Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 394 2891510 2841809 2026-04-07T20:51:43Z Sobaka 328 /* Sterftes */ bywerk 2891510 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''3 April''' is die 93ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (94ste in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar volg nog 272 dae in hierdie jaar. == Gebeure == * [[13]] – Die Romeinse keiser [[Augustus Octavianus|Augustus]] beëindig die skryf van sy testament en voeg die berig ''Res gestae divi Augusti'' by. * [[419]] – Keiser Honorius straf [[Teenpous Eulalius]] met afsetting as pous omdat hy die keiser se bevel verontagsaam het. * [[1764]] – Die Habsburgse Joseph II word in [[Frankfurt am Main]] tot Romeins-Duitse koning gekroon. * [[1596]] – [[Alessandro Ottaviano de' Medici]] (later [[Pous Leo XI]]) word pouslike gesant na [[Frankryk]]. * [[1885]] – Gottlieb Daimler verkry 'n [[Duitsland|Duitse]] [[patent]] vir sy [[motor]]ontwerp. * [[1922]] – [[Joseph Stalin]] word generaal-sekretaris van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] en volg so [[Vladimir Lenin|Lenin]] op as leier van die [[Sowjetunie]]. * [[1940]] – Op bevel van die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese party]] van die [[Sowjetunie]] begin die eenhede van die party, na die besetting van die oostelike gebiede van Pole om duisende Poolse intellektueles en offisiere te vermoor. Die [[slagting van Katyn]] en in andere stede van Pole word tot [[22 Mei]] uitgevoer. * [[1941]] – Hongaarse en Duitse troepe marsjeer [[Joego-Slawië]] binne. * [[1945]] – Sowjet-troepe onder Fjodor Iwanowitsch Tolbuchin bereik die stad Baden bei Wien en begin daarmee om [[Wene]] te omsingel. * [[1948]] – President [[Harry S. Truman]] teken die [[Marshall-plan]] wat $5 miljard toestaan vir hulp aan 16 lande. * [[1966]] – Die [[Sowjet]]-[[ruimtetuig]] [[Loena-ruimteprogram|Loena 10]] word die eerste ruimtetuig om om die [[Maan]] te wentel. * [[1968]] – [[Elvis Presley]] sing ''Heartbreak Hotel'' op die ''Milton Berle Show'' met ongeveer 25% van die [[Verenigde State]] se populasie wat toekyk. * [[1968]] – [[Simon en Garfunkel]] stel die album ''Bookends'' vry. * [[1968]] – [[Martin Luther King Jr.]] gee sy ''mountaintop'' toespraak. * [[1975]] – [[Bobby Fischer]] weier om teen [[Anatoli Karpof]] te speel, en verloor so sy [[skaak]]titel. * [[1978]] – Die [[50ste Oscar-toekenningsaand]] vind plaas. * [[1986]] – [[IBM]] lewer sy eerste [[skootrekenaar]], die PC Convertible. * [[2016]] – [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] wen die eindstryd van die [[T20I-wêreldbeker 2016|sesde T20I-wêreldbeker]] in [[Indië]] met vier paaltjies teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]]; in die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|vyfde T20I-vrouewêreldbeker]] verslaan [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] met agt paaltjies. * [[2022]] – [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] wen die twaalfde [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|Vrouekrieketwêreldbeker]] in [[Nieu-Seeland]]. == Geboortes == * [[1366]] – [[Hendrik IV van Engeland|Hendrik IV]], koning van [[Engeland]] († [[1413]]). * [[1860]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. († [[1932]]). * [[1862]] – [[Leonid Pasternak]], Russiese postimpressionistiese skilder († [[1945]]). * [[1866]] – [[James Barry Munnik Hertzog]], Suid-Afrikaanse politikus en staatsman, [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] († [[1942]]). * [[1881]] – [[Alcide De Gasperi]], Italiaanse staatsman. [[Eerste minister van Italië]] van 1945–1953 († [[1954]]). * [[1903]] – [[Lili Kraus]], Hongaars-gebore pianis († [[1986]]). * [[1904]] – [[Sally Rand]], Amerikaanse burleskdanser († [[1979]]). * [[1907]] – [[Iron Eyes Cody]], Amerikaanse akteur († [[1999]]). * [[1909]] – [[Stanislaw Ulam]], Pools-Amerikaanse wiskundige en kernfisikus. († [[1984]]). * [[1918]] – [[Henry Charles Hopkins]], Suid-Afrikaanse predikant en skrywer († [[1992]]). * [[1922]] – [[Doris Day]], Amerikaanse aktrise, sangeres en diereregteaktivis († [[2019]]). * [[1924]] – [[Marlon Brando]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1924]] – [[Ivan Andreadis]], Tsjeggo-Slowaakse tafeltennisspeler († [[1992]]). * [[1926]] – [[Gus Grissom]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[1967]]). * [[1930]] – [[Helmut Kohl]], Duitse politikus en kanselier (1982–1998) († [[2017]]). * [[1934]] – [[Jane Goodall]], Britse dierkundige en sjimpanseekenner († [[2025]]). * [[1940]] – [[Pieter Fourie]], Afrikaanse dramaturg († [[2021]]). * [[1942]] – [[Marsha Mason]], Amerikaanse aktrise. * [[1942]] – [[Wayne Newton]], Amerikaanse sanger en akteur. * [[1944]] – [[Tony Orlando]], Amerikaanse sanger (Tony Orlando and Dawn). * [[1958]] – [[Alec Baldwin]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[David Hyde Pierce]], Amerikaanse akteur. * [[1961]] – [[Eddie Murphy]], Amerikaanse akteur en komediant. * [[1968]] – [[Sebastian Bach]], Kanadese sanger en liedjieskrywer (Skid Row, Winter Rose en Damnocracy). * [[1971]] – [[Shireen Abu Akleh]], Palestyns-Amerikaanse joernalis († [[2022]]). * [[1972]] – [[Alfred Ntombela]] Suid-Afrikaanse komedie-akteur. * [[1978]] – [[John Smit]], Suid-Afrika se een-en-vyftigste [[Springbokkaptein]]. == Sterftes == * [[1287]] – [[Pous Honorius IV]], 190ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* c. [[1210]]). * [[1682]] – [[Bartolomé Esteban Murillo]], Spaanse skilder (* [[1617]]). * [[1897]] – [[Johannes Brahms]], Duitse komponis van die Romantiek (* [[1833]]). * [[1931]] – [[Bob Snedden]], [[Suid-Afrika]] se tweede [[Springbokkaptein]] (* [[1867]]). * [[1943]] – [[Conrad Veidt]], Duitsgebore Amerikaanse filmakteur (* [[1893]]). * [[1946]] – [[Masaharu Homma]], Japannese luitenant-generaal en oorlogsmisdadiger (* [[1887]]). * [[1982]] – [[Warren Oates]], Amerikaanse akteur (* [[1928]]). * [[1988]] – Prof. [[C.J.M. Nienaber]], Afrikaanse [[letterkundige]] (* [[1918]]). * [[1990]] – [[Bernard Glemser]], skrywer van fiksie-, niefiksie- en kinderboeke (* [[1908]]). * [[1991]] – [[Graham Greene]], Britse skrywer (* [[1904]]). * [[2010]] – [[Eugène Terre'Blanche]], [[AWB]]-leier, wreed in sy slaap vermoor (* [[1941]]). * [[2020]] – [[Constand Viljoen]], voormalige Hoof van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] en later die stigter van die [[Vryheidsfront]] (* [[1933]]). * [[2021]] – [[Jonathan Ball]], Suid-Afrikaanse uitgewer (* [[1951]]). * [[2024]] – [[Vera Tschechowa]], Duitse aktrise (* [[1940]]). * [[2026]] – [[Ruan Fourie]]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). {{commonsKategorie|3 April}} [[Kategorie:April]] irw6b3vo0o7ua4z9i8gh0a390kog4se 2891511 2891510 2026-04-07T20:52:02Z Sobaka 328 /* Sterftes */ 2891511 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''3 April''' is die 93ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (94ste in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar volg nog 272 dae in hierdie jaar. == Gebeure == * [[13]] – Die Romeinse keiser [[Augustus Octavianus|Augustus]] beëindig die skryf van sy testament en voeg die berig ''Res gestae divi Augusti'' by. * [[419]] – Keiser Honorius straf [[Teenpous Eulalius]] met afsetting as pous omdat hy die keiser se bevel verontagsaam het. * [[1764]] – Die Habsburgse Joseph II word in [[Frankfurt am Main]] tot Romeins-Duitse koning gekroon. * [[1596]] – [[Alessandro Ottaviano de' Medici]] (later [[Pous Leo XI]]) word pouslike gesant na [[Frankryk]]. * [[1885]] – Gottlieb Daimler verkry 'n [[Duitsland|Duitse]] [[patent]] vir sy [[motor]]ontwerp. * [[1922]] – [[Joseph Stalin]] word generaal-sekretaris van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] en volg so [[Vladimir Lenin|Lenin]] op as leier van die [[Sowjetunie]]. * [[1940]] – Op bevel van die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese party]] van die [[Sowjetunie]] begin die eenhede van die party, na die besetting van die oostelike gebiede van Pole om duisende Poolse intellektueles en offisiere te vermoor. Die [[slagting van Katyn]] en in andere stede van Pole word tot [[22 Mei]] uitgevoer. * [[1941]] – Hongaarse en Duitse troepe marsjeer [[Joego-Slawië]] binne. * [[1945]] – Sowjet-troepe onder Fjodor Iwanowitsch Tolbuchin bereik die stad Baden bei Wien en begin daarmee om [[Wene]] te omsingel. * [[1948]] – President [[Harry S. Truman]] teken die [[Marshall-plan]] wat $5 miljard toestaan vir hulp aan 16 lande. * [[1966]] – Die [[Sowjet]]-[[ruimtetuig]] [[Loena-ruimteprogram|Loena 10]] word die eerste ruimtetuig om om die [[Maan]] te wentel. * [[1968]] – [[Elvis Presley]] sing ''Heartbreak Hotel'' op die ''Milton Berle Show'' met ongeveer 25% van die [[Verenigde State]] se populasie wat toekyk. * [[1968]] – [[Simon en Garfunkel]] stel die album ''Bookends'' vry. * [[1968]] – [[Martin Luther King Jr.]] gee sy ''mountaintop'' toespraak. * [[1975]] – [[Bobby Fischer]] weier om teen [[Anatoli Karpof]] te speel, en verloor so sy [[skaak]]titel. * [[1978]] – Die [[50ste Oscar-toekenningsaand]] vind plaas. * [[1986]] – [[IBM]] lewer sy eerste [[skootrekenaar]], die PC Convertible. * [[2016]] – [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] wen die eindstryd van die [[T20I-wêreldbeker 2016|sesde T20I-wêreldbeker]] in [[Indië]] met vier paaltjies teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]]; in die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|vyfde T20I-vrouewêreldbeker]] verslaan [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] met agt paaltjies. * [[2022]] – [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] wen die twaalfde [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|Vrouekrieketwêreldbeker]] in [[Nieu-Seeland]]. == Geboortes == * [[1366]] – [[Hendrik IV van Engeland|Hendrik IV]], koning van [[Engeland]] († [[1413]]). * [[1860]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. († [[1932]]). * [[1862]] – [[Leonid Pasternak]], Russiese postimpressionistiese skilder († [[1945]]). * [[1866]] – [[James Barry Munnik Hertzog]], Suid-Afrikaanse politikus en staatsman, [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] († [[1942]]). * [[1881]] – [[Alcide De Gasperi]], Italiaanse staatsman. [[Eerste minister van Italië]] van 1945–1953 († [[1954]]). * [[1903]] – [[Lili Kraus]], Hongaars-gebore pianis († [[1986]]). * [[1904]] – [[Sally Rand]], Amerikaanse burleskdanser († [[1979]]). * [[1907]] – [[Iron Eyes Cody]], Amerikaanse akteur († [[1999]]). * [[1909]] – [[Stanislaw Ulam]], Pools-Amerikaanse wiskundige en kernfisikus. († [[1984]]). * [[1918]] – [[Henry Charles Hopkins]], Suid-Afrikaanse predikant en skrywer († [[1992]]). * [[1922]] – [[Doris Day]], Amerikaanse aktrise, sangeres en diereregteaktivis († [[2019]]). * [[1924]] – [[Marlon Brando]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1924]] – [[Ivan Andreadis]], Tsjeggo-Slowaakse tafeltennisspeler († [[1992]]). * [[1926]] – [[Gus Grissom]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[1967]]). * [[1930]] – [[Helmut Kohl]], Duitse politikus en kanselier (1982–1998) († [[2017]]). * [[1934]] – [[Jane Goodall]], Britse dierkundige en sjimpanseekenner († [[2025]]). * [[1940]] – [[Pieter Fourie]], Afrikaanse dramaturg († [[2021]]). * [[1942]] – [[Marsha Mason]], Amerikaanse aktrise. * [[1942]] – [[Wayne Newton]], Amerikaanse sanger en akteur. * [[1944]] – [[Tony Orlando]], Amerikaanse sanger (Tony Orlando and Dawn). * [[1958]] – [[Alec Baldwin]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[David Hyde Pierce]], Amerikaanse akteur. * [[1961]] – [[Eddie Murphy]], Amerikaanse akteur en komediant. * [[1968]] – [[Sebastian Bach]], Kanadese sanger en liedjieskrywer (Skid Row, Winter Rose en Damnocracy). * [[1971]] – [[Shireen Abu Akleh]], Palestyns-Amerikaanse joernalis († [[2022]]). * [[1972]] – [[Alfred Ntombela]] Suid-Afrikaanse komedie-akteur. * [[1978]] – [[John Smit]], Suid-Afrika se een-en-vyftigste [[Springbokkaptein]]. == Sterftes == * [[1287]] – [[Pous Honorius IV]], 190ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* c. [[1210]]). * [[1682]] – [[Bartolomé Esteban Murillo]], Spaanse skilder (* [[1617]]). * [[1897]] – [[Johannes Brahms]], Duitse komponis van die Romantiek (* [[1833]]). * [[1931]] – [[Bob Snedden]], [[Suid-Afrika]] se tweede [[Springbokkaptein]] (* [[1867]]). * [[1943]] – [[Conrad Veidt]], Duitsgebore Amerikaanse filmakteur (* [[1893]]). * [[1946]] – [[Masaharu Homma]], Japannese luitenant-generaal en oorlogsmisdadiger (* [[1887]]). * [[1982]] – [[Warren Oates]], Amerikaanse akteur (* [[1928]]). * [[1988]] – Prof. [[C.J.M. Nienaber]], Afrikaanse [[letterkundige]] (* [[1918]]). * [[1990]] – [[Bernard Glemser]], skrywer van fiksie-, niefiksie- en kinderboeke (* [[1908]]). * [[1991]] – [[Graham Greene]], Britse skrywer (* [[1904]]). * [[2010]] – [[Eugène Terre'Blanche]], [[AWB]]-leier, wreed in sy slaap vermoor (* [[1941]]). * [[2020]] – [[Constand Viljoen]], voormalige Hoof van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] en later die stigter van die [[Vryheidsfront]] (* [[1933]]). * [[2021]] – [[Jonathan Ball]], Suid-Afrikaanse uitgewer (* [[1951]]). * [[2024]] – [[Vera Tschechowa]], Duitse aktrise (* [[1940]]). * [[2026]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). {{commonsKategorie|3 April}} [[Kategorie:April]] qkad5ncukh3339kxhth6vtr0athop5v 0 435 2891572 2833506 2026-04-08T06:53:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891572 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Ioannes Paulus I, at the window, 1978 (retouched) (cropped).tif|teks=Pous Johannes Paulus I}} Die '''jaar 1978''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 78ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie|1]]–[[13 Januarie]] – Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|tweede Vrouekrieketwêreldbeker]] word in [[Indië]] aangebied en deur [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gewen. * [[28 Januarie]] – Elf mense sterf toe die [[Apiesrivier]] en [[Moreletaspruit]] hul walle oorstroom na 'n wolkbreuk in [[Pretoria]].<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=85 }}</ref> * [[5 Maart]] – 'n Hewige stortbui veroorsaak 'n kettingbotsing waarin 43 motors betrokke op Pretoria se oostelike verbypad. * [[3 April]] – Die [[50ste Oscar-toekenningsaand]] vind plaas. * [[13 Mei]] – Rebelle beset Kolwezi in [[Zaïre]] en neem omtrent 3&nbsp;000 Europeërs as gyselaars, van wie omtrent 280 vermoor word. * [[19 Mei]] – Franse en Belgiese troepe land in Kolwezi, [[Zaïre]], en bevry die Europese gyselaars. * [[1 Junie|1]]-[[25 Junie]] – Die elfde [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Argentinië]] gespeel, wat deur dié land gewen word. * [[22 Junie]] – [[James W. Christy]] ontdek die eerste [[natuurlike satelliet]] [[Charon (maan)|Charon]] van die [[dwergplaneet]] [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]]. * [[23 Junie]] – Agt Britse sendelinge en vier kinders word vermoor by die Elim-sendingstasie naby Umtali, [[Rhodesië]]. * [[7 Julie]] – Die [[Salomonseilande]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[23 Augustus]] – Tien Suid-Afrikaanse soldate sterf en 10 word gewond tydens 'n SWAPO vuurpyl-aanval op 'n basis in Katima Mulilo in [[Suidwes-Afrika]] se Caprivi-strook. * [[26 Augustus]] – [[Pous Johannes Paulus I]] volg [[Pous Paulus VI]] op. * [[3 September]] – 'n Vickers Viscount-vliegtuig, Air Rhodesia Vlug 825, word afgeskiet naby Kariba. Tien van die 18 oorlewendes word kort daarna vermoor deur guerillas. * [[9 September]] – Russiese [[Wenera-ruimteprogram]]: [[Wenera 11]] word lanseer. * [[28 September]] – [[P.W. Botha]] volg [[John Vorster]] op as [[Eerste Minister]] van Suid-Afrika. * [[1 Oktober]] – [[Tuvalu]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik. * [[16 Oktober]] – [[Pous Johannes Paulus II]] volg [[Pous Johannes Paulus I]] op. * [[3 November]] – [[Dominica]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik. * [[27 Desember]] – [[Spanje]] word ’n [[demokrasie]] ná 40 jaar van [[diktatorskap]]. * [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] word 'n volle lid van die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyvoetbalraad]] (IRVR; nou Wêreldrugby). == Geboortes == * [[8 Januarie]] – [[James Alexander]], Suid-Afrikaanse akteur en vervaardiger († [[2023]]). * [[17 Januarie]] – [[Mandoza]], Suid-Afrikaanse [[kwaito]]-musikant († [[2016]]). * [[25 Januarie]] – [[Charlene, Prinses van Monaco]], eggenote van [[Albert II van Monaco|Prins Albert van Monaco]]. * [[1 Februarie]] – [[Martijn van Dam]], Nederlandse politikus. * [[28 Maart]] – [[Eusebius McKaiser]], Suid-Afrikaanse politieke ontleder, joernalis en uitsaaier († [[2023]]). * [[3 April]] – [[John Smit]], Suid-Afrika se een-en-vyftigste [[Springbokkaptein]]. * [[15 April]] – [[Waldimar Pelser]], joernalis, redakteur van die Afrikaanse Sondagkoerant [[Rapport]]. * [[1 Mei]] – [[Gina Grad]], Amerikaanse aktrise. * [[2 Mei]] – [[Hykie Berg]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[21 Mei]] – [[Briana Banks]], [[Duitsers|Duits]]-[[Amerikaanse]] [[Pornoster|porno-aktrise]] en [[Model (persoon)|model]]. * [[16 Junie]] – [[Daniel Brühl]], Spaans-Duitse akteur. * [[30 Junie]] – [[Stella Ndabeni-Abrahams]], Suid-Afrikaanse politikus en kabinetsminister. * [[12 Julie]] – [[Zak van Niekerk]]–, Suid-Afrikaanse sanger († [[2012]]). * [[20 Julie]] – [[Maria Alexandrova]], Russiese balletdanser. * [[25 Julie]] – [[Louise Brown]], die wêreld se eerste proefbuisbaba. * [[10 Augustus]] – [[Karen Zoid]], Afrikaanse musikant. * [[26 Augustus]] – [[Hestrie Cloete]], Suid-Afrikaanse Olimpiese atleet. * 26 Augustus – [[Kel Mitchell]], Amerikaanse akteur, komediant en musikant. * [[5 September]] – [[Chris Hipkins]], Nieu-Seelandse politikus. * [[6 September]] – [[Elma Postma]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[11 September]] – [[Dejan Stanković]], Serwiese sokkerspeler. * [[12 Oktober]] – [[Jason Russell]], Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. * [[30 Oktober]] – [[Franck Gastambide]], Franse akteur, filmprodusent en regisseur. * 30 Oktober – [[Natália Lage]], Brasiliaanse aktrise. * [[25 November]] – [[Taís Araújo]], Brasiliaanse aktrise. * [[28 Desember]] – [[Aisleyne Horgan-Wallace]], Engelse TV-persoonlikheid, model en rubriekskrywer. == Sterftes == * Ds. [[Thomas Duncan Moodie]], leraar in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], onder meer op [[NG gemeente Chipinge|Melsetter]], die dorp wat sy grootvader gestig het (* [[1908]]). * [[8 Januarie]] – [[Rick Turner]], Suid-Afrikaanse akademikus en anti-apartheidsaktivis (* [[1941]]). * [[14 Januarie]] – [[Kurt Gödel]], Oostenrykse wiskundige (* [[1906]]). * [[15 Maart]] – [[Valeska Gert]], Duitse [[aktrise]] (* [[1892]]). * [[6 April]] – [[P. de V. Pienaar]], Afrikaanse taalkundige en skrywer (* 1904). * [[1 Mei]] – [[Felix du Plessis]], Suid-Afrika se twintigste [[Springbokkapteins|Springbokkaptein]] (* [[1919]]). * [[17 Mei]] – [[Armin Wegner]], Duitse skrywer en menseregte-aktivis (* [[1886]]). * [[30 Mei]] – [[Tetsu Katayama]], Japannese politikus en [[Eerste minister van Japan]] (* 1887). * [[1 Julie]] – [[Kurt Student]], Duitse generaal (* [[1890]]). * [[12 Julie]] – [[L.W. Hiemstra]], Suid-Afrikaanse taalkundige (* [[1897]]). * [[6 Augustus]] – [[Pous Paulus VI]], die 262ste pous van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* 1897). * [[12 Augustus]] – [[Gregor Wentzel]], Duitse fisikus (* [[1898]]). * [[21 Augustus]] – [[Nicolaas Johannes Diederichs]], Suid-Afrikaanse politikus en derde [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1975–1978) (* [[1903]]). * [[22 Augustus]] – [[Jomo Kenyatta]], [[Kenia]] se eerste [[president]], sterf op 89-jarige ouderdom in [[Mombasa]]. Hy word opgevolg deur Daniel Toroitich arap Moi (* ca. [[1889]]). * [[6 September]] – [[Wena Naudé]], Afrikaanse aktrise en toneelbaanbreker (* [[1905]]). * [[7 September]] – [[Cecil Aronowitz]], Suid-Afrikaansgebore altviolis (* [[1916]]). * [[11 September]] – [[Georgi Markov]], Bulgaarse skrywer en uitsaaier, vlug in 1969 na die weste, doen bloedvergiftiging op nadat hy by 'n bushalte in Londen met 'n [[sambreel]] gesteek is. * [[24 September]] – [[Ida Noddack]], 'n Duitse [[Chemie|chemikus]] en [[Fisika|fisikus]] (* [[1896]]). * [[28 September]] – [[Pous Johannes Paulus I]], die 263ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1912]]). * [[9 Oktober]] – [[Jacques Brel]], Belgiese sanger (* [[1929]]). * [[12 Oktober]] – [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk Pienaar]], joernalis en koerantredakteur (* [[1916]]). * [[8 November]] – [[Norman Rockwell]], Amerikaanse skilder en illustreerder (* [[1894]]). * [[28 November]] – [[Carlo Scarpa]], Italiaanse argitek (* [[1906]]). * [[8 Desember]] – [[Golda Meir]], Israelse vakbondleier, diplomaat en politikus (* [[1898]]). * [[24 Desember]] – [[Aletta Coetzee]], eggenote van prof. [[J. Chris Coetzee]] (* [[1894]]). * [[27 Desember]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] (* [[1932]]). * 27 Desember – [[Alexandre Deulofeu]], 'n [[Spaanse]] [[politikus]] en bekend vir sy sikliese teorie oor die evolusie van [[beskawing]]s (* [[1903]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1978| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 5uqw6vn5ypujdi1ctjz25afyt3wct19 0 471 2891571 2890105 2026-04-08T06:52:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891571 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Watersnoodramp 1953 dijkdoorbraak Papendrecht.jpg|teks=Watersnood in Nederland, [[Alblasserwaard]] ([[Papendrecht]])}} Die '''jaar 1953''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 53ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[5 Januarie]] – Die toneelstuk [[Waiting for Godot]] deur [[Samuel Beckett]] word vir die eerste keer opgevoer. * [[1 Februarie]] – Die [[watersnoodramp]] vind plaas in [[Nederland]]. * [[12 Februarie]] – [[Denemarke]], [[Ysland]], [[Noorweë]] en [[Swede]] stig die [[Nordiese Raad]]. * [[26 Maart]] – [[Jonas Salk]], kondig sy uitvinding van 'n [[polio]]-entstof aan. * [[21 April]] – Twee van senator Joseph McCarthy se hoofadjudante, Roy Cohn en David Schine, beveel aan dat 30 000 boeke in VSA inligtingsdiensposte in [[Europa]] verwyder word, insluitende werke deur Dashiell Hammett, W.E.B. du Bois, [[Herman Melville]], [[John Steinbeck]] en [[Henry David Thoreau]], omdat dit pro-kommunisties is. * [[25 April]] – [[Francis Crick]] en [[James Watson]] publiseer "Molecular structure of nucleic acids: a structure for deoxyribose nucleic acid" wat die dubbele-heliksstruktuur van [[DNS]] inhou. * [[9 Mei]] – Die [[Liberale Party]] word in [[Kaapstad]] gestig met [[Margaret Ballinger]] as eerste leier. * [[18 Mei]] – Rogers Dry Lake, [[Kalifornië]]: [[Jacqueline Cochran]] word die eerste vrou wat deur die [[klankgrens]] breek (sy het in 'n [[North American F-86 Sabre]] teen ’n gemiddelde spoed van 652,337 m.p.u. gevlieg). * [[29 Mei]] – Sir [[Edmund Hillary]] en [[sjerpa]] [[Tenzing Norgay]] word die eerste mense wat die piek van [[Berg Everest]] bereik. * [[2 Junie]] – [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] van die [[Verenigde Koninkryk]] word gekroon. * [[17 Junie]] – Die Volksopstand in die [[Duitse Demokratiese Republiek|DDR]] word bloedig deur [[Sowjetunie|Sowjettroepe]] onderdruk. * [[27 Junie]] – Joseph Laniel word eerste minister van [[Frankryk]]. * [[27 Julie]] – 'n [[Skietstilstand]] beëindig die driejarige [[Korea-oorlog]], wat tot die verdeling van die [[Korea|Koreaanse Skiereiland]] in [[Noord-Korea|Noord-]] en [[Suid-Korea]] lei. * [[29 Julie]] – Dit sneeu vir die eerste keer sedert 1927 in [[Springbok, Noord-Kaap]].<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer(s)--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=49 }}</ref> * [[12 September]] – [[John F. Kennedy]] trou met [[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacky Lee Bouvier]]. * [[22 Oktober]] – [[Laos]] word van Frankryk onafhanklik. * [[9 November]] – [[Kambodja]] word van Frankryk onafhanklik. * [[7 Desember]] – [[David Ben-Gurion]] bedank as premier van [[Israel]]. == Geboortes == * ''onbekende dag'' – [[Richard van der Westhuizen]], Suid-Afrikaanse [[akteur]]. * ''onbekende dag'' – [[Ciarán Hinds]], Ierse akteur. * [[3 Januarie]] – [[Cora Marie]], Suid-Afrikaanse countrysangeres († [[1994]]). * [[13 Januarie]] – [[Derek Hanekom]], oud-ANC-kabinetsminister. * [[14 Januarie]] – [[Janusz Waluś]], Poolse immigrant wat die SAKP-leier, [[Chris Hani]], op 10 April 1993 vermoor het. * [[20 Januarie]] – [[Jeffrey Epstein]], Amerikaanse multimiljoenêr († [[2019]]). * [[21 Januarie]] – [[Paul Allen]], Amerikaanse sakeman en medestigter van [[Microsoft]] († [[2018]]). * [[22 Januarie]] – [[Piet de Jager]], [[Afrikaans]]e regsgeleerde, ook rolprentmaker en [[digter]] († [[2023]]). * [[24 Januarie]] – [[Juri Bashmet]], [[Russiese]] [[dirigent]], [[violis]] en altviolis. * [[15 Februarie]] – Prinses Mantfombi Dlamini, eggenote van wyle koning [[Goodwill Zwelithini]] († [[2021]]). * [[15 Februarie]] – [[Edwin Cameron]], Regter van die [[Konstitusionele Hof]] en menseregte-aktivis. * [[17 Februarie]] – [[Paul O’Sullivan]], Ierse en Suid-Afrikaanse forensiese ondersoeker en sekuriteitskonsultant. * [[18 Februarie]] – [[Leon van Nierop]], Afrikaanse vervaardiger, skrywer en rolprentresensent. * [[19 Februarie]] – [[Cristina Fernández de Kirchner]], president van [[Argentinië]] van 2007 tot 2015. * 19 Februarie – [[Ernst van Jaarsveld]], Suid-Afrikaanse plantkundige. * [[25 Februarie]] – [[José María Aznar]], Spaanse politikus, van 1996 tot 2004 premier van [[Spanje]]. * [[27 Februarie]] – [[Ian Khama]], politikus van [[Botswana]] en vierde president van Botswana (2008–2018). * [[1 Maart]] – [[Marietjie de Jongh]], Suid-Afrikaanse en Afrikaanse skryfster. * [[5 Maart]] – [[Tokyo Sexwale]], Suid-Afrikaanse sakeman en voomalige politikus. * [[11 April]] – [[Guy Verhofstadt]], [[Eerste Minister]] van [[België]]. * [[16 April]] – [[Anthony Wilson (akteur)|Anthony Wilson]], Afrikaanse kleurlingakteur. * [[24 April]] – [[Kallie Knoetze]], Suid-Afrikaanse swaargewig-[[boks]]er. * [[30 April]] – [[Elkarien Fourie]], Suid-Afrikaanse vryskutjoernalis en skrywer. * [[6 Mei]] – [[Tony Blair]], voomalige [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk]]. * [[16 Mei]] – [[Pierce Brosnan]], Ierse akteur. * [[18 Mei]] – [[David Deutsch]], Britse fisikus. * [[19 Mei]] – [[Victoria Wood]], Britse aktrise († [[2016]]). * [[26 Mei]] – [[Michael Portillo]], Britse konserwatiewe politikus, joernalis en mediapersoonlikheid. * [[7 Junie]] – [[Johnny Clegg]], Britsgebore Suid-Afrikaanse musikant († [[2019]]). * [[15 Junie]] – [[Xi Jinping]], president van die [[Volksrepubliek China]], Sekretaris-generaal van die [[Kommunistiese Party van China]]. * [[21 Junie]] – [[Benazir Bhutto]], [[Pakistan]]se politikus en voormalige premier († [[2007]]). * [[22 Junie]] – [[Cyndi Lauper]], Amerikaanse sangeres. * [[21 Julie]] – [[Thomas Friedman]], Amerikaanse politieke kommentator en skrywer. * [[9 Augustus]] – [[Luuk Gruwez]], Vlaamse [[digter]], prosaïs en essayis. * [[14 Augustus]] – [[James Horner]], Amerikaanse komponis en dirigent van orkestrale en rolprentmusiek († [[2015]]). * [[29 Augustus]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer († [[2026]]). * [[2 September]] – [[Achmed Sjah Massoed]], Afghaanse militêre leier († [[2001]]). * [[10 September]] – [[Michael Schønwandt]], Deense dirigent. * [[19 September]] – [[Jessie Duarte]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus († [[2022]]). * [[22 September]] – [[Ségolène Royal|Marie-Ségolène Royal]], Franse politikus. * 22 September – [[Rhoda Kadalie]], [[Suid-Afrika]]anse menseregteaktivis († [[2022]]). * [[24 September]] – [[Dorah Sitole]], corden bleu-sjef en eerste swart vrou wat 'n kookboek gepubliseer het († [[2021]]). * [[30 September]] – [[Jack Goldstone]], 'n Amerikaanse [[sosioloog]], politieke wetenskaplike en [[historikus]]. * [[18 Oktober]] – [[Russel Botman]], rektor en visekanselier van die [[Universiteit Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]] († [[2014]]). * [[28 Oktober]] – [[Kupido (sanger)|Kupido]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer († [[2016]]). * [[3 November]] – [[Kate Capshaw]], Amerikaanse aktrise. * [[18 November]] – [[Lana Marks]], Amerikaanse diplomaat. * [[23 November]] – [[Francis Cabrel]], Franse sanger en liedjieskrywer. * [[26 November]] – [[Sinikka Nopola]], Finse skrywer van kinderstories († [[2021]]). * [[5 Desember]] – [[Gwen Lister]], Namibiese redakteur. * [[15 Desember]] – [[Randy Parton]], Amerikaanse akteur († [[2021]]). == Sterftes == * [[19 Februarie]] – [[Nobutake Kondō]], admiraal van die [[Japannese Keiserlike Vloot]] in die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1886]]). * [[24 Februarie]] – [[Gerd von Rundstedt]], Nazi-Duitse veldmaarskalk tydens die Tweede Wêreldoorlog (* [[1875]]). * [[5 Maart]] – [[Josef Stalin]], sekretaris van die Kommunistiese Party van die [[Sowjetunie]] se sentrale komitee (* [[1878]]). * 5 Maart – [[Sergei Prokofiëf]], Russiese komponis (* [[1891]]). * [[19 Maart]] – [[Manie Bredell]], lyfwag en privaatsekretaris van pres. [[Paul Kruger]] (* [[1865]]). * [[28 Maart]] – [[Jim Thorpe]], Amerikaanse atleet, (* [[1887]]) * [[23 Maart]] – [[Raoul Dufy]], Franse [[waterverf]]skilder (* [[1877]]). * [[27 April]] – [[Maud Gonne]], Ierse rewolusionêr, kampvegter vir vroueregte en aktrise (* [[1866]]). * [[1 Julie]] – [[Totius]], Suid-Afrikaanse digter, predikant en hoogleraar aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom|Teologiese Skool]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] (* [[1877]]). * [[18 Julie]] – [[Karl Bremer]], eertydse Suid-Afrikaanse minister van gesondheid (* [[1885]]). * [[4 Augustus]] – [[Herman van Broekhuizen]], Suid-Afrikaanse predikant en Volksraadslid (* [[1871]]). * [[1 September]] – [[Jacques Thibaud]], Franse violis (* [[1880]]). * [[28 September]] – [[Edwin Hubble]], Amerikaanse sterrekundige (* [[1889]]). * [[11 Oktober]] – [[Pieter Hamersma]], lid van die Kaapse Provinsiale Raad en vooruitstrewende Karooboer (* [[1892]]). * [[18 Oktober]] – [[W.A. Hofmeyr]], Afrikaanse kultuurleier en sakeman. Die [[W.A. Hofmeyr-prys]] is na hom vernoem (* [[1869]]). * [[8 November]] – [[Johannes van Melle]], [[Nederland]]sgebore [[Afrikaans]]e skrywer van onder meer ''Bart Nel'' (* [[1887]]). * [[11 Desember]] – [[Albert Coates]], Britse komponis (* [[1882]]). * [[13 Desember]] – [[Coit Albertson]], Amerikaanse akteur (* [[1880]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1953| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] nrs071gefbi5y19usjpa3vywkcnqgd7 0 475 2891570 2890583 2026-04-08T06:51:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891570 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=RI Transfer Signing.jpg|teks=Juliana teken die soewereiniteitsoordrag.}} Die '''jaar 1949''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 49ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[Suid-Afrika]] – Verbod op gemengde huwelikswette. Afsonderlike toue by poskantore vir blankes en nie-blankes. Die [[Suid-Afrikaanse Pond]] word gedevalueer. * [[Wallabies|Australië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]] en [[Springbokke|Suid-Afrika]] word volle lede van die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyvoetbalraad]] (IRVR; nou Wêreldrugby). * [[13 Januarie|13]]-[[15 Januarie]] – Durbanonluste: die Indiese gemeenskap word geteiken deur [[Zoeloes|Zoeloe]]-skares. Tydens die brutale veldtog word huise en besighede afgebrand, Indiërvrouens en -meisies verkrag en Indiërs van alle geslagte en ouderdomme vermoor. 142 sterf, meer as 'n duisend word beseer en 40 000 word vlugtelinge. * [[31 Maart]] – [[Newfoundland]] sluit aan by die [[Kanada|Kanadese Konfederasie]] en word sy tiende [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]], [[Newfoundland en Labrador]]. * [[4 April]] – Die twaalf nasies België, Denemarke, Frankryk, Italië, Kanada, Luxemburg, Nederland, Noorweë, Portugal, Verenigde Koninkryk, Verenigde State van Amerika en Ysland teken die Noord-Atlantiese Verdrag, en stig die [[Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO). * [[9 Mei]] – [[Rainier III van Monaco]] word prins van [[Monaco]]. * [[10 Mei]] – 'n Tornado tref [[Bronkhorstspruit]] en rig groot skade aan.<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=45 }}</ref> * [[23 Mei]] – Stigting van die [[Duitsland|Bondsrepubliek Duitsland]]. * [[1 Oktober]] – Stigting van die [[Volksrepubliek China]] op die Chinese vasteland. * [[7 Oktober]] – Stigting van die [[Duitse Demokratiese Republiek]]. * [[19 November]] – 'n Vernietigende haelstorm tref Pretoria se middestad en [[Pretoria-Wes]]. By die [[Uniegebou]] word 'n paar duisend dakpanne gebreek en by [[Yskor]] word 12&nbsp;000 vensters beskadig. * [[16 Desember]] – Die [[Voortrekkermonument]] op Monumentkoppie ([[Pretoria]]) word ingewy. Dieselde jaar is die groot amfiteater met sitplek vir 20&nbsp;000 toeskouers ook in gebruik geneem. * [[27 Desember]] – Koningin [[Juliana van Nederland]] staan soewereiniteit aan [[Indonesië]] toe. == Geboortes == * [[10 Januarie]] – [[George Foreman]], Amerikaanse bokser († [[2025]]). * 10 Januarie – [[Linda Lovelace]], Amerikaanse [[pornografiese aktrise]] († [[2002]]). * [[15 Januarie]] – [[André du Pisani]], Namibiese politieke wetenskaplike. * [[25 Januarie]] – [[Fransjohan Pretorius]], Akademikus en historiese skrywer van agt boeke oor die [[Anglo-Boereoorlog]]. * [[30 Januarie]] – [[Randall Wicomb]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer. († [[2015]]). * [[1 Februarie]] – [[George Friedman]], Hongaars-gebore Amerikaanse [[futuris]], politieke wetenskaplike en skrywer. * [[6 Februarie]] – [[Gray Hofmeyr]], [[Suid-Afrikaanse]] film- en televisieregisseur. * [[22 Februarie]] – [[Niki Lauda]], [[Oostenryk]]se [[Formule Een]]-renjaer, driemalige wêreldkampioen († [[2019]]). * [[21 Maart]] – [[Slavoj Žižek]] Sloveense [[sosioloog]], [[filosoof]], psigoanalis en kultuurkritikus. * [[24 Maart]] – [[H.P. van Coller]], professor in [[Afrikaans]] aan die [[Universiteit van die Vrystaat]], letterkundige, redakteur en digter. * [[28 Maart]] – [[Paul Bayvel]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] († [[2020]]). * [[5 April]] – [[Judith Resnik]], Amerikaanse [[ingenieur]] en [[ruimtevaarder]], sterf in [[Challenger-ramp]] († [[1986]]). * [[12 April]] – [[Pravin Gordhan]], Suid-Afrikaanse politikus, minister van Openbare Ondernemings, voorheen minister van Finansies († [[2024]]). * [[15 April]] – [[Lieb Bester]], [[Suid-Afrika]]anse akteur en musikant († [[2021]]). * [[20 April]] – [[Jessica Lange]], Amerikaanse aktrise. * [[7 Mei]] – [[Marilyn Burns]], Amerikaanse aktrise († [[2014]]). * [[9 Mei]] – [[Billy Joel]], Amerikaanse sanger, liedjieskrywer en pianis. * [[13 Mei]] – [[Glenda Kemp]], Suid-Afrikaanse ontkleedanseres, aktivis en onderwyseres. * [[23 Mei]] – [[Estian Calitz]], Suid-Afrikaanse ekonoom en emeritus professor van die Universiteit Stellenbosch. * [[17 Mei]] – [[Aletta Bezuidenhout]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2024]]). * [[31 Mei]] – [[Tom Berenger]], Amerikaanse akteur. * 31 Mei – [[Kiepie Jaftha]], Suid-Afrikaanse predikant, onderwysman en ’n gemeenskapsleier († [[2021]]). * [[2 Junie]] – [[Michael Lapsley]], Suid-Afrikaanse Anglikaanse priester en aktivis vir maatskaplike geregtigheid. * [[14 Junie]] – [[Niël Barnard]], hoof van [[Suid-Afrika]] se [[Nasionale Intelligensiediens]] (NID) († [[2025]]). * [[18 Junie]] – [[Lech Kaczyński]], Poolse politikus en staatman, President van Pole († [[2010]]). * [[19 Junie]] – [[Ebi|Ebrahim Hamedi]], beter bekend onder sy verhoognaam Ebi, [[Iran]]nese sanger en musikant. * [[22 Junie]] – [[Meryl Streep]], Amerikaanse aktrise. * [[23 Junie]] – [[Fanie Olivier]], Suid-Afrikaanse digter. * [[25 Junie]] – [[Brigitte Bierlein]], 'n [[Oostenryk]]se juris en politikus († [[2024]]). * [[27 Junie]] – [[Dierdré Snijman]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en planttaksonoom. * [[7 Julie]] – [[Shelley Duvall]], Amerikaanse aktrise († [[2024]]). * [[10 Julie]] – [[Theodore John Conrad]], Amerikaanse bankteller wat in Julie 1969 kontant uit die kluis van 'n bank in [[Cleveland]] gesteel het en nooit gevang is nie († [[2021]]). * [[13 Julie]] – [[Dene Smuts]], Suid-Afrikaanse tydskrifredakteur en parlementslid († [[2016]]). * [[19 Julie]] – [[Kgalema Motlanthe]], Suid-Afrikaanse politikus en derde [[President van Suid-Afrika]] (2008–2009). * [[23 Julie]] – [[Clive Rice]], Suid-Afrikaanse krieketspeler en Springbokkrieketkaptein († [[2015]]). * [[8 Augustus]] – [[Ray Dalio]], 'n Amerikaanse miljardêr-belegger en verskansingsfondsbestuurder. * [[10 Augustus]] – [[Gill Marcus]], Suid-Afrikaanse oudpolitikus en sakevrou. * [[11 Augustus]] - [[Eric Carmen]], Amerikaanse sanger († [[2024]]). * [[25 Augustus]] – [[Gene Simmons]], Israeli-Amerikaanse musikant, sanger en akteur. * [[26 Augustus]] − [[Dan Cruickshank]], Britse kunshistorikus, televisieaanbieder en skrywer. * [[30 Augustus]] − [[Olivier Roy]], Franse politoloog, politieke raadgewer, diplomaat en gesant. * [[9 September]] – [[Susilo Bambang Yudhoyono]], 6de president van [[Indonesië]]. * [[14 September]] – [[Ganief Hendricks]], politikus, leier van [[Al Jama-ah]]-party in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]. * [[5 Oktober]] – [[Peter Ackroyd]], Britse biograaf, skrywer en kritikus. * [[8 Oktober]] – [[Sigourney Weaver]], Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger. * [[21 Oktober]] – [[Benjamin Netanyahu]], Israelse politikus (eerste minister 2009-2021). * [[29 Oktober]] – [[Li Zhenshi]], Chinese mans[[tafeltennis]]speler en afrigter. * [[1 November]] – [[David Foster]], Kanadese musikant, musiekvervaardiger, komponis, liedjieskrywer en verwerker. * [[28 November]] – [[Zack du Plessis]], Afrikaanse akteur († [[2011]]). * [[28 November]] – [[Alexander Godunov]], Amerikaanse [[ballet]]danser, akteur († [[1995]]). * [[1 Desember]] – [[Pablo Escobar]], Colombiaanse dwelmbaron († [[1993]]). * [[4 Desember]] – [[Jeff Bridges]], [[Amerika]]anse [[akteur]], [[sanger]] en vervaardiger. * [[7 Desember]] – [[Tom Waits]], Amerikaanse musikant. * [[18 Desember]] – [[Dawie Malan]], Suid-Afrikaanse akteur en toneelregisseur († [[1988]]). * [[21 Desember]] – [[Thomas Sankara]], rewolusionêre president van [[Burkina Faso]] vanaf 1983 tot 1987 († [[1987]]). * [[23 Desember]] – [[At Botha]], Suid-Afrikaanse akteur. * ''datum onbekend'' – [[Tim Noakes]], Suid-Afrikaanse sportgeneeskundige en dieetnavorser. == Sterftes == * [[11 Februarie]] – [[Axel Munthe]], Sweedsgebore geneesheer en psigiater, allerweë bekend as die skrywer van ''Die Dokter van San Michele'' (* [[1857]]). * [[11 Maart]] – [[I.W. Schlesinger]], sakemagnaat en baanbreker van die [[Suid-Afrika]]anse vermaakbedryf (* [[1871]]). * [[18 Maart]] – [[Billy Millar]], Suid-Afrika se elfde [[Springbokkaptein]] (* [[1883]]). * [[15 April]] – [[Wallace Beery]], Amerikaanse akteur (* [[1885]]). * [[20 Junie]] – [[Fjodor Otsep]], Russiese draaiboekskrywer en regisseur (* [[1895]]). * [[8 September]] – [[Richard Strauss]], Duitse komponis (* [[1864]]). * [[29 Oktober]] – [[George Gurdjieff]], stigter van die [[4de Weg]] (* [[1866]]). * [[19 November]] – [[James Ensor]], Belgiese skilder (* [[1860]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1949| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] odp5cdqns6vwji9tz2p8j6vav48n7v1 0 477 2891567 2819208 2026-04-08T06:04:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891567 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=A news bureau photo of Nehru and the new flag.jpg|teks=Jawaharlal Nehru en die nuwe Indiese vlag}} Die '''jaar 1947''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 47ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * N. Wiener gebruik vir die eerste keer die term [[kubernetika]] om die konsep van terugvoer en selfregulering in stelsels te bespreek. * [[25 Januarie]] – Die NG gemeente [[Port Nolloth]] in [[Namakwaland]] stig af van die [[NG gemeente Namakwaland|moedergemeente]] op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]]. * [[17 Februarie]] – Die Britse koninklike familie begin in [[Kaapstad]] met hul toer van [[Suidelike Afrika]]. * [[21 Februarie]] – Koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk]] open die Suid-Afrikaanse Parlement in Kaapstad. * [[15 April]] – Jackie Robinson maak sy debuut vir die Los Angeles Dodgers-[[bofbal]] span, en breek so dié sport se kleurlyn. * [[16 April]] – Ontploffings van ammoniumnitraat-[[kunsmis]] en 'n brand aan boord die Franse vragskip ''Grandcamp'', in [[Texasstad]], [[VSA]], veroorsaak amper 600 sterftes. * [[18 April]] – [[Mev. Ples]] word deur [[Robert Broom]] en John T. Robinson gevind. * [[24 April]] – Die Britse koninklike familie verlaat Suid-Afrika na 'n suksesvolle toer deur Suidelike Afrika. * [[25 Junie]] – Die [[Boeing B-50 Superfortress]] onderneem sy nooiensvlug. * [[12 Julie]] – In [[Komatipoort]], Oos-Transvaal, sterf 21 mense (8 volwassenes en 13 kinders) nadat 'n koek met arseen in die versiersuiker by Jacoba Ferreira se tiende verjaardag-partytjie bedien word.<ref>{{cite news |last=Krüger |first=Johan |date=9 Maart 1997 |title=Arseen-tragedie ná jare oopgevlek |work=Rapport}}</ref> * [[14 Augustus]] – [[Pakistan]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[15 Augustus]] – [[Indië]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik en [[Jawaharlal Nehru]] word die eerste [[eerste minister]] van dié land. * [[18 September]] – Die [[Amerikaanse Lugmag]] word 'n afsonderlike deel van die [[Amerikaanse Weermag]]. * [[14 Oktober]] – Die [[VSA|Amerikaanse]] [[vlieënier]] [[Chuck Yeager]] breek deur die [[klankgrens]] in die [[Bell X-1]]-vliegtuig. * [[20 November]] – Huwelik van prinses [[Elizabeth II]], die dogter van Koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk]], met luitenant [[Prins Philip, Hertog van Edinburg|Philip Mountbatten]] * [[23 Desember]] – Die [[transistor]] wat deur John Bardeen, Walter Brattain en [[William Shockley]] uitgevind is, word die eerste keer gedemonstreer by Bell Laboratories. * [[30 Desember]] – Koning Michael word geforseer om te abdikeer ná [[Roemenië]] 'n volksrepubliek word. * 30 Desember – Die Russiese [[MiG-15]] [[vegvliegtuig]] onderneem sy nooiensvlug in [[Moskou]]. == Geboortes == * [[8 Januarie]] – [[David Bowie]], Britse sanger, liedjieskrywer en vervaardiger († [[2016]]). * [[24 Januarie]] – [[Michio Kaku]], Amerikaanse [[futuris]] en teoretiese wetenskaplike. * [[2 Februarie]] – [[Farrah Fawcett]], Amerikaanse model, aktrise en vervaardiger († [[2009]]). * [[3 Maart]] – [[Carike Keuzenkamp]], Afrikaanse sangeres. * [[4 Maart]] – [[Jan Garbarek]], Noorse jazz-saksofonis. * [[6 Maart]] – [[Cicely van Straten]], Suid-Afrikaanse skrywer. * [[7 Maart]] – [[Walter Röhrl]], Duitse [[tydren]]- en motorrenkampioen. * [[12 Maart]] – [[Rupert Frazer]], Britse [[akteur]]. * 12 Maart – [[Mitt Romney]], Amerikaanse politikus. * [[18 Maart]] – [[Stevo Crvenkovski]], diplomaat van die [[Republiek van Masedonië]] († [[2004]]). * [[23 Maart]] – [[Ray Phiri]], Suid-Afrikaanse sanger († [[2017]]). * [[25 Maart]] – [[Elton John]], Britse musikant. * [[26 Maart]] – [[Subhash Kak]], [[Indië|Indies]]-[[VSA|Amerikaanse]] [[rekenaarwetenskap]]like en [[digter]]. * 26 Maart – [[John van Reenen]], Suid-Afrikaanse wêreldrekordhouer in skyfwerp († [[2018]]). * [[11 April]] – [[Leonard Nolens]], Vlaamse digter, vertaler en skrywer. * [[12 April]] – [[Tom Clancy]], Amerikaanse outeur († [[2013]]). * [[16 April]] − [[Gerry Rafferty]], Skotse rock-sanger en liedjieskrywer († [[2011]]). * [[18 April]] – [[James Woods]], Amerikaanse akteur. * [[19 April]] – [[Murray Perahia]], Amerikaanse [[pianis]] en [[dirigent]]. * [[25 April]] – [[Johan Cruijff]], [[Nederland]]se sokkerspeler en -afrigter († [[2016]]). * [[14 Mei]] – [[Hans Strydom (akteur)|Hans Strydom]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[10 Junie]] – [[Randee Heller]], Amerikaanse aktrise. * [[13 Junie]] – [[Danie Schutte]], oud-Suid-Afrikaanse [[politikus]] en kabinetsminister. * [[17 Junie]] – [[Christopher Allport]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[19 Junie]] – Sir [[Salman Rushdie]], [[Brits-Indië|Brits-Indiese]] [[roman]]skrywer en essayis. * [[21 Junie]] – [[Meredith Baxter]], Amerikaanse aktrise. * [[26 Junie]] – [[Peter Sloterdijk]], [[Duitse]] [[filosoof]] en kultuurteoretikus. * [[2 Julie]] – [[George Weideman]], [[Afrikaanse skrywer]], [[digter]] en [[drama]]turg († [[2008]]). * [[8 Julie]] - Kim Darby, Amerikaanse aktrise. * [[9 Julie]] – [[O.J. Simpson]], oud-Amerikaanse voetbalspeler, akteur en veroordeelde misdadiger († [[2024]]). * [[16 Julie]] – [[Roelf Meyer]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[17 Julie]] – [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]], gekroon op 6 Mei 2023. * [[19 Julie]] – [[Brian May]], Britse [[kitaar]]speler, sanger en musiekkomponis. * [[22 Julie]] – [[Bles Bridges]], Suid-Afrikaanse sanger († [[2000]]). * [[30 Julie]] – [[Arnold Schwarzenegger]], Oostenryks-Amerikaanse akteur en politikus. * [[2 Augustus]] – [[Sjoerd Soeters]], Nederlandse argitek. * [[3 Augustus]] – [[Tadahiko Ueda]], [[Japan]]nese sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 Augustus]] – [[Klaus Schulze]], Duitse komponis, musikus en vervaardiger. * [[5 Augustus]] – [[Angus Buchan]], Zambiesgebore Suid-Afrikaanse evangelis. * [[16 Augustus]] – [[Daishiro Yoshimura]], Japannese sokkerspeler († [[2003]]). * [[22 Augustus]] – [[Ian Scheckter]], voormalige Suid-Afrikaanse [[Formule Een]]renjaer. * 22 Augustus – [[Cindy Williams]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2023]]). * [[28 Augustus]] – [[Irma Joubert]], Afrikaanse geskiedkundige [[fiksie]] skrywer. * [[29 Augustus]] – [[James Hunt]], Britse renjaer, [[Formule Een]]-wêreldkampioen in 1976 († [[1993]]). * [[3 September]] − [[Mario Draghi]], Italiaanse ekonoom en eerste minister van [[Italië]]. * [[5 September]] − [[Barbara Thalheim]], Duitse sangeres en liedjieskryfster. * [[21 September]] – [[Stephen King]], Amerikaanse skrywer. * [[8 Oktober]] – [[Bob van Asperen]], Nederlandse [[klavesimbel]]- en Vroeë-Klawerbord-speler en [[dirigent]]. * [[10 Oktober]] – [[Jonathan M. Dorfan]], Suid-Afrikaanse partikelfisikus. * [[13 Oktober]] – [[Lionel Peterson]], Suid-Afrikaanse gospelsanger en evangelis († [[2022]]). * [[17 Oktober]] – [[Erik Aaby]], voormalige [[Noorweë|Noorweegse]] [[tydren]]jaer. * [[25 November]] – [[Lasse Lunderskov]], Deense akteur en komponis. * [[30 November]] – [[Sergio Badilla Castillo]], Chileense digter, essayis, vertaler en universiteitsprofessor. * [[1 Desember]] − [[Alain Bashung]], Franse sanger en komediant († [[2009]]). * [[28 Desember]] – [[Mamphela Ramphele]], Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktivis/politikus, [[dokter]], akademikus. == Sterftes == * [[24 Januarie]] – [[Felix Timmermans]], Vlaamse skrywer (* [[1886]]). * [[25 Januarie]] – [[Al Capone]], Amerikaanse bendeleier (* [[1899]]). * [[3 Februarie]] – [[Marc Mitscher]], Admiraal in die [[Amerikaanse Vloot]] (* [[1887]]). * [[1 April]] – [[George II van Griekeland|George II]], koning van [[Griekeland]] (* [[1890]]). * [[7 April]] – [[Henry Ford]], Amerikaanse motorvervaardiger (* [[1863]]). * [[12 April]] – [[C. Louis Leipoldt]], Afrikaanse digter (* [[1880]]). * [[20 April]] – [[Christiaan X van Denemarke]], latere koning van [[Denemarke]] en koning van [[Ysland]] (* [[1870]]). * [[21 April]] – [[Gustave van de Woestijne]], Belgiese ekspressionistiese skilder (* [[1881]]) * [[29 April]] – [[Alex Frew]], [[Suid-Afrika]] se sesde [[Springbokkaptein]] (* [[1877]]). * [[8 Mei]] – [[Harry Gordon Selfridge]], Britse kleinhandelmagnaat (* [[1856]]). * [[12 Mei]] – [[Walter Madeley]], leiersfiguur in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Suid-Afrikaanse Arbeidersparty]] (* [[1873]]). * [[13 Mei]] – Prof. [[Nicolaas Johannes Brümmer]], Afrikaanse skrywer, NG predikant en hoogleraar aan die [[Kweekskool]] (* [[1866]]). * [[15 Augustus]] – [[Edwin Cheere Anderssen]], Afrikaanse leraar van die [[NG Kerk]] en veldprediker tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (* [[1868]]). * [[8 September]] – [[Victor Horta]], Belgiese argitek en ontwerper (* [[1861]]). * [[4 Oktober]] – [[Max Planck]], Duitse fisikus (* [[1858]]). * [[3 November]] – [[Nelson McDowell]], Amerikaanse akteur (* [[1870]]). * [[1 Desember]] – [[Aleister Crowley]], Engelse okkultist (* [[1875]]). * [[30 Desember]] – [[Alfred North Whitehead]], Engelse [[filosoof]], [[fisikus]] en [[wiskundige]] (* [[1861]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1947| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] dnp8m8nirg3acqdegeai04nwmnahxup 0 491 2891566 2821818 2026-04-08T06:03:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891566 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Hindenburg_burning.jpg|teks=Die Hindenburg}} Die '''jaar 1937''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 37ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Sooispitseremonie van die [[Voortrekkermonument]] in Pretoria. * Die Moskou-Wolga-kanaal ([[Rusland]]) word geopen. * Die [[Golden Gate-brug]] oor die [[San Francisco]]baai in [[Kalifornië]] word vir verkeer geopen. * [[Radio Sonder Grense]] word begin deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]]. * [[11 Februarie]] – Op [[Komatipoort]] word 360 mm reën binne 24 uur gemeet. Buitengewoon swaar reëns sak ook uit oor ander dele van Mpumalanga, asook Eswatini en die noorde van KwaZulu-Natal.<ref>{{cite journal |author= |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=36 }}</ref> * [[26 April]] – Die Spaanse stad [[Guernica]], word deur die [[Duitsland|Duitse]] ''[[Luftwaffe]]'' gebombardeer tydens die [[Spaanse Burgeroorlog]]. * [[6 Mei]] – ''[[Hindenburg]]'' ongeluk: Die [[Duitsland|Duitse]] [[lugskip|zeppelin]] ''Hindenburg'' slaan aan die brand en word verwoes binne ’n minuut terwyl dit probeer dok by [[Lakehurst]], [[New Jersey]]. 36 mense sterf. * [[5 November]] – [[Adolf Hitler]] hou ’n geheime vergadering waarin hy sy planne uitlê om ''lewensruimte'' vir die [[Duitsland|Duitse]] mense te verkry. * [[20 Desember]] - Na stortbuie in Beaufort-Wes word paaie, spoorlyne en brûe weggespoel met ook groot skade aan huise. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Karl-Heinz Zimmer]], Duitse politikus († [[2019]]). * [[4 Januarie]] – [[Stella Sigcau]], Suid-Afrikaanse politikus van Transkeise herkoms († [[2006]]). * [[8 Januarie]] – [[Shirley Bassey]], Britse sangeres. * [[14 Januarie]] – [[J. Bernlef|Hendrik Jan Marsman]], Nederlandse skrywer, digter, en vertaler († [[2012]]). * 14 Januarie – [[Bent Mejding]], Deense akteur en regisseur († [[2024]]). * [[19 Januarie]] – [[Joseph Nye]], Amerikaanse politieke wetenskaplike. * [[30 Januarie]] – [[Boris Spasski]], Russiese skaakspeler († [[2025]]). * [[31 Januarie]] – [[Philip Glass]], Amerikaanse komponis. * [[9 Februarie]] – [[Abraham H. de Vries]], Afrikaanse skrywer († [[2024]]). * [[10 Februarie]] – [[Roberta Flack]], Amerikaanse sangeres († [[2025]]). * [[21 Februarie]] – [[Harald V van Noorweë|Harald V]], koning van [[Noorweë]]. * [[5 Maart]] – [[Olusegun Obasanjo]], oudpresident van [[Nigerië]]. * [[6 Maart]] – [[Valentina Teresjkova]], lid van die Russiese [[Staatsdoema]], ingenieur en voormalige [[ruimtevaarder]]. * [[8 Maart]] – [[Juvénal Habyarimana]], [[President]] van [[Rwanda]] († [[1994]]). * [[11 Maart]] – [[Amie Venter]], Suid-Afrikaanse politikus en kabinetminister († [[2012]]). * [[14 Maart]] – [[Peter van der Merwe]], Suid-Afrikaanse krieketspeler en -kaptein († [[2013]]). * [[30 Maart]] – [[Warren Beatty]], Amerikaanse akteur en regisseur. * [[5 April]] – [[Colin Powell]], Amerikaanse generaal en jarelange politikus († 2021). * [[9 April]] – [[Avril Malan]], [[Suid-Afrika]] se nege-en-twintigste [[Springbokkaptein]]. * [[22 April]] – [[Jack Nicholson]], akteur. * [[28 April]] – [[Saddam Hussein]], Irakse politikus en staatsman, President van Irak († [[2006]]). * [[1 Mei]] – [[Una Stubbs]], Britse aktrise en danseres († [[2021]]). * [[5 Mei]] – [[Delia Derbyshire]], Engelse baanbreker-musikant en -komponis van elektroniese musiek († [[2001]]). * [[12 Mei]] – [[George Carlin]], Amerikaanse komediant († [[2008]]). * [[15 Mei]] – [[Madeleine Albright]], Amerikaanse diplomat en politikus († [[2022]]). * 15 Mei – [[Trini Lopez]], Amerikaanse sanger van Mexikaanse afkoms († [[2020]]). * [[18 Mei]] – [[Christiane Jaccottet]], Switserse [[klavesimbel]]speelster († [[1999]]). * [[21 Mei]] – [[Mengistu Haile Mariam]], Ethiopiese politikus. * [[4 Junie]] – [[Gorilla Monsoon]], Amerikaanse stoeier en omroeper († [[1999]]). * [[7 Junie]] – [[Neeme Järvi]], Amerikaanse [[dirigent]] van [[Estland|Estiese afkoms]]. * [[11 Junie]] – [[Gerrit van Wyk Kruger|Gerrit Kruger]], Suid-Afrikaanse klassikus. * [[15 Junie]] – [[Herbert Feuerstein]], Duitse akteur en skrywer († [[2020]]). * [[25 Junie]] – [[Keizō Obuchi]], [[Eerste minister van Japan]] († [[2000]]). * [[29 Junie]] – [[Willie van Niekerk]], Suid-Afrikaanse medikus en politikus († [[2009]]). * [[3 Julie]] – [[Tom Stoppard]], Tsjeggies-gebore Engelse dramaturg en draaiboekskrywer. * 3 Julie – [[Linda Rode]], Suid-Afrikaanse skrywer, vertaler en samesteller van kinderliteratuur. * [[6 Julie]] – [[Vladimir Ashkenazy]], Russiese pianis en dirigent. * 6 Julie – [[Ned Beatty]], Amerikaanse akteur († [[2021]]). * [[29 Julie]] – [[Ryutaro Hashimoto]], Japannese oud-premier († [[2006]]). * [[4 Augustus]] – [[Koos van der Merwe]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2024]]). * [[31 Augustus]] – [[Christo Viljoen]], Suid-Afrikaanse [[Ingenieurswese|ingenieur]], akademikus en die "Vader van die Tegnopark" († [[2023]]). * [[4 September]] – [[Pieter Kooij]], Suid-Afrikaanse pianis, musiekonderwyser en -resensent († [[2018]]). * [[5 September]] – [[Klaas de Jonge]], Nederlandse menseregte-aktivis en Afrikanis († [[2023]]). * [[10 September]] – [[Jared Diamond]], Amerikaanse geograaf, historikus, voëlkenner en skrywer. * [[11 September]] – [[Tomas Venclova]], Litause geleerde, digter, skrywer en vertaler. * [[18 September]] – [[Ivy Matsepe-Casaburri]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2009]]). * [[14 September]] – [[Renzo Piano]], Italiaanse [[argitek]]. * [[30 September]] – [[Gary Hocking]], Grand Prix-motorfietsrenwêreldkampioen van [[Rhodesië]], sterf in 'n Lotus Climax voor die Natalse Grand Prix († [[1962]]). * [[11 Oktober]] – [[Ron Leibman]], Amerikaanse akteur en draaiboekskrywer († [[2019]]). * [[14 Oktober]] – [[Marinus Wiechers]], Suid-Afrikaanse regsman en grondwetkenner († [[2018]]). * [[15 Oktober]] – [[Linda Lavin]], Amerikaanse regisseuse, en vervaardiger († [[2024]]). * [[19 Oktober]] – [[Jonas Gwangwa]],'n Suid-Afrikaanse [[jazz]]-musikant, liedjieskrywer en vervaardiger († [[2021]]). * [[4 November]] – [[Loretta Swit]], Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * [[17 November]] – [[Marike de Klerk]], eerste eggenote van die destydse [[Staatspresident van Suid-Afrika]], [[F.W. de Klerk]] († [[2001]]). * [[28 November]] – [[Wilbur Ross]], Amerikaanse belegger en voormalige Minister van Finansies van die Verenigde State. * [[30 November]] – [[Ridley Scott]], Engelse rolprentregisseur en -vervaardiger. * [[10 Desember]] – [[Piet Uys (rugbyspeler)|Piet Uys]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2009]]). * [[11 Desember]] – [[Adriaan Vlok]], Suid-Afrikaanse politikus en kabinetsminister († [[2023]]). * [[12 Desember]] – [[Connie Francis]], 'n Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * [[21 Desember]] – [[Jane Fonda]], Amerikaanse aktrise, skryfster en politieke aktivis. * [[31 Desember]] – [[Anthony Hopkins]], Walliese akteur, komponis en skilder. == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Thomas Orr]], Suid-Afrikaanse minister van finansies (* [[1857]]). * [[24 Februarie]] – [[Guy Standing (akteur)|Guy Standing]], Engelse akteur (* [[1873]]). * [[8 Maart]] – [[Albert Verwey]], Nederlandse digter, letterkundige en lid van die [[Tachtigers]] (* [[1865]]). * [[10 Maart]] – [[Jewgeni Zamjatin]], Russiese skrywer. (* [[1884]]). * [[12 Maart]] – [[Jenő Hubay]], Hongaarse violis en komponis (* [[1858]]). * [[12 Mei]] – [[Carl Petterson]], Sweedse seeman en avonturier (* [[1875]]). * [[3 Junie]] – [[Emilio Mola]], Spaanse generaal wie se deelname aan 'n [[staatsgreep]] in 1936, die [[Spaanse Burgeroorlog]] begin het.(* [[1887]]). * [[19 Junie]] – [[J.M. Barrie]], Skotse skrywer (* [[1860]]). * [[2 Julie]] – [[Amelia Earhart]], lugvaartpionier van die [[Verenigde State]] (* [[1897]]). * [[11 Julie]] – [[George Gershwin]], Amerikaanse komponis (* [[1898]]). * [[20 Julie]] – [[Guglielmo Marconi]], Italiaanse uitvinder (* [[1874]]). * [[2 September]] – [[Pierre de Coubertin]], Franse grondlegger van die moderne [[Olimpiese Spele]] (* [[1863]]). * [[9 Oktober]] – [[Ernst Ludwig, Groothertog van Hesse]], die laaste Groothertog van Hesse (* [[1868]]). * [[19 Oktober]] – [[Ernest Rutherford]], [[Nieu-Seeland]]s-gebore Britse [[fisikus]] en [[Nobelprys vir Chemie|Nobelpryswenner]] (* [[1871]]). * [[30 Oktober]] – [[J.H.H. de Waal]], Afrikaanse taalstryder en politikus (* [[1871]]). * [[23 November]] – [[George Albert Boulenger]], Belgies-Engelse [[dierkunde|dier-]] en [[plantkundige]] (* [[1858]]). * [[12 Desember]] – [[Alfred Abel]], Duitse akteur en filmregisseur (* [[1879]]). * [[28 Desember]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis (* [[1875]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1937| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 2plkhvenhppevk108sx59qlu3zdsdz0 0 502 2891524 2767113 2026-04-07T21:56:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891524 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''26 April''' is die 116de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (117de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 249 dae. == Gebeure == * [[1336]] – Eerste toeristiese bergbestyging: die Italiaanse digter [[Francesco Petrarca]] bestyg saam met sy broer die [[Mont Ventoux]]. * [[1478]] – [[Pazzi-sameswering]]: ´n aanslag word gedoen op [[Lorenzo de' Medici]] en sy broer. Lorenzo ontkom maar sy broer Giuliano di Piero de’ Medici word gedood. * [[1607]] – [[Engeland|Engelse]] koloniste vestig hulle by Cape Henry, [[Virginië]], die eerste permanente [[kolonie]] in [[Noord-Amerika]]. * [[1773]] – [[Pous Clemens XIV]] stel [[Giovanni Angelo Braschi]], (later [[Pous Pius VI]]) en Francesco D'Elci, ouditeur generaal van die Apostoliese Kamer aan as kardinale. * [[1904]] – Die Bell Telephone Company vestig homself in [[Antwerpen]]. * [[1933]] – Die [[Gestapo]] word gestig. * [[1937]] – Die Spaanse stad Guernica, word deur die [[Duitsland|Duitse]] ''[[Luftwaffe]]'' gebombardeer tydens die [[Spaanse Burgeroorlog]]. * [[1945]] – Alle [[Limburg, België|Limburgse]] myne word onder staatsbeheer geplaas. * [[1962]] – Die [[Ranger 4]]-ruimtetuig bots met die [[maan]]. * [[1964]] – [[Tanganjika]] en [[Zanzibar]] smelt saam om [[Tanzanië]] te vorm. * [[1978]] – In [[Brussel]] word die [[Manneken Pis]] gesteel. * [[1986]] – 'n Ongeluk by die [[Tsjornobil|Tsjernobil]]-kernkragstasie in die [[Oekraïne]] veroorsaak die ergste [[Tsjernobil-kernramp|kernkragramp]]. Een-en-dertig mense sterf as direkte gevolg van die ongeluk en duisende meer word blootgestel aan hoë vlakke van [[radioaktiwiteit|radioaktiewe]] materiaal. * [[1994]] – [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|Suid-Afrika se eerste demokratiese verkiesing]] begin. * [[1994]] – 'n [[China Airlines]] [[Airbus A300]]-600R stort enkele sekondes voor landing neer by [[Nagoja]] [[lughawe]] in [[Japan]] en 264 sterf. * [[2002]] – 'n 19-jarige skolier skiet in die Duitse [[Erfurt]] 16 mense dood en pleeg daarna selfmoord. * [[2006]] – Erkenning van die Vlaamse Gebaretaal deur die Vlaamse Parlement. == Geboortes == * [[121]] – [[Markus Aurelius]], Romeinse keiser († [[180]]). * [[1859]] – [[Groothertog Nikolaas Michailowitsj van Rusland]], die oudste seun van [[groothertog Michail Nikolajewitsj van Rusland]] († [[1919]]). * [[1887]] – [[Anna Petronella van Heerden]], eerste Afrikanervrou wat as mediese dokter kwalifiseer († [[1975]]). * [[1889]] – [[Ludwig Wittgenstein]], Oostenryks-Britse filosoof († [[1951]]). * [[1894]] – [[Rudolf Hess]], [[Nazi]]-leier tydens die Tweede Wêreldoorlog († [[1987]]). * [[1898]] – [[Christo Albertyn Smith]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] († [[1956]]). * [[1934]] – [[Alan Arkin]], Amerikaanse akteur. * [[1933]] – [[Carol Burnett]], Amerikaanse sangeres en aktrise. * [[1941]] – [[Claudine Auger]], 'n Franse aktrise († [[2019]]). * [[1943]] – [[Peter Zumthor]], Switserse argitek. * [[1961]] – [[Joan Chen]], Chinees-Amerikaanse aktrise. * [[1963]] – [[Jet Li]], Chinese akteur. * [[1970]] – [[Melania Trump]], vorige Amerikaanse [[Eerste Dame]]. * [[1972]] – [[Juanita du Plessis]], Suid-Afrikaanse sangeres. * [[1988]] – [[Suzaan van Biljon]], Suid-Afrikaanse swemmer. * 1988 – [[Rutger Bregman]], Nederlandse populêre historikus en skrywer. * [[1994]] – [[Daniil Kvyat]], Russiese [[Formule Een]]renjaer. * [[1999]] – [[Laura Wolvaardt]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler == Sterftes == * [[757]] – [[Pous Stefanus II]], die 92ste [[pous]] (of die 93ste voor 1961) van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1478]] – [[Giuliano de' Medici|Giuliano di Piero de' Medici]], tweede seun van [[Piero di Cosimo de' Medici|Piero de' Medici]] ("die Jigtige") en Lucrezia Tornabuoni en vader van Giulio di Giuliano de' Medici, wat later [[Pous Clemens VII]] sou word (* [[1453]]). * [[1865]] – [[John Wilkes Booth]], sluipmoordenaar van [[Abraham Lincoln]] (* [[1838]]). * [[1929]] – [[Groothertog Michail Michailowitsj van Rusland]], die tweede oudste seun van [[groothertog Michail Nikolajewitsj van Rusland]] (* [[1861]]). * [[1938]] – [[Edmund Husserl]], Duitse filosoof (* [[1859]]). * [[1970]] – [[Gypsy Rose Lee]], Amerikaanse aktrise (* [[1911]]). * [[1973]] – [[Irene Ryan]], Amerikaanse aktrise (* [[1902]]). * [[1977]] – [[Hennie Muller]], Suid-Afrika se twee-en-twintigste [[Springbokkapteins|Springbokrugbykaptein]] (* [[1922]]). * [[1984]] – [[Count Basie]], Amerikaanse musikant en komponis (* [[1904]]). * [[1985]] – [[Cornelis van der Merwe]], Suid-Afrikaanse politikus, medikus en kabinetsminister (* [[1921]]). * [[1986]] – [[Broderick Crawford]], Amerikaanse akteur (* [[1911]]). * [[1989]] – [[Lucille Ball]], Amerikaanse aktrise (* [[1911]]). * [[2001]] – [[Guy Butler]], Suid-Afrikaanse digter, dramaturg en akademikus (* [[1918]]). * [[2016]] – [[Ken Higgins]], Suid-Afrikaanse pianis (* [[1936]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * Feesdag van [[Pous Anacletus I|St. Anakletus I]], die derde pous. Afgeskaf in 1969. {{commonskat|26 April}} [[Kategorie:April]] pwjsh6quo2cf7fhas10xvhfrncrx1vf 0 539 2891565 2726334 2026-04-08T06:03:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891565 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Onze_Jan.jpg|teks=Onze Jan Hendrik Hofmeyr}} Die '''jaar 1909''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 9de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[9 Januarie]] - Groot skade word aangerig en drie mense verdrink nadat die [[Apiesrivier]] sy walle oorstroom in [[Pretoria]].<ref>{{cite journal |author= |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=21 }}</ref> * [[11 April]] – Die (latere) Israelse stad [[Tel Aviv]] word gestig. * [[10 Junie]] – 'n Referendum word in Natal gehou daaroor of dié Britse kolonie deel van die [[Unie van Suid-Afrika]] moet vorm. Daar is 11&nbsp;121 stemme ten gunste en 3&nbsp;701 daarteen. * [[15 Junie]] – Die [[Internasionale Krieketraad|Imperiale Krieketkonferensie]] (nou die Internasionale Krieketraad, IKR) word deur verteenwoordigers uit [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] by die [[Lord’s|Lord’s-krieketveld]] in [[Londen]] gestig. * [[26 Julie]] – Die ''[[Waratah|SS Waratah]]'' verdwyn spoorloos tussen [[Durban]] en [[Oos-Londen]]. * [[19 Desember]] – [[Burgeroorlog]] breek uit in [[Honduras]]. * [[28 Desember]] – Eerste vliegtuigvlug in Suid-Afrika (en ook Afrika) onderneem deur [[Albert Kimmerling]] by die Nahoon perdereisiesbaan in [[Oos-Londen]]. * Die "Mission Station and Communal Reserve Act" Wet nr. 29 word in die [[Staatskoerant]] afgekondig. Die dorpsbestuur moet volgens die wet in die hande van 'n gekose bestuursraad oorgaan. == Geboortes == * ''dag onbekend'' – [[Johannes Keevy]], Suid-Afrikaanse Polisiekommissaris van 1962 tot 1968 († [[1981]]). * [[11 Januarie]] – [[Victor Ivanoff]], Suid-Afrikaanse kunsskilder, spotprenttekenaar en sanger († [[1997]]). * [[16 Januarie]] – [[Mornay du Plessis]], Suid-Afrikaanse komponis, pianis en skilder († [[1941]]). * [[9 Februarie]] – [[Carmen Miranda]], Brasiliaanse sangeres († [[1955]]). * [[13 Februarie]] – [[Herman Ridderbos]], Nederlandse Predikant en Teoloog († [[2007]]). * [[27 Maart]] – [[Golo Mann]], Duits-Switserse historikus en uitgewer, († [[1994]]) * [[28 Maart]] – [[Nelson Algren]], Amerikaanse skrywer († [[1981]]). * [[3 April]] – [[Stanislaw Ulam]], Pools-Amerikaanse wetenskaplike van wiskunde en kernfisika. († [[1984]]). * [[24 April]] – [[Bernhard Grzimek]], Duitse [[outeur]] en dierebeskermer († [[1987]]). * [[29 April]] – [[Tom Ewell]], Amerikaanse akteur († [[1994]]). * [[30 April]] – [[Juliana van Nederland]], koningin van [[Nederland]] († [[2004]]). * [[4 Mei]] – [[Howard Da Silva]], Amerikaanse akteur en regisseur († [[1986]]). * [[9 Mei]] – [[Eugenio Garin]], [[Italiaanse]] [[filosoof]] en [[Renaissance]] geskiedkundige († [[2004]]). * [[15 Mei]] – [[D.C.H. Uys]], Suid-Afrikaanse [[politikus]] († [[1995]]). * [[14 Junie]] – [[Burl Ives]], Amerikaanse sanger en akteur († [[1995]]). * [[13 Julie]] – [[Souphanouvong]], President van [[Laos]] († [[1995]]). * [[31 Julie]] – [[Gregoire Boonzaier]], Suid-Afrikaanse kunsskilder († [[2005]]). * [[8 Augustus]] – [[Will Hickey]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[1989]]). * [[11 Augustus]] – [[Marthinus Versfeld]], [[Suid-Afrika]]anse [[filosoof]] († [[1995]]). * [[22 Augustus]] – [[Pierre de Wet]], Afrikaanse rolprentregisseur, vervaardiger en skrywer († 1990). * [[5 September]] – [[Jan Buys]], [[Suid-Afrika]]anse [[skilder]] († [[1985]]) * [[21 September]] – [[Kwame Nkrumah]], eerste leier van [[Ghana]] na onafhanklikheid († [[1972]]). * [[24 Oktober]] – [[Hendrik de Wit]], [[Nederland]]se sistematiese [[botanie|plantkundige]] († [[1999]]). * [[28 Oktober]] – [[Francis Bacon (skilder)|Francis Bacon]], Ierse kunstenaar († [[1992]]). * [[2 Desember]] – [[Erika Dannhoff]], [[Duitsers|Duitse]] aktrise. († [[1996]]). * [[3 Desember]] – [[Wim Hartman]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[1966]]). == Sterftes == * [[13 April]] – Sir [[Donald Currie]], 'n skeepseienaar en skenker van die [[Curriebeker]] (* [[1825]]). * [[23 Julie]] – [[Zygmunt Noskowski]], Poolse komponis en dirigent (* [[1846]]). * [[22 September]] – [[David Christiaan de Waal]], burgemeester van Kaapstad (* [[1845]]). * [[16 Oktober]] – [[Onze Jan Hofmeyr|Jan Hendrik Hofmeyr]] (Onze Jan) in Londen, enkele dae voordat hy na sy vaderland sou terugkeer (* [[1845]]). * [[30 November]] – [[Peter MacOwan]], [[Suid-Afrika]]anse plantkundige (* [[1830]]). * [[17 Desember]] – Koning [[Leopold II van België]] (* [[1835]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1909]] 14y6rpg0f8g9loiw807unb20g2jrc2d 0 545 2891564 2735389 2026-04-08T06:02:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891564 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Lothar_von_Trotha.jpg|teks=Lothar von Trotha, die Duitse bevelhebber in Suid-Wes}} Die '''jaar 1904''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 4de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. [[Lêer:Paul Kruger.jpg|duimnael|240px|Paul Kruger sterf in Nederland.]] == Gebeure == * [[7 Januarie]] – Die noodsein CQD word aanvaar maar twee jaar later vervang met die SOS noodsein. * [[12 Januarie]] – Die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Herero-oorlog (1904-1908)]] breek in [[Duits-Suidwes-Afrika]] uit. Die [[Herero's]] kom in opstand teen Duitse koloniale oorheersing. Driekwart van die Hererobevolking word uitgewis en 'n groot aantal Duitsers verloor hul lewens. * [[12 Januarie]] – [[Henry Ford]] stel 'n nuwe spoedrekord vir motors op teen 91&nbsp;mpu of 146 km/h. * [[17 Januarie]] - Die laerliggende dele van [[Bloemfontein]] word na 'n hewige donderbui deur die Bloemspruit oorstroom. Sestig mense sterf en honderde is dakloos gelaat.<ref>{{cite journal|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=Desember 1991|title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990|url=|journal=CAELUM|pages=18}}</ref> * [[28 Januarie]] – Die ''[[Het Volk]]'' politieke party word in die [[Transvaalkolonie]] gestig. * [[8 Februarie]] – Die [[Russies-Japannese Oorlog]] begin na die verrassingsinval van die Japannese Magte op Port Arthur (Lushun). * [[4 Mei]] – Amerikaanse Weermag Ingenieurs begin werk aan die [[Panama-kanaal]]. * [[29 Junie]] – Twee naakte veenlyke, die [[Paar van Weerdinge]], word ontdek. * [[1 Julie]] – Die derde moderne [[Olimpiese Somerspele 1904|Olimpiese Somerspele]] open in [[St. Louis]], [[Verenigde State]]. * [[11 Augustus]] – Die [[Slag by Waterberg]] lei tot die [[volksmoord|volksslagting]] van die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Herero's]] in die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Opstand van die Herero's en Namas]]. * [[11 November]] – Die nuwe spoorlyn van [[Aliwal-Noord]] af na [[Lady Grey]] word oopgestel. * Frédéric Mistral, Frans-[[Oksitaans]]e digter, ontvang die [[Nobelprys vir Letterkunde]]. * Thompson stel die eerste model van die [[atoom]] voor, bekend as die pruimpoeding-model. * [[Henry James]] publiseer sy komplekse en intensiewe studie van die huwelik en owerspel, ''The Golden Bowl''. == Geboortes == * [[8 Januarie]] – [[Karl Brandt]], SS-generaal en oorlogsmisdadiger († [[1948]]). * [[18 Januarie]] – [[Cary Grant]], Britse [[akteur]] († [[1986]]). * [[22 Januarie]] – [[George Balanchine]], Russiese danser († [[1983]]). * [[24 Januarie]] – [[Breytie Breytenbach]], eerste hoofdirekteur van [[Truk]] († [[1984]]). * [[28 Februarie]] – [[Alfred Bohrmann]], 'n [[Duits]]e [[sterrekundige]] († [[2000]]). * [[4 Maart]] – [[Joseph Schmidt]], Joodse tenoor en akteur († [[1942]]). * [[6 Maart]] – [[Heiwee]] (skuilnaam van prof H.M. van der Westhuysen), Afrikaanse digter († [[1987]]). * [[3 April]] – [[Sally Rand]], Amerikaanse burleskdanser († [[1979]]). * [[6 April]] – [[Kurt Georg Kiesinger]], Duitse regsgeleerde, politikus en bondskanselier († [[1988]]). * [[14 April]] – [[John Gielgud]], Britse akteur († [[2000]]). * [[16 April]] – [[Fifi D'Orsay]], Amerikaanse aktrise († [[1983]]). * [[18 April]] – [[Pigmeat Markham]], Amerikaanse akteur en regisseur († [[1981]]). * [[22 April]] – [[Robert Oppenheimer]], Amerikaanse teoretiese fisikus († [[1967]]). * [[11 Mei]] – [[Salvador Dalí]], Spaanse [[surrealisme|surrealistiese]] skilder: ''[[The Persistence of Memory]]'' († [[1989]]). * [[21 Mei]] – [[Robert Montgomery (akteur)|Robert Montgomery]], Amerikaanse akteur († [[1981]]). * [[2 Junie]] – [[Johnny Weismuller]], Amerikaanse swemmer en akteur – bekend vir sy rol as [[Tarzan]] († [[1984]]). * [[4 Junie]] – [[Thomas P Stratten]], Suid-Afrikaanse ingenieur († onbekend). * [[26 Junie]] – [[Peter Lorre]], Oostenryks-Amerikaanse akteur († [[1964]]). * [[5 Julie]] – [[Ernst Mayr]], Duitse bioloog († [[2005]]). * [[11 Julie]] – [[Anna Rothmann]], [[Afrikaanse skrywer]] en die dogter van [[M.E.R.]] († [[2000]]). * [[4 Augustus]] – [[Helen Kane]], Amerikaanse sangeres en aktrise († [[1966]]). * [[11 Augustus]] – [[P. de V. Pienaar]], Afrikaanse [[taalkundige]] en skrywer († [[1978]]). * [[13 Augustus]] – [[Charles "Buddy" Rogers]], Amerikaanse akteur, musikant († [[1999]]). * [[21 Augustus]] – [[Count Basie]], Amerikaanse musikant en komponis († [[1984]]). * [[20 September]] – [[P.J. Schoeman]], Afrikaanse skrywer († [[1988]]). * [[29 September]] – [[Greer Garson]], Engelse aktrise († [[1996]]). * [[5 Oktober]] – [[Joan Morice]], die eerste vrou om as 'n veearts in Suid-Afrika te kwalifiseer († [[1944]]). * [[11 November]] – [[P.K. le Roux]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1985]]). == Sterftes == * [[9 Januarie]] – [[Alf Richards]], [[Suid-Afrika]] se derde [[Springbokkaptein]] (* [[1867]]). * [[8 Februarie]] – [[Stephanus Postma]], Suid-Afrikaanse teoloog en predikant (* [[1865]]). * [[1 Mei]] – [[Antonín Dvořák]], Tsjeggiese komponis (* [[1841]]). * [[10 Mei]] – [[Henry Morton Stanley]], Wallies-Amerikaanse ontdekkingsreisiger en joernalis (* [[1841]]). * [[3 Julie]] – [[Theodor Herzl]], Joods-Oostenrykse joernalis, uitgewer en stigter van die Sionisme (* [[1860]]) * [[14 Julie]] – [[Paul Kruger]], Transvaalse staatsman, President van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (* [[1825]]). * [[28 Augustus]] – [[Anne van Rooy]], stammoeder van die Van Rooy-familie in Suid-Afrika (* [[1834]]). * [[29 Augustus]] – [[Murat V]], 'n sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1840]]) * [[13 September]] – [[J.W. van der Rijst]], skrywer van die eerste handleiding vir [[Afrikaans]]e spraakkuns (* [[1828]]). * [[31 Oktober]] – [[Charles Murray]], NG Kerk predikant en vierde seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] (* [[1833]]). * [[1 November]] – [[Willem Bok|Willem Eduard Bok]], Transvaalse staatsekretaris, na wie [[Boksburg]] vernoem is (* [[1846]]). * [[19 November]] – [[August Snieders]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1825]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:1904| ]] 9nv2z4alrss1fu7hr14eadqf2jh5ycc 0 577 2891563 2765619 2026-04-08T06:02:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891563 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Alexander Graham Bell in colors.jpg|teks=Alexander Graham Bell}} Die '''jaar 1876''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 76ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[15 Januarie]] – Die eerste [[koerant]] in [[Afrikaans]], ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Patriot]],'' met [[C.P. Hoogenhout]] as redakteur, word in die [[Paarl]] uitgegee. * [[10 Maart]] – [[Alexander Graham Bell]] maak die eerste suksesvolle [[telefoon]]oproep. * [[30 Mei]] – Die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] sultan [[Abdülaziz]] word uit die weg geruim en opgevolg deur sy neef [[Murat V]]. * [[25 Junie]] – [[Slag van Little Bighorn]]: [[George Armstrong Custer]] se laaste geveg. * [[25 Junie]] - In [[Kimberley]] sak swaar sneeuneerslae uit.<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=13 }}</ref> * [[1 Augustus]] – [[Colorado]] word die 38ste [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] van die [[Verenigde State]]. * [[Henry James]], Amerikaanse skrywer en literê kritikus, verhuis permanent na [[Engeland]]. == Geboortes == * [[5 Januarie]] – [[Konrad Adenauer]], Duitse politikus en staatsman, bondskanselier van [[Wes-Duitsland]] († [[19 April]] [[1967]]) * [[2 Maart]] – [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]), die 260ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1958]]) * [[19 Junie]] – [[Nigel Gresley]], Britse stoomlokomotief-ingenieur († [[1941]]) * [[26 Julie]] – [[Manie Maritz]], [[Boere|boeregeneraal]] en leier in die [[Maritz-rebellie|Rebellie]] van [[1914]] († [[1940]]). * [[2 Augustus]] – [[Frank Brownlee]], magistraat in die [[Transkei]] en volksverhaal skrywer († [[1952]]) * [[6 Augustus]] – [[Annie Visser]], Suid-Afrikaanse mezzo-sopraan († [[1927]]) * [[7 Augustus]] – Margaretha Geertruida Zelle, meer bekend as [[Mata Hari]] († [[1917]]) * [[16 Augustus]] – [[Iwan Bilibin]], Russiese illustreerder en verhoogontwerper († [[1942]]) * [[26 Augustus]] – [[Chris van Niekerk (politikus)|Chris van Niekerk]], kommandant in die [[Tweede Vryheidsoorlog]], volksraadlid en senator († [[1966]]) * [[5 September]] – [[Wilhelm Ritter von Leeb]], Duitse veldmaarskalk en oorlogsmisdadiger († [[1956]]) * [[9 Oktober]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus († [[19 Junie]] [[1932]]) * [[31 Oktober]] – [[Antanas Žmuidzinavičius]], [[Litaue|Litause]] landskapskilder († [[9 Augustus]] 1966) * [[26 November]] – [[Willis Carrier]], Amerikaanse ingenieur, bekend vir die ontdekking van lugverkoeling († 7 Oktober, 1950) == Sterftes == * Onbekend – [[John Frederic Lewis]], [[Waterverf]]skilder (* [[1805]]) * [[4 Junie]] – [[Abdülaziz]], 'n sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1830]]) * [[8 Junie]] – [[George Sand]], Franse skryfster (* [[1804]]). * [[24 November]] – [[William Robertson]], [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikant]] van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Suid-Afrika]] (* [[1805]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1876]] fdb3qfkijsefu91mwcz56tk1m8rdwl1 0 585 2891562 2886784 2026-04-08T06:01:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891562 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Wilhelm1.jpg|teks=Keiser Wilhelm I van Duitsland}} Die '''jaar 1871''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 71ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[18 Januarie]] – [[Frans-Duitse Oorlog]]: Die [[Koninkryk Pruise|Pruisiese koning]], [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]], word in die kasteel van Versailles tot [[keiser]] van die [[Duitse Keiserryk]] verklaar. [[Berlyn]] word die hoofstad van die Duitse Ryk. * [[27 Februarie]] – Tydens 'n wolkbreuk hoop die water op by Patrysfontein en 'n vloedgolf so hoog soos 'n huis tref [[Victoria-Wes]] om 21h00. Meer as 100 mense verdrink en 34 huise word verwoes.<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=13 }}</ref> * [[27 Maart]] – [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] speel in die eerste internasionale [[rugby]]wedstryd; Skotland klop Engeland met 1–0. * [[13 Mei]] – Die [[Italië|Italiaanse]] parlement erken die [[soewereiniteit]] van die [[Pous]]. * [[27 Junie]] – Die [[jen]] word [[Japan]] se amptelike geldeenheid. * [[20 Julie]] – [[Brits-Columbië]] word 'n [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]] van die [[Kanada|Kanadese Konfederasie]]. * [[8 Oktober]] – Die Groot Vuur van [[Chicago]] breek uit. == Geboortes == * [[9 Januarie]] – [[Eugene Marais]], Afrikaanse skrywer en digter († [[1936]]). * [[22 Februarie]] – [[John Langalibalele Dube]], 'n Suid-Afrikaanse essayis, filosoof, opvoedkundige, politikus, uitgewer, redakteur, skrywer en digter († [[1946]]). * [[12 Maart]] – Sen. [[F.S. Malan]], politikus en kabinetsminister († [[1941]]). * [[16 Maart]] – [[Hans Merensky]], Suid-Afrikaanse [[geoloog]], prospekteerder, wetenskaplike, omgewingsbewaarder en weldoener († [[1952]]). * [[28 Maart]] – [[Willem Mengelberg]], Nederlandse simfonie[[dirigent]] († [[1951]]). * [[28 April]] – [[Leonid Sherwood]], Russiese beeldhouer en argitek († [[1954]]). * [[6 Mei]] – [[Victor Grignard]], Franse fisikus en Nobelpryswenner († [[1935]]). * [[4 Junie]] – [[Charles Stallard]], leier van die [[Dominiumparty]] († [[1971]]). * [[17 Junie]] – [[Herman van Broekhuizen]], Suid-Afrikaanse predikant en Volksraadslid († [[1953]]). * [[10 Julie]] – [[Marcel Proust]], Franse skrywer, kritikus en essayis († [[1922]]). * [[29 Julie]] – [[Pietro Badoglio]], Italiaanse soldaat en staatsman († [[1956]]). * [[30 Augustus]] – [[Ernest Rutherford]], [[Nieu-Seeland]]s-gebore Britse [[fisikus]] en [[Nobelprys vir Chemie|Nobelpryswenner]] († [[1937]]). * [[1 September]] – [[Johanna Luyt]], Suid-Afrikaanse komponis († [[1931]]). * [[15 September]] – [[I.W. Schlesinger]], sakemagnaat en baanbreker van die [[Suid-Afrika]]anse vermaakbedryf († [[1949]]). * [[18 September]] – [[Ferdie Aston]], Suid-Afrika se vierde [[Springbokkaptein]] († [[1926]]). * [[3 Oktober]] – [[Stijn Streuvels]], Vlaamse skrywer († [[1969]]). * [[26 November]] − [[Justin Godart]], Franse politikus († [[1956]]). * [[12 Desember]] – [[Jackie Powell]], Suid-Afrika se sewende [[Springbokkaptein]] († [[1955]]). * [[29 Desember]] – [[Giuseppe Motta]], lid van die Switserse Federale Raad en president van die Volkebond († [[1940]]). * [[30 Desember]] – [[J.H.H. de Waal]], regsgeleerde, taalman en politikus († [[1937]]). * Onbekende dag – [[John Spurgeon Henkel]] Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] († [[1962]]). == Sterftes == * [[23 Februarie]] – [[Martin Melck]], stamvader van die Melck-familie in Suid-Afrika (* [[1723]]). * [[11 Mei]] – [[John Herschel]], ’n Britse wiskundige, sterrekundige, apteker en eksperimentele fotograaf/uitvinder (* [[1792]]). * [[14 Augustus]] – [[Philip Blommaert]], Vlaamse skrywer (* [[1809]]). * [[4 Oktober]] – [[Sarel Cilliers]], Voortrekker-leier (* [[1801]]) * [[18 Oktober]] – [[Charles Babbage]], ’n Engelse wiskundige, filosoof, uitvinder en meganiese ingenieur (* [[1791]]). * [[10 November]] – [[Dick King]], Britse setlaar, bekend vir sy tog van 960 km te perd (* [[1811]]) == Gepubliseer == * [[21 Augustus]] – Die apostoliese konstitusie ''In Hac Sublimi'' deur [[Pous Pius IX]]. * Die kortverhaal ''A Passionate Pilgrim'' deur [[Henry James]]. == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1871]] cbbnsie372q5887g7s2zezfkeb3r29v 0 1843 2891530 2624902 2026-04-07T23:07:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891530 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Malleus_maleficarum,_Köln_1520,_Titelseite.jpg|teks=Titelblad van die ''[[Malleus Maleficarum]]''}} Die '''jaar 1486''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 86ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Onbekend – [[Diogo Cam]] vorder tot by Kaap Kruis in [[Namibië]]. * Die ''[[Malleus Maleficarum]]'' word gepubliseer. * Die republiek [[Marseille]] kom onder Franse bewind, maar dit behou outonomie.<ref>{{cite journal|authors=Junko Thérèse Takeda |title=“French Absolutism, Marseillais Civic Humanism, and the Languages of Public Good.” |journal=The Historical Journal|volume=49|issue=3|year=2006|pages=707–34}}</ref> == Geboortes == * [[14 September]] – [[Cornelius Agrippa]], [[Okkultisme]] († [[1535]]) * 19/20 September – Prins [[Arthur Tudor]], ouer broer van [[Hendrik VIII van Engeland]] († [[1502]]) == Sterftes == * Onbekend – [[Diogo Cam]], 'n Portugese seevaarder en ontdekkingsreisiger (* [[1452]]). ==Verwysings== {{Verwysing}} [[Kategorie:15de eeu]] 5zubybxh4475wuvy784dv2a9ck9iuma 0 1933 2891460 2669180 2026-04-07T16:49:47Z Oesjaar 7467 /* Sterftes */ Verbeter 2891460 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 1435''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 35ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Honderdjarige Oorlog=== *Onderhandelings tussen die Boergondiërs en die Engelse oor hulle handelsprobleme misluk.<ref name="Allen">{{cite book|author=Allen, Martin. “Medieval Merchants and the English Mints and Exchanges, 973–1489.” |title=Medieval Merchants and Money: Essays in Honour of James L. Bolton, |publisher= University of London Press|year=2016|pages= 197–212|url= http://www.jstor.org/stable/j.ctv5132xh.16}}</ref> *September -- Hertog Filip van Boergondië besluit om 'n verdrag met die Franse te sluit, die verdras van Arras. Dit beroof die Engelse van hulle belangrikste bondgenoot in die Honderdjarige Oorlog.<ref name="Allen"/> ===Rome=== * [[13 Januarie]] – [[Pous Eugenius IV]] publiseer die [[Pouslike bul|bul]] "Sicut Dudum" teen die slawerny op die [[Kanariese Eilande]]. == Geboortes == * [[Andrea del Verrocchio]], 'n [[Italië|Italiaanse]] beeldhouer, goudsmid en skilder († [[1488]]). == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:15de eeu]] helzcxhecqgvvxmnf4aclu7qni0fe0t 0 1936 2891461 2669249 2026-04-07T16:50:50Z Oesjaar 7467 /* Sterftes */ Verbeter 2891461 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 1438''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 38ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Heilige Romeinse Ryk=== * [[Albert I]] word die eerste [[Habsburg]]se keiser. ===Pouslike staat=== * [[8 Januarie]] – [[Pous Eugenius IV]] open die konsilie van Ferrara. * [[24 Januarie]] – Pous Eugenius IV word deur die Vergadering van Basel geskors. ===Frankryk=== * [[7 Julie]] – Koning [[Karel VII van Frankryk|Karel VII]] van [[Frankryk]] beperk die regte van die [[pous]] oor sy gebied (Die pragmatiese sanksies van Bourges). ===Vlaandere=== *[[4 Maart]] - Hertog Filip die Goeie promulgeer sy vonnis oor die opstandige stad Brugge. Dit moet 'n swaar boete betaal en verloor 'n aantal belangrike regte en voorregte.<ref name=Dumolyn">{{cite journal|author=DUMOLYN, JAN. |title=“The ‘Terrible Wednesday’ of Pentecost: Confronting Urban and Princely Discourses in the Bruges Rebellion of 1436–1438.” |journal=History|volume= 92|issue= 1 (305)|year= 2007|pages= 3–20|url= http://www.jstor.org/stable/24428696}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:15de eeu]] l820tcuw36afxhq2km6aljlz11auh3l 0 2679 2891464 2621519 2026-04-07T16:52:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891464 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=East-Hem 900ad.jpg|teks=Die [[Oostelike Halfrond]] in 900}} Die '''jaar 900''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 100ste jaar van die [[9de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Februarie]] – [[Pous Benedictus IV]] volg [[Pous Johannes IX]] op en [[Pous Sergius III]] word [[teenpous]]. * [[17 Junie]] – Winedmar die handlanger van Boudewyn II van [[Vlaandere]] vermoor aartsbiskop Fulk van [[Reims]]. *'n Vulkaanuitbarsting laat op [[Ysland]] 'n laag [[tefra]] agter wat die ''Landnámslag'' genoem word, omrede hierdie ''laag'' rondom dié tyd geval het dat die ''land'' deur Skandinaviërs inge''neem'' is vir hulle nedersettings.<ref>{{cite journal|authors=Amorosi, Thomas|title= “Raiding the Landscape: Human Impact in the Scandinavian North Atlantic.” |journal=Human Ecology|volume= 25|issue= 3|year=1997|pages= 491–518}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * [[Januarie]] – Pous Johannes IX, die 116de [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[840]]) * Onbekend – [[Richardis]], die vrou van [[Karel III die Dikke|Keiser Karel III]] (* 840) * Onbekend – [[Donald II]], koning van [[Koninkryk Alba|Alba]] ([[circa]] * 860). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:9de eeu]] 2r6cq3hmcedk50mx0ayllschq138673 0 2826 2891580 2668748 2026-04-08T06:57:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891580 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 733''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 33ste jaar van die [[8ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Kroonprins [[Konstantyn V van Bisantium|Konstantyn]] van [[Bisantium]] trou met die dogter van die Kazaarse Khan. * Die [[Lombarde]] verower [[Ravenna]], maar [[Pous Gregorius III]] help die [[Franke]] om dit te herower. *[[Karel Martel|Karel]] beset die stad [[Lyon]] in die suide van Boergondie<ref>{{cite journal|author=Baker, P. S. |year=2013|title= The Battle of the River Berre: Charles Martel’s other great victory over the Moors. |journal=Medieval Warfare|volume= 3|issue=2|pages= 44–48|url=https://www.jstor.org/stable/48578218}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:8ste eeu]] 842436qihr6fey1j3qi9pmfc1q0nm46 0 2830 2891581 2668762 2026-04-08T06:58:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891581 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Vasconia wide 740 3 - 80.jpg}} Die '''jaar 737''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 37ste jaar van die [[8ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == *Die Christelike hertog Maurontus -een van die edeles van die Provence- sluit 'n alliansie met die More van [[Narbonne]]. Hy maak die poort van [[Avignon]] oop. Die More laat 'n klein garnisoen in die stad agter. Maurontus se manne val saam met die More [[Karel Martel|Karel]] se ondersteuners aan. <ref name=Baker">{{cite journal|author=Baker, P. S. |year=2013|title= The Battle of the River Berre: Charles Martel’s other great victory over the Moors. |journal=Medieval Warfare|volume= 3|issue=2|pages= 44–48|url=https://www.jstor.org/stable/48578218}}</ref> * Karel Martel stuur troepe na [[Lyon]]. Eers 2000 mans onder sy halfbroer Childebrand, daarna nog 8000 mans onder sy eie bevel. *Karel Martel verower Avignon en steek die Rhône oor en trek op na Narbonne. Die Franke beleër die More.<ref name=Baker"/> *Die More van Narbonne roep die hulp in van Omar ibn Chaled wat met 5000 mans uit Barcelona optrek.<ref name=Baker"/> *Slag van die Berre -- Karel Martel verslaan die More met die helfte van sy leër. Ibn Chaled word gedood. Die Franke neem 'n groot aantal gevangenes en vat 'n groot hoeveelheid buit, maar Karel moet sy beleg van Narbonne opgee. == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:8ste eeu]] jwzbuxc3kajiot3dw4j7ubzoylt8x0m 0 3051 2891578 2671214 2026-04-08T06:57:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891578 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 602''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 2de jaar van die [[7de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[Phokas van Bisantium|Phokas]] vermoor [[keiser]] [[Mauricius van Bisantium|Mauricius]] en maak homself keiser. *Onder Phocas begin opnuut 'n oorlog teen die Sassanidiese Perse, maar hy verswak sy eie posisie deur die kundige generaal Narses tereg te stel.<ref name="Welsh">{{cite journal|author=Welsh, William E.|title= “Bitter Rivals: The Byzantine-Sassanid Wars.” |journal=Medieval Warfare|volume= 6|issue=3|year=2016|pages=6–9|url=https://www.jstor.org/stable/48578568}}</ref> == Geboortes == * [[Xuanzang]] - Chinese reisiger en Boeddhistiese geleerde. == Sterftes == * [[27 November]] – Mauricius, [[keiser]] van [[Bisantium]] (* [[539]]) == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:7de eeu]] cdgrsdganz3c23gh3pafslihg8oc3r5 2891579 2891578 2026-04-08T06:57:17Z Oesjaar 7467 /* Gebeure */ Verbeter 2891579 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 602''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 2de jaar van die [[7de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[Phokas van Bisantium|Phokas]] vermoor [[keiser]] [[Mauricius van Bisantium|Mauricius]] en maak homself keiser. * Onder Phocas begin opnuut 'n oorlog teen die Sassanidiese Perse, maar hy verswak sy eie posisie deur die kundige generaal Narses tereg te stel.<ref name="Welsh">{{cite journal|author=Welsh, William E.|title= “Bitter Rivals: The Byzantine-Sassanid Wars.” |journal=Medieval Warfare|volume= 6|issue=3|year=2016|pages=6–9|url=https://www.jstor.org/stable/48578568}}</ref> == Geboortes == * [[Xuanzang]] - Chinese reisiger en Boeddhistiese geleerde. == Sterftes == * [[27 November]] – Mauricius, [[keiser]] van [[Bisantium]] (* [[539]]) == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:7de eeu]] cs3kah9t4xjyow4yvzlmp02e76105gw 0 3221 2891575 2671045 2026-04-08T06:55:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891575 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 555''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 55ste jaar van die [[6de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == *Die Sassaniede herower die hoofstad van Lazica, Archaeopolis.<ref>{{cite journal|author=Welsh, William E.|title= “Bitter Rivals: The Byzantine-Sassanid Wars.” |journal=Medieval Warfare|volume= 6|issue=3|year=2016|pages=6–9|url=https://www.jstor.org/stable/48578568}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * [[7 Junie]] – [[Pous Vigilius]], die 59ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ± [[500]]). == Verwysings == {{Verwysing}} [[Kategorie:6de eeu]] 9opu0q0h1zikfpdvoigide5hmzoxlhv 0 3226 2891576 2671046 2026-04-08T06:56:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891576 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 561''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 61ste jaar van die [[6de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[17 Julie]] – [[Pous Johannes III]] volg [[Pous Pelagius I]] op. *Khosrow I besluit om te erken dat Lazica 'n Bisantynse vasalstaat is.<ref>{{cite journal|author=Welsh, William E.|title= “Bitter Rivals: The Byzantine-Sassanid Wars.” |journal=Medieval Warfare|volume= 6|issue=3|year=2016|pages=6–9|url=https://www.jstor.org/stable/48578568}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * [[4 Maart]] – Pous Pelagius I, die 60ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ± [[500]]). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:6de eeu]] tta8dc348nx0wlxzxbg6a7wyejz52qu 0 3241 2891577 2668379 2026-04-08T06:56:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891577 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Origo gentis Langobardorum - illustrated codex.jpg|teks=Die ''Origo gentis Langobardorum'' wat die Langobarde se oorsprong beskryf}} Die '''jaar 574''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 74ste jaar van die [[6de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Koning Cleph van die [[Langobarde]] word deur een van sy slave vermoor.<ref>{{cite web|url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG197062|title=Cleph, king of the Lombards|publisher=British Museum}}</ref> Dit is die begin van 'n tydperk van tien jaar sonder koning. Die hertoë kry die mag en maak hulle onafhanklik.<ref name="Hall">{{cite journal|author=Hallenbeck, J. T. |year=1982|title= Pavia and Rome: The Lombard Monarchy and the Papacy in the Eighth Century. |journal=Transactions of the American Philosophical Society|volume=72|issue=4|pages=1–186|doi=10.2307/1006429}}</ref> *Langobardiese hertoë val die Frankiese koninkryk [[Boergondië]] aan en plunder die dal van die [[Rhône]].<ref name="Hall"/> == Geboortes == * == Sterftes == * [[7 Julie]] – [[Pous Johannes III]], die 61ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:6de eeu]] fmtas6fhu6sdkza2ejai9yr6iwrtmb9 0 4166 2891600 2858416 2026-04-08T10:53:17Z Aliwal2012 39067 verbeter inlingtingskassie 2891600 wikitext text/x-wiki {{Ruimtevlug | name = Apollo 13 | image = Apollo 13 Service Module (lossless crop).jpg | image_caption = ''Odyssey'' se beskadigde diensmodule, soos gesien vanaf die Apollo maanmodule ''Aquarius'', ure voor hulle die atmosfeer binnegedring het. | image_alt = | insignia = Apollo 13-insignia.png | mission_type = Bemande maanlandingpoging | operator = [[NASA]] | COSPAR_ID = {{Unbulleted list|CSM: 1970-029A|Maanmodule: 1970-029C}} | SATCAT = 4371<ref>{{cite web|url=https://www.n2yo.com/satellite/?s=4371|title=Apollo 13 CM|website=N2YO.com|access-date=August 18, 2019}}</ref> | spacecraft = {{Unbulleted list|[[Apollo-beheer-en-diensmodule|Apollo BDM]]-109 |[[Apollo-maanmodule|Apollo LM]]-7}} | manufacturer = {{Unbulleted list|BDM: North American Rockwell|LM: Grumman}} | launch_mass = 44,069 kg (CSM: 28,881 kg;<ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |title=Apollo 13 Command and Service Module (CSM) |publisher=[[NASA]]<!-- NASA Space Science Data Coordinated Archive --> |access-date=January 9, 2023 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407223412/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |url-status=dead }}</ref> LM: 15,188 kg)<ref name="apollo13NASAsdca">{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C |title=Apollo 13 Lunar Module / EASEP |publisher=[[NASA Space Science Data Coordinated Archive]] |access-date=January 9, 2023 |archive-date=19 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019204208/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C |url-status=dead }}</ref> | landing_mass = {{convert|11133|lb|kg|order=flip}}{{sfn|Orloff|2000|p=307}} | launch_date = {{start date text|April 11, 1970, 19:13:00|timezone=yes}}&nbsp;UTC<ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |title=Apollo 13 |publisher=[[NASA]] |access-date=January 9, 2023 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407223412/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |url-status=dead }}</ref> | launch_rocket = [[Saturn V]] SA-508 | launch_site = [[Kennedy-ruimtesentrum|Kennedy LC-39A]] | landing_date = {{end date text|April 17, 1970, 18:07:41|timezone=yes}}&nbsp;UTC | landing_site = Suidelike [[Stille Oseaan]]<br />{{Koördinate|21|38|24|S|165|21|42|W|type:event|name=Apollo 13 splashdown}} | recovery_by = USS ''Iwo Jima'' | orbit_epoch = | orbit_reference = | orbit_periapsis = | orbit_apoapsis = | orbit_inclination = | orbit_period = | orbit_rev_number = | apsis = |interplanetary = {{Infobox spaceflight/IP | type = flyby | note = Omwenteling en landing gekanselleer | object = Maan | distance = {{convert|137|nmi|km|order=flip|sp=us}} | arrival_date = April 15, 1970, 00:21:00&nbsp;UTC }} | docking = <!--{{Infobox spaceflight/Dock | docking_target = LM | docking_type = dock | docking_date = April 11, 1970, 22:32:08&nbsp;UTC | undocking_date = April 17, 1970, 16:43:00&nbsp;UTC | time_docked = }}--> | crew_size = 3 | crew_members = {{Unbulleted list|[[Jim Lovell|James A. Lovell Jr.]]|[[Jack Swigert|John L. Swigert Jr.]]|[[Fred Haise|Fred W. Haise Jr.]]}} | crew_callsign = Apollo 8 | crew_photo = Apollo 13 Prime Crew.jpg | crew_photo_caption = Van links na regs: [[Jim Lovell]], [[Jack Swigert]], [[Fred Haise]] | previous_mission = [[Apollo 12]] | next_mission = [[Apollo 14]] | programme = [[Apollo-program]] }} [[Lêer:Apollo program.svg|links|70px]] '''Apollo 13''' (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die [[Apollo-program|Apollo-ruimteprogram]] en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die [[Kennedy-ruimtesentrum]] gelanseer, maar die landing is afgelas nadat 'n suurstoftenk in die diensmodule twee dae na die sending ontplof en die elektriese en lewensondersteuningstelsel buite werking gestel het. Die bemanning, ondersteun deur rugsteunstelsels op die [[Apollo-maanmodule]] (LM), het eerder in 'n baan [[Baan om die Maan|om die maan]] gereis en op 17 April veilig na die [[Aarde]] teruggekeer. [[Jim Lovell]] was die bevelvoerder van die sending, met [[Jack Swigert]] as vlieënier van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule|beheermodule]] (CM) en [[Fred Haise]] as vlieënier van die maanmodule. Swigert was 'n laat plaasvervanger vir [[Ken Mattingly]], wat onttrek is uit die sending na blootstelling aan [[Duitse masels]]. 'n Roetine-roer van 'n suurstoftenk het beskadigde draadisolasie daarin aan die brand gesteek, wat 'n ontploffing veroorsaak het wat die inhoud van beide die suurstoftenks van die diensmodule die ruimte ingeblaas het.<ref group=nota>{{cite web|title=The Apollo 13 accident|author=Williams, David|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|publisher=NASA|quote=Die Apollo 13-wanfunksie is veroorsaak deur 'n ontploffing en oopbars van suurstoftenk nr. 2 in die diensmodule.|access-date=25 Augustus 2025|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211092322/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|url-status=dead}} <!--{{harvnb|Cortright|1975|pp=248–249}}-->: "Ek het natuurlik af en toe gedink aan die moontlikheid dat die ruimtetuigontploffing ons dalk gestrand kon gelaat het...... Dertien minute na die ontploffing het ek toevallig by die linkervenster uitgekyk en die finale bewyse gesien wat op 'n potensiële ramp dui."</ref> Die formele ongeluksverslag vermy egter die gebruik van die term.{{sfn|Accident report|p=143}} Destydse NASA ingenieurs het "tenkfaling" verkies, beide omdat dit meer akkuraat is en om die negatiewe konnotasies rondom die woord "ontploffing" te vermy.<ref>{{harvnb|Cooper|2013|page=21}}: "Later, in describing what happened, NASA engineers avoided using the word "explosion;" they preferred the more delicate and less dramatic term "tank failure," and in a sense it ''was'' the more accurate expression, inasmuch as the tank did not explode in the way a bomb does but broke open under pressure."</ref> Sonder [[suurstof]], wat nodig is vir asemhaling en vir die opwekking van [[elektriese krag]], kon die diensmodule se aandrywing- en lewensondersteuningstelsels nie funksioneer nie. Die beheermodule se stelsels moes afgeskakel word om die oorblywende hulpbronne vir hertoetrede tot die atmosfeer te bewaar, wat die bemanning gedwing het om na die maanmodule oor te kruip en dit as 'n reddingsboot te gebruik. Met die maanlanding gekanselleer, het sendingbeheerders voltyds gewerk om die bemanning lewend terug Aarde toe te bring. Alhoewel die maanmodule ontwerp is om twee mans vir twee dae op die maanoppervlak te ondersteun, het sendingbeheer in [[Houston]] nuwe prosedures geïmproviseer sodat dit drie mense vir vier dae kon ondersteun. Die bemanning het 'n groot ontbering ervaar, veroorsaak deur beperkte krag, 'n koue en klam kajuit en 'n tekort aan drinkbare water. Daar was 'n kritieke behoefte om die beheermodule se patrone aan te pas vir die [[koolstofdioksied]]-suiweraar om in die maanmodule te werk; die bemanning en sendingbeheerders was suksesvol in die improvisasie van 'n oplossing. Die gevaar van die ruimtevaarders het die openbare belangstelling in die Apollo-program kortliks hernu; tientalle miljoene het die neerplonsing in die suid-[[Stille Oseaan]] op televisie dopgehou. 'n Ondersoekraad het foute gevind met die voorvlugtoetsing van die suurstoftenk en die [[Politetrafluoroëtileen|Teflon]] wat daarin geplaas is. Die raad het veranderinge aanbeveel, insluitend die minimalisering van die gebruik van potensieel brandbare items binne die tenk; dit is vir [[Apollo 14]] aangepas. Die storie van Apollo 13 is al verskeie kere gedramatiseer, veral in die 1995-film ''Apollo 13'' gebaseer op ''Lost Moon'', die 1994-memoir wat deur Lovell mede-geskryf is en 'n episode van die 1998-minireeks ''From the Earth to the Moon''. == Agtergrond == In 1961 het die Amerikaanse president [[John F. Kennedy]] sy nasie uitgedaag om teen die einde van die [[dekade]] 'n ruimtevaarder op die Maan te land en veilig terug te bring Aarde toe.<ref name = "mission overview" /> NASA het geleidelik aan hierdie doelwit gewerk deur ruimtevaarders die ruimte in te stuur met die [[Mercury-program|Mercury-]] en [[Gemini-program]]me, wat gelei het tot die Apollo-program.{{sfn|Hacker & Grimwood|2010|p=382}} Die doelwit is bereik met [[Apollo 11]], wat op 20 Julie 1969 op die Maan geland het. Neil Armstrong en Buzz Aldrin het op die maanoppervlakte geloop terwyl Michael Collins om die Maan gewentel het in die Beheermodule Columbia. Die sending het op 24 Julie 1969 na die Aarde teruggekeer en daar is aan pres. Kennedy se uitdaging voldoen.<ref name = "mission overview">{{cite web|title=Apollo 11 Mission Overview|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/missions/apollo11.html|date=December 21, 2017|access-date=February 14, 2019|publisher=[[NASA]]|first=Sarah A. |last=Loff}}</ref> NASA het kontrakte vir vyftien [[Saturn V]]-vuurpyle gesluit om die doel te bereik; destyds het niemand geweet hoeveel sendings dit sou vereis nie.{{sfn|Chaikin|1995|pp=232–233}} Sedert sukses in 1969 met die sesde Saturn V met Apollo 11 behaal is, het nege vuurpyle beskikbaar gebly vir 'n verwagte totaal van tien landings. Na die opwinding van Apollo 11 het die algemene publiek apaties teenoor die ruimteprogram geword en die Kongres het voortgegaan om NASA se begroting te sny; Apollo 20 is gekanselleer.{{sfn|Chaikin|1995|p=285}} Ten spyte van die suksesvolle maanlanding, is die sendings as so riskant beskou dat ruimtevaarders nie lewensversekering kon bekostig om vir hul gesinne te sorg as hulle in die ruimte sou sterf nie.<ref group=nota>Geen Apollo-ruimtevaarder het sonder lewensversekering gevlieg nie, maar die polisse is betaal deur private derde partye wie se betrokkenheid nie gepubliseer is nie.</ref><ref name="weinberger">{{cite web|last=Weinberger|first=Howard C.|title=Apollo Insurance Covers|publisher=Space Flown Artifacts (Chris Spain)|url=http://www.spaceflownartifacts.com/flown_apollo_insurance_covers.html|access-date=December 11, 2019}}</ref> [[Lêer:1970 Mission Control Apollo 13.jpg|duimnael|links|alt=see caption|Sending-operasiebeheerkamer tydens die TV-uitsending net voor die Apollo 13-ongeluk. Die ruimteman [[Fred Haise]] kan op die skerm gesien word.]] Selfs voordat die eerste Amerikaanse ruimtevaarder in 1961 die ruimte betree het, het die beplanning vir 'n gesentraliseerde fasiliteit om met die ruimtetuie te kommunikeer en die werkverrigting daarvan te monitor, begin. Dit was grotendeels die visie van Christopher C. Kraft Jr., wat NASA se eerste vlugdirekteur geword het. Tydens [[John Glenn]] se [[Mercury-Atlas 6|Mercury Friendship 7-vlug]] in Februarie 1962 (die eerste bemande wentelvlug deur die VSA), is een van Kraft se besluite deur NASA-bestuurders tersyde gestel. Hy is geregverdig deur 'n nasending-analise en het 'n reël geïmplementeer dat die vlugdirekteur se woord tydens die sending absoluut was;<ref name = "mission control history">{{cite web|last=Neufeld|first=Michael J.|author-link=Michael J. Neufeld|title=Remembering Chris Kraft: Pioneer of Mission Control|url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/remembering-chris-kraft-pioneer-mission-control|publisher=[[Smithsonian Air and Space Museum]]|date=July 24, 2019|access-date=December 8, 2019}}</ref> om sy besluite te verander, sou NASA hom dadelik moes afdank.<ref name = "Cass 1" /> Vlugdirekteure tydens die Apollo-program het 'n eensin posbeskrywing gehad, "Die vlugdirekteur mag enige stappe neem wat nodig is vir bemanningsveiligheid en sendingsukses."<ref>{{cite news|title=A legendary tale, well-told|access-date=October 5, 2019|last=Williams|first=Mike|url=https://news.rice.edu/2012/09/13/a-legendary-tale-well-told/|publisher=Rice University Office of Public Affairs|date=September 13, 2012|archive-date=August 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817125432/https://news.rice.edu/2012/09/13/a-legendary-tale-well-told/|url-status=dead}}</ref> Houston se Sendingbeheersentrum is in 1965 geopen. Dit is gedeeltelik deur Kraft ontwerp en is later na hom vernoem.<ref name = "mission control history" /> In Sendingbeheer was elke vlugbeheerder, benewens die monitering van telemetrie vanaf die ruimtetuig, in kommunikasie via stemlus met spesialiste in 'n Personeelondersteuningskamer (of "agterkamer"), wat op spesifieke ruimtetuigstelsels gefokus het.<ref name = "Cass 1" /> Apollo 13 was die tweede H-sending, ten doel om presisie-maanlandings te demonstreer en spesifieke plekke op die Maan te verken.{{sfn|Apollo Program Summary Report|1975|p=B-2}} Met Kennedy se doelwit bereik deur Apollo 11, en [[Apollo 12]] wat demonstreer dat die ruimtevaarders 'n presisielanding kon uitvoer, kon sendingbeplanners fokus op meer as net om veilig te land en ruimtevaarders wat minimaal in geologie opgelei is, maanmonsters te laat versamel om terug te neem na die Aarde. Daar was 'n groter rol vir wetenskap op Apollo 13, veral vir [[geologie]], iets wat beklemtoon is deur die sending se leuse, ''Ex luna, scientia'' (Van die Maan, kennis).{{sfn|Launius|2019|p=186}} == Ruimtemanne en die sleutel- sendingbeheerpersoneel == Jim Lovell was Apollo 13 se sendingbevelvoerder en 42 jaar oud ten tyde van die ruimtevlug. Hy was 'n gegradueerde van die Verenigde State se Vlootakademie en was 'n vlootvlieënier en toetsvlieënier voordat hy in 1962 vir die [[Ruimtevaardergroep 2|tweede groep ruimtevaarders]] gekies is. Hy het in 1965 saam met [[Frank Borman]] in [[Gemini 7]] en die volgende jaar saam met [[Buzz Aldrin]] in [[Gemini 12]] gevlieg voordat hy in 1968 in [[Apollo 8]] gevlieg het, die eerste ruimtetuig wat om die Maan gewentel het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=108–109}} Ten tye van Apollo 13 was Lovell die NASA-ruimtevaarder met die meeste tyd in die ruimte, met 'n totaal van 572 uur oor die drie sendings.<ref name = "experience" >{{cite web|title=Apollo 13: The moon-mission that dodged disaster|first1=Elizabeth|last1=Howell|first2=Kimberly|last2=Hickok|url=https://www.space.com/17250-apollo-13-facts.html|website=Space.com|publisher=Future US|date=March 31, 2020|access-date=April 1, 2020}}</ref> Jack Swigert, die beheermodulevlieënier (CMP), was 38 jaar oud en het 'n B.Sc. in meganiese ingenieurswese en 'n M.Sc. in lugvaartwetenskap gehou; hy het in die Amerikaanse Lugmag en in die staat se Lugmag Nasionale Wag gedien en was 'n ingenieurstoetsvlieënier voordat hy in 1966 vir die [[Ruimtevaardergroep 5|vyfde groep ruimtevaarders]] gekies is.<ref name = "swigert bio" /> Fred Haise, die maanmodule-vlieënier (LMP), was 36 jaar oud. Hy het 'n B.Sc. in lugvaartingenieurswese gehad, was 'n vegvlieënier van die Marine Korps, en was 'n burgerlike navorsingsvlieënier vir NASA toe hy as deel van Ruimtevaardergroep 5 gekies is.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=111–112}} {{sfn|Chaikin|1995|pp=589–593}} Volgens die standaard Apollo-bemanningsrotasie sou die hoofbemanning vir Apollo 13 die rugsteunbemanning<ref group=nota>Die rol van die rugsteunbemanning was om op te lei en gereed te wees om te vlieg ingeval iets met die hoofbemanning sou gebeur.{{cite web|publisher=NASA|access-date=December 5, 2019|title=50 years ago: NASA names Apollo 11 crew|url=https://www.nasa.gov/feature/50-years-ago-nasa-names-apollo-11-crew|date=January 30, 2019}} Rugsteunspanne is, volgens die rotasie, drie missies na hul toewysing as rugsteun as die hoofbemanning aangewys.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=137}}</ref>vir [[Apollo 10]] gewees het, met Mercury- en Gemini-veteraan [[Gordon Cooper]] in bevel, [[Donn F. Eisele]] as beheermodule-vlieënier en [[Edgar Mitchell]] as maanmodule-vlieënier. Deke Slayton, NASA se Direkteur van Vlugbemanningsoperasies, het nooit beoog om Cooper en Eisele na 'n primêre bemanningsopdrag te roteer nie, aangesien albei uit die guns was – Cooper vir sy laks houding teenoor opleiding en Eisele vir voorvalle aan boord van [[Apollo 7]] en 'n buite-egtelike verhouding. Hy het hulle aan die rugsteunbemanning toegewys omdat geen ander veteraan-ruimtevaarders beskikbaar was nie.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=236}} Slayton se oorspronklike keuses vir Apollo 13 was [[Alan Shepard]] as bevelvoerder, Stuart Roosa as beheermodulevlieënier, en Mitchell as maanmodulevlieënier. Die bestuur het egter gevoel dat Shepard meer opleidingstyd benodig het, aangesien hy eers onlangs sy aktiewe status hervat het na 'n operasie vir 'n binneoorafwyking en sedert 1961 nie gevlieg het nie. Dus is Lovell se bemanning (homself, Haise en Ken Mattingly), wat almal Apollo 11 ondersteun het en vir Apollo 14 geskeduleer was, met Shepard s'n omgeruil. Swigert was oorspronklik bevelvoerder van Apollo 13 se rugsteunbemanning, met [[John W. Young|John Young]] as bevelvoerder en [[Charles Duke]] as maanmodule-vlieënier.<ref name="backup">{{cite web|url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/apollo/apollo-program/landing-missions/apollo13-crew.cfm|title=Apollo 13 Crew|website=Smithsonian National Air and Space Museum|access-date=January 6, 2018|archive-date=October 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024155252/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/apollo/apollo-program/landing-missions/apollo13-crew.cfm|url-status=dead}}</ref> Sewe dae voor die lansering het Duke se seun se vriend hom aangesteek met Duitse masels.<ref name="Oral">{{cite web |title=Charles M. Duke, Jr. Oral History |publisher= NASA |url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/DukeCM/DukeCM_3-12-99.htm |access-date=December 17, 2019}}</ref> Dit het beide die hoof- en rugsteunspanne, wat saam geoefen het, blootgestel. Van die vyf was slegs Mattingly nie immuun deur vorige blootstelling nie. Normaalweg, as enige lid van die hoofbemanning onttrek moes word, sou die oorblywende bemanning ook vervang word en die rugsteunbemanning sou vervang word maar Duke se siekte het dit nie moontlik gemaak nie,{{sfn|NASA 1970|p=6}} dus twee dae voor die bekendstelling is Mattingly deur Swigert vervang.<ref name = "swigert bio">{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/swigert-jl.html|access-date=August 21, 2009|title=Astronaut Bio: John L. Swigert|date=January 1983|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731012402/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/swigert-jl.html|archive-date=July 31, 2009| url-status=dead}}</ref> Mattingly het nooit Duitse masels ontwikkel nie en het later op [[Apollo 16]] gevlieg.<ref>{{cite journal|url=https://www.universetoday.com/62576/13-things-that-saved-apollo-13-part-3-charlie-dukes-measles/|last=Atkinson|first=Nancy|title=13 things that saved Apollo 13, Part 3: Charlie Duke's measles|date=April 12, 2010|access-date=November 13, 2019|journal=[[Universe Today]]}}</ref> Vir Apollo is 'n derde stel bemanning van ruimtevaarders, bekend as die ondersteuningsbemanning, aangewys benewens die hoof- en rugsteunspanne wat op die Mercury- en Gemini-projekte gebruik is. Slayton het die ondersteuningspanne geskep omdat [[James McDivitt]], wat [[Apollo 9]] sou bevel voer, geglo het dat, met voorbereiding wat in fasiliteite regoor die VSA aan die gang was, vergaderings wat 'n lid van die vlugbemanning benodig het, gemis sou word. Ondersteuningsbemanningslede moes help soos deur die sendingbevelvoerder aangedui.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=184}} Gewoonlik laag in senioriteit, het hulle die sending se reëls, vlugplan en kontrolelyste saamgestel en dit op datum gehou, vir Apollo 13 was hulle Vance D. Brand, Jack Lousma en óf William Pogue óf Joseph Kerwin.<ref group=nota>Sommige bronne lys Kerwin{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=251}} en ander lys Pogue as die derde lid.{{sfn|Brooks, Grimwood, & Swenson|1979|p=378}}{{sfn|Orloff|2000|p=137}}</ref> <ref>{{cite interview|url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/PogueWR/WRP_7-17-2000.pdf|interviewer=Kevin M. Rusnak|date=July 17, 2000|location=Houston, Texas|title=Oral History Transcript|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501104039/https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/PogueWR/WRP_7-17-2000.pdf|archive-date=May 1, 2019|url-status=dead|publisher=NASA|pages=12-25-12-26|series=Johnson Space Center Oral History Project}}</ref> Die vlugdirekteure vir Apollo 13 was Gene Kranz, '''Witspan''' {{sfn|Mission Operations Report 1970|p=I-1}} (die hoofvlugdirekteur);{{sfn|Kranz|2000|p=307}}{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=79}} Glynn Lunney, '''Swartspan'''; Milton Windler, '''Rooispan''' en Gerry Griffin, '''Gouespan'''.{{sfn|Mission Operations Report 1970|p=I-1}} Die CAPCOM's (''Capsule Communicator'' die persoon in Sendingbeheer, tydens die Apollo-program 'n ruimtevaarder, wat verantwoordelik was vir stemkommunikasie met die bemanning){{sfn|Morgan|2001|p=48}} vir Apollo 13 was Kerwin, Brand, Lousma, Young en Mattingly.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=362}} == Sending kentekens en roeptekens == [[Lêer:Apollo 13 Flown Silver Robbins Medallion (SN-354).jpg|duimnael|alt=see caption|Apollo 13 silwer Robbins gedenkpennings]] Die Apollo 13-sendingkentekens beeld die Griekse god van die [[Son]], [[Apollo]], uit met drie perde wat sy strydwa oor die gesig van die Maan trek, en die Aarde in die verte gesien. Dit is bedoel om die Apollo-vlugte te simboliseer wat die lig van kennis aan alle mense bring. Die sendingleuse, ''Ex luna, scientia'' ("Van die Maan, kennis"), verskyn op die pennings. Deur dit te kies, het Lovell die leuse van sy alma mater, die Vlootakademie, ''Ex scientia, tridens'' ("Uit kennis, seemag") aangepas.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=81}}{{sfn|Orloff|2000|p=283}} Op die kant het die sendingnommer in Romeinse syfers as ''Apollo XIII'' verskyn. Die pennings hoef nie gewysig te word nadat Swigert vir Mattingly vervang het nie, aangesien dit een van slegs twee Apollo-sending-kentekens is, die ander is Apollo 11, wat nie die name van die bemanning insluit nie. Dit is ontwerp deur die kunstenaar Lumen Martin Winter, wat dit gebaseer het op 'n muurskildery wat hy vir die St. Regis Hotel in New York Stad geskilder het.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/36238158/daily_news/|title=Astros Wear Badge of Apollo|last1=Crafton|first1=Jean|date=April 12, 1970|page=105|newspaper=Daily News|location=New York City|via=Newspapers.com}}</ref> Die muurskildery is later gekoop deur akteur [[Tom Hanks]],<ref>{{cite news|url=https://www.chicagotribune.com/suburbs/lake-county-news-sun/ct-lns-moran-lovell-stories-st-1003-20151002-story.html|title=Apollo 13 astronaut Jim Lovell shares stories about Tom Hanks, Ron Howard|last1=Moran|first1=Dan|date=October 2, 2015|newspaper=Chicago Tribune|access-date=April 11, 2020}}</ref> wat Lovell in die fliek Apollo 13 vertolk het, en dit is nou in die Captain James A. Lovell Federal Health Care Center in Illinois.<ref>{{cite news|url=https://chicagotribune.newspapers.com/clip/36239172/chicago_tribune/|title=Namesake Brings Personal Touch to Lovell Center Fete|last1=Moran|first1=Dan|newspaper=Chicago Tribune|date=October 2, 2015|page=1|via=Newspapers.com}}</ref> Die sending se leuse was in Lovell se gedagtes toe hy die roepsein Aquarius vir die maanmodule gekies het, geneem van ''[[Waterdraer (sterrebeeld)|Aquarius]]'', die draer van water.{{sfn|Chaikin|1995|p=291}}{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}} Sommige mense in die media het verkeerdelik berig dat die roepsein geneem is uit 'n liedjie met dié naam uit die musiekblyspel ''Hair''.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}}{{sfn|Lattimer|1988|p=77}} Die beheermodule se roepsein, Odyssey, is nie net gekies vir sy Homeriese assosiasie nie, maar ook om te verwys na die onlangse film, [[2001: A Space Odyssey (rolprent)|2001: A Space Odyssey]], gebaseer op 'n kortverhaal deur wetenskapfiksie-outeur [[Arthur C. Clarke]].{{sfn|Chaikin|1995|p=291}} In sy boek het Lovell aangedui dat hy die naam ''Odyssey'' gekies het omdat hy van die woord en die definisie daarvan gehou het: ‘n lang reis waar daar vele geleenthede hom voordoen om munt te slaan.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}} As gevolg van die ongeluk en die laaste minuut bemanningsverandering van Jack Swigert wat Ken Mattingly drie dae voor die lansering vervang het, is die Apollo 13 Robbins gedenkpennings wat saam aanboord van die ruimtetuig was, gesmelt en na die sending hergebruik om die korrekte bemanning en die afwesigheid van 'n maanlandingsdatum te weerspieël.<ref>{{Cite web |title=Medal, Robbins, Commemorative, Apollo 13 {{!}} National Air and Space Museum |url=https://airandspace.si.edu/collection-objects/medal-robbins-commemorative-apollo-13/nasm_A19850166000 |access-date=2024-06-15 |website=airandspace.si.edu |language=en}}</ref> == Ruimtetuig == [[Lêer:Apollo 13 CSM (Ap13-69-H-1791).jpg|duimnael|links|upright=0.68|CSM-109 ''Odyssey'' in die Operasies en Uitklaargebou]] Die Saturnus V-vuurpyl wat gebruik is om Apollo 13 na die Maan te vervoer was genommer as SA-508 en was amper identies aan dié wat vir Apollo 8 tot 12 gebruik is.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=74}} Die vuurpyl, saam met die ruimtetuig, het 2 949 136 kilogram geweeg.{{sfn|Orloff|2000|p=284}} Die S-IC eerste fase se enjins is gegradeer om 440 000 newton (100 000 lbf) minder totale stukrag te genereer as Apollo 12 s'n, hoewel hulle binne die spesifikasies gebly het.<ref name = "journal launch" /> Om die vloeibare waterstofdryfmiddel koud te hou, was die S-II tweede fase se kriogeniese tenks geïsoleer; op vroeëre Apollo-sendings het dit in die vorm van panele gekom wat vasgemaak is, maar vanaf Apollo 13 is isolasie op die buitekant van die tenks gespuit.<ref name = "ten launch">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap10fj/as10-day1-pt1.html|title=Apollo 10: Day 1, part 1: Countdown, launch and climb to orbit|date=February 6, 2022|access-date=August 16, 2025}}</ref> Ekstra dryfmiddel is as 'n toets saamgedra, aangesien toekomstige J-sendings na die Maan meer dryfmiddel vir hul swaarder vragte sou benodig. Dit het die vuurpyl die swaarste gemaak wat NASA nog gevlieg het en Apollo 13 was sigbaar stadiger om uit die lanseeringstoring te kom as vorige sendings.<ref name = "journal launch">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/02earth_orbit_tli.html|title=Day 1: Earth orbit and translunar injection|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> Die Apollo 13-ruimtetuig het bestaan ​​uit beheermodule 109 en Diensmodule 109 (saam CSM-109), genaamd ''Odyssey'', en Maanmodule 7 (LM-7), genaamd ''Aquarius''. Ook as deel van die ruimtetuig beskou, was die lansering-ontsnappingstelsel, wat die beheermodule (CM) na veiligheid sou dryf in geval van 'n probleem tydens opstyg, en die Ruimtetuig-LM-verbindingstuk, genommer as SLA-16, wat die maanmodule (LM) gedurende die eerste ure van die sending gehuisves het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=364}}{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=78, 81}} Die maanmodule-stadiums, beheermodule en die diensmodule is in Junie 1969 by die Kennedy-ruimtesentrum ontvang; die dele van die Saturn V is in Junie en Julie ontvang. Daarna het toetsing en montering voortgegaan, met die hoogtepunt wat bereik is met die uitrol van die lanseervoertuig, met die ruimtetuig bo-op, op 15 Desember 1969.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=364}} Apollo 13 was oorspronklik geskeduleer vir lansering op 12 Maart 1970, maar daardie Januarie het NASA aangekondig dat die sending tot 11 April uitgestel sou word, beide om meer tyd vir beplanning toe te laat en om die Apollo-sendings oor 'n langer tydperk te versprei.<ref name = "postpone">{{cite press release |title=MSC 70–9 |publisher=[[NASA]] |date=January 8, 1970 |url=https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |access-date=July 27, 2019 |archivedate=2022-10-09 |archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf }}</ref> Die plan was om twee Apollo-vlugte per jaar te voltooi en was in reaksie op begrotingsbeperkings<ref>{{cite news|title=Apollo's Schedule Shifted by NASA|date=January 9, 1970|newspaper=[[The New York Times]]|page=17|url=https://www.nytimes.com/1970/01/09/archives/apollos-schedule-shifted-by-nasa-next-flight-in-april.html}}</ref> wat die kansellasie van Apollo 20 tot gevolg gehad het.<ref>{{cite news|title=Apollo 13 and 14 may be set back|date=January 6, 1970|newspaper=[[The New York Times]]|page=26|url=https://www.nytimes.com/1970/01/06/archives/apollo-13-and-14-may-be-set-back.html|agency=UPI}}</ref> == Opleiding en voorbereiding == Die Apollo 13-hoofbemanning het meer as 1 000 uur se sendingspesifieke opleiding onderneem, meer as vyf uur vir elke uur van die sending se beplande duur van tien dae. Elke lid van die hoofbemanning het meer as 400 uur in babootsers van die beheermodule en (vir Lovell en Haise) van die Maanmodule by Kennedy-ruimtesentrum en in Houston deurgebring, waarvan sommige die vlugbeheerders by Sendingbeheer betrek het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=104}} Vlugbeheerders het aan baie simulasies van probleme met die ruimtetuig tydens vlug deelgeneem, wat hulle geleer het hoe om in 'n noodgeval te reageer.<ref name = "Cass 1" /> Gespesialiseerde nabootsers op ander plekke is ook deur die bemanningslede gebruik.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=104}} Die ruimtevaarders van Apollo 11 het minimale tyd vir geologie-opleiding gehad, met slegs ses maande tussen die toewysing van die bemanning en die lansering; hoër prioriteite het baie van hul tyd in beslag geneem.{{sfn|Phinney|2015|p=100}} Apollo 12 het meer sulke opleiding gesien, insluitend oefening in die veld, met behulp van 'n CAPCOM en 'n gesimuleerde agterkamer van wetenskaplikes, aan wie die ruimtevaarders moes beskryf wat hulle gesien het.{{sfn|Phinney|2015|pp=103–104}} Wetenskaplike-ruimtevaarder Harrison Schmitt het gesien dat daar beperkte entoesiasme vir geologie-velduitstappies was. Omdat hy geglo het dat 'n inspirerende onderwyser nodig was, het Schmitt gereël dat Lovell en Haise sy ou professor, Caltech se Lee Silver, ontmoet. Die twee ruimtevaarders, en plaasvervangers Young en Duke, het op hul eie tyd en koste saam met Silver op 'n velduitstappie gegaan. Aan die einde van hul week saam het Lovell Silver hul geologie-mentor gemaak, wat breedvoerig betrokke sou wees by die geologiebeplanning vir Apollo 13.{{sfn|Phinney|2015|pp=107–111}} Farouk El-Baz het toesig gehou oor die opleiding van Mattingly en sy plaasvervanger, Swigert, wat die beskrywing en fotografering van gesimuleerde maanlandmerke vanaf vliegtuie behels het.{{sfn|Phinney|2015|p=134}} El-Baz het al drie hoofbemanningslede se ruimtevaarders die geologiese kenmerke laat beskryf wat hulle tydens hul vlugte tussen Houston en KSC gesien het; Mattingly se entoesiasme het veroorsaak dat ander ruimtevaarders, soos Apollo 14 se beheer-en-diensmodule vlieënier, Roosa, El-Baz as 'n onderwyser opgesoek het.{{sfn|Phinney|2015|pp=141–142}} Daar was bekommernis oor hoe naby Apollo 11 se maanmodule, ''Eagle'', daaraan gekom het om sonder dryfmiddel te raak tydens sy maandaling en die sendingbeplanners het besluit dat die beheer-en-diensmodule, vanaf Apollo 13, die maanmodule na 'n laer wentelbaan sou bring vanwaar die maan landingspoging sou begin. Dit was 'n verandering van Apollo 11 en 12, waar die maanmodule sy vuurpyle ontbrand het om dit na die laer wentelbaan te bring. Die verandering was deel van 'n poging om die hoeveelheid vliegtyd wat vir die ruimtevaarders beskikbaar was, te verhoog namate die sendings na rowwe terrein op pad was.{{sfn|Harland|1999|p=53}} Die plan was om die eerste van die twee vier uur lange maanoppervlak [[ruimtewandeling]]s te wy aan die opstel van die ''Apollo Lunar Surface Experiments Package'' (ALSEP) groep wetenskaplike instrumente; gedurende die tweede wandeling sou Lovell en Haise die Cone-krater, naby die beplande landingsplek, ondersoek.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=363}} Die twee ruimtevaarders het hul ruimtepakke gedra vir sowat 20 oefen prosedures van ruimtewandelings, insluitend die insameling van monsters en die gebruik van gereedskap en ander toerusting. Hulle het in die sogenaamde "Vomit Comet" in gesimuleerde mikrogravitasie of maanswaartekrag gevlieg, insluitend oefening met die aan- en uittrek van ruimtepakke. Om voor te berei vir die afdaling na die maan se oppervlak, het Lovell die Maanlanding Opleidingsvoertuig gevlieg nadat hy helikopteropleiding ontvang het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=105}} Ten spyte van die ongelukke van een Maanlanding Opleidingsvoertuig en een soortgelyke Maanlanding Navorsingsvoertuig voor Apollo 13 se lansering, het sendingbevelvoerders die vlieg daarvan as onskatbare ervaring beskou en het hulle dus die huiwerige NASA-bestuur oortuig om hulle te behou.<ref>{{cite web|last=Jones|first=Eric M.|title=Lunar Landing Training Vehicle NASA 952|date=April 29, 2006|access-date=August 16, 2025|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/LLTV-952.html|publisher=[[NASA]]|work=Apollo Lunar Surface Journal}}</ref> == Eksperimente en wetenskaplike doelwitte == [[Lêer:Lovell and Haise geology training (S70-20253).jpg|duimnael|regs|upright|Lovell (links) en Haise tydens geologie opleiding in Hawaii, Januarie 1970]] Apollo 13 se aangewese landingsplek was naby die Fra Mauro-krater; daar is geglo dat die Fra Mauro-formasie baie materiaal bevat het wat deur die impak uitmekaar gespat het en die Imbrium-kom vroeg in die Maan se geskiedenis gevul het. Die datering daarvan sou inligting nie net oor die Maan verskaf nie, maar ook oor die Aarde se vroeë geskiedenis. Sulke materiaal sou waarskynlik beskikbaar wees by die Cone-krater, 'n plek waar 'n impak vermoedelik diep in die maan [[regoliet]] geboor het.{{sfn|Harland|1999|pp=51–53}} Apollo 11 het 'n [[Seismograaf|seismometer]] op die Maan agtergelaat, maar die sonkrag-aangedrewe eenheid het nie sy eerste twee weke lange maannag oorleef nie. Die Apollo 12-ruimtevaarders het ook een agtergelaat as deel van sy ALSEP, wat kernaangedrewe was.{{sfn|Harland|1999|pp=38–39}} Apollo 13 het ook 'n seismometer (bekend as die Passiewe Seismiese Eksperiment), soortgelyk aan Apollo 12 s'n, as deel van sy ALSEP gehad, wat deur die ruimtevaarders op die Maan gelaat sou word.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=29}} Daardie seismometer sou gekalibreer word deur die impak, na die afvuur, van die opstygstadium van Apollo 13 se maanmodule, 'n voorwerp met bekende massa en snelheid wat op 'n bekende plek bots.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=42}} Ander ALSEP-eksperimente op Apollo 13 het 'n hittevloei-eksperiment ingesluit, wat die boor van twee gate van 3 meter diep sou behels het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=33}} Dit was Haise se verantwoordelikheid; hy moes ook 'n derde gat van daardie diepte vir 'n kernmonster boor.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} 'n Gelaaide Deeltjie Maanomgewingseksperiment (GDME) het die [[proton]]e en [[elektron]]e van sonoorsprong gemeet wat die Maan bereik.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=49}} Die pakket het ook 'n Maanatmosfeerdetektor (LAD){{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=51}} en 'n stofdetektor ingesluit om die ophoping van puin te meet.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=62}} Die Hittevloei-eksperiment en die GDME is vir die eerste keer op Apollo 13 gevlieg; die ander eksperimente is al voorheen gevlieg.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} [[Lêer:Haise RTG (Ap13-70-H-103).jpg|duimnael|links|Haise oefen om die brandstofkapsule uit sy vervoervat, wat op die maanmodule gemonteer is, te verwyder. Die regte vat het ongeopend met sy radioaktiewe inhoud in die Stille Oseaan gesink.]] Om die ALSEP aan te dryf, is die SNAP-27 radioisotoop termo-elektriese generator (RTG) gebruik. SNAP-27, wat deur die Amerikaanse Atoomenergiekommissie ontwikkel is, is vir die eerste keer op Apollo 12 gebruik. Die brandstofkapsule het ongeveer 3,79&nbsp;kg plutoniumoksied bevat. Die vat wat rondom die kapsule geplaas is vir vervoer na die Maan, is gebou met hitteskerms van grafiet en berillium en met strukturele dele van titanium en Inconel-materiale. Dus is dit gebou om die hitte van hertoetrede van die Aarde se atmosfeer te weerstaan ​​eerder as om die lug met plutonium te besoedel in die geval van 'n mislukte sending.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=65}} 'n Vlag van die Verenigde State is ook geneem om op die maan se oppervlak opgerig te word.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=33, 65}} Vir Apollo 11 en 12 is die vlag in 'n hittebestande buis op die voorste landingspoot geplaas; dit is vir Apollo 13 na die ''Modularized Equipment Storage Assembly'' (MESA) in die maanmodule-afdaalstadium verskuif. Die struktuur om die vlag op die luglose maan te laat wapper, is verbeter vanaf Apollo 12 s'n.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=73}} Vir die eerste keer is rooi strepe op die helm, arms en bene van die bevelvoerder se A7L-ruimtepak aangebring. Dit is gedoen na Apollo 11, omdat diegene wat die beelde wat geneem is, probleme ondervind het om Armstrong van Aldrin te onderskei. Die verandering is egter te laat vir Apollo 12 goedgekeur.<ref name = "red stripe">{{cite web|title=Commander's stripes|website=Apollo Lunar Surface Journal|publisher=[[NASA]]|access-date=July 20, 2019|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/alsj-CDRStripes.html|last=Jones|first=Eric M.|date=February 20, 2006}}</ref> Nuwe vloeistofsakke wat aan die helms vasgemaak was en waaruit die ruimtevaarders moes drink terwyl hulle op die Maan geloop het, is deur Haise tydens Apollo 13 se laaste televisie-uitsending voor die ongeluk gedemonstreer.{{sfn|Turnill|2003|p=316}}<ref>{{cite web|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/alsj-DrinkFood.html|title=Water Gun, Helmet Feedport, In-Suit Drink Bag, and Food Stick|last1=Jones|first1=Eric M.|date=March 3, 2010|website=Apollo Lunar Surface Journal|publisher=NASA|access-date=November 15, 2019}}</ref> Apollo 13 se primêre sendingdoelwitte was om: "[[Selenografie|Selenologiese]] inspeksie, opname en monsterneming van materiale in 'n vooraf gekose gebied van die Fra Mauro-formasie uit te voer. 'n Apollo-maanoppervlak-eksperimentepakket te ontplooi en te aktiveer. Die mens se vermoë om in die maanomgewing te werk, te ontwikkel. Foto's van kandidaat-verkenningsterreine te verkry."{{sfn|Accident report|p=3-26}} Die ruimtevaarders moes ook ander fotografiese doelwitte bereik, insluitend van die [[Gegenschein]] vanuit 'n maanbaan en van die Maan self op die reis terug na die Aarde. Van hierdie fotografie sou deur Swigert uitgevoer word terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=385}} Swigert sou ook foto's neem van die [[Lagrange-punt]]e van die Aarde-Maan-stelsel. Apollo 13 het twaalf kameras aan boord gehad, insluitend dié vir televisie en bewegende beelde.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} Die bemanning moes ook bistatiese radarwaarnemings van die Maan aflaai. Niks hiervan kon weens die ongeluk gedoen word nie.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=385}} == Vlugbaan van Apollo 13 == [[Lêer:Apollo 13 timeline.svg|center|framed|Apollo 13 se vlugbaan om die maan, op skaal geteken. Die ongeluk het ongeveer in die 56ste uur na lansering gebeur.]] === Lansering en maanwentelbaan plasing === [[Lêer:Apollo 13 launch (S70-34852).jpg|duimnael|upright=.8|Apollo&nbsp;13 word gelanseer vanaf die Kennedy-ruimtesentrum, 11 April, 1970]] [[Lêer:Apolo-1. CSM&LM diagram.svg|duimnael|Apollo 13 ruimtetuig konfigurasie vir die grootste gedeelte van die vlug: Kliek op die beeld vir sleutel van genommerde komponente.]] Die sending is op die beplande tyd, 14:13 [[Oos-Amerikaanse Tyd|OST]] (19:13 [[Gekoördineerde Universele Tyd|UTC]]), op 11 April gelanseer. 'n Anomalie het plaasgevind toe die tweede-fase, middelste (binneboord) enjin ongeveer twee minute te vroeg afgeskakel het.<ref name="lver">{{cite book |author= |url=https://archive.org/details/nasa_techdoc_19900066486 |title=Saturn 5 Launch Vehicle Flight Evaluation Report: AS-508 Apollo 13 Mission |date=June 20, 1970 |publisher=[[NASA]] |publication-place=[[Marshall Space Flight Center|George C. Marshall Space Flight Center]], Huntsville, Alabama |id=MPR-SAT-FE-70-2 |access-date=May 30, 2017}}</ref>{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=494–499}} Dit is veroorsaak deur erge pogo-ossillasies. Vanaf Apollo 10 is die voertuig se geleidingstelsel ontwerp om die enjin af te skakel in reaksie op kamerdruk-afwykings.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}} Pogo-ossillasies het op Titan-vuurpyle (gebruik tydens die Gemini-program) en op vorige Apollo-sendings voor gekom, maar op Apollo 13 is dit versterk deur 'n interaksie met turbopompkavitasie.<ref>{{cite journal |last=Dotson |first=Kirk |date=Winter 2003–2004 |title=Mitigating Pogo on Liquid-Fueled Rockets |journal=Crosslink |volume=5 |issue=1 |pages=26–29 |location=El Segundo, California|publisher=[[The Aerospace Corporation]] |access-date=July 3, 2013 |url=http://aerospace.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/crosslink/V5N1.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://aerospace.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/crosslink/V5N1.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}}</ref><ref name=launch>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/01launch_ascent.html |title=Launch and Reaching Earth Orbit |year=2016 |editor-last=Woods |editor-first=W. David |editor-last2=Turhanov|editor-first2=Alexandr|editor-last3=Waugh|editor-first3=Lennox J. |work=Apollo 13 Flight Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025}}</ref> 'n Oplossing om pogo te voorkom was gereed vir die sending, maar skeduledruk het nie die integrasie van die hardeware in die Apollo 13-ruimtetuig toegelaat nie.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}}<ref>{{cite journal|url=https://www.universetoday.com/62672/13-things-that-saved-apollo-13-part-5-unexplained-shutdown-of-the-saturn-v-center-engine/|last=Atkinson|first=Nancy|title=13 things that saved Apollo 13, Part 5: Unexplained shutdown of the Saturn V center engine|date=April 14, 2010|journal=[[Universe Today]]|access-date=September 16, 2019}}</ref> 'n Na-vlug ondersoek het aan die lig gebring dat die enjin een siklus weg was van katastrofiese faling.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}} Die vier buitenste motors (daar is een in die middel) en die S-IVB derde stadium het langer gevuur om te vergoed en die voertuig het baie naby aan die beplande sirkelvormige [[lae aardwentelbaan]] van 190 kilometer bereik, gevolg deur 'n maanoorgangversnellingontbranding ongeveer twee uur later, wat die sending op koers na die Maan geplaas het.<ref name="lver" />{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=494–499}} Na die maanoorgangversnelling het Swigert die skeidings- en transposisiemaneuvers uitgevoer voordat die beheermodule ''Odyssey'' aan die maanmodule ''Aquarius'' gekoppel is en die ruimtetuig het van die derde stadium weggetrek.<ref name = "journal extraction">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/03tde.html|title=Day 1: Transposition, Docking and Extraction|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025|last1=Woods|first1=W. David |last2=Kemppanen |first2=Johannes|last3=Turhanov|first3=Alexander|last4=Waugh |first4=Lennox J.}}</ref> Grondbeheer personeel het toe die derde fase op 'n koers gestuur om die Maan binne die bereik van die Apollo 12-seismometer te tref, wat dit net meer as drie dae in die sending gedoen het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=367}} Die bemanning het gereed gemaak vir die driedaagse reis na Fra Mauro. Om 30:40:50 na lansering, met die TV-kamera aan, het die bemanning die vuurpyl ontbrand om Apollo 13 op 'n hibriede baan te plaas. Die afwyking van 'n vrye terugkeertrajek het beteken dat as die vuurpyl nie weer ontbrand word nie, Apollo 13 die Aarde op sy terugkeerbaan sou mis, eerder as om dit te wentel, soos met 'n vrye terugkeer.<ref name = "journal midcourse">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/05day2-mcc2-tv.html|title=Day 2: Midcourse correction 2 on TV|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> ’n Vrye terugkeerbaan kon slegs plekke naby die maan se ewenaar bereik; ’n hibriede trajek, wat enige tyd na maanoorgangversnelling begin kon word, het dit moontlik gemaak om plekke met hoër [[Breedtegraad|breedtegrade]], soos Fra Mauro, te bereik.<ref name = "journal hybrid">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/launchwindow/lw1.html|title=Apollo lunar landing launch window: The controlling factors and constraints|year=2009|access-date=August 16, 2025|author=Robin Wheeler}}</ref> Kommunikasie het opgekikker toe Swigert besef het dat hy weens die laaste minuut-haas versuim het om sy federale inkomstebelastingopgawe (wat op 15 April verskuldig is) in te dien,en te midde van gelag van sendingbeheerders gevra het hoe hy 'n uitstel kon kry. Daar is bevind dat hy geregtig was op 'n verlenging van 60 dae omdat hy teen die sperdatum uit die land was.{{sfn|NASA 1970|p=8}} Toegang tot die maanmodule om sy stelsels te toets was geskeduleer vir 58:00:00; toe die bemanning op die derde dag van die sending wakker word is hulle meegedeel dat dit met drie ure vorentoe geskuif is en later weer met nog 'n uur vorentoe geskuif is. 'n Televisie-uitsending was geskeduleer vir 55:00:00; Lovell, wat as seremoniemeester opgetree het, het die gehoor die binnekant van ''Odyssey'' en ''Aquarius'' gewys. <ref name=storm>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/07day3-before-the-storm.html |title=Day 3: Before the storm |year=2016 |editor-last=Woods |editor-first=W. David |editor-last2=Turhanov|editor-first2=Alexandr|editor-last3=Waugh|editor-first3=Lennox J. |work=Apollo 13 Flight Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025}}</ref> Die gehoor was beperk aangesien geeneen van die televisienetwerke die uitsending lewendig uitgesaai het nie,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=206}} wat Marilyn Lovell (Jim Lovell se vrou) gedwing het om na die BBP-kamer by Sendingbeheer te gaan as sy haar man en sy bemanningslede wou sien.{{sfn|Chaikin|1995|pp=285–287}} === Ongeluk === Ongeveer ses en 'n half minute na die TV-uitsending, nader aan 56:00:00, was Apollo 13 ongeveer 330&nbsp;000&nbsp;km van die Aarde af.<ref name = "journal Houston">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/08day3-problem.html|title=Day 3: 'Houston, we've had a problem'|date=May 30, 2017|access-date=August 16, 2025|last1=Woods|first1=W. David|last2=Kemppanen|first2=Johannes|last3=Turhanov|first3=Alexander|last4=Waugh|first4=Lennox J.}}</ref> Haise was besig om die maanmodule af te skakel nadat hy die stelsels getoets het terwyl Lovell die TV-kamera weggepak het. Jack Lousma, die CAPCOM, het minder belangrike instruksies aan Swigert gestuur, insluitend die verandering van die orientasie van die ruimtetuigtuig om fotografie van Komeet Bennett te vergemaklik.<ref name = "journal Houston" />{{sfn|Chaikin|1995|p=292}} Die druksensor in een van die Diensmodule se suurstoftenks het vroeër blykbaar wanfunksioneer, daarom het Sy Liebergot (die Vlugbeheerder, in beheer van die monitering van die Beheer-en-diensmodule se elektriese stelsels) versoek dat die roerwaaiers in die tenks geaktiveer word. Normaalweg is dit een keer per dag gedoen; 'n roering sou die inhoud van die tenks destratifiseer, wat die druklesings meer akkuraat sou maak.<ref name = "journal Houston" /> Die vlugdirekteur, Kranz, het vir Liebergot 'n paar minute laat wag sodat die bemanning rustig kon raak na die televisie uitsending,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=207}} toe het Lousma die versoek aan Swigert oorgedra, wat die skakelaars wat die waaiers beheer, geaktiveer het<ref name = "journal Houston" /> en hulle na 'n paar sekondes weer afgeskakel het.{{sfn|Chaikin|1995|p=292}} {{Listen|filename=Apollo13-wehaveaproblem.ogg|title=Houston, we've had a problem.|description=Swigert and Lovell reporting the incident on April 14, 1970 [2:59] "Houston, we've had a problem"|format=[[Ogg]]}} Vyf-en-negentig sekondes nadat Swigert daardie skakelaars geaktiveer het,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=207}} het die ruimtevaarders 'n "redelik groot knal" gehoor, vergesel van skommelinge in elektriese krag en die afvuur van die orientasiebeheer-stuwers.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=368}}{{sfn|Orloff|2000|pp=152–157}} Kommunikasie en telemetrie na die Aarde was vir 1.8 sekondes buite werking, totdat die stelsel homself outomaties herstel het deur die hoëwins S-band-antenna, wat vir translunêre kommunikasie gebruik word, van smalstraal- na wyestraalmodus oor te skakel.{{sfn|Accident report|p=4-44}} Die ongeluk het om 55:54:53 (03:08 UTC op 14 April; 10:08 NM OST, 13 April) plaasgevind. Swigert het 26 sekondes later berig: "Goed, Houston, ons het 'n probleem hier gehad," en Lovell het dit om 55:55:42 herhaal: "Houston, ons het 'n probleem gehad. Ons het 'n te lae spanning op die Hoof B-geleistam gehad."<ref name = "journal Houston" /> William Fenner was die leidingsbeampte wat die eerste was om 'n probleem in die beheerkamer aan Kranz te rapporteer.<ref name = "journal Houston" /> Lovell se aanvanklike gedagte toe hy die geraas hoor het, was dat Haise die maanmodule se kajuit-herdrukklep geaktiveer het, wat ook 'n knal veroorsaak het (Haise het dit geniet om sy bemanningslede skrik te maak), maar Lovell kon sien dat Haise geen idee gehad het wat gebeur het nie. Swigert het aanvanklik gedink dat 'n [[meteoroïde]] die maanmodule moontlik getref het, maar hy en Lovell het gou besef dat daar geen lek was nie.{{sfn|Chaikin|1995|p=293}} Die "Hoofgeleistam B lae spanning" het beteken dat daar 'n te lae spanning was wat deur die diensmodule se drie [[brandstofsel]]le (aangedryf deur [[waterstof]] en suurstof wat vanaf hul onderskeie tenks gepomp word) na die tweede van die diensmodule se twee elektriese kragverspreidingstelsels verskaf is. Byna alles in die beheer-en-diensmodule het krag benodig om te kan funksioneer. Alhoewel die geleistam tydelik na normale status teruggekeer het, het beide geleistamme A en B se spanning gou begin daal. Haise het die status van die brandstofselle nagegaan en gevind dat twee van hulle dood was. Sendingreëls het ruimtetuie verbied om 'n maanwentelbaan te gaan tensy alle brandstofselle operasioneel was.{{sfn|Chaikin|1995|pp=293–294}} In die minute na die ongeluk was daar verskeie ongewone lesings wat getoon het dat tenk-2 leeg was en tenk-1 se druk stadig gedaal het, dat die rekenaar van die ruimtetuig herset het en dat die hoëwins-antenna nie gewerk het nie. Liebergot het aanvanklik die kommerwekkende tekens van tenk-2 na die roering nie raak gesien nie, aangesien hy op tenk-1 gefokus het, met die gedagte dat die lesing daarvan 'n goeie riglyn sou wees vir wat in tenk 2-teenwoordig was, net soos beheerders wat hom in die "agterkamer" ondersteun het. Toe Kranz vir Liebergot hieroor uitgevra het, het hy aanvanklik geantwoord dat daar moontlik vals lesings kon wees as gevolg van 'n instrumentasieprobleem; hy is dikwels in die jare daarna daaroor geterg.<ref name = "Cass 1">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Apollo 13, we have a solution|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution|date=April 1, 2005|access-date=October 13, 2022|website=IEEE}}</ref> Lovell, wat uit die venster gekyk het, het berig dat "'n gas van een of ander aard" die ruimte instroom, wat dit duidelik maak dat daar 'n ernstige probleem is.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=215}} Aangesien die brandstofselle suurstof nodig gehad het om te werk, sou die oorblywende brandstofsel afskakel wanneer tenk-1 leegloop, wat beteken dat die beheer-en-diensmodule se enigste beduidende bronne van krag en suurstof die beheermodule se batterye en sy suurstof-stutenk sou wees. Hierdie sou normaalweg vir die laaste ure van die sending benodig word, maar die oorblywende brandstofsel, met reeds 'n tekort aan suurstof, het suurstof uit die stustenk getrek. Kranz het beveel dat die stutenk geïsoleer word, wat die suurstof bespaar het, maar dit het beteken dat die oorblywende brandstofsel binne twee uur sou ophou werk, aangesien die suurstof in tenk-1 verbruik of uitgelek het.{{sfn|Chaikin|1995|pp=293–294}} Die gebied rondom die ruimtetuig was gevul met talle klein stukkies puin van die ongeluk, wat enige pogings om die sterre vir navigasie te gebruik, bemoeilik het.{{sfn|Chaikin|1995|p=299}} Die doel van die sending het skielik verander, dit was eenvoudig: om die ruimtevaarders lewend terug na die Aarde te kry.<ref name = "Cass 2" /> === Lus om die Maan === [[Lêer:Direct Abort Trajectory - Lunar Landing Symposium, MSC Jun66.jpg|upright=1.2|duimnael|Die voorstelling van 'n direkte aborteer aksie (van 'n 1966 beplanning verslag) op 'n punt baie vroeër in die sending en nader na die Aarde as wat die Apollo&nbsp;13 ongeluk gebeur het.]] [[Lêer:NASA-Apollo13-ViewsOfMoon-20200224.webm|duimnael|upright=1.18|NASA – Apollo 13 Maan Sending – Aansigte van die Maan (2:24)]] Die maanmodule het gelaaide batterye en vol suurstoftenks gehad vir gebruik op die maanoppervlakte, so Kranz het opdrag gegee dat die ruimtevaarders die maanmodule aanskakel en dit as 'n "reddingsboot"<ref name = "Cass 1" /> gebruik; 'n scenario wat verwag is, maar as onwaarskynlik beskou is.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|pp=83–87}} Prosedures vir die gebruik van die maanmodule op hierdie manier is deur maanmodule-vlugbeheerders ontwikkel na 'n opleidingssimulasie vir Apollo 10 waarin die maanmodule nodig was vir oorlewing, maar nie betyds aangeskakel kon word nie.<ref name = "Cass 2" /> As Apollo 13 se ongeluk op die terugreis plaasgevind het, met die maanmodule reeds gebruik en agtergelaat, sou die ruimtevaarders gesterf het,<ref name="LM-ALSEP">{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C|title=Apollo 13 Lunar Module/ALSEP|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=October 31, 2009|archive-date=19 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019204208/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C|url-status=dead}}</ref> net soos hulle sou gesterf het na 'n ontploffing in 'n maanbaan, insluitend een terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het.<ref name = "Yahoo 50th" /> 'n Belangrike besluit was die keuse van die terugkeer roete. 'n Direkte stop en omdraai sou die diensmodule se hoofenjin moes gebruik om terug te keer voordat dit die Maan bereik. Die ongeluk kon egter die hoofenjin beskadig het en die brandstofselle sou ten minste nog 'n uur moes hou om aan sy kragbehoeftes te voldoen, so Kranz het eerder op 'n langer roete besluit: die ruimtetuig sou om die Maan swaai (die maan se aantrekkingskrag gebruik) voordat dit na die Aarde sou terugkeer. Apollo 13 was op die hibriede trajek wat dit na Fra Mauro sou neem; dit moes nou teruggebring word na 'n vrye terugkeer. Die maammodule se ''Daalaandrywingstelsel'', hoewel nie so kragtig soos die diensmodule se hoofenjin nie, kon dit doen, maar nuwe sagteware vir Sendingbeheer se rekenaars moes deur tegnici geskryf word, aangesien daar nooit voorsien is dat die beheer-en-diensmoduleruimtetuig vanaf die maanmodule gemanuvreer sou moes word nie. Terwyl die beheermodule afgeskakel word, het Lovell die oriëntasie-inligting van die leidingstelsel oorgeskryf en handberekeninge uitgevoer om dit na die maanmodule se gidsstelsel oor te dra, wat afgeskakel was; op sy versoek het Sendingbeheer sy syfers nagegaan.<ref name = "Cass 2">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Houston, we have a solution, part 2|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution-part-2|date=April 1, 2005|website=IEEE|access-date=August 31, 2019}}</ref>{{sfn|Chaikin|1995|pp=297–298}} Om 61:29:43.49 is die maanmodule se Daalaandrywingstelsel vir 34.23 sekondes ontbrand om Apollo 13 in 'n vrye terugkeertrajek teruggeplaas.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=369}} [[Lêer:Mare Moscoviense AS13-60-8648.jpg|duimnael|Die Apollo&nbsp;13 bemanning het die Maan afgeneem vanuit die Maanmodule.]] Die verandering sou Apollo 13 binne ongeveer vier dae terug na die Aarde kry met 'n landing in die [[Indiese Oseaan]], waar NASA weinige herwinningsmagte gehad het. Jerry Bostick en ander Vlugbeheerders was gretig om beide die reistyd te verkort en om in die Stille Oseaan te land, waar die hoofherwinningsmagte geleë was. Een opsie sou die terugreistyd met 36 uur verminder, maar dit sou vereis dat van die diensmodule ontslae geraak word; dit sou die beheermodule se hitteskild aan die ruimte blootstel tydens die terugreis, iets waarvoor dit nie ontwerp is nie. Die Vlugbeheerders het ook na ander opsies gekyk. Na 'n vergadering met NASA-amptenare en ingenieurs, het die senior persoon teenwoordig, die direkteur van die ''Manned Spaceflight Center'', Robert R. Gilruth, besluit op 'n ontbranding met behulp van die Daalaandrywingstelsel, wat 12 uur sou bespaar en Apollo 13 in die Stille Oseaan sou laat land. Hierdie ontbranding sou plaasvind twee ure nadat die ruimtetuig verby die naaste punt aan die Maan (perisintium) was, genoem PC+2.<ref name = "Cass 2" /> By perisintium het Apollo 13 die rekord (volgens die [[Guinness World Records|Guinness Book of World Records]]) opgestel, wat steeds staan, vir die verste afstand van die Aarde deur 'n bemande ruimtetuig: 400&nbsp;171&nbsp;kilometer vanaf die Aarde om 19:21 OST, 14 April (00:21:00 UTC 15 April).{{sfn|Glenday|2010|p=13}}<!--<ref group="nota">Die rekord is opgestel omdat die Maan tydens die sending amper op sy [[Apside|verste]] van die Aarde af was. Apollo 13 se unieke vrye terugkeerbaan het veroorsaak dat dit ongeveer 100 kilometer verder van die maan se verste kant af gegaan het as ander Apollo-maanmissies, maar dit was 'n geringe bydrae tot die rekord.{{sfn|Adamo|2009|p=37}} 'n Rekonstruksie van die trajek deur die astrodinamikus Daniel Adamo in 2009 teken die verste afstand aan as 400 046 kilometer om 19:34 OST (00:34:13 UTC). Apollo 10 hou die rekord vir die tweede verste afstand op 'n afstand van 399 806 kilometer.{{sfn|Adamo|2009|p=41}}</ref>--> Terwyl hulle vir die ontbranding voorberei het is die bemanning meegedeel dat die S-IVB derde stadium die Maan, soos beplan, getref het, wat Lovell laat spot het met 'n opmerking: "Wel, ten minste het iets op hierdie vlug gewerk."<ref name = "journal leaving" />{{sfn|Cooper|2013|pp=84–86}} Kranz se Witspan-sendingbeheerders, wat die meeste van hul tyd bestee het om ander spanne te ondersteun en die prosedures te ontwikkel wat dringend nodig was om die ruimtevaarders huis toe te bring, het hul konsoles vir die PC+2-prosedure beman.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|pp=221–222}} Normaalweg kon die akkuraatheid van so 'n ontbranding verseker word, deur die belyning wat Lovell na die maanmodule se rekenaar oorgedra het, te kontroleer teen die posisie van een van die sterre wat ruimtevaarders vir navigasie gebruik het, maar die lig wat van die vele stukke puin wat die ruimtetuig vergesel het geglinster het, het dit onprakties gemaak. Die ruimtevaarders het gevolglik die een beskikbare ster gebruik waarvan die posisie nie verberg kon word nie: die Son. Houston het hulle ook meegedeel dat die Maan in die middel van die bevelvoerder se venster van die maanmodule sou wees terwyl hulle die ontbranding maak, wat amper perfek was, minder as 0,3 meter per sekonde af.<ref name = "journal leaving" /> Die ontbranding het om 79:27:38.95 begin en het vier minute en 23 sekondes geduur.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=391}} Die bemanning het toe die meeste maanmodulestelsels afgeskakel om verbruikbare bronne te bespaar.<ref name = "journal leaving">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/13day4-leaving-moon.html|title=Day 4: Leaving the Moon|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> === Terugkeer na die Aarde === [[Lêer:Apollo13 apparatus.jpg|duimnael|Swigert met die toestel wat geïmproviseer is om die beheermodule se [[Litiumhidroksied|litiumhidroksiedhouers]] te gebruik in die maanmodule.]] Die maanmodule het genoeg suurstof gehad, maar daar was steeds die probleem om koolstofdioksied te verwyder, wat deur houers [[Litiumhidroksied|litiumhidroksiedkorreltjies]] geabsorbeer is. Die maanmodule se voorraadhouers, bedoel om twee ruimtevaarders vir 45 uur op die Maan te akkommodeer, was nie genoeg om drie ruimtevaarders vir die terugreis na die Aarde te ondersteun nie.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=224}} Die beheermodule het genoeg houers gehad, maar hulle was van 'n ander vorm en grootte as die maanmodule s'n en kon dus nie in die maanmodule se toerusting gebruik word nie. Ingenieurs op die grond het 'n manier bedink om die gaping te oorbrug deur plastiekdeksels te gebruik wat van prosedurehandleidings geruk is, kleefband en ander items wat op die ruimtetuig beskikbaar was.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/36237422/detroit_free_press/|title=Astronauts Beat Air Crisis By Do-It-Yourself Gadget|newspaper=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=April 16, 1970|page=12–C|last1=Pothier|first1=Richard|via=Newspapers.com}}</ref>{{sfn|Barell|2016|p=154}} NASA-ingenieurs het na die geïmproviseerde toestel as "die posbus" verwys.<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Yvette|date=2015-09-24|title=Putting a Square Peg in a Round Hole|url=http://www.nasa.gov/image-feature/putting-a-square-peg-in-a-round-hole|access-date=2021-05-20|website=NASA}}</ref> Die prosedure vir die bou van die toestel is oor die tydperk van 'n uur deur CAPCOM Joseph Kerwin aan die bemanning voorgelees en is deur Swigert en Haise gebou; koolstofdioksiedvlakke het onmiddellik begin daal. Lovell het later hierdie improvisasie beskryf as "'n goeie voorbeeld van samewerking tussen grond en ruimte".{{sfn|Cortright|1975|pp=257–262}} [[Lêer:Apollo 13 Hasselblad image from film magazine 62-JJ (cropped).jpg|duimnael|links|Lovell probeer rus in die ysige ruimtetuig]] Die beheer-en-diensmodule se elektrisiteit het gekom van brandstofselle wat water as 'n neweproduk produseer, maar die maanmodule is aangedryf deur silwersinkbatterye wat nie dit gedoen het nie, dus sou beide elektriese krag en water (wat nodig is vir toerustingverkoeling sowel as om te drink) krities wees. Die maanmodule se kragverbruik is tot die laagste moontlike vlak verminder.{{sfn|Mission Operations Report 1970|pp=III‑17, III-33, III-40}} Swigert kon 'n paar drinksakke met water uit die beheermodule se waterkraan vul,<ref name = "journal leaving" /> maar selfs deur rantsoenering van persoonlike verbruik toe te pas, het Haise aanvanklik bereken dat hulle ongeveer vyf uur voor hul terugkeer sonder water vir verkoeling sou wees. Dit het aanvaarbaar gelyk omdat die stelsels van Apollo 11 se maanmodule, wat eens in 'n maanbaan gelaat is, vir sewe tot agt uur aangehou werk het, selfs met die water afgesny. Uiteindelik het Apollo 13 na die Aarde teruggekeer met slegs 12,8 kilogram water oor.{{sfn|Cortright|1975|pp=254–257}} Die bemanning se rantsoen was 0,2 liter water per persoon per dag; die drie ruimtevaarders het altesaam 14 kilogram verloor en Haise het 'n urienweginfeksie ontwikkel.<ref name = "mission summary">{{cite web|last=Jones|first=Eric M.|date=January 4, 2006|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a13/a13.summary.html|title=The frustrations of Fra Mauro: Part I|work=Apollo Lunar Surface Journal|access-date=August 16, 2025}}</ref>{{sfn|Cortright|1975|pp=262–263}} Hierdie infeksie is waarskynlik veroorsaak deur die verminderde waterinname, maar mikrogravitasie en die gevolge van kosmiese straling kon moontlik sy immuunstelsel se reaksie op die patogeen benadeel het.<ref>{{cite journal |last1=Kennedy |first1=A.R. |date=2014 |title=Biological effects of space radiation and development of effective countermeasures |journal=Life Sciences in Space Research |volume= 1|issue=1 |pages=10–43 |doi=10.1016/j.lssr.2014.02.004|pmid=25258703 |pmc=4170231 |bibcode=2014LSSR....1...10K }}</ref> [[Lêer:Apollo 13 Houston, We've Got a Problem.ogv|duimnael|''Apollo 13: Houston, We've Got a Problem'' (1970)—Dokumentêr oor die sending deur NASA (28:21)]] Binne die donker ruimtetuig het die [[temperatuur]] tot so laag as 3&nbsp;°C gedaal.<ref>{{Cite web|last=Mars|first=Kelli|date=2020-04-16|title=50 Years Ago: Apollo 13 Crew Returns Safely to Earth|url=http://www.nasa.gov/feature/50-years-ago-apollo-13-crew-returns-safely-to-earth|access-date=2021-05-20|website=NASA}}</ref> Lovell het oorweeg om die bemanning hul ruimtepakke te laat aantrek, maar het besluit dat dit te warm sou wees. In plaas daarvan het Lovell en Haise hul maanwandelingstewels gedra en Swigert het 'n ekstra oorpak aangetrek. Al drie ruimtevaarders was koud, veral Swigert, wie se voete nat geword het terwyl hy die watersakke gevul het en geen maanwandelingstewels aangehad het nie aangesien hy nie geskeduleer was om op die Maan te loop nie. Hulle is aangesê om nie hul urine in die ruimte te stort nie aangesien dit die vlugbaan kon versteur en dus moes hulle dit in sakke bêre. Water het op die mure gekondenseer; enige kondensasie wat moontlik agter toerustingpanele was{{sfn|Cortright|1975|pp=257–263}} het geen probleme veroorsaak nie, deels as gevolg van die uitgebreide verbeterings aan elektriese isolasie wat na die Apollo 1-brand ingestel is.<ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/main/A13_panel.html|title=Generation Constellation Learns about Apollo 13|last=Siceloff|first=Steven|date=September 20, 2007|work=[[Constellation program|Constellation Program]]|publisher=NASA|access-date=September 7, 2019}}</ref> Ten spyte van dit alles het die bemanning min klagtes gehad.<ref name = "Cass 3">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Houston, we have a solution, part 3|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution-part-3|date=April 1, 2005|website=IEEE|access-date=September 8, 2019}}</ref> Die Vlugbeheerder John Aaron, saam met Mattingly en verskeie ingenieurs en ontwerpers, het 'n prosedure ontwerp om die beheermodule van volle afgeskakel aan te skakel – iets wat nooit bedoel was om tydens 'n vlug gedoen te word nie, wat nog te sê onder Apollo 13 se streng krag- en tydsbeperkings.<ref>{{cite journal|last=Leopold|first=George|date=March 17, 2009|title=Power engineer: Video interview with Apollo astronaut Ken Mattingly|journal=[[EE Times]]|publisher=UMB Tech|url=https://www.eetimes.com/power-engineer-video-interview-with-apollo-astronaut-ken-mattingly/|access-date=August 14, 2010}}</ref> Die ruimtevaarders het die prosedure sonder ooglopende probleme geïmplementeer: Kranz het later die krediet vir hul oorlewing gegee aan al drie ruimtevaarders wat toetsvlieëniers was, gewoond daaraan om in kritieke situasies met hul lewens op die spel te werk.<ref name = "Cass 3" /> Wetende dat die koue toestande gekombineer met onvoldoende rus die tyd-kritieke aanvang van die beheermodule voor hertoetrede sou belemmer, het sendingbeheer Lovell na 133 uur toestemming gegee om die maanmodule ten volle aan te skakel om die kajuittemperatuur te verhoog, wat die herbegin van die maanmodule se leidingsrekenaar ingesluit het. Deur die maanmodule se rekenaar aan die gang te hê, kon Lovell 'n navigasiewaarneming uitvoer en die maanmodule se Traagheidsmeeteenheid (IMU) kalibreer. Met die maanmodule se rekenaar bekend met sy ligging en oriëntasie, is die beheermodule se rekenaar later gekalibreer in 'n omgekeerde van die normale prosedures wat gebruik word om die maanmodule op te stel, wat stappe uit die herbeginproses afgeskaal het en die akkuraatheid van die PGNCS-beheerde hertoetrede verhoog het.<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/25day6-thelastcoursecorrection.html|title=Apollo Flight Journal: Day 6 Part 4|publisher=NASA|access-date=August 16, 2025|archive-date=January 18, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118020508/https://www.history.nasa.gov/afj/ap13fj/25day6-thelastcoursecorrection.html}}</ref> === Hertoetrede in atmosfeer en neerplons === Ten spyte van die akkuraatheid van die PC+2-prosedure, het die ruimtetuig stadig van koers afgedryf, wat 'n regstelling genoodsaak het. Aangesien die maanmodule se leidingstelsel afgeskakel is na die PC+2-prosedure, is die bemanning aangesê om die [[Ligskadugrens|lyn tussen nag en dag]] op Aarde te gebruik om hulle te lei, 'n tegniek wat op NASA se Aarde-wentelbaan-missies gebruik word, maar nooit op pad terug van die Maan nie.<ref name = "Cass 3" /> Hierdie Daalaandrywingstelselverbranding, om 105:18:42 vir 14 sekondes, het die geprojekteerde ingangsvlugroetehoek terug binne veilige perke gebring. Nietemin was nog 'n verbranding nodig om 137:40:13, met behulp van die maanmodule se reaksiebeheerstelselstuwers, vir 21.5 sekondes. Die diensmodule is minder as 'n halfuur later ontkoppel en losgelaat, wat die bemanning toegelaat het om die skade vir die eerste keer te sien en te fotografeer. Hulle het berig dat 'n hele paneel van die diensmodule se buitekant vermis was, dat die brandstofselle bokant die suurstoftenkrak gekantel het, dat die hoëwins-antenna beskadig was en dat daar 'n aansienlike hoeveelheid wrakstukke orals was.{{sfn|Orloff & Harland|2006|pp=370–371}} Haise kon moontlike skade aan die diensmodule se enjinklok sien, wat Kranz se besluit om die diensmodules se enjin nie te gebruik nie, ondersteun het.<ref name = "Cass 3" /> Die bemanning het toe uit die maanmodule terug in die beheermodule beweeg en die lewensondersteuningstelsels heraktiveer.<ref name="apollo13NASAsdca"/> [[Lêer:Apollo13 splashdown.jpg|duimnael|links|Apollo&nbsp;13 plons neer in die suide van die Stille Oseaan op April 17, 1970]] Die laaste probleem wat opgelos moes word, was hoe om die maanmodule op 'n veilige afstand van die beheermodule te skei net voor hertoetrede in die atmsofeer. Die normale prosedure, in 'n maanbaan, was om die maanmodule vry te stel en dan die diensmodule se reaksiebeheerstelselstuwers te gebruik om die beheer-en-diensmodule weg te trek, maar teen hierdie punt was die diensmodule reeds losgelaat. Die vervaardiger van die maanmodule, Grumman, het 'n span ingenieurs van die Universiteit van Toronto, onder leiding van senior wetenskaplike Bernard Etkin, aangestel om die probleem op te los van hoeveel lugdruk in die doktonnel gelaat moet word (eerder as om dit heeltemal na die ruimte te ventileer) om die modules uitmekaar te stoot. Die ruimtevaarders het die oplossing met sukses toegepas.<ref name="G&M">{{cite news|title=Bernard Etkin helped avert Apollo 13 tragedy|url=https://www.theglobeandmail.com/technology/science/bernard-etkin-helped-avert-apollo-13-tragedy/article19735265/#dashboard/follows/|access-date=September 7, 2019|newspaper=The Globe and Mail}}</ref> Die maanmodule het weer die Aarde se atmosfeer binnegedring en is vernietig, met die oorblywende stukke wat diep in die oseaan geval het. <ref name="LM-ALSEP" /><ref name=impact>{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo_impact.html|title=Impact Sites of Apollo LM Ascent and SIVB Stages|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=August 27, 2019|archive-date= 8 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108152701/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo_impact.html|url-status=dead}}</ref> Apollo 13 se finale middelkoers-korreksie het die bekommernisse van die Atoomenergiekommissie aangespreek, wat wou hê dat die houer met die plutoniumoksied wat vir die SNAP-27 RTG bedoel was, op 'n veilige plek moes land. Die impakpunt was oor die Tonga-trog in die Stille Oseaan, een van sy diepste punte en die houer het 10 kilometer na die bodem gesink. Latere helikopteropnames het geen radioaktiewe lekkasie gevind nie.<ref name = "Cass 3" /> Ionisasie van die lug rondom die beheermodule tydens hertoetreding sal tipies 'n kommunikasieonderbreking van vier minute veroorsaak. Apollo 13 se vlak terugkeerpad het dit tot ses minute verleng, langer as wat verwag is; beheerders het gevrees dat die beheermodule se hitteskild gefaal het..<ref>{{cite magazine|title=Did Ron Howard exaggerate the reentry scene in the movie Apollo 13?|first=Joe|last=Pappalardo|url=http://www.airspacemag.com/need-to-know/did-ron-howard-exaggerate-the-reentry-scene-in-the-movie-apollo-13-17639496/|magazine=[[Air & Space/Smithsonian]]|publisher=[[Smithsonian Institution]]|location=Washington, D.C.|date=May 1, 2007|access-date=September 8, 2019}}</ref> ''Odyssey'' het radiokontak herwin en veilig in die suid-Stille Oseaan neergeplons, 21°38′24″S 165°21′42″W,{{sfn|Apollo 13 Mission Report 1970|p=1-2}} suidoos van Amerikaans-Samoa en 6.5 km vanaf die bergingskip, USS ''Iwo Jima''.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=371}} Alhoewel hulle moeg was, was die bemanning in 'n goeie toestand, behalwe vir Haise, wat 'n ernstige urienweginfeksie ontwikkel het weens onvoldoende waterinname.{{sfn|Cortright|1975|pp=262–263}} Die bemanning het oornag op die skip gebly en die volgende dag na Pago Pago, Amerikaans Samoa, gevlieg. Hulle het na Hawaii gevlieg, waar president Richard Nixon hulle die Presidensiële Medalje van Vryheid, die hoogste burgerlike eerbewys, aan hulle toegeken het.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/39764154/the_philadelphia_inquirer/|title=Heroes of Apollo 13 Welcomed by President and Loved Ones|agency=Associated Press|newspaper=The Philadelphia Inquirer|location=Philadelphia, Pennsylvania|date=April 19, 1970|via=Newspapers.com|page=1}}</ref> Hulle het oornag gebly en is toe terug na Houston gevlieg.{{sfn|Apollo 13 Mission Report 1970|p=10-5}} Op pad na Honolulu het president Nixon in Houston gestop om die Presidensiële Medalje van Vryheid aan die Apollo 13-sendingoperasiespan toe te ken.<ref name="nixon">{{cite web|title=Behind the Scenes of Apollo 13|url=https://www.nixonfoundation.org/2016/04/behind-scenes-apollo-13/|website=Richard Nixon Foundation|access-date=June 27, 2019|date=April 11, 2016}}</ref> Hy het oorspronklik beplan om die toekenning aan NASA-administrateur Thomas O. Paine te gee, maar Paine het die sendingoperasiespan aanbeveel.<ref>{{cite web|url=https://www.presidency.ucsb.edu/node/241054|title=Remarks on Presenting the Presidential Medal of Freedom to Apollo 13 Mission Operations Team in Houston.|publisher=The American Presidency Project|access-date=December 27, 2017}}</ref> == Publieke en media-reaksie == Wêreldwye belangstelling in die Apollo-program is deur die voorval weer aangewakker; televisiedekking is deur miljoene gesien. Vier Sowjet-skepe het na die landingsgebied gegaan om te help indien nodig{{sfn|NASA 1970|p=15}} en ander nasies het hulp aangebied indien die vaartuig elders moes land.{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=489–494}} President Nixon het afsprake gekanselleer, die ruimtevaarders se families gebel en na NASA se Goddard Space Flight Center in Greenbelt, [[Maryland]], gereis, waar Apollo se opsporing en kommunikasie gekoördineer is.{{sfn|NASA 1970|p=15}} Die redding het meer openbare aandag gekry as enige ruimtevlug tot op daardie stadium, behalwe die eerste maanlanding van Apollo 11. Daar was wêreldwye opskrifte en mense het om televisiestelle gesit om die nuutste ontwikkelinge te kry, aangebied deur netwerke wat hul gereelde programmering vir bulletins onderbreek het. [[Pous Paulus VI]] het 'n gemeente van 10 000 mense gelei in gebed vir die ruimtevaarders se veilige terugkeer; tien keer daardie getal mense wat gebede by 'n godsdienstige fees in [[Indië]] doen.{{sfn|Chaikin|1995|p=316}} Die Senaat van die Verenigde State het op 14 April 'n resolusie aangeneem wat besighede versoek om daardie aand om 21:00, plaaslike tyd, tyd aan werknemers toe te laat vir gebede.{{sfn|NASA 1970|p=15}} Na raming het 40 miljoen Amerikaners na Apollo 13 se landing gekyk, wat regstreeks op al drie netwerke uitgesaai is, met nog 30 miljoen wat 'n gedeelte van die 6+1⁄2 uur lange uitsending gekyk het. Selfs mense meer buite die VSA het gekyk. Jack Gould van [[The New York Times]] het gesê dat Apollo 13, "wat so naby aan 'n tragiese ramp gekom het, die wêreld heel waarskynlik meer volledig in wedersydse besorgdheid verenig het as wat 'n ander suksesvolle landing op die Maan sou gedoen het".<ref>{{cite news|last=Gould|first=Jack|author-link=Jack Gould|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1970/04/18/archives/tv-millions-of-viewers-end-vigil-for-apollo-13-unusual-color.html|date=April 18, 1970|page=59|title=TV: Millions of viewers end vigil for Apollo 13|url-access=subscription}}</ref> == Ondersoek en reaksie == === Hersieningsraad === Onmiddellik na die bemanning se terugkeer het die NASA-administrateur Paine en adjunk-administrateur George Low 'n Hersieningsraad aangestel om die ongeluk te ondersoek. Onder die voorsitterskap van die direkteur van die NASA Langley-navorsingsentrum, Edgar M. Cortright, en insluitend Neil Armstrong en ses ander<ref group=nota>Die ander was Robert F. Allnutt (Assistent van die Administrateur, NASA-hoofkwartier); John F. Clark (Direkteur, Goddard Ruimtevlugsentrum); Brig. Generaal Walter R. Hedrick Jr. (Direkteur van Ruimte, DCS/RED, Hoofkwartier, USAF); Vincent L. Johnson (Adjunk-Mede-Administrateur-Ingenieurswese, Kantoor van Ruimtewetenskap en Toepassings); Milton Klein (Bestuurder, AEC-NASA Ruimtekernaandrywingskantoor); Hans M. Mark (Direkteur, Ames Navorsingsentrum).{{sfn|Accident report|pp=1-1–1-4}}</ref> het die raad sy finale verslag op 15 Junie aan Paine gestuur.{{sfn|Accident report|p=15}} Dit het bevind dat die fout in die diensmodule se suurstoftenk nommer 2 begin het.{{sfn|Accident report|p=4-36}} Beskadigde Teflon-isolasie op die drade na die roerwaaier binne in suurstoftenk 2 het veroorsaak dat die drade kortsluit en hierdie isolasie aan die brand gesteek het. Die gevolglike brand het die druk binne in die tenk verhoog totdat die tenkkoepel gefaal en die brandstofselbaai (Diensmodule sektor 4) met vinnig uitsettende gasvormige suurstof en verbrandingsprodukte gevul het. Die styging in druk was voldoende om die klinknaels wat die [[aluminium]] buitepaneel, wat sektor 4 bedek vas hou, te breek en die sektor aan die ruimte blootgestel en die vuur geblus het. Die losstaande paneel het die nabygeleë hoëwins-antenna getref, wat die smalstraal-kommunikasiemodus gedeaktiveer het en kommunikasie met die Aarde vir 1.8&nbsp;sekondes onderbreek het terwyl die stelsel outomaties na die rugsteun-wyestraalmodus oorgeskakel het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|pp=372–373}} Die sektore van die diensmodule was nie lugdig van mekaar af nie en as daar tyd was vir die hele diensmodule om so onder druk te kom soos sektor 4, sou die krag op die beheermodule se hitteskild die twee modules geskei het. Die verslag het die gebruik van Teflon en ander materiale wat as vlambaar in superkritiese suurstof, soos aluminium, binne die tenk bevraagteken.{{sfn|Accident report|pp=5-6–5-7, 5-12–5-13}} Die raad het geen bewyse gevind wat op enige ander teorie van die ongeluk dui nie.{{sfn|Accident report|p=4-37}} {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 200 | header = | image1 = Honeycomb panel test (S70-41982).jpg | alt1 = | caption1 = Paneel tydens die insident besig om uitgeblaas te word | image2 = Honeycomb panel test (S70-41983).jpg | alt2 = Further along in the process | caption2 = Paneel, soortgelyk aan die diensmodule se sektor 4 bedekking, besig om uit geblaas te word tydens 'n toets as deel van die ondersoek }} Meganiese skok het die suurstofkleppe op die nommer 1 en nommer 3 brandstofselle gedwing om toe te sluit, wat hulle buite werking gestel het.{{sfn|Accident report|p=4-40}} Die skielike faling van suurstoftenk 2 het suurstoftenk 1 gekompromitteer, wat veroorsaak het dat die inhoud daarvan oor die volgende 130&nbsp;minute uitgelek het, moontlik deur 'n beskadigde lyn of klep en die diensmodule se suurstofvoorraad heeltemal uitgeput het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=372}}{{sfn|Accident report|p=4-43}} Met beide die diensmodule se suurstoftenks wat leeg geraak het en met ander skade aan die diensmodule, moes die sending gestaak word.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=375}} Die raad het die reaksie op die krisis geprys: "Die onvolmaaktheid in Apollo 13 het 'n byna-ramp veroorsaak, slegs afgeweer deur uitstekende prestasie van die kant van die bemanning en die grondbeheerspan wat hulle ondersteun het."{{sfn|Accident report|p=ii}} Suurstoftenk 2 is vervaardig deur die Beech Aircraft Company van [[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado]], as subkontrakteur van North American Rockwell (NAR) van Downey, [[Kalifornië]], hoofkontrakteur vir die [[Apollo-beheer-en-diensmodule|beheer-en-diensmodule]].{{sfn|Accident report|p=4-2}} Dit het twee termostatiese skakelaars bevat, oorspronklik ontwerp vir die beheermodule se 28-volt [[Gelykstroom|GS-krag]], maar wat kon faal as dit aan die 65-volt onderwerp word wat tydens grondtoetse by Kennedy-ruimtesentrum gebruik was.{{sfn|Accident report|p=4-23}} By NAR se fasiliteit was suurstoftenk 2 oorspronklik geïnstalleer in 'n suurstofrak wat in die Apollo 10-diensmodule, SM-106, geplaas is, maar dit is verwyder om 'n potensiële elektromagnetiese interferensieprobleem op te los en is met 'n ander rak vervang. Tydens die verwydering is die rak per ongeluk met minstens 5 sentimeter laat val, omdat 'n keerbout nie verwyder was nie. Die waarskynlikheid van skade hierdeur was min, maar dit is moontlik dat die aanvullyn-samestelling los was en deur die val vererger is. Na 'n paar hertoetse (wat nie die vul van die tenk met vloeibare suurstof ingesluit het nie), is die rak in November 1968 weer in SM-109 geïnstalleer, bedoel vir Apollo 13, wat in Junie 1969 na die Kennedy-ruimtesentrum verskeep is.{{sfn|Accident report|pp=4-19, 4-21}} Die aftellingsdemonstrasietoets het, met SM-109 in sy plek naby die bokant van die Saturn V, plaasgevind en op 16 Maart 1970 begin. Tydens die toets is die kriogeniese tenks gevul, maar suurstoftenk 2 kon nie deur die normale dreineringslyn leeggemaak word nie en 'n verslag is geskryf om die probleem te dokumenteer. Na 'n bespreking tussen NASA en die kontrakteurs, is pogings om die tenk leeg te maak op 27 Maart hervat. Toe dit nie normaalweg wou leegraak nie, is die verwarmers in die tenk aangeskakel om die suurstof te laat verdamp. Die termostatiese skakelaars was ontwerp om te verhoed dat die verwarmers die temperatuur hoër as 27&nbsp;°C verhoog, maar hulle het gefaal onder die 65-volt kragtoevoer wat gebruik is. Temperature op die verwarmerbuis binne die tenk het moontlik 540&nbsp;°C bereik, wat heel waarskynlik die Teflon-isolasie beskadig het.{{sfn|Accident report|p=4-23}} Die temperatuurmeter was nie ontwerp om hoër as 29 °C (85 °F) te lees nie, dus het die tegnikus wat die prosedure gemonitor het, niks ongewoons opgespoor nie. Hierdie verhitting is goedgekeur deur Lovell en Mattingly van die hoofbemanning, sowel as deur NASA-bestuurders en -ingenieurs.{{sfn|Chaikin|1995|pp=330–331}}<ref>{{cite web|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|last=Williams|first=David R.|title=The Apollo 13 Accident|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=December 31, 2012|archive-date=12 Augustus 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812132800/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|url-status=dead}}</ref> Vervanging van die tenk sou die sending met ten minste 'n maand vertraag het.<ref name = "mission summary" /> Die tenk is weer met vloeibare suurstof gevul net voor die lansering; sodra die elektriese krag gekoppel is, het dit 'n gevaarlike situasie geskep.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=375}} Die raad het bevind dat Swigert se aktivering van die suurstoftenk 2-waaier op versoek van Sendingbeheer 'n elektriese vonk veroorsaak het wat die tenk aan die brand gesteek het. {{sfn|Chaikin|1995|p=333}} Die raad het 'n toets uitgevoer op 'n suurstoftenk wat met warmdraadontstekers toegerus is wat 'n vinnige temperatuurstyging binne die tenk veroorsaak het, waarna dit gefaal en telemetrie opgelewer het soortgelyk aan dié wat met die Apollo 13 suurstoftenk 2 gesien is.{{sfn|Accident report, appendix F–H|pp=F-48–F-49}} Toetse met panele soortgelyk aan die een wat op SM Sektor 4 vermis is, het veroorsaak dat die paneel in die toetsapparaat losgekom het.{{sfn|Accident report, appendix F–H|pp=F-70–F-82}} === Veranderinge na die ondersoek === [[Lêer:Apollo 14 redesigned oxygen tank (S71-16745).jpg|duimnael|Herontwerpte suurstoftenk vir Apollo{{nbsp}}14]] Vir Apollo 14 en daaropvolgende sendings is die suurstoftenk herontwerp en die termostate is opgegradeer om die korrekte spanning te kan hanteer. Die verwarmers is behou aangesien hulle nodig was om suurstofdruk te handhaaf. Die roerwaaiers, met hul onverseëlde motors, is verwyder, wat beteken het dat die suurstofhoeveelheidsmeter nie meer akkuraat was nie. Dit het vereis dat 'n derde tenk bygevoeg word sodat geen tenk minder as halfleeg sou word nie.{{sfn|Gatland|1976|p=281}} Die derde tenk is in vak 1 van die diensmodule geplaas, aan die teenoorgestelde kant van die ander twee en het 'n isolasieklep gekry wat dit in 'n noodgeval van die brandstofselle en van die ander twee suurstoftenks kon isoleer en dit toelaat om slegs die beheermodule se omgewingbeheer stelsel te voed. Die hoeveelheidsvoelpen is opgegradeer van aluminium na [[vlekvrye staal]].{{sfn|Apollo 14 Press Kit|1971|pp=96–97}} Alle elektriese bedrading in vak 4 was met vlekvrye staal omhul. Die brandstofsel-suurstoftoevoerkleppe is herontwerp om die Teflon-bedekte bedrading van die suurstof te isoleer. Die ruimtetuig en sendingbeheer-moniteringstelsels is aangepas om meer onmiddellike en sigbare waarskuwings van afwykings te gee.{{sfn|Gatland|1976|p=281}} 'n Noodvoorraad van 19 liter water is in die beheermodule gestoor en 'n noodbattery, identies aan dié wat die maanmodule se daalstadium aangedryf het, is in die diensmodule geplaas. Die maanmodule is aangepas om die oordrag van krag van die maanmodule na die beheermodule makliker te maak.{{sfn|Apollo 14 Press Kit|1971|pp=96–98}} == Nadraai == Op 5 Februarie 1971 het Apollo 14 se maanmodule, ''Antares'', op die Maan geland met die ruimtevaarders Alan Shepard en Edgar Mitchell aan boord, naby Fra Mauro, die terrein wat Apollo 13 veronderstel was om te verken.<ref>{{cite web|website=[[Universities Space Research Association|USRA]]|publisher=Lunar and Planetary Institute|title=Apollo 14 mission|url=https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_14/|access-date=September 15, 2019}}</ref> Haise het as CAPCOM gedien tydens die afdaling na die Maan<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a14/a14.landing.html|title=Landing at Far Mauro |editor-last=Jones |editor-first=Eric M. |work=Apollo 14 Lunar Surface Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025|date=January 12, 2016}}</ref> en tydens die tweede EVA, waartydens Shepard en Mitchell naby die Cone-krater verken het.<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a14/a14.tocone.html|title=Climbing Cone Ridge – where are we? |editor-last=Jones |editor-first=Eric M. |work=Apollo 14 Lunar Surface Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025|date=September 29, 2017}}</ref> Geen van die Apollo 13-ruimtevaarders het weer in die ruimte gevlieg nie. Lovell het in 1973 by NASA en die Vloot afgetree en die privaatsektor betree.<ref name="nasabio">{{cite web |url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lovell-ja.html |title=Astronaut Bio: James A. Lovell |access-date=December 16, 2016|publisher=NASA|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170112213829/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lovell-ja.html|archive-date=January 12, 2017}}</ref>Hy is in 2025 op die ouderdom van 97 oorlede.<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/acting-nasa-administrator-reflects-on-legacy-of-astronaut-jim-lovell/|title=Acting NASA Administrator Reflects on Legacy of Astronaut Jim Lovell|first=Jessica|last=Taveau|publisher=NASA|date=August 8, 2025|accessdate=August 8, 2025}}</ref> Swigert sou deel gewees het van die 1975 Apollo-[[Sojoes-program|Sojoes]]-toetsprojek (die eerste gesamentlike sending met die Sowjetunie), maar is verwyder as gevolg van sy deelname aan die Apollo 15-koevert voorval. Hy het in 1973 bedank uit NASA en die agentskap verlaat om die politiek te betree en is in 1982 tot die Huis van Verteenwoordigers verkies, maar is aan kanker oorlede voordat hy op 51-jarige ouderdom ingesweer kon word.<ref>{{cite web|title=For Jack Swigert, on his 83rd birthday|last=Carney|first=Emily|url=https://www.americaspace.com/2014/08/29/for-jack-swigert-on-his-83rd-birthday/|publisher=AmericaSpace|date=August 29, 2014|access-date=November 24, 2019}}</ref> Haise sou die bevelvoerder van die gekanselleerde Apollo 19-sending gewees het, en het die Ruimtependeltuig-naderings- en landingstoetse gevlieg voordat hy in 1979 by NASA afgetree het.<ref>{{Cite web |first1=Elizabeth|last1=Howell|last2=Hickok|first2=Kimberly|title=Astronaut Fred Haise: Apollo 13 Crewmember |url=http://www.space.com/20318-fred-haise-apollo-13-biography.html |website=Space.com|publisher=Future US |date=April 10, 2020 |access-date = April 11, 2020}}</ref> Verskeie eksperimente is tydens Apollo 13 voltooi, alhoewel die sending nie op die Maan geland het nie.<ref name="nasabio"/> Een het die lanseervoertuig se S-IVB (die Saturn V se derde stadium) behels, wat op vorige missies in 'n sonbaan gestuur is nadat dit losgemaak is. Die seismometer wat deur Apollo 12 agtergelaat is, het gereelde impakte van klein voorwerpe op die Maan waargeneem, maar groter impakte sou meer inligting oor die Maan se kors oplewer, daarom is besluit dat die S-IVB, beginnende met Apollo 13, op die Maan neerstort sou word. {{sfn|Harland|1999|p=50}} Die impak het om 77:56:40 in die sending plaasgevind en genoeg energie opgelewer sodat die versterking van die seismometer, 117 kilometer vanaf die impak, verminder moes word.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=367}} 'n Eksperiment om die hoeveelheid atmosferiese elektriese verskynsels tydens die opstyg na die wentelbaan te meet, bygevoeg nadat Apollo 12 deur weerlig getref is, het data opgelewer wat 'n verhoogde risiko tydens marginale weer aandui. 'n Reeks foto's van die Aarde, geneem om te toets of wolkhoogte vanaf geosinchrone satelliete bepaal kon word, het die verlangde resultate behaal.<ref name = "13 science">{{cite web|title=Apollo 13 mission: Science experiments|website=[[Universities Space Research Association|USRA]]|publisher=Lunar and Planetary Institute|url=https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_13/experiments/|access-date=August 8, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915105402/https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_13/experiments/|archive-date=September 15, 2018|url-status=dead}}</ref> As 'n grap het Grumman, vervaardiger van die maanmodule, 'n faktuur aan North American Rockwell, hoofkontrakteur vir die Beheer-en-Diensmodule, uitgereik vir die "sleep" van die Beheer-en-Diensmodule die grootste deel van die pad na die Maan en terug. Die transaksiekoste het 400 001 myl teen $1 elk (plus $4 vir die eerste myl); $536,05 vir batterylaai; suurstof; en vier nagte teen $8 per nag vir 'n "ekstra gas in die kamer" (Swigert) ingesluit. Na 'n 20% "kommersiële afslag" en 'n 2% afslag vir tydige betaling, was die finale totaal $312 421,24. North American het betaling van die hand gewys en opgemerk dat hulle drie vorige Grumman maanmodules na die Maan vervoer het sonder vergoeding.<ref>{{cite web|url=https://www.spaceflightinsider.com/space-centers/kennedy-space-center/the-apollo-13-invoice/|title=The Apollo 13 Invoice...|website=Spaceflight Insider|access-date=September 17, 2019|date=December 8, 2013|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041957/https://www.spaceflightinsider.com/space-centers/kennedy-space-center/the-apollo-13-invoice/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Tongue-in-Cheek-Bill Asks Space Tow Fee|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1338&dat=19700418&id=Owg0AAAAIBAJ&sjid=O_gDAAAAIBAJ&pg=5822,839543|newspaper=[[The Spokesman-Review|Spokane Daily Chronicle]]|date=April 18, 1970|page=7|access-date=September 17, 2019}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=[[The New York Times]]|date=April 18, 1970|access-date=September 17, 2019|title='Towing' Fee Is Asked by Grumman|page=13|url=https://www.nytimes.com/1970/04/18/archives/towing-fee-is-asked-by-grumman.html}}</ref> Die beheermodule is uitmekaar gehaal vir toetsing en die onderdele was jare lank geberg; sommige is gebruik vir 'n opleidingstoestel vir die Skylab-reddingsmissie. Die opleidingstoestel is by die Kentucky Wetenskapsentrum in Louisville, Kentucky, uitgestal. Max Ary van die Cosmosphere het 'n projek voltooi om die ''Odyssey'' te restoureer en dit is te sien by die museum in Hutchinson, Kansas.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35462879/the_manhattan_mercury/|title=Apollo 13 Capsule Headed for Kansas|agency=Associated Press|date=December 29, 1996|page=A2|via=Newspapers.com|location=Manhattan, Kansas|newspaper=The Manhattan Mercury}}</ref> Apollo 13 is deur Lovell 'n ''suksesvolle mislukking'' genoem.{{sfn|Cortright|1975|pp=247–249}} Mike Massimino, 'n [[Pendeltuig]]-ruimtevaarder, het gesê dat Apollo 13 "spanwerk, kameraderie en waarvan NASA regtig gemaak is" getoon het.<ref name = "Yahoo 50th">{{cite news|publisher = [[Yahoo! News]]|url=https://news.yahoo.com/houston-ve-had-problem-remembering-050652323.html|access-date=April 11, 2020|date=April 9, 2020|title='Houston, we've had a problem': Remembering Apollo 13 at 50|last=Dunn|first=Marcia|agency=Associated Press}}</ref> Die reaksie op die ongeluk is herhaaldelik ''NASA se beste uur'' genoem;<ref name="Walt Disney's Honorary Oscars">{{cite web|first=Kim|last=Shiflett|url=https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour|title=Members of Apollo 13 Team Reflect on 'NASA's Finest Hour'|date=April 17, 2015|access-date=June 16, 2018|publisher=[[NASA]]|archive-date=September 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924162717/https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|editor-last1=Foerman |editor-first1=Paul |editor-last2=Thompson |editor-first2=Lacy|date=April 2010|title=Apollo 13 – NASA's 'successful failure'|journal=Lagniappe|volume=5|issue=4|pages=5–7|location=Hancock County, Mississippi|publisher=[[John C. Stennis Space Center]]|access-date=July 4, 2013|url=http://www.nasa.gov/centers/stennis/pdf/445767main_April_10_Lagniappe.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.nasa.gov/centers/stennis/pdf/445767main_April_10_Lagniappe.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cgpublishing.com/Rpdf/Apollo%20EECOM%20Boeing%20News%201(FL)1.pdf|title=NASA's Finest Hour: Sy Liebergot recalls the race to save Apollo 13|last=Seil|first=Bill|date=July 5, 2005|work=Boeing News Now|publisher=[[Boeing|Boeing Company]] |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120409192033/http://www.cgpublishing.com/Rpdf/Apollo%20EECOM%20Boeing%20News%201(FL)1.pdf|archive-date=April 9, 2012}}</ref>{{sfn|Chaikin|1995|p=335}} dit word steeds so beskou.<ref name = "Yahoo 50th" /> Die skrywer Colin Burgess het geskryf, "Die lewe-of-dood vlug van Apollo 13 het die kolossale risiko's wat inherent is aan bemande ruimtevaart, dramaties bewys. Ook, met die bemanning veilig terug op aarde, het die openbare apatie weer ondersteunend geword".{{sfn|Burgess|2019|p=23}} William R. Compton het in sy boek oor die Apollo-program van Apollo 13 gesê: "Slegs 'n heroïese poging van intydse improvisasie deur sendingoperasiespanne het die bemanning gered."{{sfn|Compton|1989|pp=196–199}} Rick Houston en Milt Heflin het in hul geskiedenis van sendingbeheer gesê: "Apollo 13 het bewys dat sendingbeheer daardie ruimtereisigers weer huis toe kon bring toe hul lewens op die spel was."{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=199}} Die voormalige NASA-hoofhistorikus Roger D. Launius het geskryf: "Meer as enige ander voorval in die geskiedenis van ruimtevlug, het herstel van hierdié ongeluk die wêreld se geloof in NASA se vermoëns verstewig".{{sfn|Launius|2019|p=187}} Die ongeluk het egter sommige amptenare, insluitend Gilruth, direkteur van die Manned Spaceflight Center, oortuig dat as NASA aanhou om ruimtevaarders op Apollo-missies te stuur, sommige onvermydelik sou sterf, en hulle het gevra dat die program so gou as moontlik beëindig word.{{sfn|Launius|2019|p=187}} Nixon se adviseurs het aanbeveel dat die oorblywende maansendings gekanselleer word en gesê dat 'n ramp in die ruimte hom politieke kapitaal sou kos.{{sfn|Chaikin|1995|p=336}} Begrotingsbesnoeiings het die besluit makliker gemaak en tydens die pouse na Apollo 13 is twee missies gekanselleer, wat beteken het dat die program met Apollo 17 in Desember 1972 geëindig het.{{sfn|Launius|2019|p=187}}{{sfn|Burgess|2019|pp=22–27}} == Populêre kultuur, media en 50ste herdenking == [[Lêer:Universal Studios Hollywood 2012 58.jpg|duimnael|alt=see caption|Beheermodule replika soos gebruik gedurende die verfilming van ''[[Apollo&nbsp;13 (film)|Apollo&nbsp;13]]'' ]] Die 1974-fliek ''Houston, We've Got a Problem'', hoewel dit rondom die Apollo 13-voorval afspeel, is 'n fiktiewe drama oor die krisisse waarmee grondpersoneel te kampe het wanneer die noodgeval hul werkskedules ontwrig en verdere stres op hul lewens plaas. Lovell het in die openbaar oor die fliek gekla en gesê dit was "fiktief en van swak smaak"..<ref name=irks>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088956/the_south_bend_tribune/|title=Apollo 13 Movie Irks Lovell|agency=Associated Press|newspaper=The South Bend Tribune|location=South Bend, Indiana|date=February 28, 1974|page=5|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/retropolis/wp/2017/04/13/houston-we-have-a-problem-the-amazing-history-of-the-iconic-apollo-13-misquote/|title='Houston, we have a problem': The amazing history of the iconic Apollo 13 misquote|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521183910/https://www.washingtonpost.com/news/retropolis/wp/2017/04/13/houston-we-have-a-problem-the-amazing-history-of-the-iconic-apollo-13-misquote/|archive-date=May 21, 2019|url-status=live|newspaper=The Washington Post|date=April 13, 2017|last1=Rosenwald|first1=Michael S.}}</ref> "'Houston ... We've Got a Problem'" was die titel van 'n episode van die [[BBC]]-dokumentêre reeks A Life At Stake, wat in Maart 1978 uitgesaai is. Dit was 'n akkurate, indien vereenvoudigde, rekonstruksie van die gebeure.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35940813/the_observer/|title=The Week in View|last1=Meades|first1=Jonathan|newspaper=The Observer|location=London, England|date=March 26, 1978|page=29|via=Newspapers.com}}</ref>In 1994, tydens die 25ste herdenking van Apollo 11, het PBS 'n 90-minuut dokumentêr met die titel ''Apollo 13: To the Edge and Back'' vrygestel.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35947551/chicago_tribune/|title=Wednesday Highlights|department=TV Week|newspaper=Chicago Tribune|location=Chicago, Illinois|date=July 17, 1994|page=25|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35947573/florida_today/|title=Space Specials at a Glance|newspaper=Florida Today|department=TV Week|location=Cocoa, Florida|date=July 17, 1994|page=3|via=Newspapers.com}}</ref> Na die vlug het die bemanning beplan om 'n boek te skryf, maar hulle het almal NASA verlaat sonder om dit te begin. Nadat Lovell in 1991 afgetree het, is hy deur die joernalis Jeffrey Kluger genader oor die skryf van 'n nie-fiksieverslag van die sending. Swigert is in 1982 oorlede en Haise het nie meer in so 'n projek belanggestel nie. Die gevolglike boek, ''Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13'', is in 1994 gepubliseer.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/39589313/the_postcrescent_11_december_1994/|title=Lovell Describes the Dark Side of Moon Shots|newspaper=The Post-Crescent|location=Appleton, Wisconsin|agency=Associated Press|last1=Dunn|first1=Marcia|date=December 11, 1994|page=F-8|via=Newspapers.com}}</ref> In 1995 is 'n filmaanpassing van die boek, Apollo 13, vrygestel, geregisseer deur [[Ron Howard]] en met Tom Hanks as Lovell, [[Bill Paxton]] as Haise, [[Kevin Bacon]] as Swigert, [[Gary Sinise]] as Mattingly, [[Ed Harris]] as Kranz en [[Kathleen Quinlan]] as Marilyn Lovell in die hoofrolle. James Lovell, Kranz en ander hoofrolspelers het verklaar dat hierdie film die gebeure van die sending met redelike akkuraatheid uitgebeeld het, gegewe dat 'n mate van dramatiese vryheid geneem is. Byvoorbeeld, die film verander die tydsvorm van Lovell se bekende opvolg op Swigert se oorspronklike woorde van "Houston, ons het 'n probleem gehad" na "Houston, ons het 'n probleem".<ref name = "journal Houston" /><ref name = "nasaMembers" /> Gedurende die skepping van die film is die frase "Mislukking is nie 'n opsie nie" geskep, wat deur Harris as Kranz in die film uitgespreek is; die frase het so nou met Kranz geassosieer geraak dat hy dit vir die titel van sy 2000-outobiografie gebruik het.<ref name="nasaMembers">{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour|title=Members of Apollo 13 Team Reflect on 'NASA's Finest Hour'|last=Granath|first=Bob|date=April 17, 2015|website=NASA|access-date=July 1, 2019|archive-date=July 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713193613/https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour/|url-status=dead}}</ref> Die film het twee van die nege Oscar-toekennings gewen waarvoor dit genomineer is, naamlik vir Beste Rolprentredigering en Beste Klank.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088898/the_heraldpalladium/|title=The Winners|agency=Associated Press|newspaper=The Herald-Palladium|location=Saint Joseph, Michigan|date=March 26, 1996|page=4B|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088927/st_louis_postdispatch/|title='Braveheart', 'Apollo 13' Lead Oscar Nominees|newspaper=St. Louis Post Dispatch|location=St. Louis, Missouri|date=February 14, 1996|page=4A|via=Newspapers.com|last1=Barnes|first1=Harper}}</ref> In die 1998-minireeks ''From the Earth to the Moon'', medevervaardig deur Hanks en Howard, word die sending gedramatiseer in die episode "We Interrupt This Program". Eerder as om die voorval vanuit die bemanning se perspektief te wys soos in die Apollo 13-speelfilm, word dit eerder aangebied vanuit 'n Aardse perspektief van televisieverslaggewers wat meeding om dekking van die gebeurtenis.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35053645/santa_cruz_sentinel/|title=Tom Hanks Flies us to the Moon via HBO|newspaper=Santa Cruz Sentinel|location=Santa Cruz, California|date=April 5, 1998|page=C-6|agency=The New York Times|via=Newspapers.com|last1=Sterngold|first1=James}}</ref> In 2020 het die BBC World Service begin om ''13 Minutes to the Moon'' uit te saai, radioprogramme wat gebruik maak van NASA-klank van die sending, sowel as argiefmateriaal en onlangse onderhoude met deelnemers. Episodes het begin uitgesaai vir Seisoen 2 vanaf 8 Maart 2020, met episode 1, "Time Bomb: Apollo 13", wat die lansering en die ontploffing verduidelik. Episode 2 beskryf Sendingbeheer se ontkenning en ongeloof oor die ongeluk, met ander episodes wat ander aspekte van die sending dek. Die sewende en laaste episode is vertraag weens die [[Covid-19-pandemie]]. In "Delay to Episode 7" het die BBC verduidelik dat die aanbieder van die reeks, mediese dokter Kevin Fong, diens moes verrig het.<ref>{{Cite web |title=13 minutes to the moon, season 2, BBC podcast |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w13xttx2/episodes/downloads |access-date=April 14, 2020 |website=BBC}}</ref><ref>{{cite web |date=March 11, 2020 |title=13 Minutes to the moon |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p083wp70 |access-date=December 28, 2022 |website=BBC}}</ref> Voor die 50ste herdenking van die sending in 2020 is 'n Apollo in Real Time-webwerf vir die sending geopen, wat kykers toelaat om die sending te volg terwyl dit ontvou, foto's en video's te besigtig, en te luister na klank van gesprekke tussen Houston en die ruimtevaarders, sowel as tussen sendingbeheerders.<ref>{{cite journal|title=Relive the drama of Apollo 13 in real time, as it happened|date=April 8, 2020|access-date=April 16, 2020|last=Reichhardt|first=Tony|url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/relive-drama-apollo-13-real-time-it-happened-180974625/|publisher=[[Smithsonian Institution]]|journal=Air and Space Magazine}}</ref> As gevolg van die COVID-19-pandemie het NASA geen persoonlike geleenthede gedurende April 2020 vir die vlug se 50ste herdenking gehou nie, maar het 'n nuwe dokumentêr ''Apollo 13: Home Safe'' op 10 April 2020 bekendgestel.<ref>{{cite web|title=Celebrate Apollo 13 at 50 with NASA's 'Home Safe' documentary (and much more!)|last=Howell|first=Elizabeth|url=https://www.space.com/apollo-13-50th-anniversary-webcast-digital-celebrations.html|date=April 10, 2020|access-date=April 16, 2020|publisher=space.com}}</ref> 'n Aantal geleenthede is herskeduleer vir later in 2020.<ref>{{cite web|title=Houston, we've had a delay: Apollo 13 50th celebrations rescheduled|last=Pearlman|first=Robert Z.|url=https://www.space.com/apollo13-50th-celebrations-rescheduled.html|date=April 9, 2020|access-date=April 16, 2020|publisher=space.com}}</ref> ==Galery== <gallery widths="200" heights="200"> ALSEP Ap13-70-HC-77.jpg|Lovell oefen ontplooiing van die ALSEP toerusting tydens opleiding. Apollo 13 Saturn V during rollout.jpg|Die Apollo 13 lanseervoertuig word uitgerol, Desember 1969 Apollo 13 Mailbox at Mission Control.jpg|Die "posbus" by Sendingbeheer gedurende die Apollo&nbsp;13 sending Apollo 13 LM undocking (AS13-59-8566) (cropped).jpg|Maanmodule ''Aquarius'' nadat dit losgelaat is bokant die Aarde Mission Control Celebrates - GPN-2000-001313.jpg|Sendingbeheer vier die suksesvolle neerplonsing van die bemanning Apollo 13 Astronauts on the U.S.S. Iwo Jima - GPN-2002-000054.jpg|Die bemanning aanboord van die USS ''Iwo Jima'' nadat hulle neergeplons het Crew on the phone.png|Die bemanning praat met President Nixon kort na hulle terugkering APOLLO 13 LUNAR PLAQUE replica.jpg|Replika van die maan gedenkplaat met Swigert se naam op wat ontwerp was om dié een op die ''Aquarius'', met Mattingly se naam op, te bedek Apollo13-booster-crater.jpg|Die krater veroorsaak deur die S-IVB's se impak, soos gefotografeer deur die [[Lunar Reconnaissance Orbiter]], 2010 </gallery> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{verwysings|3}} == Bronne == * {{cite magazine|title=The Elusive Human Maximum Altitude Record|last1=Adamo|first1=Daniel|magazine=Quest: The History of Spaceflight Quarterly|volume=16|issue=4|year=2009|issn=1065-7738|url=http://www.aiaahouston.org/Horizons/ApolloMaxH.pdf}} * {{cite book|title=Apollo 13 Press Kit|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|year=1970|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a13/A13_PressKit.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/alsj/a13/A13_PressKit.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=70-50K|ref={{sfnRef|Apollo 13 Press Kit|1970}}}} * {{cite book|title=Apollo 14 Press Kit|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|year=1971|url=https://www.nasa.gov/specials/apollo50th/pdf/A14_PressKit.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/specials/apollo50th/pdf/A14_PressKit.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=71-3K|ref={{sfnRef|Apollo 14 Press Kit|1971}}}} *{{cite report|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/APSR-JSC-09423-OCR.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.hq.nasa.gov/alsj/APSR-JSC-09423-OCR.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Apollo Program Summary Report|date=1975|publisher=[[National Aeronautics and Space Administration]]|id=JSC-09423|ref={{sfnRef|Apollo Program Summary Report|1975}}}} * {{cite book|last1=Barell|first1=John|title=Antarctic Adventures: Life Lessons from Polar Explorers|year=2016|publisher=Balboa Press|isbn=978-1-5043-6651-9|url=https://books.google.com/books?id=yJiaDQAAQBAJ&pg=PT154}} * {{cite report |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19790003956.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19790003956.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Moonport: A History of Apollo Launch Facilities and Operations|first1=Charles D.|last1=Benson|first2=William Barnaby|last2=Faherty|year=1978|location=Washington, D.C.|series=NASA History Series|id=SP-4204|ref={{sfnRef|Benson & Faherty|1979}}}} * {{cite book |last1=Brooks |first1=Courtney G. |last2=Grimwood |first2=James M. |last3=Swenson |first3=Loyd S. Jr. |title=Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft |url=https://history.nasa.gov/SP-4205.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4205.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead|series=NASA History Series |date=1979 |publisher=Scientific and Technical Information Branch, NASA |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-486-46756-6 |oclc=4664449 |lccn=79001042 |id=NASA SP-4205 |ref={{sfnRef|Brooks, Grimwood, & Swenson|1979}}}} * {{cite book|last=Burgess|first=Colin|author-link=Colin Burgess (author)|year=2019|title=Shattered Dreams: The Lost and Canceled Space Missions|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln, Nebraska|isbn=978-1-4962-1422-5|edition=eBook}} * {{cite book|last=Chaikin|first=Andrew|title=A Man on the Moon: The Voyages of the Apollo Astronauts|location=New York|publisher=Penguin Books|author-link=Andrew Chaikin|year=1995|orig-year=1994|isbn=978-0-14-024146-4}} *{{cite book|last1=Compton|first1=William David|title=Where No Man has Gone Before: A History of Apollo Lunar Exploration Missions|series=NASA History Series|publisher=NASA|id=SP-4214|year=1989|location=Washington, D.C.|oclc=1045558568}} * {{cite book|last=Cooper|first=Henry S. F. Jr.|author-link=Henry S. F. Cooper Jr.|title=Thirteen: The Apollo Mission that Failed|orig-year=1972|year=2013|publisher=Open Road Integrated Media, Inc.|location=New York|isbn=978-1-4804-6221-2}} * {{cite book|last=Cortright|first=Edgar M.|author-link=Edgar M. Cortright|title=Report of Apollo 13 Review Board|publisher=[[NASA]]|date=June 15, 1970|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/report-of-a13-review-board-19700615-19700076776.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415005711/https://history.nasa.gov/ap13cortright.pdf |archive-date=2023-04-15 |access-date=17 August 2025 |url-status=live|ref={{sfnRef|Accident report}}}} ** {{cite book|title=Report of Apollo 13 Review Board, appendix F–H|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/a13-review-report-app-f-g-h-19700078913.pdf |access-date=17 August 2025 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/afj/ap13fj/pdf/a13-review-report-app-f-g-h-19700078913.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|ref={{sfnRef|Accident report, appendix F–H}}}} * {{cite journal|last=Driscoll|first=Everly|date=April 4, 1970|title=Apollo 13 to the highlands|jstor=3954891|journal=[[Science News]]|volume=97|issue=14|ref={{sfnRef|''Science News'' 1970-04-04}} | pages = 353–355 |doi=10.2307/3954891 }}{{subscription required}} * {{cite book|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/a13-mission-report-197007.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/alsj/a13/A13_MissionOpReport.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|author=Flight Control Division|location=Houston, Texas|title=Mission Operations Report|date=April 1970|publisher=NASA Manned Spacecraft Center|access-date=17 August 2025|ref={{sfnRef|Mission Operations Report 1970}}}} * {{cite book|last=Gatland|first=Kenneth|title=Manned Spacecraft|publisher=MacMillan|edition=Second|year=1976|location=New York|isbn=978-0-02-542820-1}} * {{cite book |editor-last=Glenday |editor-first=Craig |editor-link=Craig Glenday|title=Guinness World Records 2010|year=2010|publisher=[[Bantam Books]]|location=New York|isbn=978-0-553-59337-2|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00vari/page/13}} * {{cite book |last1=Hacker |first1=Barton C. |last2=Grimwood |first2=James M. |title=On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini |url=http://history.nasa.gov/SP-4203.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history.nasa.gov/SP-4203.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead |access-date=April 8, 2018 |series=NASA History Series |year=2010 |orig-year=1977 |publisher=NASA History Division, Office of Policy and Plans |location=Washington, DC |isbn=978-0-16-067157-9 |id=NASA SP-4203 |oclc=945144787 |ref={{sfnRef|Hacker & Grimwood|2010}}}} * {{cite book|last=Harland|first=David |author-link=David M. Harland|title=Exploring the Moon: The Apollo Expeditions|location=London; New York|publisher=Springer|year=1999|isbn=978-1-85233-099-6}} * {{cite book|last1=Houston|first1=Rick|last2=Heflin|first2=J. Milt|last3=Aaron|first3=John|author-link2=Milt Heflin|author-link3=John Aaron|title=Go, Flight!: the Unsung Heroes of Mission Control, 1965–1992|year=2015|publisher=University of Nebraska Press|edition=eBook|location=Lincoln, Nebraska|isbn=978-0-8032-8494-4|ref={{sfnRef|Houston, Heflin & Aaron|2015}}}} * {{cite book|title=Houston, We've Got a Problem|publisher=NASA Office of Public Affairs|id=EP-76|year=1970|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19700021741.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19700021741.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|location=Washington, D.C.|ref={{sfnRef|NASA 1970}}}} * {{cite book|year=2000|last=Kranz|first=Gene|title=Failure Is Not an Option: Mission Control from Mercury to Apollo 13 and Beyond|location=New York|url=https://books.google.com/books?id=slQZ3JOUSKQC&pg=PA307|url-access=registration|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-7432-0079-0}} * {{cite conference|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20080018689.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20080018689.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=NASA Experience with Pogo in Human Spaceflight Vehicles|conference=NATO RTO Symposium ATV-152 on Limit-Cycle Oscillations and Other Amplitude-Limited, Self-Excited Vibrations|location=Norway|last1=Larsen|first1=Curtis E.|website=NASA Johnson Space Center|date=May 22, 2008|id=RTO-MP-AVT-152}} * {{cite book|last=Lattimer|first=Dick|others=Foreword by [[James A. Michener]]|title=All We Did Was Fly to the Moon|edition=2nd|series=History-alive series|volume=1|year=1988|orig-year=1983|publisher=Whispering Eagle Press|location=Gainesville, Florida|isbn=978-0-9611228-0-5|lccn=85222271|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780961122805}} * {{cite book|last=Launius|first=Roger D.|author-link=Roger D. Launius|title=Reaching for the Moon: A Short History of the Space Race|publisher=Yale University Press|location=New Haven, Connecticut|edition=eBook|year=2019|isbn=978-0-300-24516-5}} * {{cite book|last=Lovell|first=James A. |editor-last=Cortright |editor-first=Edgar M.|title=Apollo Expeditions to the Moon|url=https://history.nasa.gov/SP-350/cover.html|year=1975|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|id=SP-350|chapter=Chapter 13: "Houston, We've Had a Problem"|chapter-url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19760005868.pdf#page=261 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19760005868.pdf#page=261 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|ref={{sfnRef|Cortright|1975}}}} * {{cite book|year=2000|orig-year=1994|last1=Lovell|first1=Jim|last2=Kluger|first2=Jeffrey|title=Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13|location=Boston|publisher=Houghton Mifflin|isbn=978-0-618-05665-1|ref={{sfnRef|Lovell & Kluger|2000}}}} * {{cite book|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19710003598.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19710003598.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|author=Mission Evaluation Team|id=MSC-02680|location=Houston, Texas|date=September 1970|publisher=NASA Manned Spacecraft Center|title=Apollo 13 Mission Report|ref={{sfnRef|Apollo 13 Mission Report 1970}}}} *{{cite book|last1=Morgan|first1=Clay|year=2001|publisher=[[NASA]]|location=Houston, Texas|title=Shuttle–Mir|url=https://www.nasa.gov/history/history-publications-and-resources/oral-histories/shuttle-mir |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4225.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=SP-4225}} * {{cite book|last1=Orloff|first1=Richard W.|last2=Harland|first2=David M.|author-link2=David M. Harland|title=Apollo: The Definitive Sourcebook|year=2006|publisher=Praxis Publishing Company|location=Chichester, UK|isbn=978-0-387-30043-6|ref={{sfnRef|Orloff & Harland|2006}}}} * {{cite book|last=Orloff|first=Richard W.|title=Apollo by the Numbers: A Statistical Reference|series=NASA History Series|year=2000|publisher=NASA History Division, Office of Policy and Plans|location=Washington, D.C.|isbn=978-0-16-050631-4|oclc=829406439|lccn=00061677|id=NASA SP-2000-4029|url=https://history.nasa.gov/SP-4029.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4029.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead}} * {{cite book|last=Phinney|first=William C.|title=Science Training History of the Apollo Astronauts|publisher=[[NASA]]|year=2015|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20190026783.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20190026783.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=SP-2015-626}} * {{cite book|title=Deke! U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle|last1=Slayton|first1=Donald K. "Deke"|author-link1=Deke Slayton|last2=Cassutt|first2=Michael|author-link2=Michael Cassutt|url=https://books.google.com/books?id=z8vl46GV2JYC&pg=PA236|year=1994|edition=1st|publisher=[[Tor Books|Forge]]|location=New York|isbn=978-0-312-85503-1|ref={{sfnRef|Slayton & Cassutt|1994}}}} * {{cite book|last=Turnill|first=Reginald|year=2003|title=The Moonlandings: An Eyewitness Account|url=https://books.google.com/books?id=ou5ofrRh4-kC&pg=PA316|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=New York|isbn=978-0-521-03535-4|author-link=Reginald Turnill}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |----- style="text-align:center;" | width="35%" | '''Voorafgegaan deur ''':<br />[[Apollo 12]] | width="30%" | [[Apollo-program]] | width="35%" | '''Gevolg deur ''':<br />[[Apollo 14]] |} {{Sjabloon:Apollo-program|state=collapsed}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apollo-program]] 2w82fo6z31ylsi1damwhjt8y7uvo3um 0 4836 2891110 2862537 2026-04-07T12:23:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891110 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Britanski merki za dalzhina Grinuich 2005.jpg|duimnael|Die lengte van 'n jaart word aangedui teen die muur van die Koninklike Greenwich-observatorium in Londen.]] ‘n '''Jaart''' is ‘n [[Angel-Saksers|Angelsaksiese]] lengtemaat nagenoeg gelyk aan 91,4 [[sentimeter|cm]]. Hierdie historiese lengte-eenheid is gebruik in lande wat deel van die [[Britse Ryk|Britse koloniale ryk]] gevorm het. ==Lengte== ‘n Jaart bestaan uit 3 '''voet''' en elke [[voet (lengtemaat)]] is op sy beurt weer verdeel in 12 '''[[duim]]'''. Dus is ‘n jaart 36 duim lank. ‘n '''Myl''' is 1&nbsp;760 jaart, ‘n '''furlong''' 220 jaart lank en 1&nbsp;760 jaart is gelyk aan 8 furlong. Twee jaart is ‘n '''vadem''' ([[vaam]]), ‘n kwart jaart is bekend as ‘n '''span''' en ‘n agtste jaart as ‘n '''vinger'''. Die woorde '''stok''' en '''roede''' word soms as sinonieme vir die woord jaart gebruik. In 1963 het die Britse parlement ‘n wet aangeneem waarvolgens die jaart vasgestel is op 0,9143992 meter, en ‘n meter is gelyk aan 1,0936143 jaart. 1&nbsp;250 jaart is 1&nbsp;143 '''[[meter]]'''. ==Geskiedenis== Reeds in 1305 kom die jaart in Engelse wetgewing voor. Koning [[Hendrik I van Engeland]] het glo in sy tyd al bepaal dat die afstand van die punt van sy neus tot die punt van sy duim die wettige lengte van ‘n jaart sal wees. Met die Britse oorname van die vestiging aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] in 1806 is die lengte van 4 Nederlandse '''el''' gelykgestel aan 5 jaart. In die praktyk het die veeboer-pionier in die binneland die jaart gemeet as die afstand van die punt van sy duim tot die middel van sy borsbeen of die punt van sy neus as hy stip voor hom kyk met die arm uitgestrek en ewewydig aan die grond. Dit is toe beskou as gelyk aan een '''tree''', wat die afstand is tussen die twee opeenvolgende voetspore van dieselfde voet van ‘n volwasse man. Met die invoer van die metrieke stelsel van mate en gewigte in Suid-Afrika in die 1960’s is die jaart met die meter vervang. Soms word die jaart nog in die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Kanada]] gebruik. In die VSA en Engeland word materiaal van 'n materiaalrol daarin afgemeet en in Engeland kom dit soms nog op verkeersborde voor. ==Verwante historiese eenhede== *’n [[El (lengtemaat)]] word soms gedefinieer as die afstand tussen die elmboog en die vingerpunte. Dit is dus effens korter as die jaart. *’n '''Meter''' is die afstand van die punt van die duim van die uitgestrekte arm tot die punt van die neus waar die gesig weggedraai is in die rigting van die arm wat nie uitgestrek is nie. *’n '''Voet''' is nagenoeg die afstand van die buitekant van een vuis na die buitekant van die ander vuis as die vuiste met uitgestrekte duime aan mekaar raak. *’n '''Vadem''' is die afstand van duim tot duim as ‘n man met uitgestrekte arms staan. ==Etimologie== Die Afrikaanse woord jaart kom van die Engelse woord yard waarvan die herkoms weer die Angelsaksiese woord gyrd, gerd of gird is. ==Homoniem== In Afrikaans het die woord jaart ook die betekenis van ‘n oppervlakte van onbepaalde omvang. Gewoonlik verwys dit na die omheinde gedeelte van die werf of agterplaas by ‘n huis of ander gebou. 'n Goeie voorbeeld hiervan is Scotland Yard. ==Waarskuwing== In geskrifte ouer as die middel van die 20ste eeu kan die jaart nie altyd as ‘n presiese maat beskou word nie. ==Bibliografie== * [[C.F. Albertyn|Albertyn, C.F.]] (red.): Afrikaanse Kinderensiklopedie, deel 2. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1969. * Oosthuysen, C. Marius: Die trekos en trektoerusting in Suid-Afrika – ‘n historiese perspektief. Pretoria: [[Protea Boekhuis]], 2020. {{ISBN|978-1-4853-1127-0}} == Sien ook == * [[Britse en Amerikaanse maateenhede]] [[Kategorie:Lengtemate]] lmov7zpfpz1aqhmi4e2bjxfqmlwa15a 4 5209 2891521 2890952 2026-04-07T21:16:34Z SpesBona 2720 /* Check Wikipedia hulpmiddel */ aw 2891521 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen {{sl|Normdata}} en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) 94n2bjzfs93tjy0tbavafspxpq051y4 2891522 2891521 2026-04-07T21:20:40Z SpesBona 2720 /* Afrikaanse Wikipedia op die radio */ aw 2891522 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]<!-- [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) :Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen {{sl|Normdata}} en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) t7scf0jrwvmqtufe8melnesylhgb4s5 2891561 2891522 2026-04-08T05:56:09Z Aliwal2012 39067 ruil 2 beelde om. Sal "Geselshoekie" later argiveer wanneer daar meer geselsies is. 2891561 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) :Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen {{sl|Normdata}} en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) 9djz6nwrvtyu8gybr0ya48kt5f6pwpj 0 8448 2891437 2829546 2026-04-07T16:22:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891437 wikitext text/x-wiki Die '''kettingreëel''' is 'n [[formule]] vir die bepaling van die [[afgeleide]] van 'n [[funksie (wiskunde)|funksie]] wat die samestelling is van twee funksies. Die meeste funksies is saamgestel uit 'n aantal eenvoudige funksies, waarvoor die afgeleide makliker bepaal kan word. As 'n funksie ''f'' geskryf kan word as ''f(x)'' = ''g''(''h''(''x'')), en van die funksies ''g'' en ''h'' bestaan die afgeleide, dan is: :<math>\frac{}{}f'(x) = g'(h(x)) \cdot h'(x) </math> == Die kettingreël in saamgestelde funksies van een veranderlike == Die kettingreël maak dit moontlik om van ingewikkelde funksies die afgeleide te neem. Stel ons het die volgende funksie: <math>f(x)= sin(e^{cos(2 \cdot x)})</math> Dit is moontlik bostaande funksie te ontleed in 'n ketting van funksies: {| cellspacing="0" cellpadding="4" |----- | a(x) = 2*x |----- | b(a) = cos(a) |----- | c(b) = <math>e^b </math> |----- | f(c) = sin(c) |} Hieraan dank die kettingreël sy naam. Danksy die kettingreël kan ons naamlik van elke afsonderlike skakel in die ketting die afgeleide neem: {| cellspacing="0" celpadding="4" |----- | style="border-right: 2px solid;" | a(x)=2*x | a'(x)=2 |----- | style="border-right: 2px solid;" | b(a)=cos(a) | b'(a)=-sin(a) |----- | style="border-right: 2px solid;" | c(b)=e^b | c'(b)=<math>e^b </math> |----- | style="border-right: 2px solid;" | f(c)=sin(c) | f'(c)=cos(c) |} Die afgeleide van die funksie word dan bepaal deur alle afsonderlike afgeleides te vermenigvuldig: <math>f'(x)=a'(t) \cdot b'(a) \cdot c'(b) \cdot f'(c)</math> <math>f'(x)=2 \cdot -sin(a) \cdot e^b \cdot cos(c)</math> <math>f'(x)=-2 \cdot sin(2 \cdot x) \cdot e^{cos(2 \cdot x)} \cdot cos(e^{cos(2 \cdot x)})</math> == Die kettingreël in meerveranderlike saamgestelde funksies == Soos reeds daar reeds gesien is, speel die kettingreel 'n belangrike rol in die bepaling van die afgeleides van eenveranderlike saamsgestelde funksies. Hierdie is ook die geval vir funksies van twee of meer veranderlikes, waar die parsiële afgeleides van die funksies bereken kan word. === Stelling === As ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ² n differensieerbare vektorfunskie is en ''f'' : ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ² 'n differensieerbare funksie is van twee veranderlikes, is die saamgestelde funksie ''F'' = ''f'' <math>\circ </math> '''r''': ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ differensieerbaar vir alle reële waardes van ''t'': <math>F'(t) = \nabla f(}\vec{r(t))\cdot}\vec{r'(t)</math> == Kyk ook == * [[Integraalrekening]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kettingreel}} [[Kategorie:Wiskunde]] 6z8s9urjb0j5bjxeu91ctd9npvwo7ml 2891475 2891437 2026-04-07T17:31:24Z Aliwal2012 39067 3 tikfoute verbeter 2891475 wikitext text/x-wiki Die '''kettingreël''' is 'n formule vir die bepaling van die [[afgeleide]] van 'n [[funksie (wiskunde)|funksie]] wat die samestelling is van twee funksies. Die meeste funksies is saamgestel uit 'n aantal eenvoudige funksies, waarvoor die afgeleide makliker bepaal kan word. As 'n funksie ''f'' geskryf kan word as ''f(x)'' = ''g''(''h''(''x'')), en van die funksies ''g'' en ''h'' bestaan die afgeleide, dan is: :<math>\frac{}{}f'(x) = g'(h(x)) \cdot h'(x) </math> == Die kettingreël in saamgestelde funksies van een veranderlike == Die kettingreël maak dit moontlik om van ingewikkelde funksies die afgeleide te neem. Gestel ons het die volgende funksie: <math>f(x)= sin(e^{cos(2 \cdot x)})</math> Dit is moontlik om bostaande funksie te ontleed in 'n ketting van funksies: {| cellspacing="0" cellpadding="4" |----- | a(x) = 2*x |----- | b(a) = cos(a) |----- | c(b) = <math>e^b </math> |----- | f(c) = sin(c) |} Hieraan dank die kettingreël sy naam. Danksy die kettingreël kan ons naamlik van elke afsonderlike skakel in die ketting die afgeleide neem: {| cellspacing="0" celpadding="4" |----- | style="border-right: 2px solid;" | a(x)=2*x | a'(x)=2 |----- | style="border-right: 2px solid;" | b(a)=cos(a) | b'(a)=-sin(a) |----- | style="border-right: 2px solid;" | c(b)=e^b | c'(b)=<math>e^b </math> |----- | style="border-right: 2px solid;" | f(c)=sin(c) | f'(c)=cos(c) |} Die afgeleide van die funksie word dan bepaal deur alle afsonderlike afgeleides te vermenigvuldig: <math>f'(x)=a'(t) \cdot b'(a) \cdot c'(b) \cdot f'(c)</math> <math>f'(x)=2 \cdot -sin(a) \cdot e^b \cdot cos(c)</math> <math>f'(x)=-2 \cdot sin(2 \cdot x) \cdot e^{cos(2 \cdot x)} \cdot cos(e^{cos(2 \cdot x)})</math> == Die kettingreël in meerveranderlike saamgestelde funksies == Soos daar reeds gesien is, speel die kettingreël 'n belangrike rol in die bepaling van die afgeleides van eenveranderlike saamgestelde funksies. Hierdie is ook die geval vir funksies van twee of meer veranderlikes, waar die parsiële afgeleides van die funksies bereken kan word. === Stelling === As ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ² n differensieerbare vektorfunskie is en ''f'' : ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ² 'n differensieerbare funksie is van twee veranderlikes, is die saamgestelde funksie ''F'' = ''f'' <math>\circ </math> '''r''': ℝ <math>\rightarrow</math> ℝ differensieerbaar vir alle reële waardes van ''t'': <math>F'(t) = \nabla f(}\vec{r(t))\cdot}\vec{r'(t)</math> == Kyk ook == * [[Integraalrekening]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kettingreel}} [[Kategorie:Wiskunde]] 89v0zrykd2smufq93cti79jhfm3q1zt 0 9651 2891527 2882230 2026-04-07T22:03:37Z SpinnerLaserzthe2nd 133814 ([[c:GR|GR]]) [[File:Հայկական անձնագիր.jpg]] → [[File:Armenia Passport.svg]] 2891527 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Armenië |volle_naam = <small>Հայաստանի Հանրապետություն<br />''Hayastani Hanrapetut'yun'' ([[Armeens]])</small> |algemene_naam = Armenië |beeld_vlag = Flag of Armenia.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Armenia.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Armenia (orthographic projection).svg |leuse = Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ<br />''Mek azg, mek mshakuyt''<br /><small>''([[Armeens]] vir: "Een nasie, een kultuur")''</small> |volkslied = Մեր Հայրենիք<br />''Mer Hayrenik''<br /><small>''(Armeens vir: "Ons Vaderland")''</small><br /><center>[[Lêer:Mer Hayrenik instrumental.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Armeens]]<ref name="constitution">{{en}} {{cite web |url=http://www.concourt.am/english/constitutions/index.htm#1 |title=The Constitution of the Republic of Armenia (with amendments) |publisher=Grondwetlike hof van die Republiek Armenië |accessdate=15 April 2018 |date=5 Julie 1995 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191004043454/http://www.concourt.am/english/constitutions/index.htm#1 |archive-date= 4 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Jerewan]] {{Koördinate|40|11|N|44|31|O}} |latd = 40 |latm = 11 |latNS = N |longd = 44 |longm = 31 |longEW = O |grootste_stad = [[Jerewan]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]]<ref name="constitution" /> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Wahagn Chatsjatoerjan]]<br />[[Nikol Pasjinjan]] |oppervlak_rang = 138^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 29&nbsp;743 |oppervlakmi² = 11&nbsp;484 |persent_water = 4,71<ref name="CIA">{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |title=The World Fact Book – Armenia |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=1 Februarie 2024 |archive-date= 4 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead }}</ref> |bevolking_skatting = 3&nbsp;000&nbsp;756<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = 138^ste |bevolking_sensus = 3&nbsp;018&nbsp;854<ref>{{hy}} {{cite web |url=http://www.armstat.am/file/doc/99475033.pdf |title=Statistical Service of Armenia |publisher=Armstat |accessdate=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808015500/https://www.armstat.am/file/doc/99475033.pdf |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://countrymeters.info/en/Armenia |title=Armenia Population |agency=countrymeters.info |accessdate=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713055149/https://countrymeters.info/en/Armenia |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2011 |bevolkingsdigtheid = 101,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 262,9 |bevolkingsdigtheidrang = 99^ste |BBP_PPP = $62,814&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=911,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Armenia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2023 |accessdate=1 Februarie 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 115^de |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $21&nbsp;200<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 81^ste |BBP = $26,935&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 115^de |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $9&nbsp;091<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 82^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming en onafhanklikheid |onafhanklikheidsgebeure = • Tradisionele datum<br />• Hayasa-Azzi<br />• Arme-Shupria<ref>{{en}} Lang, David Marshall: ''Armenia: Cradle of Civilization''. London: Allen and Unwin, 1970, bl. 114. {{ISBN|0-04-956007-7}}.</ref><ref>{{en}} Anna Elizabeth Redgate: ''The Armenians''. Cornwall: Blackwell, 1998, bl. 16–19, 23, 25, 26 (kaart), 30–32, 38, 43 {{ISBN|0-631-22037-2}}.</ref><br />• Koninkryk Ararat<ref>{{en}} {{cite book |author=A. E. Redgate |title=The Armenians |year=2000 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=0-631-22037-2 |page=5 |url=https://books.google.com/books?id=e3nef10a3UcC&dq |edition=Reprint}}</ref><br />• Orontid-dinastie<br />• Koninkryk Armenië<ref>{{en}} {{cite book |editor1=Sigfried J. de Laet |editor2=Joachim Herrmann |title=History of Humanity: From the seventh century B.C. to the seventh century A.D. |date=1996 |publisher=Routledge |location=Londen |isbn=9789231028120 |page=[https://books.google.com/books?id=WGUz01yBumEC&pg=PA128 128] |edition=1}}</ref><br />• Artaxiad-dinastie<br />• Bagratiede-ryk<br />• Koninkryk Kilikië<br />• Eerste Republiek Armenië<br />• Onafhanklikheid van die<br />• Verklaar<br />• Erken<br />• Bereik<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[2492 v.C.]]<br />[[1500 v.C.|1500]]–[[1290 v.C.]]<br />[[14de eeu v.C.|14de eeu]]–[[1190 v.C.]]<br />[[860 v.C.|860]]–[[590 v.C.]]<br />[[6de eeu v.C.]]<br />[[190 v.C.]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Encyclopedia Americana: Ankara to Azusa |date=2005 |publisher=Scholastic Library Publishing |page=393}}</ref><br />[[52]]–[[428]]<br />[[885]]–[[1045]]<br />[[1198]]–[[1375]]<br />[[28 Mei]] [[1918]]<br />Sowjetunie:<br />[[23 Augustus]] [[1990]]<br />[[21 September]] [[1991]]<br />[[21 Desember]] [[1991]]<br />[[5 Julie]] [[1995]] |MOI = {{wins}} 0,759<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=1 Februarie 2024}}</ref> |MOI_rang = 85^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 27,9<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AM |title=Gini index – Armenia |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Februarie 2024}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2021 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Armeense dram|Dram]] (դր.) |geldeenheid_kode = AMD |land_kode = AM |tydsone = AMT |utc_afwyking = [[UTC+04:00|+4]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+04:00|+4]] |internet_domein = [[.am]] |skakelkode = 374 |voetskrif = }} '''Armenië''' ([[Armeens]]: Հայաստան, ''Hayastan'', [hɑjɑsˈtɑn], {{Audio|Hy-Հայաստան.ogg|luister}} of Հայք, ''Hayq''), amptelik die '''Republiek Armenië''' (ՀայաստանիՀայաստանի Հանրապետություն, ''Hayastani Hanrapetut'yun'', [hɑjɑstɑˈni hɑnɾɑpɛtutʰˈjun]), is 'n klein [[landingeslote land]] in die suidelike [[Kaukasus]]berge, tussen die [[Swartsee]] en die [[Kaspiese See]], begrens deur [[Turkye]] in die weste, [[Georgië]] in die noorde, [[Azerbeidjan]] in die ooste en [[Iran]] en die [[Nachitsjewan|Naxçıvan]]-[[Enklawe|eksklawe]] van Azerbeidjan in die suide. [[Lêer:Double Peaked Ararat.jpg|duimnael|links|Die twee pieke van [[Ararat]], die heilige berg van [[Armene]]]] [[Lêer:Mount Ararat and the Yerevan skyline.jpg|duimnael|links|Jerewan is die ekonomiese en kulturele sentrum van Armenië]] [[Lêer:Armenien topo.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Armenië]] Armenië is een van die oudste kultuurlandskappe op aarde met 'n geskiedenis wat verder terugstrek as dié van die meeste Europese lande. Sy ryk kulturele en argitektoniese erfenis verenig elemente van verskillende tradisies. Dit was sy ligging langs die belangrike [[Syroete]] tussen Asië en Europa wat Armenië gedurende sy lang geskiedenis verskeie kere blootgestel het aan die kulturele en politieke invloede van ander moondhede. So het periodes van nasionale onafhanklikheid gewissel met tydperke waartydens die land onder [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]], [[Persiese Ryk|Persiese]], [[Mongoolse Ryk|Mongoolse]], [[Ottomaanse Ryk|Turkse]] en [[Russiese Ryk|Russiese]] bewind gekom het. Armeens maak deel uit van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]], dog het [[Armene]] hul eie 'n unieke alfabet ontwikkel wat sedert die [[Middeleeue]] onveranderd in gebruik is. Armenië was die eerste land ter wêreld wat die [[Christendom]] as amptelike godsdiens aanvaar en met die Armeens-Apostoliese geloof in 301 n.C. 'n nasionale kerk gevestig het. Die heilige berg van die Armene, [[Ararat]], is tans egter buite Armenië se staatsgebied in Turkye geleë. Ook die meerderheid Armene het hulle in die buiteland gevestig. Van die altesaam agt miljoen Armene leef tans slegs sowat drie miljoen in die Republiek Armenië. Verdrywings en etniese suiwerings loop soos 'n draad deur die geskiedenis van die Armene. As [[Christendom|Christelike]] minderheid in [[Islam]]itiese lande soos Turkye en Azerbeidjan – en dikwels ook as ekonomies suksesvolle groep – het hulle verskeie kere slagoffers van etniese en godsdienstige onderdrukking geword. Vanaf die 15de eeu was Armenië 'n omstrede land tussen die Ottomaanse en die Persiese Ryk. In die 19de eeu het die Russiese heerskappy oor die Kaukasusgebied met Oos-Armenië begin. [[Wes-Armenië]], 'n gebied in [[Anatolië|Klein-Asië]], was deel van die Ottomaanse Ryk. Hier het in 1895 en 1896 eerste massiewe etniese suiwerings en massamoorde plaasgevind. Die [[Armeense volksmoord]], wat in 1915 in die Turkse Ottomaanse Ryk begin het nadat Armene as bondgenote van buitelandse Christelike magte afgestempel is, het honderdduisende, moontlik 1,5 miljoen menselewens geëis. Die volksmoord, wat deur Turkye as regsopvolger van die Ottomaanse Ryk nie amptelik erken word nie, is steeds 'n traumatiese ervaring wat deur Armene dikwels Aghet of die Groot Ramp genoem word. Tussen 1920 en 1989 was Armenië 'n relatief welvarende republiek van die [[Sowjetunie]], maar het ná sy onafhanklikwording deur 'n sterk [[aardbewing]], die moeilike proses van ekonomiese transformasie, die groot afhanklikheid van energie-invoere en die konflik met Azerbeidjan oor die Nagorno-Karabach-gebied, 'n [[enklawe]] in Azerbeidjan wat hoofsaaklik deur Armene bewoon is, in 'n moeilike ekonomiese posisie beland. == Etimologie == [[Lêer:Mkrtum Hovnatanian. Hayk Nahapet.jpeg|duimnael|Hayk, die legendariese stigter en apostel van die Armeense nasie – skildery deur Mkrtum Hovnatanian (1779–1846)]] Die oorspronklike inheemse [[Armeense]] naam vir die land was Հայք (''Hayk’''); dit word deesdae egter min gebruik. Die huidige naam Հայաստան (''Hayastan'') het in die [[Middeleeue]] gewild geword deur die byvoeging van die [[Persies]]e [[agtervoegsel]] ''[[-stan]]'' ("plek").{{feit}} Die oorsprong van die naam Hayastan is egter heelwat ouer en is vir die eerste keer gebruik in die werke van [[Agathangelos]] in die 5de eeu,<ref>{{hy}} Ագաթանգեղոս §§ 13 (ի Հայաստան աշխարհէս), 16 (Հայաստան աշխարհիս 2x, ի Հայաստան աշխարհիս), 35 (Հայաստան աշխարհին), 160 (Հայաստան աշխարհիս), 249 (Հայաստան աշխարհիս), 715 (Հայաստան աշխարհիս), 776 (Հայաստան աշխարհին), 784 (Հայաստան աշխարհին), 796 (ի մէջ Հայաստան աշխարհի), 808 (հասանէին ի Հայաստան աշխարհն)։</ref><ref>{{hy}} Ագաթանգեղոս § 885 (ի Հայաստան երկրին)</ref> [[Faustus van Bisantium]],<ref>{{hy}} Փաւստոս Բուզանդ 1883=1984, էջ 1 (Հայաստան աշխարհին)</ref><ref>{{hy}} Փաւստոս Բուզանդ 1883=1984, 4.բ, էջ 56 (Հայաստան երկրին)</ref> [[Ghazar Parpetsi]],<ref>{{hy}} 904=1985, էջ 2 (Հայաստան աշխարհիս), 110 (կանայս ի Հայաստան աշխարհիս)</ref> [[Koryun]],<ref>{{hy}} Կորիւն 1994, էջ 83 (Հայաստան աշխարհի), 93 (Հայաստան աշխարհին), 103 (ի Հայաստան աշխարհին), 120 (ի Հայաստան աշխարհէս)</ref> en [[Sebeos]].<ref>{{hy}} ժը (սեռ. Հայաստանեայց, բացառ. ի Հայաստանեայց), տես Աբգարյան 1979, էջ 66, 90</ref> Die naam word tradisioneel afgelei van [[Hayk]] (Հայկ), die legendariese [[patriarg]] van die [[Armene]] en 'n agter-agterkleinseun van [[Noag]], wat, volgens die 5de-eeuse skrywer [[Moses van Chorene]], die Babiloniese koning Bel in 2492 v.C. gedood en sy nasie in die [[Ararat]]-streek gestig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Razmik Panossian |title=The Armenians: From Kings And Priests to Merchants And Commissars |publisher=Columbia University Press |year=2006 |isbn=978-0-231-13926-7 |pages=106}}</ref> Die verdere oorsprong van die naam is onduidelik. Daar is ook verder voorgestel dat die naam ''Hay'' ontleen is aan een van die twee gebonde [[Hetiete|Hetitiese]] [[Vasalstaat|vasalstate]]: Hayasa-Azzi (1600–1200 v.C.).<ref>{{en}} Rafael Ishkhanyan, "Illustrated History of Armenia," Jerewan, 1989</ref><ref name="Bauer">{{en}} Elisabeth Bauer. ''Armenia: Past and Present'' (1981), bl. 49</ref> Die [[eksoniem]] "Armenië" is opgespoor in die Ou Persiese [[Behistoen-inskripsie]] (515 v.C.) as ''Armina'' (𐎠𐎼𐎷𐎡𐎴). Die Antieke Griekse terme Ἀρμενία (''Armenía'') en Ἀρμένιοι (''Arménioi'', "Armene") is vir die eerste keer genoem deur [[Hekataios van Milete]] (550–476 v.C.).<ref>{{en}} "Χαλύβοισι πρὸς νότον Ἀρμένιοι ὁμουρέουσι (Die Armene aan die grens van die [[Chalybes]] na die suide)". {{cite book|author=Mark Chahin|title=The Kingdom of Armenia|publisher=Routledge|year=2001|location=Londen|page=203|isbn=978-0-7007-1452-0}}</ref> [[Xenophon]], 'n Griekse generaal wat in sekere Persiese ekspedisies gedien het, het rondom 401 v.C. baie aspekte van die Armeense dorpslewe en gasvryheid beskryf.<ref>{{en}} {{cite book |author=[[Xenophon]] |title=Anabasis |pages=IV.v.2–9}}</ref> Sommige geleerdes het die naam "Armenië" met die Vroeë [[Bronstydperk]]-staat ''Armani (Armanum, Armi)'' of die Laat Bronstydperk-staat ''Arme (Schupria)'' verbind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ibp Inc |title=Armenia Country Study Guide Volume 1 Strategic Information and Developments |isbn=978-1438773827 |pages=42 |url=https://books.google.com/books?id=3WqaAAAAQBAJ&pg=PA42 |date=1 September 2013}}</ref> Hierdie verbindings is onoortuigend, aangesien dit onbekend is watter tale in dié twee koninkryke gepraat is. Buitendien is die ligging van die ouer staat Armani onseker, terwyl Arme waarskynlik onmiddellik wes van die [[Vanmeer]] geleë was (dalk in die omgewing van [[Sason]] en daarmee in die Groter Armenië-streek). Volgens 'n aantal moderne navorsers was dit naby die moderne [[Samsat]] geleë,<ref>{{en}} {{cite journal |author=Alfonso Archi |title=Egypt or Iran in the Ebla Texts?|journal=Orientalia |date=2016 |volume=85 |page=3 |url=https://www.academia.edu/34915656}}</ref> en hulle het gemeen dat dit, ten minste gedeeltelik, deur 'n vroeë Indo-Europese volk bewoon is.<ref>{{en}} {{cite journal |authors=Kroonen G, Barjamovic G, Peyrot M |title=Linguistic supplement to Damgaard et al. 2018: Early Indo-European languages, Anatolian, Tocharian and Indo-Iranian |date=9 Mei 2018 |page=3 |journal=Zenodo |doi=10.5281/zenodo.1240524 |url=https://zenodo.org/record/1240524 |accessdate=29 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629152739/https://zenodo.org/record/1240524 |archive-date=29 Junie 2019 |url-status=live}}</ref> Dit is moontlik dat die naam "Armenië" sy oorsprong in ''Armini'' het, [[Urarteïes]] vir "inwoner van Arme" of "Armeaanse land."<ref>{{en}} {{cite journal |author=Armen Petrosyan |title=The Indo-European and Ancient Near Eastern Sources of the Armenian Epic |journal=Journal of Indo-European Studies |publisher=Institute for the Study of Man |year=2002 |pages=184 |url=https://www.academia.edu/3656244/The_Indo_European_and_Ancient_Near_Eastern_Sources_of_the_Armenian_Epic_Washington_D_C_2002?auto=download}}</ref> Die Arme-stam van die Urarteïese tekste kon dalk die Urumu gewees het, wat in die 12de eeu v.C. probeer het om [[Assirië]] saam met hul bondgenote, die [[Moesjki]] en die [[Kaskiërs]] vanaf die noorde binne te val. Die Urumu het hulle glo in die omgewing van Sason gevestig en hul naam aan die streke Arme en die nabygeleë lande Urme en Binne-Urumu verleen.<ref>{{cite journal |author=Armen Petrosyan |title=The Indo-European and Ancient Near Eastern Sources of the Armenian Epic |journal=Journal of Indo-European Studies |publisher=Institute for the Study of Man |year=2002 |pages=166–167 |url=https://www.academia.edu/3656244/The_Indo_European_and_Ancient_Near_Eastern_Sources_of_the_Armenian_Epic_Washington_D_C_2002?auto=download}}</ref> Aangesien dit 'n eksoniem is, kon dit dalk "woesteny" of "digte bos" beteken het, vergelyk ''armutu'' ("woesteny"),<ref>{{en}} [http://www.aina.org/cad/cad_a2.pdf armutu]</ref> ''armaḫḫu'' ("ruigte", "dik bos")<ref>{{en}} [https://www.assyrianlanguages.org/akkadian/dosearch.php?searchkey=8112&language=id armaḫḫu]</ref> en ''armāniš'' ("boom").<ref>{{en}} [http://www.maravot.com/Akkadian.dictionary.html armāniš]</ref> Die mense in die suide het die noordelike woude beskou as die woonplek van gevaarlike diere. Daar is ook bespiegel dat die land ''Ermenen'' (geleë in of naby ''[[Manneërs|Minni]]''), soos genoem deur die Egiptiese farao [[Toetmoses III]] in 1446 v.C., 'n verwysing na Armenië kon gewees het. Volgens die geskiedenisse van beide Moses van Chorene en Michael Chamchian is "Armenië" ontleen aan die naam Aram, 'n lineêre afstammeling van Hayk.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.vehi.net/istoriya/armenia/khorenaci/index.html |title=The History of Armenia |author=Moses van Chorene |accessdate=19 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030419093358/http://www.vehi.net/istoriya/armenia/khorenaci/index.html |archive-date=19 April 2003}}</ref><ref name=battles>{{en}} ''History of Armenia'' by Father Michael Chamich from B.C. 2247 to the Year of Christ 1780, or 1229 of the Armenian era, Bishop's College Press, Calcutta, 1827, bl. 19</ref> Die Tafel van Nasies lys Aram as die seun van Sem, van wie die [[Boek van Jubileë]] getuig: {{blockquote|"En vir Aram het die vierde deel uitgekom, die hele land van Mesopotamië tussen [[Tigris]] en [[Eufraat]], noord van die [[Chaldeërs]] tot by die grens van die Assur-berge en die land Arara."<ref name="pseudepigrapha">{{en}} {{cite web |url=http://www.pseudepigrapha.com/jubilees/8.htm |title=The Book of Jubilees 9:5 from The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament |publisher=Clarendon Press |author=R.H. Charles |year=1913 |accessdate=14 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614031249/http://www.pseudepigrapha.com/jubilees/8.htm |archive-date=14 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="digitalcommons.andrews.edu">{{en}} {{cite web |url=https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1003&context=papers |title=The Book of Jubilees 8:21 from The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament |publisher=Clarendon Press |author=R.H. Charles |year=1913 |accessdate=13 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613134227/https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1003&context=papers |archive-date=13 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} In Jubileë 8:21 word ook die berg [[Ararat]] toegedeel aan Sem, wat dit volgens Jubileë 9:5 aan Aram sou vererf.<ref name="pseudepigrapha" /><ref name="digitalcommons.andrews.edu" /> Die historikus [[Flavius Josephus]] vertel ook in sy ''Antieke geskiedenis van die Jode'': {{blockquote|"Aram het die Arameërs gehad, wat die Grieke Siriërs genoem het;... Van die vier seuns van Aram het Us [[Trachonitis]] en [[Damaskus]] gestig: die land lê tussen [[Staat Palestina|Palestina]] en [[Coele-Sirië]]. Ul het Armenië gestig; en Gather die [[Baktrië]]rs; en Mesa die Mesaneërs; dit word nou ''Charax Spasini'' genoem."<ref>{{en}} {{cite book |author=[[Flavius Josephus]] |title=Antieke geskiedenis van die Jode |page=Book 1, section 143 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0146:book=1:section=143&highlight=aram |accessdate=14 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014101850/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0146:book=1:section=143&highlight=aram |archive-date=14 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geografie == === Ligging en struktuur === [[Lêer:Satellite image of Armenia in May 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Armenië]] [[Lêer:Khor Virap Monastery and Mount Ararat, Armenia.jpg|duimnael|Die historiese Khor Virap-klooster, met berg Ararat in die agtergrond]] [[Lêer:Jermuk Waterfall4.jpg|duimnael|Jermuk-waterval]] [[Lêer:Geghama Mountains.jpg|duimnael|links|Vulkaniese landskapsvorme in die Geghama-berge]] [[Lêer:Pushkin Pass.jpg|duimnael|Poesjkin-bergpas]] Armenië is in die oorgangsgebied tussen Klein-Asië en Transkaukasië geleë. Histories het Armenië veel wyer gestrek – vanaf die suidelike hellings van die Kaukasusreeks in die noorde tot die oewers van die Iranse Urmiameer in die suide, en vanaf gebiede naby die [[Kaspiese See]] in die ooste tot die Kilikiese vlakte tussen Sirië en Oos-Anatolië in die weste waar die magtige [[Taurus]]gebergte 'n natuurlike grens gevorm het.<ref>{{de}} Jasmine Dum-Tragut: ''Armenien. 3000 Jahre Kultur zwischen Ost und West''. Berlin: Trescher 2011, bl. 16</ref> Die huidige staatsgebied beslaan 29&nbsp;800&nbsp;km² in die noordooste van die Armeense Hoogland en aan die suidelike uitlopers van die Klein Kaukasus. Armenië grens in die noorde aan Georgië, in die ooste aan Azerbeidjan, in die suidooste aan Iran, in die suide aan die Azerbeidjanse [[eksklawe]] Nachitsjewan en vanuit die suidweste tot in die weste aan Turkye. Die huidige bevolking is sowat drie miljoen. Armenië is 'n bergagtige land – sowat negentig persent van sy oppervlakte is hoër as 1&nbsp;000 en veertig persent hoër as 2&nbsp;000 meter bo seevlak geleë, op 'n gemiddelde hoogte van 1&nbsp;800 meter. Uitlopers van die Klein Kaukasus strek tot in Noord-Armenië waar hul pieke hoogtes van meer as 3&nbsp;000 meter bereik. Die landskap word oorheers deur uitgedoofde vulkane en lawaplato's waarin diep ravyne gesny is. Die hoogste piek in Armenië is die uitgedoofde en vergletserde vulkaankeël [[Aragats]] (4&nbsp;090&nbsp;m) naby die [[Bybel]]se berg [[Ararat]], sy laagste punt (380&nbsp;m) is langs die oewer van die [[Araks]]-rivier in die grensgebied met Iran en Azerbeidjan geleë. Armenië is in 'n uitgestrekte geplooide bergreeks temidde van 'n geologies en seismies aktiewe gebied geleë. Die berggebied is as gevolg van die botsing van twee [[Plaattektoniek|tektoniese plate]], die Eurasiese en die Arabiese Plaat, gevorm. Druk en skeuring langs dié breuklyn veroorsaak aardbewings. Die laaste groot skudding het in 1988 plaasgevind en groot skade in stede soos [[Gjoemri]] (destyds nog Leninakan genoem), Spitak, Vanadzor asook in kleiner nedersettings berokken. Die plaaslike gesteentes is dikwels van vulkaniese oorsprong. Natuurlike hulpbronne, wat in Armenië aangetref word, is onder meer [[koper]]oksiede wat neweprodukte soos [[molibdeen]], [[yster]] en [[goud]] bevat, naas [[uraan]], 'n verskeidenheid halfmetale, sierstene, tufsteen, [[basalt]] en [[marmer]]. Armenië se sowat driehonderd minerale warmwaterbronne word vir geneeskundige en alledaagse doeleindes gebruik. Die [[Sewanmeer]], wat 1&nbsp;900 meter bo seevlak oos van Jerewan geleë is, is die grootste in die land met 'n oppervlak van 940&nbsp;km². Weens oorbenutting van sy waterbronne het die oppervlak sedert 1984, toe dit nog 1&nbsp;262&nbsp;km² beloop het, sterk gekrimp. Die langste riviere in die land is Araks, Worotan, Kasach, Hrazdan en Debed. == Klimaat == [[Lêer:Գարնան ծաղիկ.JPG|duimnael|links|Eerste lentebodes in die Dilidjan-berge]] [[Lêer:Yerevan 2012 February.JPG|duimnael|Jerewan in Februarie – 'n [[sneeu]]laag het oor die stad gevou. In die agtergrond toring die pieke van die [[Bybel]]se berg Ararat uit]] Armenië se [[klimaat]] word deur twee faktore bepaal: die hoë bergreekse, wat groot temperatuurskommelinge kan veroorsaak, en die nabygeleë Swart- en Kaspiese See, wat 'n matigende invloed uitoefen. Die bergpieke van die Kaukasus-bergreeks beskerm die land teen koue fronte uit die noorde. Alhoewel Armenië in die subtropiese klimaatsone geleë is, skep die reliëf van sy bergagtige landskap en die gepaardgaande hoogteverskille (die hoogste punt, die bergpiek Aragats met 'n hoogte van meer as 4&nbsp;000 meter bo seevlak is slegs sowat 80 kilometer van Armenië se laagste punt, die Araks-vallei, geleë) 'n reeks uiteenlopende mikroklimate. So kan die kwik in die hoofstad Jerewan in die warmste maande van die jaar, Julie en Augustus, tot 40&nbsp;°C styg, terwyl die herstellingsoord Dilidjan, wat sowat 120 kilometer noordoos van Jerewan geleë is, nat en mistige weer beleef. In Jerewan is die gemiddelde temperatuur in Januarie en Februarie −4&nbsp;°C. In die hoofstad word jaarlikse neerslae van tussen 270 en 350 millimeter aangeteken. Die natste tyd van die jaar is gewoonlik tussen November en April of Mei. Sneeuvalle en sneeustorms kom in die [[winter]]seisoen gereeld voor. In hoër geleë landsdele daal die kwik ná sononder dikwels ook in die [[somer]] benede 10&nbsp;°C. Met uitsondering van enkele vogtige gebiede in Lori, Tavoesj en Sjoenik het die grootste deel van die land 'n relatief droë en koeler bergklimaat waarby die Ararat-hoogplato meer as 320 sonskyndae per jaar geniet. Laer geleë landsdele en valleie word deur 'n kontinentale klimaat met warm somers met temperature van meer as 30&nbsp;°C (met uiterstes van meer as 40&nbsp;°C) en koue winters gekenmerk. In Noordwes-Armenië kan die kwik in koue winters tot −45&nbsp;°C daal. Die laagste temperatuur, wat ooit gemeet is, was −46&nbsp;°C naby die Arpimeer. Die gebiede langs die grens met Iran is subtropies en droog. == Flora en fauna == === Flora === [[Lêer:An opened pomegranate.JPG|duimnael|links|'n Geopende granaatappel]] [[Lêer:Artashat Apricot Garden3.jpg|duimnael|'n Armeense appelkoostuin]] Armenië is ryk aan [[endemies]]e plant- en dierspesies, ondanks die skaars watervoorrade, ruwe klimaat en bergagtige topografie van die land wat eerder met sanderige grond en rotsige bergreekse geassosieer word as met groen landskappe. Slegs in die [[lente]], wanneer die sneeu in die berge begin smelt en die somerhitte nog nie pla nie, is die hele land vir 'n kort tyd lank met groen gras bedek. Die inheemse plantespesies is Mediterreens en Alpyns. Soutplante of halofiete kom hoofsaaklik in die Araksvlakte voor. Kruidagtige plante van die [[genus]] Artemisia word algemeen aangetref in gebiede wat nie hoër as 1&nbsp;400&nbsp;m bo seevlak geleë is nie. Hoër geleë berggebiede is die habitat van xerofiele plantspesies wat by die droë klimaat aangepas is, veral stekelrige struike en ander doringplante soos byvoorbeeld distels. Nog omstreeks 1900 was 'n kwart van Armenië se oppervlakte met bosse of struike bedek. Dié gebiede se aandeel het voortdurend gekrimp tot sowat vyftien persent in 1964 en slegs agt tot tien persent in 2005. In Sangesur in die suide van die land is die boomgrens sowat 2&nbsp;400&nbsp;m. Daar is min beboste gebiede, hoofsaaklik in die noordooste en in die bergagtigte dele van die provinsie Sjoenik in Suidoos-Armenië. Naas wilde vrugtebome aard dennebome en loofbome soos [[eike]], akasias en neutbome in geskikte klimaatgebiede. Hoër geleë landsdele het 'n flora wat baie ooreenkomste met dié van die Europese [[Alpe]] toon. Een van die simbole van Armenië, die appelkoos, wat sy oranje kleur aan die derde horisontale streep van die Armeense vlag verleen het, is inheems aan die land. Sy Latynse naam (''Prunus armeniaca'') kan as "Armeense pruim" vertaal word. Armeense appelkose het dikwels vuisgrootte en is suikersoet. Naas appelkose word in die Armeense Hoogland tradisioneel granaatappels, wyndruiwe, perskes en vye verbou. Armeense moerbeibome dra wit of swart vrugte wat baie gewild is. Volgens legendes het [[Noag]] die eerste wingerdstokke teen die hellings van berg Ararat geplant. Historiese dokumente bevestig dat die Urarteërs reeds sowat 2&nbsp;800 jaar gelede [[wyn]] in die gebied verbou het. === Fauna === [[Lêer:Armenischegebirgseidechse-03.jpg|duimnael|Armeense rotsakkedis (''Darevskia armeniaca'')]] Armenië se prehistoriese ekosisteme was deur 'n besonder ryk fauna gekenmerk wat selfs groot [[olifant]]e (''Elephas armenicus'') en troppe wilde perde en bisons ingesluit het. Die destyds nog dig beboste landsdele was die habitat van wolwe, roofkatte en bere. Baie van dié [[spesie]]s het in Armenië lankal uitgesterf, behalwe vir enkele [[Wolf|wolwe]] wat tans weer in beboste dele die land aangetref word, net soos Siriese bruinbere, rooi en swart wild soos edelherte en vosse. Alpynse spesies soos [[steenbok]]ke, Armeense wildeskape (wat verwant aan Europese moeflons is) en roofvoëls soos arende en valke kom algemeen voor. Tans is daar meer as 450 spesies van werweldiere in die land, waaronder 76 [[soogdier]]-, 304 [[voël]]-, 44 reptiel-, ses amfibiese en 24 visspesies, asook meer as 1&nbsp;000 spesies van werwelloses. Vogtige vlaktes is die habitat van wildevarke, jakkalse, reebokke, Europese nertse, meeue en arende. Daar is baie endemiese reptiele, waaronder die Armeense rotsakkedis en gifslange soos adders, en skerpioene. Twee slangspesies, ''Vipera lebetina transcaucasica'' en ''Vipera raddei armeniaca'', kan ook vir die mens gevaarlik wees. Knaagdiere soos springmuise het van die bergagtige steppes van Armenië hul habitat gemaak. Lynxe, wilde bokke en enkele Kaukasiese luiperde word nog in die Chosrow-natuurbewaringsgebied aangetref. Naby hierdie reservaat kom ook Armeense wildeskape (''Ovis ammion gmelini'') voor, net soos in die suidelike Sangesur-bergreeks. Die aantal wildeskape in Armenië word op sowat 250 beraam. Hulle word egter ook in aangrensende lande soos Iran aangetref. Baie Armeense voëlspesies is in bosagtige streke en rondom die Sevanmeer saamgetrek. In die Sevanmeer is intussen weer met die teelt van Armeense [[forel]]le ("isjchans") begin. Tot dusver is min navorsing oor Armeense werwelloses gedoen. Daar is byvoorbeeld baie spesies weefspinnekoppe, waarvan tans sowat 150 bekend is. Ook insektespesies is volop, waaronder kewers, reuse-miere en stokinsekte (wandelende takke). == Geskiedenis == === Geologiese en geopolitiese omgewing === [[Lêer:Ազատի ջրամբար ու կղզիներ.JPG|duimnael|Azat-dam by die Azat-rivier]] Die huidige Republiek Armenië beslaan net die noordoostelike deel van die historiese Armenië, 'n land wat van die suidelike uitlopers van die Klein Kaukasus oor die Armeense Hoogland tot by die Tavros-bergreeks gestrek het. Seismiese aktiwiteit is hoog in die gebied wat naby 'n groot breuk geleë is sodat Armenië verskeie kere in sy geskiedenis deur [[aardbewing]]s getref is. Die geografiese ligging het nog in 'n tweede opsig 'n beslissende rol in die geskiedenis van Armenië gespeel. As 'n welvarende en kultureel hoogs ontwikkelde land in die grensgebied tussen Europa en Asië, waardeur hoofhandelsroetes tussen dié twee vastelande geloop het, het dit steeds 'n geostrategiese belangrike posisie ingeneem wat die belangstelling van omliggende moondhede gewek het. Eeue lank was Armene in 'n stryd met 'n reeks invallers en veroweraars gewikkel – [[Assirië]]rs, Romeine, Bisantyne, Parthers, [[Arabiere]] en [[Turke]] wat almal oorlog teen Armenië gevoer het om die land in te neem, maar steeds met felle weerstand te kampe gehad het. Die Armene het ondanks hul onstuimige geskiedenis daarin geslaag om hul historiese identiteit en hul nasionale erfenis te bewaar. Sosiale, intellektuele en godsdienstige faktore het naas historiese gebeure bygedra tot die vorming van 'n veelsydige en unieke beskawing met 'n ryk kulturele lewe. === Oorsprong === [[Lêer:Zorats Karer 2008, one of the standing stones.jpg|duimnael|Die prehistoriese steenkringe van Zorats Karer]] Die Armeense mitologie vertel oor die oorsprong van die land en sy bewoners in verhale soos dié van die Hayk, 'n held wat dieselfde naam dra as die Armeense volk wat na hulself as ''Hayk'' en na hul land as ''Hayastan'' verwys het. Movses Khorenatsi, 'n 5de eeuse geskiedskrywer, het die heldedade van Aram uitvoerig beskryf wat ver oor die grense van Armenië bekendheid verwerf het. Naburige volke het na Armene as ''Armene'' of ''Armeniërs'' verwys. In geskiedkundige en argeologiese opsig maak die vroegste episode in die geskiedenis van Armenië deel uit van die vroeë geskiedenis van die Ašelyan-gebied sowat 500&nbsp;000 jaar gelede toe die gebied deur jagters en versamelaars bewoon is. Die Armeense Hoogland is later duisende jaar lank deur nomadiese volke bewoon voordat Indo-Europese groepe soos die [[Hetiete]] en die Semitiese Hurriters hulle hier gevestig het. Die etnogenese van die huidige Armeense volk was 'n langdurige en ingewikkelde proses waarin Indo-Europese stamme uiteindelik 'n beslissende rol sou speel. Navorsers neem aan dat die Haias-stam die belangrikste invloed uitgeoefen het en ook sy naam aan die latere Armeense volk verleen het. Argeologiese navorsing toon dat die vroeë Armene die wiel vir vervoerdoeleindes gebruik het, meesters van bronsvervaardiging was en druiwe verbou het. Die eerste geskrewe dokumente oor Armene is hiërogliewe wat tussen 1388 en 1347 v.C. in Klein-Asië gegraveer is. Die oudste inskrif, wat na Armenië as land verwys, is in 1114 v.C. deur [[Assiriërs]] gegraveer en beskryf die vereniging van konings in die sentrale gebiede van Armenië. Die Armene word hier die Nairi-volk genoem. === Urartu, die eerste Armeense koninkryk === [[Lêer:Erebuni Walls1.JPG|duimnael|links|Die vestingmure van Erebuni, Jerewan]] [[Lêer:Akhtamar Island on Lake Van with the Armenian Cathedral of the Holy Cross.jpg|duimnael|Die eiland Akhtamar in die Van-meer, Wes-Armenië (tans in Turkye), met die 10de eeuse Armeense katedraal van die Heilige Kruis]] In die 9de eeu v.C. het 'n konfederasie van inheemse stamme in 'n eenheidstaat, [[Urartu]], saamgesluit. Urartu het vinnig tot een van die magtigste ryke in die Nabye Ooste en 'n ernstige bedreiging vir die Assiriërs as oorheersende moondheid in die streek ontwikkel. Die oorspronge van die Koninkryk Urartu is by die Wes-Armeense Van-meer geleë. Om Assiriese aanvalle af te weer het Arama van Arzaškun omstreeks 850 v.C. 'n militêre alliansie met die Aramese stadstaat Bit Agusi gesluit. Naburige volke het na die Urarteïese voorvaders van die huidige Armeense volk as Aramene verwys. Salmanassar III het Arzaškun in 848 v.C. in 'n militêre offensief aangeval waartydens ook nedersettings in die omgewing vernietig is. Arama het na die berge gevlug. Salmanassar III het tussen 844 en 832 v.C. verdere aanvalle teen Nairi geloods. Onder Sarduri I is in 832 v.C. Toesjpa in 'n provinsie van Nairi by die Van-meer as koninklike setel en hoofstad gestig. Sy opvolgers het die ryk verder uitgebrei en 'n bloeitydperk ingelui. Nuwe vestings het ontstaan, heel waarskynlik om nuut verowerde gebiede te beskerm. Onder die regering van Menua (omstreeks 810–785 v.C.) is ambagte en landbou verder ontwikkel en talle graanstore opgerig. Aangesien die water in die nabygeleë Van-meer te souterig was om as [[drinkwater]] te kan dien, is 'n kanaal met 'n lengte van 70&nbsp;km gebou om water uit die Hosap-vallei na Van te vervoer. Dié kanaal word vandag valslik na die legendariese koningin Semiramis genoem. Onder Sarduri II (omstreeks 765–733 v.C.) het Urartu sy grootste uitbreiding bereik. Sy pogings om die Assiriërs uit hul oorhersende posisie in die Nabye Ooste te verdring het egter gefaal. Urartu het 'n verpletterende nederlaag teen die Assiriese magte gely. Onder Rusa I (omstreeks 733–714) het Urartu van dié militêre ramp begin herstel. Maar in 714 v.C. het die Assiriese koning Sargon II (721–704 v.C.) die stad Musasir aangeval en vernietig. Rusa I het volgens oorlewerings selfmoord gepleeg. Sy opvolgers het pogings onderneem om die ryk weer te konsolideer. Die ondergang van die Assiriese Ryk het tot in 547 v.C. 'n nuwe bloeitydperk bevorder. In dié jaar het Kyros II Urartu gedwing om tribuut te betaal. Die Urarteërs het goedere uit keramiek, steen en metaal vervaardig en uitgevoer, [[kasteel|kastele]], [[klooster]]s en ander groot openbare geboue opgerig. Waterkanale, wat as deel van besproeiingstelsels gebou is, is in die hoofstad Jerewan vandag nog in gebruik. Die antieke Urarteïese vesting van Erebuni is eweneens in Jerewan geleë. Teen die einde van die Urarteïese periode is [[Urarteïes]] as spreek- en skryftaal gaandeweg deur 'n vroeë vorm van Armeens vervang. === Die Persiese heerskappy === Urartu is in die 6de eeu v.C. deur Medië (Marastan) geannekseer wat ná 'n kort tyd op sy beurt deur die [[Perse]] verower is. Armenië het tot in die 4de eeu v.C. onder Persiese heerskappy gestaan. Op kulturele en godsdienstige gebied het die Perse beduidende invloed op Armenië uitgeoefen. So is die Armeense religie, 'n politeïstiese en spirituele geloof, deur [[Zoroastrisme|Zoroastriese]] elemente deurweef. In administratiewe opsig is Armenië in satrapestate verdeel wat deur plaaslike satrapeleiers geregeer is – onder toesig van Persiese amptenare. Die vreemde heersers het nie net hoë belasting van die Armeense bevolking ingevorder nie, maar ook dikwels op hul eiendom beslag gelê. Die Erwanduniërs, 'n Satrape-dinastie, het die land tweehonderd jaar lank geregeer totdat die [[Grieke]] in [[Wes-Asië]] binnegedring het. === Armenië in die Hellenisties-Romeinse tydperk === [[Lêer:Armenia Garni side.jpg|duimnael|links|Die tempel van Garni, wat in die 1ste eeu v.C. ontstaan het, toon invloede van Hellenisties-Romeinse boukuns. Die tempel is eeue later deur 'n aardbewing vernietig en in die 20ste eeu met oorspronklike bouelemente herbou]] [[Lêer:Maps of the Armenian Empire of Tigranes.gif|duimnael|Groot-Armenië in die tyd van Tigranes die Grote]] Ná die verowering van Persië deur die Makedoniese heerser [[Alexander die Grote]] in 331 v.C. is nuwe satrape as administrateurs in Armenië benoem. Die Griekse keiserryk, wat deur Alexander gestig is, het van Europa tot Asië gestrek en in sy magsgebied die ontwikkeling van Hellenistiese boukuns, godsdiens en filosofie asook die stigting van nuwe stede en die uitbreiding van handelsbande tussen die twee wêrelddele bevorder. Griekse invloede was ook in die Armeense kultuur waarneembaar, alhoewel die land self nie deur Alexander verower is nie. Die skielike afsterwe van Alexander in 323 v.C. het die ryk in chaos gedompel. Uiteindelik het dit in vier afsonderlike ryke verbrokkel. Armenië was nou in die belangesfeer van die Seleucidiese Ryk geleë wat oor Persië, Mesopotamië en dele van Klein-Asië gestrek het. Armenië is tydelik tussen 215 en 190 v.C. ook regstreeks deur dié dinastie oorheers. Nadat die [[Seleukidiese Ryk]] in die slag van Magnesia in 188 v.C. 'n nederlaag teen die Romeine gely het, het prins Artaxias (dikwels ook Artasjes genoem), die goewerneur van Armenië, homself tot koning verklaar en Armenië herenig. Die nuwe hoofstad Artasjat is tydens sy regentskap gestig. Volgens sommige Romeinse geskiedskrywers is die boubedrywighede vir Artasjat onder die bevel van [[Hannibal]] van [[Kartago]] uitgevoer wat destyds as balling in Armenië gebly het. Onder die heerskappy van Vagharsjak, wat die Armeense troon in 149 v.C. bestyg het, het die land 'n periode van vrede en welvaart beleef. Vagharsjak het 'n nuwe adellike klas en administratiewe stelsel met amptenare gevestig. Die stad Armavir het as regeringsetel gedien. 'n Verskeidenheid Griekse inskripsies, wat in Armavir gevind is, getuig van die invloed van Griekse kultuur in Armenië. Sy nakomelinge het as Artaxidiese dinastie die onafhanklikheid van Groot-Armenië as selfstandige koninkryk gehandhaaf. In die periode tussen 95 en 55 v.C. was die Armeense Ryk op die hoogtepunt van sy mag. [[Tigranes die Grote]] het homself tot "koning van die konings" verklaar en 'n tyd lank selfs die voormalige hartland van die Seleukidiese Ryk, Sirië, beheer. Oor sy politieke alliansie met Mithridates van Pontos het hy egter in konflik met Rome gekom. Tigranes het nie net sy heerskappy oor Sirië kwytgeraak nie, maar was ook genoodsaak om sy ryk aan Romeinse gesag te onderwerp. Veral Wes-Armenië was toenemend aan kulturele invloede uit die Grieks-Romeinse wêreld blootgestel. Die geostrategies sentrale ligging van Armenië tussen die Romeinse en die Parthiese Ryk, wat Mesopotamië en Persië ingesluit het, het weer eens die lot van die land bepaal. Die Parthiërs het daarin geslaag om lede van hul eie Arsakidiese dinastie as Armeense konings te installeer, en ná 'n reeks militêre konflikte het die Romeine hierdie heerskappy in 66 n.C. onder die voorwaarde erken dat elke Armeense heerser amptelik deur die Romeinse keiser benoem moes word. In die regeringstyd van die Romeinse keiser [[Trajanus]] het die destydse Parthiese koning die ooreenkoms in 114 verbreek, en ná 'n oorlog is [[Groter Armenia|Armenië]] as provinsie Armenia enkele jare lank by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf. === Die eerste Christelike staat ter wêreld === [[Lêer:Geghard monastery.jpg|duimnael|Die klooster van Geghard is in die 4de eeu in 'n berglandskap gestig]] Een van die belangrikste gebeurtenisse in die Armeense geskiedenis was die verheffing van die Christendom tot staatsgodsdiens. Dit was die begin van Armenië se unieke Christelike kultuur en leefstyl waardeur die land 'n deel van die westerse wêreld geword het. Sint Gregorius die Verligter het die Armeense heerser [[Tiridates III van Armenië|Trdat III]] as Christen gedoop, en in 301 het die koning die Christelike geloof tot staatsgodsdiens verhef. Armenië was sodoende die eerste land waar die Christendom as amptelike godsdiens erken is. Gregorius is as eerste ''katholikos'' of hoof van die nuwe Armeense kerk verkies. 'n Tweede gebeurtenis van nasionale belang was die skepping van die [[Armeense alfabet]] in 405 deur Sint Mesrop Masjtots. Sy oorspronklike skrif het uit 36 letters en 'n groter aantal spesiale medeklinkers bestaan en het tot hede onveranderd gebly, alhoewel later twee bykomende letters bygevoeg is om leenwoorde uit ander tale te akkommodeer. === Die stryd vir die geloof === Die kerstening van Armenië het politieke spanninge veroorsaak en is in sy buurlande met wantroue bejeën. Persië, wat destyds deur die Sassaniede-dinastie geregeer is, het pogings onderneem om die politieke woelinge in Armenië tot sy eie voordeel te gebruik en die Christelike godsdiens terug te dring. Onder die bevel van Vardan Mamikonian het die Armene in 451 op die Abarayr-veld 'n verpletterende nederlaag teen 'n groot Persiese leër gely. Mamikonian het saam met talle Armeense krygers in die slag gesneuwel. Nogtans het die Armene hul stryd teen die Perse as [[Guerilla-oorlogvoering|guerilla-oorlog]] in die bergagtige streke van die land voortgesit. Vahan, 'n lid van Mamikonian se dinastie, het as nuwe nasionale leier in 484 in die slag van Nvarsaki 'n militêre oorwinning oor die Perse behaal en die geloofsvryheid in die land herstel. Armenië was nou tot 'n sekere mate onafhanklik. === Die Bagratiede-ryk === [[Lêer:Bagratuni Armenia 1000-en.svg|duimnael|links|Die Bagratiede-ryk omstreeks 1000]] [[Lêer:The Cathedral of Ani.jpg|duimnael|Die katedraal van Ani. Die bouvalle van Armenië se ou hoofstad is tans in Oos-Turkye net wes van die grens met Armenië geleë en in 2016 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys]] In die 7de eeu is Armenië deur Arabiese magte ingeneem en het sy politieke onafhanklikheid eers in die 9de eeu herwin. Onder die magtige Bagratiede-dinastie het die land 'n nuwe bloeitydperk beleef en sy internasionale handelsbande herskep. Ekonomiese welvaart het die hergeboorte van Armenië se literêre en kunstradisies bevorder. Die destydse hoofstad Ani met 'n bevolking van sowat 100&nbsp;000 was groter as enige stedelike nedersetting in Europa. Sy bynaam "Stad van duisend en een kerke" verwys na die belangrike rol van die Christelike godsdiens in Armenië se kulturele lewe. In die middel van die 11de eeu het die Bisantyne groot dele van Armenië beset. === Die Armeense Koninkryk Kilikië === [[Lêer:Leon V of Armenia.jpg|duimnael|links|Die graf van Leon VI, koning van die Armeense Ryk Kilikië, in die basiliek Saint-Denis, [[Frankryk]]]] Die Bisantynse Ryk was egter in politieke en militêre opsig reeds verswak en kon min weerstand teen die Seldjoek-Turke bied wat vanuit Sentraal- na Klein-Asië beweeg en uiteindelik ook die Armeense hoogland verower het. Weens die Turkse invalle was baie Armene genoodsaak om na die [[Taurus]]-berge naby die [[Middellandse See]] te vlug. Hier het Ruben in 1080 die Rubeniede-ryk gestig wat in die Middeleeue ook as Klein-Armeense Koninkryk van Kilikië bekend gestaan het. Danksy die noue betrekkinge met Europese Kruisridders en hul tuislande het Europese gedagtes ook in Armenië begin posvat. Die Kilikiese Armenië het onder dié invloed tot 'n feodale samelewing met baronne, [[ridder]]s en boere ontwikkel. Regters in Kilikië het selfs Europese kleredrag gedra. Naas Armeens is ook [[Latyn]] en [[Frans]] as tale van kultuur en wetenskap gebruik, en Europese ornamentiek en miniature het groot invloed op die Armeense kuns begin uitoefen. Danksy die geografiese ligging naby die Mediterreense wêreld is handelsbande met Wes-Asië en Europa aangeknoop. Na die Kilikiese periode word dus dikwels ook as die Goue Tydperk verwys. Ná 'n bloeitydperk van 300 jaar is die Kilikiese Armenië in 1375 by die Egiptiese [[Mameluk]]-ryk ingesluit. Die laaste koning van Kilikië, Leon VI, is in 1393 in die Franse stad [[Calais]] oorlede en sy as in [[Saint-Denis]] naby [[Parys]] in die mausoleum van die Franse konings begrawe. Hy is die enigste buitelandse monarg aan wie hierdie eer bewys is. === Die Persiese heerskappy in Oos-Armenië === [[Lêer:Baptistère kelisa-e-vank esfahan.jpg|duimnael|Die Armeense Vank-katedraal in [[Isfahan]], Persië (tans [[Iran]])]] Terwyl die Wes-Armene 'n politieke, ekonomiese en kulturele bloeitydperk in die Koninkryk Kilikië beleef het, moes die Armene in die ooste hulle aan Mongoolse invallers onderwerp. Later, in die 16de en 17de eeu, is Armenië tussen die Ottomaanse Turkye en Persië opgedeel. Met die verowering van die Armeense hoogland het die Armene hul politieke onafhanklikheid verloor. Die Persiese sjah (koning) Abbas I het die hele Armeense bevolking om strategiese en ekonomiese redes gedeporteer – enersyds om onbewoonde, verlate streke te skep wat die uitbreiding van die Ottomaanse Ryk sou belemmer, andersyds om ervare Armeense handelaars en ambagsmanne in die nuwe Persiese hoofstad Isfahan te vestig. Abbas I het as beskermheer van die plaaslike Armeense gemeente opgetree en sodoende die ekonomiese opbloei van sy ryk bevorder. Die Persiese bewind oor Oos-Armenië sou tot in 1828 voortduur toe die gebied by [[Rusland]] ingesluit is. Die grootste deel van die historiese Armenië het nogtans onder Ottomaanse heerskappy gebly. Nadat die [[Georgiërs]] in die middel van die 18de eeu Oos-Armenië verower het, het ook die tsaristiese Rusland as nuwe Europese [[groot moondheid]] belang in hierdie Kaukasusland begin stel. Armene het in stilte die hoop gekoester dat die Russe as Christelike nasie meer verdraagsame maghebbers sou wees. In Oktober 1827 het die Russiese Ryk Persies-Oos-Armenië beset. In die Verdrag van Toerkmentsjai is die nuwe grenslyn tussen Rusland en Persië langs die Araks en Ararat getrek. Die politieke spanninge tussen die Tsareryk en die Ottomaanse Ryk het verskerp, en weereens is die konflikte op Armeense bodem uitgeveg. In die Verdrag van Berlyn, wat in 1878 onderteken is, is Armenië met goedkeuring van die Europese moondhede tussen Rusland en die Ottomaanse Ryk opgedeel. === Wes-Armenië onder Ottomaanse heerskappy en die Armeense volksmoord === [[Lêer:Armenische hauptsiedlungebiete.jpg|duimnael|Gebiede in Wes-Armenië waar groot getalle Armene voor die volksmoord saamgetrek was]] Onder die Ottomaans-Turkse heerskappy was die Wes-Armene om etniese en godsdienstige redes aan diskriminasie blootgestel. Hulle moes nie net hoër belastingtariewe betaal as hul Turks-Islamitiese landgenote nie, maar het reeds in die 19de eeu dikwels slagoffers van [[pogrom]]s geword wat deur die nasionale of plaaslike owerheid georganiseer is. Na ramings het sowat 300&nbsp;000 Armene in hierdie periode gesterf, terwyl 100&nbsp;000 na Oos-Armenië gevlug het. Die regte van Christelike Armene is – ondanks alle beloftes wat tydens die Berlynse konferensie aan hulle gemaak is – hoegenaamd nie deur Ottomaans-Turkse wette beskerm nie, terwyl hulle ook geen wapens mog besit nie. Moslems, wat Christene of ander nie-Moslems vermoor het, is oor hul misdaad dikwels nie eers voor die hof gedaag nie. Nie-moslems is ewemin toegelaat om in 'n hof te getuig. Toe die sogenaamde Jong Turke, 'n nasionalistiese beweging, in 1908 aan bewind gekom en die ou despotiese Ottomaanse regeringstelsel omvergewerp het, het baie Armene die hoop gekoester dat hul lot sou verbeter. Maar ongekende etniese gruweldade en uiteindelik die eerste georganiseerde volksmoord van die 20ste eeu was hul voorland. Die Jong Turke was van plan om alle [[Turkse volke]] in 'n groot ryk te verenig wat van die Middellandse Seekus tot die Kaspiese See en verder ooswaarts tot [[Oesbekistan]] en [[Turkmenistan]] sou strek. Christelike Armene, wat dikwels die goed opgeleide stedelike elites verteenwoordig het, is as 'n bedreiging vir hierdie nasionalistiese beleid beskou. In die lente van 1919 het 30&nbsp;000 Armene in die stad Adana slagoffers van etniese geweld geword. Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het die Jong Turke-regering in die Ottomaanse Ryk kans gesien om die "Armeense kwessie" finaal op te los. Geheime militêre kommando's het in 1915 begin om Armene in hegtenis te neem en intellektueles en leiers van Armeense gemeentes te vermoor. Armeense soldate in die Ottomaanse leër is van hul Islamitiese kamerade geskei, ontwapen en brutaal vermoor. Die stadsregering van Konstantinopel (tans Istanboel) het die hele Armeense bevolking laat deporteer. Armene is uit hul stede en dorpe na Sirië, Mesopotamië en in die Arabiese woestyne verdryf. Die deportasies en "hervestigings" is met brutale geweld deurgevoer – mense is doodgeslaan, op spits pale gesit, onthoof, in riviere gegooi en onder water gedompel totdat hulle verdrink het en stelselmatig laat verhonger. Een oogetuig het honderde afgekapte kinderhande langs 'n pad teëgekom.<ref>{{de}} [http://www.youtube.com/watch?v=UqGe6_BwM2g ''youtube.com: Aghet – Der Völkermord an den Armeniern. Duitse dokumentêr'']</ref> Die moorde het ondanks die proteste van Europese en Amerikaanse politici voortgeduur. Danksy die verslae van ooggetuies soos die Duitse Evangelies-Lutherse predikant Johannes Lepsius was dit vir buitelandse waarnemers dat die eerste stelselmatige volksmoord van die 20ste eeu in Turkye aan die gang was. Die Armeense Volksmoord was nie net deur gruweldade teen mans, vroue en kinders gekenmerk nie, maar ook alle besittings van Armene is deur die Turkse owerheid gekonfiskeer. In die eerste 20ste eeuse volksmoord het na raming sowat 1,5 miljoen Armene hul lewens verloor. Pogroms teen Armene het later ook in [[Bakoe]] (1918), Sjoesji (1920) en in ander stede plaasgevind. <center><gallery> Lêer:1895erzurum-victims.jpg|Armeense slagoffers van die Erzurum-pogrom (1895) Lêer:Adanabodies.JPG|Armeense slagoffers van die Adana-pogrom (1909) Lêer:Russian soldiers and bodies of Armenian militants 1904.jpg|Turkse soldate poseer met die lyke van hul slagoffers Lêer:Armenian Genocide Museum-Institute 7.JPG|Armeense dokters is in 1916 op Aleppo-plein gehang Lêer:Human remains from the massacre of the Armenians at Erzingan.jpg|Die sterflike oorskot van Armene wat in Erzinjan vermoor is Lêer:Ambassador Morgenthau's Story p314.jpg|Die Amerikaanse ambassadeur Henry Morgenthau het hierdie foto van vermoorde Armene geneem Lêer:Armeniagen6a.jpg|Armene wat op 28 Februarie 1919 in Aleppo vermoor is Lêer:Armenian genocide1.jpg|Armeense kinders sterf van honger Lêer:Dead Armenian girl in Aleppo desert.jpg|'n Armeense moeder kniel naas haar dogtertjie wat net buite Aleppo gesterf het Lêer:Armenian orphans in Aleppo collected from Arabs by Karen Jeppe.jpg|Armeense weeskinders in Aleppo </gallery></center> === Die onafhanklike Demokratiese Republiek Armenië === [[Lêer:Government building of the first Rep. of Armenia (1918-1920), Yerevan.jpg|duimnael|Parlementsgebou van die onafhanklike Demokratiese Republiek Armenië]] In 1918 is die onafhanklike Demokratiese Republiek Armenië geproklameer wat hom in politieke opsig by die westerse moondhede aangesluit het. Die [[Verdrag van Sèvres]], wat op 10 Augustus 1920 as een van die ooreenkomste, waarmee die Eerste Wêreldoorlog beëindig is, in Sèvres naby Parys onderteken is, het voorsiening vir 'n onafhanklike Armeense staat gemaak. Dit het egter nooit in werking getree nie omdat dit nie deur alle ondertekenaars geratifiseer is nie. As gevolg van die Grieks-Turkse oorlog (1919–1922) is die Verdrag van Sèvres in 'n ander ooreenkoms, die Verdrag van Lausanne, ten gunste van Turkye gewysig. Die seëvierende moondhede van die Eerste Wêreldoorlog het op 24 Julie 1923 die sogenaamde Oosterse Vrede met die Turkse generaal [[Mustafa Kemal Atatürk|Kemal Atatürk]] beseël waardeur die jong Turkse republiek internasionale erkenning geniet het. Turkye en Sowjet-Rusland het Armenië in 1920 tussen hulle opgedeel en hierdie optrede in die Verdrag van Kars op 23 Oktober 1921 bekragtig. Ná die stigting van die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke in 1922 het Oos-Armenië deel van die Transkaukasiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek geword. === Armenië as Sowjetrepubliek === {{Hoofartikel|Armeense Sosialistiese Sowjetrepubliek}} [[Lêer:Soviet Propaganda in the Armenian SSR 1937.jpg|duimnael|Sowjet-Russiese propaganda-plakkaat in die Armeense SSR (1937)]] In November 1920, twee jaar ná die onafhanklikheidswording van die Republiek Armenië, is die land deur Bolsjewistiese magte uit die Sowjetunie aangeval en beset. Tegelykertyd het Turkse troepe aanvalle uitgevoer en twee Armeense stede, Kars en Gjoemri, ingeneem. 'n Sowjet-Russies-Turkse vredesooreenkoms het aansienlike grensverskuiwings meegebring waarby Armenië die westelike provinsies Kars en Ardahan aan Turkye moes afstaan, terwyl die Turkse troepe hulle uit Gjoemri onttrek het. Terwyl baie Armene in opposisie teen die Bolsjewistiese besetters gestaan het, was die land as deel van die nuutgestigte Sowjetunie nie meer aan Turkse aanvalle blootgestel nie. Tussen 1921 en 1936 is Armenië saam met Azerbeidjan en Georgië as Trans-Kaukasiese Federatiewe Sowjetrepubliek geadministreer. In 1923 het die Sowjetregering tot Turkse eise ingegee en die Armeense provinsies Nachitsjewan en Nagorno-Karabach onder die administrasie van Sowjet-Azerbeidjan geplaas om sodoende 'n gemeenskaplike Turks-Azerbeidjanse grens te vorm. Hierdie administratiewe veranderings het vir die plaaslike Armeense bevolking nuwe geweldpleging en verdrywings meegebring. Volgens die nuwe Sowjetgrondwet, wat in 1936 afgekondig is, is die Armeense, Georgiese en Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepublieke as selfstandige administratiewe eenhede herstel. Nachitsjewan en Nagorno-Karabach het as selfregerende administratiewe gebiede onder Azerbeidjanse bewind gebly. Binne die politieke en ekonomiese strukture van die Sowjetunie het Armenië nogtans 'n lang periode van industrialisering en relatiewe ekonomiese welvaart beleef. Die Armeense SSR het tot 'n beduidende sentrum van wetenskaplike navorsing en nywerhede ontwikkel waar 'n groot verskeidenheid van goedere vervaardig is – naas tekstiele en ander verbruiksgoedere ook tegnologiese produkte soos [[transistor]]s en [[halfgeleier]]s. Danksy die gunstige ekonomiese ontwikkeling het talle lede van die Armeense diaspora in die buiteland besluit om hulle in die Sowjetrepubliek te vestig. Armenië was vanweë se ryk kulturele erfenis en berglandskappe ook 'n gewilde bestemming vir Sowjettoeriste. === Spitak-aardbewing, verbrokkeling van die Sowjetunie en oorlog met Azerbeidjan === [[Lêer:Spitak cemetery.jpeg|duimnael|Slagoffers van die Spitak-aardbewing is op die plaaslike begraafplaas ter ruste gelê. Met die bou van 'n metaalkerk het Armene hul vertroue in [[God]] versinnebeeld]] Terwyl die hervormingsgesinde Sowjetpremier [[Michail Gorbatsjof]] sy konsepte van [[glasnost]] en [[perestroika]] toegepas het om die doeltreffendheid van die verbrokkelende Sowjetstelsel te verhoog en verdraagsaamheid in die veelvolkerestaat te bevorder, het Armene in Nagorno-Karabach ná dekades van onderdrukking in 1988 in 'n referendum vir 'n politieke afskeiding van die Azerbeidjanse SSR gestem. In Soemgait en die hoofstad van Sowjet-Azerbeidjan, Bakoe, is tientalle etniese Armene deur woedende menigtes verkrag en wreedagtig vermoor terwyl die polisie hoegenaamd nie teen die moordenaars opgetree het nie – net om [[Azerbeidjanners]] se misnoeë met die uitkoms van die referendum en die vereniging van Nagorno-Karabach met die Armeense SSR te wys. In die Armeense hoofstad het duisende burgers hul steun vir hul landgenote met groot betogings betoon. Op 7 Desember van dieselfde jaar is die noorde van die Armeense SSR deur 'n verwoestende aardbewing getref wat selfs in Jerewan nog waargeneem is. Die episentrum was egter naby die tweede en derde grootste stad in die republiek, Leninakan (tans Gjoemri) en Kirowakan (tans Wanadzor), en veral Spitak geleë waar 25&nbsp;000 mense hul lewens verloor het en groot getalle inwoners dakloos gelaat is. Terwyl hulp uit die buiteland ontvang is, het die Sowjetbewind die heropbou van die streek belowe. Maar kort daarna het die Sowjetunie verbrokkel, en Armene moes hul eie oplossing vir die groot sosiale vraagstukke vind. Ná sewentig jaar se oorheersing deur die Sowjetunie het Armenië, in ekonomiese opsig een van die welvarendste Sowjetrepublieke, besluit om 'n onafhanklike demokratiese republiek te word. Dié jong staat het groot uitdagings in die gesig gestaar – 'n ekonomiese krisis, die huisvesting van dakloses en vlugtelinge uit Azerbeidjan, en die oorlog met Azerbeidjan oor Nagorno-Karabach. === Fluweelrewolusie === In 2018 het die sogenaamde Fluweelrewolusie tot 'n vreedsame en wettige regeringswisseling gelei. Vervolgens is die eerste verkiesings gehou wat deur buitelandse waarnemers as vry en regverdig beskryf is. Die nuwe regering strewe na omvattende politieke en maatskaplike hervormings.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/armenien-node/armenien-portrait/203090 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake, 27 September 2019: Armenien – Politisches Porträt. Besoek op 16 Desember 2019'']</ref> In September 2023 het Azerbeidjan 'n nuwe offensief geloods teen die [[Republiek Artsach]] in Nagorno-Karabach wat tot die ontbinding en inlywing van Artsach op 1 Januarie 2024 en die vlug van amper die hele etniese Armeense bevolking na Armenië gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/nagorno-karabakh-azerbaijan-armenia-separatist-government-5f7b940643a3d6e63a6f3d512158e51a |title=More than 80% of Nagorno-Karabakh’s population flees as future uncertain for those who remain |publisher=[[Associated Press]] |author=Avet Demourian |date=29 September 2023 |accessdate=1 Februarie 2024}}</ref> == Demografie == === Oorspronge === [[Lêer:Armeniapedia dance2.jpg|duimnael|Tradisionele Armeense dansgroep]] Die Armene, wat hulself հայեր of ''Hajer'' (naas ''Hayk'') en hul land ''Hayastan'' noem, is een van die oudste beskawings waarvan die oorspronge onbekend is. Sowat drieduisend jaar gelede het hierdie volk homself in die Armeense Hoogland en in die Ararat-vlakte gevestig. Volgens die Griekse geskiedskrywer Herodotos was hulle nasate van Phrigiërs en Thrasiërs wat uit westelike gebiede na die ooste geëmigreer en hier met plaaslike volke vermeng het. 'n Ander teorie, wat op Hetitiese spykerskrifdokumente baseer, beweer dat hulle vanuit die weste gekom en hulle in die middel van die tweede millenium v.C. in die gebied van die Klein-Asiatiese Galisrivier – destyds 'n streek binne die Hetitiese Ryk – gevestig het. Navorsers neem aan dat hierdie stam, wat as Hajassa bekend staan, inderdaad met die Armeense etnoniem ''haj'' geassosieer kan word wat eers in latere tyd en uitsluitlik in Armenië gebruik is. 'n Derde hipotese verwerp die idee van 'n migrasie uit die weste en neem aan dat die Armene van oudsher die Armeense Hoogland bewoon het. Eerste presiese historiese dokumente dateer eers uit die 6de eeu v.C. – Oud-Persiese inskrifte van Behistun wat in die regeringstyd van koning Dareius ontstaan het. Daarnaas word aangeneem dat die Urarteïese beskawing 'n regstreekse voorloper van die Armeense volk was. Die Armene lei hul eie naam ''Hajer'' uit die mitologiese verhale van die geskiedskrywer Moses van Chorene af wat ene Hajk as stamvaders van die Armene noem. Hajk het net met een pyl Bel gedood, een van die tiranniese reuse wat oorspronklik die Ararat-vallei oorheers het. Hier het Hajk 'n nedersetting gestig wat na hom vernoem is en later ook sy naam aan die hele gebied gegee het: ''Hajots'dzor'' of "Vallei van Hajk". Die term ''Armene'', wat tans in die meeste tale gebruik word, is vir die eerste keer deur die Griekse geskiedskrywer Hekiatos van Milet gebruik. Die Armene is in elk geval 'n volk van Indo-Europese oorsprong wat in hul lang geskiedenis baie elemente van die aangrensende beskawings van Klein-Asië, Kaukasië en Wes-Asië oorgeneem het. === Huidige bevolking === [[Lêer:494 Un village vu depuis le monastère de Tatév.JPG|duimnael|links|'n Armeense dorp]] [[Lêer:Dancing in front of the Opera House (5211186805).jpg|duimnael|'n Dansgroep voor die operahuis in Jerewan]] Volgens amptelike statistieke was Armenië se bevolking vroeg in 3,041 miljoen. Daar word egter aangeneem dat die werklike inwonertal laer is – dit word op sowat drie miljoen beraam. Sedert 1991 het een miljoen Armene geëmigreer om 'n nuwe heenkome in die buiteland, veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], te vind. Sowat twee miljoen Armene het hulle as permanente immigrante of as arbeidsmigrante in die Russiese Federasie en hier veral in metropole soos [[Moskou]] en [[Sint Petersburg]] gevestig. Daarnaas het duisende manlike bewoners gedurende die gewapende konflik met Azerbeidjan na die buiteland gevlug om diensplig te ontduik. Armenië is tans in etniese opsig die mees homogene land in die Kaukasusstreek. Terwyl 170&nbsp;000 etniese Azerbeidjanners uit Armenië gevlug het, was die land genoodsaak om 419&nbsp;000 Armeense vlugtelinge uit Nagorno-Karabach en Azerbeidjan te akkommodeer. Tegelykertyd het groter getalle etniese Armene uit Iran en lede van die groot oorsese diaspora na die land van hul voorvaders teruggekeer. Weens die burgeroorlog in Sirië het in 2014 sowat 12&nbsp;000 etniese Armene uit dié land as vlugtelinge in Armenië gebly. Die aandeel van etniese minderhede in Armenië – hoofsaaklik klein groepe [[Russe]], Jessidiese [[Koerde]], Sinti en [[Roma]], [[Oekraïners]] en [[Jode]] – het sedert Armenië se onafhanklikwording eweneens as gevolg van emigrasie afgeneem tot minder as vyf persent. Die emigrasiegolf het net soos die ekonomiese krisis negatiewe uitwerkings op Armenië se demografie en mannekrag gehad. Dit was veral goed opgeleide manlike Armene wat na die buiteland verhuis het, en al dra hulle deur geldoordragte by tot die groei van private verbruik, het die geboortesyfer volgens die Nasionale Statistieke Diens van 21,6 per 1&nbsp;000 inwoners in 1989 tot slegs 12,1 in 2005 gedaal. Nogtans is tans sowat 'n kwart van die bevolking jonger as 15 jaar, terwyl die persentasie bejaardes, wat ouer as 65 is, tien persent beloop. Sowat twee derdes van die Armeense bevolking is verstedelik. Een derde van alle Armene woon in die hoofstad Jerewan. Ander groot stedelike nedersettings met meer as 100&nbsp;000 inwoners is Gjoemri en Vanadzor. Kleiner stedelike nedersettings met meer as 50&nbsp;000 inwoners sluit byvoorbeeld Hrazdan en Abovjan in. Afgesien van die berggebiede en plato's is Armenië relatief dig bevolk. === Die Armeense Diaspora === [[Lêer:Zamosc 11.jpg|duimnael|links|Historiese woonhuise van Armeense koopmans op die Groot Markplein van [[Zamość]], [[Pole]]]] [[Lêer:ArmenianDiaspora.png|duimnael|400px|Wêreldwye verspreiding van die Armeense diaspora]] Die Armeense volk is vandag reg oor die aarde verstrooi – as gevolg van vervolging, onderdrukking, verowering, maar ook van lewendige en florerende handelsbetrekkinge met Europa en Asië. Die verowering van Armenië deur Seldjoeke-magte in 1064 word dikwels as die eerste in 'n reeks Armeense emigrasiegolwe genoem. Baie Armeense vlugtelinge het hulle in die noorde en weste gevestig, en vroeë Armeense gemeenskappe het in gebiede soos die [[Krim]]skiereiland, [[Moldowa]], Transsilvanië en [[Pole]] ontstaan. In die 13de eeu het Armeense emigrante hulle ook in [[Litaue]] en [[Roemenië]] gevestig. Baie Armeense adellikes het by die [[kruistog]]te aangesluit, en saam met Europese magte het ook Armene na die Nabye Ooste en later terug na [[Sentraal-Europa]] getrek. Menige Armene het nooit na hul geboorteland teruggekeer nie en 'n nuwe tuiste in [[Parys]] of [[Marseille]] gevind, ander het belangrike handelsondernemings in [[Italië|Italiaanse]] stede soos [[Genua]], [[Pisa]] of [[Venesië]] gevestig. Hoe meer Armenië in die 14de eeu gebuk gegaan het onder vreemde veroweraars, hoe meer het Armeense gemeenskappe in die buiteland begin floreer. So het groter getalle Armene in Noord- en Oos-Europa, [[Amsterdam]] en Konstantinopel gebly. Die 17de eeu was 'n tyd van gedwonge verskuiwings van hele Armeense dorpsgemeenskappe waartydens meer as 300&nbsp;000 Armene in Persië gevestig is. Nieu-Julfa naby Isfahan het tot 'n sentrum van Armeense kultuur en godsdiens in Persië ontwikkel. Belangrike historiese en kulturele gebeurtenisse het in dié tyd nie meer in Armenië self nie, maar in Armeense diaspora-nedersettings plaasgevind. So is die eerste Armeense boek in Venesië gedruk, het die eerste Armeense [[Koerant|dagblad]] in [[Chennai]], [[Indië]], verskyn en het die vernaamste Armeense skole en kerke in die buiteland ontstaan.<ref>{{de}} Dum-Tragut (2011), bl. 56</ref> === Gesondheid en welsyn === Armenië se relatief goed ontwikkelde gesondheidsstelsel het ná die verbrokkeling van die Sowjetunie byna ineengestort. Die ekonomiese krisis en die Nagorno-Karabach-konflik het 'n chroniese energietekort veroorsaak. In hierdie periode, wat die "donker jare" genoem word, het baie inwoners nie oor die nodige energie vir die verwarming van hul woonstelle beskik nie en is hoër vlakke van kindersterftes aangeteken. Die Spitak-aardbewing en die oorlog met Azerbeidjan het baie Armene permanent gestremd gelaat (die totale aantal gestremdes in die land word op sowat 100&nbsp;000 beraam). Daarnaas plaas die groot aantal vlugtelinge en hoë vlakke van sigaretverbruik druk op Armenië se gesondheidsdienste en welvaartstelsel. Nog in 2007 moes sowat vyf persent van die totale bevolking (slagoffers van die Spitak-aardbewing en vlugtelinge uit Azerbeidjan) van noodbehuising gebruik maak.<ref>{{de}} [http://ec.europa.eu/world/enp/pdf/country/enpi_csp_armenia_de.pdf ''Armenien – Europäische Gemeinschaft: Länderstrategiepapier für den Zeitraum 2007–2013, bl. 11'']</ref> == Godsdiens == === Die kerstening van Armenië === [[Lêer:Church service, Yerevan (5211267961).jpg|duimnael|links|Kerkdiens in Jerewan]] [[Lêer:Gregory theIlluminator Cell Khor Virap2.jpg|duimnael|Die monniksel van Sint Gregorius die Verligter in die Khor Virap-klooster]] [[Lêer:Ejmiadzin Cathedral4.jpg|duimnael|Die Katedraal van Edjmiadzin]] Die Armeens-Apostoliese Kerk word as die oudste staatskerk ter wêreld beskou. In 301 het die destydse Armeense koninkryk onder koning Trdat III die Christendom amptelik as sy godsdiens aanvaar. Armeense Christene beroep hulle op die vroeë sendingsreise wat die apostels Thaddeüs en Bartolomeüs in die 1ste eeu n.C. onderneem het – in 'n tyd toe die Armeense Ryk nog deur die Armeens-Persiese Arsakiede-dinastie geregeer is en die bevolking merendeels die godhede van die Persiese panteon aanbid het. Sodoende verwys die Armeense staatskerk na homself as apostolies. Nogtans word die kerstening van Armenië en die vestiging van 'n Christelike staatskerk aan Sint Gregorius toegeskryf, 'n heilige wat ook Lusavoritch of die Verligter genoem word. Na die Armeense Kerk word derhalwe ook as Gregoriaanse Kerk verwys.<ref>{{de}} ''Das Große Welt Lexikon in 21 Bänden''. Boekdeel I. Mannheim: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG 2007, bl. 456</ref> Die uitbreiding van die Christelike geloof na alle Armeense landsdele was die dryfkrag agter die ontwikkeling van die Armeense alfabet deur die monnik Mashtots Mesrop. Vervolgens is godsdienstige literatuur uit Sirië, Griekeland en Egipte na Armeens vertaal, waaronder die Evangelies en later die hele [[Bybel]]. === Die Armeens-Apostoliese Kerk as deel van die oosterse kerkfamilie === Die Armeense Kerk het die Konsilie van Chalcedon, wat in 451 plaasgevind het en waarvolgens die eenheid van goddelikheid en menslikheid in Jesus Christus sy uitdrukking in "twee nature in een persoon en hipostase" sou vind, verwerp. Hierdie terminologie is deur Armeense Christene ook tydens 'n reeks sinodes in die 6de eeu nie aanvaar nie. Saam met Koptiese, Siriese, Etiopiese en Indiese Christene in die Siriese tradisie erken die Armeense kerk die "enkele natuur van die vleesgeworde God" waardeur die "onverbreekbare hipostatiese eenheid van die menslike en goddelike natuur van Jesus Christus" beklemtoon word. Binne die Christendom word die Armeense Kerk sodoende by die miafisiete en die oosterse kerkfamilie gereken. Die Armeense Kerk het sy selfstandigheid en nasionale onafhanklikheid nog eens in 552 met die invoering van 'n eie tydsrekening bevestig. === Kerkorganisasie === {{Hoofartikel|Kerk (organisasie)}} Sedert 1441 is Edjmiadzin as setel van die Katholikos, kerkhoof van alle Armeense Christene, ook die geestelike sentrum van die Armeense Kerk. Die huidige Katholikos, Karekin II Nersisian is in die najaar van 1999 verkies. Nogtans word die Armeense Kerk administratief in verskillende afdelings verdeel. So is daar ook 'n Kilikiese Katholikosaat in Antelias naby Beiroet waaraan die Armeense dioseses van die Nabye en Midde-Ooste net soos dié van Noord-Amerika ondergeskik is. Naas Armeens-Apostoliese Christene is daar ook klein gemeenskappe [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en Protestantse Armene. Katolieke Armene het noue bande met die Mechitariste-orde, 'n kongregasie van Armeens-Katolieke geestelikes met gemeentes in die Nabye Ooste, Europa en Noord-Amerika. == Politiek == === Staatsvorm en grondwet === [[Lêer:Armenia Passport.svg|duimnael|'n Armeense paspoort]] Armenië is sedert September 1991 'n onafhanklike presidensiële republiek. Die eenkamer-parlement (of Nasionale Vergadering) met 131 afgevaardigdes word elke vier jaar verkies. Die Armeense grondwet van 1995 is verskeie kere gewysig. In die laaste referendum, wat op 27 November 2005 gehou is, het kiesers 'n wysiging goedgekeur waarvolgens die parlement meer bevoegdhede gekry het. Die president, wat as staatshoof vir 'n ampstermyn van vyf jaar deur die volk verkies word, benoem die eerste minister wat deur die parlement goedgekeur moet word. === Huidige regering === [[Lêer:Vahagn Khachaturyan portrait (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die huidige president Vahagn Khachaturjan in 2022]] [[Lêer:2014 Erywań, Budynek Zgromadzenia Narodowego Republiki Armenii.jpg|duimnael|Armenië se Nasionale Vergadering]] Volgens die amptelike stemuitslae het die huidige president van Armenië, [[Vahagn Khachaturjan]], in die parlementêre presidentsverkiesing, wat op 3 Maart 2022 gehou is, 100 persent op hom verenig. Dit was die tweede keer dat die president deur die Nasionale Vergadering verkies in plaas van populêre stem verkies is. Die huidige regeringskoalisie bestaan sedert die laaste verkiesing op 2 April 2017 uit die Republikeinse Party (49,2 persent van die uitgebragte stemme) en die Armeense Revolusionêre Federasie (6,6 persent). Die opposisie in die Nasionale Vergadering met altesaam 105 afgevaardigdes, wat vir 'n termyn van vyf jaar verkies word, word gevorm deur die party Voorspoedige Armenië (27,4 persent) en die Uitweg-alliansie (7,8 persent). Nikol Pasjinjan dien sedert 8 Mei 2018 as eerste minister van Armenië. == Ekonomie == === Ontwikkeling === [[Lêer:Khor Virap.jpg|duimnael|links|Wingerde teen die agtergrond van berg Ararat wat oorkant die grens in Turkye geleë is]] [[Lêer:Armenian cognacs.jpg|duimnael|[[Armeense brandewyn]] in die [[Moskou]]se ''Rio''-winkelsentrum]] [[Lêer:Trh č. 1, Jerevan.jpg|duimnael|"Mark Nommer 1" in Jerewan]] Binne die Sowjetunie se stelsel van 'n sentrale planekonomie het in Armenië 'n moderne nywerheidsektor ontstaan wat susterrepublieke van masjientoerusting, tekstiele en ander vervaardigde goedere voorsien en in ruil hiervoor grondstowwe en energie ingevoer. Die Armeense ekonomie het 'n sterk agrariese karakter. Die groot agro-industriële ondernemings uit die Sowjettydperk is intussen in kleiner eenhede omgeskep. Kort ná die onafhanklikheidswording in 1991 is Armenië in 'n ernstige ekonomiese krisis gedompel wat deur 'n sterk krimpende bruto nasionale produk en 'n verlaging van lewenstandaarde gekenmerk was. Eers vanaf die middel van die 1990's het die ekonomie begin konsolideer. Armoede en inflasie is verminder en die geldeenheid dram gestabiliseer. Die gemiddelde maandelikse salaris het in 2013 sowat 150&nbsp;000 AMD (VSA-$369) beloop.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/Armenien_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Armenië'']</ref> Die transformasieproses na 'n markgerigte ekonomie, wat privatisering van klein en middelgroot staatsondernemings, hervormings en die integrasie in die wêreldekonomie behels het, is deur die oorlog met Azerbeidjan en die geopolitiese gevolge daarvan bemoeilik. So was Armenië nie net genoodsaak om vlugtelinge uit die oorlogsgebied in Nagorno-Karabach en Azerbeidjan te akkommodeer nie, maar ook om sy verdedigingsuitgawes aansienlik te verhoog en Azerbeidjanse en Turkse blokkademaatreëls te omseil. Die grense met Turkye en Azerbeidjan is sedert 1994 gesluit, en slegs lugvervoer word toegelaat. In- en uitvoere word onder meer deur Georgië vervoer wat ekstra koste veroorsaak. Weens die gebrek aan spoorverbindings met Iran is dié land tans geen volwaardige alternatief nie. Die relatief klein uitvoerbasis en monopolistiese strukture in belangrike ekonomiese sektore maak Armenië kwesbaar vir 'n verswakking in die wêreldekonomie. Vanaf 1998 het die Armeense ekonomie stewige groei getoon waarby die bruto binnelandse produk (BBP) tussen 1998 en 2004 jaarliks met tussen 3,4 en 13,9 persent gegroei het. Baie van dié ekonomiese groei is deur beleggings van welvarende Armene in die buiteland gestimuleer. Daarnaas is sowat 700&nbsp;000 Armene ten minste tydelik in die buiteland werksaam en stuur 'n deel van hul inkomste huis toe. Die geldoordragte van Armene in die buiteland dra sowat 19 persent tot die BBP by.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 651</ref> So ontvang Armeense huishoudings jaarliks omstreeks 900 miljoen VSA-$ uit die buiteland, waarvan sowat 40 persent uit Rusland en 25 persent uit die Verenigde State. Die informele sektor speel steeds 'n belangrike rol. Die internasionale finansiële krisis het reeds in 2008 negatiewe uitwerkings op die Armeense ekonomie gehad. Die groeikoers van die BBP het in 2008 verstadig tot 6,8 persent. In 2009 het die BBP met 14,4 persent gekrimp – dit was die tweede ergste ekonomiese insinking in 'n lidland van die Gemeenskap van Onafhanklike State (GOS) ná [[Oekraïne]].<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/nachschlagen/lexika/fischer-weltalmanach/65629/armenien?p=all ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Armenien – Das Land in Zahlen'']</ref> Die buitelandse skuldlas het van 1,59 tot 2,9 miljard VSA-$ gestyg, terwyl die begrotingstekort as gevolg van laer belastinginkomste van 1 tot 8 persent van die BBP vergroot het. 100&nbsp;000 arbeidsmigrante, wat uit Rusland en Oekraïne teruggekeer het, het tot die plaaslike arbeidsmark toegetree. Die Armeense ekonomie het in 2010 geleidelik begin herstel en 'n positiewe groei van die BBP van 2,6 persent aangeteken. Ontleders verwag nie dat die land in die afsienbare toekoms weer 'n dubbelsyfergroei soos in die tyd voor die krisis sal kan behaal nie. Die ekonomiese groei het desondanks versnel tot 4,6 persent in 2011 en 7,2 persent in 2012.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Armenien/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Ekonomie van Armenië. Besoek op 26 Julie 2013''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213052739/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Armenien/Wirtschaft_node.html |date=13 Februarie 2014 }}</ref> Die aansienlike afname in uitvoere, geldoordragte, regstreekse beleggings en privaat kapitaaltoevloei het in 2009 'n ernstige tekort op Armenië se betalingsbalans veroorsaak. Alhoewel die tekort op die handelsbalans in 2010 weer verminder het, bly die kapitaalbalans ongunstig. Uitvoere ter waarde van een miljard VSA-$ het nie vergoed vir 3,8 miljard VSA-$ se invoere nie en die handelsbalans het sodoende weer 'n groot tekort getoon. In 2012 is goedere ter waarde van 4,26 miljard VSA-$ ingevoer, Armeense uitvoere het 1,42 miljard VSA-$ beloop. Die [[Internasionale Monetêre Fonds]], [[Wêreldbank]], Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW), Rusland en ander leners het sedert 2009 lenings ter waarde van meer as twee miljard € aan Armenië toegestaan.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_B8D30751297C4CBC9EBC16973B0CE96/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Armenien/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Armenië – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121207114524/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_B8D30751297C4CBC9EBC16973B0CE96/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Armenien/Wirtschaft_node.html |date= 7 Desember 2012 }}</ref> === Landbou === [[Lêer:Armenia - Terrestrial Paradise?.jpg|duimnael|Vrugtemark in Jerewan]] Die ongunstige geografie beperk landboubedrywighede tot 44 persent van die oppervlakte, waarby die grootste deel van die landbougrond as weivelde vir skape en bokke dien. Die landbousektor het in 2011 17,8 persent (nywerheidsektor: 37,7%, dienstesektor: 44,5%) van die BBP bygedra, maar nog in 2004 47 persent van die ekonomies aktiewe bevolking in diens gehad. Die akkerbougebiede is hoofsaaklik in die Ararat-vlakte rondom Jerewan en in 'n aantal riviervalleie geleë. Hoë opbrengste word slegs deur besproeiing behaal. [[Katoen]], [[rys]], [[tabak]], suikerbiet, meloene, [[wyn]] en vrugte word in gebiede met 'n hoogte van maksimaal 900 meter bo [[seevlak]] verbou, terwyl [[graan]] nog in hoogtes tot 2&nbsp;300 meter geoes kan word. Naas skaap- en bokteelt speel ook beesboerdery 'n belangrike rol. === Mynbou en energiebedryf === [[Lêer:Obsidiandose.jpg|duimnael|'n Klein houer wat van Armeense obsidiaan gemaak is<br /><small>Foto: Lysippos, Duitse Wikipedia</small>]] Klein hoeveelhede [[koper]], [[bauxiet]], [[goud]], [[silwer]], molibdeen, lood, sink en nefelien ('n veldspatoïed) word plaaslik ontgin en verwerk. Armenië is ryk aan sowel vulkaniese gesteentes (waaronder tufsteen in 'n groot verskeidenheid kleure, die swart glansende vulkaanglas obsidiaan, maar ook marmer en basalt) asook edel- en halfedelgesteentes soos smaragde, robyne, berille of turkooise. Minerale en edelgesteentes is naas [[mineraalwater]] en [[Armeense brandewyn|brandewyn]] belangrike uitvoerprodukte. Geslypte [[diamant]]e word hoofsaaklik na [[België]], [[Israel]] en [[Switserland]] uitgevoer. Armenië beskik nouliks oor fossiele energiebronne. Klein herwinbare reserwes aardgas en [[ruolie]] in die Ararat-vallei en in die noordweste van die land kan tans nie ekonomies ontgin word nie. Sowat 50&nbsp;000 ton [[steenkool]] word jaarliks in die klein steenkoolvelde naby Idjewan en Djadjoer ontgin. Waterkragsentrales soos dié by die afloop van die Hrasdan-rivier uit die Sewanmeer voorsien net in 'n relatief klein persentasie van Armenië se totale kragverbruiker. 'n Aantal termiese kragsentrales maak gebruik van ingevoerde aardgas en ruolie. Die kernaanleg Metsamor naby Jerewan daareenteen produseer byna veertig persent van die land se elektrisiteit. Rusland en Armenië het op 6 Februarie 2008 'n ooreenkoms oor samewerking in die plaaslike uraanmynbou aangegaan. Armenië se uraanreserwes word op tussen 30&nbsp;000 en 60&nbsp;000 ton beraam en sal ná hul ontginning in Rusland verryk word. Ooreenkomste oor die bou van twee waterkragsentrales by die Araks-grensrivier en 'n gaspyplyn is in 2004 en 2005 met Iran aangegaan, onder meer om Armenië se afhanklikheid van Russiese gasinvoere te verminder.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2005, bl. 64</ref> Nogtans probeer Rusland sy politieke en ekonomiese invloed in Armenië deur middel van energie-uitvoere en beleggings in die Armeense energiebedryf te handhaaf en vergroot. Die meerderheid aandele van die Armeens-Russiese gasmaatskappy ''ArmRosGas'' is in hande van die Russiese gasreus ''Gazprom'' en sy dogtermaatskappy ''Itera'', terwyl hulle ook die Armeense deel van die gaspyplyn tussen [[Tabris]] in Iran en die Armeense stad Kajaran besit. Die Armeense kernaanleg Medzamor word die deur die Russiese onderneming ''Rosatom'' bedryf wat moontlik ook nuwe aanlegte in die land sal bou. === Nywerheid- en dienstesektor === [[Lêer:Ջրառատ.JPG|duimnael|Gasaangedrewe kragaanleg in Jrarat]] Die belangrikste nywerheidsektore is masjienbou, die chemiese bedryf (wat onder meer kaoetsjoek, kunsmis en plastiek produseer), tekstiel- en skoene-, metaal-, voedsel- en aluminiumvervaardiging. 'n Spesiale industriële sektor is die bewerking van ingevoerde ru-diamante. Die sleutelbedrywe energie en telekommunikasie word deur 'n aantal Russiese ondernemings oorheers. So is die meerderheid aandele aan ''Armrosgazprom'', 'n Armeense onderneming wat aardgas invoer en aan plaaslike verbruikers verskaf, in besit van die Russiese staatsbedryf ''Gazprom'', die Armeense kragnetwerk is in besit van 'n dogtermaatskappy van die Russiese staatsbeheerde onderneming ''UES'', terwyl die ''Armenia Telephone Company'' volledig in besit van die Russiese privaat onderneming ''VimpelCom'' is. Die Armeense hoë tegnologiebedryf trek voordeel uit die beleggings van buitelandse inligtingstegnologie-ondernemings wat hul produkte in die land laat ontwikkel. ''Lycos Europe'' het in sy plaaslike filiaal sowat 400 programmeerders in diens. Die ''Armenian Internet Company (Arminco)'' is die grootste internetverskaffer in Armenië. === Toerismesektor === [[Lêer:Tatev Monastery from a distance.jpg|duimnael|Die Tatev-klooster in Suid-Armenië]] Die [[toerisme]]sektor is een van die snelste groeiende bedrywe in Armenië. Buitelandse valuta, wat jaarliks in dié bedryf verdien word, word op meer as een vyfde van die totale uitvoerwaarde beraam. In die eerste ses maande van 2014 het 496&nbsp;000 buitelandse toeriste 'n besoek aan die land gebring, 'n styging van 17,3 persent in vergelyking met dieselfde periode in die vorige jaar. Die aantal toeriste tussen Januarie en Desember 2013 het 925&nbsp;000 beloop, 'n styging van 9,7 persent teenoor 2012.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=1110294.html ''GTAI, 5 November 2014: Wirtschaftstrends Jahreswechsel 2014/15 – Armenien. Besoek op 15 April 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128183732/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte%2Cdid%3D1110294.html |date=28 November 2017 }}</ref> In 2013 het die meeste toeriste uit die Russiese Federasie (44 persent), die [[Europese Unie]] (tussen 12 en 14 persent) en Iran (7 persent) gekom. Drie vyfdes van alle besoekers was etniese Armene. Nuwe toeristegeriewe soos hotelle is tans in aanbou of word beplan, waaronder beleggings van internasionale hotelkettings. Besondere aandag hierby geniet die Tatev-klooster, een van die vernaamste toeriste-aantreklikhede in die land. Langs die hoofpaaie ontstaan steeds meer moderne motelle, dikwels saam met eetplekke. Toerisme is een van die belangrikste aspekte van Russies-Armeense samewerking. Van die altesaam 1,5 miljoen buitelandse toeriste in 2017 was sowat 410&nbsp;000 burger van die Russiese Federasie. Toegangsvereistes vir Russiese toeriste is verslap; so word geen visum of paspoort vereis nie – Russiese identiteitskaarte is voldoende. === Buitelandse beleggings en ekonomiese samewerking === Die doeltreffende regstelsel is een van baie faktore wat 'n gunstige beleggingsklimaat in Armenië verseker. Die grootste beleggingsprojekte word tans – naas Russiese maatskappye – deur ondernemings uit [[Duitsland]], die Verenigde State, [[Frankryk]], die [[Volksrepubliek China]], Iran en [[Japan]] aangepak. Veertig persent van alle [[regstreekse buitelandse belegging]]s (of VSA-$4 miljard) was in 2019 uit die Russiese Federasie afkomstig.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/internationales/europa/russland/analysen/286949/analyse-armenisch-russische-beziehungen-geschichte-realitaet-und-beweggruende-der-beiden-partner ''bpb.de Bundeszentrale für politische Bildung, 5 Maart 2019: Analyse: Armenisch-russische Beziehungen: Geschichte, Realität und Beweggründe der beiden Partner. Besoek op 16 Desember 2019'']</ref> Armenië is 'n lidstaat van die Wêreldhandelsorganisasie, die Internasionale Monetêre Fonds, die Wêreldbank, die Europese Bank vir Heropbou en Ontwikkeling, die Asiatiese Ontwikkelingsbank en die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking in die Swartseegebied. Bilaterale vryehandelsooreenkomste is onder meer met Georgië en Rusland gesluit. Die Armeense regering het reeds in 2014 aangekondig dat die land moontlik tot die Russiese Doeane-unie sal toetree.<ref>{{de}} [http://www.abendblatt.de/politik/article122621847/Der-eingefrorene-Krieg-in-Berg-Karabach.html ''www.abendblatt.de, 6 Desember 2013: Der eingefrorene Krieg in Berg-Karabach. Besoek op 9 April 2014'']</ref> Op 2 Januarie 2015 het Armenië 'n lidland van die Russies-oorheerste Eurasiese Ekonomiese Unie (EEU) geword, 'n streekhandelsblok met ’n gemeenskaplike beleid oor migrasie, investering en energie.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Recht-Zoll/Zoll/_zoll_aktuell,did=1148926.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 7 Januarie 2015: Armenien wird Mitglied der Eurasischen Wirtschaftsunion. Besoek op 15 April 2015''] {{dooie skakel}}</ref><ref>{{af}} [http://www.netwerk24.com/nuus/2014-03-23-russe-droom-van-eurasiese-unie ''netwerk24.com, 23 Maart 2014: Russe droom van Eurasiese Unie. Besoek op 15 April 2015''] {{dooie skakel}}</ref> Sy lidmaatskap in die EEU sal Armenië moontlik in staat stel om aardgas, olieprodukte en onverwerkte diamante teen beter voorwaardes uit die Russiese Federasie in te voer, terwyl die land se verwerkende nywerhede beter toegang sal kry tot die Russiese afsetmark. Armenië sal vanweë sy gunstige geografiese ligging verder voordeel kan trek uit die uitbou van handelsbetrekkinge tussen die Russiese Federasie en Iran. === Buitelandse handel === Armenië voer hoofsaaklik ardgas en olieprodukte, masjiene en uitrustings (insluitende elektrotegniese en elektroniese goedere), voertuie, verwerkte voedselprodukte, chemiese en farmaseutiese produkte, nieedele metale en metaalprodukte in. Die vernaamste uitvoerprodukte is koperertse en -konsentraat, ferromolibdeen en goud en alkoholiese dranke (veral brandewyn). Drie vyfdes van alle Armeense uitvoere was in 2013 mynbou- of metallurgiese produkte, terwyl 'n sesde van die totale uitvoerwaarde met alkoholiese dranke verdien is. Die belangrikste handelsvennote in 2013 was: {| class="wikitable" ! Invoere<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=1110294.html ''GTAI, 5 November 2014: Wirtschaftstrends Jahreswechsel 2014/15 – Armenien. Besoek op 15 April 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128183732/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte%2Cdid%3D1110294.html |date=28 November 2017 }}</ref> ! Miljoene VSA-$ ! Uitvoere ! Miljoene VSA-$ |---- |- | Russiese Federasie | 882 | Russiese Federasie | 334 |---- |- | Georgië | 460 | Bulgarye | 152 |---- |- | Verenigde Arabiese Emirate | 289 | België | 131 |---- |- | Switserland | 254 | Iran | 90 |---- |- | Oekraïne | 213 | VSA | 90 |---- |- | VR China | 194 | Kanada | 90 |---- |- | Duitsland | 189 | Duitsland | 86 |} == Literatuur == === Klassieke Armeense literatuur === ==== Die goue tydperk ==== [[Lêer:Mashtots and korjun.jpg|duimnael|links|Standbeeld van Sint Mesrop Mashtots voor die Matenadaran-biblioteek in Jerewan]] [[Lêer:ArmenianBiblePage sm 14 c.jpg|duimnael|'n Armeense Bybel]] Voor die invoering van die Armeense alfabet in die 5de eeu n.C. was daar reeds 'n heidense mondelinge literatuur waarvan min voorbeelde oorgelewer is. Ook ná hul kerstening in 301 n.C. was Armene nog sowat 'n eeu lank op Griekse en Siriese weergawes van die Bybel en ander godsdienstige tekste aangewese. Aangesien die gewone bevolking nie oor enige kennis van dié twee tale beskik het nie, het Mesrop Mashtots volgens oorlewering in 405 saam met ander geleerdes die Armeense alfabet as voorvereiste en basis vir 'n selfstandige Armeense literatuur geskep. Die patriarg Sahak (Isaak) die Grote en Mesrop het 'n skool van vertalers in die lewe geroep wat na Edessa en Konstantinopel uitgestuur is om Siriese en Griekse kopieë van belangrike werke te verkry en hulle vervolgens na Armeens te vertaal. Die 5de eeu word algemeen as die goue tydperk van die Armeense letterkunde beskou, waarby literêre aktiwiteite hoofsaaklik aan vertaalwerk gewy is. Nogtans het ook oorspronklike literêre werke in Armeens ontstaan, soos die verhale van Eghishe en Ghazar Parpetsi. Die meesterwerk van klassieke Armeense literatuur was Eznik Koghbatsi se "Verwerping van sekte", 'n polemiese teks wat die Christelik-ortodokse geloof teen heidense Armeense bygelowe, Iranse dualisme, Griekse filosofie en [[Gnostisisme|gnostiese]] Marcionitiese leerstellings verdedig. Dié werk, waarvoor ook Griekse bronne gebruik is, is uniek vanweë sy suiwer klassieke styl en verskaf bowendien waardevolle inligting oor die genoemde godsdienstige en filosofiese onderwerpe. Armeense vertalers het ook in die tydperk tussen die 6de en 8ste eeu, die silwertydperk van Armeense literatuur, voortgegaan met hul vertaalwerk sodat onder meer werke van Christelike heiliges soos Johannes Chrysostomos en Kirillos van Alexandrië as Armeense weergawes beskikbaar was. Die sogenaamde Hellenistiese of Yunaban-skool het slaafse vertalings van Griekse werke uit 'n verskeidenheid velde soos grammatika, teologie en wysbegeerte opgelewer, waaronder werke van [[Plato]], [[Aristoteles]] en Philo van Alexandrië. Hellenistiese invloede word ook sigbaar in die nuwe literêre genre van die Alexanderroman en in pogings om die Armeense skryftaal in grammatikale opsig om te vorm volgens die reëls van die Griekse grammatikus Dionysios Thrax. ==== Middeleeuse literatuur ==== [[Lêer:Thomas Artsruni. History of the House of Artsrunik.jpg|duimnael|Thomas Artsruni se "Geskiedenis van die Huis van Artsruni". Uitgawe van 1852]] In die 10de en 11de eeu het die onafhanklike Bagratiede-koninkryk in Armenië, die Artsruni-koninkryk van Vaspurakan en die Koninkryk Siuniq 'n politieke en kulturele raamwerk geskep waarin Armeense kuns, literatuur en argitektuur meer vrylik as ooit tevore kon floreer. Die vernaamste literêre persoonlikheid in die 10de eeu – en die eerste groot Armeendse digter – was Sint Gregorius Narekatzi. Naas mistiese digkuns en himnes het ook prosawerke soos sy Kommentaar op die Hooglied van Salomon uit sy pen gevloei. In dieselfde eeu het Thovma (Thomas) Artsruni met sy "Geskiedenis van die Huis van Artsruni" 'n waardevolle historiese bron oor die Armeense geskiedenis in die eerste helfte van die 10de eeu geskryf wat later deur anonieme skrywers tot 1121 voortgesit is. Armenië se verhoudinge met die [[Arabiese wêreld]] staan sentraal in patriarg Johannes VI Draskhanakertzi se "Geskiedenis van Armenië". Dié werk word as 'n eerstehandse verslag geag aangesien Johannes self betrokke was by die gebeurtenisse wat hy in sy boek behandel. In die laat 10de en vroeë 11de eeu het verdere geskiedkundige werke ontstaan – biskop Ukhtanes se "Geskiedenis van Armenië" en "Geskiedenis van die kerkskeiding tussen Georgiërs en Armene", en Stephanos Asoghik se "Universele Geskiedenis" wat as 'n uiters betroubare bron beskou word. Daarenteen verbind Aristakes Lastivertzi se "Geskiedenis van Armenië", waarin die val van die Bagratiede-ryk in 1045, die verwoesting van Ani in 1064 en die oorwinnings van Seldjoekiese Turke sentraal staan, die literêre genres van heldedig en historiese verhaal met mekaar. Die verbrokkeling van die Groot-Armeense Ryk omstreeks 1100 en die opkoms van Klein-Armenië in Kilikië as nuwe kulturele spilpunt van die Armeense volk het gepaard gegaan met die ontwikkeling van twee selfstandige takke van die Armeense literatuur – Wes- en Oos-Armeens. Skrywers in albei kulturele kringe het voortgegaan om werke in klassieke Armeens te skep, maar daarnaas het ook die omgangstaal ingang tot die literatuur gevind. Die Mameloeke-inval van 1375 en Timoer se veldtog in 1385 het genoeg verwoesting gesaai om die kulturele en literêre lewe in Armenië in 'n lang tydperk van algehele agteruitgang te laat binnegaan. ==== Vroeë moderne tydperk ==== [[Lêer:Rus Stamp Sayat Nova.jpg|duimnael|links|Die Sowjet-Russiese posdiens het Sayat-Nova in 1962 met 'n posseël vereer]] In die 17de eeu was daar eerste tekens van 'n herlewing in die kulturele lewe van Armene. Terwyl historiese werke uit dié periode, soos geskryf deur Araqel van Tabriz en Zaqaria die Diaken, oor die dade van Turkse en Persiese oorheersers handel, het ander outeurs reeds in aanraking gekom met westerse geleerdes en werke in Latyn. Oskan van Jerewan, wat in 1614 in die nuutgestigte Armeense nedersetting Nieu-Julfa in Isfahan, Persië gebore is, het met die Dominikaanse monnik Pirandelli saamgewerk om in 1666 die eerste Armeense Bybel in Amsterdam te laat druk. Die tradisie van verbeeldingryke skryfkuns in Armeens dateer terug na die 13de eeu. So het Armenië sy eie troubadours voortgebring, gewilde sangers soos Nahapet Kuchak, een van min Armeense digters wat in die 16de eeu liedere oor liggaamlike liefde gesing het; Hovnatan Naghash (1661–1722), en – in die 18de eeu – Aruthin Sayadian, beter bekend as Sayat-Nova, die mees bekende digter van dié literêre stroming wat, temidde van 'n Christelik-godsdienstige samelewing, wêreldlike liedkuns vol van romantiese uitdrukkingskrag geskep het. ==== Moderne literatuur ==== [[Lêer:Abovianportrait.jpg|duimnael|upright|Khachatur Abovian (1809–1848) word as een van die vernaamste literêre persoonlikhede van Armenië beskou]] Die 18de eeu was 'n periode van kulturele herlewing wat sy hoogtepunt teen die middel van die volgende eeu met die ontwikkeling van 'n moderne Armeense literatuur gevind het. Die enigste struikelblok was die gebrek aan 'n literêre standaardtaal. Intellektueles in sowel Turkye asook Russies-Armenië was verdeel in voorstanders van die voortgesette gebruik van klassieke Armeens en kampvegters vir moderne gesproke variante van Armeens. Die laasgenoemdes het uiteindelik geseëvier. So is literêre tekste in die oostelike Armeense taalgebied in 'n aangepaste variant van Jerewan se dialek (''rusahayeren'') geskryf, literatuur in die weste in 'n aangepaste vorm van Armeens soos dit in Istanboel gebesig is. Maar dit was in Europa waar Armeense skrywers hul inspirasie en ideale probeer vind het. Khachatur Abovian (1809–1848), 'n opvoedkundige en voorstander van modernisering, het in die vroeë 19de eeu die eerste roman in die moderne Armeense standaardtaal geskryf. Nogtans was hy sy tyd vooruit, en geen van sy literêre werke is gedurende sy loopbaan as skrywer gepubliseer nie voordat hy in 1848 spoorloos verdwyn het. Eers ná die stigting van die Armeense Sosialistiese Sowjetrepubliek het hy erkenning as die "vader van moderne Armeense literatuur" gekry. Die roman "Wonde van Armenië" (geskryf in 1841 en postuum gepubliseer in 1858) word as sy belangrikste werk beskou. Hakob Paronian en Ervand Otian was twee westers-georiënteerde outeurs wat sukses met satiriese romans behaal het, terwyl Grigor Zohrab hom op realistiese kortverhale toegespits het. Die vernaamste verteenwoordiger van Armeense toneelkuns was Paronian, die skrywer van onsterflike Armeense komedies soos "Die oosterse tandarts" wat steeds opgevoer word. == Mediabedryf == [[Lêer:ՅուԷսԱրմենիա հեռուստաընկերության շենքը Թարզանայում.jpg|duimnael|Die Armeense diaspora in die [[Verenigde State]] beskik oor hul eie televisiekanale. Die foto wys die ateljees van ''USArmenia TV'' in Tarzana, [[Kalifornië]]]] 3&nbsp;070 nieregeringsorganisasies en 1&nbsp;300 media is by die Departement van Justisie geregistreer. Die Armeense grondwet waarborg menings-, inligtings- en persvryheid, alhoewel daar bepaalde beperkings op mediadekking ten opsigte van militêre aangeleenthede en staatsveiligheid bestaan. Tans is daar 75 televisiekanale waarvan 18 landwyd uitgesaai word. Belangrike uitsaaiers sluit H1 (die voormalige Armeense staatstelevisie) met een program, vyf privaat kanale wat landwyd uitsaai, drie Russiese programme, Euronews, CNN asook 'n aantal privaat streekskanale in. Daar is openbare en privaat radio-uitsaaiers. Dagblaaie verskyn in Armeens (''Azg'', ''Hayastani Hanrapetutiun'', ''Irawunk'' en ''Aravot'') en Russies. Die weekblad ''Noyan Tapan Highlights'' verskyn in Engels. Die belangrikste nuusagentskappe is ArmenPress (wat deur die staat beheer word), Noyan Tapan, ARKA-sakenuus, Arminfo en Mediamax. === Armeense privaat televisie === ''Armenia TV'' is deur die Sarkisian-gesin in 1997 as die eerste privaat televisiemaatskappy in die nuutgestigte Republiek Armenië gestig. Artem Sarkisian, die gesin se patriarg, is 'n bekende televisiepersoonlikheid in die land wat ook erkenning as intellektueel, geskiedkundige en skrywer geniet. ''Armenia TV'' was 'n projek wat danksy die inisiatief van sy seuns Bagrat en Vaagn tot stand gekom het en tot die gewildste kanaal in die land ontwikkel het. In die vroeë 21ste eeu het die televisie-uitsaaier ook na die buiteland begin uitbrei. So het Vaagn Sarkisian in 2008 die ''USArmenia Television Network'' as Amerikaanse filiaal en basis vir 'n globale Armeense televisienetwerk gestig. As die gewildste Armeense TV-netwerk in die VSA versprei ''USArmenia TV'' sy program vanuit sy hoofkwartier in Burbank, Kalifornië 24 uur per dag as kabel-, satelliet- en internettelevisie vir kykers in die VSA, [[Kanada]] en [[Meksiko]]. == Vervoer == [[Lêer:ZvartnotsNewTerminal.jpg|duimnael|Die nuwe terminaal van die Zvartnots Internasionale Lughawe in Jerewan]] Die bergagtige terrein bemoeilik die bou van verkeersroetes en spoorweë. Groot dele van die hooglandgebiede is derhalwe nie maklik toeganklik nie. Die Armeense vervoerstelsel het in 1999 altesaam 852 kilometer se spoorlyne (die spoorlyn tussen [[Tbilisi]], Jerewan en Bakoe is die belangrikste roete) en 16&nbsp;000 kilometer se paaie behels. Groot dele hiervan moet gemoderniseer word.<ref>{{de}} ''Das Große WELT Lexikon in 21 Bänden. Boekdeel 1: Armenien''. Berlyn: Axel Springer 2007, bl. 454</ref> 'n Opvallende kenmerk van Armenië se vervoerwese is die hoë persentasie motorvoertuie wat met aardgas in plaas van petrol of diesel aangedryf word. Die Armeense departement van vervoer beraam die aandeel gasaangedrewe motors op tussen 20 en 30 persent – 'n rekordgetal in vergelyking met ander Europese lande (drie persent in [[Nederland]], aansienlik minder in [[Duitsland]]).<ref>{{de}} [http://honorarkonsulat-armenien.de/wirtschaft.htm ''Honorarkonsulat der Republik Armenien: Wirtschaft'']</ref> Die rede vir hierdie ontwikkeling is die hoë vervoerkoste van petrol en diesel, terwyl aardgas teen laer pryse per pyplyn uit Rusland ingevoer kan word. Die strategies belangrike Irans-Armeense oliepyplyn is in Maart 2007 in bedryf gestel. South Caucasus Railways (SCR), 'n dogtermaatskappy van die [[Russiese Spoorweë]] (RŽD), het die Armeense spoorwegbedrywighede (met 85 [[lokomotief|lokomotiewe]], 30 elektriese motorwaens, 58 passasiers- en 2&nbsp;000 vragwaens) by wyse van 'n openbare tender oorgeneem. Die bedrywighede het amptelik op 1 Junie 2008 begin met 'n konsessie vir dertig jaar wat ná twintig jaar met nóg twintig jaar verleng kan word.<ref>{{de}} [http://www.eurailpress.de/article/view/120/rzd_start_des_bahngeschaefts_in_armenien/browse/10.html ''eurailpress.de: RZD: Start des Bahngeschäfts in Armenien''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119120301/http://www.eurailpress.de/article/view/120/rzd_start_des_bahngeschaefts_in_armenien/browse/10.html |date=19 Januarie 2012 }}</ref> SCR beplan om in die eerste dertig jaar 400 miljoen VSA-$ in die plaaslike spoorweginfrastruktuur en 170 miljoen VSA-$ in voertuie te belê. Nuwe spoorweglyne sal tussen Jerewan en [[Batoemi]] en tussen Jerewan en Poti gebou word. == Kookkuns == [[Lêer:Armenian Lamb Stew (4568014155).jpg|duimnael|links|Armeense lambredie]] [[Lêer:Tschurtschchela from Armenia 2.JPG|duimnael|Sujuk, in Georgië ook bekend as churchkhela, is okkerneute in druiwesapjellie]] [[Lêer:Basturma or Pastroma from Armenia 1.JPG|duimnael|links|Basturma is gedroogde ham wat met 'n mengsel van rissies en knoffel omhul word]] [[Lêer:Suikerbrood van Geghard. - Armenia (2910350766).jpg|duimnael|Gata]] Armenië se wisselvallige geskiedenis het diep spore in die land se kookkuns gelaat. So word Armeense kooktradisies danksy die invloede uit aangrensende streke en lande – die Midde-Ooste, Griekeland en Iran – deur hul veelsydigheid gekenmerk, maar het ook self invloed uitgeoefen op die eetkuns van buurlande soos onder meer Sirië en Libanon. Wedersydse beïnvloeding het daartoe bygedra dat baie Armeense geregte tans ook op Griekse, Turkse en Libanese tafels aangetref word. Tradisioneel word 'n Armeense middagmaal in die wintermaande met 'n sop begin (''spas'' is 'n Armeense joghurtsop waarin eiers, meel, graankorrels en koljander vermeng word), terwyl in die warm somertyd ligte voorgeregte soos [[kaas]] en slaai genuttig word. Voorgeregte word meestal met vars (of gedroogde) en geurige kruie bedien. Gewoonlik word daarna gebraaide vleis met 'n verskeidenheid aartappel-bykosse as hoofdis voorgesit. Tipiese Armeense geregte is onder meer ''tolma'' (maalvleis, rys, uie en geurige kruie word hiervoor in wynblare toegedraai), ''harissa'' ('n soort bredie wat van grof gemaalde graankorrels en hoendervleis berei en tradisioneel as Paasgereg bedien word), ''köfte'' (maalvleisbolletjies met uie en kruie wat in vleisaftreksel gaargemaak word), ''chash'' (gekookte beesvleis met sout, knoffel en lemoensap, gewoonlik bedien met [[lavash]], die Armeense platbrood), ''chorovats'' (vleisstokkies met lam-, bees-, vark- of hoendervleis, soms ook vis, word op 'n oop vuur gebraai en met aartappels en groente voorgesit) en ''basturma'' (gedroogde en gekruide beesvleis). Sujuk, 'n sterk gekruide wors, het sy naam ook aan 'n soet nagereg verleen. Hiervoor word okkerneute gesnoer en druiwesap daaroor gesprinkel. Sodra die sap tot jellie klaargekook is, lyk die snoere op klein worsies. Lavash of Armeense platbrood word tradisioneel in 'n ''tonir'' of kleioond gebak en saam met baie geregte voorgesit en dikwels gevul met kaas, geurige kruie en groente. Armeense maaltye word afgerond met 'n verskeidenheid soet nageregte, waaronder sappige vars of droëvrugte, ''gata'' (Armeense botterkoek), ''Napoleon'' ('n roomkoek met blaardeeg), ''pachlava'' (warm blaardeeg wat met gekapte okkerneute, amandels of pistachioneute gevul en met heuning besprinkel word) en ''halva'' ('n mengsel van sesaamsaad, suiker, heuning en [[plantaardige olie]]s waarby vanielje, kakao, neute, amandels of pistachioneute gevoeg word). == Sport == [[Lêer:Armenia vs Portugal, 13 June 2015, V. Sargsyan Rep. Stad. Yerevan (7).jpg|duimnael|links|Die [[Republikeinse Stadion Vazgen Sargsyan]] in Jerewan]] [[Lêer:Ireland Armenia teams.jpg|duimnael|Die [[Armeense nasionale sokkerspan]] in [[Dublin]], [[Ierland]]]] [[Lêer:Levon Aronian 2011.jpg|duimnael|upright|Die skaakgrootmeester [[Levon Aronian]] is 'n voormalige [[FIDE]] gegradeer no. 2-speler en die vierde hoogste gegradeerde speler in die geskiedenis]] 'n Wye verskeidenheid sportsoorte word in Armenië uitgeoefen, waaronder die gewildste [[stoei]], [[gewigoptel]], [[judo]], [[sokker]], [[skaak]] en [[boks]] is. Armenië se bergagtige terrein bied goeie geleenthede vir [[ski]] en [[bergklim]]. Aangesien dit 'n landingeslote land is, kan [[watersport]]soorte slegs op mere uitgeoefen word, veral die [[Sevanmeer]]. Armenië het veral sukses op internasionale vlak in skaak, gewigoptel en stoei behaal. Armenië is ook 'n aktiewe lid in die internasionale sportgemeenskap met volle lidmaatskap by [[UEFA]] en [[IIHF]]. Dit huisves ook die Pan-Armeense Spele. Voor 1992 het Armene vir die USSR op [[Olimpiese Spele]] deelgeneem. Armenië was baie suksesvol as 'n deel van die Sowjetunie en het baie medaljes gewen en sodoende die USSR gehelp om die medaljetabel verskeie kere op Olimpiese Spele aan te voer. Die eerste Olimpiese medalje in die moderne geskiedenis, wat deur 'n Armeen gewen is, was deur [[Hrant Sjahinyan]] (soms gespel as Grant Sjaginyan), wat twee goue en twee silwermedaljes in [[gimnastiek]] op die [[Olimpiese Somerspele 1952]] in [[Helsinki]] gewen het. Om die sukses van Armene op die Olimpiese Spele te onderstreep, is Sjahinyan soos volg aangehal: {{blockquote|"Armeense sportmanne moes hul teenstanders met etlike kerwe oortref vir die kans om in enige Sowjetspan aanvaar te word. Maar ten spyte van dié probleem het 90 persent van Armeense atlete in die Olimpiese Sowjetspanne met medaljes teruggekom."<ref name="ArmeniaNow.com">{{en}} {{cite web |url=https://www.armenianow.com/features/6903/ambassadors_in_sport_independent |title=Ambassadors in Sport?: Independent Armenia far below the glory of Soviet times on the pitch, mat |publisher=ArmeniaNow |date=15 Desember 2006 |accessdate=28 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128074613/https://www.armenianow.com/features/6903/ambassadors_in_sport_independent |archive-date=28 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref>}} Armenië het vir die eerste keer op die [[Olimpiese Somerspele 1992]] in [[Barcelona]] onder 'n verenigde CIS-span deelgeneem en was baie suksesvol, nadat hulle drie goue en een silwermedalje in gewigoptel, stoei en [[skyfskiet]] gewen het, ondanks die feit dat hulle met slegs vyf atlete deelgeneem het. Sedert die [[Olimpiese Winterspele 1994]] in [[Lillehammer]] het Armenië as 'n onafhanklike land deelgeneem. Armenië neem op Olimpiese Somerspele deel aan boks, stoei, gewigoptel, judo, gimnastiek, [[atletiek]], [[sierduik]], [[swem]] en skyfskiet. Dit neem ook op Olimpiese Winterspele deel aan [[alpeski]], [[heg-en-steg-ski]] en [[kunsskaats]]. [[Sokker]] is ook gewild in Armenië. Die suksesvolste span was die [[FC Ararat Jerewan]] van die 1970's wat die Sowjetse Beker 1973 en 1975, asook die Sowjetse Topliga in 1973 gewen het. Ná die laasgenoemde sukses kon die FC Ararat aan die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] 1974–75 deelneem waar hulle, – ondanks 'n tuisoorwinning in die tweede been – volgens algehele telling in die kwarteindrondte teen die latere wenner [[FC Bayern München]] vasgeval het. Armenië het internasionaal as deel van die [[Sowjetse nasionale sokkerspan]] deelgeneem, voordat ná die [[Ontbinding van die Sowjetunie]] in 1992 die [[Armeense nasionale sokkerspan]] gestig is. Armenië kon nog nie vir 'n vername internasionale toernooi kwalifiseer nie, hoewel dié span ná onlangse verbeteringe in September 2011 die 44ste plek op die [[FIFA-wêreldranglys]] behaal het. Die nasionale span word bestuur deur die [[Sokkervereniging van Armenië]]. Die [[Armeense Premierliga]] is die hoogste vlak in Armeense sokker en word in onlangse jare deur die [[FC Pyunik]] oorheers. Deesdae bestaan dié liga uit agt spanne met die tweede vlak die [[Armeense Eerste Liga]]. Armenië en die Armeense diaspora het baie suksesvolle sokkerspelers opgelewer, waaronder [[Henrikh Mkhitaryan]], [[Youri Djorkaeff]], [[Alain Boghossian]], [[Andranik Eskandarian]], [[Andranik Teymourian]], [[Edgar Manucharyan]] en [[Nikita Simonyan]]. Djokaeff en Boghossian het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]] met [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] gewen, Teymourian het tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]] vir [[Iranse nasionale sokkerspan|Iran]] gespeel en Manucharyan in die Nederlandse [[Eredivisie]] vir [[AFC Ajax|Ajax]]. Mkhitaryan is een van die suksesvolste Armeense sokkerspelers in onlangse jare en hy het gespeel vir internasionale klubs soos [[BV Borussia Dortmund|Borussia Dortmund]], [[Manchester United]], [[Arsenal F.C.|Arsenal]] en nou vir [[AS Roma]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.panorama.am/en/news/2020/11/08/Mkhitaryan-scores-hat-trick-dedicates-the-victory-to-Armenians/2397125 |title=Mkhitaryan scores hat-trick, dedicates the victory to Armenians |publisher=Panorama |date=8 November 2020 |accessdate=9 November 2020}}</ref> [[Stoei]] is vir Armenië 'n suksesvolle sport op Olimpiese Spele. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1996]] in [[Atlanta]] het [[Armen Nazaryan]] die goue medalje in die mans se [[Grieks-Romeinse styl|Grieks-Romeinse]] vlieggewig (52&nbsp;kg) gewen en [[Armen Mkrtchyan]] die silwermedalje in die mans se vrystylpapiergewig (48&nbsp;kg) en sodoende Armenië se eerste twee medaljes in sy Olimpiese geskiedenis ingeoes. Tradisionele Armeense stoei word ''Kokh'' genoem en in 'n tradisionele klere uitgeoefen; dit was een van die invloede wat in die Sowjetse gevegsport [[sambo]] ingesluit is, wat ook baie gewild is.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Thomas A. Green |title=Martial arts of the world: en encyclopedia |year=2001 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara, Kalifornië |isbn=978-1-57607-150-2 |page=[https://books.google.com/books?id=v32oHSE5t6cC&pg=PA718 718]}}</ref> Die Armeense regering bestee jaarliks sowat $2,8&nbsp;miljoen vir sport en betaal dit aan die Nasionale Komitee vir Fisiese Opleiding en Sport, die beheerliggaam wat besluit watter programme by die vondse sal baat.<ref name="ArmeniaNow.com" /> Weens die onlangse jare se gebrek aan suksesse op internasionale vlak het Armenië 16 Sowjetse sportskole heropgebou en hulle met nuwe toerusting opgegradeer teen koste van altesaam $1,9&nbsp;miljoen. Die herbou van die plaaslike skole is deur die Armeense regering befonds. $9,3&nbsp;miljioen is bestee in die vakansiestad [[Tsaghkadzor]] om die [[wintersport]]infrastruktuur op te knap weens die teleurstellende vertonings op onlangse wintersporttoernooie. In 2005 is 'n fietsrysentrum in Jerewan geopen met die doel om Armeense fietsryers op wêreldvlak op te lewer. Die regering het ook belowe om $700&nbsp;000 aan Armene te betaal wat 'n goue medalje op Olimpiese Spele sou wen.<ref name="ArmeniaNow.com" /> Armenië is ook baie suksesvol in skaak, aangesien hulle die Wêreldspanskaakkampioenskap in 2011 en die Wêreldskaakolimpiade op drie geleenthede gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p004j7zg |title=Armenia: the cleverest nation on earth |publisher=[[BBC]] |date=18 Oktober 2009 |accessdate=1 Februarie 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Armenia|title=Armenia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Februarie 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/|title=Armenia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Februarie 2024}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Armenia|Armenië}} {{Wikt|Armenië}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://www.armeniapedia.org/ Armeniapedia.org – die Armeense Wiki] * {{en}} {{hy}} {{pl}} [http://hayastan.republika.pl/armenia.htm Poolse webblad oor Armenië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050914220409/http://hayastan.republika.pl/armenia.htm |date=14 September 2005 }} * {{de}} {{en}} [http://www.haias.net/ Virtual Armenia – Duitse webblad oor Armenië] * {{en}} [http://www.armgate.com/ Nuus en inligting oor Armenië] * {{en}} {{ru}} [http://www.armenianhouse.org/ Armenian House – Elektroniese biblioteek met dokumente oor literatuur, geskiedenis, godsdiens en ander onderwerpe] * {{en}} [http://www.armeniasearch.com/ Armeense Soekenjin en Gids] ; Geskiedenis ---- * {{en}} [http://www.armenianhistory.info/ Armenianhistory.info – Geskiedenis van Armenië] * {{en}} {{sv}} [http://www.armenica.org/ Armenica.org: Geskiedenis van Armenië] * {{en}} [http://ancientneareast.tripod.com/Armenia.html Die geskiedenis van antieke Armenië en die antieke Nabye Ooste] ; Nuuswebblaaie ---- * {{en}} {{hy}} {{ru}} [http://www.panarmenian.net/ PanARMENIAN Netwerk: Armeense Nuus] * {{en}} [http://www.armenianow.com/ Armeense nuuswebblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ |date=16 Mei 2008 }} ; Filatelie ---- * {{en}} [http://www.haypost.am/en Webtuiste van die Armeense posdiens Haypost met filateliese inligting] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Armenia|Armenië}} {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Armenië}} | Noord = {{vlagland|Georgië}} | Noordoos = {{vlagland|Azerbeidjan}} | Oos = {{vlagland|Azerbeidjan}} | Suidoos = {{vlagland|Iran}} | Suid = [[Nachitsjewan]] ({{vlagland|Azerbeidjan}}) • {{vlagland|Iran}} | Suidwes = {{vlagland|Turkye}} | Wes = {{vlagland|Turkye}} | Noordwes = {{vlagland|Turkye}} • {{vlagland|Georgië}} }} {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Armenië| ]] rm986g0iyy147qldfteu1kds7bpo5j3 0 11228 2891547 2712347 2026-04-08T04:55:17Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2891547 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Trias politica''}} [[Lêer:Scene at the Signing of the Constitution of the United States.jpg|duimnael|[[George Washington]] wat die Philadelphia-konvensie voorsit.]] In die [[reg]] behels die leerstuk van '''''trias politica''''' die '''skeiding van magte'''. Die [[staat]] se magte, naamlik wetgewende -, regsprekende - en uitvoerende gesag, moet geskei wees. Die doel daarmee is om die sentralisasie van mag te verhoed. Die oorspronklike [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]] verdeling, voorgestel deur [[John Locke]], is die wetgewende, uitvoerende en federale mag, waarvan laasgenoemde hom vir die nasionale verdediging beywer. Die verspreiding wat deesdae meer gereeld voorkom, behels 'n wetgewende gesag wat wette opstel, 'n uitvoerende gesag wat die daaglikse bestuur van die staat beoefen en 'n regsprekende gesag wat hierdie implementering teen die wet toets. Hierdie verdeling gaan terug na die werk van die Franse verligtingfilosoof [[Charles Montesquieu]], wat met hierdie staatstruktuur 'n alternatief vir die Franse [[absolutisme]] geformuleer het. == Kort geskiedenis == Die trias politica (die skeiding van magte) is 'n belangrike beginsel van die demokratiese staatsorganisasie. Dit gaan terug na die antieke Griekse konsep van sosiale organisasie, en veral na die verspreiding van die uitoefening van mag. In die vroeë [[Middeleeue]] (na die val van die [[Romeinse Ryk]]) is Noordwes-Europa gedurende die Groot Migrasie oorstroom deur veral Germaanse stamme. Die Germane het 'n stamorganisasie van hul samelewing gehad, en byna elke dorpie het 'n dorpshoof gehad. In die stamstelsel is besluite geneem deur die dorpshoof en 'n raad van dorpswyses. Hierdie beslissings was beide wetgewend, uitvoerend en geregtelik. Daardie stamstelsel ontwikkel redelik vinnig tot die [[Feodalisme|feodale stelsel]] waardeur die adellikes alle mag uitgeoefen het; mag wat hulle in die eerste plek vir hulself bewillig het, maar wat later in hul adelbriewe opgeteken is. In teenstelling met die Griekse en Romeinse formele regstradisie, het die Germane [[gewoontereg]]. In hierdie evolusie, is die regsrepekende gesag na vertrouelinge oorgedra (afgesien van enkele belangrike onderwerpe). Met die ontwikkeling van die stede in [[Europa]] het die sogenaamde "vryhede" ook ontstaan, gebiede wat nie onder die beheer van die adellikes was nie. Stede het hul eie regerings gekry, reëls uitgereik en regspraak ontwikkel. In [[Engeland]] het die adellikes seggenskap gekry oor die wetgewende deel van die mag deur die ''[[Magna Carta]]'' en hulle het toesig gehou oor die besteding van die koninkryk. Die koning se funksies was hoofsaaklik uitvoerend van aard gewees, maar hy het tog nog steeds 'n belangrike speler in die instelling van wette gebly. Die gewoontereg in Engeland het veroorsaak dat die aksies van die parlement minder deursigtig en verantwoordbaar aan die volk was. Die State Generaal ontwikkel in die [[Lae Lande]], wat eintlik 'n uitvoerende liggaam was, maar wat wel as die voorloper van die [[parlement]] in die vasteland van Europa genoem kan word. Mense het tot en met die [[Verligting]] nooit gefilosofeer oor die wyse waarop mag uitgeoefen word nie. Onder die filosowe van die Verligting was dit Charles Montesquieu wat geïnspireer is deur die State Generaal in [[Nederland]] en die konsulêre periode in die Romeinse Ryk. Na die [[Franse Revolusie]] van 1789, het die konsep van Montesquieu steun begin kry, en is 'n triumviraat geïnstalleer wat die uitvoerende gesag (verdediging, openbare orde en belasting) verseker het en 'n beslissende raad wat allerlei besluite geneem en op papier gestel het. Toe [[Napoléon Bonaparte]] aan bewind gekom het, het hy uitvoerende mag (veral verdediging) bewillig en gesorg dat al die los wetgewing in die Napoléon-kode (''Code civil des Français'') saamgevat word. Hy het die senaat verder in die rol van rekenmeester aangestel. Hy het sy staatstelsel in 'n soort piramide van dorpe, stede, prefekture en departemente omskep, saam met 'n gelyke piramide van die regsprekende gesag. == Moderne ontwikkelinge == Nadat die Amerikaanse state hul onafhanklikheid in die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] bekom het en die kruitdampe van die Burgeroorlog verdwyn het, is daar ook in Europa vasgestel dat daar 'n versterkte stelsel van drie magte in die VSA ontstaan het: • die wetgewende mag, met 'n tweekamerparlement op federale vlak, 'n verkose parlementêre verteenwoordiging en 'n senaat van staatsverteenwoordigers, en ook in die oorgrote meerderheid van die state is daar 'n tweekamerparlement; • die uitvoerende gesag, bestaande uit 'n president met 'n kabinet van ministers en staatssekretarisse op federale vlak, en staatsbestuurders op staatsvlak; • die regterlike gesag, wat piramidaal is met 'n hooggeregshof aan die bokant. Na die Napoleontiese periode begin die vormingstydperk van die sogenaamde nasiestate in Europa. Twee verskynsels kom gelyktydig in die proses voor: • die [[bourgeoisie]] (die welgestelde nyweraars) het die mag van die verarmde adel oorgeneem en terselfdertyd die geestelikes uit die staatsapparaat gedwing; die rasionele benadering tot die uitoefening van mag lei onvermydelik tot die sogenaamde instrumentalisering: die staatsapparaat word 'n hiërargie van klerke, wispelturige gewoontereg word vervang deur formeel geïmplementeerde wetgewing (statutêre reg). • die verdringing van die geestelikes lei ook tot sekularisering: die parlement (dit wil sê die mens) word die bron van geregtigheid; [[God]] se rol word in hierdie saak uitgespeel. Die skeiding van kerk en staat en die skeiding van magte word die twee filosofiese pilare van die moderne staatsorganisasie. Die meeste nasiestate kies dieselfde magsverdeling: die drie magspiramides word nasionaal verteenwoordig deur: • die wetgewende mag met 'n tweekamerparlement; • die uitvoerende mag met 'n koning (met die [[eerste minister]] wat gewoonlik mag uitoefen) of 'n verkose [[president]]; • die regsprekende gesag met 'n konstitusionele hof aan die bokant. Hierdie drie piramides dupliseer hierdie struktuur aan verskillende plaaslike owerhede Die staatsowerheid is sedertdien verbonde aan die verskillende liggame wat daartoe gemagtig is. Hulle wou verhoed dat die een magstruktuur die ander beïnvloed, en daarom is die skeiding van magte ingestel, waardeur die regbank ook konflikte arbitreer, enersyds tussen die wetgewende en uitvoerende gesag, en andersyds tussen die verskillende vlakke van regerings. == Horisontale skeiding van magte == Met die horisontale skeiding van magte word volgens Montesquieu bedoel 'n verdeling van mag in wetgewende, uitvoerende en geregtelike gesag, wat nooit by een en dieselfde persoon of liggaam berus nie. Die gesagte het elkeen hul eie magte en onafhanklikheid. Daar is ook geen mag wat hiërargies beter is as die ander magte nie. Al hierdie magte het individuele verantwoordelikhede teenoor mekaar en teenoor die burger deur ingeboude beheermeganismes. Die uitvoerende gesag is teenoor die wetgewer verantwoordbaar, die wetgewer is dan teenoor die burgers verantwoordbaar. Burgers het 'n invloed op die wetgewer deur verkiesings. Die regterlike gesag monitor dan die implementering van wette en regulasies en arbitreer in konflik tussen magte. Die regbank self kan volgens die basiese beginsels van die ''Trias'' beheer word deur middel van openbare toegang tot sittings, openbare toegang tot uitsprake, goeie klagtes en 'n insig in belangebotsings (aanvullende funksieregisters), maar in die praktyk word die regterlike gesag deur die uitvoerende gesag georganiseer, en die nodige [[infrastruktuur]] en hulpbronne vir die funksionering daarvan deur die uitvoerende gesag beskikbaar gestel. Die wetgewende gesag het ook 'n geregtelike wapen in die sin dat dit toesig kan hou oor die implementering van die ander magte deur ondersoekkomitees. Die staatsdiens, media en eksterne adviseurs word ook soms as 'n gesag erken, dit word soms beskryf as 'n skadumag of ook die vierde mag. == Vertikale skeiding van magte == Teenoor die horisontale skeiding van magte is ook 'n vertikale skeiding, dit is die verdeling van magte tussen die verskillende owerhede op nasionale, streeks- en plaaslike vlak. Hierdie vertikale skeiding kom nie direk uit die teorie van Montesquieu nie, maar volg dit wel. Dit beteken dat die verdeling van magte oor die hoër en laer regerings ook volgens die reëls van die ''trias politica'' geskied. Die regulerende gesag van die regering is byvoorbeeld na provinsies, waterrade en munisipaliteite oorgeplaas omdat nie alles deur die sentrale regering in detail gereguleer kan word nie. In die verlede is die outonomie van die verskillende regeringsvlakke vooropgestel. Dit word die drie-kring-teorie genoem. Vandag is die skeiding van horisontale vlakke van die regering minder streng en is daar dikwels samewerking. == Verdere leeswerk == * Peter Barenboim, ''[http://www.florentine-society.ru/pdf/Biblical_Roots_of_Separation_of_Powers.pdf Biblical Roots of Separation of Powers]'', Moscow, Letny Sad, 2005. {{ISBN|5-94381-123-0}}, Permalink: http://lccn.loc.gov/2006400578 * Biancamaria Fontana (ed.), ''[http://www.cambridge.org/us/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521033764 The Invention of the Modern Republic]'' (2007) {{ISBN|978-0-521-03376-3}} * W. B. Gwyn, ''The Meaning of the Separation of Powers'' (1965) (no ISBN) * Bernard Manin, ''[https://books.google.com/books?id=GhAJ2x2coEoC Principles of Representative Government]'' (1995; English version 1997) {{ISBN|0-521-45258-9}} (hbk), {{ISBN|0-521-45891-9}} (pbk) * José María Maravall and Adam Przeworski (eds), ''[https://books.google.com/books?id=EMB-F6Forx8C Democracy and the Rule of Law]'' (2003) {{ISBN|0-521-82559-8}} (hbk), {{ISBN|0-521-53266-3}} (pbk) * Paul A. Rahe, [https://web.archive.org/web/20110716145832/http://www.hillsdalesites.org/personal/prahe/logicofliberty.html ''Montesquieu and the Logic of Liberty''] (2009) {{ISBN|978-0-300-14125-2}} (hbk), {{ISBN|978-0-300-16808-2}} (pbk) * Iain Stewart, [https://web.archive.org/web/20120319161702/http://www.law.mq.edu.au/research/law_journals/macquarie_law_journal/ "Men of Class: Aristotle, Montesquieu and Dicey on 'Separation of Powers' and 'the Rule of Law'"] 4 ''Macquarie Law Journal'' 187 (2004) * Iain Stewart, [https://web.archive.org/web/20110408194916/http://ouclf.iuscomp.org/articles/montesquieu.shtml "Montesquieu in England: his 'Notes on England', with Commentary and Translation"] (2002) * Alec Stone Sweet, ''[https://books.google.com/books?id=61AzsGk7EW0C Governing with Judges: Constitutional Politics in Europe]'' (2000) {{ISBN|978-0-19-829730-7}} * Reinhold Zippelius, ''Allgemeine Staatslehre/Politikwissenschaft (= Political Science)'', 16th edition, § 31, C.H. Beck, Munich, 2010, {{ISBN|978-3-406-60342-6}} *Evan C. Zoldan, ''[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3106780 Is the Federal Judiciary Independent of Congress?]'', 70 Stan. L. Rev. Online 135 (2018). == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Separation of powers}} {{nl-vertaal|Trias politica}} {{Normdata}} [[Kategorie:Regering]] [[Kategorie:Regte]] 2jaixadnd3bjigszyfq02pmfrwrds3d 10 13882 2891488 2889489 2026-04-07T19:07:31Z Sobaka 328 bywerk 2891488 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official portrait of The Lord Bishop of London (3x4 cropped).jpg|regs|150px|Sarah Mullally in 2019]] * Net soos die [[Christendom|Christelike]] [[Paasfees]] word die [[Judaïsme|Joodse]] [[Pesach]] gevier; [[Jode]] herdenk die bevryding uit Egiptiese slawerny onder leiding van [[Moses]] en [[Christene]] die opstanding van [[Jesus van Nasaret|Jesus]] uit die dood. Albei feeste is onlosmaaklik aan mekaar verbonde omdat die [[Bybel]]se Paasverhaal tydens Pesach plaasgevind het. * Die laaste kwalifiseringsplekke vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]], wat van 11 Junie tot 19 Julie in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis word, is bespreek. * '''Sarah Mullally''' word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] wen tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2026 hul 28ste titel algeheel, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] hul tweede titel inpalm. * [[António José Seguro]] is ingehuldig as nuwe president van [[Portugal]] en [[José Antonio Kast]] as nuwe president van [[Chili]]. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] • [[Aanvalle op Iran in 2026|Aanvalle op Iran]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Ali Larijani]] • [[Chuck Norris]] • [[Nicholas Haysom]] • [[Chan Santokhi]] • [[Ruan Fourie]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> j7nh6ku3m1gec8yu5loullulgupsk4s 2891607 2891488 2026-04-08T11:14:28Z Sobaka 328 opdateer 2891607 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official portrait of The Lord Bishop of London (3x4 cropped).jpg|regs|150px|Sarah Mullally in 2019]] * Net soos die [[Christendom|Christelike]] [[Paasfees]] word die [[Judaïsme|Joodse]] [[Pesach]] gevier; [[Jode]] herdenk die bevryding uit Egiptiese slawerny onder leiding van [[Moses]] en [[Christene]] die opstanding van [[Jesus van Nasaret|Jesus]] uit die dood. Albei feeste is onlosmaaklik aan mekaar verbonde omdat die [[Bybel]]se Paasverhaal tydens Pesach plaasgevind het. * Die laaste kwalifiseringsplekke vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]], wat van 11 Junie tot 19 Julie in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis word, is bespreek. * '''Sarah Mullally''' word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] wen tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2026 hul 28ste titel algeheel, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] hul tweede titel inpalm. * [[António José Seguro]] is ingehuldig as nuwe president van [[Portugal]] en [[José Antonio Kast]] as nuwe president van [[Chili]]. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] • [[Aanvalle op Iran in 2026|Aanvalle op Iran]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Chuck Norris]] • [[Nicholas Haysom]] • [[Chan Santokhi]] • [[Ruan Fourie]] • [[Albert Mazibuko]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> 8hm8xv07i2z539l2dc0qal4fo64to1b 0 17392 2891328 2730338 2026-04-07T15:05:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891328 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Seal Point Lighthouse-001.jpg|regs|duimnael|250px|Seal Pointvuurtoring]] Die '''Seal Point-vuurtoring''' is 'n [[vuurtoring]] by [[Kaap St. Francis]], omtrent 30&nbsp;km van [[Humansdorp]] en 100&nbsp;km van [[Port Elizabeth]]. Dit is teen 27,75 meter die hoogste klipgebou in [[Suid-Afrika]].<ref name="">[http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/Tower.asp?TN=Seal%20Point The Lighthouse Company - Seal Point] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060926161930/http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/Tower.asp?TN=Seal%20Point |date=26 September 2006 }}, Besoek op 27 Mei 2012</ref> Die bouwerk is begin deur [[Joseph Flack]], 'n siviele ingenieur en argitek wat ook betrokke was by die bou van die [[Robbeneiland-vuurtoring]]. Nadat hy in November [[1876]] oorlede is, is die bouwerk deur W.B. Hays voltooi. Die vuurtoring is op [[4 Julie]] [[1878]] in gebruik geneem. Dit is toegerus met 'n radiobaken, mishoring en misverklikker. <ref>[http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/lighthouses.asp Lighthouses of South Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728055401/http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/lighthouses.asp |date=28 Julie 2011 }}, [http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/Tower.asp?TN=Seal%20Point Seal Point] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060926161930/http://www.lighthouses.co.za/lighthouses/Tower.asp?TN=Seal%20Point |date=26 September 2006 }}, Besoek op 22 Desember 2006</ref> == Kulturele erfenis == Die Seal Point-vuurtoring, insluitende die twee oorspronklike huise op die eiendom, is op 11 Mei 1984 deur Gerrit van Niekerk Viljoen, Minister van Nasionale Onderwys, as 'n nasionale monument verklaar en word beskerm as 'n provinsiale erfenisterrein ingevolge die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999). <ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - Item: 21352">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=21352 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - Item: 21352], Besoek op 21 Mei 2012</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Koördinate|34|12|44.79|S|24|50|11.92|E|aansig=titel}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] {{Saadjie}} {{Vuurtorings_van_Suid-Afrika}} 6zngk4y6ch08yt7d0jiihktsuyk77wy 0 17572 2891538 2881221 2026-04-08T04:50:35Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891538 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox_Game | subject_name = Risk | image_link = | image_caption = A typical game of Risk in play. | players = 2–6 | ages = 8+ | setup_time = 5–10 minutes | playing_time = 1–8 hours (player dependent) | complexity = medium | strategy = high | random_chance = medium | skills = [[Tactics]], [[Strategy]], and [[Negotiation]] }} --> [[Lêer:Risk Legacy.jpg|duimnael|Riskspeler]] '''Risk''', "Die klassieke Spel van Wêreldoorheersing"<ref>{{Cite web |url=http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=9491 |title=Risk Produkbesonderhede |access-date= 5 Januarie 2007 |archive-date=11 Desember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211191015/http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=9491 |url-status=dead }}</ref> is 'n kommersiële [[strategiespel|strategiese]] [[bordspel]] wat deur [[Parker Brothers]] (nou 'n afdeling van [[Hasbro]]) vervaardig is. Die spel is in die vroeë 1950's deur die Franse filmregisseur, [[Albert Lamorisse]] ontwikkel en is in 1957 vir die eerste keer in [[Frankryk]] vrygestel. Nathan Youmans is in 2006 die "Risk Grootmaarskalk" aangesien hy die eerste plek behaal het in die 2006 Risk Wêreldkampioenskappe. Risk 'n beurtspel vir twee tot ses spelers en word op 'n bord gespeel wat 'n politiese kaart van die wêreld uitbeeld in die styl van die [[Napoleaanse oorloë|Napoleaanse-era]]. Die kaart is verdeel in 42 gebiede wat in ses kontinente gegroepeer is. Spelers beheer leërs om gebiede van ander spelers oor te neem. Die doel van die spel is om al die spelers te elimineer en al die gebiede te oorheers.<ref>[http://www.hasbro.com/common/instruct/risk.pdf Risk: Die Wêreldoorheersingspel. Hasbro.com. 1993.]</ref> Wêreldoorheersing is die mees algemene manier waarop die spel gespeel word, kan dit ook gespeel word deur 'n "doelwitkaart" aan 'n speler te gee (wat doelwitte kan bevat soos om "die blou speler te elimineer" of "Afrika te oorwin"), die eerste speler wat dan sy doelwit bereik is dan die wenner. Vergeleke met ander [[oorlogspel|oorlogspeletjies]] is dit relatief eenvoudig en abstrak, aangesien dit realistiese beperkinge soos die grootte van die wêreld, logistiese oorwegings van uitgerekte veldtogte ensovoorts buite rekening laat. == Standaard opstelling == [[Lêer:Spillebræt til Risk.png|duimnael|Die spelbord van Risk]] Die opstel van die Risk bord is ietwat meer ingewikkeld as baie ander bordspeletjies. Spelers begin met 'n aantal leërs, wat wissel afhangende van die aantal spelers in die spel. Elke speler rol een [[dobbelsteen]]; die speler wat die hoogste getal gooi beset 'n enkele gebied van sy of haar keuse met 'n leër. Die besetting van gebiede gaan voort na links van die aanvanklike speler totdat al die gebiede beset is. Spelers gaan dan voort om hul oorblywende leërs te plaas op gebiede wat hulle beset, totdat al hul aanvanklike leërs geplaas is. Na die aanvanklike opstelling voltooi is, neem die eerste speler die eerste beurt van die spel op, met spel wat kloksgewys voortgaan. Die 2-speler spel verskil in soverre die Leërkaarte gebruik word om te bepaal waar jou leërs geplaas word, baie soos met die oorspronklike Franse weergawe. In die oorspronklike Franse weergawe, word Risk kaarte uitgedeel aan die spelers en elke speler plaas dan 'n leër op die lande op elke kaart vertoon. Bykomende leërs word dan op die spelers se eie gebiede geplaas na elke speler se goeddunke, nie noodwendig om die beurt nie. Wanneer al die spelers klaar is met die plasing van hul leërs, rol elke speler een dobbelsteen en die speler met die hoogste getal speel eerste met beurte wat wissel na links (kloksgewys). == Speler beurt == Risk word in beurte gespeel. Elke speler het die geleentheid om sy gebiede te versterk, teenstanders aan te val in aangrensende gebiede en dan hul beurt te beëindig deur hul eie gebiede te versterk. === Versterkings === [[Lêer:Risk-dice-example.jpg|duimnael|Tipiese dobbelstene van Risk]] Aan die begin van elke speler se beurt, kan die speler versterkings tot hule leërs byvoeg. 'n Speler ontvang bykomende leërs op grond van die aantal gebiede wat hulle beheer, die waarde van die kontinente wat hulle beheer en die waarde van enige Risk kaarte wat hulle inruil. Die speler ontvang een leër vir elke drie gebiede onder sy beheer met 'n minimum van drie leërs per beurt. Die getal versterkings wat toegeken word vir die beheer van 'n kontinent wissel. As die speler [[Asië]] beheer kry hy sewe ekstra leërs by, vir [[Noord-Amerika]] en [[Europa]], vyf; vir [[Afrika]] word drie leërs toegeken en vir die kontinent van [[Australië]] en [[Suid-Amerika]] word twee versterkende leërs op die bord geplaas. Bo en behalwe die versterkings wat verkry word vir die besetting van gebiede, kan spelers ook versterkings kry deur Risk kaarte in te ruil. Tydens die aanvalsfase van sy beurt kan 'n speler 'n Risk kaart kry as hy ten minste een gebied oorneem. Die kaart vertoon een van die twee-en-veertig gebiede en 'n prent van 'n infanteris, 'n ruiter of 'n kanon. 'n Stel Risk kaarte is drie identiese kaarte, of drie kaarte wat een van die Risk eenhede elk vertoon. Die aantal versterkings wat toegeken word vir 'n kaart wat ingeruil word neem toe hoe meer stelle kaarte ingeruil word. As 'n kaart ingeruil word met die 'n gebied wat deur die speler beset word daarop vertoon word twee bykomende leërs toegeken vir daardie gebied. === Aanval === Nadat die versterkings ontplooi is, kan die speler aanval om gebiede oor te neem en sodoende 'n Risk kaart te kry. Aanvalle kan slegs tussen twee gebiede plaasvind, een wat deur die aanvallende speler besit word en een wat deur 'n ander speler besit word. Die uitkoms van die geveg word beslis op grond van die rol van 'n dobbelsteen. Elke rol van 'n dobbelsteen word as 'n enkele aanval beskou en die aanvallende speler mag soveel kere aanval as wat hy of sy goed dink op voorwaarde dat die speler voldoende leërs het om aan te val. As 'n aanvallende speler 'n verdedigende speler se laaste gebied beset en hom uit die spel uit elimineer, word die aanvaller beloon met al die verdediger se Risk kaarte. As 'n aanval die laaste verdedigende leër uitwis, moet die aanvaller leërs vanaf die aanvallende gebied na die verslaande gebied oordra. Die minimum aantal leërs moet gelykstaande wees aan die getal dobbelstene wat gerol is en daar is geen beperking op die getal wat geskuif mag word nie solank as wat daar ten minste een leër in die aanvallende gebied oorbly. As die aanvaller dus drie leërs in die aanvallende gebied het, mag hy slegs twee dobbelstene rol aangesien hy slegs twee leërs beskikbaar het om die gebied te beset. Die verdedigende speler kan 'n dobbelsteen rol vir elke leër wat op 'n gebied gestasioneer is tot 'n maksimum van twee. 'n Gebied wat dus verdedig word deur 'n enkele leër is swakker as een wat deur meer verdedig word. Tydens 'n tipiese aanval waar die aanvaller en die verdediger verskeie leërs het, kan die aanvallende speler een, twee of drie [[dobbelsteen|dobbelstene]] rol. Die verdedigende speler rol een of twee dobbelstene. Die hoogste dobbelsteen van die aanvaller word vergelyk met die hoogste steen van die verdediger en die tweede hoogste steen van die aanvaller met die tweede hoogste steen van die verdediger. Die laagste steen van die aanvaller word buite rekening gelaat. Die verdediger verloor 'n leër as die aanvaller se steen hoër is as die van die verdediger, maar as die verdediger se steen hoër is verloor die aanvaller 'n leër. === Versterking === Wanneer 'n speler klaar aangeval het, het hy die keuse om enige aantal leërs vanaf een en slegs een van sy gebiede na 'n enkele aangrensende gebied onder sy beheer te skuif. As 'n speler ten minste een gebied oorgeneem het tydens sy beurt, moet hulle een Risk kaart uit die pak trek. Die speler mag nooit meer as vyf kaarte op 'n slag hou nie en daar sal dus van so 'n speler verwag word om 'n stel kaarte in te ruil met sy volgende beurt. Spel gaan kloksgewys voort na die volgende speler toe. == Basiese strategie == Die amptelike reëls sluit drie basiese strategiese wenke vir die klassieke reëls in. Eerstens moet spelers probeer om hele kontinente te beset om vir bonus versterkings te kwalifiseer. Tweedens moet spelers hulle grense dophou vir die opbou van leërs wat 'n dreigende aanval verteenwoordig. Derdens moet spelers hulle eie leërs op hul grense opbou om hulle gebiede beter te verdedig. Al word dit nie in die reëls genoem nie, vorm bondgenootskappe oor die algemeen na 'n paar beurte. Die sterkte en duur van die bondgenootskappe neig om te wissel. == Geskiedenis == Risk is gegrond op die Franse spel ''La Conquete du Monde'' (Conquest of the World), en is ontwerp deur Albert Lamorisse en is in 1957 gepubliseer.<ref>{{Cite web |url=http://boardgames.about.com/od/risk/a/risk_history.htm |title=Die geskiedenis van Risk |access-date= 5 Januarie 2007 |archive-date=23 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120923031007/http://boardgames.about.com/od/risk/a/risk_history.htm |url-status=dead }}</ref> Twee jaar later het Parker Brothers 'n gewysigde weergawe van die spel in die Verenigde State bekend gestel met die naam ''Risk: the Continental Game''. Die naam is uiteindelik verander na ''Risk: the Game of Global Domination'' (Die spel van wêreldoorheersing). Aanvanklik was die stukke stervormige stukke uit [[hout]], maar is later verander na plastiek om die koste van die spel te verminder. In die 1980's is hulle verander na [[Romeinse syfer]]stukke met die syfers I, III, V en X. Die 1993 uitgawe het die plastiese [[infanterie]], [[kavallerie]] en [[artillerie]] (in beeld hierlangsaan) bekendgestel. Die veertigste herdekingsuitgawe het metaalfigure in plaas van die plastiekstukke ingesluit. Die weergawe het ook nie die verbinding van Oos-Afrika na die Midde-Ooste ingesluit nie, wat skynbaar 'n fout deur die uitgewers was. Latere weergawes het weer teruggekeer na die plastiekstukke en ook die vermiste verbinding ingesluit.<ref>[http://www.thegamesjournal.com/articles/Risk.shtml Artikel met verwysing na die spel se geskiedenis]</ref> Die Europese weergawe het die "Geheime Sending" variasie vir 'n tyd lank ingesluit maar is eers sedert die 1993 weergawe in die V.S.A ingesluit.<ref>{{Cite web |url=http://boardgames.about.com/od/risk/a/risk_history.htm |title=Artikel met verwysing na die "Geheime Sending" variasie |access-date= 5 Januarie 2007 |archive-date=23 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120923031007/http://boardgames.about.com/od/risk/a/risk_history.htm |url-status=dead }}</ref> == Verskille in reëls == Met die jare het Parker Brothers en Hasbro baie verskillende weergawes van die reëls vir die spel gepubliseer. In die mees onlangse weergawe word drie variasies gegee. Aangesien Risk met slegs twee spelers nie so boeiend is as met meer spelers nie, beveel hulle aan dat sommige gebiede met neutrale leërs beset moet word om die strategiese waarde en pret van 'n spel met 3 of meer spelers te benader. In 'n ander weergawe wys elke speler 'n "Hoofstad" in een van hulle aanvanklike gebiede aan en die speler wat dan al die hoofstede beset wen dan.<ref>Risk II</ref> Die amptelike reëls stel variasies van die spel voor vir "Risk-kenners". Die amptelike variasies verminder die spoed waarmee die stel Risk-kaarte in waarde vermeerder, dit laat toe vir vinniger herontplooiïng van leërs aan die einde van 'n beurt, verbied meer as twaalf leërs per gebied, gee 'n aanvalsvoordeel wanneer daar aangeval word na of van 'n gebied waarvoor die speler 'n kaart besit en simuleer die effek van 'n "bevelvoerder" in 'n geveg. Bykomend tot hierdie amptelike variasies is daar vele [[rekenaar]] en Internet weergawes met verskillende reëls en klubs gebruik dikwels hulle eie reëls of reëls wat aangepas word vir kompetisies. == Dobbelsteen waarskynlikhede == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- | colspan="3" rowspan="2" | waarskynlikhede om 'n dobbelsteenrol te wen in Risk<br />(verskeie dobbelsteen kombinasies) ! colspan="3" | Aanvaller |- ! een steen ! twee stene ! drie stene |- ! rowspan="5" | Verdediger ! rowspan="2" | een<br />steen ! Aanvaller wen | align="right" | 15/36 = 41.67% | align="right" | 125/216 = 57.87% | align="right" | 855/1296 = 65.97% |- ! Verdediger wen | align="right" | 21/36 = 58.33% | align="right" | 91/216 = 42.13% | align="right" | 441/1296 = 34.03% |- ! rowspan="3"| twee<br />stene ! Aanvaller wen | align="right" | 55/216 = 25.46% | align="right" | 295/1296 = 22.76% | align="right" | 2890/7776 = 37.17% |- ! Verdediger wen | align="right" | 161/216 = 74.54% | align="right" | 581/1296 = 44.83% | align="right" | 2275/7776 = 29.26% |- ! Beide wen een | align="right" | NVT | align="right" | 420/1296 = 32.41% | align="right" | 2611/7776 = 33.58% |} == Amptelike bordspele == * '''Risk''' (1959) - Die oorspronklike spel * Castle Risk (1986) - 'n Weergawe wat fokus op Europa waarin elke speler se doelwit is om hul kasteel teen aanvalle te beskerm. Dit word algemeen as 'n swakker spel beskou, maar baie begrippe hier bekend gestel is weer later in ander weergawes benut. * Risk: 40^ste Herdenkingsuitgawe (1999) Het 'n meer kleurvolle kaart gehad met metaalstukke. * Risk: Édition Napoléon (1999) - Generaals, forte en vlooteenhede is bygevoeg. ** Risk: Édition Napoléon: [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse ryk]] uitbreiding (2000) - Voeg 'n sesde speler by Édition Napoléon. * Risk 2210 A.D. (2001) - 'n Futuristiese weergawe wat deur Avalon Hill, 'n afdeling van Hasbro uitgegee is. Die spel sluit gebiede op die maan, Seegebiede en bevelvoerders in. * Risk: The Lord of the Rings (2002) - 2-4 speler weergawe gegrond op die noordelike deel van "Middle-earth". ** Risk: the Lord of the Rings: Gondor & Mordor Uitbreiding (2003) - Uitbreiding op die Lord of the Rings uitgawe wat 'n tweespeler minispel insluit. * Risk: Lord of the Rings Trilogy Edition (2003) - Kombineer die eerste twee Lord of the Rings weergawes maar sluit nie die ''Siege of Minas Tirith'' minispel in nie. * Risk Godstorm (2004) - 'n Weergawe gegrond op mitologiese figure van verskeie antieke beskawings; uitgegee deur Avalon Hill. * Star Wars Risk: The Clone Wars Edition (2005) - Vind plaas in die [[Star Wars]] heelal tydens die Kloonoorloë. * Risk: Star Wars Original Trilogy Edition (2006) - Vind plaas tydens die Galaktiese Burgeroorlog. * Risk Junior: Narnia (2006) - gegrond op 'n Engelstalige kinderboek ''The Lion, the Witch and the Wardrobe''. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Risk (board game)|Risk}} === Amptelik === * [http://www.hasbro.com/risk/ Hasbro se amptelike Risk blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061217052051/http://www.hasbro.com/risk/ |date=17 Desember 2006 }} ** [http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=9615 Hasbro se ''Risk: 2210 A.D.'' blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312155632/http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=9615 |date=12 Maart 2007 }} ** [http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=13162 Hasbro se ''Risk: the Lord of the Rings'' blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301063008/http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=13162 |date= 1 Maart 2007 }} ** [http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=16115 Hasbrose ''Risk: Star Wars: Clone Wars'' blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114015026/http://www.hasbro.com/risk/default.cfm?page=browse&product_id=16115 |date=14 November 2006 }} *Hasbro's Risk rules ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk1959.PDF 1959 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk1963.PDF 1963 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk1975.PDF 1975 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk1980.PDF 1980 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk-CastleRisk(1990).PDF 1990 weergawe van die Risk reëls saam met die ''Castle Risk'' reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/risk.pdf 1993 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/Risk1999.PDF 1999 weergawe van die Risk reëls] ** [http://www.hasbro.com/common/instruct/RiskCollector's40thAnniversaryEdition.PDF 1999 Reëls van Risk se 40^ste Herdinkingsuitgawe vir versamelaars] === Nie-Amptelik === * [http://riskgame.8m.com/introduction.htm Risk, Strategies Explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107070752/http://riskgame.8m.com/introduction.htm |date= 7 Januarie 2007 }} Gids vir beginners en gevorderde gebruikers oor hoe om diplomasie en slim taktiek in te span om die spel te wen. * [http://www.kent.ac.uk/IMS/personal/odl/riskfaq.htm Risk FAQ] 'n Web blad met antwoorde op vrae wat gereeld oor Risk gevra word. [[Kategorie:Bordspeletjies]] 4l9d3p144jimlkzbz8pfysszx9twx6r 0 19787 2891440 2857952 2026-04-07T16:24:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891440 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pkuczynski_RJ-45_patchcord.jpg|duimnael|regs|232px|Blou RJ-45 verbindingskoord wat tipies gebruik word om netwerktoestelle aanmekaar te verbind]] 'n '''Rekenaarnetwerk''' bestaan uit baie [[rekenaar]]s en randtoestelle wat aanmekaar verbind word deur 'n [[telekommunikasie]]stelsel ten einde kommunikasie en die deel van hulpbronne te bewerkstellig. == Basiese onderdele van rekenaarnetwerke == === Rekenaars === Baie van die onderdele van 'n gemiddelde netwerk bestaan uit indiwiduele rekenaars wat of werkstasies (wat persoonlike rekenaars insluit) of [[rekenaarbediener|bedieners]] kan wees. Die werkstasies kan wissel van eenvoudige masjiene met slegs basiese funksionaliteit tot rekenaars met baie geheue, vinnige [[sentrale verwerkingseenheid|verwerkers]], groot hardeskywe en hoë-vlak grafiese verwerkingsvermoëns. Die [[rekenaarbediener]]s kan wissel van veeldoelmasjiene tot doelgerigte masjiene soos onder andere lêer-, drukker-, pos-, faks-, telefonie-, instaan-, Afstandstoegang-, Toepassings-, Web- en rugsteunbedieners. === Drukkers === Baie drukkers het die ingeboude vermoë om deel van 'n netwerk te wees sonder dat dit direk aan 'n ander rekenaar of toestel gekoppel hoef te wees. === Dun kliënte === Hierdie tipe rekenaars is basies rekenaartoestelle wat veel minder verwerkings- en stoorvermoë het as 'n tipiese werkstasie en word gewoonlik gebruik vir eenvoudige data-invoer en soms hardloop die programmatuur geheel en al op die bediener. === Ander toestelle === Daar bestaan ook baie ander toestelle wat gebruik word om 'n netwerk te bou en te bestuur. Sulke hardeware sluit in netwerkskakelaars, brandmure wat in hardeware geïmplementeer is asook [[roetering|roeteerders]]. Vele ander toestelle word ook dikwels direk aan netwerke verbind soos byvoorbeeld sekuriteits- en webkameras. == Die bou van 'n rekenaarnetwerk == === 'n Eenvoudige netwerk === 'n Eenvoudige rekenaarnetwerk kan van twee rekenaars opgebou word deur 'n [[Netwerkkaart]] (Netwerkkoppelingbeheerder (NIC)) by elke rekenaar te voeg en dit dan met 'n spesiale kabel genaamd 'n Ethernet oorkruiskabel aan mekaar te verbind. Hierdie tipe netwerk is nuttig om inligting oor te dra tussen twee rekenaars wat normaalweg nie deur 'n permanente netwerkverbinding met mekaar verbind is nie, of vir basiese tuisnetwerktoepassings. Alternatiewelik kan 'n netwerk tussen twee rekenaars tot stand gebring word sonder toegewyde ekstra hardeware deur gebruik te maak van 'n standaardverbinding soos die RS-232 seriepoort op albei rekenaars, wat hulle met mekaar verbind via 'n spesiale dwarsverbinding ''null modem'' kabel. === Praktiese netwerke === Praktiese netwerke bestaan meestal uit meer as twee onderling gekoppelde rekenaars en benodig gewoonlik spesiale toestelle behalwe die netwerkinterface-beheerder waarmee elke rekenaar toegerus moet word. Voorbeelde van sommige van hierdie spesiale toestelle word hierbo gelys onder Basiese rekenaarnetwerk-boublokke. == Netwerktipes == Hieronder is 'n lys van die mees algemene soorte rekenaarnetwerke. === 'n Persoonlike area netwerk (PAN) === 'n Persoonlike netwerk (PAN) is 'n rekenaarnetwerk wat gebruik word vir kommunikasie tussen rekenaartoestelle (insluitend telefone en persoonlike digitale assistente) naby een persoon. Die toestelle behoort al dan nie van die betrokke persoon te wees nie. Die bereik van 'n PAN is gewoonlik 'n paar meter. PAN's kan gebruik word vir kommunikasie tussen die persoonlike toestelle self (intrapersoonlike kommunikasie), of vir verbinding met 'n hoër vlak netwerk en die internet ('n uplink). Persoonlike area-netwerke kan met rekenaarbusse soos [[USB]] en FireWire bedraad word. 'n Koordlose persoonlike areanetwerk (WPAN) kan ook moontlik gemaak word met netwerktegnologieë soos IrDA en [[Bluetooth]]. === Plaaslike Area Netwerk (LAN) === 'n Netwerk wat beperk is tot 'n relatiewe klein ruimtelike gebied soos 'n kamer, 'n enkele gebou, 'n skip of 'n vliegtuig. Plaaslike netwerke word soms 'n enkele lokasienetwerk genoem. :''Opmerking:'' Vir administratiewe doeleindes word groot LAN's gewoonlik verdeel in kleiner logiese segmente wat "werkgroepe" genoem word. 'n Werkgroep is 'n groep rekenaars wat 'n gemeenskaplike stel bronne binne 'n LAN deel. === Kampusareanetwerk (KAN) === 'n Netwerk wat twee of meer LAN's verbind, maar wat beperk is tot 'n spesifieke (moontlik private) geografiese gebied, soos 'n kollegekampus, industriële kompleks of 'n militêre basis. :''Opmerking:'' 'n KAN is gewoonlik beperk tot 'n gebied kleiner as 'n Metropolitan Area Network. === Metropolitaanse Area Netwerk (MAN) === 'n Netwerk wat twee of meer plaaslike netwerke of KAN's verbind, maar nie verder strek as die onmiddellike dorp, stad of grootstedelike gebied nie. Verskeie routers, skakelaars en hubs is gekoppel om 'n MAN te skep. === Wye Area Netwerk (WAN) === 'n WAN is 'n datakommunikasienetwerk wat 'n relatief breë geografiese gebied beslaan en wat dikwels gebruik maak van transmissiefasiliteite wat deur gewone aanbieders, soos telefoonondernemings, aangebied word. WAN-tegnologieë funksioneer gewoonlik in die onderste drie lae van die OSI-verwysingsmodel: die fisiese laag, die dataverbindingslaag en die netwerklaag. ==Tipes van WAN's== ===Gesentraliseerd=== 'n Gesentraliseerde WAN bestaan uit 'n sentrale rekenaar wat gekoppel is aan domterminale en/of ander soorte terminale. ===Versprei=== 'n Gedistribueerde WAN bestaan uit twee of meer rekenaars op verskillende plekke en kan ook verbindings met domterminale en ander soorte terminale insluit. === Internetwerk === Twee of meer netwerke of netwerksegmente wat verbind is met toestelle wat werk op laag 3 (die netwerklaag) van die OSI Basic Reference Model, soos 'n router. ''Opmerking:'' 'n Interkonneksie tussen of tussen openbare, private, kommersiële, industriële of regeringsnetwerke kan ook gedefinieer word as 'n internetwerk. ===Die Internet=== 'n Spesifieke internetwerk, bestaande uit 'n wêreldwye interkonneksie van regerings-, akademiese, openbare en private netwerke gebaseer op die ''Advanced Research Projects Agency Network'' (ARPANET) wat ontwikkel is deur ARPA van die Amerikaanse Departement van Verdediging - ook die tuiste van die [[Wêreldwye web]] (WWW) en word die 'Internet' genoem met 'n hoofletter 'I' om dit van ander generiese internetwerke te onderskei. === Intranet === 'n Netwerk of internetwerk wat beperk is tot 'n enkele organisasie of entiteit of ook 'n netwerk of internetwerk wat beperk is tot 'n enkele organisasie of entiteit en wat die TCP/IP protokol suite, [[Hypertext Transfer Protocol|HTTP]], [[File Transfer Protocol|FTP]], en ander netwerkprotokolle en sagteware wat algemeen op die internet gebruik word. :Opmerking: Intranette kan ook gekategoriseer word as 'n LAN, CAN, MAN, WAN of 'n ander soort netwerk. === Ekstranet === 'n Netwerk of internetwerk wat beperk is tot 'n enkele organisasie of entiteit, maar wat ook beperkte verbindings het met die netwerke van een of meer ander, maar nie noodwendig nie, betroubare organisasies of entiteite (bv. klante van 'n onderneming kan voorsien word) toegang tot een of ander deel van sy intranet, wat sodoende 'n ekstranet skep, terwyl die klante terselfdetyd nie vanuit 'n veiligheidsoogpunt as 'vertrou' beskou kan word nie). :''Opmerking:'' Tegnies kan 'n ekstranet ook gekategoriseer word as 'n CAN-, MAN-, WAN- of ander soort netwerk, hoewel 'n ekstranet per definisie nie uit een enkele LAN kan bestaan nie, omdat 'n ekstranet ten minste een verbinding met 'n eksterne netwerk moet hê. : Intranette en ekstranette het al dan nie verbinding met die internet. As dit aan die internet gekoppel is, word die intranet of ekstranet normaalweg beskerm teen toegang tot die internet sonder die nodige magtiging. Die internet self word nie as 'n deel van die intranet of ekstranet beskou nie, alhoewel die internet kan dien as 'n portaal vir toegang tot gedeeltes van 'n ekstranet. == Klassifikasie van rekenaarnetwerke == === Per netwerklaag === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die netwerklaag waarop hulle werk volgens enkele basiese verwysingsmodelle wat as standaarde in die bedryf beskou word, soos die sewelaag OSI-verwysingsmodel en die vyflaag TCP/IP-model. === Volgens skaal === Rekenaarnetwerke kan volgens die skaal of omvang van die netwerk geklassifiseer word, byvoorbeeld as 'n Persoonlike areanetwerk (PAN), Plaaslike areanetwerk (LAN), Kampusareanetwerk (CAN), Metropolitaanse area netwerk (MAN), of Wye area netwerk (WAN). === Volgens verbindingsmetode === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die tegnologie wat gebruik word om individuele toestelle in die netwerk aan te sluit, soos HomePNA, Kraglyn-kommunikasie, Ethernet of koordlose LAN. === Deur funksionele verhouding === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die funksionele verwantskappe tussen die elemente van die netwerk, byvoorbeeld Aktiewe Netwerking, kliëntbediener en ''Peer-to-peer'' (werkgroep) argitekture. Rekenaarnetwerke word ook gebruik om data van die een toestel na die ander deur die hardeskyf te stuur. === Volgens netwerktopologie === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die netwerk topologie waarop die netwerk gebaseer is, soos Busnetwerk, Sternetwerk, Ringnetwerk, Netwerknetwerk , Star-busnetwerk, Boom- of hiërargiese topologienetwerk, ens. Topologie kan gerangskik word in geometriese rangskikking. === Deur dienste gelewer === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die dienste wat hulle lewer, soos bergarea netwerk, bediener-bediener, proseskontrolenetwerk, Waarde-toegevoegde netwerk, koordlose gemeenskapsnetwerk, ens. === Volgens protokol === Rekenaarnetwerke kan geklassifiseer word volgens die kommunikasieprotokol wat op die netwerk gebruik word. Lees die artikels oor Lys van netwerkprotokolstapels en Lys van netwerkprotokolle vir meer inligting. <!-- == Verwysings == {{Verwysings}} --> == Eksterne skakels== * [http://compnetworking.about.com/ About Wireless / Rekenaarnetwerking] * [http://www.securemycompany.com/free-network-monitoring-tools.php Lys van gereedskap vir rekenaarnetwerke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207044854/http://www.securemycompany.com/free-network-monitoring-tools.php |date= 7 Februarie 2007 }} * [http://networkingboards.com/ NetworkingBoards.com - Hulp met Rekenaarnetwerking] {{Normdata}} [[Kategorie:Rekenaarnetwerke]] 9tv3butt2r1yale4iofkzn7cx64f4nv 0 21272 2891501 2728807 2026-04-07T19:46:31Z BurgertB 2401 2891501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | name = Dione | mpc_name = Saturnus IV | named_after = Die Titaniese godin [[Dione]] | image = [[Beeld:Dione in natural light (cropped).jpg|250px]] | caption = Dione in 2008 in natuurlike lig afgeneem deur [[Cassini-Huygens|Cassini]]. | discoverer = [[Giovanni Domenico Cassini|Giovanni Cassini]] | discovered = 30 Maart 1684 | semimajor = {{val|377396|u=km}} | eccentricity = {{val|0.0022}}<ref name="exp.arc.nasa.gov">{{cite web |url=http://exp.arc.nasa.gov/downloads/celestia/data/solarsys.ssc |archive-url=https://web.archive.org/web/20050309115746/http://exp.arc.nasa.gov/downloads/celestia/data/solarsys.ssc |archive-date=2005-03-09 |title=Data for our solar system. |work=Exp.arc.nasa.gov |author= |date=April 20, 2003 |url-status=dead |accessdate=2007-05-21}}</ref> | period = {{val|2.736915|u=d}} | inclination = 0,019° (tot Saturnus se ewenaar) | satellite_of = [[Saturnus]] | dimensions = 1 128,8&thinsp;×&thinsp;1 122,6&thinsp;×&thinsp;1 119,2 km<ref name="Roatsch2009">{{cite book| doi = 10.1007/978-1-4020-9217-6_24| last1 = Roatsch| first1 = T.| last2 = Jaumann| first2 = R.| last3 = Stephan| first3 = K.| last4 = Thomas| first4 = P. C.| year = 2009| chapter = Cartographic Mapping of the Icy Satellites Using ISS and VIMS Data| title = Saturn from Cassini-Huygens| pages = 763–781| isbn = 978-1-4020-9216-9| ref = {{sfnRef|Roatsch Jaumann et al.|2009}}}}</ref> | surface_area = {{val|3964776.51|u=km2}}<ref name="Solar System Exploration">{{cite web |author = Phil Davis? |title = Solar System Exploration: Planets: Saturn: Moons: Dione: Facts & Figures |publisher = NASA |date = April 1, 2011 |url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sat_Dione&Display=Facts |access-date = March 24, 2013 |ref = {{sfnRef|Solar System Exploration}} |archive-url = https://web.archive.org/web/20121012084815/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sat_Dione&Display=Facts |archive-date = October 12, 2012 |url-status = dead }}</ref> | mean_radius = {{val|561.4|0.4|u=km}}<ref name="Roatsch2009" /><ref name="Jacobson2022"/> | mass = {{val|1.0954868|0.0000246|e=21|u=kg}}<ref name="Jacobson2022">{{cite journal |last1=Jacobson |first1=Robert. A. |title=The Orbits of the Main Saturnian Satellites, the Saturnian System Gravity Field, and the Orientation of Saturn's Pole* |journal=The Astronomical Journal |date=1 November 2022 |volume=164 |issue=5 |pages=199 |doi=10.3847/1538-3881/ac90c9|bibcode=2022AJ....164..199J |s2cid=252992162 |doi-access=free }}</ref> (sowat 1 834 Aardes) | density = {{val|1.4781|0.0032|u=g/cm³}}<ref name="Jacobson2022"/> | rotation = {{val|2.736915|u=d}} <br /> ([[Sinchroniese rotasie|sinchronies]]) | axial_tilt = 0 | magnitude = 10,4<ref name="Observatorio ARVAL">{{cite web | author = Observatorio ARVAL | title = Classic Satellites of the Solar System | publisher = Observatorio ARVAL | date = April 15, 2007 | url = http://www.oarval.org/ClasSaten.htm | access-date = 2011-12-17 | ref = {{sfnRef|Observatorio ARVAL}} | archive-url = https://web.archive.org/web/20110920010842/http://www.oarval.org/ClasSaten.htm | archive-date = September 20, 2011 | url-status = dead }}</ref> | single_temperature = 87 K (-186°C) }} '''Dione''', ook bekend as '''Saturnus&nbsp;IV''', is die vierde grootste [[natuurlike satelliet]] van [[Saturnus]]. Sy agterste halfrond word gekenmerk deur groot kranse, bekend as "chasmata", en is ook donkerder as die voorste (leidende) halfrond. Gebaseer op sy digtheid, is Dione se binnekant waarskynlik 'n kombinasie van [[silikaat]]rots en waterys in byne ewe groot dele van die massa. Die maan is in 1684 deur die Italiaanse sterrekundige [[Giovanni Domenico Cassini]] ontdek en is genoem na [[Dione]], 'n [[Titaan (mitologie)|Titaniese godin]] in die [[Griekse mitologie]]. ==Naam== [[Lêer:DioneRheaPIA08183.jpg|duimnael|links|200px|Dione (regs) beweeg nader aan Rea (links). Hulle grootte stem baie ooreen. Geneem deur Cassini in 2006.]] [[Beeld:Animation of Polydeuces's orbit relative to Saturn and Dione.gif|thumb|links|200px|'n Animasie van Helena se wentelbaan relatief tot Saturnus en Dione.<br />{{legend0|Magenta|Polideukes }}{{·}}{{legend0|Cyan|Helena}}{{·}}{{legend0|Lime|Dione}}{{·}}{{legend0|DarkOrange|Saturnus}}]] Cassini het die vier mane wat hy ontdek het ([[Tetis (maan)|Tetis]], Dione, [[Rea (maan)|Rea]] en [[Iapetos (maan)|Iapetos]]) ''Sidera Lodoicea'' ("die Sterre van Lodewyk") genoem ter ere van [[Lodewyk XIV van Frankryk]]. Cassini het Dione in 1684 ontdek met 'n groot lugteleskoop wat hy op die terrein van die [[Observatoire de Paris|Paryse Sterrewag]] opgestel het.<ref>{{cite book|author=Fred W. Price|title=The Planet Observer's Handbook|url=https://archive.org/details/planetobserversh00pric|url-access=registration|year=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-78981-3|page=[https://archive.org/details/planetobserversh00pric/page/279 279]}}</ref> Saturnus se mane het eers in 1847 name gekry nadat [[William Herschel]] se seun, [[John Herschel]], ''Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope'' gepubliseer en voorgestel het die mane kry eerder die name van die broers en susters van die Titaan [[Kronos]] (Saturnus in die Griekse mitologie).<ref>Soos berig deur William Lassell, [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0008//0000042.000.html Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 8, No. 3, pp. 42–43] (14 Januarie 1848)</ref> ==Wentelbaan== Dione wentel om Saturnus met 'n [[Ellips|halwe lengteas]] van 2% minder as die [[Maan]] om die [[Aarde]]. Vanweë Saturnus se groter massa (omtrent 95 keer dié van die Aarde), is Dione se wentelperiode 'n tiende van die Maan s'n. Dione is tans in 'n [[baanresonansie]] van 1:2 met die maan [[Enkelados (maan)|Enkelados]]: Dit voltooi een omwenteling van Saturnus vir elke twee omwentelings van Enkelados. Dié resonansie handhaaf Enkelados se [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] (0,0047) en verskaf 'n bron van hitte vir Enkelados se uitgebreide [[geologie]]se aktiwiteit, wat die beste gesien kan word in sy [[Kriovulkaan|kriovulkaniese]] [[Geiser (bron)|geiseragtige]] strale.<ref name="Porco Helfenstein et al. 2006">{{cite journal| doi = 10.1126/science.1123013| last1 = Porco| first1 = C. C.| last2 = Helfenstein| first2 = P.| last3 = Thomas| first3 = P. C.| last4 = Ingersoll| first4 = A. P.| last5 = Wisdom| first5 = J.| last6 = West| first6 = R.| last7 = Neukum| first7 = G.| last8 = Denk| first8 = T.| last9 = Wagner| first9 = R.| s2cid = 6976648| date = 10 March 2006| title = Cassini Observes the Active South Pole of Enceladus| journal = Science| volume = 311| issue = 5766| pages = 1393–1401| pmid = 16527964| bibcode = 2006Sci...311.1393P| url = https://authors.library.caltech.edu/36593/7/PorcoCC.SOM.pdf| ref = {{sfnRef|Porco Helfenstein et al. 2006}}}}</ref> Die resonansie handhaaf ook 'n kleiner eksentrisiteit in Dione se wentelbaan (0,0022) en veroorsaak sy getyverhitting.<ref name=Cassini>{{cite web |author = Jia-Rui Cook |title = Cassini Finds Hints of Activity at Saturn Moon Dione |publisher = NASA |date = May 29, 2013 |url = http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-178 |access-date = October 1, 2013 |ref = {{sfnRef|Cassini}} }}</ref> ===Trojane=== Dione het twee [[Trojaan (sterrekunde)|trojane]], die mane [[Helena (maan)|Helena]] en [[Polideukes (maan)|Polideukes]]. Hulle is geleë by Dione se [[Lagrange-punt]]e L4 en L5, onderskeidelik 60 grade voor en agter Dione. 'n Leidende saamwentelende maan 12 grade voor Helena is in 1982 deur Stephen P. Synnott aangemeld.<ref>{{Cite web|url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/06100/06162.html|title = IAUC 6162: Poss. Sats OF SATURN; AL Com}}</ref><ref>''Guinness Book of Astronomy'', Patrick Moore, Guinness Publishing, 2de uitg., 1983 pp 110, 114</ref> {| class="wikitable" |+Dione-trojane !Naam !Deursnee (km) !Halwe lengteas (km) !Massa (kg) !Ontdekkingsdatum |- |Dione |1 122 | 377 396 |(1,096 ± 0,0000246) × 10²¹ |30 Maart 1684 |- |Helena |36,2 ± 0,4 |377 600 | (7,1 ± 0,2) × 10¹⁵ |1 Maart 1980 |- |Polideukes | 3,06 ± 0,40 |377 600 |≈8 × 10¹² | 21 Oktober 2004 |} ==Fisiese eienskappe== [[Lêer:Dione Carthage Linea.jpg|duimnael|200px|Skeure in die oppervlak breek deur kraters op Dione.]] [[Lêer:Dione surface.jpg|duimnael|200px|Die skeure in Dione se oppervlak van naderby]] [[Beeld:Dionean Linea PIA08256.jpg|thumb|200px|Dione se agterste halfrond. Die chasmata kan duidelik gesien word.]] [[Lêer:DionePIA07692.jpg|duimnael|200px|'n Nabyaansig van Dione se kraters. Geneem deur Cassini in 2005.]] [[Beeld:In, Around, Beyond Rings PIA14579.jpg|thumb|200px|Vier van Saturnus se mane: Titaan, op die agtergrond; Dione, bo die ringe; Pandora, regs van die ringe; en Pan in die [[Saturnus_se_ringe#Encke-gaping|Encke-gaping]] van die A-ring links op die foto.]] [[Lêer:Dione and Saturn.jpg|duimnael|200px|Dione, met Saturnus op die agtergrond, soos in 2005 deur Cassini afgeneem.]] Met sy deursnee van 1&nbsp;122&nbsp;km is Dione die 15de grootste maan in die [[Sonnestelsel]]; dit het 'n groter massa as al die kleiner mane saam. Dit is ook Saturnus se vierde grootste maan. Gebaseer op sy digtheid, bestaan Dione se binnekant waarskynlik uit silikaatrots en waterys in byna ewe groot dele van die massa.<ref name="Zannoni2020">{{cite journal|last1= Zannoni|first1= M.|last2= Hemingway|first2= D. J.|last3= Gomez Casajus|first3= L.|last4= Tortora|first4= P.|title= The gravity field and interior structure of Dione|journal= Icarus|volume= 345|issue= 1|date= 15 July 2020|pages= 113713 |doi= 10.1016/j.icarus.2020.113713 |arxiv= 1908.07284|bibcode= 2020Icar..34513713Z|s2cid= 201103604}}</ref> Volgens waarnemings van sy vorm en [[swaartekrag]] deur [[Cassini-Huygens|Cassini]] is die rotsagtige kern se radius rofweg 400&nbsp;km en word dit omring deur 'n omhulsel van H₂O van rofweg 160&nbsp;km, hoofsaaklik in die vorm van waterys. Sommige modelle dui daarop dat die onderste deel van dié laag in die vorm van 'n interne soutwateroseaan kan wees (dieselfde situasie as in sy resonansiemetgesel Enkelados).<ref name="Zannoni2020" /><ref name='NASA strategy 2015'>{{cite web| url=https://nai.nasa.gov/media/medialibrary/2015/10/NASA_Astrobiology_Strategy_2015_151008.pdf| title=NASA Astrobiology Strategy| year=2015| work=NASA| access-date=2017-09-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20161222190306/https://nai.nasa.gov/media/medialibrary/2015/10/NASA_Astrobiology_Strategy_2015_151008.pdf| archive-date=2016-12-22| url-status=dead}}</ref><ref name="Howell2016">{{cite web | url = http://www.seeker.com/saturn-moon-dione-cassini-nasa-astrobiology-2031915074.html | title = Another Saturn Moon May Hide Subsurface Ocean | last = Howell | first = E. | date = 2016-10-05 | website = Seeker.com | publisher = Discovery Communications, LLC | access-date = 2016-10-08}}</ref><ref name="Beuthe2016">{{cite journal|last1= Beuthe|first1= M.l|last2= Rivoldini|first2= A.|last3= Trinh|first3= A.|title= Enceladus' and Dione's floating ice shells supported by minimum stress isostasy|journal= Geophysical Research Letters|volume= 43|issue= 19|pages= 10,088–10,096|date= 2016-09-28|doi= 10.1002/2016GL070650|arxiv = 1610.00548 |bibcode = 2016GeoRL..4310088B |s2cid= 119236092}}</ref> Die afbuigende oppervlak van die 1,5&nbsp;km hoë rif Janiculum Dorsa kan maklik verduidelik word aan die hand van so 'n oseaan.<ref name="Hammond2013">{{cite journal|last1= Hammond|first1= N. P.|last2= Phillips|first2= C. B.|last3= Nimmo|first3= F.|last4= Kattenhorn|first4= S. A.|title= Flexure on Dione: Investigating subsurface structure and thermal history|journal= Icarus|volume= 223|issue= 1|date= March 2013|pages= 418–422|doi= 10.1016/j.icarus.2012.12.021 |bibcode = 2013Icar..223..418H }}</ref><ref name='Sci Am 2017'>[https://www.scientificamerican.com/article/overlooked-ocean-worlds-fill-the-outer-solar-system/ Overlooked Ocean Worlds Fill the Outer Solar System]. John Wenz, ''Scientific American''. 4 Oktober 2017.</ref> Nie een van die twee mane het 'n vorm naby aan [[hidrostatiese ewewig]] nie; die afwykings word onderhou deur [[isostasie]]. Die dikte van Dione se buitenste kors wissel vermoedelik met minder as 5%. Die dunste dele is by die pole, waar die getyeverhitting van die kors die grootste is.<ref name="Beuthe2016" /> Hoewel Dione effens kleiner en digter as Rea is, stem hulle baie ooreen. Albei het dieselfde [[albedo]]-eienskappe en wisselende terrein, en albei se halfrondes verskil baie van mekaar. Dione se voorste (leidende) halfrond bevat baie [[Slagkrater|kraters]] en is eenvormig helder. Sy agterste halfrond bevat egter 'n ongewone en eiesoortige oppervlakeienskap: 'n netwerk van helder yskranse. Wetenskaplikes erken die volgende geologiese eienskappe van Dione: * Chasmata (lang, diep, styl depressies of canyons) * Dorsa (riwwe) * Fossa (lang, smal depressies) * Impakkraters * Kraterkettings ===Yskranse=== Toe [[Voyager-program|Voyager]] Dione in 1980 afgeneem het, het die foto's oënskynlike strepe op sy agterste halfrond gewys. Die oorsprong van die strepe was raaiselagtig, want al wat bekend was, was dat die materiaal 'n hoë [[albedo]] gehad het en dun genoeg was dat dit nie die oppervlakverskynsels daaronder verberg het nie. Een hipotese was dat Dione kort ná sy vorming geologies aktief was en 'n proses soos kriovulkanisme 'n groot deel van sy oppervlak herbedek het, en dat die strepe gevorm het van uitbarstings met krake langs wat as sneeu of as op Dione teruggeval het. Later, nadat die interne aktiwiteit en herbedekking van die oppervlak opgehou het, het kraters hoofsaaklik op die voorste halfrond gevorm en die strepe daar uitgewis. Dié hipotese is verkeerd bewys deur Cassini met sy verbyvlug van 13 Desember 2004, toe nabyskote geneem is. Dit het onthul die strepe is nie ysdeposito's nie, maar helder yskranse wat deur [[Plaattektoniek|tektoniese]] krake (chasmata) gevorm is. Cassini het op 11 Oktober 2005 nader aan Dione verbygevlieg (500 km) en foto's van die kranse geneem wat gewys het van hulle is honderde meters hoog. ===Lyne=== Dione het lyne wat tot honderde kilometers lank, maar smaller as 5&nbsp;km is. Die lyne loop parallel met die ewenaar en is sigbaar by laer hoogtes (minder as 45° noord en suid). Soortgelyke lyne kom op Rea voor. Hulle is ligter as enigiets om hulle en loop blykbaar oor ander verskynsels soos riwwe en kraters, wat daarop dui dat hulle relatief jonk is. Daar is voorgestel dié lyne kom van buite Dione, dalk as gevolg van materiaal wat kom van lae-impak-botsings oor die maan se hele oppervlak met materiaal in [[Saturnus se ringe]], ander mane of [[komete]] wat naby verbybeweeg.<ref>{{Cite journal|last1= Martin|first1=E. S.|last2= Patthoff|first2= D. A.|date= 2018|title= Mysterious Linear Features Across Saturn's Moon Dione|journal= Geophysical Research Letters|volume= 45|issue= 20|pages= 10,978–10,986|doi= 10.1029/2018GL079819|bibcode=2018GeoRL..4510978M|issn=1944-8007|doi-access= free}}</ref> ===Kraters=== Dione se ysagtige oppervlak bevat baie terreine met talle kraters, ander met matige kraters, ander met min kraters en nog ander met tektoniese skeure. Eersgenoemde terrein bevat baie kraters wat breër as 100&nbsp;km is. Die vlaktes met matige kraters het gebiede met kraters van kleiner as 30&nbsp;km breed. Sommige vlaktes het meer kraters as ander. 'n Groot deel van die terrein met baie kraters is in die agterste halfrond geleë en die vlaktes met minder kraters in die leidende halfrond. Dit is die teenoorgestelde as wat sommige wetenskaplikes verwag het; Shoemaker en Wolfe<ref>Shoemaker, E. M.; and Wolfe, R. F.; [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1982stjp.conf..277S&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=45eb6e10af25897 ''Cratering time scales for the Galilean satellites''], in Morrison, D., reds; ''Satellites of Jupiter'', University of Arizona Press, Tucson (AZ) (1982), pp. 277–339</ref> het 'n model voorgestel waar 'n maan in sinchroniese omwenteling die meeste kraters in die leidende halfrond sal hê en die minste in die agterste halfrond. Dit dui daarop dat Dione in die tyd van die [[Groot Bombardement|groot bombardement]] in 'n teenoorgestelde oriëntasie met Saturnus in 'n sinchroniese omwenteling was. Omdat Dione relatief klein is, kan 'n botsing met 'n voorwerp wat 'n krater van 35&nbsp;km breed skep, die maan omswaai. Omdat daar baie kraters van breër as 35&nbsp;km is, kon Dione meermale omgeswaai gewees het tydens sy groot bombardement. Nes Kallisto, het Dione se kraters nie groot hoogtes soos op die [[Maan]] en [[Mercurius]] nie; dit is moontlik vanweë die instorting van die swak yskors oor geologiese tyd. ==Atmosfeer== Op 7 April 2010 het instrumente aan boord van Cassini 'n dun laag molekulêre suurstofione ({{chem|O|2|+}}) om Dione bespeur. Dit was so dun dat wetenskaplikes dit 'n [[eksosfeer]] noem, eerder as 'n dun atmosfeer.<ref name="Ghosh">{{cite news | first = Pallab | last = Ghosh | title = Oxygen envelops Saturn's icy moon | date = 2 March 2012 | url = https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17225127 | work = BBC News | access-date = 2012-03-02}}</ref><ref name="Tokar">{{cite journal|title=Detection of Exospheric O2+ at Saturn's Moon Dione |journal=Geophysical Research Letters |volume=39 |issue=3 |date=10 January 2012 |author=Robert L. Tokar |author2=Robert E. Johnson |author3=Michelle F. Thomsen|author4=Edward C. Sittler |author5=Andrew J. Coates |pages=n/a |display-authors=etal |doi=10.1029/2011GL050452 |bibcode=2012GeoRL..39.3105T |doi-access=free }}</ref> Die digtheid van die molekulêre suurstofione het gewissel van 0,01 tot 0,09&nbsp;per cm³.<ref name="Tokar" /><ref name="Simon">{{cite journal | title = Magnetic signatures of a tenuous atmosphere at Dione | journal = Geophysical Research Letters | year = 2011 | author = Sven Simon |author2=Joachim Saur |author3=itz M. Neubauer |author4=Alexandre Wennmacher |author5=Michele K. Dougherty | volume = 38 | issue = L15102 | page = 5| doi=10.1029/2011GL048454 | bibcode=2011GeoRL..3815102S| doi-access = free }}</ref> Cassini se instrumente kon nie water regstreeks van die eksosfeer waarneem nie vanweë hoë agtergrondvlakke,<ref name="Tokar" /> maar dit lyk of hoog gelaaide deeltjies van die planeet se kragtige stralingsgordels die water in die ys kan verdeel in [[waterstof]] en [[suurstof]].<ref name="Ghosh" /> ==Verkenning== Dione is die eerste keer deur die Voyager-tuie afgeneem. Dit is ook vyf keer deur Cassini van naby afgeneem. Op 11 Oktober 2005 was daar 'n verbyvlug op 'n afstand van 500&nbsp;km;<ref>{{cite web|url= http://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/media/cassinif-2005-10-17.html|title= Cassini Views Dione, a Frigid Ice World|last= Martinez|first= Carolina|date= 2005-10-17|publisher= Nasa|access-date= 22 August 2015|archive-date= 2021-05-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20210511001331/https://www.nasa.gov/mission_pages/cassini/media/cassinif-2005-10-17.html|url-status= dead}}</ref> en nog een op 7 April 2010, ook op 500&nbsp;km.<ref>[https://web.archive.org/web/20100607022015/http://saturn.jpl.nasa.gov/photos/imagedetails/index.cfm?imageId=3932 Cassini Doubleheader: Flying By Titan and Dione (April 2010)]. Nasa – Cassini Solstice Mission.</ref> 'n Derde verbyvlug is op 12 Desember 2011 uitgevoer op 'n afstand van 99&nbsp;km. Die volgende verbyvlug was op 16 Junie 2015 op 'n afstand van 516&nbsp;km<ref>{{cite news|title=Cassini Sends Back Views After Zooming Past Dione|last1=Landau |first1=Elizabeth |last2= Dyches|first2= Preston|url= https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2537/cassini-sends-back-views-after-zooming-past-dione/|publisher= Jet Propulsion Laboratory|date=17 June 2015|access-date=2017-07-21}}</ref> en die laaste een op 17 Augustus 2015 op 'n afstand van 474&nbsp;km.<ref>{{cite news |last=Dyches |first=Preston |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4689 |title=Cassini to Make Last Close Flyby of Saturn Moon Dione |work=NASA News |date=August 13, 2015 |access-date=2015-08-19 }}</ref><ref>[http://www.space.com/30264-cassini-final-flyby-saturn-moon-dione.html Spacecraft Makes Final Close Flyby of Saturn Moon Dione Today]. ''Space.com'' Calla Cofield. 17 Augustus 2015.</ref> In Mei 2013 is aangekondig dat Cassini wetenskaplikes voorsien het van bewyse dat Dione aktiewer is as wat voorheen besef is. Uit topografiese data het Nasa-spanne afgelei 'n depressie wat verbind word met 'n prominente bergreeks in die leidende halfrond kan die beste verduidelik word as daar 'n globale vloeistofoseaan onder die oppervlak is, soos dié van Enkelados.<ref name="Hammond2013" /><ref name="Collins2010">{{cite conference |title=Testing Candidate Driving Forces for Faulting on Dione: Implications for Nonsynchronous Rotation and a Freezing Ocean |journal=AGU Fall Meeting Abstracts |volume=2010 |pages=P24A–08 |conference=American Geophysical Union, Fall Meeting 2010, abstract #P24A-08 |editor-last=Collins |editor-first=G. C. |year=2010 |bibcode=2010AGUFM.P24A..08C |last1=Collins |first1=G. C. }}</ref><ref>{{cite conference |last1=Phillips |first1=C. B.|author1-link=Cynthia B. Phillips |last2=Hammond |first2=N. P. |last3=Roberts |first3=J. H. |last4=Nimmo |first4=F. |title=Subsurface Structure and Thermal History of Icy Satellites from Stereo Topography |bibcode=2012AGUFM.P22B..03P |conference=American Geophysical Union, Fall Meeting 2012, abstract #P22B-03 |date=2012 }}</ref> Die rif Janiculum Dorsa het 'n hoogte van 1 tot 2&nbsp;km; Dit lyk of Dione se kors 0,5&nbsp;km daaronder plooi, wat daarop dui dat die yskors warm was toe die rif gevorm het, moontlik vanweë die teenwoordigheid van 'n vloeistofoseaan onder die oppervlak.<ref name="Activity2013">{{cite news |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-178 |title=Cassini Finds Hints of Activity at Saturn Moon Dione |work=NASA News |date=29 May 2013 |access-date=2015-05-29 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.maniacworld.com/Saturn-Dione-Flyby.htm 'n NASA video van Cassini se benadering aan Dione.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716025700/http://www.maniacworld.com/Saturn-Dione-Flyby.htm |date=16 Julie 2009 }} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Dione Dione] by NASA se Ontdekking van die sonnestelsel. * [https://web.archive.org/web/20060519233855/http://www.planetary.org/explore/topics/saturn/dione.html The Planetary Society: Dione.] * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Dione Beelde van Dione] by NASA se ''Planetary Photojournal''. {{Commons-kategorie inlyn|Dione (moon)}} {{Saturnus}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mane van Saturnus]] o1ksu6cnol0s02o94cpjq8i2uqbqfkr 0 25283 2891490 2886434 2026-04-07T19:19:55Z BurgertB 2401 2891490 wikitext text/x-wiki [[Image:Marshal Tito during the Second World War in Yugoslavia, May 1944.jpg|duimnael|325px|regs|Partisane en [[Josip Broz Tito]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] in [[Joego-Slawië]].]] Die '''Joego-Slawiese Partisane''',<ref name=curtis>{{cite book|last=Curtis|first=Glenn E.|title=Yugoslavia: A Country Study|publisher=Library of Congress|year=1992|page=[https://archive.org/details/yugoslaviacountr00curt/page/39 39]|isbn=978-0-8444-0735-7|url=https://archive.org/details/yugoslaviacountr00curt/page/39}}</ref> amptelik die '''Nasionale Bevrydingsleer en Partisaanafdelings van Joego-Slawië'''<ref>{{cite book|last=Trifunovska|first=Snežana|title=Yugoslavia Through Documents:From Its Creation to Its Dissolution|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1994| page=209|isbn=978-0-7923-2670-0}}</ref> (dikwels verkort tot die '''Nasionale Bevrydingsleër'''), was tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] die [[Kommunisme|kommunisties]] geleide antifascistiese weerstand teen die [[Spilmoondhede]] (hoofsaaklik [[Nazi-Duitsland]]) in die besette [[Joego-Slawië]]. Dit is gelei deur [[Josip Broz Tito]]<ref name="Dennison I. Rusinow 1978, p. 2">{{Cite book|last=Rusinow|first=Dennison I.|title=The Yugoslav experiment 1948–1974|publisher=University of California Press|year=1978|page=2|isbn=978-0-520-03730-4}}</ref> en word beskou as [[Europa]] se doeltreffendste weerstandsbeweging teen die Spilmoondhede tydens die oorlog.<ref name="JJR2013_OxfordPress">Jeffreys-Jones, R. (2013): ''In Spies We Trust: The Story of Western Intelligence'', Oxford University Press, {{ISBN|9780199580972}}, [https://books.google.com/books?id=3gK7e8LpXvcC&pg=PA87 p. 87]</ref><ref name="AS_2005">Adams, Simon (2005): ''The Balkans'', Black Rabbit Books, {{ISBN|9781583406038}}, [https://books.google.com/books?id=Cmm4J2Ug4o8C&pg=PA1981 p. 1981]</ref> Dit was met sy ontstaan oorwegend 'n [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrillamag]], maar het tot 'n groot vegmag ontwikkel wat later in die oorlog in konvensionele oorlogvoering betrokke was, met ongeveer 650&nbsp;000 lede in laat 1944 wat in vier veldmagte en 52 afdelings georganiseer is. Die hoofdoelwitte van die Partisane was die bevryding van Joego-Slawië van die besettingsmagte en die skepping van 'n federale, multi-etniese sosialistiese staat. Die Partisane is georganiseer op die inisiatief van Tito ná die Spilmoondhede se inval van Joego-Slawië in April 1941 en het 'n aktiewe guerrillaveldtog begin ná [[Operasie Barbarossa|Duitsland se inval in die Sowjetunie]] in Junie. 'n Groot opstand is in Julie van daardie jaar begin, waarby Draža Mihailović se [[Chetniks]] later aangesluit het; dit het gelei tot die stigting van die kortstondige Republiek Užice. Die Spilmoondhede het in reaksie 'n reeks offensiewe teen die Partisane geloods, maar kon nie die hoogs mobiele Partisane en hulle leiers heeltemal vernietig nie. Teen laat 1943 het die Geallieerdes hulle steun van Mihailović na Tito verskuif toe die omvang van die Chetniks se samewerking duidelik word, en die Partisane het amptelike erkenning ontvang by die Teheran-konferensie. In die herfs van 1944 het die Partisane en die Sowjetse [[Rooi Leër]] [[Belgrado]] bevry ná die Belgrado-offensief. Teen die einde van die oorlog het die Partisane beheer oor die hele land sowel as [[Triëst]] en [[Karintië]] verkry. Ná die oorlog is die Partisane herorganiseer in die gewapende mag van die nuutgestigte, sosialistiese Federale Volksrepubliek Joego-Slawië. ==Doelwitte== [[Beeld:Zgrabimo oružje svi.jpg|thumb|200px|links|''Neem julle wapens op, almal!'': 'n Partisaanse propagandaplakkaat.]] Een van twee doelwitte van die beweging, wat die militêre vleuel was van die Verenige Nasionale Bevrydingsfront-koalisie (VNBF), gelei deur die Kommunistiese Party van Joego-Slawië (KPJ)<ref name="Sharon Fisher 2006, p. 27">{{Cite book|last=Fisher|first=Sharon|title=Political change in post-Communist Slovakia and Croatia: from nationalist to Europeanist|publisher=Palgrave Macmillan|year=2006|page=27|isbn=978-1-4039-7286-6}}</ref> en verteenwoordig deur die Antifascistiese Raad vir die Nasionale Bevryding van Joego-Slawië (AFRBJ), die Joego-Slawiese oorlogstydse beraadslagende vergadering, was om teen die besettingsmagte te veg. Totdat Britse voorsienings in 1944 in beduidende hoeveelhede begin arriveer het, was die besetters die enigste bron van wapens.{{sfn|Davidson|1946|loc=[https://znaci.org/00001/3_1_2.htm 1.2 Contact]}} Die ander doelwit was om 'n federale, multi-etniese, kommunistiese staat in Joego-Slawië te skep.{{sfn|Tomasevich|2001|p=96}} Om dit te bereik, het die KPJ probeer spreek tot al die etniese groepe binne Joego-Slawië deur die regte van elke groep te bewaar. Die doelwitte van die mededingende weerstandsbeweging, die Chetniks, was die behoud van die Joego-Slawiese monargie, die versekering van die veiligheid van etniese [[Serwië|Serwiese]] bevolkings{{sfn|Milazzo|1975|pp=30–31}}{{sfn|Roberts|1973|p=48}} en die vestiging van 'n Groot Serwië{{sfn|Tomasevich|1975|pp=166–178}} deur middel van die etniese suiwering van nie-Serwiese mense uit gebiede wat hulle as regmatig en histories Serwies beskou het.<ref name="Banac 1996 p143">{{harvnb|Banac|1996|p=43}}: "Van die somer van 1941 af het die Chetniks al hoe groter beheer oor Serwiese opstandelinge gekry en het hulle wreedaardige misdade teen Moslems van oostelike [[Bosnië-Herzegowina]] gepleeg. Moslems se kele is gewoonlik afgesny en hulle lyke in die waterweë gegooi. Chetnik-dokumente het gepraat van die vasbeslotenheid "om Bosnië te suiwer van enigiets wat nie as Serwies beskou word nie". Dit is moeilik om te raam hoeveel Moslems in dié oorspronklike etniese suiwering omgekom het, maar dit kan gereken word as tienduisende."</ref>{{sfn|Hirsch|2002|p=76}}{{sfn|Mulaj|2008|p=71}}{{sfn|Velikonja|2003|p=166}} Die betrekkinge tussen die twee bewegings was van die begin af ongemaklik, maar van Oktober 1941 af het dit in 'n volskaalse konflik ontaard. Vir die Chetniks het Tito se pan-etniese beleid anti-Serwies gelyk, terwyl die Chetniks se rojalisme 'n abominasie vir die kommuniste was.<ref name="BBC - History - World Wars: Partisans: War in the Balkans 1941 - 1945">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/partisan_fighters_01.shtml|title=Partisans: War in the Balkans 1941–1945|publisher=BBC|access-date=19 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128065207/http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/partisan_fighters_01.shtml|archive-date=28 November 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> In die vroeë deel van die oorlog het Partisaanse magte oorwegend uit Serwiese mense bestaan. In dié tyd moes die name van [[Moslems]]e en [[Kroate|Kroatiese]] bevelvoerders verander word om hulle teen hulle oorwegend Serwiese kollegas te beskerm.<ref name="Pinson1996">{{cite book|author=Mark Pinson|title=The Muslims of Bosnia-Herzegovina: Their Historic Development from the Middle Ages to the Dissolution of Yugoslavia|url=https://books.google.com/books?id=Yl3TAkJmztYC&pg=PA143|access-date=2 October 2013|year=1996|publisher=Harvard CMES|isbn=978-0-932885-12-8|pages=143, 144}}</ref> Na die Duitse terugval vanweë die Sowjet-Bulgaarse offensief in die herfs van 1944 in Serwië, [[Noord-Masedonië]] en [[Kosovo]] het die opkommandering van [[Serwiërs]], Masedoniërs en Kosovaarse [[Albanese]] aansienlik toegeneem. Teen die einde van 1944 het die totale magte van die Partisane 650&nbsp;000 manne en vroue beloop en is dit georganiseer in vier veldmagte en 52 afdelings, wat in konvensionele oorlogvoering betrokke was.<ref name=perica>{{cite book|last=Perica|first=Vjekoslav| title=Balkan Idols: Religion and Nationalism in Yugoslav States|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|page=96|isbn=978-0-19-517429-8}}</ref> Teen April 1945 het die Partisane meer as 800&nbsp;000 beloop. ==Agtergrond en oorsprong== [[Beeld:Stjepan Stevo Filipović.jpg|thumb|200px|Die Partisaanvegter Stjepan Filipović skree sekondes voor sy teregstelling deur 'n Serwiese staatswageenheid in die besette Joego-Slawië: "Die dood aan fascisme; vryheid vir die volk!" Dié woorde het hierna die slagspreuk van die Partisane geword.]] Op 6 April 1941 is die Koninkryk Joego-Slawië van alle kante binnegedring deur die Spilmoondhede, hoofsaaklik deur [[Nazi-Duitsland|Duitse]], maar ook [[Italië|Italiaanse]], [[Hongarye|Hongaarse]] en [[Bulgarye|Bulgaarse]] magte. Gedurende die inval is [[Belgrado]] gebombardeer deur die ''[[Luftwaffe]]''. Die inval het net meer as tien dae geduur, en het geëindig met die onvoorwaardelike oorgawe van die Joego-Slawiese leër op 17 April. Behalwe dat die leër hopeloos onderbewapen was in vergelyking met die ''[[Wehrmacht]]'', het dit probeer om alle grense te verdedig, maar slegs daarin geslaag om die beperkte hulpbronne dun oor die hele front te versprei.{{sfn|Tomasevich|1975|pp=64–70}} Die terme van die oorgawe was uiters streng en die Spilmoondhede het begin om Joego-Slawië op te deel. Duitsland het die noordelike deel van Drava Banovina (rofweg die moderne [[Slowenië]]) beset,<ref name=britannica2>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/topic-1413183/Independent-State-of-Croatia|title=Independent State of Croatia|year=2010|publisher=Encyclopædia Britannica Online|access-date=15 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412145432/http://www.britannica.com/eb/topic-1413183/Independent-State-of-Croatia|archive-date=12 April 2008|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> terwyl direkte militêre besetting van 'n oorblywende Serwiese gebied gehandhaaf is met 'n marionetregering.{{sfn|Kroener|Müller|Umbreit|2000|p=94}}{{sfn|Tomasevich|2001|p=78}} Die Onafhanklike Staat Kroasië (NDH) is onder Duitse leiding gestig, wat oor 'n groot deel van die huidige [[Kroasië]] gestrek het en ook die hele gebied van die moderne [[Bosnië en Herzegowina]] en die Syrmia-streek van die moderne [[Serwië]] ingesluit het. [[Benito Mussolini]] se Italië het die oorblywende deel van Drava Banovina beset (geannekseer en herdoop tot die provinsie Ljubljana), 'n groot deel van Zeta Banovina en groot dele van die [[Dalmasië|Dalmatiese]] kusstreek (sowel as byna al sy [[Adriatiese See|Adriatiese]] eilande). Dit het ook beheer oor die nuutgestigte Italiaanse goewerneurskap van [[Montenegro]] verkry. Hongarye het die Hongaarse Derde Leër gestuur en ook dele beset. Bulgarye het intussen byna die hele Masedonië geannekseer, sowel as klein gebiede in die ooste van Serwië en Kosovo.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=61–63}} Die verbrokkeling van Joego-Slawië, die stigting van die NDH, die Italiaanse goewerneurskap van Montenegro en die anneksasies van Joego-Slawiëse gebiede deur die verskeie Spilmoondhede was onverenigbaar met die [[internasionale reg]] wat destyds in werking was. <ref>{{cite web|url=http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600054?OpenDocument|title=Commentary on Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War, Part III Status and treatment of protected persons, Section III, Occupied territories, Article 47 Inviolability of Rights|year=1952|publisher=International Committee of the Red Cross, Geneva|access-date=26 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107185619/http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600054?OpenDocument|archive-date=7 November 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> [[Beeld:Josip Broz Tito Bihać 1942.jpg|thumb|links|160px|[[Josip Broz Tito]] in Bihać, 1942.]] Die besettingsmagte het sulke swaar laste op die plaaslike bevolking geplaas dat die Partisane nie net wye ondersteuning geniet het nie, maar vir baie die enigste oorlewingsopsie was. Vroeg in die besetting het Duitse magte mense sonder onderskeid gehang of geskiet, insluitend vroue, kinders en bejaardes, tot 100 plaaslike inwoners vir elke Duitse soldaat wat doodgemaak is.<ref>{{cite book |last=Glenny |first=Misha|page=485|date=1999 |title=The Balkans: Nationalism, War, and the Great Powers, 1804–1999}}</ref> Hoewel dié maatreëls vir die onderdrukking van kommunistiese geleide weerstand in alle Duitse besette gebiede gegeld het, is hulle slegs in Serwië streng toegepas.{{sfn|Tomasevich|2001|p=69}} Twee van die betekenisvolste gruweldade deur die Duitse magte was die slagting van 2&nbsp;000 burgerlikes in Kraljevo en 3&nbsp;000 in Kragujevac. Die formule van 100 gyselaars wat geskiet is vir elke Duitse soldaat wat doodgemaak is en 50 gyselaars vir elke gewonde Duitse soldaat, is in Februarie 1943 met die helfte verlaag en in die herfs van dié jaar beëindig.{{sfn|Tomasevich|2001|p=69}} Daarbenewens het Joego-Slawië 'n ineenstorting van wet en orde ervaar, met vegters wat deur die platteland geswerf en die bevolking geterroriseer het. Te midde van die relatiewe chaos wat ontstaan het, het die Kommunistiese Party van Joego-Slawië begin om antifascisme-faksies en politieke magte te organiseer en in 'n nasionale opstand te verenig. Die party, gelei deur Tito, is verbied ná sy betekenisvolle sukses in die naoorlogse Joego-Slawiese verkiesing en het daarna ondergronds gewerk. Tito het egter nie openlik opgetree sonder die ondersteuning van die [[USSR]] nie, en aangesien die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] nog van krag was, was hy verplig om te wag.<ref>{{cite book |last1=Johnson |first1=Chalmers A. |title=Peasant Nationalism and Communist Power |date=1962 |publisher=Stanford University Press |location=Stanford, CA |page=166}}</ref><ref>{{cite book |last1=Beloff |first1=Nora |title=Tito's Flawed Legacy: Yugoslavia and the West since 1939 |date=2019 |publisher=Routledge |location=New York}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Swain |first1=Geoffrey R. |title=Tito: The Formation of a Disloyal Bolshevik |journal=International Review of Social History |date=1989 |volume=34 |issue=2 |pages=249, 261|doi=10.1017/S0020859000009251 }}</ref> ==Stigting en vroeë opstand== Gedurende die Aprilinval van Joego-Slawië was die leiers van die Kommunistiese Party in [[Zagreb]], saam met Tito. Ná 'n maand het hulle na [[Belgrado]] vertrek. Terwyl die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] tussen Duitsland en die Sowjetunie van krag was, het die Kommuniste hulle van openlike konflik met die nuwe regime van die Onafhanklike Staat Kroasië weerhou. In dié eerste twee maande van besetting het hulle hulle ondergrondse netwerk uitgebrei en begin om wapens in te samel.{{sfn|Goldstein|1999|p=140}} Vroeg in Mei 1941 is 'n sogenaamde Mei-konsultasie van Kommunistiese Party-amptenare van oor die land in Zagreb gehou om die weerstand teen die besetters te organiseer. In Junie 1941 is 'n vergadering van die sentrale komitee van die KPJ gehou, waar besluit is om vir die opstand voor te berei.<ref>Davor Marijan, ''The May Deliberations of the Central Committee of the Communist Party of Yugoslavia'', Hrvatski institut za povijest, 2003, pp. 325–331, {{ISBN|953-6324-35-0}}</ref> [[Operasie Barbarossa]], die Spilmoondhede se inval in die Sowjetunie, het op 22 Junie 1941 begin.<ref name= higgins>{{cite book|title=Hitler and Russia|first=Trumbull|last=Higgins|publisher=The Macmillan Company|year=1966|pages=11–59, 98–151}}</ref> Die eerste Partisaanopstand het op dieselfde dag in Kroasië plaasgevind, toe 40 Kroatiese Kommuniste 'n opstand in die Brezovicawoud tussen Sisak en Zagreb geloods het, waar hulle die 1ste Sisak-Partisaanafdeling gestig het.<ref name="cohen94"/> Die eerste opstand wat deur Tito gelei is, het twee weke later in Serwië plaasgevind.<ref name="cohen94">[[#refCohen1996|Cohen 1996]], p. 94.</ref> Die KPJ het amptelik besluit om op 4 Julie 'n gewapende opstand te loods, 'n datum wat later Vegtersdag genoem is – 'n openbare vakansiedag in die Sosialistiese Federale Republiek Joego-Slawië. Ene Žikica Jovanović Španac het die eerste koeël van die veldtog op 7 Julie in die Bela Crkva-incident gevuur. [[Beeld:Partisan youth execution.jpg|thumb|240px|Sestien Partisaantieners met blinddoeke wag op teregstelling deur Duitse magte in Smederevska Palanka, 20 Augustus 1941.]] Die eerste Zagreb-Sesvete-Partisaangroep is in Julie 1941 in Dubrava, [[Zagreb]], gestig. In Augustus 1941 is sewe Partisaanafdelings in [[Dalmasië]] gestig om die opstand uit te brei. Op 26 Augustus 1941 is 21 lede van die 1ste Split-Partisaanafdeling deur 'n vuurpeloton tereggestel nadat hulle deur Italiaanse magte en die Ustaše, 'n Kroatiese fascistiese organisasie, gevang is.{{sfn|Kovač|Vojnović|1976|pp=367–372}}{{sfn|Kvesić|1960|pp=135–145}} Verskeie ander Partisaaneenhede is in die somer van 1941 gestig. 'n Opstand het in die somer in Serwië plaasgevind, gelei deur Tito, toe die Republiek Užice geskep is. Dit is egter teen Desember 1941 deur die Spilmoondhede verslaan, en steun vir die Partisane in Serwië het daarna afgeneem. Dit was 'n ander storie vir Serwiërs in Kroasië wat deur die Spilmoondhede beset is. Hulle het hulle tot die multi-etniese Partisane of die Serwiese rojalistiese Chetniks gewend.<ref name="Cohen 95">[[#refCohen1996|Cohen 1996]], p. 95.</ref> Die joernalis Tim Judah sê in die vroeë stadium van die oorlog het die aanvanklike oormag Serwiërs in die Partisane feitlik 'n Serwiese burgeroorlog begin.<ref>[[#refJudah2000|Judah 2000]], p. 119.</ref> 'n Soortgelyke burgeroorlog het in Kroasië ontstaan. In die gebied Bosnië en Herzegowina was die oorsaak van die Serwiese opstand die Ustaše-beleid van volksmoord op Serwiërs, deportasies en gedwonge bekerings,{{sfn|Tomasevich|2001|p=506}} soos elders in die NDH die geval was.{{sfn|Tomasevich|2001|p=412}}<ref name="Alonso&Kramer">{{cite book |last1=Alonso |first1=Miguel |last2=Kramer |first2=Alan |title=Fascist Warfare, 1922–1945: Aggression, Occupation, Annihilation |date=2019 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-03027-648-5 |page=253 |url=https://books.google.com/books?id=XXfADwAAQBAJ&pg=PA253 }}</ref> Weerstand teen die Kommunistiese leiers van die anti-Ustaše-opstand onder die Serwiërs van Bosnië het ook ontstaan in die vorm van die Chetnik-beweging en outonome groepe wat onder die bevel van Dragoljub Mihailović was.<ref>{{cite book |last1=Hoare |first1=Marko Attila |title=The Bosnian Muslims in the Second World War |date=2013 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19936-543-2 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ&pg=PA10}}</ref> Terwyl die Partisane onder Serwiese leierskap oop was vir lede van verskillende nasionaliteite, was dié in die Chetniks vyandiggesind teenoor Moslems en uitsluitlik Serwies. Die opstand in Bosnië en Herzegowina wat deur Serwiërs begin is, was op baie plekke vergeldingsaksies teen Moslems, met duisende van hulle wat doodgemaak is.<ref>{{cite book |last1=Redžić |first1=Enver |last2=Donia |first2=Robert |title=Bosnia and Herzegovina in the Second World War |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=1135767351 |page=180}}</ref> 'n Opstand het in Junie 1941 in Herzegowina begin.<ref name="Alonso&Kramer" /> Op 27 Julie 1941 het 'n Partisaangeleide opstand in die gebiede Drvar en Bosansko Grahovo begin.{{sfn|Tomasevich|2001|p=506}} Dit was 'n gekoördineerde poging van albei kante van die Unarivier in die gebied van Suidoos-Lika en Suidwes-Bosanska, en het daarin geslaag om sleutel-NDH-gebiede onder rebellebeheer oor te dra.<ref name="Goldstein">{{cite book |last1=Goldstein |first1=Slavko |title=1941: The Year That Keeps Returning |date=2013 |publisher=New York Review of Books |isbn=978-1-59017-700-6 |page=158 |url=https://books.google.com/books?id=tPCrbVJNvWUC&pg=PA158}}</ref> Op 10 Augustus het die Partisane die Kopaonik-Partisaanafdeling se hoofkwartier op Stanulović, 'n bergdorp, gestig. Die gebied wat hulle beheer het, bestaande uit naburige dorpe, is die "Mynwerkersrepubliek" genoem en het 42 dae geduur. Die weerstandvegters het later formeel by die geledere van die Partisane aangesluit. Op die Stolice-konferensie van September 1941 is die gesamentlike naam "partisane" en die rooi ster as 'n identifikasiesimbool aangeneem vir alle vegters wat deur die Kommunistiese Party van Joego-Slawië gelei is. In 1941 het Partisaan-magte in [[Serwië en Montenegro]] ongeveer 55&nbsp;000 vegters gehad, maar net 4&nbsp;500 het daarin geslaag om na Bosnië te ontsnap.<ref name="Ramet2006">{{cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005|url=https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC&pg=PA152|year=2006|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-34656-8|page=153}}</ref> Op 21&nbsp;Desember 1941 het hulle die 1ste Proletariese Aanvalsbrigade gestig – die eerste gereelde militêre Partisaaneenheid wat in staat was om buite sy plaaslike gebied te opereer. In Desember 1942 het Partisaanafdelings amptelik saamgesmelt in die Nasionale Bevrydingsleër en Partisaanafdelings van Joego-Slawië (NOV i POJ) met 'n geskatte 236&nbsp;000 soldate.<ref name=time>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,885272,00.html|title=Foreign News: Partisan Boom|date=3 January 1944|magazine=Time|access-date=15 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901165133/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,885272,00.html|archive-date=1 September 2009|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Die aantal Partisane uit Serwië sou afneem totdat die Partisaanbeweging in 1943 'n opbloei ervaar het deur die stryd teen die Spilmoondhede uit te brei.<ref>{{cite web|last=Hart|first=Stephen|title=BBC History|url=https://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/partisan_fighters_01.shtml#two|work=Partisans: War in the Balkans 1941 – 1945|publisher=BBC|access-date=12 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128112138/http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/partisan_fighters_01.shtml#two|archive-date=28 January 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Die toename in die aantal Partisane in Serwië, soortgelyk aan ander republieke, het deels gekom as 'n reaksie op Tito se aanbod van amnestie op 17 Augustus 1944 aan alle samewerkers. Op daardie punt het tienduisende Chetniks na die Partisane oorgeloop. Die amnestie sou herhaal word ná die Duitse terugtrekking uit Belgrado op 21 November 1944 en op 15 Januarie 1945.<ref>[[#refCohen1996|Cohen 1996]], p. 61.</ref> ==Operasies== [[Beeld:Jugoslavija i Evropa maj 1943.jpg|thumb|220px|Gebiede onder beheer van die Kommunisteparty ("Bevryde gebiede", in helderpienk), Mei 1943.]] ===Weerstand=== Die Partisane het 'n [[guerrilla-oorlogvoering|guerrillaveldtog]] gevoer wat geleidelik toenemende vlakke van sukses en steun van die algemene bevolking geniet het, en daarin geslaag het om groot dele van Joego-Slawië se grondgebied te beheer. Dié gebiede is bestuur deur middel van die "volkskomitees" wat georganiseer is om as burgerlike regerings op te tree in gebiede van die land wat deur die Kommuniste beheer is. Partisaaneenhede het as 'n gereelde leër gewerk wat hoogs mobiel in die besette Joego-Slawië gebly het. Hulle het in aksies van weerstand betrokke geraak wat tot beduidende vergeldings teenoor burgers deur die Spilmoondhede gelei het.{{sfn|Martin|1946|p=174}} Die dood van burgers het die Chetniks ontmoedig, maar die Partisane is nie afgesit nie en het voortgegaan met weerstand wat die Spilmoonshede ontwrig het.{{sfn|Martin|1946|p=175}} ===Geallieerde steun=== [[Beeld:148 Squadron Halifax Italy WWII IWM CNA 3231.jpg|thumb|220px|'n Halifax-bomwerper van die Britse lugmag gelaai met houers met voorrade vir die Joego-Slawiese Partisane (1944-'45).]] [[Beeld:Partisans in liberated Novi Sad 1944.jpg|thumb|220px|Die 7de Vojvodina-brigade bevry [[Novi Sad]], 1944.]] Later in die konflik was die Partisane in staat om die morele, sowel as beperkte materiële, steun van die Westerse Geallieerdes te wen nadat laasgenoemde tydens die verloop van die oorlog militêre sendings na albei kante gestuur het om inligting in te samel.<ref>{{cite book|title=Tito|last=Barnett|first=Neil|year=2006|publisher=Haus Publishing|location=Londen|isbn=978-1-904950-31-8|pages=65–66}}</ref> Dit het eindelik gelei tot die ondergang van die Chetniks en hul verdoeming deur Tito se Partisane. 'n Verslag deur [[Winston Churchill]] bevat twee belangrike waarnemings. Die eerste is dat die Partisane dapper en aggressief was in die stryd teen die Duitse ''Wehrmacht'', en dat hulle beduidende verliese gely het en ondersteuning nodig gehad het. In September 1943 is brigadier-generaal Fitzroy Maclean op Churchill se versoek per valskerm na Tito se hoofkwartier naby Drvar gestuur om as 'n permanente, amptelike skakel met die Partisane te dien. Ná die Teheran-konferensie het die Geallieerdes die Partisane dus amptelike erkenning gegee as die wettige nasionale bevrydingsmag. Die Geallieerdes het later (onder die invloed en op voorstel van brigadier-generaal Maclean) die Balkan-lugmag daargestel met die doel om meer voorrade en taktiese lugondersteuning aan maarskalk Tito se Partisaanmagte te verskaf. ===Toename in aktiwiteit (1943-'45)=== Met die lugondersteuning van die Geallieerdes en hulp van die Rooi Leër het die Partisane in die tweede helfte van 1944 hul aandag toegespits op Serwië, wat relatief min gevegte gesien het sedert die val van die Republiek Užice in 1941. Op 20 Oktober het die Rooi Leër en die Partisane [[Belgrado]] bevry in 'n gesamentlike operasie bekend as die Belgrado-offensief. Teen die begin van die winter het die Partisane die hele oostelike helfte van Joego-Slawië beheer: Serwië, die sentrale deel van Masedonië en Montenegro, sowel as die Dalmatiese kus. In 1945 het die Partisane<ref name=perica/> die gewapende magte van die onafhanklike staat Kroasië en die ''Wehrmacht'' verslaan en aan die einde van die winter 'n moeisame deurbraak aan die Syrmia-front behaal. Hulle het Sarajevo begin April ingeneem en die res van die NDH en Slowenië in middel Mei. Ná die oorname van [[Rijeka]] en Istrië, wat voor die oorlog deel van Italië was, het hulle die Geallieerdes met twee dae na [[Triëst]] geklop.{{sfn|Roberts|1973|p=319}} Die laaste stryd van die Tweede Wêreldoorlog in Europa, die Slag van Poljana, is op 14-15 Mei 1945 tussen die Partisane en die terugvallende ''Wehrmacht'' en verraaiermagte by Poljana, in Karintië, geveg. ==Ná die oorlog== Die SFR Joego-Slawië was een van slegs twee Europese lande wat tydens die Tweede Wêreldoorlog grootliks deur sy eie magte bevry is. Hulle het beduidende hulp van die Sowjetunie ontvang tydens die bevryding van Serwië, en vanaf middel 1944 beduidende hulp van die Balkan-lughawe, maar voor 1944 slegs beperkte hulp, hoofsaaklik van die Britte. Aan die einde van die oorlog was daar geen buitelandse troepe wat op sy grondgebied gestasioneer was nie. Deels as gevolg daarvan het die land hom aan die begin van die [[Koue Oorlog]] in die middel van die twee kampe bevind. In 1947-'48 het die Sowjetunie probeer om gehoorsaamheid van Joego-Slawië af te dwing, hoofsaaklik oor buitelandse beleid. Dit het gelei tot die Tito-Stalin-splitsing en amper tot 'n gewapende konflik. 'n Periode van baie koue betrekkinge met die Sowjetunie het gevolg, waarna Amerika en Brittanje oorweeg het om Joego-Slawië na [[Navo]] te lok. Die situasie het egter in 1953 verander met die Triëst-krisis, 'n gespanne geskil tussen Joego-Slawië en die Westerse Geallieerdes oor die uiteindelike Joego-Slawiës-Italiaanse grens en met die versoening tussen Joego-Slawië en die Sowjetunie in 1956. Dié teenstrydige posisie aan die begin van die Koue Oorlog het ontwikkel tot die buitelandse beleid van ongebondenheid wat Joego-Slawië aktief bevorder het tot met sy ontbinding. ===Gruweldade=== Die Partisane het tydens en ná die oorlog massamoorde op burgerlikes uitgevoer.<ref>{{harvnb|Jonassohn|Björnson|1998|p=285}}</ref> Op 27&nbsp;Julie 1941 het Partisaangeleide eenhede sowat 100 Kroatiese burgers in Bosansko Grahovo en 300 in Trubar vermoor tydens die Drvar-opstand teen die NDH. Tussen 5 en 8&nbsp;September 1941 is sowat 1&nbsp;000 tot 3&nbsp;000 Moslem-burgers en soldate, insluitende 100 Kroate, deur die Partisaanse Drvar-brigade vermoor.{{sfn|Hoare|2006|pp=106–108}} 'n Aantal Partisaaneenhede, en die plaaslike bevolking in sommige gebiede, het in die onmiddellike naoorlogse tydperk betrokke geraak in massamoorde op oorlogsgevangenes en ander vermeende simpatiseerders van die Spilmoondhede, samewerkers en/of fasciste, sowel as hulle familielede. Die repatriasie van terugvallende kolomme van die gewapende magte van die Onafhanklike Staat van Kroasië en Chetnik-troepe, asook duisende burgers wat na Oostenryk onderweg was of teruggetrek het om aan Westerse Geallieerde magte oor te gee, het gelei tot die moord op tienduisende slagoffers.<ref name=":9">{{Cite book |last=Moore |first=Bob |url=https://academic.oup.com/book/43087 |title=Prisoners of War: Europe: 1939-1956 |date=2022-05-05 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-187597-7 |language=en |doi=10.1093/oso/9780198840398.001.0001}}</ref>{{Rp|page=281}} Volgens 'n gesamentlike Sloweense en Italiaanse historiese kommissie,<ref>{{cite web|url=http://www.kozina.com/premik/indexeng_porocilo.htm|title=Slovene-Italian historical commission|publisher=Kozina.com|access-date=19 November 2011|archive-date=8 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408133844/http://www.kozina.com/premik/indexeng_porocilo.htm|url-status=dead}}</ref> wat in 1993 gestig is en net ondersoek het wat in plekke binne die huidige Italië en Slowenië gebeur het, het die moorde blykbaar voortgegaan uit pogings om persone wat met fascisme verbind is (ongeag hul persoonlike verantwoordelikheid) uit te wis, en pogings om massavernietigings uit te voer van werklike, potensiële of net vermeende teenstanders van die Kommunistiese regering.{{sfn|Matuska|1991|p=}} Die Partisane het geen amptelike agenda gehad om hul vyande uit te wis nie en hulle kardinale ideaal was die "broederskap en eenheid" van alle Joego-Slawiese nasies (die frase het die leuse vir die nuwe Joego-Slawië geword). Die land het tussen 900&nbsp;000 en 1&nbsp;150&nbsp;&nbsp;000 burgerlike en militêre sterftes gely tydens die besetting deur die Spilmoondhede.{{sfn|Tomasevich|2001|p=737}} Tussen 80&nbsp;000 en 100&nbsp;000 mense is dood in die Partisaansuiwerings. Hierdie hoofstuk van die Partisane se geskiedenis was 'n taboe onderwerp in die SFR Joego-Slawië tot die laat 1980's, en dié stilswye van dekades het gelei tot talle datamanipulasie vir nasionalistiese propagandadoeleindes.{{sfn|MacDonald|2002|p=}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== {{Refbegin|3}} *{{cite web |last1=Anić |first1=Nikola |last2=Joksimović |first2=Sekula |last3=Gutić |first3=Mirko |title=Narodnooslobodilačka Vojska Jugoslavije. Pregled razvoja oružanih snaga Narodnooslobodilačkog Pokreta 1941–1945 |trans-title=People's Liberation Army of Yugoslavia. Review of the development of the armed forces of the People's Liberation Movement 1941–1945 |url=https://znaci.org/00003/523.pdf |website=znaci.net |publisher=Vojnoistorijski Institut |language=Serbo-Croatian |date=1982}} *{{cite book |last=Banac |first=Ivo |title=The Muslims of Bosnia-Herzegovina: Their Historic Development from the Middle Ages to the Dissolution of Yugoslavia |chapter=Bosnian Muslims: From Religious Community to Socialist Nationhood and Post-Communist Statehood 1918–1992 |editor-last=Pinson |editor-first=Mark |publisher=Harvard University Press |year=1996 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Yl3TAkJmztYC |isbn=978-0-932885-12-8 }} *{{cite book |last=Calic |first=Marie-Janine |year=2019 |title=The Great Cauldron: A History of Southeastern Europe|publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=978-0-67498-392-2|url=https://books.google.com/books?id=cHSPDwAAQBAJ }} *{{cite book |last1=Cohen |first1=Philip J. |last2=Riesman |first2=David |url=https://archive.org/details/serbiassecretwar0000cohe |url-access=registration |title=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History |publisher=Texas A&M University Press |year=1996|isbn=978-0-89096-760-7 |ref=refCohen1996}} * {{cite book |last=Davidson |first=Basil |url=https://znaci.org/00001/3.htm |title=Partisan Picture |year=1946 |publisher=Bedford Books |isbn=0900406003 |oclc=2019137 }} *{{cite book |last=Dedijer |first=Vladimir |title=Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita |location=Zagreb |publisher=Mladost |year=1980 |oclc=8046985 |language=hr}} *{{cite book |last1=Gow |first1=James |last2=Carmichael |first2=Cathie |title=Slovenia and the Slovenes : a small state and the new Europe |publisher=Hurst & Company |location=London |year=2010 |isbn=978-1-85065-944-0 |oclc=696720605 |orig-year=2000 }} *{{cite book |last=Haskin |first=Jeanne M. |title=Bosnia And Beyond: The "Quiet" Revolution That Wouldn't Go Quietly |publisher=Algora Publishing |year=2006 |isbn=978-0-87586-429-7 |ref=Haskin_2006 }} *{{cite book |last=Hirsch |first=Herbert |title=Anti-Genocide: Building an American Movement to Prevent Genocide |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2002 |isbn=978-0-275-97676-7 }} *{{cite journal |last=Hoare |first=Marko Attila |title=Whose is the partisan movement? Serbs, Croats and the legacy of a shared resistance |journal=The Journal of Slavic Military Studies |publisher=Informa UK Limited |volume=15 |issue=4 |year=2002 |issn=1351-8046 |doi=10.1080/13518040208430537 |pages=24–41|s2cid=145127681 }} *{{cite book |last=Hoare |first=Marko Attila |title=Genocide and Resistance in Hitler's Bosnia: The Partisans and the Chetniks |year=2006 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-726380-8 }} *{{cite book |last1=Hoare |first1=Marko Attila |editor1-last=Ramet |editor1-first=Sabrina P. |editor2-last=Listhaug |editor2-first=Ola |year=2011 |title=Serbia and the Serbs in World War Two |chapter=The Partisans and the Serbs |publisher=Palgrave Macmillan |location=London |isbn=978-0-23034-781-6 |pages=201–224}} *{{cite book |last=Jancar-Webster |first=Barbara |title=Women & Revolution in Yugoslavia, 1941–1945 |publisher=Arden Press |location=Denver |year=1990 |isbn=978-0-912869-09-4 |oclc=19553066}} *{{cite book |last1=Jonassohn |first1=Kurt |last2=Björnson |first2=Karin Solveig |title=Genocide and Gross Human Rights Violations: In Comparative Perspective |url=https://books.google.com/books?id=jIxCUXI38zcC&pg=PA285 |year=1998 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-2445-3 |oclc=47008422}} *{{cite book |last=Judah |first=Tim |title=The Serbs: History, Myth and the Destruction of Yugoslavia |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=978-0-300-08507-5 |ref=Judah_2000 }} *{{cite book |last1=Klemenčič |first1=Matjaž |last2=Zagar |first2=Mitja |chapter=Histories of the Individual Yugoslav Nations |title=The former Yugoslavia's diverse peoples : a reference sourcebook |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2004 |isbn=9781849723152 |oclc=436851074 |url=https://archive.org/details/formeryugoslavia0000klem }} *{{cite book |last1=Kovač |first1=Tatjana |last2=Vojnović |first2=Mijo |title=U Spomen Revoluciji |trans-title=In Commemoration of the Revolution |location=Split |publisher=Institut za Historiju Radnickog Pokreta Dalmacije |year=1976 |oclc=442814475 |language=hr}} * {{cite book | editor1-last = Kroener | editor1-first = Bernard R. | editor2-last = Müller | editor2-first = Rolf-Dieter | editor3-last = Umbreit | editor3-first = Hans | title = Germany and the Second World War, Volume 5: Organization and Mobilization of the German Sphere of Power. Part I. Wartime Administration, Economy, and Manpower Resources 1939–1941 | volume = 5 | publisher = Oxford University Press | location = New York | year = 2000 | isbn = 978-0-19-822887-5 }} *{{cite book |last=Kvesić |first=Sibe |title=Dalmacija u Narodnooslobodilackoj Borbi |trans-title=Dalmatia in the National Liberation Struggle |year=1960 |oclc=440318980 |language=hr}} *{{cite book |last=Leary |first=William M |title=Fueling the fires of resistance : Army Air Forces special operations in the Balkans during World War II |publisher=Air Force History and Museums Program |year=1995 |oclc=605026973 |url=http://purl.fdlp.gov/GPO/gpo67753 }} *{{cite book <!-- Citation bot bypass--> |last=MacDonald |first=David Bruce |title=Balkan holocausts? : Serbian and Croatian victim-centred propaganda and the war in Yugoslavia |publisher=Manchester University Press |url=http://library.oapen.org/bitstream/id/81b82815-8f4d-43da-a3c4-a9560e49eba4/341321.pdf |jstor=j.ctt155jbrm |year=2002 |isbn=978-1-5261-3725-8 |oclc=1125885327}}<!--Do not remove URL or JSTOR; they are different sources.--> *{{cite book |last=Mason |first=W. Wynne |title=Prisoners of War : official history of New Zealand in the Second World War 1939-45 |publisher=War History Branch, Department of Internal Affairs |url=https://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-WH2Pris.html |year=1954 |oclc=1016831078 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407200723/https://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-WH2Pris.html |archive-date=2020-04-07 |url-status=dead}} *{{cite book |last = Martin |first = David |title = Ally betrayed, the uncensored story of Tito and Mihailovich |publisher = Prentice-Hall |location = New York |year = 1946 |isbn = 978-1-2585-0874-6 }} *{{cite book |last=Matuska |first=Márton |title=A megtorlás napjai : ahogy az emlékezet megőrizte |trans-title=Days of Revenge: As Preserved by Memory |publisher=Forum Magyar Szo |location=Újvidék |year=1991 |isbn=978-86-323-0312-6 |oclc=27642440 |language=hu}} * {{cite book |last=Milazzo |first=Matteo J. |title=The Chetnik Movement & the Yugoslav Resistance |publisher=Johns Hopkins University Press |year=1975 |isbn=978-0-8018-1589-8 }} *{{cite book |last=Mulaj |first=Klejda |title=Politics of Ethnic Cleansing: Nation-State Building and Provision of In/Security in Twentieth-Century Balkans |publisher=Lexington Books |year=2008 |url=https://books.google.com/books?id=C21t6bdyv3cC |isbn=9780739117828 }} *{{cite book |last=Petranović |first=Branko |title=Srbija u Drugom Svetskom Ratu : 1939–1945 |trans-title=Serbia in World War II: 1939–1945 |publisher=Vojnoizdavacki i novinski centar |year=1992 |oclc=454984864 |language=sr}} *{{cite book |last=Ramet |first=Sabrina P. |title=The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2004 |year=2006 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-271-01629-0 |ref=refRamet2006}} *{{cite book |last=Roberts |first=Walter R. |title=Tito, Mihailović and the Allies 1941–1945 |publisher=Rutgers University Press |year=1973 |isbn=0822307731 |url=https://books.google.com/books?id=43CbLU8FgFsC }} *{{cite book |last=Stewart |first=James |title=Slovenia |publisher=Cadogan Guides |location=London |year=2006 |isbn=978-1-86011-336-9 |oclc=65204021 }} *{{cite book |last=Tomasevich |first=Jozo |title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks |volume=1 |publisher=Stanford University Press |year=1975 |location=San Francisco |isbn=978-0-8047-0857-9 |url=https://books.google.com/books?id=yoCaAAAAIAAJ }} *{{cite book |last=Tomasevich |first=Jozo |title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |volume=2 |publisher=Stanford University Press |year=2001 |location=San Francisco |isbn=978-0-8047-3615-2 }} *{{cite book |last=Velikonja |first=Mitja |title=Religious separation and political intolerance in Bosnia-Herzegovina |publisher=Texas A&M University Press |year=2003 |location=College Station |isbn=978-1-58544-226-3 |url=https://archive.org/details/religiousseparat0000veli }} *{{cite book |last=Vukšić |first=Velimir |title=Tito's partisans 1941–45 |publisher=Osprey |location=Oxford |year=2003 |isbn=9781841766751 |oclc=51992441 }} *{{cite book |last = Goldstein |first = Ivo |title = Croatia: A History |publisher = C. Hurst & Co. |location = London |year = 1999 |isbn = 978-1-85065-525-1 |url = https://books.google.com/books?id=pSxJdE4MYo4C }} *{{cite book |last=Hoare |first=Marko Attila |title=The Bosnian Muslims in the Second World War: A History |year=2013 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199327850 |ref=Hoare_2013 }} {{Refend}} ==Nog leesstof== {{Refbegin}} *{{cite book |last=Bokovoy |first=Melissa |title=Peasants and Communists: Politics and Ideology in the Yugoslav Countryside |year=1998 |publisher=University of Pittsburgh Press |isbn=978-0-8229-4061-6}} *{{cite journal <!-- Citation bot bypass--> |editor-last=Brown |editor-first=Alec |title=Diaries from Yugoslav Liberation |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.185585/2015.185585.The-Slavonic-Reviewvol64#page/n179/mode/2up |journal=The Slavonic and East European Review |date=November 1946 |volume=25 |issue=64 |pages=181–205 |jstor=4203806 }}<!--Do not remove URL or JSTOR; they are different sources.--> *{{cite book |last=Irvine |first=Jill |title=The Croat Question: Partisan Politics in the Formation of the Yugoslav Socialist State |year=1992 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-8542-6}} *{{cite book |last= Jakiša |first= Miranda |title=Partisans in Yugoslavia. Literature, Film and Visual Culture |year=2015 |publisher=transcript Verlag |isbn=978-3-8376-2522-6}} {{refend}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Yugoslav Partisans}} {{Normdata}} [[kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Joego-Slawië|Partisane]] nynuvmizsyq8rhf3rbvj0kstzkuv5zb 0 26047 2891302 2453768 2026-04-07T14:56:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891302 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Seelikkewaan | status = VU | status_system = IUCN3.1 | trend = unknown | status_ref = <ref name="iucn">{{IUCN2006|assessors=Nelson ''et al''|year=2004|id=1086|title=Amblyrhynchus cristatus|downloaded=11 May 2006}} Databasis inskrywing gee kort verdediging hoekom hierdie spesie nie bedreigd is nie.</ref> | image = Marine Iguana, Fernandina, Punta Espinosa.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Sauropsida]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Sauria]] | familia = [[Iguanidae]] | genus = '''''Amblyrhynchus''''' | species = '''''A. cristatus''''' | binomial = ''Amblyrhynchus cristatus'' | binomial_authority = ([[Thomas Bell|Bell]], [[1825]]) }} Die '''Seelikkewaan''' (''Amblyrhynchus cristatus'') is 'n [[likkewaan]] wat die unieke eienskap onder moderne likkewane besit om onder water te kan oorleef en kos te soek. Die likkewane word slegs in die [[Galapagos-eilande]] gevind, maar het na al die eilande in die eilandgroep versprei. Hulle woon hoofsaaklik op die rotsagtige strande van Galapagos, maar kan soms ook in die moerasse en manglietstrande gevind word. == Beskrywing == Tydens sy besoek aan die eilande, het [[Charles Darwin]] die likkewane se voorkoms walglik gevind, en die volgende oor hulle geskryf: :''Die swart Lawarotse word besoek deur groot (2-3 voet) mees aaklige, lomp likkewane. Hulle is so swart soos die poreuse rotse waaroor hulle kruip & soekende na hulle prooi van die see. Ek noem hulle 'kwajongens van die duisternis'. Hulle pas verseker goed by die land wat hulle bewoon.''<ref>Die oorspronklike Engelse teks: "The black Lava rocks on the beach are frequented by large (2-3 ft) most disgusting clumsy Lizards. They are as black as the porous rocks over which they crawl & seek their prey from the Sea. I call them 'imps of darkness'. They assuredly well become the land they inhabit."</ref> Seelikkewane is egter nie altyd swart nie: die jonger likkewane het 'n ligter dorsale streep en sommige van die volwassenes is grys, eerder as swart. Die rede vir die donker kleure is die [[spesie]] se behoefte om hitte so spoedig moontlik te absorbeer, ten einde die periode van letargie ná 'n tydperk in die water te verkort. Hulle eet amper uitsluitlik [[seewier]], maar dit bevat egter meer sout as wat die reptiele nodig het. Seelikkewane het dus spesiale neuskliere waarmee hulle die oortollige sout kan uitnies terwyl hulle in die son lê en bak; gevolglik lyk hulle gesigte ook soms wit. Volwasse mannetjies se kleur verskil van seisoen tot seisoen. Tydens die paarseisoen is die mannetjies op die suidelike eilande die kleurvolste, met rooi en blougroen kleure. Die mannetjies op die eiland Santa Cruz is in hierdie seisoen baksteenrooi en swart, terwyl die mannetjies op Fernandina-eiland baksteenrooi en 'n dowwe groen is. 'n Ander verskil tussen die likkewane is hulle grootte, wat verskil van eiland tot eiland. Die likkewane op Fernandina- en Isabela-eilande is die grootste likkewane wat in die Galapagos aangetref word. Die kleinste likkewane word op die Genovesa-eiland aangetref. Volwasse [[mannetjie]]s is omtrent 1,3&nbsp;m, terwyl die [[wyfie]]s aansienlik kleiner is, met 'n gemiddelde lengte van 0,6&nbsp;m. Die mannetjies kan tot 1,5&nbsp;kg weeg. == Gedrag == [[Lêer:Marine Iguana swimming, Fernandina, Punta Espinosa.jpg|links|duimnael|200px|'n Seelikkewaan swem in die water by Fernandina-eiland.]] Seelikkewane is koudbloedig en kan dus slegs 'n beperkte tyd onder water spandeer, waar hulle hulle kos vandaan kry. Hoe dieper hulle duik, hoe kouer is die water en hoe korter is die tyd wat hulle onder die oppervlak kan spandeer (wanneer hulle al hulle liggaamshitte verloor, verstyf hulle spiere en kan hulle nie meer beweeg nie). Deur in die vlak water (tot 15&nbsp;m diep) om die eiland te swem, kan hulle afsonderlike duike van tot 'n halfuur onderneem. Die meeste duike duur egter slegs 'n paar minute en dan in besonder vlak water (tot 5&nbsp;m diep).<ref>Volgens Dr. Robert Rothman, van [http://www.rit.edu/~rhrsbi/GalapagosPages/MarineIguana.html Galapagos Pages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205210541/http://www.rit.edu/~rhrsbi/GalapagosPages/MarineIguana.html |date= 5 Februarie 2008 }} duur tipiese duike slegs 'n paar minute in dieptes van minder as 5 meter, maar Darwin het gerapporteer dat 'n bemanningslid 'n likkewaan vir 'n uur onder die water gehou het, waarna dit steeds gelewe het. Volgens die ''World Conservation Union'' kan volwasse mannetjies tot twintig meter diep gevind word.</ref> Na die duike keer hulle terug na hulle gebied om in die son te bak en weer warm te word. Wanneer hulle koud is, kan die seelikkewaan nie effektief beweeg nie en is hy 'n maklike teiken vir hulle natuurlike vyande. Hulle word dus uiters aggressief vóór hulle opwarm: siende dat hulle nie in die periode kan weghardloop nie, sal hulle probeer om hulle aanvallers te byt. Die mannetjies word ook hoogs verdedigend tydens die broeiseisoen. Die mannetjies versamel groot groepe wyfies waarmee hulle sal paar, en beskerm die wyfies teen ander mannetjie-likkewane. == Bronnelys == * Nelson, K., Snell, H. & Wikelski, M. 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/1086/all ''Amblyrhynchus cristatus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115154909/http://www.iucnredlist.org/search/details.php/1086/all |date=15 November 2007 }}. In: IUCN 2007. ''2007 IUCN Red List of Threatened Species''. www.iucnredlist.org. Laaste besoek op 25 September 2007. * Rothman, Robert, ''[http://www.rit.edu/~rhrsbi/GalapagosPages/MarineIguana.html Marine Iguana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205210541/http://www.rit.edu/~rhrsbi/GalapagosPages/MarineIguana.html |date= 5 Februarie 2008 }}'' Galapagos Pages. Rochester Institute of Technology. Retrieved 16 August 2006. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Akkedisse]] [[Kategorie:Kusfauna van Galápagos-eilande]] 6wp1zz1sgeibqwgpphkbtc6bbs9wpqr 0 26333 2891535 2630345 2026-04-08T04:49:00Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891535 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Image-Diaspora synagogues in Antiquity.png|duimnael|Verspreiding van [[sinagoge]]s in die klassieke verlede]] Die '''Joodse diaspora''' (Oud-Grieks: διασπορά, verstrooiing, uitsaaiing) begin met die ondergang van die [[Koninkryk Juda]] in [[586 v.C]]. Na die vernietiging van die eerste [[Joodse Tempel|Tempel]] van [[Jerusalem]] ongeveer [[587 v.C.]] deur die Babiloniërs vertrek 'n deel van die bevolking van Juda na [[Egipte]]; die grootste deel van die bevolking gaan in ballingskap na [[Babilon]]. In Babilon word die Judeërs in afgeslote nedersettings, waar hulle hul tradisies en [[godsdiens]] kon beoefen saamgetrek. Hierdie lewenswyse, as minderheid met 'n eie geloof en juridiese status, word as die ''Joodse [[diaspora]]'' beskryf. == Bewind van die Israeliete == Die bewind van die Israeliete in die land [[Israel]] is ingelui in ongeveer 1250 v.C. toe [[Josua]] dié gebied ingeneem het. Die Israeliete het die land [[Palestina]] binnegedring deur die [[Jordaanrivier]] oor te steek. Hulle het die Koninkryk Heshbon aangeval en vernietig. Dié oorwinning het hulle beheer gegee oor die grootste gedeelte van die land tussen die Arnon- en Jabbok-riviere. Kort voor hul laaste aanslag op Palestina het [[Moses]] gesterf sonder dat hy ooit die beloofde land ingegaan het ([[Deuteronomium]] 34). Die besetting van Palestina was 'n bloedige stryd. Die Israeliete, gelei deur Moses se opvolger, Josua, het die stryd beskou as Jahweh se "heilige oorlog". Israel het daarin geslaag om die Kanaäniete te oorwin, maar hul vestiging in dié land (1250-1050 v.C.) was 'n lang, moeilike en dikwels teleurstellende proses. Die Israeliete was wel in staat om hulle te verdedig teen die Kanaäniete, maar 'n nuwe vyand het op die toneel verskyn: die [[Filistyne]]. Die Filistyne het gevorderde militêre toerusting tot hul beskikking gehad en daar was min nasies wat hulle teen hierdie nuwe tegnologie kon verdedig. Die Filistyne het die Israeliete uit die gebiede gedryf wat hulle voorheen beset het en hulle is gedwing om hulle in die sentrale bergagtige gebiede en die Jordaan-vallei te vestig. Hierdie was 'n onstuimige tydperk in die geskiedenis van die Israeliete. Hulle was deurentyd betrokke by oorloë en is in dié tyd eers deur een heerser ná die ander oorheers. == Rigters en bevryders == In dié tyd het die Israeliete nie saamgestaan as een groep nie. Hulle was verdeel in verskillende stamme en is regeer volgens stamgebruike. Hoewel daar nie 'n sentrale regering was nie, is die stamme regeer deur rigters en bevryders. Die rigters of regters (shopetim in [[Hebreeus]]) het wetgewende en geregtelike gesag oor die stamme van Israel gehad en is as sodanig erken. Hul belangrikste taak was om geskille tussen die verskillende stamme te besleg. Die bevryders (moshia in Hebreeus), was weer militêre leiers. Hulle het die stamme se weermagte verenig wanneer daar teen vyandige magte geveg moes word. Die bevryders het gewoonlik in tye van onderdrukking en stryd na vore getree en volgens Hebreeuse oorlewering is hulle deur Jahweh aangewys om Sy volk te bevry. Die [[Bybel]] is vol stories oor die heldedade van leiers soos onder andere Debora, Jefta, Gideon en Simson. == Die Monargie == Die feit dat Israel vir so lank kon voortbestaan sonder 'n sentrale regering en nogtans hul vyande kon verslaan, was grootliks te danke aan die invloed van die rigters. Ná 1050 v.C. het die ondenkbare egter gebeur toe die Filistyne daarin geslaag het om die Verbondsark te buit. In dié tyd het die profeet Samuel sterk na vore getree. Hy en andere het besef dat daar net een manier was waarop die Filistyne verdryf sou kon word - en dit was deur hulle te verenig agter 'n sterk militêre leier. Die voortdurende gevaar van oorlog, die onsekerheid oor hul toekoms en hul onstabiele godsdienstige lewe het daartoe bygedra dat die Israeliete begin smag het na 'n eie identiteit en stabiliteit. Hulle het geglo dat dít net moontlik sou wees indien 'n koning of monarg (1050-920 v.C.) oor hulle aangestel sou word. === Saul === Saul is deur Jahweh aangewys en deur Samuel verordineer as die eerste koning van die Israeliete. Saul se vroeëre dae as koning het die verwagtinge wat Israel van 'n koning gekoester het, vervul. Hy het die Israeliete tot oorwinning gelei in groot veldslae teen die Ammoriete, asook teen die Filistyne. Hy was gewild onder al die stamme en het die Israeliete as 'n volk verteenwoordig en nie bloot as 'n stam nie. Aanvanklik het Saul en Samuel gereeld beraadslaag oor sake wat die volk raak, maar hierdie goeie verhouding het nie lank gehou nie. Samuel het Saul daarvan beskuldig dat hy die funksies van die priesters ondermyn, asook dat hy die cherem - bepalings van die Wet waarvolgens 'n heilige oorlog gevoer moes word - verontagsaam het. Hierdie geskil - die onversoenbaarheid tussen Jahweh se bewind en dié van 'n koning - het die grondslag gevorm vir die grootskaalse hervormings in die Hebreeuse geloof en staan bekend as die Profetiese Revolusie. Dié geskil het uiteindelik gelei tot Saul se ondergang. 'n Nuwe, gewilde held het in sy plek opgestaan. Sy naam was Dawid en hy het roem verwerf toe hy man-alleen die Filistynse held Goliat verslaan het. David se gewildheid het Saul tot raserny gedryf en hy het verskeie kere probeer om Dawid te vermoor. Dawid het na Juda teruggekeer om aan Saul se woede te ontsnap. Hy het 'n groep soldate rondom hom vergader. Saul het selfmoord gepleeg tydens 'n veldslag en is opgevolg deur sy seun Is-Boset, wat beskryf is as 'n swakkeling. Hoewel Is-Boset probeer het om sy koningskap oor Juda uit te roep, is Dawid openlik deur dié streek tot koning verklaar. Is-Boset het twee jaar lank regeer voordat hy deur twee van sy offisiere vermoor is. Ná sy dood is Dawid verkies tot koning oor Israel. === Dawid === Dawid het Israel in verskeie veldslae teen die Filistyne gelei en het ook daarin geslaag om die Verbondsark weer terug te bring na Israel. Nadat hy reeds verskeie jare lank in [[Hebron]] regeer het, het hy die Jebusitiese stad Jerusalem oorwin (1000 v.C.) en tot hoofstad verklaar. Onder sy leierskap het Israel daarin geslaag om hul grondgebied uit te brei. Binne 'n paar jaar het Dawid Israel omskep tot die magtigste ryk in Palestina en Sirië. Sy Ryk het gestrek van [[Fenisië]] in die Weste tot by die Arabiese woestyn in die ooste, en van die [[Orontes]]rivier in die noorde tot by die [[Golf van Akaba]] in die suide. Dawid se belangrikste bydrae was die vereniging van die stamme van Israel onder 'n [[absolute monargie]]. === Salomo === Dawid het veertig jaar lank regeer en is opgevolg deur sy seun Salomo, wat van omstreeks 960 tot 920 v.C. regeer het. Hoewel Salomo nie 'n militêre leier was nie, was hy 'n geniale nywerheids- en handelsleier. Tydens sy bewind het Israel vir die eerste keer sekuriteit en materiële vooruitgang beleef wat nooit weer in sy geskiedenis geëwenaar kon word nie. Salomo se belangrikste bydrae tot die geskiedenis was die oprigting van die Tempel - wat deur die Jode beskou is as die onsigbare Jahweh se aardse woning. Salomo is in ongeveer 920 v.C. dood en is opgevolg deur sy seun, Rehabeam. Toe Rehabeam na Schechem vertrek het om tot koning oor Israel verklaar te word, het die noordelike stamme hom verwerp. Hulle het Jerobeam, wat as banneling in Egipte gewoon het, in sy plek tot koning verklaar. Dít het gelei tot die stigting van twee afsonderlike en verswakte state, wat voortbestaan het totdat die Noordelike Koninkryk Israel (die Israeliete) in 722 v.C. deur [[Assirië]] ingeneem is. Die Suidelike Koninkryk Juda het verdwyn tydens die Babiloniese bewind sowat 150 jaar later. == Tydperk van die konings == Ná die dood van Salomo is Israel en Juda oorheers deur 'n lang lys ondoeltreffende, ongehoorsame en korrupte konings. Hierdie tydperk staan bekend as die Tydperk van die Konings en het geduur van 1000 tot 587 v.C. Die Bybel is vol voorbeelde uit dié tyd van Jahweh se ingryping om sy "uitverkore volk" van ondergang te red. 'n Voorbeeld hiervan het plaasgevind tydens die profeet Elisa se leeftyd toe die Koning van Armenië oorlog teen Israel verklaar het. Jahweh het die [[Armeniërs]] met blindheid geslaan. Ná hul onverklaarbare "genesing" het hulle besluit om eerder terug te val. 'n Tydjie later het hulle egter weer besluit om Samaria aan te val, maar moes weer die aftog blaas ná nog 'n wonderbaarlike ingryping van Jahweh. Dié keer het hulle na bewering die klank van duisende soldate, perde en strydwaens gehoor. Hulle het verkeerdelik aangeneem dat koning Ahasia daarin geslaag het om die koning van die Hetiete en Egipte te oortuig om die stryd teen die Armeniërs saam met hom aan te sê. == Verowering van Israel en Juda (722-597 v.C.) == In 722 v.C. het die [[Assiriërs]] daarin geslaag om die Koninkryk Israel te verslaan. Hulle het die weggevoerde Israeliete nie toegelaat om hulle in een plek te hervestig nie, maar het hulle in kleiner groepe verdeel en oral in die [[Midde-Ooste]] gevestig. Omdat hulle nie meer in afsondering gewoon het nie en met ander groepe vermeng geraak het, het hierdie groepe vinnig hul geloof in Jahweh laat vaar en hul Hebreeuse name en identiteit verloor. In 701 v.C. het die Assiriërs ook daarin geslaag om grondgebied in die Koninkryk Juda te bekom en dié streek se inwoners het dieselfde lot in die gesig gestaar as die Koninkryk Israel. Teen 625 v.C. het die Babiloniërs, onder leiding van Nabopolassar, hul mag oor [[Mesopotamië]] herbevestig. Die koning van Juda, Josia, het die leemte wat ontstaan het, beskou as die ideale geleentheid om sy grondgebied uit te brei. Hy het egter net nog 'n slagoffer geword van die magstryd tussen die Assiriërs, die Babiloniërs en die Egiptenare. Tydens die bewind van Josia se seun, Jehoabas, het farao Neko van Egipte Juda beset en Jehoabas van die troon afgesit. Hy het Juda ook gedwing om 'n tribunaal van Egipte te word. Toe die Babiloniërs Egipte in 605 v.C. verslaan het Juda 'n tribunaal van Babilon (huidige Irak) geword. In 601 v.C. is die Babiloniërs tydens 'n veldslag verslaan. Die koning van Juda, Jojakim, het na die Egiptenare oorgeloop. As straf het die Babiloniese koning, Nebukadnesar, en sy weermag in 597 v.C. Jerusalem aangeval. Jojakim het oorgegee en Nebukadnesar het 'n nuwe koning, Sedekia, daar aangestel. Nebukadnesar het sowat 10 000 vooraanstaande Jode na sy hoofstad, Babilon, weggevoer. Hierdie wegvoering was die begin van die Jode se ballingskap. Sedekia het sy voorganger se fout herhaal deur na die Babiloniërs se vyand oor te loop. Nebukadnesar het op dié verraad gereageer deur Jerusalem in 588 v.C. weer aan te val. Twee jaar later het hy die stad oorwin en die Tempel vernietig. Nebukadnesar het Sedekia ook gedwing om die moord op sy twee seuns te aanskou. Hy is daarna verblind en saam met ander vooraanstaande Jode weggevoer na Babilon. == Die verbanning (597-538 v.C.) == Die verbanning na Babilon het verskil van die een wat vroeër deur die Assiriërs afgedwing is deurdat Nebukadnesar die Jode toegelaat het om hulle in een gebied te vestig. 'n Skeuring het egter tussen die Jode wat in Juda agtergebly het en dié wat na Babilon weggevoer is, ontstaan. Daar is min inligting beskikbaar oor die lot van Juda ná die verbanning. Die bannelinge het hulle beskou as die ware Jode en hoewel sommige die Babiloniese godsdiens aangeneem het, het die meerderheid verenig gebly deur hul geloof in Jahweh. Hierdie groep het hulself gola (bannelinge) of bene gola (kinders van die bannelinge) genoem. In hul wanhoop is 'n nuwe nasionale identiteit en 'n nuwe godsdiens gebore. In dié tydperk is die Tora, wat die kern van die Joodse godsdiens vorm, gefinaliseer. In 539 v.C. het [[Kores die Grote|Kores]] van Persië eers Mesopotamië en later die Midde-Ooste, insluitende Babilon, verower. Hy het dit uit godsdienstige oorwegings gedoen. Kores was 'n volgeling van die profeet Zarathoestra, die stigter van Zoroastrisme (sien artikel). Die Zoroastriste glo dat die heelal tweeledig is, of uit twee dele bestaan - die een goed en lig en die ander boos en donker. Kores het ook geglo dat hierdie twee magte sou ontmoet in 'n epiese veldslag wat daartoe sou lei dat een van die twee oor die heelal sou heers. Hy het Persië beskou as die goeie en daarop uitgegaan om die wêreld te verower. Vanweë hierdie oortuiging het hy die Jode toegelaat om terug te keer na hul vaderland om die Tweede Tempel te herbou. == Draaipunt == Hierdie gebeurtenis het 'n draaipunt in die geskiedenis van Israel teweeggebring. Vanaf 539 v.C. tot 636 nC is die streek oorheers deur verskeie wêreldmagte. Afgesien van die [[Persiese Ryk]] (538-333 v.C.) is Israel ook oorheers deur die Griekse Hellenistiese Ryk (333-63 v.C.), die [[Romeinse Ryk]] (63 v.C.-313 nC) en die [[Bisantynse Ryk]] (313-636 nC). Hierna is Israel ingeval deur Islamitiese magte en die Christen-kruisvaarders (636-1291 nC), die Mammelukke (1291-1516 nC), die [[Ottomaanse Ryk]] (1516-1918 nC) en die [[Britse Ryk]] (1918-1948 nC). In 333 v.C. het [[Alexander die Grote]] van [[Griekeland]] [[Persië]] en groot dele van die destyds bekende wêreld oorwin. Die Grieke het die Jode toegelaat om hul eie staat te regeer, maar gedurende die bewind van koning [[Antiochus IV]] is die Tempel ontheilig, wat aanleiding gegee het tot die Makkabese opstand en 'n verklaring van onafhanklikheid. Vir 'n kort tydjie het Juda weer 'n onafhanklike staat geword. In 63 v.C. het die Romeinse weermag, gelei deur Titus, Jerusalem ingeneem. Die Romeine het goewerneurs aangestel om oor die Jode in die streek te heers. Hierdie goewerneurs het probeer om soveel moontlik inkomste uit die Jode te wring. Dit is gedurende dié tydperk dat Jesus Christus, die stigter van die Christelike geloof, gebore is. In die jaar 70 nC het die Jode in opstand gekom. Hierdie opstand het uiteindelik drie jaar later geëindig toe die revolusionêre in 'n bergfort bekend as Masada vasgekeer is. Die Romeine het meer as twee jaar lank die fort probeer binneval. Meer as 1 000 mans, vroue en kinders het in die fort geskuil. Hulle het as gevolg van 'n tekort aan kos begin verhonger, maar eerder as om oor te gee, het hulle selfmoord gepleeg. Die Romeine het Juda geannekseer en tot 'n Romeinse provinsie verklaar. Toe het hulle begin om Jerusalem stelselmatig te vernietig. Hulle het ook die Tweede Tempel gesloop. In 73 het die Romeine 'n aktiewe veldtog geloods om die Jode uit hul vaderland te verdryf. Dít was die begin van die Joodse Diaspora of verstrooiing. == Sien ook == * [[Moderne geskiedenis van Israel - Diaspora (1918)]] * [[Alija]] * [[Terugkeerwet]] {{Normdata}} [[Kategorie:Antropologie]] [[Kategorie:Joodse geskiedenis]] kimeeptmb4ccprsac0zfg5vmnc7vk6d 10 29046 2891479 1168659 2026-04-07T18:00:35Z SpesBona 2720 Bygewerk 2891479 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Nigerië | vlag alias = Flag of Nigeria.svg | vlag alias-1888 = Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg | vlag alias-1914 = Flag of Nigeria (1914–1952).svg | vlag alias-1952 = Flag of Nigeria (1952–1960).svg | vlag alias-vloot = Naval Ensign of Nigeria.svg | skakel alias-vloot = Nigeriese Vloot | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1888 | var2 = 1914 | var3 = 1952 | redir1 = NGA | redir2 = NGR </noinclude> }} quznk3ssyvkgb9ae6gim662jy9suilt 0 32653 2891568 2854965 2026-04-08T06:18:48Z Aliwal2012 39067 2891568 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bokser | naam = Gerrie Coetzee | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = Gerhardus Christian Coetzee | bynaam = Seer Handjies, Boksburg Bomber | gewig = [[Swaargewig]] | lengte = 1.89&nbsp;m | armlengte = 206&nbsp;cm | nasionaliteit = Suid-Afrika | geboortedatum = 8 April 1955 | geboorteplek = [[Boksburg]] | sterftedatum = {{SDEO|1955|4|8|2023|1|12}} | sterfteplek = | houding = | totale gevegte = 40 | oorwinnings = 33 | oorwinnings met ukh = 21 | verloor = 6 | gelykop = 1 | geen wedstryd = }} '''Gerhardus Christian Coetzee''' (gebore [[8 April]] [[1955]] in [[Boksburg]], sterf [[12 Januarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Gerrie Coetzee''', was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se beste [[swaargewig]]bokser tot nog toe.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Coetzee, wat in 'n [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] huis gebore is, was die eerste bokser uit [[Afrika]] wat om die wêreldswaargewigtitel meegeding het, en ook die eerste wat dit gewen het toe hy in 1983 vir Michael Dokes in Richfield, [[Ohio]], in die tiende ronde uitgeslaan het. Oor sy loopbaan het hy 33 keer gewen, ses keer verloor en een keer gelykop geveg. Van sy 33 oorwinnings het hy 21 gevegte met 'n uitklophou beklink. Hy het gedurende sy loopbaan probleme met sy regterhand gehad en moes drie operasies aan dié hand ondergaan. Dit het aan hom twee byname besorg: "The Bionic Hand" en "Seer Handjies". Na aanleiding hiervan het [[Leon Schuster]] 'n liedjie getiteld "Gerrie 'Seer Handjies' Coetzee" opgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.boxrec.com/list_bouts.php?human_id=000176&cat=boxer Coetzee se boksrekord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012043458/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=000176&cat=boxer |date=12 Oktober 2012 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, Gerrie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse boksers]] tpx4rawsb9x45u33dp4t8176hrt3gsm 2891569 2891568 2026-04-08T06:25:21Z Aliwal2012 39067 +foto vanaf en:wp geneem 2891569 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bokser | naam = Gerrie Coetzee | beeld = Gerrie Coetzee in KO Magazine July 1984 issue.jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Gerhardus Christian Coetzee | bynaam = Seer Handjies, Boksburg Bomber | gewig = [[Swaargewig]] | lengte = 1.89&nbsp;m | armlengte = 206&nbsp;cm | nasionaliteit = Suid-Afrika | geboortedatum = 8 April 1955 | geboorteplek = [[Boksburg]] | sterftedatum = {{SDEO|1955|4|8|2023|1|12}} | sterfteplek = | houding = | totale gevegte = 40 | oorwinnings = 33 | oorwinnings met ukh = 21 | verloor = 6 | gelykop = 1 | geen wedstryd = }} '''Gerhardus Christian Coetzee''' (gebore [[8 April]] [[1955]] in [[Boksburg]], sterf [[12 Januarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Gerrie Coetzee''', was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se beste [[swaargewig]]bokser tot nog toe.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Coetzee, wat in 'n [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] huis gebore is, was die eerste bokser uit [[Afrika]] wat om die wêreldswaargewigtitel meegeding het, en ook die eerste wat dit gewen het toe hy in 1983 vir Michael Dokes in Richfield, [[Ohio]], in die tiende ronde uitgeslaan het. Oor sy loopbaan het hy 33 keer gewen, ses keer verloor en een keer gelykop geveg. Van sy 33 oorwinnings het hy 21 gevegte met 'n uitklophou beklink. Hy het gedurende sy loopbaan probleme met sy regterhand gehad en moes drie operasies aan dié hand ondergaan. Dit het aan hom twee byname besorg: "The Bionic Hand" en "Seer Handjies". Na aanleiding hiervan het [[Leon Schuster]] 'n liedjie getiteld "Gerrie 'Seer Handjies' Coetzee" opgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.boxrec.com/list_bouts.php?human_id=000176&cat=boxer Coetzee se boksrekord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012043458/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=000176&cat=boxer |date=12 Oktober 2012 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coetzee, Gerrie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse boksers]] cqqgo2zfv4pp8ijfw2wcoyz2cjm3dh3 0 33048 2891289 2765315 2026-04-07T14:52:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891289 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = PetroSA |kenteken = |tipe = Staatsmaatskappy |stigting = [[1965]] |ligging_stad = 151 Frans Conradie Rylaan, [[Parow]], [[Kaapstad]], [[Wes-Kaap]] |ligging_land = [[Suid-Afrika]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Bhekabantu Wilfred Ngubane (Tussentydse Voorsitter)<br />Siphamandla Kenneth Mthethwa (Waarnemende hoofuitvoerendebeampte) |gebied_bedien = |industrie = Petroleumbedryf |produkte = [[Ruolie]] en [[aardgas]] |dienste = |inkomste = [[Suid-Afrikaanse rand|R]]&nbsp;18&nbsp;049&nbsp;miljard (2015) |bedryfsinkomste = [[Suid-Afrikaanse rand|R]]&nbsp;14&nbsp;551&nbsp;miljard (2015) |netto_inkomste = [[Suid-Afrikaanse rand|R]]&nbsp;14&nbsp;335&nbsp;miljard (2015) |getal_werknemers = 1&nbsp;720 (2015) |ouer = Central Energy Fund |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.petrosa.co.za/ ''petrosa.co.za''] |ontbind = |voetnotas = |intl = yes }} '''PetroSA''', oftewel die ''Petroleum, Olie en Gaskorporasie van Suid-Afrika'', is 'n staatsbeheerde maatskappy in [[Suid-Afrika]] wat in Januarie 2002 gevorm is toe [[Mossgas]], [[Soekor]] en dele van die Strategiese Brandstoffonds Assosiasie saamgesmelt het. PetroSA bedryf een van die grootste gas-na-vloeistofaanlegte ter wêreld in [[Mosselbaai]]. Die maatskappy beskou hul kernaktiwiteite as: * Die eksplorasie en produksie van [[ruolie]] en [[aardgas]]. * Die deelname in en aankoop van plaaslike sowel as internasionale stroomop petroleumgeleenthede. * Die produksie van sintetiese brandstowwe, wat vervaardig word uit ondersese gas in wat hulle beskryf as een van die wêreld se grootste kommersiële gas-na-vloeistofaanlegte. * Die bemarking en verhandeling van olie en petrochemikalieë. * Die stoor van [[ru-olie]] namens die [[Strategiese Energiefonds]]. Van die produkte wat deur die maatskappy geproduseer word sluit [[petrol]], [[paraffien]], [[diesel]], [[propaan]] en [[alkohol]]e in. == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.petrosa.co.za/ Amptelike webwerf] {{Saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sakeondernemings]] [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Fossielbrandstof]] aidxnu1fpaoe8luhnzqb3buuj61lzpn 0 34279 2891100 2860826 2026-04-07T12:20:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891100 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Groote-schuur-c1905.jpg|duimnael|Die agterkant van die Groote Schuur-woning, omstreeks 1905.]] '''Groote Schuur''' is die ampswoning van Suid-Afrika se Eerste Ministers of Staaspresidente gedurende parlementsittings in [[Kaapstad]]. Die opstal was aanvanklik 'n graanskuur van die Vereenigde Oost-Indische Compagnie, en is later deur D.G. Anosi in 'n woonhuis omgeskep. In 1893 is die opstal deur [[Cecil John Rhodes|Cecil]] John Rhodes gekoop en sir Herbert Baker het opdrag ontvang om die huis volgens die tradisionele Kaaps-Hollandse boustyl te restoureer. Die huis is 3 jaar later gedeeltelik deur 'n brand verwoes, maar dit is weer deur sir Herbert herbou en vergroot. Rhodes het Groote Schuur in sy testament as ampswoning aan die toekomstige Eerste Ministers van Suid-Afrika bemaak. In 1657 het kommandeur [[Jan van Riebeeck|Jan]] van Riebeeck beveel dat 'n groot graanskuur opgerig word. Die gebou, wat op 'n landgoed teen die hange van [[Duiwelspiek]] opgerig is, het later as De Schuur bekend gestaan. In November 1791 was die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Vereenigde]] Oost-lndische Compagnie (VOC) weens moeilike omstandighede verplig om die hele landgoed van ongeveer 41 ha te verkoop. Dit is toe vir 53 000 gulde (ongeveer R7 500) aan Christiaan Herholdt verkoop. De Schuur het daarna verskeie kere van eienaar verwissel. In 1812 het D.G. Anosi die eienaar geword, en hy het die naam van De Schuur na De Groote Schuur verander. Hy het terselfdertyd 'n ander skuur op die landgoed in 'n woonhuis omgeskep wat as De Onder Schuur bekend sou staan. ln 1822 het hy 'n deel van De Groote Schuur aan Jan Hoets verkoop, en in 1831 het hy De Onder Schuur aan regter [[William Westbrooke Burton|William West Brooke Burton]] verkoop. Regter Burton het die naam na West brooke verander (Iatere ampswoning van Suid-Afrikaanse Goewerneurs-generaal en Staatspresidente). Die res van die landgoed is in 1832 aan die nuwe eienaar van Westbrooke, [[Abraham de Smidt]], verkoop. Na talle onderverdelings het De Groote Schuur met sy hoofopstal in 1879 die eiendom van Hester Anna Myburgh geword. Sy het die naam na The Grange verander. Cecil John Rhodes het The Groote Schuur Grange en die omringende landgoed in 1893 teen 'n bedrag gelykstaande met ongeveer R120 000 gekoop. Hy het die naam Groote Schuur weer begin gebruik en aan die argitek, sir Herbert Baker, opdrag gegee om die huis volgens tradisionele [[Kaaps Hollandse]] boustyl te restoureer. In Desember 1896 is die opstal gedeeltelik in 'n brand verwoes, en Rhodes het nooit die gebou gesien nadat dit voltooi is nie. Baker moes van voor af begin en hy het die nuwe opstal aansienlik groter as die oue gemaak. In sy testament het Rhodes Groote Schuur aan die toekomstige Eerste Ministers van Suid-Afrika bemaak, en sedert 1910 woon al die Eerste Ministers tydens die parlementsittings in Kaapstad in die ampswoning. Dit kan egter ook as Kaapstadse ampswoning van die Staatspresident gebruik word Baie waardevolle meubels, porselein, silwer, skilderye en tapisserieë word in die opstal bewaar. Rhodes se aandenkings uit Zimbabwe is veral baie waardevol. In die biblioteek is daar onder meer manuskripte van vertalings van Romeinse geskiedkundiges wat nog nooit gepubliseer is nie. Rhodes se slaapkamer en sy badkamer met die groot granietbad is na sy dood feitlik onaangeraak gelaat. Sedertdien is verskeie noodsaaklike veranderinge egter aangebring. Die ontvangskamer is onder meer vergroot en bykomende badkamers, kleed- en waskamers moes aangebring word. Rhodes se weelderige biljartkamer moes vir 'n waardige eetkamer plek maak. Dit het later 'n boerehuis in private besit geword. In [[1893]] het [[Cecil John Rhodes]] dit saam met omliggende grond teen 'n koste van £60&nbsp;000 gekoop. Rhodes het opdrag gegee dat dit volgens die Kaaps-Hollandse boustyl deur die argitek sir [[Herbert Baker]] en sy vennoot [[Francis Edward Masey]] herstel word. Dit het Rhodes se persoonlike woning geword. In sy testament het hy dit bemaak as ampswoning van die toekomstige eerste ministers van die [[Unie van Suid-Afrika]]. Dit is van [[1910]] tot [[1983]] as sulks gebruik, waarna dit as presidentswoning gedien het tot [[1994]]. == Bronne == * Bundel oor Groote Schuur. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 20, nr. 2, Desember 1970 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409508}} band == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Groote Schuur Estate}} * {{en}} [http://africanhistory.about.com/od/apartheiddocuments/l/bl-GrooteSchuurMinute.htm Teks van die Groote Schuur Minute] {{Koördinate|33|57|50|S|18|27|50|O|source:dewiki|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Presidensiële wonings]] cij40x6z62rkyg1nndy6w3w1cmsvzot 0 34576 2891458 2466091 2026-04-07T16:45:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891458 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Etna | Foto = Catania-Etna-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ1.JPG | Foto onderskrif = Die berg Etna | Hoogte = 3 357 | Ligging = [[Sisilië]], [[Italië]] | Bergreeks = | Prominensie = | Koördinate = {{Koördinate|37|45|4|N|14|59|45|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = [[Vulkaan]] | Rotsouderdom = | Laaste uitbarsting = [[2021]] | Eerste bestyging datum = | Eerste bestyging persoon = | Maklikste klimroete = | Vertaling van naam = | Taal = | Uitspraak = | duimdrukkerkaart = Italië | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | diumdrukkerkaartgrootte = 290 | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 37 | breedtegraad_m = 45 | breedtegraad_s = 04 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 14 | lengtegraad_m = 59 | lengtegraad_s = 45 | lengtegraad_OW = O }} '''Etna''' is ’n aktiewe [[vulkaan]] aan die ooskus van die eiland [[Sisilië]] in die suide van [[Italië]]. Dit is die hoogste berg op die eiland en die hoogste en aktiefste vulkaan in [[Europa]] buite die [[Kaukasus]].<ref>{{cite web |url=http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/ |title=Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology |website=www.volcano.group.cam.ac.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801060929/http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/ |archive-date=1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Etna eruption seen from the International Space Station.jpg|duimnael|links|250px|Etna in 2002, soos gesien van die [[Internasionale Ruimtestasie]].]] Die [[berg]] lê op twee konvergerende [[Plaattektoniek|tektoniese plate]], die [[Afrika-plaat]] en [[Eurasiese Plaat]]. Dit is op die oomblik 3&nbsp;357&nbsp;m hoog, maar dit wissel na gelang van uitbarstings op sy kruin.<ref>https://www.ct.ingv.it/index.php/formazione-e-divulgazione/news/303-l-etna-si-supera-nuovo-record-di-altezza-a-3357-metri</ref> Dit beslaan ’n gebied van 1&nbsp;190&nbsp;km², met ’n deursnee van 140&nbsp;km by sy basis. Dit is omtrent twee en ’n half keer so hoog soos die tweede hoogste vulkaan in Italië, [[Vesuvius]]. In die [[Griekse mitologie]] het [[Zeus]], die hoofgod en god van die lug en donderweer, die dodelike monster [[Tifon]] onder die berg vasgekeer. Die smeltoonde van [[Hefaistos]] was ook glo onder die berg geleë.<ref>Aelianus, ''Hist. An.'' xi. 3, onder [http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0001.001/69?page=root;size=100;view=image Aetnaeus] in William Smith se ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''</ref> Etna is een van die wêreld se aktiefste vulkane en daar vind feitlik voortdurend aktiwiteit plaas. Die vrugbare vulkaangrond is goed vir [[landbou]], en wingerde en boorde is oor die laer hange van die berg en die breë Vlakte van Catania in die suide versprei. Vanweë sy geskiedenis van onlangse aktiwiteit en nabygeleë bewoners is Etna deur die [[Verenigde Nasies]] as ’n [[Dekadevulkaan|vulkaan van die dekade]] aangewys.<ref>{{cite web |url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html |title=Decade Volcanoes |publisher=United States Geological Survey |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215071743/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html |archive-date=15 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2013 is dit gevoeg op die lys van [[Unesco]] se lys van [[wêrelderfenisgebied]]e.<ref>{{citation |url=http://www.italymagazine.com/news/mount-etna-becomes-world-heritage-site| title=Mount Etna Becomes a World Heritage Site |publisher=Italy Magazine |date=4 Mei 2013}}</ref> == Geologiese geskiedenis == Vulkaniese aktiwiteit op Etna het sowat 500&nbsp;000 jaar gelede die eerste keer voorgekom, met uitbarstings wat onder die see aan die antieke kuslyn van Sisilië voorgekom het.<ref>{{cite web |url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html |title=Mt. Etna |last=Martin-Schutz, Alicia |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225070620/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html |archive-date=25 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Etna's NSEC (New South East Crater) eruption.jpg|duimnael|250px|links|’n Foto wat met ’n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] geneem is van ’n dubbele uitbarsting op Etna.]] Sowat 300&nbsp;000 jaar gelede het aktiwiteit suidwes van die kruin begin voordat dit 170&nbsp;000 jaar gelede na die huidige middel verskuif het. Uitbarstings het lae begin vorm en ’n [[stratovulkaan]] het vorm aangeneem. Die toename in die berg se grootte is soms onderbreek deur groot uitbarstings, wat veroorsaak het dat die kruin inmekaargetuimel het om kraters te vorm. Van sowat 35&nbsp;000 tot 15&nbsp;000 jaar gelede het Etna ’n paar hoogs ontploffende uitbarstings beleef en dit het [[lawa]]strome gevorm wat groot [[ignimbriet]]neerslae agtergelaat het. As van hierdie uitbarstings is tot so ver suid as [[Rome]] se grens, 800&nbsp;km noord van daar, gevind. Sowat 8&nbsp;000 jaar gelede het die oostekant van die vulkaan inmekaargestort en ’n enorme grondstorting veroorsaak. Dit het ’n groot depressie aan daardie kant gelaat wat bekend is as ''Valle del Bove'' ("Vallei van die Os"). Volgens navorsing in 2006 het dit ’n groot [[tsoenami]] veroorsaak wat sy merk gelaat het op verskeie plekke in die Oos-[[Mediterreense]] gebied. Dit kon die rede gewees het dat die nedersetting Atlit-Jam in [[Israel]], wat nou onder die seevlak lê, in dié tyd skielik ontruim is.<ref>{{Citation |last=Pareschi |first=M. T. |first2=E. |last2=Boschi |lastauthoramp=yes |first3=M. |last3=Favalli |year=2007 |title=Holocene tsunamis from Mount Etna and the fate of Israeli Neolithic communities |journal=Geophysical Research Letters |volume=34 |issue= 16|pages=L16317 |doi=10.1029/2007GL030717 |bibcode=2007GeoRL..3416317P}}</ref> Die steil kante van die vallei het daarna nog talle kere inmekaargestort. Die mees onlangse instorting by Etna se kruin was vermoedelik sowat 2&nbsp;000 jaar gelede en dit het die Klavierkrater gevorm. Etna verskuif met gemiddeld sowat 14&nbsp;mm per jaar in die rigting van die [[Middellandse See]]; die massief gly op ’n onstewige laag bo-op die ouer skuins laag.<ref>{{cite journal |last1=Murray |first1=J.B. |last2=van Wyk de Vries |first2=B. |last3=Pitty |first3=A. |date=April 2018 |title=Gravitational sliding of the Mt. Etna massif along a sloping basement |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00445-018-1209-1 |journal=Bulletin of Volcanology |volume=80 |issue=4 |pages= |doi=10.1007/s00445-018-1209-1 |access-date=30 Maart 2018|bibcode=2018BVol...80...40M }}</ref><ref>[http://advances.sciencemag.org/content/4/10/eaat9700 Gravitational collapse of Mount Etna’s southeastern flank]</ref> == Uitbarstings == [[Lêer:Eruzione dell'Etna del 1766, incisione colorata di Alessandro D'Anna.jpg|duimnael|200px|’n Kunstenaar se voorstelling van die uitbarsting in 1766.]] Etna se uitbarstings volg verskeie patrone. Die meeste vind naby die kruin plaas waar daar vyf aparte [[krater]]s voorkom. Ander uitbarstings vind aan die sye plaas. Daar is meer as 300 gate wat in grootte wissel van klein gate in die grond tot groot kraters van honderde meters breed. Kruinuitbarstings kan hoogs ontploffend en skouspelagtig wees, maar dit bedreig selde die bewoonde gebiede om die vulkaan. Daarenteen kan uitbarstings aan die berg se sye so laag as ’n paar honderd meter bo die grond plaasvind, dikwels naby of in bewoonde gebiede. Sedert 2000 het Etna vier sulke uitbarstings gehad – in 2001, 2002-'03, 2004-'05 en 2008-'09. Kruinuitbarstings het in 2006, 2007-'08, Januarie-April 2012 en in Julie-Oktober 2012 plaasgevind. === Historiese uitbarstings === Die eerste bekende uitbarsting van Etna was dié van [[Diodorus Siculus]].<ref>{{Cite journal | last1 = Tanguy | first1 = J. C. | last2 = Condomines | first2 = M. | last3 = Goff | first3 = M. | last4 = Chillemi | first4 = V. | last5 = Delfa | first5 = S. | last6 = Patanè | first6 = G. | doi = 10.1007/s00445-007-0121-x | title = Mount Etna eruptions of the last 2,750 years: Revised chronology and location through archeomagnetic and 226Ra-230Th dating | journal = Bulletin of Volcanology | volume = 70 | pages = 55 | year = 2007 | pmid = | pmc = | url = http://www.ipgp.fr/~legoff/Download-PDF/ArcheoItalia/TanguyetAl_Bull_Volc_2007.pdf| bibcode = 2007BVol...70...55T }}</ref> In 396&nbsp;v.C. het ’n uitbarsting van Etna die poging van die [[Kartagers]] in die wiele gery om tydens die Tweede Sisiliaanse Oorlog teen die [[Sirakuse]] op te ruk. ’n Buitengewoon woeste, hoë kruinuitbarsting het in 122&nbsp;v.C. plaasgevind en ’n groot hoeveelheid materiaal in die suidooste laat val.<ref>{{Citation |last=Coltelli |first=M. |last2=Del Carlo |first2=P. |lastauthoramp=yes |last3=Vezzoli |first3=L. |year=1998 |title=Discovery of a Plinian basaltic eruption of Roman age at Etna Volcano, Italy |journal=Geology |volume=26 |issue=12 |pages=1095–1098 |doi=10.1130/0091-7613(1998)026<1095:DOAPBE>2.3.CO;2 |bibcode = 1998Geo....26.1095C }}</ref> Die Romeinse digter [[Vergilius]] gee moontlik ’n eerstehandse beskrywing van ’n uitbarsting in ''[[Aeneis]]''.<ref>Aeneid, uitgawe van Theodore C. Williams, ca. 1908 [boek III, reëls 569-579]</ref> In die eerste 1&nbsp;500 jaar is talle uitbarstings nie aangeteken nie of verslae het verlore gegaan. Van die belangrikstes is een omstreeks 1030&nbsp;n.C. naby Monte Ilice aan die laer suidoostelike sy toe lawa sowat 10&nbsp;km ver gevloei het, en een omstreeks 1160 (of 1224) naby die dorpie Mascalucia toe lawa tot by die see gevloei het. Etna se vernietigendste uitbarsting sedert 122&nbsp;v.C. het op 11 Maart 1669 begin en lawa uitgespoeg wat tot 10 dorpies aan sy suidelike sy verwoes het voordat dit die mure van die dorp [[Catania]] vyf weke later, op 15 April, bereik het. Die mure het die lawa grootliks verdeel sodat dit na die see gevloei en Catania se hawe gevul het. ’n Paar geboue is ook verwoes nadat lawa deur ’n swak deel van die muur gebreek het. Ondanks latere verslae van duisende slagoffers, maak bronne uit dié tyd geen melding van slagoffers nie.<ref>{{cite book|title=Encyclopaedia Britannica: Or, A Dictionary of Arts, Sciences, and Miscellaneous Literature, Enlarged and Improved|url=https://books.google.com/books?id=-icoAAAAMAAJ|edition=5th|volume=1 |year=1823|publisher=A. Constable|location=Edinburg|pages=248–249}} Sien ook: {{cite book|author1=Charles Hutton|author2=Georges Shaw|author3=Richard Pearson|title=The Philosophical Transactions of the Royal Society of London, from Their Commencement, in 1665, to the Year 1800; Abridged...: From 1665 to 1672. 1|url=https://books.google.com/books?id=zPGomGMoQJoC&pg=PA383|year=1809|location=Londen|pages=357–358; 383–387; 637–638}}</ref> === Onlangse uitbarstings === [[Lêer:Paroxysm at Etna, 16-17 November 2013.webm|duimnael|230px|’n Videogreep van Etna se uitbarsting in November 2013.]] [[Lêer:Valle del bove.jpg|duimnael|230px|’n Laterale krater van die uitbarsting in 2002–2003 net onder die kruin.]] [[Lêer:Mount Etna 2001 Flow 061613.JPG|duimnael|230px|Die suidelike sy van Etna, met laterale keëls van die 2001-uitbarsting.]] ’n Groot lawavloei van ’n uitbarsting in 1928 het vir die eerste keer sedert 1669 gelei tot die verwoesting van ’n bewoonde gebied. Dit het op 2 November hoog aan Etna se noordelike sy begin, maar nuwe skeure wat uitgebars het, het al hoe laer af gevorm. Die derde en kragtigste van dié uitbarstings was op 4 November op ’n baie lae hoogte, sowat 1&nbsp;200&nbsp;m bo die seevlak, in ’n gebied bekend as Ripe della Naca. Die dorpie [[Mascali]], net onder die Ripe della Naca, is binne twee dae feitlik heeltemal verwoes. [[Benito Mussolini]] se [[Fascisme|fascistiese regering]] het die ramp vir propagandadoeleindes gebruik; ontruimings-, hulp- en herbouingsoperasies is voorgehou as modelle van fascistiese beplanning. Mascali is op ’n ander plek herbou. Ander groot uitbarstings van die 20ste eeu was in 1949, 1971, 1979, 1981, 1983 en 1991–1993. In 1971 het lawa die Etna-sterrewag toegevloei en verskeie dorpies aan die berg se oostelike hang bedreig. In Maart 1981 het die dorp Randazzo aan die noordwestelike sy net-net verwoesting vrygespring. In die uitbarsting van 1991–1993 is die dorp Zafferana bedreig, maar dit is gered danksy pogings om die lawavloei te herlei.<ref>{{Citation |last=Barberi |first=F. |last2=Carapezza |first2=M. L. |last3=Valenza |first3=M. |last4=Villari |first4=L. |year=1993 |title=The control of lava flow during the 1991–1992 eruption of Mt. Etna |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |volume=56 |issue=1–2 |pages=1–34 |doi=10.1016/0377-0273(93)90048-V |bibcode = 1993JVGR...56....1B }}</ref> In Julie-Augustus 2001 het die eerste uitbarstings aan ’n sy van Etna sedert 1991–1993 voorgekom – uit sewe aparte skeure aan die suidelike hang. Dit was ’n massamedia-uitbarsting: in die piektoeristeseisoen. Verskeie joernaliste was ook reeds in Italië om die [[G8]]-beraad in [[Genua]] by te woon. Verder het dit naby een van die toeristegbiede op die vulkaan geskied en was dit maklik bereikbaar. ’n Deel van die Etna Sud-toeristegebied is beskadig, maar andersins was dit ’n redelik beskeie uitbarsting gemeet aan Etna-standaarde. In 2002–2003 het ’n veel groter uitbarsting ’n hoë kolom as in die lug geskiet wat maklik uit die ruimte gesien kon word en tot so ver as [[Libië]], 600&nbsp;km suid oor die Middellandse See, geval het. [[Aardbewing|Seismiese]] aktiwiteit van die uitbarsting het die oostelike sy tot 2&nbsp;meter ver laat gly en baie huise is beskadig. In Julie-September 2006 het intense uitbarstings weer voorgekom. Op 4 September 2007 het ’n skouspelagtige uitbarsting plaasgevind. ’n Uitbarsting vroeg die oggend van 13 Mei 2008 net oos van Etna se kruinkraters, is vergesel van meer as 200 aardbewings en aansienlike grondverskuiwings in die gebied van die kruin. Aktiwiteit het oor 417 dae stadig afgeneem, tot 6 Julie 2009. Dit was die langste uitbarsting van Etna sedert die een van 1991–1993, wat 473 dae geduur het. Van Januarie 2011 tot Februarie 2012 was daar intense aktiwiteit in die kruinkraters. Die Catania-lughawe is verskeie kere gesluit weens gereelde uitbarstings en askolomme.<ref>{{cite web |url=http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |title=Italy's Mt Etna erupts – WORLD News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117115008/http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |archive-date=17 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=16 Desember 2018 }}</ref><ref>{{cite web|author=Ken Kremer |url=http://www.universetoday.com/82516/spectacular-eruptions-of-mt-etna-in-sicily-from-space-and-earth/ |title=Spectacular Eruptions of Mt. Etna in Sicily from Space and Earth |publisher=Universetoday.com |date=15 Januarie 2011 |accessdate=2 Junie 2011}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/mount-etna-eruption-caught-in-stunning-679012 |title=There she blows! Stunning images of Mount Etna eruption |publisher=Mirror |date=9 Februarie 2012}}</ref><ref>{{citation|url=http://theextinctionprotocol.wordpress.com/2011/10/23/eruption-of-mt-etna-closes-airport-in-catania/ |title=Eruption of Mt. Etna closes airport in Catania |publisher=Agi.it |date=23 Oktober 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363 |title=INGV – Etna Observatory |publisher=Ct.ingv.it |accessdate=2 Junie 2011 |archive-date=14 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414231713/http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13381243 |title=BBC News – Footage shows Mount Etna spewing lava and ash |publisher=Bbc.co.uk |date=12 Mei 2011 |access-date=2 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151228040112/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13381243 |archive-date=28 Desember 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2014 het ’n uitbarsting aan Etna se een sy plaasgevind. Dit was die eerste sedert 2008-'09. [http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html] Op 3 Desember 2015 het ’n uitbarsting plaasgevind wat lawa 1&nbsp;km ver die lug ingeskiet het, met ’n askolom van tot 3&nbsp;km hoog.<ref>{{cite news |url=https://www.wired.com/2015/12/italys-etna-unleashes-a-short-but-spectacular-eruption/ |title=Italy’s Etna Unleashes a Short but Spectacular Eruption |work=Wired |first=Erik |last=Klemetti |date=3 Desember 2015 |access-date=3 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417121246/https://www.wired.com/2015/12/italys-etna-unleashes-a-short-but-spectacular-eruption/ |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html |title=Etna volcano – eruption update |work=Volcano Discovery |date=3 Desember 2015 |access-date=3 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129011608/https://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die volgende paar dae het askolomme hoogtes van tot 7&nbsp;km bereik en die Catania-lughawe is vir ’n paar uur gesluit.<ref>{{cite news |url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml |title=Etna show, nuova fontana di lava: non si ferma l’emissione di cenere |work=Corriere della Sera |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301093903/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml |archive-date=1 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Uitbarsting op 16 Maart 2017 het 10 mense beseer, onder andere lede van ’n [[BBC News]]-televisiespan, nadat [[magma]] ontplof het toe dit met sneeu in aanraking kom.<ref>{{cite news |last=Balmer |first=Crispian |date=16 Maart 2017 |title=Volcanic explosion on Mount Etna injures 10 people |url=https://www.reuters.com/article/us-italy-etna-idUSKBN16N270 |work=[[Reuters]] |access-date=16 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310070911/https://www.reuters.com/article/us-italy-etna-idUSKBN16N270 |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39293086 |title=Mount Etna: BBC crew caught up in volcano blast |date=16 Maart 2017 |work=BBC News |access-date=16 Maart 2017 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208012144/https://www.bbc.com/news/world-europe-39293086 |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://whc.unesco.org/sites/1427.htm Amptelike Unesco-webblad] {{Commons-kategorie inlyn|Mount Etna}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Mount Etna|Engelse Wikipedia]] {{Dekadevulkane-kaart|center|600}} {{Normdata}} [[Kategorie:Berge van Italië]] [[Kategorie:Sisilië]] [[Kategorie:Dekadevulkane]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] [[Kategorie:Plekke in die Griekse mitologie]] n0aqnw7eszwrpecp1wxax7ssp5jp9sd 2891481 2891458 2026-04-07T18:19:22Z BurgertB 2401 /* Onlangse uitbarstings */ 2891481 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Berg | Naam = Etna | Foto = Catania-Etna-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ1.JPG | Foto onderskrif = Die berg Etna | Hoogte = 3 357 | Ligging = [[Sisilië]], [[Italië]] | Bergreeks = | Prominensie = | Koördinate = {{Koördinate|37|45|4|N|14|59|45|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}} | Topografiese kaart = | Tipe = [[Vulkaan]] | Rotsouderdom = | Laaste uitbarsting = [[2021]] | Eerste bestyging datum = | Eerste bestyging persoon = | Maklikste klimroete = | Vertaling van naam = | Taal = | Uitspraak = | duimdrukkerkaart = Italië | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | diumdrukkerkaartgrootte = 290 | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 37 | breedtegraad_m = 45 | breedtegraad_s = 04 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 14 | lengtegraad_m = 59 | lengtegraad_s = 45 | lengtegraad_OW = O }} '''Etna''' is ’n aktiewe [[vulkaan]] aan die ooskus van die eiland [[Sisilië]] in die suide van [[Italië]]. Dit is die hoogste berg op die eiland en die hoogste en aktiefste vulkaan in [[Europa]] buite die [[Kaukasus]].<ref>{{cite web |url=http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/ |title=Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology |website=www.volcano.group.cam.ac.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801060929/http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/ |archive-date=1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Etna eruption seen from the International Space Station.jpg|duimnael|links|250px|Etna in 2002, soos gesien van die [[Internasionale Ruimtestasie]].]] Die [[berg]] lê op twee konvergerende [[Plaattektoniek|tektoniese plate]], die [[Afrika-plaat]] en [[Eurasiese Plaat]]. Dit is op die oomblik 3&nbsp;357&nbsp;m hoog, maar dit wissel na gelang van uitbarstings op sy kruin.<ref>https://www.ct.ingv.it/index.php/formazione-e-divulgazione/news/303-l-etna-si-supera-nuovo-record-di-altezza-a-3357-metri</ref> Dit beslaan ’n gebied van 1&nbsp;190&nbsp;km², met ’n deursnee van 140&nbsp;km by sy basis. Dit is omtrent twee en ’n half keer so hoog soos die tweede hoogste vulkaan in Italië, [[Vesuvius]]. In die [[Griekse mitologie]] het [[Zeus]], die hoofgod en god van die lug en donderweer, die dodelike monster [[Tifon]] onder die berg vasgekeer. Die smeltoonde van [[Hefaistos]] was ook glo onder die berg geleë.<ref>Aelianus, ''Hist. An.'' xi. 3, onder [http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0001.001/69?page=root;size=100;view=image Aetnaeus] in William Smith se ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''</ref> Etna is een van die wêreld se aktiefste vulkane en daar vind feitlik voortdurend aktiwiteit plaas. Die vrugbare vulkaangrond is goed vir [[landbou]], en wingerde en boorde is oor die laer hange van die berg en die breë Vlakte van Catania in die suide versprei. Vanweë sy geskiedenis van onlangse aktiwiteit en nabygeleë bewoners is Etna deur die [[Verenigde Nasies]] as ’n [[Dekadevulkaan|vulkaan van die dekade]] aangewys.<ref>{{cite web |url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html |title=Decade Volcanoes |publisher=United States Geological Survey |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215071743/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/DecadeVolcanoes/framework.html |archive-date=15 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2013 is dit gevoeg op die lys van [[Unesco]] se lys van [[wêrelderfenisgebied]]e.<ref>{{citation |url=http://www.italymagazine.com/news/mount-etna-becomes-world-heritage-site| title=Mount Etna Becomes a World Heritage Site |publisher=Italy Magazine |date=4 Mei 2013}}</ref> == Geologiese geskiedenis == Vulkaniese aktiwiteit op Etna het sowat 500&nbsp;000 jaar gelede die eerste keer voorgekom, met uitbarstings wat onder die see aan die antieke kuslyn van Sisilië voorgekom het.<ref>{{cite web |url=http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html |title=Mt. Etna |last=Martin-Schutz, Alicia |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225070620/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Italy/description_italy_volcanics.html |archive-date=25 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Etna's NSEC (New South East Crater) eruption.jpg|duimnael|250px|links|’n Foto wat met ’n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] geneem is van ’n dubbele uitbarsting op Etna.]] Sowat 300&nbsp;000 jaar gelede het aktiwiteit suidwes van die kruin begin voordat dit 170&nbsp;000 jaar gelede na die huidige middel verskuif het. Uitbarstings het lae begin vorm en ’n [[stratovulkaan]] het vorm aangeneem. Die toename in die berg se grootte is soms onderbreek deur groot uitbarstings, wat veroorsaak het dat die kruin inmekaargetuimel het om kraters te vorm. Van sowat 35&nbsp;000 tot 15&nbsp;000 jaar gelede het Etna ’n paar hoogs ontploffende uitbarstings beleef en dit het [[lawa]]strome gevorm wat groot [[ignimbriet]]neerslae agtergelaat het. As van hierdie uitbarstings is tot so ver suid as [[Rome]] se grens, 800&nbsp;km noord van daar, gevind. Sowat 8&nbsp;000 jaar gelede het die oostekant van die vulkaan inmekaargestort en ’n enorme grondstorting veroorsaak. Dit het ’n groot depressie aan daardie kant gelaat wat bekend is as ''Valle del Bove'' ("Vallei van die Os"). Volgens navorsing in 2006 het dit ’n groot [[tsoenami]] veroorsaak wat sy merk gelaat het op verskeie plekke in die Oos-[[Mediterreense]] gebied. Dit kon die rede gewees het dat die nedersetting Atlit-Jam in [[Israel]], wat nou onder die seevlak lê, in dié tyd skielik ontruim is.<ref>{{Citation |last=Pareschi |first=M. T. |first2=E. |last2=Boschi |lastauthoramp=yes |first3=M. |last3=Favalli |year=2007 |title=Holocene tsunamis from Mount Etna and the fate of Israeli Neolithic communities |journal=Geophysical Research Letters |volume=34 |issue= 16|pages=L16317 |doi=10.1029/2007GL030717 |bibcode=2007GeoRL..3416317P}}</ref> Die steil kante van die vallei het daarna nog talle kere inmekaargestort. Die mees onlangse instorting by Etna se kruin was vermoedelik sowat 2&nbsp;000 jaar gelede en dit het die Klavierkrater gevorm. Etna verskuif met gemiddeld sowat 14&nbsp;mm per jaar in die rigting van die [[Middellandse See]]; die massief gly op ’n onstewige laag bo-op die ouer skuins laag.<ref>{{cite journal |last1=Murray |first1=J.B. |last2=van Wyk de Vries |first2=B. |last3=Pitty |first3=A. |date=April 2018 |title=Gravitational sliding of the Mt. Etna massif along a sloping basement |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00445-018-1209-1 |journal=Bulletin of Volcanology |volume=80 |issue=4 |pages= |doi=10.1007/s00445-018-1209-1 |access-date=30 Maart 2018|bibcode=2018BVol...80...40M }}</ref><ref>[http://advances.sciencemag.org/content/4/10/eaat9700 Gravitational collapse of Mount Etna’s southeastern flank]</ref> == Uitbarstings == [[Lêer:Eruzione dell'Etna del 1766, incisione colorata di Alessandro D'Anna.jpg|duimnael|200px|’n Kunstenaar se voorstelling van die uitbarsting in 1766.]] Etna se uitbarstings volg verskeie patrone. Die meeste vind naby die kruin plaas waar daar vyf aparte [[krater]]s voorkom. Ander uitbarstings vind aan die sye plaas. Daar is meer as 300 gate wat in grootte wissel van klein gate in die grond tot groot kraters van honderde meters breed. Kruinuitbarstings kan hoogs ontploffend en skouspelagtig wees, maar dit bedreig selde die bewoonde gebiede om die vulkaan. Daarenteen kan uitbarstings aan die berg se sye so laag as ’n paar honderd meter bo die grond plaasvind, dikwels naby of in bewoonde gebiede. Sedert 2000 het Etna vier sulke uitbarstings gehad – in 2001, 2002-'03, 2004-'05 en 2008-'09. Kruinuitbarstings het in 2006, 2007-'08, Januarie-April 2012 en in Julie-Oktober 2012 plaasgevind. === Historiese uitbarstings === Die eerste bekende uitbarsting van Etna was dié van [[Diodorus Siculus]].<ref>{{Cite journal | last1 = Tanguy | first1 = J. C. | last2 = Condomines | first2 = M. | last3 = Goff | first3 = M. | last4 = Chillemi | first4 = V. | last5 = Delfa | first5 = S. | last6 = Patanè | first6 = G. | doi = 10.1007/s00445-007-0121-x | title = Mount Etna eruptions of the last 2,750 years: Revised chronology and location through archeomagnetic and 226Ra-230Th dating | journal = Bulletin of Volcanology | volume = 70 | pages = 55 | year = 2007 | pmid = | pmc = | url = http://www.ipgp.fr/~legoff/Download-PDF/ArcheoItalia/TanguyetAl_Bull_Volc_2007.pdf| bibcode = 2007BVol...70...55T }}</ref> In 396&nbsp;v.C. het ’n uitbarsting van Etna die poging van die [[Kartagers]] in die wiele gery om tydens die Tweede Sisiliaanse Oorlog teen die [[Sirakuse]] op te ruk. ’n Buitengewoon woeste, hoë kruinuitbarsting het in 122&nbsp;v.C. plaasgevind en ’n groot hoeveelheid materiaal in die suidooste laat val.<ref>{{Citation |last=Coltelli |first=M. |last2=Del Carlo |first2=P. |lastauthoramp=yes |last3=Vezzoli |first3=L. |year=1998 |title=Discovery of a Plinian basaltic eruption of Roman age at Etna Volcano, Italy |journal=Geology |volume=26 |issue=12 |pages=1095–1098 |doi=10.1130/0091-7613(1998)026<1095:DOAPBE>2.3.CO;2 |bibcode = 1998Geo....26.1095C }}</ref> Die Romeinse digter [[Vergilius]] gee moontlik ’n eerstehandse beskrywing van ’n uitbarsting in ''[[Aeneis]]''.<ref>Aeneid, uitgawe van Theodore C. Williams, ca. 1908 [boek III, reëls 569-579]</ref> In die eerste 1&nbsp;500 jaar is talle uitbarstings nie aangeteken nie of verslae het verlore gegaan. Van die belangrikstes is een omstreeks 1030&nbsp;n.C. naby Monte Ilice aan die laer suidoostelike sy toe lawa sowat 10&nbsp;km ver gevloei het, en een omstreeks 1160 (of 1224) naby die dorpie Mascalucia toe lawa tot by die see gevloei het. Etna se vernietigendste uitbarsting sedert 122&nbsp;v.C. het op 11 Maart 1669 begin en lawa uitgespoeg wat tot 10 dorpies aan sy suidelike sy verwoes het voordat dit die mure van die dorp [[Catania]] vyf weke later, op 15 April, bereik het. Die mure het die lawa grootliks verdeel sodat dit na die see gevloei en Catania se hawe gevul het. ’n Paar geboue is ook verwoes nadat lawa deur ’n swak deel van die muur gebreek het. Ondanks latere verslae van duisende slagoffers, maak bronne uit dié tyd geen melding van slagoffers nie.<ref>{{cite book|title=Encyclopaedia Britannica: Or, A Dictionary of Arts, Sciences, and Miscellaneous Literature, Enlarged and Improved|url=https://books.google.com/books?id=-icoAAAAMAAJ|edition=5th|volume=1 |year=1823|publisher=A. Constable|location=Edinburg|pages=248–249}} Sien ook: {{cite book|author1=Charles Hutton|author2=Georges Shaw|author3=Richard Pearson|title=The Philosophical Transactions of the Royal Society of London, from Their Commencement, in 1665, to the Year 1800; Abridged...: From 1665 to 1672. 1|url=https://books.google.com/books?id=zPGomGMoQJoC&pg=PA383|year=1809|location=Londen|pages=357–358; 383–387; 637–638}}</ref> === Onlangse uitbarstings === [[Lêer:Paroxysm at Etna, 16-17 November 2013.webm|duimnael|230px|’n Videogreep van Etna se uitbarsting in November 2013.]] [[Lêer:Valle del bove.jpg|duimnael|230px|’n Laterale krater van die uitbarsting in 2002–2003 net onder die kruin.]] [[Lêer:Mount Etna 2001 Flow 061613.JPG|duimnael|230px|Die suidelike sy van Etna, met laterale keëls van die 2001-uitbarsting.]] ’n Groot lawavloei van ’n uitbarsting in 1928 het vir die eerste keer sedert 1669 gelei tot die verwoesting van ’n bewoonde gebied. Dit het op 2 November hoog aan Etna se noordelike sy begin, maar nuwe skeure wat uitgebars het, het al hoe laer af gevorm. Die derde en kragtigste van dié uitbarstings was op 4 November op ’n baie lae hoogte, sowat 1&nbsp;200&nbsp;m bo die seevlak, in ’n gebied bekend as Ripe della Naca. Die dorpie [[Mascali]], net onder die Ripe della Naca, is binne twee dae feitlik heeltemal verwoes. [[Benito Mussolini]] se [[Fascisme|fascistiese regering]] het die ramp vir propagandadoeleindes gebruik; ontruimings-, hulp- en herbouingsoperasies is voorgehou as modelle van fascistiese beplanning. Mascali is op ’n ander plek herbou. Ander groot uitbarstings van die 20ste eeu was in 1949, 1971, 1979, 1981, 1983 en 1991–1993. In 1971 het lawa die Etna-sterrewag toegevloei en verskeie dorpies aan die berg se oostelike hang bedreig. In Maart 1981 het die dorp Randazzo aan die noordwestelike sy net-net verwoesting vrygespring. In die uitbarsting van 1991–1993 is die dorp Zafferana bedreig, maar dit is gered danksy pogings om die lawavloei te herlei.<ref>{{Citation |last=Barberi |first=F. |last2=Carapezza |first2=M. L. |last3=Valenza |first3=M. |last4=Villari |first4=L. |year=1993 |title=The control of lava flow during the 1991–1992 eruption of Mt. Etna |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |volume=56 |issue=1–2 |pages=1–34 |doi=10.1016/0377-0273(93)90048-V |bibcode = 1993JVGR...56....1B }}</ref> In Julie-Augustus 2001 het die eerste uitbarstings aan ’n sy van Etna sedert 1991–1993 voorgekom – uit sewe aparte skeure aan die suidelike hang. Dit was ’n massamedia-uitbarsting: in die piektoeristeseisoen. Verskeie joernaliste was ook reeds in Italië om die [[G8]]-beraad in [[Genua]] by te woon. Verder het dit naby een van die toeristegbiede op die vulkaan geskied en was dit maklik bereikbaar. ’n Deel van die Etna Sud-toeristegebied is beskadig, maar andersins was dit ’n redelik beskeie uitbarsting gemeet aan Etna-standaarde. In 2002–2003 het ’n veel groter uitbarsting ’n hoë kolom as in die lug geskiet wat maklik uit die ruimte gesien kon word en tot so ver as [[Libië]], 600&nbsp;km suid oor die Middellandse See, geval het. [[Aardbewing|Seismiese]] aktiwiteit van die uitbarsting het die oostelike sy tot 2&nbsp;meter ver laat gly en baie huise is beskadig. In Julie-September 2006 het intense uitbarstings weer voorgekom. Op 4 September 2007 het ’n skouspelagtige uitbarsting plaasgevind. ’n Uitbarsting vroeg die oggend van 13 Mei 2008 net oos van Etna se kruinkraters, is vergesel van meer as 200 aardbewings en aansienlike grondverskuiwings in die gebied van die kruin. Aktiwiteit het oor 417 dae stadig afgeneem, tot 6 Julie 2009. Dit was die langste uitbarsting van Etna sedert die een van 1991–1993, wat 473 dae geduur het. Van Januarie 2011 tot Februarie 2012 was daar intense aktiwiteit in die kruinkraters. Die Catania-lughawe is verskeie kere gesluit weens gereelde uitbarstings en askolomme.<ref>{{cite web |url=http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |title=Italy's Mt Etna erupts – WORLD News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117115008/http://tvnz.co.nz/world-news/italy-s-mt-etna-erupts-3997812 |archive-date=17 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=16 Desember 2018 }}</ref><ref>{{cite web|author=Ken Kremer |url=http://www.universetoday.com/82516/spectacular-eruptions-of-mt-etna-in-sicily-from-space-and-earth/ |title=Spectacular Eruptions of Mt. Etna in Sicily from Space and Earth |publisher=Universetoday.com |date=15 Januarie 2011 |accessdate=2 Junie 2011}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/mount-etna-eruption-caught-in-stunning-679012 |title=There she blows! Stunning images of Mount Etna eruption |publisher=Mirror |date=9 Februarie 2012}}</ref><ref>{{citation|url=http://theextinctionprotocol.wordpress.com/2011/10/23/eruption-of-mt-etna-closes-airport-in-catania/ |title=Eruption of Mt. Etna closes airport in Catania |publisher=Agi.it |date=23 Oktober 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363 |title=INGV – Etna Observatory |publisher=Ct.ingv.it |accessdate=2 Junie 2011 |archive-date=14 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414231713/http://www.ct.ingv.it/index.php?option=com_content&view=article&id=363 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13381243 |title=BBC News – Footage shows Mount Etna spewing lava and ash |publisher=Bbc.co.uk |date=12 Mei 2011 |access-date=2 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151228040112/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13381243 |archive-date=28 Desember 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2014 het ’n uitbarsting aan Etna se een sy plaasgevind. Dit was die eerste sy-uitbarsting sedert 2008-'09. [http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html] Op 3 Desember 2015 het ’n uitbarsting plaasgevind wat lawa 1&nbsp;km ver die lug ingeskiet het, met ’n askolom van tot 3&nbsp;km hoog.<ref>{{cite news |url=https://www.wired.com/2015/12/italys-etna-unleashes-a-short-but-spectacular-eruption/ |title=Italy’s Etna Unleashes a Short but Spectacular Eruption |work=Wired |first=Erik |last=Klemetti |date=3 Desember 2015 |access-date=3 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417121246/https://www.wired.com/2015/12/italys-etna-unleashes-a-short-but-spectacular-eruption/ |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html |title=Etna volcano – eruption update |work=Volcano Discovery |date=3 Desember 2015 |access-date=3 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129011608/https://www.volcanodiscovery.com/etna/current-activity.html |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die volgende paar dae het askolomme hoogtes van tot 7&nbsp;km bereik en die Catania-lughawe is vir ’n paar uur gesluit.<ref>{{cite news |url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml |title=Etna show, nuova fontana di lava: non si ferma l’emissione di cenere |work=Corriere della Sera |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301093903/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/catania/cronaca/15_dicembre_04/etna-nuova-fontana-lava-voragine-aeroporto-operativo-4f4c7456-9a72-11e5-9894-0d6d2be3d098.shtml |archive-date=1 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Uitbarsting op 16 Maart 2017 het 10 mense beseer, onder andere lede van ’n [[BBC News]]-televisiespan, nadat [[magma]] ontplof het toe dit met sneeu in aanraking kom.<ref>{{cite news |last=Balmer |first=Crispian |date=16 Maart 2017 |title=Volcanic explosion on Mount Etna injures 10 people |url=https://www.reuters.com/article/us-italy-etna-idUSKBN16N270 |work=[[Reuters]] |access-date=16 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310070911/https://www.reuters.com/article/us-italy-etna-idUSKBN16N270 |archive-date=10 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-39293086 |title=Mount Etna: BBC crew caught up in volcano blast |date=16 Maart 2017 |work=BBC News |access-date=16 Maart 2017 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208012144/https://www.bbc.com/news/world-europe-39293086 |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://whc.unesco.org/sites/1427.htm Amptelike Unesco-webblad] {{Commons-kategorie inlyn|Mount Etna}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Mount Etna|Engelse Wikipedia]] {{Dekadevulkane-kaart|center|600}} {{Normdata}} [[Kategorie:Berge van Italië]] [[Kategorie:Sisilië]] [[Kategorie:Dekadevulkane]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] [[Kategorie:Plekke in die Griekse mitologie]] gkwoe2iqyxqswwqjdv4wonq3fd2qbo3 3 36297 2891520 2867459 2026-04-07T21:10:56Z SpesBona 2720 /* Vlag van Italië */ nuwe afdeling 2891520 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|2 | argief1 = [[/Argief1|Deel 1]] | argief2 = [[/Argief2|Deel 2]] }} == [[Vlag van Sirië]] == Goeienaand Puvircho, sien jy kans om die [[vlag van Sirië]] ná die politieke veranderinge op datum te bring? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 21 Februarie 2025 (UTC) :Baie dankie Puvircho! Danksy jou werk is dit nou selfs 'n geskikte voorbladkandidaat. Ek hoop maar regtig jy kry tyd om na jou mooi vlagreeks terug te keer, ons het hier ook iets mooi broodnodig soos vlae. Ek wag veral vir vlae soos dié van [[Vlag van Swede|Swede]] en [[Vlag van Ysland|Ysland]], maar ook van rugbylande soos [[Vlag van Italië|Italië]], [[Vlag van Portugal|Portugal]], [[Vlag van Roemenië|Roemenië]] en [[Vlag van Spanje|Spanje]]. Ek sal ook enige tyd help, sien bv. [[Vlag van Griekeland]]. Is daar enige kans, asb.? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 31 Maart 2025 (UTC) == Rugby == Goeienaand Puvircho, ek hoop regtig dit gaan goed daar aan jou kant! Naas al die mooi vlagartikels het jy ook baie oor rugbytoernooie soos [[Superrugby]] en die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] bygedra. By albei toernooie is die laaste seisoenartikel in 2020 geskep. Sien jy kans om weer rugby-artikels te skryf? Soos by vlae sal ek help waar ek kan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 10 Mei 2025 (UTC) == [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] == {{Gebruikervoorblad|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} :Geluk Puvircho! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:52, 9 September 2025 (UTC) == Vlagartikels in 2026 == 'n Voorspoedige nuwe jaar 2026 Puvircho! Ek vertrou dit gaan goed aan jou kant! Sien jy kans om in hierdie jaar die mooi reeks oor Europese vlae voort te sit? Van hulle sal mooi voorbladartikels wees (ek gaan help waar ek kan). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:31, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Vlag van Italië]] == Goeienaand Puvircho, hoe gaan dit daar aan jou kant? Sien jy kans om dié vlagartikel te voltooi? Ek dink maar dit sal mooi pas by al die onlangse Italiaanse sportnuus (in krieket hul deelname aan die [[T20I-wêreldbeker 2026]], in rugby hul eerste oorwinning oor Engeland ooit, in sokker mis hulle hul derde agtereenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi, in Februarie en Maart die suksesvolle huisvesting van beide die [[Olimpiese Winterspele 2026]] en die [[Paralimpiese Winterspele 2026]]). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 April 2026 (UTC) i3yylz49bxo61bctz61ktecwkp1p751 0 38679 2891550 2842318 2026-04-08T04:56:22Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2891550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Édith Piaf | beeld = Piaf Harcourt 1946 2.jpg | dwarsformaat = | beeldonderskrif = Piaf in 1946. | geboortenaam = Édith Giovanna Gassion | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1915|12|19}} | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | sterfdatum = {{SDEO|1915|12|19|1963|10|10|df=y}} | sterfplek = [[Grasse]], Frankryk | doodsoorsaak = | plek_begrawe = Père Lachaise-begraafplaas | nasionaliteit = [[Frankryk|Frans]] | ander_name = ''La Môme Piaf'' ("Die Klein Mossie") | beroep = [[Sanger]] <br>Straatkunstenaar |styl = Kabaret <br>Franse chansons | jare_aktief = 1935-'63 | noemenswaardige_werke = | styl = | eggenoot = {{plainlist| *Jacques Pills *Théo Sarapo }} | kinders = 1 | moeder = Line Marsa | vader = Louis Alphonse Gassion | toekennings = | webwerf = {{Amptelike URL}} <!-- kry outomaties van wikidata af --> | handtekening = Edith Piaf Signature.svg | handtekeninggrootte = 220px }} '''Édith Giovanna Gassion''' (19 Desember 1915 - 10 Oktober 1963), bekend as '''Édith Piaf''' <small>([[Frans]]e uitspraak: ''edit pjaf'')</small>, was 'n Franse sanger en liriekskrywer wat die bekendste was vir liedjies in die kabaret- en Franse chanson-styl. Sy word algemeen beskou as [[Frankryk]] se grootste gewilde sanger en een van die gevierdste kunstenaars van die 20ste eeu.<ref name="yahoomusicbio">{{cite web | url =https://www.allmusic.com/artist/mn0000150629#biography | title = ''No Regrets: The Life of Edith Piaf'' | work = AllMusic | publisher = All Media Network | first = Alfred A. | last = Knopf | access-date = March 30, 2014}}</ref><ref name=Burke>Burke, Carolyn. ''No Regrets: The Life of Edith Piaf'', Alfred A. Knopf 2011, {{ISBN|978-0-307-26801-3}}.</ref> Piaf se musiek was dikwels outobiografies en sy het gespesialiseer in liedjies oor liefde, verlies en hartseer. Haar bekendste liedjies sluit in "La Vie en rose" (1946), "Non, je ne regrette rien" (1960), "Hymne à l'amour" (1949), "Milord" (1959), "La Foule" (1957), "L'Accordéoniste" (1940) en "Padam, padam..." (1951). Nadat sy haar loopbaan begin het deur op 14-jarige ouderdom saam met haar pa te toer, het haar roem gedurende die Duitse besetting van Frankryk toegeneem. In 1945 is Piaf se kenmerkende lied, "La Vie en Rose" ("Die Lewe in Pienk"), uitgereik. Sy het in die laat 1940's Frankryk se gewildste vermaakkunstenaar geword en het ook deur [[Europa]], [[Suid-Amerika]] en die [[VSA]] getoer, waar haar gewildheid gelei het tot agt verskynings op ''The Ed Sullivan Show''. Piaf het steeds opgetree, insluitend in verskeie reekse konserte by die Paris Olympia-musieksaal, tot 'n paar maande voor haar dood in 1963 op die ouderdom van 47. Haar laaste lied, "L'Homme de Berlin", is in April 1963 saam met haar man opgeneem. Sedert haar dood is verskeie dokumentêre films en rolprente oor Piaf se lewe vervaardig as 'n belangrike deel van die Franse kultuur. ==Vroeë lewe== [[Beeld:Edith Piaf enfant.jpg|links|thumb|140px|Piaf as kind.]] [[Beeld:Édith Piaf 914-6440.jpg|links|duimnael|140px|Piaf in 1962.]] Ondanks talle biografieë is 'n groot deel van Piaf se lewe onbekend.<ref name="boston0707">{{cite news |last=Morris |first=Wesley |date=15 Junie 2007 |title=A complex portrait of a spellbinding singer |work=The Boston Globe |url=http://www.boston.com/ae/movies/articles/2007/06/15/a_complex_portrait_of_a_spellbinding_singer/ |url-status=dead |access-date=3 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212172021/http://www.boston.com/ae/movies/articles/2007/06/15/a_complex_portrait_of_a_spellbinding_singer/ |archive-date=12 Februarie 2009}}</ref> Haar geboortesertifikaat dui aan dat sy op 19 Desember 1915 in Parys, in die Tenon-hospitaal, gebore is.<ref name="rfimusique">{{cite web |title = Biography: Édith Piaf |url = http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6057.asp |archive-url = https://web.archive.org/web/20030227100205/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6057.asp |url-status = dead |archive-date = 27 Februarie 2003 |publisher = Radio France Internationale Musique |access-date = 3 September 2009}}</ref> Haar geboortenaam was Édith Giovanna Gassion.<ref name="csmonitor0707">{{cite news | first=Peter | last=Rainer | title= 'La Vie en rose': Édith Piaf's encore | date= 8 Junie 2007 | url =http://www.csmonitor.com/2007/0608/p14s03-almo.html |work=The Christian Science Monitor |location=Boston | access-date =3 September 2009}}</ref> Die naam "Édith" is geïnspireer deur die Britse verpleegster Edith Cavell, wat twee maande voor Édith se geboorte tereggestel is omdat sy Franse soldate tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] uit Duitse gevangenskap help ontsnap het.<ref>{{cite news|first=Thirza |last=Vallois |title=Two Paris Love Stories |url=http://www.paris.org/Kiosque/feb98/love.html |publisher=Paris Kiosque |date=Februarie 1998 |access-date=9 Augustus 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714183814/http://www.paris.org/Kiosque/feb98/love.html |archive-date=14 Julie 2007 }}</ref> Twintig jaar later het haar eerste promotor haar verhoognaam "Piaf" geskep, gebaseer op die Franse woord vir "mossie".<ref name="yahoomusicbio" /> Édith se pa, Louis Alphonse Gassion, was 'n akrobatiese straatkunstenaar van [[Normandië]] met 'n teateragtergrond. Sy ouers was Victor Alphonse Gassion en Léontine Louise Descamps, wat 'n bordeel in Normandië bestuur het en professioneel bekend gestaan het as "Maman Tine".<ref name="vansun">{{cite news | first=Joe | last=Ray | title=Édith Piaf and Jacques Brel live again in Paris: The two legendary singers are making a comeback in cafes and theatres in the City of Light | date=11 Oktober 2003 | url=http://joearay2.tripod.com/vancouversun/brel_et_piaf.html | work=Vancouver Sun| location=Kanada | page=F3 | access-date=18 Julie 2007 | url-status=dead | archive-url=https://archive.today/20121211060308/http://joearay2.tripod.com/vancouversun/brel_et_piaf.html | archive-date=11 Desember 2012}}</ref> Édith se ma, Annetta Giovanna Maillard, was 'n sanger en sirkuskunstenaar van Italiaanse afkoms wat onder die verhoognaam "Line Marsa" opgetree het.<ref>{{Cite book |last=Souvais |first=Michel |url=https://books.google.com/books?id=693PZnGRVVkC&pg=PA144 |title=Arletty, confidences à son secrétaire |publisher=Editions Publibook |isbn=978-2-7483-8735-3 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Monique Lange (auteur de Les cabines de bain)|url=https://www.babelio.com/auteur/Monique-Lange/32946|access-date=20 Februarie 2023|website=Babelio|language=fr}}</ref> Haar pa, Auguste Eugène Maillard, was van Franse afkoms, en haar ouma, Emma (Aïcha) Saïd Ben Mohammed, was 'n akrobaat van Kabielse ([[Berbers]]e) en [[Italië|Italiaanse]] afkoms.<ref name="larousse">{{cite web| title=Édith Giovanna Gassion dite Édith Piaf | website=Larousse | url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/%C3%89dith_Giovanna_Gassion_dite_%C3%89dith_Piaf/138051 | language=fr | access-date=1 September 2024}}</ref> Annetta en Louis is op 4 Junie 1929 geskei.<ref>Pierre Duclos en Georges Martin, ''Piaf, biographie'', Éditions du Seuil, 1993, Parys, p. 41</ref><ref>David Bret, ''Piaf: A Passionate Life'', Robson Books, 1998, p. 2</ref> Piaf se ma het haar ná haar geboorte versaak, en sy het 'n kort tydjie by haar ouma aan moederskant, Emma (Aïcha), in Normandië gewoon. Toe haar pa in 1916 by die Franse leër aansluit om in die Eerste Wêreldoorlog te veg, het hy haar na sy ma geneem, wat 'n bordeel in Normandië bestuur het. Daar het die [[Prostituut|prostitute]] na Piaf omgesien.<ref name="yahoomusicbio" /> Die bordeel het twee verdiepings en sewe kamers gehad, met omtrent 10 prostitute – vyf of ses permanent en nog 'n dosyn wat tydens markdae of besige tye aangesluit het. Die onderbestuurder van die bordeel, "Madam Gaby", het Piaf as familie beskou en later peetma van Piaf se halfsuster, Denise Gassion, geword.<ref>''Piaf, un mythe français'', Robert Belleret, Fayard, 2013.</ref> Van ouderdom drie tot sewe was Piaf glo blind weens horingvliesontsteking. Volgens een van haar biograwe het sy haar sig herwin ná 'n pelgrimstog ter ere van sint Thérèse van Lisieux, waarvoor die bordeel se prostitute geld ingesamel het. Piaf het beweer dit was 'n wondergenesing.<ref>''Piaf'', Simone Berteaut, Allen & Unwin (1970).</ref> ==Loopbaan== [[Beeld:Edith Piaf et les Compagnons de la Chanson.jpg|thumb|180px|Piaf in 1946 saam met Les Compagnons de la chanson.]] ===1929-'39=== Op 14-jarige ouderdom het Piaf by haar pa aangesluit in sy akrobatiese straatskoue deur Frankryk, waar sy vir die eerste keer in die openbaar begin sing het.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2015/apr/12/edith-piaf-paris-france-singer-exhibition-centenary-birth|title=France celebrates singer Edith Piaf with an exhibition for the centenary of her birth|last=Willsher|first=Kim|date=12 April 2015|work=The Guardian|access-date=15 August 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Die volgende jaar het sy Simone "Mômone" Berteaut ontmoet,<ref name="Berteaut">{{cite web |title=Piaf - NE |url=https://www.goodreads.com/book/show/3996852-piaf |website=www.goodreads.com |access-date=8 July 2023 |language=French}}</ref> wat 'n lewenslange metgesel geword het. Berteaut het later valslik in 'n [[Memoires|memoire]] voorgegee sy is Piaf se halfsuster.<ref>{{Cite book |last=Burke |first=Carolyn |title=No Regrets: The Life of Edith Piaf |publisher=Chicago Review Press |year=2012 |isbn=9781613743942 |pages=63–64}}</ref> Saam het hulle op straat gesing en geld verdien. Met die ekstra geld wat Piaf as deel van 'n akrobatiese trio verdien het, kon sy en Berteaut hulle eie blyplek huur.<ref name="yahoomusicbio" /> Piaf het 'n kamer in die Grand Hôtel de Clermont in Parys betrek en het saam met Berteaut as 'n straatsanger in Parys en sy voorstede gewerk.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/france/paris/articles/Edith-Piafs-Paris/|title=Edith Piaf's Paris|date=19 December 2015|work=The Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212123800/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/france/paris/articles/Edith-Piafs-Paris/|archive-date=12 February 2016|url-status=live|access-date=6 June 2024}}</ref> In 1932 het Piaf 'n jong man met die naam Louis Dupont ontmoet en 'n tyd lank saam met hom gewoon; sy het swanger geraak en op 11 Februarie 1933 die lewe geskenk aan 'n dogter, Marcelle "Cécelle" Dupont, toe Piaf slegs 17 was. Nadat haar verhouding met Dupont geëindig het, het Marcelle, wat by haar pa gewoon het, meningitis opgedoen en in Julie 1935 op tweejarige ouderdom gesterf.<ref name="Burke" /> In 1935 is Piaf deur die nagklubeienaar Louis Leplée ontdek.<ref name="csmonitor0707" /><ref name="yahoomusicbio" /><ref name="vansun" /> Leplée het Piaf (toe bekend onder haar geboortenaam Édith Gassion) aangemoedig om te sing, ondanks haar uiterse senuweeagtigheid. Dié senuweeagtigheid en haar kort gestalte van slegs 142&nbsp;cm<ref name="rfimusique" /><ref name="nydailynews07">{{cite news|first=Marshall|last=Fine|title=The soul of the Sparrow|date=4 June 2007|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/2007/06/04/2007-06-04_the_soul_of_the_sparrow.html|work=Daily News|location=New York|access-date=19 July 2007}}</ref> het Leplée geïnspireer om haar die bynaam ''La Môme Piaf'' te gee,<ref name="csmonitor0707" /> wat in Paryse sleng beteken "Die Klein Mossie". Leplée het Piaf geleer oor verhoogaanwesigheid en haar aangeraai om 'n swart rok te dra, wat later haar kenmerkende styl sou word.<ref name="yahoomusicbio" /> Voor Piaf se openingsaand het Leplée 'n intense publisiteitsveldtog gehou, wat deur baie bekendes bygewoon is.<ref name="yahoomusicbio" /> Haar nagkluboptredes het gelei tot haar eerste twee plate wat in dieselfde jaar vervaardig is,<ref name="nydailynews07" /> waarvan een deur Marguerite Monnot geskryf is. Sy was 'n lewenslange medewerker en een van Piaf se gunstelingkomponiste.<ref name="yahoomusicbio" /> Op 6 April 1936<ref name="yahoomusicbio" /> is Leplée vermoor. Piaf is ondervra en daarvan beskuldig dat sy 'n medepligtige was, maar is vrygespreek.<ref name="csmonitor0707" /> Leplée is vermoor deur misdadigers met vorige bande met Piaf.<ref name="cbc07">{{cite news |first=Andre|last=Mayer|title=Songbird|date=8 June 2007|url=http://www.cbc.ca/arts/music/lavieenrose.html|publisher=CBC|access-date = 19 July 2007}}</ref> 'n Storm van negatiewe media-aandag het nou Piaf se loopbaan bedreig.<ref name="rfimusique" /><ref name="yahoomusicbio" /> Om haar beeld te herstel, het sy Raymond Asso genader, met wie sy later 'n romantiese verhouding sou hê. Hy het haar verhoognaam verander na "Édith Piaf", ongewenste kennisse van haar weggehou en vir Monnot opdrag gegee om liedjies te skryf wat verwys na Piaf se vroeë lewe op straat.<ref name="yahoomusicbio" /> ===1940-'44=== [[Beeld:Edith Piaf Harcourt 1950 1.jpg|thumb|180px|Piaf in 1950.]] In 1940 het Piaf in [[Jean Cocteau]] se eenakte ''Le Bel Indifférent'' gespeel.<ref name="yahoomusicbio" /> Haar loopbaan en roem het momentum gekry gedurende die Duitse besetting van Frankryk in die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>And the Show Went On: Cultural Life in Nazi-occupied Paris, Alan Riding Knopf Doubleday Publishing Group, 19 October 2010.</ref> Sy het vriendskappe aangeknoop met prominente mense, soos die [[akteur]] en sanger [[Maurice Chevalier]] en die [[digter]] Jacques Bourgeat. Piaf het ook in verskeie nagklubs en bordele opgetree wat tussen 1940 en 1945 floreer het.<ref>Véronique Willemin, La Mondaine, histoire et archives de la Police des Mœurs, hoëbeke, 2009.</ref> Baie van Parys se topnagklubs is vir Duitse offisiere en Franse meelopers gereserveer.<ref name=faz>"Die Schließung der 'Maisons closes' lag im Zug der Zeit", ''Frankfurter Allgemeine Zeitung'', 15 October 1996. {{in lang|de}}</ref> Piaf is genooi om aan 'n konserttoer na [[Berlyn]] deel te neem wat deur Duitse offisiere en bekende kunstenaars gereël is.<ref>''Sous l'œil de l'Occupant, la France vue par l'Allemagne, 1940–1944.'' Éditions Armand Colin, Paris 2010, {{ISBN|978-2-200-24853-6}}.</ref> In 1942 kon sy 'n luuksewoonstel in 'n goeie Paryse buurt bekostig.<ref>{{Cite web|date=21 August 2013|title=Edith Piaf: la Môme, la vraie|url=https://www.lexpress.fr/culture/musique/edith-piaf-la-mome-la-vraie_1274817.html|access-date=20 February 2023|website=L'Express|language=fr}}</ref> Piaf is daarvan beskuldig dat sy met die [[Nazi-Duitsland|Duitse besetters]] saamwerk en moes noodgedwonge voor 'n naoorlogse regshof getuig, want daar was planne on haar radio-optredes te verbied. Haar sekretaris, Andrée Bigard, 'n lid van die [[Franse Weerstand]], het egter ná Frankryk se bevryding in haar guns gepraat.<ref name="Belleret">Robert Belleret: ''Piaf, un myth français.'' Verlag Fayard, Paris 2013.</ref><ref>Myriam Chimènes, Josette Alviset: ''La vie musicale sous Vichy.'' Editions Complexe, 2001, S. 302.</ref> Volgens Bigard het sy verskeie kere in kampe vir oorlogsgevangenes in Duitsland opgetree en was sy instrumenteel in die ontsnapping van 'n paar gevangenes.<ref name=Holocaust>{{cite web |url=https://holocaustmusic.ort.org/resistance-and-exile/french-resistance/edith-piaf/|title=Edith Piaf|website=Music and the Holocaust}}</ref> Voor die oorlog het Piaf Michel Emer, 'n Joodse musikant wat beroemd was vir die liedjie ''L'Accordéoniste'', ontmoet en vir hom betaal om na Frankryk te reis, waar hy in veiligheid gebly het tot met die bevryding.<ref name=Holocaust /><ref>{{Cite news|last=Prial|first=Frank|date=29 January 2004|title=Still No Regrets: Paris Remembers Its Piaf|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2004/01/29/arts/still-no-regrets-paris-remembers-its-piaf.html|access-date=20 February 2023|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|last=MacGuill|first=Dan|date=19 October 2017|title=Did Edith Piaf Make Fake Passports to Help Prisoners Escape from Nazi Camps?|url=https://www.snopes.com/fact-check/edith-piaf-nazi-camps-passports/|access-date=20 February 2023|website=Snopes|language=en}}</ref> Ná de regsgeding was Piaf gou weer aan die sing en in Desember 1944 het sy vir die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde magte]] opgetree saam met die sanger/akteur [[Yves Montand]].<ref name=Burke/> Vroeg in 1944 het Piaf in die [[Moulin Rouge]] in Parys opgetree, waar sy saam met Montand gewerk en 'n verhouding met hom begin het.<ref name="rfimusique" /><ref name="cbc07" /> ===1945-'55=== [[Beeld:Edith Piaf.jpg|thumb|180px|Piaf in 1951 in die ABC-musieksaal in Parys.]] Piaf het "La Vie en Rose" in 1945 geskryf en uitgevoer.<ref name="yahoomusicbio" /> Dit is in 1998 in die Grammy-heldesaal opgeneem.<ref>{{Cite web |title=GRAMMY Hall Of Fame {{!}} Hall of Fame Artists {{!}} GRAMMY.com |url=https://www.grammy.com/awards/hall-of-fame-award |access-date=11 Desember 2023 |website=www.grammy.com}}</ref> In 1947 het sy die lirieke vir die lied "What Can I Do?" vir haar minnaar Montand geskryf. Binne 'n jaar het Montand een van die beroemdste sangers in Frankryk geword. Sy het hul verhouding beëindig toe hy byna so gewild soos sy was.<ref name="yahoomusicbio" /> In dié tyd was sy baie gewild en suksesvol in Parys<ref name="csmonitor0707" /> as Frankryk se bekendste vermaakkunstenaar.<ref name="nydailynews07" /> Ná die oorlog het sy internasionale bekendheid verwerf<ref name="csmonitor0707" /> en deur Europa, die VSA en Suid-Amerika getoer. In Parys het sy die Argentynse kitaarspeler-sanger Atahualpa Yupanqui – 'n sentrale figuur in die Argentynse volksmusiektradisie – die kans gegee om op die verhoog te verskyn, en hy het in Julie 1950 gedebuteer. Piaf het ook gehelp om die loopbaan van [[Charles Aznavour]] in die vroeë 1950’s te begin deur hom saam met haar op toer te neem in Frankryk en die VSA en sommige van sy liedjies op te neem.<ref name="yahoomusicbio" /> Aanvanklik het sy min sukses met Amerikaanse gehore behaal. Hulle het 'n glansryke vertoning verwag en was teleurgesteld met Piaf se eenvoudige aanbieding.<ref name="yahoomusicbio" /> Tog het haar gewildheid in die VSA gegroei ná 'n gunstige resensie in 1947 deur die invloedryke New Yorkse resensent Virgil Thomson.<ref>Thomson, Virgil "La Môme Piaf", ''New York Herald Tribune'', 9 November 1947.</ref><ref name="yahoomusicbio" /> Uiteindelik het sy agt keer op ''The Ed Sullivan Show'' verskyn en twee keer in [[Carnegie Hall]] opgetree (in 1956 en 1957).<ref name="vansun" /> ===1955-'63=== Tussen Januarie 1955 en Oktober 1962 het Piaf verskeie reekse konserte in die Paris Olympia-musieksaal gehou.<ref name="rfimusique" /> Uittreksels van vyf van dié konserte (1955, 1956, 1958, 1961 en 1962) is op plaat (en later op CD) uitgereik en was nog nooit uit druk nie. In die 1961-konserte, waarmee Piaf belowe het om die lokaal van bankrotskap te red, het sy vir die eerste keer "Non, je ne regrette rien" gesing.<ref name="rfimusique" /> Aan die begin van 1963 het Piaf haar laaste liedjie voor haar dood opgeneem, getiteld "L'Homme de Berlin".<ref>{{cite web|url=https://www.connexionfrance.com/magazine/from-poverty-to-glory-life-of-legendary-french-singer-edith-piaf/104303|title=From poverty to glory: Life of legendary French singer Edith Piaf|last=David|first=Samantha|date=15 Februarie 2022|work=Connexion France|archive-url=https://web.archive.org/web/20240422090618/https://www.connexionfrance.com/magazine/from-poverty-to-glory-life-of-legendary-french-singer-edith-piaf/104303|archive-date=22 April 2024|url-status=live|access-date=6 Junie 2024}}</ref> ==Persoonlike lewe== Tydens 'n toer deur Amerika in 1947 het Piaf die bokser Marcel Cerdan ontmoet en verlief geraak.<ref name="Marcelcerdanheritage">{{Cite web|title=Marcelcerdanheritage - Toutes vos actualités sportives|url=https://www.marcelcerdanheritage.com/|access-date=20 Februarie 2023|website=Marcelcerdanheritage|language=fr-FR}}</ref> Hulle het 'n verhouding gehad wat internasionale opslae gemaak het, aangesien Cerdan die voormalige middelgewigwêreldkampioen was en destyds getroud was met drie kinders.<ref name="rfimusique" /> In Oktober 1949 het Cerdan 'n vlug van Parys na New York geneem om Piaf te ontmoet. Terwyl die vliegtuig die eiland Santa Maria in die [[Asore]] genader het vir 'n geskeduleerde tussenlanding, het dit teen 'n berg neergestort. Cerdan en almal aan boord is dood.<ref>[http://www.marcelcerdanheritage.com/2en.aspx?sr=12 Marcel Cerdan se tragiese verdwyning (1949) ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080423014252/http://www.marcelcerdanheritage.com/2en.aspx?sr=12 |date=23 April 2008 }} – Marcel Cerdan Heritage</ref> In Mei 1950 het Piaf die trefferlied "Hymne à l'amour" opgeneem en dit aan Cerdan opgedra.<ref name="Cramer">{{Cite book|title=Musicians and Composers of the 20th Century|volume=4|first=Alfred W.|last=Cramer|publisher=Salem Press|year=2009|isbn=9781587655166|page=1107}}</ref> [[Beeld:Édith Piaf & Theo Sarapo 914-6437.jpg|thumb|links|240px|Piaf en Sarapo in 1962.]] Piaf is in 1951 in 'n motorongeluk beseer. Beide Piaf en Aznavour (toe haar assistent) was passasiers in die voertuig. Piaf het in die ongeluk 'n gebreekte arm en twee gebreekte ribbes opgedoen. Haar dokter het die middel [[morfien]] as behandeling voorgeskryf. Dit het tot 'n afhanklikheid daarvan gelei, tesame met haar alkoholprobleme.<ref name="yahoomusicbio" /> Twee bykomende byna noodlottige motorongelukke het die situasie vererger.<ref name="vansun" /> In 1952 het haar destydse man Piaf drie keer gedwing om na 'n ontgiftingskliniek te gaan.<ref name="yahoomusicbio" /> In 1952 het Piaf met haar eerste man, die sanger Jacques Pills (regte naam René Ducos), getrou, met [[Marlene Dietrich]] as haar eerste bruidsmeisie. Piaf en Pills is in 1957 geskei.<ref>{{cite book |last1=Piaf |first1=Edith |title=The Wheel of Fortune: The Autobiography of Edith Piaf |date=2004 |publisher=Peter Owen |isbn=978-0-7206-1228-8 |pages=107 |url=https://books.google.com/books?id=K4YZAQAAIAAJ |access-date=8 Julie 2023 |language=en}}</ref> In 1962 het sy met Théo Sarapo (Theophanis Lamboukas) getrou. Hy was 'n sanger, akteur en voormalige haarkapper van Griekse afkoms wat in Frankryk gebore is.<ref name="yahoomusicbio" /> Sarapo was 20 jaar jonger as Piaf<ref>{{cite web |title=Theo Sarapo Biography |url=https://christielaume.com/theo-sarapo-biography/ |website=Christie Laume |access-date=8 Julie 2023}}</ref> en hulle het getroud gebly tot met Piaf se dood.<ref name="yahoomusicbio" /> ==Dood en begrafnis== Vroeg in 1963, kort ná die opname van "L'Homme de Berlin" saam met haar man, Théo Sarapo, het Piaf in 'n koma verval weens [[lewer]][[kanker]].<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/20131008-edith-piaf-continues-inspire-50-years-anniversary-death-singer |title=Edith Piaf continues to inspire, 50 years after her death |date=2013-10-08 |newspaper=France24}}</ref> Sy is na haar villa aan die [[Franse Riviera]] geneem, waar Sarapo en haar vriendin Simone Berteaut na haar omgesien het. Oor die volgende paar maande het sy tussen bewussyn en bewusteloosheid gewissel voordat sy op 10 Oktober 1963 op die ouderdom van 47 oorlede is.<ref name="yahoomusicbio" /> [[Beeld:Tombeau d'Edith Piaf.JPG|thumb|240px|Piaf se graf in die Père Lachaise-begraafplaas, Parys.]] Haar laaste woorde was: "Vir elke dekselse ding wat jy in dié lewe doen, moet jy betaal."<ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/10374637/Edith-Piaf-Mistress-of-heartbreak-and-pain-who-had-a-few-regrets-after-all.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/culture/10374637/Edith-Piaf-Mistress-of-heartbreak-and-pain-who-had-a-few-regrets-after-all.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Edith Piaf: Mistress of heartbreak and pain who had a few regrets, after all |first=William |last=Langley |work=[[The Daily Telegraph]] |date=2013-10-13 |access-date=2015-06-13}}{{cbignore}}</ref> Daar word gesê Sarapo het haar liggaam in die geheim van haar villa na Parys geneem sodat aanhangers sou glo sy is in haar tuisstad oorlede.<ref name="yahoomusicbio" /><ref name="guardian03">{{cite news|first=Stuart|last=Jeffries|title=The love of a poet|date=8 November 2003|url=http://books.guardian.co.uk/review/story/0,12084,1079383,00.html|work=The Guardian|location=VK|access-date=19 September 2007}}</ref> Piaf se liggaam is begrawe in die Père Lachaise-begraafplaas in Parys, waar haar graf een van dié is wat die meeste besoek word.<ref name="yahoomusicbio" /> Kort ná haar dood het Piaf se begrafnisstoet tienduisende rouklaers na die strate van Parys gelok<ref name="yahoomusicbio" /> en meer as 100&nbsp;000 aanhangers het die seremonie by die begraafplaas bygewoon.<ref name="guardian03" /><ref>{{in lang|fr}} [http://www.ina.fr/archivespourtous/index.php?vue=notice&id_notice=CAF88021676 Édith Piaf funeral – Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220051328/http://www.ina.fr/archivespourtous/index.php?vue=notice&id_notice=CAF88021676 |date=20 December 2008 }} – Franse TV, 14 Oktober 1963, [[Institut national de l'audiovisuel|INA]]</ref> Volgens Piaf se kollega Charles Aznavour was haar begrafnisstoet die enigste ding sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog wat die verkeer in Parys heeltemal tot stilstand laat kom het.<ref name="guardian03" /> Tog is Piaf destyds ’n [[Katolieke]] dodemis geweier, aangesien sy ná ’n egskeiding in die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Kerk]] hertrou het.<ref>{{cite web |title=Parisians mourn Edith Piaf |url=https://www.theguardian.com/theguardian/2008/oct/14/2 |work=The Guardian |date=13 October 2008 |access-date=4 February 2021}}</ref> Vyftig jaar later het die Franse Katolieke Kerk van mening verander en vir Piaf op 10 Oktober 2013 ’n dodemis gehou in die Sint Jean-Baptistekerk in Belleville, Parys (die gemeente waarin sy gebore is).<ref>{{cite web |title=Tragic singer wins over Catholic Church, 50 years after death |url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/catholic-church-finally-embraces-edith-piaf/GWKDKNONKSYN2GW4KTQ7WVW64Y/ |website=NZ Herald |access-date=9 July 2023 |language=en-NZ |date=9 July 2023}}</ref> ==Nalatenskap== Die Franse media publiseer voortdurend tydskrifte, boeke, toneelstukke, televisieprogramme en rolprente oor die ster, dikwels op die herdenking van haar dood.<ref name=Burke/> In 1969 het haar jare lange vriendin Simone "Mômone" Berteaut 'n biografie met die titel "Piaf" gepubliseer.<ref name="Berteaut"/> Die biografie bevat die vals bewering dat Berteaut Piaf se halfsuster is.<ref>{{Cite book |last=Burke |first=Carolyn |title=No Regrets: The Life of Edith Piaf |date=2012 |publisher=Chicago Review Press |isbn=9781613743942 |pages=415–416}}</ref> In 1973 is die Vereniging van die Vriende van Édith Piaf gestig, gevolg deur die inhuldiging van die Édith Piaf-plein in 1981 in Belleville. Die Sowjet-[[sterrekundige]] Ljoedmila Georgijewna Karatsjkina het 'n [[asteroïed]], 3772&nbsp;Piaf, na haar genoem.<ref name="schmadel">{{Cite book |last=Schmadel |first=Lutz D. |url=https://books.google.com/books?id=eHv1CAAAQBAJ |title=Dictionary of Minor Planet Names |publisher=Springer Berlin Heidelberg |year=2013 |isbn=9783662066157 |publication-date=11 November 2013 |pages=496 |access-date=20 March 2024}}</ref> 'n Aanhanger en die skrywer van twee Piaf-biografieë bestuur die Édith Piaf-museum van twee kamers in Parys.<ref name="guardian03" /><ref>[http://www.paris.org/Musees/Piaf/info.html Musée Édith Piaf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509060641/http://www.paris.org/Musees/Piaf/info.html |date=9 May 2008 }}</ref> Die museum is in die aanhanger se woonstel geleë en funksioneer sedert 1977.<ref>{{cite web |title=Musée Edith Piaf, Paris |url=http://www.travelsignposts.com:80/Paris/paris_museum-piaf.php |website=www.travelsignposts.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422140503/http://www.travelsignposts.com:80/Paris/paris_museum-piaf.php |archive-date=22 April 2012 |language=en |url-status=dead}}</ref> 'n Konsert getiteld Piaf: A Centennial Celebration is op 19 Desember 2015 by The Town Hall in [[New York]] gehou ter herdenking van die 100ste verjaardag van Piaf se geboorte. Die geleentheid is aangebied deur Robert Osborne en vervaardig deur Daniel Nardicio en Andy Brattain. Optredes het ingesluit dié van Little Annie, Gay Marshall, Amber Martin, Marilyn Maye, Meow Meow, Elaine Paige, Molly Pope, Vivian Reed, Kim David Smith en Aaron Weinstein.<ref>{{Cite web|last=Durell|first=Sandi|date=21 December 2015|title=Piaf Centennial Celebration – Town Hall|url=https://www.theaterpizzazz.com/piaf-a-centennial-celebration-town-hall/|access-date=20 February 2023|website=Theater Pizzazz|language=en-US|archive-date=20 Februarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220171856/https://www.theaterpizzazz.com/piaf-a-centennial-celebration-town-hall/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Holden|first=Stephen|date=20 December 2015|title=Review: A Grand Tribute to the Little Sparrow Édith Piaf|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/12/21/arts/music/review-a-grand-tribute-to-the-little-sparrow-edith-piaf.html|access-date=20 February 2023|issn=0362-4331}}</ref> Tydens die openingsgeleentheid van die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys het die [[Kanada|Kanadese]] sangeres [[Celine Dion]] "L'Hymne à l'amour" gesing.<ref>{{cite web |url=https://news.sky.com/story/celine-dion-makes-spectacular-comeback-with-eiffel-tower-performance-at-paris-olympics-opening-ceremony-13185628 |title=Celine Dion 'full of joy' after comeback at Paris Olympics opening ceremony |work=Sky News |last=Dickerson |first=Claire Gilbody |date=27 July 2024 |access-date=13 August 2024}}</ref> ===Biografieë=== Piaf se lewe was die onderwerp van talle rolprente, onder andere: * ''Piaf'' (1974), geregisseer deur Guy Casaril, oor haar vroeë jare * ''Édith et Marcel'' (1983), geregisseer deur Claude Lelouch, oor Piaf se verhouding met Marcel Cerdan * ''Piaf ... Her Story ... Her Songs'' (2003), deur Raquel Bitton * ''La Vie en Rose'' (2007), geregisseer deur Olivier Dahan * ''The Sparrow and the Birdman'' (2010), deur Raquel Bitton * ''Edith Piaf Alive'' (2011), deur Flo Ankah * ''Piaf, voz y delirio'' (2017), deur Leonardo Padrón. Dokumentêre oor Piaf se lewe sluit in: * ''Édith Piaf: A Passionate Life'' (24 Mei 2004) * ''Édith Piaf: Eternal Hymn'' (''Éternelle, l'hymne à la môme'') * ''Piaf: Her Story, Her Songs'' (Junie 2006) * ''Piaf: La Môme'' (2007) * ''Édith Piaf: The Perfect Concert'' en ''Piaf: The Documentary'' (Februarie 2009) In 1978 is 'n toneelstuk met die titel ''Piaf'' (deur die Engelse dramaturg Pam Gems) in [[Londen]] en New York begin opvoer. In 2023 het die Warner Music Group 'n nuwe biofilm oor Piaf aangekondig wat deur 'n [[kunsmatige intelligensie|kunsmatige-intelligensie-program]] vertel sal word wat aangepas is om met Piaf se stem te praat.<ref>{{Cite news |last=Beaumont-Thomas |first=Ben |date=14 November 2023 |title=Édith Piaf's voice re-created using AI so she can narrate own biopic |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/music/2023/nov/14/edith-piaf-voice-recreated-using-ai-so-she-can-narrate-own-biopic |access-date=15 November 2023 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2023/film/news/edith-piaf-ai-biopic-interview-filmmakers-1235803650/|title=Creators of the Edith Piaf AI-Generated Biopic Speak Out: 'We Don't Want Her to Look Cartoonish' (EXCLUSIVE)|date=22 November 2023 |publisher=Variety}}</ref> ==Diskografie== Die volgende titels is kompilasies van Piaf se liedjies en nie heruitreikings van titels wat die lig gesien het terwyl Piaf aktief was nie. Die meeste datums is die oorspronklike uitreikingsdatum. * ''Edith Piaf: Edith Piaf'', 1961 * ''Potpourri par Piaf'', 1962 * ''Ses Plus Belles Chansons'', 1969 * ''The Voice of the Sparrow: The Very Best of Édith Piaf'', Junie 1991 * ''Édith Piaf: 30th Anniversaire'', 5 April 1994 * ''Édith Piaf: Her Greatest Recordings 1935-1943'', 15 Julie 1995 * ''The Early Years: 1938–1945, Vol. 3'', 15 Oktober 1996 * ''Hymn to Love: All Her Greatest Songs in English'', 4 November 1996 * ''Gold Collection'', 9 Januarie 1998 * ''The Rare Piaf 1950–1962'', 28 April 1998 * ''La Vie en rose'', 26 Januarie 1999 * ''Montmartre Sur Seine'', 19 September 2000 * ''Éternelle: The Best Of'', 29 Januarie 2002 * ''Love and Passion'', 8 April 2002 * ''The Very Best of Édith Piaf'', 29 Oktober 2002 * ''75 Chansons'', 22 September 2005 * ''48 Titres Originaux'', 9 Januarie 2006 * ''Édith Piaf: L'Intégrale, 27 Februarie 2007 * ''Édith Piaf: The Absolutely Essential 3 CD Collection, 31 Mei 2011 * ''Édith Piaf: Symphonique'', 13 Oktober 2023. ==Filmografie== {| class="wikitable sortable" ! Jaar !! Titel !! Regisseur |- | 1936 || ''La garçonne'' || Jean de Limur |- | 1940 || ''Le Bel Indifférent'' || Jean Cocteau |- | 1941 || ''Montmartre-sur-Seine'' || Georges Lacombe |- | 1946 || ''Star Without Light'' || Marcel Blistène |- | 1947 || ''Neuf garçons, un cœur'' || Georges Friedland |- | 1951 || ''Paris Still Sings'' || Pierre Montazel |- | 1953 || ''Boum sur Paris'' || Maurice de Canonge |- | 1954 || ''Si Versailles m'était conté'' || Sacha Guitry |- | 1954 || ''French Cancan'' || Jean Renoir |- | 1958 || ''Música de Siempre''|| Tito Davison |- | 1959 || ''The Lovers of Tomorrow'' || Marcel Blistène |} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Piaf, Edith}} [[Kategorie:Franse sangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1915]] [[Kategorie:Sterftes in 1963]] 3m11k81cdqvufy6nnxsh7xyoo7ki0tb 0 39628 2891237 2891036 2026-04-07T13:46:18Z Dumbassman 62009 2891237 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld = Pupuk Kalimantan Timur Factory Complex Area.jpg |wapen = Bontang City Vector Logo.svg <!-- |vlag =--> |land =Indonesië |administratiewe gewes= Oos-Borneo |oppervlakte = 497,57 |hbs = |bevolking = 189.968 |bevolkingsjaar = Middel-2023-skatting |bevolkingsdigtheid = 336,29 |tydsone = [[UTC]] +7 |somertyd = [[UTC]] +8 |burgemeester = Neni Moerniaeni |webwerf = http://www.bontangkota.go.id/ |koördinate = |stigting =1826 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |bevolkingkeuse2 = |inhoud bevolkingkeuse2 = |vlag=Bendera Kota Bontang.svg|kaart=64.74.00 KalimantanTimur Bontang.svg|beeldgrootte=250px}} '''Bontang''' is 'n stad en lê in die provinsie Oos-[[Borneo]] in [[Indonesië]]. Dit is die derde digbevolkte plek in die provinsie na [[Balikpapan]] en [[Samarinda]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Nedersettings in Indonesië]] s4ol78tn0mtpn72sirl88lfpppuzbmf 3 42121 2891583 2888883 2026-04-08T07:17:25Z Aliwal2012 39067 /* Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" */ nuwe afdeling 2891583 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) pz8idns9tpcti53j1i74oeid6uluceu 2891588 2891583 2026-04-08T07:31:29Z Aliwal2012 39067 /* Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" */ Antwoord 2891588 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) m4orc0ubnfcqhdl475ol62iq17trmjk 2891595 2891588 2026-04-08T08:56:32Z SpesBona 2720 /* Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" */ aw 2891595 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) ::Goeiemôre Gert, ek sien Apollo 13 se "verjaarsdag" is nou. Skuif hom maar in. Maak dan die krieket oor drie weke. Tussen 19 en 26 April is ek met vakansie, dit raak twee volle Sondae. Krieket wil ek graag van bo na onder deurlees. Hy wag reeds sedert 2024 op ons voorblad. Hoop dit is reg só? Groete. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:56, 8 April 2026 (UTC) 8hq0aozr9ne9oodp0etvq6e4jgamxvc 0 44330 2891560 2816549 2026-04-08T05:22:01Z ~2026-21561-58 205897 Die skoollied se woorde het verander in 2026. 2891560 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die hoërskool in Bellville, Kaapstad. Vir die hoërskool in Crosby, Johannesburg, sien [[Hoërskool D.F. Malan, Crosby]].'' {{Inligtingskas Skool |naam = Hoërskool D.F. Malan |inheemse naam = |logo = |onderskrif = |leuse = |gestig = 1954 |gesluit = |tipe = Openbare skool |hoof = |adjunkhoof = |stigter = |personeel = |leerlinge = |grade = 8–12 |adres = |stad = [[Bellville]], [[Kaapstad]] |provinsie = [[Wes-Kaap]] |land = [[Suid-Afrika]] |kleure = |koshuise = |jaarboek = |koerant = |webblad = {{URL|http://dfmalan.com}} }} Die '''Hoërskool D.F. Malan''' is 'n [[Afrikaans]]e [[hoërskool]] geleë in [[Bellville]], [[Suid-Afrika]]. Die skool is in 1954 gestig en is na die Afrikanerpolitikus dr. [[Daniël François Malan]], die eerste premier ná die [[Nasionale Party]] se bewindsoorname in 1948, genoem. == Skoollied == D.F. Malan se skoollied is deur dr. Danie Brink geskryf en Hercules Pieter van der Westhuizen het dit getoonset. Dit is gewysig in 2025 deur Zorada Temming en in gebruik geneem in 2026 saam met die skool se nuwe naam. Die woorde lui as volg: {{cquote|Hier ver aan die suiderland,<br /> aan die sonryke Tafelbaaistrand,<br /> pryk die DF Akademie in sy grootsheid klaar,<br /> die sieraad van elk Suid-Afrikaner voorwaar.<br /> Hier word ontwikkel die gees en verstand.<br /> Seuns en dogters staan hand aan hand,<br /> almal vereen in ons doel en ons strewe<br /> om vir jou, Suid-Afrika, te werk en te lewe. In ons werk en in ons wandel,<br /> hoe ons doen en hoe ons handel,<br /> sal ons handhaaf en bou<br /> aan ons leuse getrou:<br /> om ons Dux Fidelis in ere te hou,<br /> om ons DF Akademie in ere te hou.<br /> In ere te hou!}} == Noemenswaardige alumni == * Neil Basson, musikant * Corné Crous, akteur * Emma de Goede, musikant * Alex Fourie, musikant * [[Pierre Greeff]], musikant * Werner Greeff, Springbokrugbyspeler * Eduard Greyling, balletdanser * John Havemann, musikant * Hunter Kennedy, musikant * [[Laudo Liebenberg]], musikant * [[Jakkie Louw]], musikant * Albert Maritz, akteur * Gerrit Matthee, musikant * Le-Roi Nel, musikant * Loki Rothman, musikant * Nicole Jaekel Strauss, skrywer * [[Marian Tredoux]], geoloog<ref name="doodsberig">{{cite web |url=https://www.gssa.org.za/wp-content/uploads/geobulleting062019.pdf |title=Marian Tredoux (1952-2019) |work=geobulletin |format=Doodsberig |access-date=19 Julie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719091134/https://www.gssa.org.za/wp-content/uploads/geobulleting062019.pdf |archive-date=19 Julie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Dirkie Uys, musikant * Chris Vorster, akteur * Leigh Wakeford, akteur == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://dfmalan.com}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Hoerskool D.F. Malan}} [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap|D.F. Malan]] nvdm45ks03ti9axu55r0bbutmh9ps8n 0 47186 2891363 2686921 2026-04-07T15:18:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891363 wikitext text/x-wiki Die '''Stigting Simon van der Stel''' beywer hom vir die bewaring van geboue van kultuurhistoriese belang in Suid-Afrika. ==Doel== Die organisasie is betrokke by die beskerming, bewaring en herstel van veral geboue van geskiedkundige, argitektoniese en kulturele waarde. Dit verskaf advies oor restourasie en doen daadwerklike pogings om die publiek van sy volk se kultuurerfenis bewus te maak. Restorica, hul kwartaalbad, speel hierin ‘n groot rol. ==Organisasie== Dit is ‘n nie-winsgewende maatskappy onder beskerming van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en is gestig op 8 April 1959 in die [[Kasteel die Goeie Hoop]] in [[Kaapstad]]. By die geleentheid was die bekende Suid-Afrikaanse argitek [[Norman Eaton]] die spreker. Die organsiasie dra die naam van goewerneur Van der Stel, omdat die [[Kaaps-Hollandse boustyl]] sy beslag gekry het in sy regeerperiode aan die Kaap. In die [[Ou Raadsaal, Pretoria]] is die hoofkantoor gevestig, maar oor die hele land en [[Namibië]] is streekkomitees gevorm om die publiek landswyd te betrek en om van plaaslike kundigheid gebruik te maak. Op [[Stellenbosch]] staan die tak bekend as die [[Stellenbosch Erfenisstigting]]. Die eerste voorsitter van die nasionale vereniging was dr. [[William Nicol]] en hy is opgevolg deur dr. [[Stefan Meiring Naudé]]. As eerste direkteur was dr. [[Willem H.J Punt]]. Hy is later deur sy seun opgevolg. ==Geboue== Die bekendste geboue waarby die genootskap betrokke was, is [[Coornhoop]], [[Boekenhoutfontein]], [[Fort Merensky]], die sendingstasie [[Botshabelo]], die Victoriaanse gebou [[Macrorie Huis]] in [[Pietermaritzburg]], die Bradshaw-wolmeul in [[Bathurst]] en Hoop op Constantia. ==Bibliografie== *Procter, Elizabeth: The Spirit of Cape Dutch Rural Architecture. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 30, nr. 2, Mei 1981 [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] g34avlbv3zrbvx46xryvzjkug1qlvpz 0 47428 2891498 2887808 2026-04-07T19:42:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Sterftes */ 2891498 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – ‘n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer(* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[7 April]] – [[Mircea Lucescu]], [Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter (* [[1945]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] lcr7ihlp8itublomo6whv98b0jbh8gu 2891499 2891498 2026-04-07T19:42:33Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Sterftes */ 2891499 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – ‘n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer(* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[7 April]] – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter (* [[1945]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] i37e0p07jpbq91bub63p3kaixmzm0yh 2891513 2891499 2026-04-07T20:52:51Z Sobaka 328 /* Sterftes */ bywerk 2891513 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – ‘n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer(* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter (* [[1945]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] 2kk8uaoojuv140nbqxmrpfsvz8chzbo 2891514 2891513 2026-04-07T20:53:05Z Sobaka 328 /* Sterftes */ 2891514 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – ‘n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer(* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter (* [[1945]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] a83mo02gf2kcctd4gebb6obgojw8ws8 0 54337 2891127 2813655 2026-04-07T12:30:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891127 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Howick-Falls-November-2009.jpg|duimnael|regs|180px|Die Howickwaterval in November 2009.]] Die '''Howickwaterval''' is 'n [[waterval]] in die [[Umgenirivier]], [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Dit is 111&nbsp;m hoog.<ref>{{Cite web |url=http://www.world-waterfalls.com/ |title=argiefkopie |access-date= 3 Mei 2011 |archive-date=12 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712043641/http://www.world-waterfalls.com/ |url-status=dead }}</ref> ==Natuurreservaat== Die terrein van 10 ha rondom die waterval is die eiendom van die plaaslike owerheid en is in 1951 tot natuurmonument verklaar. In hierdie reservaat is kolle met besondere plante, veral in die misgordel in die kloof onder die val. Hierdie inheemse bos is uniek in die provinsie en daarom van belang om te bewaar. ==Flora== Plante wat hier voorkom, is [[sikadeë]] en [[aalwyn]]e tussen die [[wildevy]]e, [[geelhout]], [[witstinkhout]], [[kiepersol]], [[combretum]] (boswilg) en [[papierbasdoring]]. ==Fauna== Die bekendste diere in die reservaat is die [[blouduiker]], [[kroonarend]], [[reusevisvanger]], [[gewone vleiloerie]] en die [[gewone boskraai]]. Endemiese visspesies is die [[Madagaskar-bontpaling]] en die [[skerptandbaber]]. [[Lêer:Howick Falls.jpg|duimnael|links|180px|Die Howickwaterval.]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Watervalle in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]] mejkoy2ow09a1ryp2b80czbflsgx9a3 0 55162 2891454 1972797 2026-04-07T16:41:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891454 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Die Wilgers | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Voorstad]] | beeld_stadsilhoeët = Swaardlelie Ave - Die Wilgers - Pretoria.jpg | beeldbyskrif = Swaardlelielaan in Die Wilgers | latd = 25 |latm = 45 |lats = 32 | longd = 28 |longm = 18 |longs = 50 | provinsie = Gauteng | distrik = | munisipaliteit = Stad Tshwane | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 15.4% | persent_kleurling = 1.95% | persent_asiër = 2.7% | persent_wit = 78.0% | persent_ander = 1.95% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 56.6% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 25.8% | demografie2_titel3 = [[Noord-Sotho]] | demografie2_info3 = 2.1% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 15.5% | poskode = 0184 | poskode2 = 0041 | skakelkode = 012 | sensuskode = 799035135 | webwerf = }} '''Die Wilgers''' is 'n [[voorstad]] in die ooste van [[Pretoria]] in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die area is [[boom]]ryk met pragtige tuine en sypaadjies. == Fasiliteite in die area == * [[Hoërskool Die Wilgers]] * Willowridge High School * Silwilpark Tennisklub * Willow Way-winkelsentrum == Eksterne skakels == * [http://www.dwra.co.za/ Die Wilgers se inwonersvereniging] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Pretoria saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|TSH}} [[Kategorie:Voorstede van Pretoria]] 987y8pkp3wys2f79so3bcau6nateji4 0 57644 2891088 2821144 2026-04-07T12:15:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891088 wikitext text/x-wiki '''Florisbad''' is ‘n wêreldbekende argeologiese vindterrein en navorsingstasie in die [[Vrystaat]]. ==Ligging== Hierdie terrein lê aan die oewer van die [[soutpan]] Haagenstadpan en die [[Modderrivier]], noordoos van die [[Krugersdriftdam]] en noord van die Soetdoringnatuurreservaat. Dit is by 28° 46′ 5″ suid, 26° 4′ 6″ oos, 1269 m bo seespieël en nagenoeg by die kruising van die [[R700 (Suid-Afrika)|R700-]] en die [[R703 (Suid-Afrika)|R703]]-paaie, 37 km suidoos van [[Dealesville]], 45 km noordwes van [[Bloemfontein]] en 47 km suidwes van [[Brandfort]]. ==Terrein== Die terrrein is plaaslik meer om sy louwarm fontein bekend. Dit dra die naam van Floris Venter, ‘n vorige eienaar wat die warm bron oopgestel het aan die publiek. Duisende mense het glo verligting van rumatiek verkry as hulle bedek is met die warm modder. Ossewaens het die plek graag as uitspanning gebruik. In 1910 het ‘n nuwe fontein onverwags begin borrel en groot hoeveelhede fossiele blootgelê. Reeds sedert 1912 toe dr. [[Robert Broom]] hier fossiele van soogdiere en klipwerktuie beskryf het, is Florisbad as fossielterrein bekend. Maar in 1930 het dit internasionaal bekend geraak toe prof. T.F. Dreyer ‘n primitiewe mensskedel, die Florisbadman, hier ontdek het. Die terrein is in 1995 tot monument verklaar. ==Latere vondste== In 1952 is meer as 3000 fossiele en 1000 klipwerktuie gevind. Sedert 1980, toe die staat die perseel met die vakansieoord oorgeneem het, is navorsers van die staatsmuseum in Bloemfontein voltyds besig met verdere navorsing en opgrawings. ‘n Verskeidenheid soogdierreste is saam met die mensskedel gevind en hierdie fossiele word as verteenwoordigend van die Laat Pleistoseen van suidelike Afrika beskou, ‘n tydperk van ongeveer 100000 tot 125000 jaar gelede. Hoewel dit te oud is vir radio-koolstofdatering, word hierdie soogdiermatriaal en die mensskedel as minstens 100000 jaar oud beskou. Die Florisbadsoogdierreste dui op ‘n besondere ryk omgewing met ‘n prominente grasveldkomponent, maar bevat ook ‘n element wat dui op die nabyheid van standhoudende water. Dit verwys na tye van hoër reënval toe die soutpan waarskynlik ‘n meer was. Buiten navorsingswerk wat op die fossiele gedoen word, is die opgrawings by Florisbad op die Middelsteentydlae gefokus. Hierdie lae is reeds ouer as 40000 jaar en kan die metode van radiokoolstofdatering ook nie gebruik word nie. Hulle is waarskynlik jonger as die Florisbadmensskedel. ==Persoon== *Thomas Frederick Dreyer (*[[Koeberg]], 7 Mei 1884 - †Bloemfontein, 13 Julie 1954), dierkundige, paleontoog, argeoloog, antropoloog, professor aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] == Sien ook == * [[Sterkfontein]] * [[Taung]] ==Bibliografie== *artefacts.co.za/main/Buildings/bldgfames_mob.php?bldgid=17097 *nationalmuseum.co.za/florisbad-quaternary-research-station/ *sa-venues.com/things-to-do/freestate/florisbad *showmesa.co.za/florisbad-museum-and-research-centre-soutpan/ [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vrystaat]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Warmwaterbronne]] b1slxy61tca0su2d0566h4k786gihr4 0 60006 2891162 2864910 2026-04-07T12:45:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891162 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Langneus-vlindervis | image = Forcipiger flavissimus.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Chaetodontidae]] | genus = '''''[[Forcipiger]]''''' | species = '''''F. flavissimus''''' | taxon = Forcipiger flavissimus | binomial_authority = Jordan & Evermann, 1898 }} Die '''Langneus-vlindervis''' (''Forcipiger flavissimus'') is 'n [[vlindervis]] wat voorkom aan die ooskus van [[Suid-Afrika]] vanaf [[Margate]]. Die [[vis]] word tot 22&nbsp;cm lank en kom in [[koraalriwwe]] voor, in water van 2 – 114&nbsp;m diep. Die liggaam, dorsale, anale, bekken vinne is heldergeel. Die boonste helfte van die kop is swart en die onderste helfte is 'n ligte, silwergrys. Daar is 'n swart kol op die anale vin. Die stertvin is gryserig. In Engels staan die vis bekend as die ''Longnose butterflyfish'' en kan in [[akwarium]]s oorleef. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bronne == * Coastal Fishes of Southern Africa. [[Phil Heemstra|Phil]] & Elaine Heemstra. 2004. {{ISBN|1-920033-01-7}} * Sea Fishes of Southern Africa. Rudy van der Elst & Dennis King. 2006. {{ISBN|978-1-77007-345-6}} == Eksterne skakels == * http://fishbase.org/summary/Forcipiger-flavissimus.html {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] [[Kategorie:Kusfauna van Galápagos-eilande]] devfi68bu1yk8lhvyzwwtfy1klu1amm 0 60420 2891112 2881149 2026-04-07T12:24:09Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2891112 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Panathinaikos.svg|duimnael|Die klub se embleem.|186x186px]] '''Panathinaikos''' ([[Grieks]]: Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος, <small>letterlik:</small> “Pan-Atheense Atletiekklub”) is 'n [[sport]]klub in die [[Griekeland|Griekse]] hoofstad [[Athene]]. Die klub is in [[1908]] gestig en hulle belangrikste sport is [[sokker]] en [[basketbal]]. Die naam Panathinaikos beteken “Al die mense van Athene” of “Pan-Atheneïes”. Die sokkerspan speel sy tuiswedstryde in die [[Olimpiese Stadion van Athene]] (wat 70&nbsp;000 toeskouers kan akkommodeer). Die sokkerklub, [[Panathinaikos FC]], speel in die [[Griekse Super Liga]] en het die nasionale titel 20 keer gewen. Die klub het ook in [[1971]] die eindstryd van die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] gehaal, waar hulle vir [[AFC Ajax|Ajax]] geklop het. Die klub kry sterk mededinging met 'n ander klub uit ''Athene'': [[Olympiacos Piraeus]]. Hierdie [[Derby (sport)|derby]] staan wêreldwyd bekend as een van die strafste derbies: die [[Derby van die ewige vyande]]. == Erelys == === Sokker === * '''Kampioen Griekeland (20)''' : 1929/30, 1948/49, 1952/53, 1959/60, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1964/65, 1968/69, 1969/70, 1971/72, 1976/77, 1983/84, 1985/86, 1989/90, 1990/91, 1994/95, 1995/96, 2003/04, 2009/10 * '''Griekse Beker (18)''' : 1940, 1948, 1955, 1967, 1969, 1977, 1982, 1984, 1986, 1988, 1989, 1991, 1993, 1994, 1995, 2004, 2010 * '''Griekse Supercup (3)'''<ref>http://www.worldfootball.net/winner/gre-supercup/</ref> : 1988, 1993, 1994 * '''Champions League''' : (naaswenner (1): 1971) * '''Balkan Cup''' : 1977 === Basketbal === * '''Europese kampioenskap (Euroleague) (6)''' : 1996, 2000, 2002, 2007, 2009, 2011 * '''Intercontinental-kampioenskap (1)''' : 1996 * '''Kampioen Griekeland (32)''' : 1946, 1947, 1950, 1951, 1954, 1961, 1962, 1967, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1982, 1984, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 * '''Griekse Beker (13)''' : 1979, 1982, 1983, 1986, 1993, 1996, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2012 == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|FRA}} Djibril Cissé * {{vlagikoon|Mosambiek}} Simão Mate Junior * {{vlagikoon|RSA}} Nasief Morris == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Athene]] [[Kategorie:Sport in Griekeland]] 2wr1ucd3rf23p1zhjlfkkdp7wp1sab9 0 62530 2891260 2868809 2026-04-07T14:42:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891260 wikitext text/x-wiki '''Oliver Tambo-huis''' is die ampswoning van die [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]. Dit is geleë op die hoek van [[Kerkstraat, Pretoria|Kerkstraat]] (nou Stanza Bopapestraat) en Dumbartonweg in Bryntirion in [[Pretoria]]. Die huis, oorspronklik bekend as '''Over-Vaal''', is in 1937 gebou as ampswoning vir die administrateur van die destydse [[Transvaal]]provinsie. Dit is ontwerp deur J.B. Dey en V.S. Reese-Poole, ‘n oud-medewerker van sir [[Herbert Baker]]. Op versoek van die eerste bewoner is dit gebou in die Kaaps-Hollandse herlewingstyl. Aanvanklik het die dubbelverdiepinggebou ‘n rietdak gehad, maar dit is later jare met leiklip vervang. In die [[huis]] word ‘n pragtige kunsversameling gehuisves: skilderye deur o.a. [[Pierneef]], [[Tinus de Jongh]] en [[Erich Mayer]] en beeldhouwerke deur o.a. [[Anton van Wouw]]. Van Wouw se “President Kruger in ballingskap” en “Op Brandwag” is daar te sien. Verder is daar antieke meubels, koperware, keramiek en ander kunsvoorwerpe. Reese-Poole het ook die besondere tuin uitgelê. == Bibliografie == * Over-Vaal, die geskiedenis van ‘n ampswoning. Lantern, Desember, 1963 * ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Presidensiële wonings]] l340xg5gs2ee1ih8z3v8n54qgttp64z 0 64721 2891457 2810890 2026-04-07T16:44:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891457 wikitext text/x-wiki {{Boek | titel = Kringe in 'n bos | subtitel = | oorspr titel = | vertaler = | beeld = | outeur = Dalene Matthee | omslagontwerp = Sagteband | land = | taal = Afrikaans | reeks = | onderwerp = | genre = | uitgewer = | uitgewingsdatum = 1984 | medium = ook vertaal as: Circles in a Forest, VSA<br />Elefantskogen, Finland<br />Cirkels in het Woud, Nederland e.a. | bladsye = 306 | grootte_gewig = | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = 9780624043317 | voorafgegaan = | vervolg = [[Fiela se kind]] }} '''''Kringe in 'n bos''''' (1984) is 'n Afrikaanse roman deur [[Dalene Matthee]]. Dit is die eerste boek in haar reeks van vier bosromans wat in die [[Knysnabos]] afspeel. Die boek is reeds in Engels, Portugees, Nederlands, Frans, Yslandies, Spaans, Hebreeus, Duits, Sweeds, Italiaans, Fins en Noorweegs vertaal. == Sien ook == * [[Fiela se kind]] * [[Dalene Matthee#Publikasies|Lys van boeke deur Dalene Matthee]] == Eksterne skakels == * [http://www.dalenematthee.co.za/boeke/lys.html Lys van Dalene Matthee se boeke] op die amptelike webwerf. [https://web.archive.org/web/20250125052050/https://www.dalenematthee.co.za/af/ Geargiveer] op die [[Wayback Machine|Internetargief]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Afrikaanse romans]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse romans]] b195me0u5rz8tdrr2sm7d32z1y13j51 0 65639 2891424 2471085 2026-04-07T16:15:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891424 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''The Woolsack''' in Woolsackweg in [[Rondebosch]] is 'n herehuis op die kampus van die [[Universiteit van Kaapstad]]. [[Rudyard Kipling]] het vir periodes daarin gewoon. Hierdie huis is in 1900 deur sir [[Herbert Baker]] ontwerp vir [[Cecil John Rhodes]] wat die huis spesiaal vir die gebruik van sy vriend Kipling laat bou het. Tussen 1900 en 1907 het Kipling en sy gesin elke jaar van so Desember tot April daar gewoon om van die Europese winters weg te kom. Na bewering het hy sy beroemde gedig ''If'' hier geskryf. Die huis was later 'n ministerswoning. Tans word dit gebruik deur die fakulteit [[argitektuur]] van Ikeys. ==Bibliografie== *Dellatola, Lesley: Kipling and The Woolsack. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 3, Julie 1982 [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapstad]] it127bpnmx11mmhtj7n8vkipkkawl4x 0 65684 2891597 2862242 2026-04-08T10:39:58Z ~2026-21625-56 205908 /* Noordelike Sinode */ 2891597 wikitext text/x-wiki [[Beeld:NG kerk Warmbad-Wes, Morné van Rooyen, 2018.jpg|240px|duimnael|regs|Die [[NG gemeente Warmbad-Wes]] se kerkgebou.]] [[Beeld:NG kerk De Bloem, George Pietersen, 2016.jpg|duimnael|regs|260px|Die [[NG gemeente De Bloem|NG kerk De Bloem]], Bloemfontein.]] [[Lêer:NG kerk Ysterplaat-Suid regop 2016.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Ysterplaat-Suid]].]] [[Lêer:NGSuidpunthoekaansig.jpg|duimnael|regs|240px|Die NG gemeente Suidpunt.]] [[Lêer:NG kerk Wellington-Noord.jpg|duimnael|regs|240px|NG kerk Wellington-Noord.]] [[Lêer:NG kerk Villiersdorp regop 1.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Villiersdorp|NG kerk Villiersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Oudtshoorn met toring.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Oudtshoorn|NG moederkerk]] op [[Oudtshoorn]].]] [[Lêer:NG kerk Kestell Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Kestell|NG kerk Kestell]].]] [[Lêer:NG kerk Tulbagh.jpg|regs|250px|duimnael|Die [[NG gemeente Tulbagh|NG kerk Tulbagh]].]] [[Lêer:Moederkerk Graaff-Reinet 1.jpg|regs|duimnael|180px|Die [[NG gemeente Graaff-Reinet]].]] [[Lêer:NG kerk Hopefield regop.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Hopefield]].]] [[Lêer:NG kerk Upington regop.jpg|duimnael|180px|regs|Die NG moederkerk op [[Upington]].]] [[Lêer:NG kerk Kimberley Christiaan Cloete 2015.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Kimberley]].]] [[Lêer:NG kerk Merweville plat.jpg|duimnael|regs|240px|Die [[NG gemeente Merweville]].]] [[Lêer:NG kerk Bellville-Wes.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Bellville-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk Prieska regop.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Prieska]].]] [[Lêer:NG kerk Vredenburg.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG moederkerk op [[Vredenburg]].]] [[Lêer:NG kerk Vredenburg-Akkerdyk.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk Vredenburg-Akkerdyk.]] [[Lêer:NG kerk Kenhardt.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerk op [[Kenhardt]].]] [[Lêer:NG kerk Bellville.jpg|regs|duimnael|180px|[[NG gemeente Bellville|NG kerk Bellville]].]] [[Lêer:NG kerk Loeriesfontein.jpg|duimnael|regs|250px|Die kerk van die [[NG gemeente Loeriesfontein]].]] [[Lêer:NG kerk Vanwyksvlei.jpg|regs|duimnael|250px|Die NG kerk op [[Vanwyksvlei]].]] [[Lêer:NG kerk Agter-Paarl.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk Agter-Paarl.]] [[Lêer:NG kerk Parow-Noord syaansig 2.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerk Parow-Noord.]] [[Lêer:Rawsonville NG kerk.jpg|regs|180px|duimnael|NG kerk Goudini, [[Rawsonville]].]] [[Lêer:NG kerk Lady Grey 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Lady Grey]].]] [[Lêer:NG kerk Indwe 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Indwe]].]] [[Lêer:NG kerk Newtonpark.jpg|180px|regs|duimnael|[[NG gemeente Newtonpark]].]] [[Lêer:NG kerk Philipstown 1.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Philipstown]].]] [[Lêer:NG kerk De Tyger 2.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk De Tyger.]] [[Lêer:NG kerk Klipplaat 2.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Klipplaat]].]] [[Lêer:NG kerk Leeu-Gamka 1.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Leeu-Gamka]].]] [[Lêer:NG kerk Calvinia-Hantam regop.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Calvinia-Hantam.]] [[Lêer:NG kerk Gamkavallei.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Gamkavallei]].]] [[Lêer:NG kerk Murraysburg 2.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Murraysburg]].]] [[Lêer:NG kerk Aurora 1917.jpg|200px|regs|duimnael|Die [[NG gemeente Aurora]].]] [[Lêer:NG kerk Richmond 1.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Richmond]].]] [[Lêer:NG kerk Hanover 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Hanover|NG kerk Hanover]].]] [[Lêer:NG kerk Porterville regop 2.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Porterville.]] [[Lêer:NG kerk De Aar 2.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente De Aar]].]] [[Lêer:NG kerk Port Elizabeth-Wes 2013.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Port Elizabeth-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk De Aar-Noord 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente De Aar-Noord]].]] [[Lêer:NG kerk Sydenham Facebook.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Sydenham]].]] [[Lêer:NG kerk Britstown 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Britstown]].]] [[Lêer:NG kerk Brandvlei.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[NG gemeente Brandvlei|NG kerkgebou op Brandvlei]].]] [[Lêer:NG kerk Bethlehem-Wes.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerkgebou Bethlehem-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk Colesberg 3.jpg|duimnael|regs|220px|[[NG gemeente Colesberg]].]] [[Lêer:NG gemeente Rouxville regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Rouxville]].]] [[Lêer:George NG kerk regop.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente George]].]] [[Lêer:NG kerk Wellington 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Wellington]].]] [[Lêer:NG gemeente Paterson kerkgebou.jpg|regs|duimnael|250px|[[NG gemeente Paterson]].]] [[Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Dordrecht]].]] [[Lêer:NG kerk Steynsburg 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Steynsburg]].]] [[Lêer:NG kerk Tarkastad 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Tarkastad]].]] [[Lêer:NG kerk Bethlehem.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Bethlehem]].]] [[Lêer:NG gemeente Simondium.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerk, [[Simondium]].]] [[Lêer:NG kerk Nieu-Bethesda vooraansig.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Nieu-Bethesda]].]] [[Lêer:NG kerk Barkly-Oos 2012 2.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Barkly-Oos]].]] [[Lêer:Elliot NG kerk 1.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[NG gemeente Elliot]].]] [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Burgersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Rondebosch 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Rondebosch]].]] [[Lêer:George NG kerk regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente George]].]] [[Lêer:NG kerk Parow-Noord.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Parow-Noord.]] [[Lêer:NG kerk Adelaide toring 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Adelaide]].]] [[Lêer:Nuwekerk Graaff-Reinet 2012.jpg|duimnael|regs|250px|[[Nuwekerk, Graaff-Reinet]].]] [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 1917.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Burgersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Grabouw.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou op [[Grabouw]].]] [[Lêer:Molteno NG kerk vooraansig.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Molteno]].]] [[Lêer:Uniondale NG kerk 2012 1.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerkgebou op [[Uniondale]].]] [[Lêer:NG Kerk Joubertina Langkloof 1.jpg|duimnael|regs|180px|Die NG kerkgebou op [[Joubertina]].]] [[Lêer:NG kerk Buffeljagsrivier.jpg|duimnael|regs|180px|Die NG kerkgebou op [[Buffeljagsrivier]].]] [[Lêer:NG kerk Hermanus.jpg|duimnael|regs|250px|NG kerkgebou op [[Hermanus]].]] [[Lêer:Franschhoekkerk.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Franschhoek|NG kerkgebou op Franschhoek]].]] [[Lêer:Touwsrivier Louw (3).JPG|duimnael|regs|200px|Die gebou van die NG gemeente op [[Touwsrivier]].]] [[Lêer:Ou NG kerk Bedford Glen Lynden.jpg|duimnael|regs|250px|[[Glen Lynden]].]] [[Lêer:NG kerk Nieu-Bethesda.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Nieu-Bethesda]].]] [[Lêer:Dutch Reformed Church Alberton.JPG|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Alberton|NG moederkerk op Alberton]].]] [[Lêer:Durban NG kerk.jpg|duimnael|regs|180px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Durban]].]] [[Lêer:Wolmaransstad-NG Kerk-001.jpg|duimnael|180px|Die gebou van die [[NG gemeente Wolmaransstad]].]] [[Lêer:Bloemhofkerk.jpg|duimnael|180px|Die gebou van die [[NG gemeente Bloemhof]].]] [[Lêer:Ladysmithkerk.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Ladysmith]] se kerkgebou.]] [[Lêer:Salisburykerk.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Harare]].]] [[Lêer:NG-KerkBredasdorp.JPG|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou op [[Bredasdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Pearston regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Pearston]].]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Prins Albert]].]] [[Lêer:NG kerk De Rust vooraansig.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente De Rust]].]] [[Lêer:NG kerk Lindley Peet Schabort 2.jpg|regs|250px|duimnael|[[NG gemeente Lindley]].]] [[Lêer:NG kerk Sterkstroom 2012 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Sterkstroom]].]] [[Lêer:Ruiterwacht NG kerk Wynand Louw.jpg|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente Ruyterwacht.]] [[Lêer:NG kerk Vrijzee Wynand Louw.jpg|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente Vrijzee, Goodwood, [[Kaapstad]].]] [[Lêer:Voortrekkerkerk Pietermaritzburg.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Pietermaritzburg]].]] [[Lêer:NG kerk Riviersonderend.JPG|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente [[Riviersonderend]].]] [[Lêer:NG kerk Sutherland 2012.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerk, [[Sutherland]].]] [[Lêer:NG kerk Bethulie 1917.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Bethulie]].]] [[Lêer:NG kerk Caledon.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Caledon]].]] [[Lêer:NG kerkgebou Strand.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Die Strand]].]] [[Lêer:Somerset-Wes eerste NG kerk.JPG|duimnael|250px|regs|[[NG gemeente Somerset-Wes]].]] [[Lêer:Klipkerk.jpg|duimnael|180px|regs|Die gebou van die NG gemeente Namakwaland op [[Springbok, Noord-Kaap]].]] [[Lêer:NG Tamboerskloof2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Tamboerskloof]].]] [[Lêer:Groote Kerk 2009.jpg|duimnael|240px|regs|[[NG gemeente Kaapstad]].]] [[Lêer:NGK Constantia.jpg|duimnael|250px|regs|[[NG gemeente Constantia]].]] [[Lêer:Napier Louw.JPG|duimnael|180px|regs|NG kerkgebou, [[Napier]].]] [[Lêer:NGK Zwaanswyk.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Zwaanswyk]].]] [[Lêer:Tafelbergkerk2.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Tafelberg]].]] [[Lêer:Strooidakkerk, Paarl.jpg|duimnael|240px|regs|[[NG gemeente Paarl]].]] [[Lêer:Toringkerk detail toring.JPG|duimnael|180px|[[Toringkerk]], [[Paarl]].]] [[Lêer:NG kerk Drieankerbaai 2015.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Drieankerbaai]].]] [[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|180px|NG kerk [[Stellenbosch]].]] [[Lêer:NG kerk Duplessis Ida.jpg|duimnael|regs|180px|Kerkgebou van die destydse [[NG gemeente Du Plessis]], ingelyf by [[NG gemeente Indwe]].]] [[Lêer:NG kerk Cradock.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Cradock]].]] [[Lêer:Pinelandskerkgebou.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Pinelands]].]] [[Lêer:NG kerk Beaufort-Wes 2013 1.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Beaufort-Wes|NG kerk Beaufort-Wes]].]] [[Lêer:NGK Obs.jpg|duimnael|240px|[[NG gemeente Observatory]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 2013 1.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Albanie 2013.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Albanie]] se kerkgebou op [[Riebeek-Oos]].]] [[Lêer:NG kerk Parow.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Parow]].]] [[Lêer:NG kerk Tygerberg.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou Tygerberg.]] [[Lêer:NG kerk Gamka-Oos.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Gamka-Oos]].]] [[Lêer:NG kerk Colesberg 1917.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Colesberg]].]] [[Lêer:Stanford NG kerk.jpg|duimnael|180px|NG kerkgebou, [[Stanford]].]] [[Lêer:De Doorns Louw.JPG|duimnael|180px|NG kerkgebou, [[De Doorns]].]] [[Lêer:Goodwood NG kerk Wynand Louw 4.jpg|duimnael|180px|regs|NG kerkgebou, Goodwood.]] [[Lêer:NG kerk Philadelphia 2.jpg|duimnael|250px|[[NG gemeente Philadelphia]].]] [[Lêer:NG kerkgebou Swartland.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Swartland|NG kerk Swartland]].]] [[Lêer:NG kerk Darling.jpg|duimnael|250px|NG kerkgebou, Darling.]] [[Lêer:NG kerk Lichtenburg.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Lichtenburg]].]] 'n Volledige lys van al die gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die nege Sinodes in [[Suid-Afrika]] sowel as in [[Namibië]]. == Wes-en-Suid-Kaapland == # Aggeneys # Agter-Paarl # [[NG gemeente Albertinia|Albertinia]] # [[NG gemeente Alexanderbaai|Alexanderbaai]] # Ashton # [[NG gemeente Aurora|Aurora]] # [[NG gemeente Barrydale|Barrydale]] # [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]] # Bellville # Bellville-Noord # Bellville-Oos # Bellville-Riebeeck # Bellville-Uitsig # Bellville-Vallei # [[NG gemeente Bellville-Wes|Bellville-Wes]] # Blanco # [[NG gemeente Bloubergstrand]] # Boesmanland (Springbok) # Bothasig # Brackenfell # [[NG gemeente Brackenfell-Proteahoogte|Brackenfell-Proteahoogte]] # Brackenfell-Wes # Brandwacht # Bredasdorp # Buffeljagsrivier # [[NG gemeente Caledon|Caledon]] # Caledon-Wes # Calitzdorp # [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]] # Calvinia-Hantam # Cape Peninsula Reformed Congregation # [[NG gemeente Ceres|Ceres]] # Ceresvallei # Citrusdal # [[NG gemeente Clanwilliam|Clanwilliam]] # [[NG gemeente Constantia|Constantia]] # Danabaai # [[NG gemeente Darling|Darling]] # De la Bat # [[NG gemeente De Rust|De Rust]] # De Tyger # Die Gemeenskapkerk # [[NG gemeente Die Strand|Die Strand]] # Die Vleie # Drakenstein (Paarl) # [[NG gemeente Drieankerbaai|Drieankerbaai]] # [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]] # Durbanville-Bergsig # Eendekuil # [[NG gemeente Franschhoek|Franschhoek]] # [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] # [[NG gemeente Gamka-Oos|Gamka-Oos]] # [[NG gemeente Gamkavallei|Gamkavallei]] # Gansbaai # Garies # [[NG gemeente George|George]] # George-Bergsig # George-Denneoord # [[NG gemeente George-Suid|George-Suid]] # George-Tuinedal # Goodwood # Goodwoodpark # Gordonsbaai # Goudini # Graafwater # Grabouw # Greyton # Groot-Brakrivier # Grootmist # Hartenbos # Heidekoppie # Heidelberg (Wes-Kaap) # Helderberg # [[NG gemeente Herbertsdale|Herbertsdale]] # Hermanus # [[NG gemeente Herold|Herold]] # [[NG gemeente Hopefield|Hopefield]] # Hottentots-Holland # [[NG gemeente Houtbaai|Houtbaai]] # [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] # Kamieskroon # [[NG gemeente Kangovalleie|Kangovalleie]] # Karatara # Kenridge # [[NG gemeente Klawer|Klawer]] # Kleinmond # [[NG gemeente Knysna|Knysna]] # Koringberg # Kraaifontein # Kraaifontein-Noord # [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivier]] # Kuilsrivier-De Eike # Kuilsrivier-Digtebij # Kuilsrivier-Suid # La Belle # La Rochelle # Laaiplek # [[NG gemeente Ladismith|Ladismith]] # Laingsburg # Lambertsbaai # [[NG gemeente Langebaan|Langebaan]] # Leeu-Gamka # Leipoldtville # [[NG gemeente Loeriesfontein|Loeriesfontein]] # Lourensrivier-Strand # Lutzville # [[NG gemeente Maitland|Maitland Gemeenskapskerk]] # McGregor # Melkbosstrand # [[NG gemeente Merweville|Merweville]] # [[NG gemeente Montagu|Montagu]] # Monte Vista # Moorreesburg # [[NG gemeente Mosselbaai|Mosselbaai]] # Mosselbaai-Suid # Murray (De Doorns) # [[NG gemeente Namakwaland|Namakwaland]] (Springbok) # [[NG gemeente Napier|Napier]] # Nieuwoudtville # Nuwerus # [[NG gemeente Observatory|Observatory]] # Onrusrivier # Oostersee # Op-die-Berg (Ceres) # Ottery # [[NG gemeente Oudtshoorn|Oudtshoorn]] # Oudtshoorn-Noord # Oudtshoorn-Park # Oudtshoorn-Suid # Oudtshoorn-Welgeluk # Oudtshoorn-Wes # [[NG gemeente Outeniqualand|Outeniqualand]] # [[NG gemeente Paarl|Paarl]] # [[Paarlberg]] # Paarlvallei # Parke Gemeente # [[NG gemeente Parow|Parow]] # Parow-Noord # Parow-Panorama # Parowvallei # Parowvallei-Oos # Parow-Welgelegen # [[NG gemeente Philadelphia|Philadelphia]] # [[NG gemeente Piketberg|Piketberg]] # [[NG gemeente Pinelands|Pinelands]] # Plettenbergbaai # Plumstead # Pofadder # Port Nolloth # Porterville # Prince Alfred’s Hamlet # [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] # [[NG gemeente Redelinghuys|Redelinghuys]] # Reebok # [[NG gemeente Richmond|Richmond]] # Riebeek Valley Community Church # [[NG gemeente Riebeek-Kasteel|Riebeek-Kasteel]] # [[NG gemeente Riebeek-Wes|Riebeek-Wes]] # [[NG gemeente Riversdal|Riversdal]] # Riversdal-Wes # Riviersonderend # [[NG gemeente Robertson|Robertson]] # Robertson-Oos # [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]] # [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]] # Saldanha # Simon van der Stel # Simondium # Simonstad # [[NG gemeente Somerset-Wes|Somerset-Wes]] # [[NG gemeente Sonnekus|Sonnekus]] # Sonstraal # St Helenabaai # [[NG gemeente St. Stephen's|St Stephen’s]] # Stanford # Stellenberg # [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]] # Stellenbosch-Noord # Stellenbosch-Sentraal # Stellenbosch-Welgelegen # Stellenbosch-Wes # Stilbaai # Strand-Noord # Suider-Paarl # Suider-Strand # Suidpunt # [[NG gemeente Sutherland|Sutherland]] # [[NG gemeente Swartland|Swartland]] # Swartland-Noord # [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] # Table View # [[NG gemeente Tafelberg|Tafelberg]] # [[NG gemeente Tamboerskloof|Tamboerskloof]] # Thornton # [[Toringkerk]] # Touwsrivier # [[NG gemeente Tulbagh|Tulbagh]] # [[NG gemeente Uniondale|Uniondale]] # Vandermerwe (Bonnievale) # Vanrhynsdorp # Vanwyksdorp # Vasco # Velddrif # [[NG gemeente Victoria-Wes|Victoria-Wes]] # [[NG gemeente Villiersdorp|Villiersdorp]] # [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]] # [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]] # Vredelust # Vredenburg # Vredenburg-Akkerdyk # [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]] # Vrijzee # Welgemoed # [[NG gemeente Wellington|Wellington]] # Wellington-Noord # Wellington-Oos # Wolseley # [[NG gemeente Worcester|Worcester]] # Worcester-Audenberg # Worcester-Brandwag # Worcester-De la Bat # [[NG gemeente Worcester-Noord|Worcester-Noord]] # [[NG gemeente Worcester-Oos|Worcester-Oos]] # [[NG gemeente Worcester-Vallei|Worcester-Vallei]] # [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]] # [[NG gemeente Ysterplaat|Ysterplaat]] # Ysterplaat-Suid # [[NG gemeente Zwaanswyk|Zwaanswyk]] == Oos-Kaapland == # [[NG gemeente Aberdeen|Aberdeen]] # [[NG gemeente Adelaide|Adelaide]] # [[NG gemeente Albanie|Albanie]] # [[NG gemeente Alexandria|Alexandria]] # Algoapark # Algoa Gemeenskapskerk # [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] # [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]] # [[NG gemeente Bothasrus|Bothasrus]] # Buffelsrivier # [[NG gemeente Burgersdorp|Burgersdorp]] # Cambridge # [[NG gemeente Cathcart|Cathcart]] # [[NG gemeente Colesberg|Colesberg]] # [[NG gemeente Cradock|Cradock]] # Cradock-Noord # Cradock-Oos # Despatch-Dagbreek # Despatch-Eendrag # Despatch-Noord # Despatch-Suid # Dias # [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] # [[NG gemeente Elliot|Elliot]] # [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]] # Gamtoosvallei # Gamtoosvallei-Oos # [[Glen Lynden]] # Gonubie # [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] # Grasvoëlkop # [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]] # [[NG gemeente Humansdorp|Humansdorp]] # Humansdorp-Oos # [[NG gemeente Indwe|Indwe]] # [[NG gemeente Jamestown|Jamestown]] # [[NG gemeente Jansenville|Jansenville]] # Jeffreysbaai # Joubertina # [[NG gemeente Kareedouw|Kareedouw]] # [[NG gemeente King William's Town|King William’s Town]] # [[NG gemeente Klipplaat|Klipplaat]] # Kraggakamma # [[NG gemeente Lady Grey|Lady Grey]] # [[NG gemeente Loerie|Loerie]] # [[NG gemeente Maclear|Maclear]] # [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg Karoo]] # [[NG gemeente Misgund|Misgund]] # [[NG gemeente Molteno|Molteno]] # [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]] # [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]] # Nahoon # Newtonpark # [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]] # [[NG gemeente Noupoort|Noupoort]] # [[NG gemeente Oos-Londen|Oos-Londen]] # Oos-Londen-Noord # Oos-Londen-Wesheuwels # Parkheuwel (Port Elizabeth) # [[NG gemeente Paterson|Paterson]] # Patmos # [[NG gemeente Pearston|Pearston]] # [[NG gemeente Port Elizabeth|Port Elizabeth]] # Port Elizabeth-De Duin # Port Elizabeth-Heideveld # Port Elizabeth-Hoogland # Port Elizabeth-Lorraine # Port Elizabeth-Nooitgedacht # [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord|Port Elizabeth-Noord]] # Port Elizabeth-Oos # [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal / Anchor of Hope]] # Port Elizabeth-Sherwood # Port Elizabeth-Sionsrand # Port Elizabeth-Sonheuwels # [[NG gemeente Port Elizabeth-Wes|Port Elizabeth-Wes]] # [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]] # Retief (Despatch) # [[NG gemeente Rietbron|Rietbron]] # [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] # Somerstrand # Sondagsrivier (Kirkwood) # Sondagsriviermond # Sondagsrivier-Suid # [[NG gemeente Sterkstroom|Sterkstroom]] # [[NG gemeente Steynsburg|Steynsburg]] # [[NG gemeente Steytlerville|Steytlerville]] # [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]] # Swartkopsrivier (van [[6 Maart]] [[2016]] af Blouwaterbaai Familiekerk) # [[NG gemeente Sydenham|Sydenham (Port Elizabeth)]] # [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] # Tsitsikamma # [[NG gemeente Ugie|Ugie]] # [[NG gemeente Uitenhage|Uitenhage]] # Uitenhage-De Mist # Uitenhage-Noord # Uitenhage-Oos # Uitenhage-Winterhoek # Vanstadensrivier # [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]] # [[NG gemeente Walmer|Walmer]] # [[NG gemeente Waterford|Waterford]] # Waypoint-gemeenskapskerk # [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]] == Noord-Kaapland == # Angolana (Portugese gemeente) # Askham-Noenieput # Augrabies # Barkly-Wes # [[NG gemeente Brandvlei|Brandvlei]] # [[NG gemeente Britstown|Britstown]] # [[NG gemeente Carnarvon|Carnarvon]] # [[NG gemeente Daniëlskuil|Daniëlskuil]] # [[NG gemeente De Aar|De Aar]] # De Aar-Noord # [[NG gemeente Deben|Deben]] # Delportshoop # Diamantveld # Douglas # [[NG gemeente Dutoitspan|Dutoitspan]] # Goedvertrou # [[NG gemeente Griekwastad|Griekwastad]] # Groblershoop # Grootdrink # [[NG gemeente Grootrivier|Grootrivier]] # Hanover # Hartskroon # Hartswater # [[NG gemeente Hopetown|Hopetown]] # Jan Kempdorp # Kakamas # Kalahari # Kameelboom # [[Kanoneiland]] # Kathu # Keimoes # Kenhardt # [[NG gemeente Kimberley|Kimberley]] # Kimberley-Bakenskop # Kimberley-Bet-El # Kimberley-#Gacan # Kimberley-Harmonie # Kimberley-Vooruitsig # [[NG gemeente Kimberley-Wes|Kimberley-Wes]] # Kimberley-!Xun-Alfa # Kuruman # Kuruman-Die Oog # Lime Acres # Louisvale # Louwna # [[NG gemeente Loxton|Loxton]] # Mafikeng # Marchand # Mareetsane # Modderrivier-Ritchie # [[NG gemeente Neilersdrift|Neilersdrift]] # Noorderharts # Olifantshoek # Onder-Molopo # Orania # Oranjevallei # Petrusville-Uitsig # [[NG gemeente Petrusville|Petrusville]] # [[NG gemeente Philipstown|Philipstown]] # Piet Plessis # [[NG gemeente Plooysburg|Plooysburg]] # [[NG gemeente Postmasburg|Postmasburg]] # [[NG gemeente Prieska|Prieska]] # Reivilo # Stella # [[NG gemeente Strydenburg|Strydenburg]] # Tadcaster # Upington # Upington-Blydeville # Upington-Noord # Upington-Oos # Upington-Wes # Vanderkloof # Van Wyksvlei # Van Zylsrus # Vergelegen # Vosburg # Vryburg-Harmonie # Vryburg-Noord # Vryburg-Wes # Warrenton # [[NG gemeente Williston|Williston]] == KwaZulu-Natal == # [[NG gemeente Berea|Berea]] # Bergville # Cedarville-Matatiele # Dannhauser # Danskraal # [[NG gemeente Dundee|Dundee]] # Dundee-Suid # [[NG gemeente Durban|Durban]] # Durban-Oos # [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]] # Empangeni # Escombe # Eshowe # Estcourt # Glencoe-Oos (sien [[NG gemeente Glencoe|Glencoe]]) # [[NG gemeente Greytown|Greytown]] # Hayfields # Hluhluwe # Kokstad # Krantzkloof # [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]] # Louwsburg # Mandini # Margate # Meerensee # Melmoth # Mtubatuba # [[NG gemeente Newcastle|Newcastle]] # Newcastle Bergsig # Newcastle Die Kruin # Newcastle Drakensberg Vallei # Newcastle-Die Parke # Noordkus # [[NG gemeente Paulpietersburg|Paulpietersburg]] # [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] # [[NG gemeente Pietermaritzburg-Noord|Pietermaritzburg-Noord]] # [[NG gemeente Pinetown|Pinetown]] # Pongola # [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] # Port Shepstone # Richardsbaai # Scottburgh # Suidkus # Umhlanga # [[NG gemeente Utrecht|Utrecht]] # [[NG gemeente Vryheid|Vryheid]] # Vryheid-Suidoos # Vryheid-Wes # [[NG gemeente Weenen|Weenen]] # Westville # Winterton == Vrystaat == # Aandbloem # Allanridge # Andrew Murray (Bloemfontein) # Arlington # Bainsvlei # Bedelia # Berg-en-Dal # Bethlehem-Efrata # Bethlehem-Eureka # Bethlehem-Môrelig # Bethlehem-Noord # Bethlehem-Oos # Bethlehem-Panorama # [[NG gemeente Bethlehem-Wes|Bethlehem-Wes]] # [[NG gemeente Bethulie|Bethulie]] # [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemfontein]] (Tweetoringkerk) # [[NG gemeente Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord (Klipkerk)]] # [[NG gemeente Bloemfontein-Wes|Bloemfontein-Wes]] # [[NG gemeente Bloemheuwel|Bloemheuwel]] # Bloemvallei # [[NG gemeente Boshof|Boshof]] # [[NG gemeente Bothaville|Bothaville]] # Bothaville-Noord # [[NG gemeente Brandfort|Brandfort]] # Brandfort-Oos # [[NG gemeente Bultfontein|Bultfontein]] # Bultfontein-Oos # [[NG gemeente Clarens|Clarens]] # Clocolan # Cornelia # Dagbreek # De Bloem # [[NG gemeente Dealesville|Dealesville]] # Deneysville # [[NG gemeente Dewetsdorp|Dewetsdorp]] # [[NG gemeente Edenburg|Edenburg]] # Edenville # [[NG gemeente Estoire|Estoire]] # Excelsior # Fauna # [[NG gemeente Fauresmith|Fauresmith]] # Fichardtkruin # Fichardtpark # [[NG gemeente Ficksburg|Ficksburg]] # [[NG gemeente Fouriesburg|Fouriesburg]] # [[NG gemeente Frankfort|Frankfort]] # Gardeniapark # Harmonie # [[NG gemeente Harrismith|Harrismith]] # [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] # Heilbron-Suid # [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]] # [[NG gemeente Hertzogville|Hertzogville]] # Heuwelkruin # Heuwelsig # [[NG gemeente Hobhouse|Hobhouse]] # [[NG gemeente Hoopstad|Hoopstad]] # Hospitaalpark # Hugenoot # [[NG gemeente Jacobsdal|Jacobsdal]] # [[NG gemeente Jagersfontein|Jagersfontein]] # [[NG gemeente Kerkenberg|Kerkenberg]] # [[NG gemeente Kestell|Kestell]] # [[NG gemeente Koffiefontein|Koffiefontein]] # [[NG gemeente Koppies|Koppies]] # Koppies-Weltevrede # Kroonheuwel-Noord # [[NG gemeente Kroonstad|Kroonstad]] # [[NG gemeente Kroonstad-Noord|Kroonstad-Noord]] # Kroonstad-Oos # [[NG gemeente Kroonstad|Kroonstad-Suid]] # Kroonstad-Wes # [[NG gemeente Ladybrand|Ladybrand]] # Ladybrand-Noord # Langenhovenpark # Leeuwberg # [[NG gemeente Lindley|Lindley]] # [[NG gemeente Luckhoff|Luckhoff]] # [[NG gemeente Marquard|Marquard]] # Memel # Meyerhof # [[NG gemeente Noordhoek|Noordhoek]] # Odendaalsrus # Odendaalsrus-Oos # Onze Rust # Ooshoek # [[NG gemeente Oranjeville|Oranjeville]] # [[NG gemeente Parys|Parys]] # Parys-Oos # Parys-Suid # Parys-Wes # [[NG gemeente Paul Roux|Paul Roux]] # Pellissier # Petrus Steyn # [[NG gemeente Petrusburg|Petrusburg]] # [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]] # [[NG gemeente Reddersburg|Reddersburg]] # [[NG gemeente Reitz|Reitz]] # Reitz-Wes # Riebeeckstad # Riebeeckstad-Erfdeel # [[NG gemeente Rietfontein|Rietfontein]] # Rosendal # [[NG gemeente Rouxville|Rouxville]] # Sasolburg-Fakkel # Sasolburg-Fontein # Sasolburg-Sentraal # Sasolburg-Tuinedal # Sasolburg-Vier-Ankers # Schonkenville # [[NG gemeente Senekal|Senekal]] # Senekal-Noord # [[NG gemeente Smithfield|Smithfield]] # [[NG gemeente Soutpan|Soutpan]] # [[NG gemeente Springfontein|Springfontein]] # St Helena # [[NG gemeente Steynsrus|Steynsrus]] # Studentekerk # Taaibosspruit # [[NG gemeente Thaba 'Nchu-Tweespruit|Thaba 'Nchu-Tweespruit]] # [[NG gemeente Theunissen|Theunissen]] # Theunissen-Wes # [[NG gemeente Trompsburg|Trompsburg]] # [[NG gemeente Tweeling|Tweeling]] # Uitsig-Bloemfontein # Universitas # Universitasrif # Universitas-Wes # Vaalpark # [[NG gemeente Vanstadensrus|Vanstadensrus]] # [[NG gemeente Ventersburg|Ventersburg]] # [[NG gemeente Verkeerdevlei|Verkeerdevlei]] # Vierfontein # [[NG gemeente Viljoensdrif|Viljoensdrif]] # Viljoenskroon # [[NG gemeente Villiers|Villiers]] # Virginia # Virginia-Wes # [[NG gemeente Vrede|Vrede]] # [[NG gemeente Vredefort|Vredefort]] # Vrede-Wes # [[NG gemeente Warden|Warden]] # Waterbron # [[NG gemeente Welkom|Welkom]] # Welkom-Noord # Welkom-Suid # Welkom-Wes # [[NG gemeente Wepener|Wepener]] # Wesselsbron # Wesselsbron-Noord # Wilgehof # [[NG gemeente Winburg|Winburg]] # Witteberge # Woodland Hills NG Gemeenskapskerk # [[NG gemeente Zastron|Zastron]] == Goudland (voorheen Wes-Transvaal) == # [[NG gemeente Amalia]] # [[NG gemeente Biesiesvlei]] # [[NG gemeente Bloemhof]] # [[NG gemeente Bloemhof-Oos]] # [[NG gemeente Blyvooruitzicht]] # [[NG gemeente Bospoort]] # [[NG gemeente Carletonville-Wes]] # [[NG gemeente Carletonville-Suid]] # [[NG gemeente Christiana]] # [[NG gemeente Coligny]] # [[NG gemeente Coligny-Oos]] # [[NG gemeente Collage]] (Collage Gemeente) # [[NG gemeente Constantiakruin]] # [[NG gemeente Coram Deo]] # [[NG gemeente Culembeeck]] # [[NG gemeente Delareyville]] # [[NG gemeente Delareyville-Oos]] # [[NG gemeente Derby]] # [[NG gemeente Drie Riviere]] # [[NG gemeente Drie Riviere-Oos]] # [[NG gemeente Driehoek]] # [[NG gemeente Eerste Vesting]] # [[NG gemeente Elandia]] # [[NG gemeente Falcon Ridge]] # [[NG gemeente Florida-Suid]] # [[NG gemeente Fochville-Noord]] # [[NG gemeente Glaudina]] # [[NG gemeente Groot Marico]] # [[NG gemeente Hartebeestfontein]] # [[NG gemeente Helikonpark]] # [[NG gemeente Herman Steyn]] # [[NG gemeente Horison]] # [[NG gemeente Horison-Noord]] # [[NG gemeente Kerk tussen die Mielielande]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Doringkruin]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Flimieda]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Goudkop]] # [[NG gemeente Klerksdorp-La Hoff]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Noord]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Oos]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Suid]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Suidheuwels]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Wilkruin]] # [[NG gemeente Kliprivier]] # [[NG gemeente Klipvallei]] # [[NG gemeente Kloofendal]] # [[NG gemeente Kollegepark]] # [[NG gemeente Koster]] # [[NG gemeente Krugersdorp-Noord]] # [[NG gemeente Krugersdorp-Oos]] # [[NG gemeente Leeudoringstad]] # [[NG gemeente Lichtenburg]] # [[NG gemeente Lichtenburg-Oos]] # [[NG gemeente Lig en Lewe Lichtenburg]] # [[NG gemeente Losberg]] # [[NG gemeente Luipaardsvlei]] # [[NG gemeente Lux Deo]] (Arconpark en Sonlandpark smelt saam) # [[NG gemeente Magaliesburg]] # [[NG gemeente Makwassie]] # [[NG gemeente Malopo]] # [[NG gemeente Meiringspark]] # [[NG gemeente Meyerton]] # [[NG gemeente Meyerton-Oos]] # [[NG gemeente Meyertonpark]] # [[NG gemeente Middelvlei]] # [[NG gemeente Migdol]] # [[NG gemeente Mindalore]] # [[NG gemeente Muldersdrif]] # [[NG gemeente Nietverdiend]] # [[NG gemeente Noordvaal]] # [[NG gemeente Oberholzer]] # [[NG gemeente Olyfdal]] # [[NG gemeente Oor-die-Vaal]] # [[NG gemeente Oospark]] # [[NG gemeente Oosterlig]] (Vanderbijlpark) # [[NG gemeente Orkney]] # [[NG gemeente Ottosdal]]-Moedergemeente # [[NG gemeente Ottosdal-Suid]] # [[NG gemeente Paardekraal-Monument]] # [[NG gemeente Peacehaven]] # [[NG gemeente Potchefstroom]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Die Bult]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Grimbeekpark]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Miederpark]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Mooirivier]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Noord]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Oos]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Vyfhoek]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Wes]] # [[NG gemeente PUK-Kandelaar]] # [[NG gemeente Quellerina]] # [[NG gemeente Randfontein-Noord]] # [[NG gemeente Randfontein-Wes]] # [[NG gemeente Randpoort]] # [[NG gemeente Rant-en-Dal]] # [[NG gemeente Roodekrans]] # [[NG gemeente Roodepoort]] # [[NG gemeente Sannieshof]] # [[NG gemeente Schweizer-Reneke]] # [[NG gemeente Schweizer-Reneke-Noord]] # [[NG gemeente Sederpark]] # [[NG gemeente Skeerpoort]] # [[NG gemeente Skoonspruit]] # [[NG gemeente Spioenkop]] # [[NG gemeente Stilfontein]] # [[NG gemeente Stilfontein-Sentraal]] # [[NG gemeente Suiderkruis]] # [[NG gemeente Suiderlig]] # [[NG gemeente Suikerbos]] # [[NG gemeente Swartruggens]] # [[NG gemeente Unitaspark]] # [[NG gemeente Vaalrivier]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Oos]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Wes]] # [[NG gemeente Ventersdorp]] # [[NG gemeente Ventersdorp-Oos]] # [[NG gemeente Veranderde Lewens]] # [[NG gemeente Vereeniging]] # [[NG gemeente Welverdiend]] # [[NG gemeente Westonaria]] # [[NG gemeente Westonaria-Oos]] # [[NG gemeente Wilgespruit]] # [[NG gemeente Witpoortjie]] # [[NG gemeente Wolmaransstad]] # [[NG gemeente Zeerust]] # [[NG gemeente Zeerust-Noord]] == Noordelike Sinode == # [[NG gemeente Albertyn|Albertyn]] (opgeskort) # Andrew Murray Pretoria # Bendorpark # Bergtuin # Blouberg # [[NG gemeente Booysen|Booysen]] # Brits # [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]] # [[NG gemeente Capital Park|Capital Park-Concordia]] # [[NG gemeente Chegutu|Chegutu]] # [[NG gemeente Chinhoyi|Chinhoyi]] / Karoi # [[NG gemeente Chipinge|Chipinge]] # Dalunie # [[NG gemeente Daspoort|Daspoort]] # Dendron # [[NG gemeente Derdepoort|Derdepoort]] # Doornpoort # [[NG gemeente Lusaka|DRC of Zambia Lusaka]] # [[NG gemeente Nkana|DRC of Zambia Nkana]] # [[NG gemeente Dwaalboom|Dwaalboom]] # Elandsrand # Eldoraigne # Ellisras-Wes # Florandia # Florauna # Francistown # [[NG gemeente Groenkloof|Groenkloof]] # Haakdoorn # [[NG gemeente Harare|Harare]] # Hartbeespoort # Hartbeesspruit-Queenswood # Hulp en Hoop Gemeenskapskerk # Jan Niemandpark # [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] # Kameeldrif # [[Kerk-in-Suid]] (voorheen NG Wierdapark-Suid) # Koedoeskop # Koedoesrand # [[NG gemeente Krokodilrivier|Krokodilrivier]] # Levubu # Limpopo # [[NG gemeente Louis Trichardt|Louis Trichardt]] # [[NG gemeente Lynnwood|Lynnwood]] # [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] # Magalieskruin-Pretoria # Marikana # Marken # [[NG gemeente Marondera|Marondera-Rusape]] # [[NG gemeente Masvingo|Masvingo]] # [[NG gemeente Messina|Messina]] # Montana # Monumentpark # Monumentpark-Wes (oorgekom vanaf Oostelike Sinode) # Mootvallei # Môregloed # [[NG gemeente Mutare|Mutare]] # Naboomspruit # Noordoos-Pretoria # [[NG gemeente Northam|Northam]] # Nylstroom-Oos # Onderstepoort # Overkruin # Petronella # [[NG gemeente Pierneef|Pierneef]] # Pierneefrant # [[NG gemeente Pietersburg|Pietersburg]] # Pietersburg-Noord # Pietersburg-Oos # Pietpotgietersrus # Pretoria # Pretoria Dowes # [[NG gemeente Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] # Pretoria-Tuine # [[NG gemeente Quaggapoort|Quaggapoort]] # Raslouw # Renosterpoort # Rietfontein-Noord # Rietfontein-Suid # [[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera-Jakaranda]] # Roedtan # Rooihuiskraal # [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] # Rustenburg-Bergsig # Rustenburg-Proteapark # Rustenburg-Suid # SA Gemeente Londen # Sanddrift (opgeskort) # Sesmylspruit # Soekmekaar # Soutpansberg # Springbokvlakte # [[NG gemeente Suidoos-Pretoria|Suidoos-Pretoria]] # Thabazimbi # The Reeds # Tuinrand # Universiteitsoord # [[NG gemeente Vaalwater|Vaalwater]] # Valhalla # Valhalla-Suid # [[NG gemeente Villiera|Villieria]] # Vorentoe # Warmbad # Warmbad-Wes # [[NG gemeente Waterberg|Waterberg]] # Waterkloof # Waterkloofrif # Waverley # Waverley-Oos # [[NG gemeente Wesmoot|Wesmoot]] # [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]] # Wierdapark # Wonderboom # [[NG gemeente Wonderboompoort|Wonderboompoort]] # [[NG gemeente Wonderboom-Suid|Wonderboom-Suid]] # Wonderpark # Zambezi Christen Gemeente == Sinode Hoëveld == # [[NG gemeente Aan die Berg|Aan die Berg]] # [[NG gemeente Alberton-Noord|Alberton-Noord]] # [[NG gemeente Alberton-Oos|Alberton-Oos]] # [[NG gemeente Alberton-Suid|Alberton-Suid]] # [[NG gemeente Alberton-Wes|Alberton-Wes]] # [[NG gemeente Balfour|Balfour (Mpumalanga)]] # Benoni-Benjamin # [[NG gemeente Benoni-Noord|Benoni-Noord]] # [[NG gemeente Benoni-Oos|Benoni-Oos]] # [[NG gemeente Bethal|Bethal]] # Bethal-Noord # Birchleigh # Birchleigh-Noord # [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] (naam verander, nou Differentia) # Boksburgpark # [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] # [[NG gemeente Boksburg-Wes|Boksburg-Wes]] # Bonaeropark # Brackendal # Brackenhurst # [[NG gemeente Brakpan|Brakpan]] # Brakpan-Noord # [[NG gemeente Brakpan-Oos|Brakpan-Oos]] # [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]] # Brenthurst # Bryanston # [[NG gemeente Cachet|Cachet]] # [[NG gemeente Charl Cilliers|Charl Cilliers]] # [[NG gemeente Crosby|Crosby Christengemeenskap]] # Dalpark # Dalview # Danie Theron # [[NG gemeente Delmas|Delmas]] # Delmas-Wes # Deo Gloria # Dinwiddie # Dunnottar # Edenvale # Edleen # Eendracht # Effata vir Dowes # [[NG gemeente Elsburg|Elsburg]] # [[NG gemeente Elsburg-Suid|Elsburg-Suid]] # Elspark # Evander # Fairland # Fontainebleau # [[NG gemeente Forest Hill|Forest Hill]] # [[NG gemeente Germiston-Suid|Germiston-Suid]] # [[NG gemeente Greylingstad|Greylingstad]] # Greydene (Greymont waarby [[NG gemeente Westdene|Westdene]] [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]] is) # Grootvlei # [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg (Gauteng)]] # Impalapark # [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] # [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Andrew Murray]] # Jubilaté (voorheen Farrarmere, waarby Benoni ingelyf is) # Kempton-Hoogland # Kempton-Krag # Kempton-Kruin # [[NG gemeente Kemptonpark|Kemptonpark]] # Kemptonpark-Noord # [[NG gemeente Kemptonpark-Oos|Kemptonpark-Oos]] # Kemptonpark-Suid # [[NG gemeente Kensington|Kensington (Johannesburg)]] # [[NG gemeente Kiblerpark|Kiblerpark]] # Lambton-Germiston # Lindenpark # [[NG gemeente Melville|Melville Kruisgemeente]] # [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]] # Mooifontein # Nigel # Nigel-Oos # Nigel-Suid # Norkempark # Parkkruin Familiekerk # Presidentsoord # Primroseheuwel (gebruik die naam [[NG gemeente Omnia|Omnia]][[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]) # Primrose-Môrewag # [[NG gemeente Primrose-Oos|Primrose-Oos]] # [[NG gemeente Randburg|Randburg]] # Randburg-Suid # Rensburg # Riebeeckpark # Rynfield # [http://www.rondekerk.co.za/ Secunda (Rondekerk)] # Secunda-Goedehoop (waarby Kinross ingelyf is) # Secunda-Oos # Selcourt # Selectionpark # Sonhoogte # [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]] # Springs-Oos # Standerton # Standerton-Suid # Standerton-Wes # Strubenvale # Suikerbosrand # [[NG gemeente Sundra|Sundra]] # Sunwardpark # [[NG gemeente Townsview|Townsview]] # Trichardt # Triomf # Vandykpark # [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]] # Verwoerdpark # [[NG gemeente Waterval|Waterval]] # Welbekend # Weltevreden # [[NG gemeente Westdene|Westdene]] # [[NG gemeente Witfield|Witfield]] # [[NG gemeente Witfield-Wes|Witfield-Wes]] # Zesfontein == Oostelike Sinode == # Alkmaar # [[NG gemeente Amersfoort|Amersfoort]] # [[NG gemeente Amsterdam|Amsterdam]] # Badplaas # [[NG gemeente Barberton|Barberton]] # [[NG gemeente Belfast|Belfast]] # Blinkpan # Breyten # [[NG gemeente Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] # Burgersfort # [[NG gemeente Carolina|Carolina]] # Chrissiesmeer # Debruinpark-Ermelo # Dennesig # Doornkloof # [[NG gemeente Elarduspark|Elarduspark]] # Ermelo # Ermelo-Oos # Goedgegun-Swaziland # Graskop # Gravelotte # Groblersdal # Halfweghuis # Hazyview # Hendrina # Kampersrus # [[NG gemeente Kerksondermure|Kerksondermure]] # Kloofsig # Komatipoort # Kragveld # Krielpark # Krugerwildtuin # [[NG gemeente Laeveld|Laeveld]] # Letsitele # Ligkruis # Lux Mundi # [[NG gemeente Lydenburg|Lydenburg]] # Lydenburg-Suid # Lynnwoodrif # [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] # Lyttelton-Noord # Lyttelton-Oos # [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]] # Malelane # Marble Hall # [[NG gemeente Merlindale|Merlindale]] # Meyerspark # [[NG gemeente Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Mpumalanga]] # Middelburg-Kanonkop # Middelburg-Suid # [[NG gemeente Moreletapark|Moreletapark]] # [[NG gemeente Morgenzon|Morgenzon]] # [[NG gemeente Nelspruit|Nelspruit]] # Nelspruit-Suid # Nelspruit-Westergloed # Nooitgedacht # Ogies # Ohrigstad # Olifantsfontein # [[NG gemeente Paardekop|Paardekop]] # Phalaborwa # Pierre van Ryneveld # [[NG gemeente Piet Retief|Piet Retief]] # [[NG gemeente Premiermyn|Premiermyn]] # Pretoria-Faerie Glen # Pretoria-Garsfontein # Pretoria-Oosterlig # Rayton # Rietkuil # [[NG gemeente Roossenekal|Roossenekal]] # Sabie # Silvertonkruin # Skuilkrans # Tygerpoort (Pretoria) # Tzaneen # Tzaneen-Wolkberg # Valleisig # Volksrust # Volksrust-Suid # [[NG gemeente Wakkerstroom|Wakkerstroom]] # [[NG gemeente Witbank|Witbank]] # Witbank-Klipfontein # Witbank-Panorama # Witbank-Suid # Witbank-Vallei # Witrivier == Namibië == # Academia # Aranos # Ariamsvlei # Aroab # [[NG gemeente Bethanie|Bethanie]] # [[NG gemeente Gobabis|Gobabis]], waarby ingelyf Gobabis-Suid op [[21 Oktober]] [[2012]] # [[NG gemeente Gochas|Gochas]] # Grootfontein # Hentiesbaai # Kalkrand # Kamanjab # Kamanjab-Opuwo # Karasburg # [[NG gemeente Keetmanshoop|Keetmanshoop]] # Koës # [[NG gemeente Leonard|Leonardville]] # [[NG gemeente Lüderitz|Lüderitz]] # Luhebu-Noord # [[NG gemeente Maltahöhe|Maltahöhe]] # [[NG gemeente Mariental|Mariental]] # [[NG gemeente Oewer|Oewer]] ([[Noordoewer]]) # [[NG gemeente Okahandja|Okahandja]] # [[NG gemeente Omaruru|Omaruru]] # Oranjemund (oorgedra van Wes-en-Suid-Kaapland in 2013) # Otavi # [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]] # [[NG gemeente Outjo|Outjo]] # Pionierspark # Rundu # Stampriet # Suiderhof # Swakopmund # Tsumeb # Tsumkwe # [[NG gemeente Usakos|Usakos]] # Verre Noord # Walvisbaai # Walvisbaai-Meersig # [[NG gemeente Warmbad|Warmbad Namibië]] # Western-Caprivi # Wildevy # [[NG gemeente Windhoek|Windhoek]] # Windhoek-Eros # [[NG gemeente Windhoek-Oos|Windhoek-Oos]] # Windhoek-Wes == Sien ook == * [[Lys van ingelyfde NG gemeentes]] * [[Lys van eerste honderd NG gemeentes in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == * [http://ngkerk.org.za/wp/index.php/sinodes/ NG Kerk sinodes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127115120/http://ngkerk.org.za/wp/index.php/sinodes/ |date=27 November 2016 }} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] i10w3pnb0nvzu50spnwpohlcyld2ike 2891599 2891597 2026-04-08T10:50:50Z ~2026-21625-56 205908 2891599 wikitext text/x-wiki [[Beeld:NG kerk Warmbad-Wes, Morné van Rooyen, 2018.jpg|240px|duimnael|regs|Die [[NG gemeente Warmbad-Wes]] se kerkgebou.]] [[Beeld:NG kerk De Bloem, George Pietersen, 2016.jpg|duimnael|regs|260px|Die [[NG gemeente De Bloem|NG kerk De Bloem]], Bloemfontein.]] [[Lêer:NG kerk Ysterplaat-Suid regop 2016.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Ysterplaat-Suid]].]] [[Lêer:NGSuidpunthoekaansig.jpg|duimnael|regs|240px|Die NG gemeente Suidpunt.]] [[Lêer:NG kerk Wellington-Noord.jpg|duimnael|regs|240px|NG kerk Wellington-Noord.]] [[Lêer:NG kerk Villiersdorp regop 1.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Villiersdorp|NG kerk Villiersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Oudtshoorn met toring.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Oudtshoorn|NG moederkerk]] op [[Oudtshoorn]].]] [[Lêer:NG kerk Kestell Peet Schabort.JPG|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Kestell|NG kerk Kestell]].]] [[Lêer:NG kerk Tulbagh.jpg|regs|250px|duimnael|Die [[NG gemeente Tulbagh|NG kerk Tulbagh]].]] [[Lêer:Moederkerk Graaff-Reinet 1.jpg|regs|duimnael|180px|Die [[NG gemeente Graaff-Reinet]].]] [[Lêer:NG kerk Hopefield regop.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Hopefield]].]] [[Lêer:NG kerk Upington regop.jpg|duimnael|180px|regs|Die NG moederkerk op [[Upington]].]] [[Lêer:NG kerk Kimberley Christiaan Cloete 2015.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Kimberley]].]] [[Lêer:NG kerk Merweville plat.jpg|duimnael|regs|240px|Die [[NG gemeente Merweville]].]] [[Lêer:NG kerk Bellville-Wes.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Bellville-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk Prieska regop.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Prieska]].]] [[Lêer:NG kerk Vredenburg.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG moederkerk op [[Vredenburg]].]] [[Lêer:NG kerk Vredenburg-Akkerdyk.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk Vredenburg-Akkerdyk.]] [[Lêer:NG kerk Kenhardt.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerk op [[Kenhardt]].]] [[Lêer:NG kerk Bellville.jpg|regs|duimnael|180px|[[NG gemeente Bellville|NG kerk Bellville]].]] [[Lêer:NG kerk Loeriesfontein.jpg|duimnael|regs|250px|Die kerk van die [[NG gemeente Loeriesfontein]].]] [[Lêer:NG kerk Vanwyksvlei.jpg|regs|duimnael|250px|Die NG kerk op [[Vanwyksvlei]].]] [[Lêer:NG kerk Agter-Paarl.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk Agter-Paarl.]] [[Lêer:NG kerk Parow-Noord syaansig 2.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerk Parow-Noord.]] [[Lêer:Rawsonville NG kerk.jpg|regs|180px|duimnael|NG kerk Goudini, [[Rawsonville]].]] [[Lêer:NG kerk Lady Grey 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Lady Grey]].]] [[Lêer:NG kerk Indwe 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Indwe]].]] [[Lêer:NG kerk Newtonpark.jpg|180px|regs|duimnael|[[NG gemeente Newtonpark]].]] [[Lêer:NG kerk Philipstown 1.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Philipstown]].]] [[Lêer:NG kerk De Tyger 2.jpg|regs|duimnael|180px|Die NG kerk De Tyger.]] [[Lêer:NG kerk Klipplaat 2.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Klipplaat]].]] [[Lêer:NG kerk Leeu-Gamka 1.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Leeu-Gamka]].]] [[Lêer:NG kerk Calvinia-Hantam regop.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Calvinia-Hantam.]] [[Lêer:NG kerk Gamkavallei.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Gamkavallei]].]] [[Lêer:NG kerk Murraysburg 2.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Murraysburg]].]] [[Lêer:NG kerk Aurora 1917.jpg|200px|regs|duimnael|Die [[NG gemeente Aurora]].]] [[Lêer:NG kerk Richmond 1.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Richmond]].]] [[Lêer:NG kerk Hanover 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Hanover|NG kerk Hanover]].]] [[Lêer:NG kerk Porterville regop 2.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Porterville.]] [[Lêer:NG kerk De Aar 2.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente De Aar]].]] [[Lêer:NG kerk Port Elizabeth-Wes 2013.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Port Elizabeth-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk De Aar-Noord 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente De Aar-Noord]].]] [[Lêer:NG kerk Sydenham Facebook.jpg|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Sydenham]].]] [[Lêer:NG kerk Britstown 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Britstown]].]] [[Lêer:NG kerk Brandvlei.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[NG gemeente Brandvlei|NG kerkgebou op Brandvlei]].]] [[Lêer:NG kerk Bethlehem-Wes.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente Bethlehem-Wes|NG kerkgebou Bethlehem-Wes]].]] [[Lêer:NG kerk Colesberg 3.jpg|duimnael|regs|220px|[[NG gemeente Colesberg]].]] [[Lêer:NG gemeente Rouxville regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Rouxville]].]] [[Lêer:George NG kerk regop.jpg|regs|180px|duimnael|[[NG gemeente George]].]] [[Lêer:NG kerk Wellington 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Wellington]].]] [[Lêer:NG gemeente Paterson kerkgebou.jpg|regs|duimnael|250px|[[NG gemeente Paterson]].]] [[Lêer:NG kerk Dordrecht 2012 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Dordrecht]].]] [[Lêer:NG kerk Steynsburg 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Steynsburg]].]] [[Lêer:NG kerk Tarkastad 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Tarkastad]].]] [[Lêer:NG kerk Bethlehem.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Bethlehem]].]] [[Lêer:NG gemeente Simondium.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerk, [[Simondium]].]] [[Lêer:NG kerk Nieu-Bethesda vooraansig.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Nieu-Bethesda]].]] [[Lêer:NG kerk Barkly-Oos 2012 2.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Barkly-Oos]].]] [[Lêer:Elliot NG kerk 1.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[NG gemeente Elliot]].]] [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 2012 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Burgersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Rondebosch 2012.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Rondebosch]].]] [[Lêer:George NG kerk regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente George]].]] [[Lêer:NG kerk Parow-Noord.jpg|duimnael|regs|180px|NG gemeente Parow-Noord.]] [[Lêer:NG kerk Adelaide toring 2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Adelaide]].]] [[Lêer:Nuwekerk Graaff-Reinet 2012.jpg|duimnael|regs|250px|[[Nuwekerk, Graaff-Reinet]].]] [[Lêer:NG kerk Burgersdorp 1917.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Burgersdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Grabouw.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou op [[Grabouw]].]] [[Lêer:Molteno NG kerk vooraansig.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Molteno]].]] [[Lêer:Uniondale NG kerk 2012 1.jpg|duimnael|regs|250px|Die NG kerkgebou op [[Uniondale]].]] [[Lêer:NG Kerk Joubertina Langkloof 1.jpg|duimnael|regs|180px|Die NG kerkgebou op [[Joubertina]].]] [[Lêer:NG kerk Buffeljagsrivier.jpg|duimnael|regs|180px|Die NG kerkgebou op [[Buffeljagsrivier]].]] [[Lêer:NG kerk Hermanus.jpg|duimnael|regs|250px|NG kerkgebou op [[Hermanus]].]] [[Lêer:Franschhoekkerk.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Franschhoek|NG kerkgebou op Franschhoek]].]] [[Lêer:Touwsrivier Louw (3).JPG|duimnael|regs|200px|Die gebou van die NG gemeente op [[Touwsrivier]].]] [[Lêer:Ou NG kerk Bedford Glen Lynden.jpg|duimnael|regs|250px|[[Glen Lynden]].]] [[Lêer:NG kerk Nieu-Bethesda.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Nieu-Bethesda]].]] [[Lêer:Dutch Reformed Church Alberton.JPG|duimnael|regs|180px|Die [[NG gemeente Alberton|NG moederkerk op Alberton]].]] [[Lêer:Durban NG kerk.jpg|duimnael|regs|180px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Durban]].]] [[Lêer:Wolmaransstad-NG Kerk-001.jpg|duimnael|180px|Die gebou van die [[NG gemeente Wolmaransstad]].]] [[Lêer:Bloemhofkerk.jpg|duimnael|180px|Die gebou van die [[NG gemeente Bloemhof]].]] [[Lêer:Ladysmithkerk.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Ladysmith]] se kerkgebou.]] [[Lêer:Salisburykerk.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Harare]].]] [[Lêer:NG-KerkBredasdorp.JPG|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou op [[Bredasdorp]].]] [[Lêer:NG kerk Pearston regop.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Pearston]].]] [[Lêer:NG kerk Prins Albert.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Prins Albert]].]] [[Lêer:NG kerk De Rust vooraansig.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente De Rust]].]] [[Lêer:NG kerk Lindley Peet Schabort 2.jpg|regs|250px|duimnael|[[NG gemeente Lindley]].]] [[Lêer:NG kerk Sterkstroom 2012 1.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Sterkstroom]].]] [[Lêer:Ruiterwacht NG kerk Wynand Louw.jpg|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente Ruyterwacht.]] [[Lêer:NG kerk Vrijzee Wynand Louw.jpg|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente Vrijzee, Goodwood, [[Kaapstad]].]] [[Lêer:Voortrekkerkerk Pietermaritzburg.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Pietermaritzburg]].]] [[Lêer:NG kerk Riviersonderend.JPG|regs|duimnael|180px|Die gebou van die NG gemeente [[Riviersonderend]].]] [[Lêer:NG kerk Sutherland 2012.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerk, [[Sutherland]].]] [[Lêer:NG kerk Bethulie 1917.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Bethulie]].]] [[Lêer:NG kerk Caledon.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Caledon]].]] [[Lêer:NG kerkgebou Strand.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Die Strand]].]] [[Lêer:Somerset-Wes eerste NG kerk.JPG|duimnael|250px|regs|[[NG gemeente Somerset-Wes]].]] [[Lêer:Klipkerk.jpg|duimnael|180px|regs|Die gebou van die NG gemeente Namakwaland op [[Springbok, Noord-Kaap]].]] [[Lêer:NG Tamboerskloof2.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Tamboerskloof]].]] [[Lêer:Groote Kerk 2009.jpg|duimnael|240px|regs|[[NG gemeente Kaapstad]].]] [[Lêer:NGK Constantia.jpg|duimnael|250px|regs|[[NG gemeente Constantia]].]] [[Lêer:Napier Louw.JPG|duimnael|180px|regs|NG kerkgebou, [[Napier]].]] [[Lêer:NGK Zwaanswyk.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Zwaanswyk]].]] [[Lêer:Tafelbergkerk2.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Tafelberg]].]] [[Lêer:Strooidakkerk, Paarl.jpg|duimnael|240px|regs|[[NG gemeente Paarl]].]] [[Lêer:Toringkerk detail toring.JPG|duimnael|180px|[[Toringkerk]], [[Paarl]].]] [[Lêer:NG kerk Drieankerbaai 2015.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Drieankerbaai]].]] [[Lêer:NG kerk Stellenbosch.jpg|duimnael|180px|NG kerk [[Stellenbosch]].]] [[Lêer:NG kerk Duplessis Ida.jpg|duimnael|regs|180px|Kerkgebou van die destydse [[NG gemeente Du Plessis]], ingelyf by [[NG gemeente Indwe]].]] [[Lêer:NG kerk Cradock.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Cradock]].]] [[Lêer:Pinelandskerkgebou.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Pinelands]].]] [[Lêer:NG kerk Beaufort-Wes 2013 1.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Beaufort-Wes|NG kerk Beaufort-Wes]].]] [[Lêer:NGK Obs.jpg|duimnael|240px|[[NG gemeente Observatory]].]] [[Lêer:NG kerk Wynberg 2013 1.jpg|duimnael|regs|240px|[[NG gemeente Wynberg]].]] [[Lêer:NG kerk Albanie 2013.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Albanie]] se kerkgebou op [[Riebeek-Oos]].]] [[Lêer:NG kerk Parow.jpg|duimnael|regs|180px|[[NG gemeente Parow]].]] [[Lêer:NG kerk Tygerberg.jpg|duimnael|regs|180px|NG kerkgebou Tygerberg.]] [[Lêer:NG kerk Gamka-Oos.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Gamka-Oos]].]] [[Lêer:NG kerk Colesberg 1917.jpg|duimnael|regs|250px|[[NG gemeente Colesberg]].]] [[Lêer:Stanford NG kerk.jpg|duimnael|180px|NG kerkgebou, [[Stanford]].]] [[Lêer:De Doorns Louw.JPG|duimnael|180px|NG kerkgebou, [[De Doorns]].]] [[Lêer:Goodwood NG kerk Wynand Louw 4.jpg|duimnael|180px|regs|NG kerkgebou, Goodwood.]] [[Lêer:NG kerk Philadelphia 2.jpg|duimnael|250px|[[NG gemeente Philadelphia]].]] [[Lêer:NG kerkgebou Swartland.jpg|duimnael|180px|[[NG gemeente Swartland|NG kerk Swartland]].]] [[Lêer:NG kerk Darling.jpg|duimnael|250px|NG kerkgebou, Darling.]] [[Lêer:NG kerk Lichtenburg.jpg|duimnael|180px|regs|[[NG gemeente Lichtenburg]].]] 'n Volledige lys van al die gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die nege Sinodes in [[Suid-Afrika]] sowel as in [[Namibië]]. == Wes-en-Suid-Kaapland == # Aggeneys # Agter-Paarl # [[NG gemeente Albertinia|Albertinia]] # [[NG gemeente Alexanderbaai|Alexanderbaai]] # Ashton # [[NG gemeente Aurora|Aurora]] # [[NG gemeente Barrydale|Barrydale]] # [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]] # Bellville # Bellville-Noord # Bellville-Oos # Bellville-Riebeeck # Bellville-Uitsig # Bellville-Vallei # [[NG gemeente Bellville-Wes|Bellville-Wes]] # Blanco # [[NG gemeente Bloubergstrand]] # Boesmanland (Springbok) # Bothasig # Brackenfell # [[NG gemeente Brackenfell-Proteahoogte|Brackenfell-Proteahoogte]] # Brackenfell-Wes # Brandwacht # Bredasdorp # Buffeljagsrivier # [[NG gemeente Caledon|Caledon]] # Caledon-Wes # Calitzdorp # [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]] # Calvinia-Hantam # Cape Peninsula Reformed Congregation # [[NG gemeente Ceres|Ceres]] # Ceresvallei # Citrusdal # [[NG gemeente Clanwilliam|Clanwilliam]] # [[NG gemeente Constantia|Constantia]] # Danabaai # [[NG gemeente Darling|Darling]] # De la Bat # [[NG gemeente De Rust|De Rust]] # De Tyger # Die Gemeenskapkerk # [[NG gemeente Die Strand|Die Strand]] - opgeskort # Die Vleie # Drakenstein (Paarl) # [[NG gemeente Drieankerbaai|Drieankerbaai]] # [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]] # Durbanville-Bergsig # Eendekuil # [[NG gemeente Franschhoek|Franschhoek]] # [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] # [[NG gemeente Gamka-Oos|Gamka-Oos]] # [[NG gemeente Gamkavallei|Gamkavallei]] # Gansbaai # Garies # [[NG gemeente George|George]] # George-Bergsig # George-Denneoord # [[NG gemeente George-Suid|George-Suid]] # George-Tuinedal # Goodwood # Goodwoodpark # Gordonsbaai # Goudini # Graafwater # Grabouw # Greyton # Groot-Brakrivier # Grootmist # Hartenbos # Heidekoppie # Heidelberg (Wes-Kaap) # Helderberg # [[NG gemeente Herbertsdale|Herbertsdale]] # Hermanus # [[NG gemeente Herold|Herold]] # [[NG gemeente Hopefield|Hopefield]] # Hottentots-Holland # [[NG gemeente Houtbaai|Houtbaai]] # [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]] # Kamieskroon # [[NG gemeente Kangovalleie|Kangovalleie]] # Karatara (opgeskort) # Kenridge # [[NG gemeente Klawer|Klawer]] # Kleinmond # [[NG gemeente Knysna|Knysna]] # Koringberg # Kraaifontein # Kraaifontein-Noord # [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivier]] # Kuilsrivier-De Eike # Kuilsrivier-Digtebij # Kuilsrivier-Suid # La Belle # La Rochelle # Laaiplek # [[NG gemeente Ladismith|Ladismith]] # Laingsburg # Lambertsbaai # [[NG gemeente Langebaan|Langebaan]] # Leeu-Gamka # Leipoldtville # [[NG gemeente Loeriesfontein|Loeriesfontein]] # Lourensrivier-Strand # Lutzville # [[NG gemeente Maitland|Maitland Gemeenskapskerk]] # McGregor # Melkbosstrand # [[NG gemeente Merweville|Merweville]] # [[NG gemeente Montagu|Montagu]] # Monte Vista # Moorreesburg # [[NG gemeente Mosselbaai|Mosselbaai]] # Mosselbaai-Suid # Murray (De Doorns) # [[NG gemeente Namakwaland|Namakwaland]] (Springbok) # [[NG gemeente Napier|Napier]] # Nieuwoudtville # Nuwerus # [[NG gemeente Observatory|Observatory]] # Onrusrivier # Oostersee # Op-die-Berg (Ceres) # Ottery # [[NG gemeente Oudtshoorn|Oudtshoorn]] # Oudtshoorn-Noord # Oudtshoorn-Park # Oudtshoorn-Suid # Oudtshoorn-Welgeluk # Oudtshoorn-Wes # [[NG gemeente Outeniqualand|Outeniqualand]] # [[NG gemeente Paarl|Paarl]] # [[Paarlberg]] # Paarlvallei # Parke Gemeente # [[NG gemeente Parow|Parow]] # Parow-Noord # Parow-Panorama # Parowvallei # Parowvallei-Oos # Parow-Welgelegen # [[NG gemeente Philadelphia|Philadelphia]] # [[NG gemeente Piketberg|Piketberg]] # [[NG gemeente Pinelands|Pinelands]] # Plettenbergbaai # Plumstead # Pofadder # Port Nolloth # Porterville # Prince Alfred’s Hamlet # [[NG gemeente Prins Albert|Prins Albert]] # [[NG gemeente Redelinghuys|Redelinghuys]] # Reebok # [[NG gemeente Richmond|Richmond]] # Riebeek Valley Community Church # [[NG gemeente Riebeek-Kasteel|Riebeek-Kasteel]] # [[NG gemeente Riebeek-Wes|Riebeek-Wes]] # [[NG gemeente Riversdal|Riversdal]] # Riversdal-Wes # Riviersonderend # [[NG gemeente Robertson|Robertson]] # Robertson-Oos # [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]] # [[NG gemeente Ruyterwacht|Ruyterwacht]] # Saldanha # Simon van der Stel # Simondium # Simonstad # [[NG gemeente Somerset-Wes|Somerset-Wes]] # [[NG gemeente Sonnekus|Sonnekus]] # Sonstraal # St Helenabaai # [[NG gemeente St. Stephen's|St Stephen’s]] # Stanford # Stellenberg # [[NG gemeente Stellenbosch|Stellenbosch]] # Stellenbosch-Noord # Stellenbosch-Sentraal # Stellenbosch-Welgelegen # Stellenbosch-Wes # Stilbaai # Strand-Noord # Suider-Paarl # Suider-Strand # Suidpunt # [[NG gemeente Sutherland|Sutherland]] # [[NG gemeente Swartland|Swartland]] # Swartland-Noord # [[NG gemeente Swellendam|Swellendam]] # Table View # [[NG gemeente Tafelberg|Tafelberg]] (gedisassosieer) # [[NG gemeente Tamboerskloof|Tamboerskloof]] # Thornton # [[Toringkerk]] # Touwsrivier # [[NG gemeente Tulbagh|Tulbagh]] # [[NG gemeente Uniondale|Uniondale]] # Vandermerwe (Bonnievale) # Vanrhynsdorp # Vanwyksdorp # Vasco # Velddrif # [[NG gemeente Victoria-Wes|Victoria-Wes]] # [[NG gemeente Villiersdorp|Villiersdorp]] # [[NG gemeente Vishoek|Vishoek]] # [[NG gemeente Volmoed|Volmoed]] # Vredelust # Vredenburg # Vredenburg-Akkerdyk # [[NG gemeente Vredendal|Vredendal]] # Vrijzee # Welgemoed # [[NG gemeente Wellington|Wellington]] # Wellington-Noord # Wellington-Oos # Wolseley # [[NG gemeente Worcester|Worcester]] # Worcester-Audenberg # Worcester-Brandwag # Worcester-De la Bat # [[NG gemeente Worcester-Noord|Worcester-Noord]] # [[NG gemeente Worcester-Oos|Worcester-Oos]] # [[NG gemeente Worcester-Vallei|Worcester-Vallei]] # [[NG gemeente Wynberg|Wynberg]] # [[NG gemeente Ysterplaat|Ysterplaat]] # Ysterplaat-Suid # [[NG gemeente Zwaanswyk|Zwaanswyk]] == Oos-Kaapland == # [[NG gemeente Aberdeen|Aberdeen]] # [[NG gemeente Adelaide|Adelaide]] # [[NG gemeente Albanie|Albanie]] # [[NG gemeente Alexandria|Alexandria]] # Algoapark # Algoa Gemeenskapskerk # [[NG gemeente Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] # [[NG gemeente Barkly-Oos|Barkly-Oos]] # [[NG gemeente Bothasrus|Bothasrus]] # Buffelsrivier # [[NG gemeente Burgersdorp|Burgersdorp]] # Cambridge # [[NG gemeente Cathcart|Cathcart]] # [[NG gemeente Colesberg|Colesberg]] # [[NG gemeente Cradock|Cradock]] # Cradock-Noord # Cradock-Oos # Despatch-Dagbreek # Despatch-Eendrag # Despatch-Noord # Despatch-Suid # Dias # [[NG gemeente Dordrecht|Dordrecht]] # [[NG gemeente Elliot|Elliot]] # [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]] # Gamtoosvallei # Gamtoosvallei-Oos # [[Glen Lynden]] # Gonubie # [[NG gemeente Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] # Grasvoëlkop # [[NG gemeente Hofmeyr|Hofmeyr]] # [[NG gemeente Humansdorp|Humansdorp]] # Humansdorp-Oos # [[NG gemeente Indwe|Indwe]] # [[NG gemeente Jamestown|Jamestown]] # [[NG gemeente Jansenville|Jansenville]] # Jeffreysbaai # Joubertina # [[NG gemeente Kareedouw|Kareedouw]] # [[NG gemeente King William's Town|King William’s Town]] # [[NG gemeente Klipplaat|Klipplaat]] # Kraggakamma # [[NG gemeente Lady Grey|Lady Grey]] # [[NG gemeente Loerie|Loerie]] # [[NG gemeente Maclear|Maclear]] # [[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg Karoo]] # [[NG gemeente Misgund|Misgund]] # [[NG gemeente Molteno|Molteno]] # [[NG gemeente Mthatha|Mthatha]] # [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]] # Nahoon # Newtonpark # [[NG gemeente Nieu-Bethesda|Nieu-Bethesda]] # [[NG gemeente Noupoort|Noupoort]] # [[NG gemeente Oos-Londen|Oos-Londen]] # Oos-Londen-Noord # Oos-Londen-Wesheuwels # Parkheuwel (Port Elizabeth) # [[NG gemeente Paterson|Paterson]] # Patmos # [[NG gemeente Pearston|Pearston]] # [[NG gemeente Port Elizabeth|Port Elizabeth]] # Port Elizabeth-De Duin # Port Elizabeth-Heideveld # Port Elizabeth-Hoogland # Port Elizabeth-Lorraine # Port Elizabeth-Nooitgedacht # [[NG gemeente Port Elizabeth-Noord|Port Elizabeth-Noord]] # Port Elizabeth-Oos # [[NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal|Port Elizabeth-Sentraal / Anchor of Hope]] # Port Elizabeth-Sherwood # Port Elizabeth-Sionsrand # Port Elizabeth-Sonheuwels # [[NG gemeente Port Elizabeth-Wes|Port Elizabeth-Wes]] # [[NG gemeente Queenstown|Queenstown]] # Retief (Despatch) # [[NG gemeente Rietbron|Rietbron]] # [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] # Somerstrand # Sondagsrivier (Kirkwood) # Sondagsriviermond # Sondagsrivier-Suid # [[NG gemeente Sterkstroom|Sterkstroom]] # [[NG gemeente Steynsburg|Steynsburg]] # [[NG gemeente Steytlerville|Steytlerville]] # [[NG gemeente Stutterheim|Stutterheim]] # Swartkopsrivier (van [[6 Maart]] [[2016]] af Blouwaterbaai Familiekerk) # [[NG gemeente Sydenham|Sydenham (Port Elizabeth)]] # [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] # Tsitsikamma # [[NG gemeente Ugie|Ugie]] # [[NG gemeente Uitenhage|Uitenhage]] # Uitenhage-De Mist # Uitenhage-Noord # Uitenhage-Oos # Uitenhage-Winterhoek # Vanstadensrivier # [[NG gemeente Venterstad|Venterstad]] # [[NG gemeente Walmer|Walmer]] # [[NG gemeente Waterford|Waterford]] # Waypoint-gemeenskapskerk # [[NG gemeente Willowmore|Willowmore]] == Noord-Kaapland == # Angolana (Portugese gemeente) # Askham-Noenieput # Augrabies # Barkly-Wes # [[NG gemeente Brandvlei|Brandvlei]] # [[NG gemeente Britstown|Britstown]] # [[NG gemeente Carnarvon|Carnarvon]] # [[NG gemeente Daniëlskuil|Daniëlskuil]] # [[NG gemeente De Aar|De Aar]] # De Aar-Noord # [[NG gemeente Deben|Deben]] # Delportshoop # Diamantveld # Douglas # [[NG gemeente Dutoitspan|Dutoitspan]] # Goedvertrou # [[NG gemeente Griekwastad|Griekwastad]] # Groblershoop # Grootdrink # [[NG gemeente Grootrivier|Grootrivier]] # Hanover # Hartskroon # Hartswater # [[NG gemeente Hopetown|Hopetown]] # Jan Kempdorp # Kakamas # Kalahari # Kameelboom # [[Kanoneiland]] # Kathu # Keimoes # Kenhardt # [[NG gemeente Kimberley|Kimberley]] # Kimberley-Bakenskop # Kimberley-Bet-El # Kimberley-#Gacan # Kimberley-Harmonie # Kimberley-Vooruitsig # [[NG gemeente Kimberley-Wes|Kimberley-Wes]] # Kimberley-!Xun-Alfa # Kuruman # Kuruman-Die Oog # Lime Acres # Louisvale # Louwna # [[NG gemeente Loxton|Loxton]] # Mafikeng # Marchand # Mareetsane # Modderrivier-Ritchie # [[NG gemeente Neilersdrift|Neilersdrift]] # Noorderharts # Olifantshoek # Onder-Molopo # Orania # Oranjevallei # Petrusville-Uitsig # [[NG gemeente Petrusville|Petrusville]] # [[NG gemeente Philipstown|Philipstown]] # Piet Plessis # [[NG gemeente Plooysburg|Plooysburg]] # [[NG gemeente Postmasburg|Postmasburg]] # [[NG gemeente Prieska|Prieska]] # Reivilo # Stella # [[NG gemeente Strydenburg|Strydenburg]] # Tadcaster # Upington # Upington-Blydeville # Upington-Noord # Upington-Oos # Upington-Wes # Vanderkloof # Van Wyksvlei # Van Zylsrus # Vergelegen # Vosburg # Vryburg-Harmonie # Vryburg-Noord # Vryburg-Wes # Warrenton # [[NG gemeente Williston|Williston]] == KwaZulu-Natal == # [[NG gemeente Berea|Berea]] # Bergville # Cedarville-Matatiele # Dannhauser # Danskraal # [[NG gemeente Dundee|Dundee]] # Dundee-Suid # [[NG gemeente Durban|Durban]] # Durban-Oos # [[NG gemeente Durban-Wes|Durban-Wes]] # Empangeni # Escombe # Eshowe # Estcourt # Glencoe-Oos (sien [[NG gemeente Glencoe|Glencoe]]) # [[NG gemeente Greytown|Greytown]] # Hayfields # Hluhluwe # Kokstad # Krantzkloof # [[NG gemeente Ladysmith|Ladysmith]] # Louwsburg # Mandini # Margate # Meerensee # Melmoth # Mtubatuba # [[NG gemeente Newcastle|Newcastle]] # Newcastle Bergsig # Newcastle Die Kruin # Newcastle Drakensberg Vallei # Newcastle-Die Parke # Noordkus # [[NG gemeente Paulpietersburg|Paulpietersburg]] # [[NG gemeente Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] # [[NG gemeente Pietermaritzburg-Noord|Pietermaritzburg-Noord]] # [[NG gemeente Pinetown|Pinetown]] # Pongola # [[NG gemeente Port Natal|Port Natal]] # Port Shepstone # Richardsbaai # Scottburgh # Suidkus # Umhlanga # [[NG gemeente Utrecht|Utrecht]] # [[NG gemeente Vryheid|Vryheid]] # Vryheid-Suidoos # Vryheid-Wes # [[NG gemeente Weenen|Weenen]] # Westville # Winterton == Vrystaat == # Aandbloem # Allanridge # Andrew Murray (Bloemfontein) # Arlington # Bainsvlei # Bedelia # Berg-en-Dal # Bethlehem-Efrata # Bethlehem-Eureka # Bethlehem-Môrelig # Bethlehem-Noord # Bethlehem-Oos # Bethlehem-Panorama # [[NG gemeente Bethlehem-Wes|Bethlehem-Wes]] # [[NG gemeente Bethulie|Bethulie]] (gedisassosieer) # [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemfontein]] (Tweetoringkerk) # [[NG gemeente Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord (Klipkerk)]] # [[NG gemeente Bloemfontein-Wes|Bloemfontein-Wes]] # [[NG gemeente Bloemheuwel|Bloemheuwel]] # Bloemvallei # [[NG gemeente Boshof|Boshof]] # [[NG gemeente Bothaville|Bothaville]] # Bothaville-Noord # [[NG gemeente Brandfort|Brandfort]] # Brandfort-Oos # [[NG gemeente Bultfontein|Bultfontein]] # Bultfontein-Oos # [[NG gemeente Clarens|Clarens]] # Clocolan # Cornelia # Dagbreek # De Bloem # [[NG gemeente Dealesville|Dealesville]] # Deneysville # [[NG gemeente Dewetsdorp|Dewetsdorp]] # [[NG gemeente Edenburg|Edenburg]] # Edenville # [[NG gemeente Estoire|Estoire]] # Excelsior # Fauna # [[NG gemeente Fauresmith|Fauresmith]] # Fichardtkruin # Fichardtpark # [[NG gemeente Ficksburg|Ficksburg]] # [[NG gemeente Fouriesburg|Fouriesburg]] # [[NG gemeente Frankfort|Frankfort]] # Gardeniapark # Harmonie # [[NG gemeente Harrismith|Harrismith]] # [[NG gemeente Heilbron|Heilbron]] (opgeskort) # Heilbron-Suid (gedisassosieer) # [[NG gemeente Hennenman|Hennenman]] # [[NG gemeente Hertzogville|Hertzogville]] # Heuwelkruin # Heuwelsig # [[NG gemeente Hobhouse|Hobhouse]] # [[NG gemeente Hoopstad|Hoopstad]] # Hospitaalpark # Hugenoot # [[NG gemeente Jacobsdal|Jacobsdal]] # [[NG gemeente Jagersfontein|Jagersfontein]] # [[NG gemeente Kerkenberg|Kerkenberg]] # [[NG gemeente Kestell|Kestell]] (gedisassosieer) # [[NG gemeente Koffiefontein|Koffiefontein]] # [[NG gemeente Koppies|Koppies]] # Koppies-Weltevrede # Kroonheuwel-Noord # [[NG gemeente Kroonstad|Kroonstad]] # [[NG gemeente Kroonstad-Noord|Kroonstad-Noord]] # Kroonstad-Oos # [[NG gemeente Kroonstad|Kroonstad-Suid]] # Kroonstad-Wes # [[NG gemeente Ladybrand|Ladybrand]] # Ladybrand-Noord # Langenhovenpark # Leeuwberg (gedisassosieer) # [[NG gemeente Lindley|Lindley]] # [[NG gemeente Luckhoff|Luckhoff]] # [[NG gemeente Marquard|Marquard]] # Memel # Meyerhof # [[NG gemeente Noordhoek|Noordhoek]] # Odendaalsrus # Odendaalsrus-Oos # Onze Rust # Ooshoek # [[NG gemeente Oranjeville|Oranjeville]] # [[NG gemeente Parys|Parys]] # Parys-Oos # Parys-Suid # Parys-Wes # [[NG gemeente Paul Roux|Paul Roux]] # Pellissier # Petrus Steyn # [[NG gemeente Petrusburg|Petrusburg]] # [[NG gemeente Philippolis|Philippolis]] # [[NG gemeente Reddersburg|Reddersburg]] # [[NG gemeente Reitz|Reitz]] # Reitz-Wes # Riebeeckstad # Riebeeckstad-Erfdeel # [[NG gemeente Rietfontein|Rietfontein]] # Rosendal # [[NG gemeente Rouxville|Rouxville]] # Sasolburg-Fakkel (gedisassosieer) # Sasolburg-Fontein # Sasolburg-Sentraal # Sasolburg-Tuinedal (gedisassosieer) # Sasolburg-Vier-Ankers # Schonkenville # [[NG gemeente Senekal|Senekal]] # Senekal-Noord # [[NG gemeente Smithfield|Smithfield]] # [[NG gemeente Soutpan|Soutpan]] # [[NG gemeente Springfontein|Springfontein]] # St Helena # [[NG gemeente Steynsrus|Steynsrus]] # Studentekerk # Taaibosspruit # [[NG gemeente Thaba 'Nchu-Tweespruit|Thaba 'Nchu-Tweespruit]] # [[NG gemeente Theunissen|Theunissen]] # Theunissen-Wes # [[NG gemeente Trompsburg|Trompsburg]] # [[NG gemeente Tweeling|Tweeling]] # Uitsig-Bloemfontein # Universitas # Universitasrif # Universitas-Wes # Vaalpark # [[NG gemeente Vanstadensrus|Vanstadensrus]] - opgeskort # [[NG gemeente Ventersburg|Ventersburg]] # [[NG gemeente Verkeerdevlei|Verkeerdevlei]] # Vierfontein # [[NG gemeente Viljoensdrif|Viljoensdrif]] # Viljoenskroon # [[NG gemeente Villiers|Villiers]] # Virginia # Virginia-Wes # [[NG gemeente Vrede|Vrede]] # [[NG gemeente Vredefort|Vredefort]] # Vrede-Wes # [[NG gemeente Warden|Warden]] # Waterbron # [[NG gemeente Welkom|Welkom]] # Welkom-Noord # Welkom-Suid # Welkom-Wes # [[NG gemeente Wepener|Wepener]] # Wesselsbron # Wesselsbron-Noord # Wilgehof # [[NG gemeente Winburg|Winburg]] # Witteberge # Woodland Hills NG Gemeenskapskerk # [[NG gemeente Zastron|Zastron]] == Goudland (voorheen Wes-Transvaal) == # [[NG gemeente Amalia]] # [[NG gemeente Biesiesvlei]] # [[NG gemeente Bloemhof]] # [[NG gemeente Bloemhof-Oos]] # [[NG gemeente Blyvooruitzicht]] # [[NG gemeente Bospoort]] # [[NG gemeente Carletonville-Wes]] # [[NG gemeente Carletonville-Suid]] # [[NG gemeente Christiana]] # [[NG gemeente Coligny]] # [[NG gemeente Coligny-Oos]] # [[NG gemeente Collage]] (Collage Gemeente) # [[NG gemeente Constantiakruin]] # [[NG gemeente Coram Deo]] # [[NG gemeente Culembeeck]] # [[NG gemeente Delareyville]] # [[NG gemeente Delareyville-Oos]] # [[NG gemeente Derby]] # [[NG gemeente Drie Riviere]] # [[NG gemeente Drie Riviere-Oos]] # [[NG gemeente Driehoek]] # [[NG gemeente Eerste Vesting]] # [[NG gemeente Elandia]] # [[NG gemeente Falcon Ridge]] # [[NG gemeente Florida-Suid]] # [[NG gemeente Fochville-Noord]] # [[NG gemeente Glaudina]] # [[NG gemeente Groot Marico]] # [[NG gemeente Hartebeestfontein]] # [[NG gemeente Helikonpark]] # [[NG gemeente Herman Steyn]] # [[NG gemeente Horison]] # [[NG gemeente Horison-Noord]] # [[NG gemeente Kerk tussen die Mielielande]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Doringkruin]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Flimieda]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Goudkop]] # [[NG gemeente Klerksdorp-La Hoff]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Noord]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Oos]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Suid]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Suidheuwels]] # [[NG gemeente Klerksdorp-Wilkruin]] # [[NG gemeente Kliprivier]] # [[NG gemeente Klipvallei]] # [[NG gemeente Kloofendal]] # [[NG gemeente Kollegepark]] # [[NG gemeente Koster]] # [[NG gemeente Krugersdorp-Noord]] # [[NG gemeente Krugersdorp-Oos]] # [[NG gemeente Leeudoringstad]] # [[NG gemeente Lichtenburg]] # [[NG gemeente Lichtenburg-Oos]] # [[NG gemeente Lig en Lewe Lichtenburg]] # [[NG gemeente Losberg]] # [[NG gemeente Luipaardsvlei]] # [[NG gemeente Lux Deo]] (Arconpark en Sonlandpark smelt saam) # [[NG gemeente Magaliesburg]] # [[NG gemeente Makwassie]] # [[NG gemeente Malopo]] # [[NG gemeente Meiringspark]] # [[NG gemeente Meyerton]] # [[NG gemeente Meyerton-Oos]] # [[NG gemeente Meyertonpark]] # [[NG gemeente Middelvlei]] # [[NG gemeente Migdol]] # [[NG gemeente Mindalore]] # [[NG gemeente Muldersdrif]] # [[NG gemeente Nietverdiend]] # [[NG gemeente Noordvaal]] # [[NG gemeente Oberholzer]] # [[NG gemeente Olyfdal]] # [[NG gemeente Oor-die-Vaal]] # [[NG gemeente Oospark]] # [[NG gemeente Oosterlig]] (Vanderbijlpark) # [[NG gemeente Orkney]] # [[NG gemeente Ottosdal]]-Moedergemeente # [[NG gemeente Ottosdal-Suid]] # [[NG gemeente Paardekraal-Monument]] # [[NG gemeente Peacehaven]] # [[NG gemeente Potchefstroom]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Die Bult]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Grimbeekpark]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Miederpark]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Mooirivier]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Noord]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Oos]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Vyfhoek]] # [[NG gemeente Potchefstroom-Wes]] # [[NG gemeente PUK-Kandelaar]] # [[NG gemeente Quellerina]] # [[NG gemeente Randfontein-Noord]] # [[NG gemeente Randfontein-Wes]] # [[NG gemeente Randpoort]] # [[NG gemeente Rant-en-Dal]] # [[NG gemeente Roodekrans]] # [[NG gemeente Roodepoort]] # [[NG gemeente Sannieshof]] # [[NG gemeente Schweizer-Reneke]] # [[NG gemeente Schweizer-Reneke-Noord]] # [[NG gemeente Sederpark]] # [[NG gemeente Skeerpoort]] # [[NG gemeente Skoonspruit]] # [[NG gemeente Spioenkop]] # [[NG gemeente Stilfontein]] # [[NG gemeente Stilfontein-Sentraal]] # [[NG gemeente Suiderkruis]] # [[NG gemeente Suiderlig]] # [[NG gemeente Suikerbos]] # [[NG gemeente Swartruggens]] # [[NG gemeente Unitaspark]] # [[NG gemeente Vaalrivier]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Oos]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Sentraal]] (gedisassosieer) # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] # [[NG gemeente Vanderbijlpark-Wes]] # [[NG gemeente Ventersdorp]] # [[NG gemeente Ventersdorp-Oos]] # [[NG gemeente Veranderde Lewens]] # [[NG gemeente Vereeniging]] # [[NG gemeente Welverdiend]] # [[NG gemeente Westonaria]] # [[NG gemeente Westonaria-Oos]] # [[NG gemeente Wilgespruit]] # [[NG gemeente Witpoortjie]] # [[NG gemeente Wolmaransstad]] # [[NG gemeente Zeerust]] # [[NG gemeente Zeerust-Noord]] == Noordelike Sinode == # [[NG gemeente Albertyn|Albertyn]] (opgeskort) # Andrew Murray Pretoria # Bendorpark # Bergtuin # Blouberg # [[NG gemeente Booysen|Booysen]] # Brits # [[NG gemeente Bulawayo|Bulawayo]] # [[NG gemeente Capital Park|Capital Park-Concordia]] # [[NG gemeente Chegutu|Chegutu]] # [[NG gemeente Chinhoyi|Chinhoyi]] / Karoi # [[NG gemeente Chipinge|Chipinge]] # Dalunie # [[NG gemeente Daspoort|Daspoort]] # Dendron # [[NG gemeente Derdepoort|Derdepoort]] # Doornpoort # [[NG gemeente Lusaka|DRC of Zambia Lusaka]] # [[NG gemeente Nkana|DRC of Zambia Nkana]] # [[NG gemeente Dwaalboom|Dwaalboom]] # Elandsrand # Eldoraigne # Ellisras-Wes # Florandia # Florauna # Francistown # [[NG gemeente Groenkloof|Groenkloof]] # Haakdoorn # [[NG gemeente Harare|Harare]] # Hartbeespoort # Hartbeesspruit-Queenswood # Hulp en Hoop Gemeenskapskerk # Jan Niemandpark # [[NG gemeente Kadoma|Kadoma]] # Kameeldrif # [[Kerk-in-Suid]] (voorheen NG Wierdapark-Suid) # Koedoeskop # Koedoesrand # [[NG gemeente Krokodilrivier|Krokodilrivier]] # Levubu # Limpopo # [[NG gemeente Louis Trichardt|Louis Trichardt]] # [[NG gemeente Lynnwood|Lynnwood]] # [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] # Magalieskruin-Pretoria # Marikana # Marken # [[NG gemeente Marondera|Marondera-Rusape]] # [[NG gemeente Masvingo|Masvingo]] # [[NG gemeente Messina|Messina]] # Montana # Monumentpark # Monumentpark-Wes (oorgekom vanaf Oostelike Sinode) # Mootvallei # Môregloed # [[NG gemeente Mutare|Mutare]] # Naboomspruit # Noordoos-Pretoria # [[NG gemeente Northam|Northam]] # Nylstroom-Oos # Onderstepoort # Overkruin # Petronella # [[NG gemeente Pierneef|Pierneef]] # Pierneefrant # [[NG gemeente Pietersburg|Pietersburg]] # Pietersburg-Noord # Pietersburg-Oos # Pietpotgietersrus # Pretoria # Pretoria Dowes # [[NG gemeente Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] # Pretoria-Tuine # [[NG gemeente Quaggapoort|Quaggapoort]] # Raslouw # Renosterpoort # Rietfontein-Noord # Rietfontein-Suid # [[NG gemeente Riviera-Jakaranda|Riviera-Jakaranda]] # Roedtan # Rooihuiskraal # [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]] # Rustenburg-Bergsig # Rustenburg-Proteapark # Rustenburg-Suid # SA Gemeente Londen # Sanddrift (opgeskort) # Sesmylspruit # Soekmekaar # Soutpansberg # Springbokvlakte # [[NG gemeente Suidoos-Pretoria|Suidoos-Pretoria]] # Thabazimbi # The Reeds # Tuinrand # Universiteitsoord # [[NG gemeente Vaalwater|Vaalwater]] # Valhalla # Valhalla-Suid # [[NG gemeente Villiera|Villieria]] # Vorentoe # Warmbad # Warmbad-Wes # [[NG gemeente Waterberg|Waterberg]] # Waterkloof # Waterkloofrif # Waverley # Waverley-Oos # [[NG gemeente Wesmoot|Wesmoot]] # [[NG gemeente Wespoort|Wespoort]] # Wierdapark # Wonderboom # [[NG gemeente Wonderboompoort|Wonderboompoort]] # [[NG gemeente Wonderboom-Suid|Wonderboom-Suid]] # Wonderpark # Zambezi Christen Gemeente == Sinode Hoëveld == # [[NG gemeente Aan die Berg|Aan die Berg]] # [[NG gemeente Alberton-Noord|Alberton-Noord]] # [[NG gemeente Alberton-Oos|Alberton-Oos]] # [[NG gemeente Alberton-Suid|Alberton-Suid]] # [[NG gemeente Alberton-Wes|Alberton-Wes]] # [[NG gemeente Balfour|Balfour (Mpumalanga)]] # Benoni-Benjamin # [[NG gemeente Benoni-Noord|Benoni-Noord]] # [[NG gemeente Benoni-Oos|Benoni-Oos]] # [[NG gemeente Bethal|Bethal]] # Bethal-Noord # Birchleigh # Birchleigh-Noord # [[NG gemeente Boksburg-Oos|Boksburg-Oos]] (naam verander, nou Differentia) # Boksburgpark # [[NG gemeente Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] # [[NG gemeente Boksburg-Wes|Boksburg-Wes]] # Bonaeropark # Brackendal # Brackenhurst # [[NG gemeente Brakpan|Brakpan]] # Brakpan-Noord # [[NG gemeente Brakpan-Oos|Brakpan-Oos]] # [[NG gemeente Brakpan-Wes|Brakpan-Wes]] # Brenthurst # Bryanston # [[NG gemeente Cachet|Cachet]] # [[NG gemeente Charl Cilliers|Charl Cilliers]] (gedisassosieer) # [[NG gemeente Crosby|Crosby Christengemeenskap]] # Dalpark # Dalview # Danie Theron # [[NG gemeente Delmas|Delmas]] # Delmas-Wes # Deo Gloria # Dinwiddie # Dunnottar # Edenvale # Edleen # Eendracht (opgeskort) # Effata vir Dowes # [[NG gemeente Elsburg|Elsburg]] # [[NG gemeente Elsburg-Suid|Elsburg-Suid]] # Elspark # Evander # Fairland # Fontainebleau # [[NG gemeente Forest Hill|Forest Hill]] # [[NG gemeente Germiston-Suid|Germiston-Suid]] # [[NG gemeente Greylingstad|Greylingstad]] # Greydene (Greymont waarby [[NG gemeente Westdene|Westdene]] [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]] is) # Grootvlei # [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg (Gauteng)]] # Impalapark # [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] # [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Andrew Murray]] # Jubilaté (voorheen Farrarmere, waarby Benoni ingelyf is) # Kempton-Hoogland # Kempton-Krag (opgeskort) # Kempton-Kruin # [[NG gemeente Kemptonpark|Kemptonpark]] # Kemptonpark-Noord # [[NG gemeente Kemptonpark-Oos|Kemptonpark-Oos]] # Kemptonpark-Suid # [[NG gemeente Kensington|Kensington (Johannesburg)]] # [[NG gemeente Kiblerpark|Kiblerpark]] # Kinross (opgeskort, ingelyf by Goedehoop) # Lambton-Germiston # Lindenpark # [[NG gemeente Melville|Melville Kruisgemeente]] # [[NG gemeente Mondeor|Mondeor]] # Mooifontein - opgeskort # Nigel # Nigel-Oos # Nigel-Suid # Norkempark # Parkkruin Familiekerk # Presidentsoord # Primroseheuwel (gebruik die naam [[NG gemeente Omnia|Omnia]][[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]) # Primrose-Môrewag # [[NG gemeente Primrose-Oos|Primrose-Oos]] # [[NG gemeente Randburg|Randburg]] # Randburg-Suid # Rensburg # Riebeeckpark # Rynfield # Secunda Moedergemeente (Rondekerk) # [[NG gemeente Secunda-Goedehoop|Secunda-Goedehoop]] (opgeskort) (Kinross is hier ingelyf) # Secunda-Oos # Selcourt # Selectionpark # Sonhoogte # [[NG gemeente Springs-Noord|Springs-Noord]] # Springs-Oos # Standerton # Standerton-Suid # Standerton-Wes # Strubenvale # Suikerbosrand # [[NG gemeente Sundra|Sundra]] # Sunwardpark # [[NG gemeente Townsview|Townsview]] # Trichardt # Triomf # Vandykpark # [[NG gemeente Vergesig|Vergesig]] # Verwoerdpark # [[NG gemeente Waterval|Waterval]] # Welbekend # Weltevreden # [[NG gemeente Westdene|Westdene]] # [[NG gemeente Witfield|Witfield]] # [[NG gemeente Witfield-Wes|Witfield-Wes]] # Zesfontein == Oostelike Sinode == # Alkmaar # [[NG gemeente Amersfoort|Amersfoort]] # [[NG gemeente Amsterdam|Amsterdam]] # Badplaas # [[NG gemeente Barberton|Barberton]] # [[NG gemeente Belfast|Belfast]] # Blinkpan # Breyten # [[NG gemeente Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] # Burgersfort # [[NG gemeente Carolina|Carolina]] # Chrissiesmeer # Debruinpark-Ermelo # Dennesig # Doornkloof # [[NG gemeente Elarduspark|Elarduspark]] # Ermelo # Ermelo-Oos (gedisassosieer) # Goedgegun-Swaziland (opgeskort) # Graskop # Gravelotte # Groblersdal # Halfweghuis # Hazyview # Hendrina # Kampersrus # [[NG gemeente Kerksondermure|Kerksondermure]] # Kloofsig # Komatipoort # Kragveld # Krielpark # Krugerwildtuin # [[NG gemeente Laeveld|Laeveld]] # Letsitele # Ligkruis # Lux Mundi # [[NG gemeente Lydenburg|Lydenburg]] # Lydenburg-Suid # Lynnwoodrif # [[NG gemeente Lyttelton|Lyttelton]] # Lyttelton-Noord # Lyttelton-Oos # [[NG gemeente Machado-Boven|Machado-Boven]] # Malelane # Marble Hall # [[NG gemeente Merlindale|Merlindale]] # Meyerspark # [[NG gemeente Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Mpumalanga]] # Middelburg-Kanonkop # Middelburg-Suid # [[NG gemeente Moreletapark|Moreletapark]] # [[NG gemeente Morgenzon|Morgenzon]] # [[NG gemeente Nelspruit|Nelspruit]] # Nelspruit-Suid # Nelspruit-Westergloed # Nooitgedacht # Ogies # Ohrigstad # Olifantsfontein # [[NG gemeente Paardekop|Paardekop]] # Phalaborwa # Pierre van Ryneveld # [[NG gemeente Piet Retief|Piet Retief]] # [[NG gemeente Premiermyn|Premiermyn]] # Pretoria-Faerie Glen # Pretoria-Garsfontein # Pretoria-Oosterlig # Rayton # Rietkuil # [[NG gemeente Roossenekal|Roossenekal]] # Sabie # Silvertonkruin # Skuilkrans # Tygerpoort (Pretoria) # Tzaneen # Tzaneen-Wolkberg # Valleisig # Volksrust # Volksrust-Suid # [[NG gemeente Wakkerstroom|Wakkerstroom]] # [[NG gemeente Witbank|Witbank]] # Witbank-Klipfontein # Witbank-Panorama # Witbank-Suid # Witbank-Vallei # Witrivier == Namibië == # Academia # Aranos # Ariamsvlei # Aroab # [[NG gemeente Bethanie|Bethanie]] # [[NG gemeente Gobabis|Gobabis]], waarby ingelyf Gobabis-Suid op [[21 Oktober]] [[2012]] # [[NG gemeente Gochas|Gochas]] # Grootfontein # Hentiesbaai # Kalkrand # Kamanjab # Kamanjab-Opuwo # Karasburg # [[NG gemeente Keetmanshoop|Keetmanshoop]] # Koës # [[NG gemeente Leonard|Leonardville]] # [[NG gemeente Lüderitz|Lüderitz]] # Luhebu-Noord # [[NG gemeente Maltahöhe|Maltahöhe]] # [[NG gemeente Mariental|Mariental]] # [[NG gemeente Oewer|Oewer]] ([[Noordoewer]]) # [[NG gemeente Okahandja|Okahandja]] # [[NG gemeente Omaruru|Omaruru]] # Oranjemund (oorgedra van Wes-en-Suid-Kaapland in 2013) # Otavi # [[NG gemeente Otjiwarongo|Otjiwarongo]] # [[NG gemeente Outjo|Outjo]] # Pionierspark # Rundu # Stampriet # Suiderhof # Swakopmund # Tsumeb # Tsumkwe # [[NG gemeente Usakos|Usakos]] # Verre Noord # Walvisbaai # Walvisbaai-Meersig # [[NG gemeente Warmbad|Warmbad Namibië]] # Western-Caprivi # Wildevy # [[NG gemeente Windhoek|Windhoek]] # Windhoek-Eros # [[NG gemeente Windhoek-Oos|Windhoek-Oos]] # Windhoek-Wes == Sien ook == * [[Lys van ingelyfde NG gemeentes]] * [[Lys van eerste honderd NG gemeentes in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == * [http://ngkerk.org.za/wp/index.php/sinodes/ NG Kerk sinodes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127115120/http://ngkerk.org.za/wp/index.php/sinodes/ |date=27 November 2016 }} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] sbjlj9ow5v094t3z4wb05xgq18x1pv5 0 72063 2891548 2843420 2026-04-08T04:55:40Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891548 wikitext text/x-wiki [[Lêer:International Court of Justice Seal.svg|duimnael|Logo van die Internasionale Geregshof]] [[Lêer:International Court of Justice HQ 2006.jpg|duimnael|Die Vredespaleis in Den Haag, Nederland, is die Internasionale Geregshof.]] Die '''Internasionale Geregshof''' ('''IGH''', kortweg Wêreldhof, [[Engels]]: ''International Court of Justice'', ''ICJ''; [[Frans]]: ''Cour internationale de Justice'', ''CIJ'') is die primêre geregtelike been van die [[Verenigde Nasies]] (VN). Dis gesetel in die Vredespaleis in [[Den Haag]], [[Nederland]], en verhoor en beslis regskwessies wat deur lidlande van die VN aanhangig gemaak word, en voorsien ook menings oor regsvrae wat deur behoorlik gemagtigde internasionale takke en deur die VN se Algemene Vergadering voorgelê word. == Aktiwiteite == Die Wêreldhof is in 1945 ingevolge die VN-handves gestig en het vanaf 1946 die werksaamhede by sy voorganger, die Permanente Hof vir Internasionale Geregtigheid, oorgeneem. Die Statuut van die Internasionale Geregsghof, soortgelyk aan dié van sy voorganger, is die hoof- konstitusionele dokument wat die Wêreldhof reguleer.<ref>[http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 Statute of the International Court of Justice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629193835/http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 |date=29 Junie 2011 }}.</ref> Die Hof se werklas dek 'n wye veld van geregtelike verantwoordelikhede. Sedert die hof uitspraak teen die [[Verenigde State van Amerika]] gelewer het oor sy koverte oorlog teen Nicaragua – die hof het bevind dat dit 'n oortreding van die [[internasionale reg]] is (Nicaragua v. United States) – het Amerika hom in 1986 onttrek aan verpligte jurisdiksie en aanvaar sedertdien die hof se jurisdiksie op 'n hofsaak-tot-hofsaak-grondslag.<ref>Churchill, Ward.</ref> Hoofstuk XIV van die VN-handves verleen aan die VN se [[Veiligheidsraad]] die mag om die Hof se uitsprake af te dwing. Hierdie mag is egter onderworpe aan die vetoreg van die vyf permanente lede van die Raad, wat in die geval van die Nicaragua-saak uitgeoefen is. == Samestelling == Die IGH bestaan uit 15 regters wat deur die VN se Algemene Vergadering en die Veiligheidsraad vir 9 jaar aangestel word uit 'n lys genomineerdes wat deur die nasionale groep in die Permanente Arbitrasiehof opgestel word. Die kiesproses is in Artikels 4-19 van die IGH se statuut vasgestel. Die verkiesing word oor 'n tyd gedoen met vyf regters wat elke drie jaar gekies word om kontinuïteit van die howe se werksaamhede te verseker. Wanneer 'n dienende regter sterf word daar gewoonlik 'n opvolger met spesiale stemming gekies om die termyn te voltooi. Daar mag nie twee regters van dieselfde nasionaliteit gelyktydig dien nie. Ingevolge Artikel 9, is die lidmaatskap van die IGH veronderstel om die hoofvorm van die beskawing, en die vernaamste regstelsels in die wêreld te verteenwoordig. In wese, beteken dit die g[[Gemenereg|emenereg]], sivielereg en sosialistiese reg (nou post-kommunistiese reg). === Kamers === Oor die algemeen sit die IGH met 'n volbank van regters, maar in die afgelope 15 jaar, is verhore per geleentheid in kamers aangehoor. Artikels 26-29 van die statuut laat dit toe vir, gewoonlik drie tot vyf regters, om in kamers te mag sit om 'n saak aan te hoor. === Huidige samestelling === Sedert 9 Februarie 2015, is die samestelling van die IGH as volg:<ref name="ICJrelease6February2015">{{Cite press release|url=http://www.icj-cij.org/presscom/files/2/18412.pdf|publisher=International Court of Justice|date=6 Februarie 2015|accessdate=9 Februarie 2015|title=No. 2015/1|archivedate=28 Desember 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161228131756/http://www.icj-cij.org/presscom/files/2/18412.pdf}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Naam ! Nasionaliteit ! Posisie ! Termyn begin ! Termyn eindig |- | Ronny Abraham | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Frankryk}} | President^a | 2005 | 2018 |- | Abdulqawi Ahmed Yusuf | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Somalië}} | Vice-President^a | 2009 | 2018 |- | Hisashi Owada | style="white-space:nowrap;" | <{{vlagland|Japan}} |Lid | 2003 | 2021 |- | Peter Tomka | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Slowakye}} |Lid | 2003 | 2021 |- | Mohamed Bennouna | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Marokko}} |Lid | 2006 | 2024 |- | Antônio Augusto Cançado Trindade | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Brasilië}} |Lid | 2009 | 2018 |- | Sir Christopher Greenwood | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |Lid | 2009 | 2018 |- | Xue Hanqin | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Sjina}} |Lid | 2010 | 2021 |- | Joan E. Donoghue | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Verenigde State}} |Lid | 2010 | 2024 |- | Giorgio Gaja | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Italië}} |Lid | 2012 | 2021 |- | Julia Sebutinde | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Uganda}} |Lid | 2012 | 2021 |- | Dalveer Bhandari | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Indië}} |Lid | 2012 | 2018 |- | James Crawford | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Australië}} |Lid | 2015 | 2024 |- | Kirill Gevorgian | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Rusland}} |Lid | 2015 | 2024 |- | Patrick Lipton Robinson | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Jamaika}} |Lid | 2015 | 2024 |- | colspan="5" | &nbsp;^a 2015–2018. |} == Presidente == {| class="wikitable zebra" |+ Presidente van die Internasionale Geregshof |- class="hintergrundfarbe5" ! !! Naam !! Aangestel !! Einde van die termyn !! Tuisland |- | align="center"|1 | José Gustavo Guerrero (1876–1958) | align="center"|1946 | align="center"|1949 | align="left"|{{vlagland|El Salvador}} |- | align="center"|2 | Jules Basdevant (1877–1968) | align="center"|1949 | align="center"|1952 | align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |- | align="center"|3 | Arnold McNair (1885–1975) | align="center"|1952 | align="center"|1955 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|4 | Green H. Hackworth (1883–1973) | align="center"|1955 | align="center"|1958 | align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |- | align="center"|5 | Helge Klæstad (1885–1965) | align="center"|1958 | align="center"|1961 | align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |- | align="center"|6 | Bohdan Winiarski (1884–1969) | align="center"|1961 | align="center"|1964 | align="left"|{{vlagland|Pole}} |- | align="center"|7 | Percy Spender (1897–1985) | align="center"|1964 | align="center"|1967 | align="left"|{{vlagland|Australië}} |- | align="center"|8 | José Luis Bustamante y Rivero (1894–1989) | align="center"|1967 | align="center"|1970 | align="left"|{{vlagland|Peru}} |- | align="center"|9 | Muhammad Zafrullah Khan (1893–1985) | align="center"|1970 | align="center"|1973 | align="left"|{{vlagland|Pakistan}} |- | align="center"|10 | Manfred Lachs (1914–1993) | align="center"|1973 | align="center"|1976 | align="left"|{{vlagland|Pole}} |- | align="center"|11 | Eduardo Jiménez de Aréchaga (1918–1994) | align="center"|1976 | align="center"|1979 | align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |- | align="center"|12 | Humphrey Waldock (1904–1981) | align="center"|1979 | align="center"|1981 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|13 | Taslim Olawale Elias (1914–1991) | align="center"|1981 | align="center"|1985 | align="left"|{{vlagland|Nigerië}} |- | align="center"|14 | Nagendra Singh (1914–1988) | align="center"|1985 | align="center"|1988 | align="left"|{{vlagland|Indië}} |- | align="center"|15 | José María Ruda (1924–1994) | align="center"|1988 | align="center"|1991 | align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |- | align="center"|16 | Robert Yewdall Jennings (1913–2004) | align="center"|1991 | align="center"|1994 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|17 | Mohammed Bedjaoui (*&nbsp;1929) | align="center"|1994 | align="center"|1997 | align="left"|{{vlagland|Algerië}} |- | align="center"|18 | Stephen M. Schwebel (*&nbsp;1929) | align="center"|1997 | align="center"|2000 | align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |- | align="center"|19 | Gilbert Guillaume (*&nbsp;1930) | align="center"|2000 | align="center"|2003 | align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |- | align="center"|20 | Shi Jiuyong (*&nbsp;1926) | align="center"|2003 | align="center"|2006 | align="left"|{{vlagland|Sjina}} |- | align="center"|21 | Rosalyn Higgins (*&nbsp;1937) | align="center"|2006 | align="center"|2009 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|22 | Hisashi Owada (*&nbsp;1932) | align="center"|2009 | align="center"|2012 | align="left"|{{vlagland|Japan}} |- | align="center"|23 | Peter Tomka (*&nbsp;1956) | align="center"|sedert 2012 | align="center"| | align="left"|{{vlagland|Slowakye}} |} == Jurisdiksie == [[Lêer:International Court of Justice parties.svg|regs|duimnael|334x334px]] Soos vervat in Artikel 93 van die Handves van die Verenigde Nasies, is al 193 lidlande van die VN outomaties deel van die IGH se statuut.<ref>The jurisdiction is discussed in the entire Chapter XIV of the UN Charter (Articles 92–96).</ref> Nie-lidlande kan ook deel word van die IGH se statuut ingevolge die Artikel 93(2) prosedure. Byvoorbeeld, nog voor Switserland 'n lid van die VN geword het, het die land hierdie prosedure in 1948 gevolg om 'n deel van die Hof te word, en Nauru het in 1988 'n lid geword.<ref>{{Cite web|url=http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=I-3&chapter=1&lang=en|title=Chapter I – Charter of the United Nations and Statute of the International Court of Justice: 3 . Statute of the International Court of Justice|date=2013-07-09|accessdate=2013-07-09|publisher=United Nations Treaty Series|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017035748/http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=I-3&chapter=1&lang=en|url-status=dead}}</ref> Sodra 'n staat deel van die IGH se statuut is, is die land geregtig om deel te neem aan hofsake voor die Geregshof. Om deel te wees van die statuut bied die IGH nie noodwendig outomatiese jursidiksie oor die partye wat betrokke by die verhoor is nie. Die kwessie oor jurisdiksie word in die twee tipes van IGH hofsake, omstrede kwessies en raadgewende kwessies, in oorweging geneem. === Omstrede kwessies === [[Lêer:Eerste na-oorlogse zitting van het Internationaal Hof van Justititie Weeknummer 48-09 - Open Beelden - 30541.ogv|duimnael|Die eerste byeenkoms na die Tweede Wêreldoorlog- Nederlandse nuus-uitending van 1946. ]] By omstrede kwessies (waar opponerende partye 'n oplosssing soek vir 'n dispuut), bied die IGH 'n bindende uitspraak in 'n dispuut tussen state waar sodanige state instem om die Geregshof se uitspraak te eerbiedig. Net state mag partye in omstrede sake wees. Indiwidue, korporasies, dele van 'n [[federasie]], nie-regeringsorganisasies en [[selfbeskikking]]s-groepe is uigesluit by regstreekse deelname in sake, hoewel die IGH inligting van openbare internasionale organisasies aanvaar. 'n Staat mag, in sake van "diplomatieke beskerming", 'n hofaansoek rig namens een van sy burgers of korporasies.<ref>See the ''Nottebohm Case'' (Liechtenstein v Guatemala), [1955] ICJ Reports 4.</ref> Jurisdiksie is dikwels 'n kritieke vraag vir die IGH in omstrede sake. Die sleutelbeginsel is dat die IGH net jurisdiksie op grond van toestemmng kan verkry. === Raadgewende menings === [[Lêer:Grand Hall de Justice de Palais de La Paix à La Haye Pays-Bas.jpg|class=cx-highlight|duimnael|Die Internasionale Geregshof in sitting oor Kosovo se onafhanklikheidsverklaring.]] 'n Raadgewende mening is 'n funksie van die IGH wat net aan spesifieke liggame en agentskappe van die VN beskikbaar is. Sodra die IGH 'n versoek in die verband ontvang word daar besluit watter state en organisasies kan handige inligting voorsien en bied hulle dan die geleentheid om skriftelike of mondelinge voorleggings te bied. Die raadgewende menings bied die geleentheid vir VN-agentskappe om by die IGH om hulp aan te klop om komplekse regskwessies op te los. In beginsel is die IGH se raadgewende menings net raadplegend in karakter, maar tog invloedryk en word wyd gerespekteer. 'n Raadgewende mening se status en gesag kom van die feit dat dit die amptelike uitspraak van die hoogste regsliggaam van die VN is.<ref>[http://www.asil.org/insights/insigh121.htm ''The UN General Assembly Requests a World Court Advisory Opinion On Israel's Separation Barrier''], Pieter H.F. Bekker, [http://www.asil.org/aboutasil/index.html ASIL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212214404/http://www.asil.org/aboutasil/index.html |date=12 Februarie 2008 }} (American Society of International Law) Insights, December 2003.</ref> Raadgewende menings was al baie kere omstrede omdat omstrede vrae daar gevra is, of die saak is indirek gebruik om inderwaarheid 'n omstrede kwessie voor die IGH te bring. Een so 'n voorbeeld is die raadgewende mening wat aangevra was oor die wettigheid van die bedreiging van, en die gebruik van kernwapens. === IGH en die Veiligheidsraad === Artikel 94 bepaal die plig van alle VN-lidlande om die uitsprake en besluite van die IGH, wat hulle raak, te eerbiedig. Indien partye nie gehoor wil gee hieraan nie kan dit voor die Veiligheidsraad gebring word om dit af te dwing. Daar is egter uit die aard van die saak probleme om dit op so 'n manier af te dwing. As die uitspraak teen een van die vyf permanente lede van die Veiligheidsraad, of sy bondgenote is, kan die afdwingbaarheid van so 'n resolusie ge-veto word. Dit het byvoorbeeld gebeur toe Nicaragua Amerika se weiering om gehoor te gee aan die Nicaragua-saak, voor die Veiligheidraad gebring het.<ref name="ReferenceA">''Case Concerning Military and Paramilitary Activities In and Against Nicaragua'' (Nicaragua v USA), [1986] ICJ Reports 14, 158–60 (Merits) per Judge Lachs.</ref> As die Veiligheidsraad weier om 'n uitspraak teen enige staat af te dwing, is daar geen ander manier om die skuldige staat te dwing om gehoor te gee nie. Die effektiefste manier wat die Veiligheidsraad kan optree, dwangaksie ingevolge Hoofstuk VIII van die VN-handves, is net wanneer wêreldvrede en -sekuriteit op die spel is. Die Veiligheidsraad het dit tot dusver nog nie gedoen nie. ==== Voorbeelde van omstrede kwessies ==== * 1971: Die [[Suid-Afrika|Republiek van Suid-Afrika]] skend die beslissing oor die beëindiging van die besetting van [[Namibië]]. * 1973: [[Frankryk]] skend die beslissing oor die kerntoetse op die Mururoa-atol in die [[Stille Oseaan]]. * 1975: [[Marokko]] ignoreer die beslissing oor 'n referendum oor die toekomstige status van die [[Wes-Sahara]]. * 1980: 'n Klag van die Verenigde State in 1980 dat Iran die internasionale reg oortree deur Amerikaanse diplomate in [[Teheran]] aan te hou.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/64/6291.pdf|title=Reports of Judgments, Advisory Opinions and Orders|date=24 Mei 1980|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=13 Januarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113041837/http://www.icj-cij.org/docket/files/64/6291.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1982: 'n Dispuut tussen Tunisië en [[Libië]] oor die afbakening van die vastelandsplat tussen die twee lande.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/71/6527.pdf|title=Application for Revision and Interpretation of the Judgment of 24 February 1982 in the Case Concerning the Continental Shelf (Tunisia/Libyan Arab Jamahiriya)|date=10 December 1985|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111085227/http://www.icj-cij.org/docket/files/71/6527.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1988: 'n Klag van Iran nadat [[Iran Air-vlug 655]] deur die [[Amerikaanse Vloot]] met 'n geleide missiel afgeskiet is.<ref>"[http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=3&k=9c&case=79&code=irus&p3=0 Aerial Incident of 3 July 1988 (Islamic Republic of Iran v.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004224848/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=3&k=9c&case=79&code=irus&p3=0 |date= 4 Oktober 2013 }}</ref> * 'n Dispuut oor die rigting van die maritieme grens wat die VSA en Kanada in die Golf van Maine-gebied van mekaar skei.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf|title=Case Concerning Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/United States of America)|date=12 October 1984|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091208/http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1995: 'n Klag van die [[Republiek van Masedonië]] dat Griekeland met sy vetostem teen die land se toelating tot [[NAVO]], die Tussentydse Akkoord van 13 September 1995<ref>{{cite web |url=http://untreaty.un.org/unts/120001_144071/6/3/00004456.pdf |title=Interim Accord |date=13 September 1995 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131020754/http://untreaty.un.org/unts/120001_144071/6/3/00004456.pdf |archive-date=31 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> tussen die twee lande, oortree. Die IGH het op 5 Desember 2011 uitspraak ten gunste van Masedonië gelewer.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/142/16841.pdf|title=The Court finds that Greece, by objecting to the admission of the former Yugoslav Republic of Macedonia to NATO, has breached its obligation under Article 11, paragraph 1, of the Interim Accord of 13 September 1995|format=PDF|date=5 December 2011|publisher=The International Court of Justice|accessdate=2014-02-02|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://www.icj-cij.org/docket/files/142/16841.pdf|url-status=dead}}</ref> * 2004: 'n Klag van die [[Serwië en Montenegro]] teen die lidlande van die [[Navo]] oor sy optrede in die [[Kosovo]]-oorlog. Dit is op 15 Desember 2004 van die hand gewys oor die gebrek aan jurisdiksie omdat [[Serwië en Montenegro]] nog nie deel van die IGH-statuut was tydens die aansoek nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?pr=371&code=yus&p1=3&p2=3&p3=6&case=114&k=25|title=International Court of Justice|publisher=Icj-cij.org|date=|accessdate=2014-02-02|archive-date=2014-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203054204/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?pr=371&code=yus&p1=3&p2=3&p3=6&case=114&k=25|url-status=dead}}</ref> * 2005: 'n Klag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] dat die DRK se soewereiniteit deur [[Uganda]] geskend is en dat die DRK miljoene dollars aan grondstowwe verloor het. Die IGH het in die guns van die DRK beslis.<ref>"[http://www.theguardian.com/world/2005/dec/20/congo.uganda Court orders Uganda to pay Congo damages]".</ref> * [[Pakistan]] veg vir die bevolking van Kasjmir.<ref>{{Cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/60/11625.pdf |title=argiefkopie |access-date= 9 Januarie 2013 |archive-date= 4 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204195649/http://www.icj-cij.org/docket/files/60/11625.pdf |url-status=dead }}</ref> * Dispuut tussen [[Kanada]] en die Verenigde State oor die seegrens in die Golf van Maine.<ref>{{Cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf |title=argiefkopie |access-date= 9 Januarie 2013 |archive-date=11 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091208/http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf |url-status=dead }}</ref> == Wetstoepassing == Die internasionale reg, soos saamgevat in Artikel 38 van die IGH se statuut, word toegepas ingevolge die internasionale konvensies, internasionale gebruike en die "algemene regsbeginsels, wat in beskaafde lande erken word." Artikel 59 stel dit baie duidelik dat die gebruik van die [[gemenereg]] van presedent of stare decisis nie in die IGH van toepassing is nie. Die Hof se bevinding het net betrekking op die partye in daardie spesifieke omstredenheid. Die IGH mag egter ingevolge 38(1)(d) sy eie vorige uitspraak oorweeg. Indien die partye ooreenkom, kan hulle ook die Hof vergun om ''ex aequo et bono ''(in geregtigheid en regverdigheid),<ref>Statute of the International Court of Justice, Article 38(2)</ref> 'n billike besluit te maak wat gegrond is op dit wat, onder die omstandighede, regverdig sal wees. Dit is tot dusver nog nooit toegepas nie. Die Internasionale Geregshof het sowat 130 sake hanteer == Prosedure == Die IGH het die mag om sy eie reëls te maak. Die hofprosedure word in die ''Hofreëls van die Internasionale Geregshof 1978'' uiteen gesit.<ref name="ReferenceB">Schwebel S "Ad Hoc Chambers of the International Court of Justice" (1987) 81 ''American Journal of International Law'' 831.</ref> Verhore voor die IGH volg 'n bepaalde patroon. Die saak word deur die applikant ingedien met 'n geskrewe dokument wat die grondslag van die Hof se jurisdiksie uiteensit, en die meriete van die aansoek. Die respondent kan die Hof se jurisdiksie aanvaar en sy eie opsomming van die meriete van die saak indien. === Uitsprake en remedies === Na beraadslaging lewer die Hof 'n meerderheidsmening. Indiwiduele regters kan ook 'n mening uitbring wat saamstem in gevalle waar hulle egter verskil van die beredenering van die saak, of 'n afkeurende mening (waar de regter versil van die meerderheidsmening). Geen appèl word toegelaat nie, maar die partye kan die Hof om 'n verduideliking vra as daar 'n dispuut ontstaan oor die bedoeling of omvang van die Hof se uitspraak.<ref>Statute of the International Court of Justice, Article 60</ref> == Notas == {{Verwysings|colwidth=30em}} == Nog leesstof == * Dunne, Michael. "Isolationism of a Kind: Two Generations of World Court Historiography in the United States," ''Journal of American Studies'' (1987) 21#3 pp 327–351. * Rosenne S., "Rosenne's the world court: what it is and how it works'' 6th ed (Leiden: Martinus Nijhoff, 2003).'' * [http://www.brill.nl/default.aspx?partid=210&pid=40211 Decisions of the World Court] Relevant to the UNCLOS (2010) and [http://www.uu.nl/nilos/books Contents & Indexes]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} dedicated to Former ICJ President Stephen M. Schwebel * Van Der Wolf W. & De Ruiter D., "The International Court of Justice: Facts and Documents About the History and Work of the Court" (''International Courts Association, 2011'') == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie|International Court of Justice|Internasionale Geregshof}} * {{en}} {{fr}} [http://www.icj-cij.org/ Amptelike webwerf] * [http://www.icj-cij.org/presscom/multimedia.php?p1=6 ICJ Multimedia Gallery] (photos, videos, webstreaming) * [http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=2&lang=en List of cases] ruled upon by the ICJ since its creation in 1946 * [http://legal.un.org/avl/ha/sicj/sicj.html The Statute of the International Court of Justice] on the [http://www.un.org/law/avl/ United Nations AVL]: summary of the procedural history, list of selected preparatory documents and audiovisual material related to the negotiations and adoption of the Statute. * [http://www.haguejusticeportal.net/ Hague Justice Portal]: Academic gateway to The Hague organisations concerning international peace, justice and security. * [[Internasionale Strafhof|International Criminal Court]] : Sien ook, a tribunal to prosecute individuals for genocide, crimes against humanity, war crimes, and the crime of aggression * {{en}} [http://www.icj-cij.org/court/index.php?p1=1&p2=1 Geskiedenis van die Internasionale Geregshof] * {{en}} [http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 Statuut van die Internasionale Geregshof] === Lesings === * [http://legal.un.org/avl/ls/ICJ_Conference_CT.html The ICJ in the Service of Peace and Justice], Conference organised on the Occasion of the Centenary of the Peace Palace * [http://legal.un.org/avl/ls/Al-Khasawneh_CT.html Lecture] by Awn Shawkat Al-Khasawneh entitled ''Reflections on the Jurisdiction of the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Bennouna_CT.html Lecture] by Mohamed Bennouna entitled ''La Cour internationale de Justice, juge des souverainetés?'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Couvreur_CT.html Lecture] by Philippe Couvreur entitled ''La Cour internationale de Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Gowlland-Debbas_CT.html Lecture by Vera Gowlland-Debbas] entitled ''The International Court of Justice as the Principal Judicial Organ of the United Nations'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Kawano_CT.html Lecture by Mariko Kawano] entitled ''Some Salient Features of the Contemporary International Disputes in the Precedents of the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Kawano_CT.html Lecture by Mariko Kawano] entitled ''International Court of Justice and Disputes Involving the Interests of Third Parties to the Proceedings or the Common Interests of the International Community as a Whole or of the Community Established by a Convention'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/McWhinney_CT.html Lecture] by Edward McWhinney entitled ''Judicial Activism and the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Pellet_CT.html Lecture] by Alain Pellet entitled ''Conseil devant la Cour internationale de Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Shi_CT.html Lecture] by Jiuyong Shi entitled ''The Present and Future Role of the International Court of Justice in the Peaceful Settlement of International Disputes'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] {{Normdata}} [[Kategorie:Den Haag]] [[Kategorie:Verenigde Nasies]] tilz7a4974ewn5yhvhlajynbd27ww52 0 76594 2891281 2882344 2026-04-07T14:50:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891281 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003658 |title=''Sula sula'' | assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 Julie 2012}}</ref> | name = Rooipootmalgas | image = Sula sula by Gregg Yan 01.jpg | taxon = Sula sula | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]]), 1766 | synonyms = | range_map = | range_map_caption = }} Die '''rooipootmalgas''' (''Sula sula'') is 'n [[voël]] en 'n gereelde besoeker aan die [[Mosambiekkanaal]] en word gewoonlik na somersiklone gesien. Verder suid is die voël skaars. Die voël is 66–77&nbsp;cm groot en weeg 820–950&nbsp;g met 'n vlerkspan van 0,9–1,1&nbsp;m. Daar broei ongeveer 3&nbsp;500 pare op [[Europa-eiland]] en 1&nbsp;300 pare op Fernando de Noronha. == Sistematiese klassifikasie == {{Klade |label1=&nbsp;Sulidae (malgasse)&nbsp;&nbsp; |1={{Klade |1={{Klade |label1=&nbsp;''Morus''&nbsp;&nbsp; |1={{Klade |1=Noordelike malgas |2={{Klade |1=[[Witmalgas]] |2=[[Australiese malgas]] }} }} |2=''Papasula'' (Gryspootmalgas) }} |label2=&nbsp;''Sula''&nbsp;&nbsp; |2={{Klade |1=Rooipootmalgas |2={{Klade |1=[[Bruinmalgas]] |2={{Klade |1=[[Brilmalgas]] |2={{Klade |1=Gwanomalgas |2=[[Bloupootmalgas]] }} }} }} }} }} }} == Fotogalery == <center><gallery> Red-footed Booby RWD4.jpg|'n Witgeskakeerde rooipootmalgas in vlug. Sula sula nesting in Heliotropium foertherianum.jpg|Kuiken in 'n [[nes]]. Male Galápagos red-footed booby.jpg|'n Bruingeskakeerde rooipootmalgas. Red footed Booby brown morph.JPG|'n Bruingeskakeerde rooipootmalgas, [[Hawaii]], VSA Red-footed Booby.jpg|'n Bruingeskakeerde rooipootmalgas, [[Galápagos-eilande]], [[Ecuador]] Sula sula MHNT.ZOO.2010.11.45.9.jpg |Museum specimen </gallery></center> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]] == Bron == * ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-928-1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Sula sula}} {{Wikispecies-inlyn|Sula sula}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Malgasse (voëls)]] [[Kategorie:Kusfauna van Galápagos-eilande]] 3nklbktbvq0yq5ibjy3ex9q27u9rb0o 0 78380 2891107 2891029 2026-04-07T12:22:36Z JMK 649 +prent, details 2891107 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Randvaal | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Graves_of_Horace,_Elizabeth_and_Doris_Kent.jpg | beeldbyskrif = St Paul's Anglikaanse Kerk in [[Henley on Klip]] | nedersetting_tipe = Dorp | latd = 26 |latm = 30 |lats = 7 | longd = 28 |longm = 2 |longs = 55 | provinsie = Gauteng | distrik = Sedibeng | munisipaliteit = Midvaal | stigtingsdatum = [[1904]] | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 70.1% | persent_kleurling = 2.0% | persent_asiër = 1.0% | persent_wit = 26.8% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Sotho]] | demographics2_info1 = 36.4% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 19.4% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 8.9% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 22.6% | poskode = 1961 | poskode2 = 1873 | skakelkode = 016 | sensuskode = 761003 | webwerf = }} '''Randvaal''' is 'n nedersetting in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê weerskante van die [[R59 (Suid-Afrika)|R59-snelweg]], suid van die [[R557 (Suid-Afrika)|Randvaal-pad]], aan die wesoewer van die [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]. Die voorstede of afdelings van Randvaal is [[Daleside]] (insluitend Witkopdorp), [[Highbury]], [[Valley Settlements]] en [[Henley on Klip]]. Laasgenoemde word soms as 'n dorp in eie reg gesien. Die aanliggende gebied aan die oosoewer van die Kliprivier word vir besproeiingslanderye benut. Plaaslike kerke sluit in die [[NG gemeente Klipvallei]] in Witkopdorp, The Country Tabernacle in Valley Settlements, en die St Andrew Presbiteriaanse Kerk en St Paul's Anglikaanse Kerk in Henley on Klip. Plaaslike skole is Hope Christian Academy, Michael Rua Katolieke Laerskool, Sibonile-skool vir Blindes in Garthdale AH, Daleside Farm Laerskool in Daleside, Randvaal Primary (voorheen Laerskool Japie Greyling) in Witkopdorp, Assemblies of God College in Henley on Klip, Henley High and Preparatory School in Henley on Klip, en The Net of Christ Christelike Skool, ook in Henley on Klip. [[Meyerton]] is sowat 10&nbsp;km suidwaarts, en die [[Suikerbosrand-natuurreservaat]] omtrent 8&nbsp;km na die ooste. == Sien ook == {{commonskat|Randvaal }} * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Henley on Klip-skoolbusramp]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC42}} [[Kategorie:Nedersettings in Gauteng]] ltijbfdwijnctg7dva0zwfiqh31ncsg 0 83416 2891118 2862808 2026-04-07T12:25:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891118 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kaapse kanferfoelie | image = Tecoma capensis InflorescenceLeaves BotGard0906b.JPG | taxon = Tecomaria capensis | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[John Lindley|Lindl.]] | synonyms = ''Tecomaria capensis'' <small>(Thunb.) Spach</small> }} '''Kaapse kanferfoelie''' (''Tecomaria capensis'') is 'n blomdraende [[plant]] wat [[inheems]] in [[Suider-Afrika]] voorkom.<ref name=RHSAZ>{{cite book|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants |year=2008 |publisher=Dorling Kindersley |location=Verenigde Koninkryk |isbn=1405332964 |page=1136}}</ref> Dit is ook in inheems in [[Angola]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Mosambiek]] en [[Tanzanië]]. Dit is 'n gewilde [[struik]] wat massas [[blom]]me voortbring en nektar-vretende [[voëls]] en [[insek]]te lok. Ongeag die naam, is dit nie verwant aan die gewone kanferfoelie, wat in die [[Noordelike Halfrond]] voorkom nie. Ander inheemse name vir die plant sluit in: ''Cape honeysuckle'' in [[Engels]], ''umsilingi'' (ook ''inkaca'' of ''icakatha'') in [[Xhosa]] en ''incwincwi'' (ook ''uchacha'' of ''udodo'') in [[Zoeloe]]. Die plant se FSA-nommer is 673.1.<ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher = Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 247 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> == Verspreiding == Hierdie spesie is nie net hier 'n groot tuinboutreffer nie, maar ook in ander wêrelddele, veral in die [[Verre Ooste]] en die [[Middellandse See|Mediterreense gebied]], waar die plant net so goed as in Suid-Afrika aard. In Suid-Afrika word hierdie inheemse spesie algemeen as 'n heiningplant gebruik en dit blom in die somer, veral na goeie reën. 'n Verdere nege ''[[Tecoma]]''-spesies is inheems aan die tropiese en subtropiese dele van Afrika en die Amerikas. Ander uitheemse kanferfoeliespesies wat ook in Suid-Afrika aangetref word, is onder meer die gewone of tuin-kanferfoelie (''Lonicera caprifolium''), 'n klimplant met witpers blomme uit [[Europa]] wat ook inheems aan Wes-Asië is. ''Lonicera japonica'', oftewel die Japanse kanferfoelie, is weer inheems in [[China]], [[Korea]] en [[Japan]] en het wit blomme met pers tinte. ''Lonicera sempervirens'', ook bekend as die trompetkanferfoelie, is inheems in [[Noord-Amerika]] en het omstreeks 1656 in Europa bekend geword. Die helderoranjerooi blomme is lank en buisvormig, ongeveer 4&nbsp;cm lank en geurloos. Hierdie plant rank veral baie hoog op teen die boomstamme in Noord-Amerikaanse woude en sy rooi bessies is veral opvallend. Kanferfoelies is oor die algemeen baie gewilde tuinplante omdat dit veral langs heinings en teen mure geplant kan word. == Voorkoms == [[Lêer:Tecoma nyassae, bloeiwyse, Pretoria NBT, b.jpg|duimnael|regs|Die [[Njassa-kanferfoelie]] (''Tecoma nyassae'') is 'n aanverwante spesie uit die subtrope]] Die helderoranje blomme van hierdie spesie vertoon treffend, hoewel 'n ander variëteit met roomgeel blomme ewe aantreklik is. ''Tecoma capensis'' kom voor in die [[Oos-Kaap]], [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en die tropiese dele van Afrika. ''Tecoma capensis'' is 'n bosserige struik wat lang lote vorm en daarom word dit ook as 'n rankplant aangeplant. Dit word sowat 3 tot 4,5 m hoog en sprei ook net so breed. As informele heiningplant is die spesie baie nuttig en vertoon pragtig met die helderoranje, buisvormige blomme van sowat 4&nbsp;cm lank. Die vier terugbuigende lobbe tuit taamlik groot oop met uithangende meeldrade. Die blomme verskyn gedurende die herfs, maar kom in rypvrye gebiede gedurende die hele winter in oorvloedige trosse aan die takpunte voor. Die heldergroen blare van die plant is veervormig saamgestel en ongeveer 4&nbsp;cm lank, eiervormig en getand. Die plante kan ook deeglik met die snoeiskêr bygekom word en nuwe lote kom gewoonlik weer in die lente te voorskyn. Kanferfoelies verkies oop, sonnige plekke, maar grond wat met baie kompos verryk is, sal die plante gouer laat groei. Steggies kan gedurende die herfs van halfryp lote gemaak word, maar inlêers ontwikkel ook gou wortels. == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="180" style="font-size:100%; line-height:130%"> File:Tecoma capensis - Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo - Gran Canaria.jpg|<center>Habitus</center> Tecomariacapensis.jpg|Nabyaansig van die blomme Starr 080117-1984 Tecoma capensis.jpg|Geel variëteit TecomaCapensis 7073.JPG|'n Kaapse kanferfoelie met geel blomme TecomaCapensis 7072.JPG|Kaapse kanferfoelie in blom </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409540}} band == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Tecoma capensis}} * {{Wikispecies-inlyn|Tecoma capensis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Tecomaria|capensis]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] oadmln1erfta3zzrsvu4rxfrend3h62 0 84391 2891604 2210061 2026-04-08T11:11:35Z Sobaka 328 skakel 2891604 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Ladysmith Black Mambazo | beeld = Ladysmith-Black-Mambazo.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Konsert in Ravinia, 2006 | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = {{RSA}} | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Isicathamiya]], [[Mbube]] | beroep = | instrument = Stem | jare_aktief = 1960-1964 (oorspronklike groep)<br/>1964-hede (huidige groep) | etiket = | assosiasies = | webwerf = http://www.mambazo.com/ | huidige_lede = Joseph Shabalala (stigter, hoofsanger en dirigent)<br />Thamsanqa Shabalala<br />Sibongiseni Shabalala<br />Thulani Shabalala<br />Msizi Shabalala<br />[[Albert Mazibuko]]<br />Abednego Mazibuko<br />Russel Mthembu<br />Ngane Dlamini | gewese_lede = Jockey Shabalala<br />Jabulani Dubazana<br />Inos Phungula<br />Ben Shabalala<br />Geophrey Mdletshe<br />Headman Shabalala<br />Milton Mazibuko<br />Funokwakhe Mazibuko<br />Joseph Mazibuko<br />Walter Malinga<br />Matovoti Msimanga }} '''Ladysmith Black Mambazo''' is 'n manlike sangkoor uit [[Suid-Afrika]] wat in die vokale style [[isicathamiya]] en [[mbube]] sing. Die groep het 'n reeks pryse gewen, waaronder vyf [[Grammy]]-toekennings.<ref>{{cite web |url=https://www.enca.com/life/ladysmith-black-mambazo-win-fifth-grammy-award |title=Ladysmith Black Mambazo wins fifth Grammy award |website=Enca.com |access-date=1 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211102544/https://www.enca.com/life/ladysmith-black-mambazo-win-fifth-grammy-award |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die groep is in 1960 deur [[Joseph Shabalala]] gestig, en is een van die beste verkoopte groepe in Suid-Afrika, met verskeie goue en platinum plate.<ref>Erlmann, V: "Nightsong", bladsy 291-92. The University of Chicago Press, 1996</ref> Die groep is wêreldwyd bekend as gevolg van hulle samewerking met [[Paul Simon]] op sy album ''Graceland''. Sedert die jaar 2012 is die groep ook 'n soort van reisende musiekskool wat mense oor Suid-Afrika en sy kultuur leer. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.mambazo.com/ Amptelike webwerf] {{en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kore]] o1qi97lb5uzh4tyhee07f7q8pcu1e0w 0 88645 2891376 2658396 2026-04-07T15:22:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891376 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Thomas Maskew Miller | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[15 Julie]] [[1863]] | geboorteplek = [[Kaapstad]] | sterfdatum = [[1926]] | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = | ander = | bekend = Boekhandelaar & uitgewer | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Thomas Maskew Miller''' ([[1863]] - [[1926]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse boekhandelaar en uitgewer. Miller begin sy bekende uitgewery in 1893 as 'n familiebesigheid nadat hy aanvanklik by Darter Brothers & Walton gewerk het. Hy het takke in [[Kaapstad]], [[Pretoria]] en [[Bulawayo]] geopen. Aanvanklik voer hy boeke en skryfbehoeftes van die buiteland in, maar het later self boeke begin publiseer.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1993/04/06/8/34.html Kaapse uitgewer 100 jaar oud], [[Die Burger]], 6 April 1993</ref><ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/09/13/2/1.html Uitgewers vier groot fees Virago vestig homself as uitgewer van feministiese boeke], [[Beeld]], 13 September 1993</ref> Die takke in Pretoria en Bulawayo is slegs van 1901 tot 1914 bedryf. In 1924 het die firma 'n beperkte maatskappy geword en die drukkery se naam is na ''Maskew Miller Beperk'' verander. Die twee drukkerye het 24 kinderboeke oor die tyd gedruk, hoewel hulle hoofsaaklik op handboeke vir skole gefokus het. Hulle reeks vir kinders het poësie, fiksie en kortverhale ingesluit, asook 'n reeks genaamd ''Maskew Miller se Afrikaanse Leesboekies''. Maskew Miller se maatskappy het in 1983 met Longman saamgesmelt om ''Maskew Miller Longman'' te vorm. Vandag is ''Maskew Miller Longman'' deel van ''Pearson Education'', wat op sy beurt deur ''Pearson plc'' besit word.<ref>[http://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/13880/Labuschagne_Number%282009%29.pdf?sequence=1 A quantitative approach to a publishing history of South African children’s literature in English], besoek op 15 Julie 2014</ref> == Publikasies == Enkele van die boeke wat hy uitgegee het ter illustrasie: * ''Maskew Miller's Miniature English Dictionary in the Simplified (Kollewijn) Dutch Spelling. English-Dutch and Dutch-English''; 1909 * ''Maskew Miller's Twintig Stellen Proefopgaven Voor Het Hollands''; Kaapstad & Pretoria, 1912 * ''Maskew Millers Hollandse Taalboek voor standaards IV en V.''; 1914 * ''My eerste Leesboekies''; deur H.J.M. Scheepers, 1919 <small>(die eerste leesboeke in Afrikaans!)</small> * ''Maskew Miller se Korte Afrikaans-Engelse woordelysie''; deur H.J.M. Scheepers; 1922 * ''Sketse uit die Geskiedenis... Oorgesit in Afrikaans deur H.J.M. S(cheepers)''; 1922 * ''Maskew Miller se Afrikaanse Leesboekies''; Saamgestel deur F. W. Reitz (tweede en verbeterde uitgawe); Kaapstad, 1923 * ''Maskew Miller se Meetkunde ... Vertaal Deur J. Steph. V. D. Lingen''; Kaapstad, 1924 * ''Maskew Miller se korte geskiedenis van Suid-Afrika (met vele illustrasies) vir die gebruik in skole''; deur Thomas Young, [[George McCall Theal]] en Francis William Reitz, Kaapstad, 1926 * ''Maskew Miller's Pleasant Stories for Young Readers''; 1929 * ''Maskew Miller se Handelsreeks''; 1938 * ''Maskew Miller se Toetsoefeningkaarte in Rekenkunde''; Kaapstad, 1940 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.mml.co.za/ Maskew Miller Longman se tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109040804/http://www.mml.co.za/news/news_katyofskyroadibbyaward.htm |date= 9 November 2010 }} {{DEFAULTSORT:Miller, Thomas Maskew}} [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1926]] [[Kategorie:Uitgewery]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] oq0tq2zqf59rekmz3ofe5g3rb554eav 0 92754 2891508 2835689 2026-04-07T20:49:43Z Jcb 223 2891508 wikitext text/x-wiki : ''Vir die rolprent, sien [[Vrou Soek Boer]].'' {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Boer Soek ‘n Vrou | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Realiteit | formaat = | skepper = Thames Television (2001) | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = Reandi Grey (2024 - )<br/> Marciel Hopkins (2020 - 2024)<br/> Leah (2018 - 2020)<br/> [[Minki van der Westhuizen]] (2016 - 2018)<br/> [[Nadia Beukes]] (2014 - 2015)<br/> Angelique Gerber (2011 - 2013)<br/> [[Elma Postma]] (2008 - 2010) | rolverdeling = | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Schalk Joubert | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | aantal_seisoene = 17 | aantal_episodes = 227 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = Ongeveer 48 Minute | maatskappy = Lion's Head Productions & Fremantle Media | verspreider = | netwerk = [[kykNET]] | beeldformaat = 16:9 | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = 30 September 2008 | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwant = | webwerf = kyknet.dstv.com/program/boer-soek-n-vrou | produksiewebwerf = }} '''Boer Soek ‘n Vrou''' is 'n werklikheidsreeks op [[KykNET]], [[DStv]] kanaal 144. Dit is gebaseer op die internasionale "Farmer Wants A Wife". Deur 14 seisoene het die reeks al ses aanbieders gehad, [[Elma Postma]], Angelique Gerber, [[Nadia Beukes]], [[Minki van der Westhuizen]], Leah en huidige aanbieder, [[Marciel Hopkins]]. In April 2022 kondig KykNET aan dat Marciel vir die derde jaar in 'n ry as aanbieder sal aanbly vir die reeks se 15de seisoen. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in 'n spesiale program op [[KykNET]] vroeër die jaar. Enkellopendes kry dan die kans om 'n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Gebasseer op die briewe wat die boere ontvang, kies hulle 10 potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer Soek 'n Vrou nie. Die program skep slegs 'n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan. In die verlede is Boer Soek 'n Vrou vanaf Oktober tot Januarie uitgesaai, maar weens die [[Covid-19-pandemie]] is Reeks 13 se produksie vertraag en word die seisoen eers vanaf Januarie 2021 uitgesaai. '''Boer Soek 'n Vrou''' is een van KykNET se gewildste programme. == Reekse == {{Reeksoorsig|kleur1=#CC7722|episodes1=14|begin1={{Begindatum|2008|9|30|df=y}}|einde1={{Einddatum|2008|12|23|df=y}}|kleur2=#4F42B5|episodes2=14|begin2={{Begindatum|2009|7|17|df=y}}|einde2={{Einddatum|2009|10|09|df=y}}|kleur3=#B0E0E6|episodes3=14|begin3={{Begindatum|2010|9|16|df=y}}|begin4={{Begindatum|2011|8|18|df=y}}|einde4={{Einddatum|2011|10|10|df=y}}|episodes4=14|kleur4=#F4C430|begin5={{Begindatum|2012|10|4|df=y}}|episodes5=14|kleur5=#FFF5EE|einde3={{Einddatum|2010|12|9|df=y}}|begin6={{Begindatum|2013|10|3|df=y}}|begin7={{Begindatum|2014|10|9|df=y}}|begin8={{Begindatum|2015|10|1|df=y}}|begin9={{Begindatum|2016|10|20|df=y}}|begin10={{Begindatum|2017|10|12|df=y}}|begin11={{Begindatum|2018|10|18|df=y}}|einde6={{Einddatum|2013|12|26|df=y}}|einde7={{Einddatum|2015|1|1|df=y}}|einde8={{Einddatum|2015|12|24|df=y}}|einde9={{Einddatum|2017|1|12|df=y}}|einde10={{Einddatum|2018|1|25|df=y}}|episodes6=14|episodes7=14|episodes8=14|episodes9=14|episodes10=17|einde5={{Einddatum|2012|12|27|df=y}}|kleur6=#5B92E5|kleur7=#FADA5E|kleur8=#F0DC82|kleur9=#56A0D3|kleur10=#A57C00|kleur11=#FF355E|skakel1=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 1 (2008)|skakel2=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 2 (2009)|skakel3=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 3 (2010)|skakel4=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 4 (2011)|skakel5=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 5 (2012)|skakel6=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 6 (2013)|skakel7=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 7 (2014)|skakel8=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 8 (2015)|skakel9=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 9 (2016)|skakel10=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 10 (2017)|skakel11=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 11 (2018)|episodes11=14|einde11={{Einddatum|2019|1|10|df=y}}|begin12={{Begindatum|2019|10|17|df=y}}|einde12={{Einddatum|2020|1|9|df=y}}|episodes12=14|kleur12=#FFF700|skakel12=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 12 (2019)|begin13={{Begindatum|2021|1|21|df=y}}|einde13={{Einddatum|2021|4|15|df=y}}|episodes13=14|kleur13=#E34234|skakel13=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 13 (2020)|kleur14=#D4AF37|episodes14=14|skakel14=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 14 (2021)|begin14={{Begindatum|2022|1|13|df=y}}|einde14={{Einddatum|2022|4|7|df=y}}|skakel15=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 15 (2022)|kleur15=#CD7F32|episodes15=14|begin15={{Begindatum|2023|1|19|df=y}}|einde15={{Einddatum|2023|4|13|df=y}}|skakel16=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 16 (2023)|kleur16=#7CB9E8|episodes16=15|begin16={{Begindatum|2023|10|29|df=y}}|einde16={{Einddatum|2024|10|17|df=y}}}}|skakel17=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 17 (2024)|kleur17= #FDEE00|episodes17=15|begin17={{Begindatum|2024|10|29|df=y}}|einde17={{Einddatum|2025|10|17|df=y}}}} == Episodes == === Reeks 1 (2008) === Reeks 1 van '''Boer Soek 'n Vrou''', aangebied deur [[Elma Postma]], is van Dinsdag 30 September 2008 tot 23 Desember 2008 op [[KykNET]] uitgesaai. {{Episodetabel |agtergrond=#CC7722|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 1 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die eerste 10 boere bekend vir die program. * Constant / Hennie / Herman / Joachim / JD / Jurie / Tiaan / Tickey / Engela / Nicolette | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|7|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 2 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma besoek elk van die boere om hulle beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 3 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die briewe aan die tien boere af. Sy maak ook die vyf boere met die meeste briewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 4 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briefskrywers in die blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 5 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf boere leer hulle metgeselle bietjie beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 6 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer se drie keuses gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 7 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en gaste kuier saam op die plaas en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 8 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boere kan slegs twee gaste op die plaas hou om verder saam te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 9 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer neem sy twee oorblywende gaste op 'n uitstappie op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 10 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dis die boere se laaste dag saam met die twee gaste en sal binnekort net een kan kies... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 11 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer kies die metgesel wat hy graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 12 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die vyf boere verlaat bietjie die plaas om die vroue se families te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 13 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hulle metgesel gaan hou bietjie saam vakansie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 14 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reünietyd. Ons kyk watter boere nog saam hulle finale keuse is. Wie van die ander vyf liefde gevind het en wie nog enkellopend is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|23|df=y}} }}}} === Reeks 2 (2009) === Reeks 2 van '''Boer Soek 'n Vrou''' is van Vrydag 17 Julie 2009 tot 9 Oktober 2009 op [[KykNET]] om 20h30 uitgesaai. Aangebied deur [[Elma Postma]]{{Episodetabel |agtergrond=#4F42B5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 15 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die tien boere bekend. * Francois / Ludwig / Reyno / Attie / J.P. / Pieter H / Flip / Johann / Pieter R / Zaza | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|5|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 16 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op die plase om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 17 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 18 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 19 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 20 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 21 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 22 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 23 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 24 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 25 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 26 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 27 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 28 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|9|df=y}} }}}} === Reeks 3 (2010) === Reeks 3 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 16 September 2010 tot 9 Desember 2010 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur [[Elma Postma]].{{Episodetabel |agtergrond=#B0E0E6|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 29 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|6|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 30 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op elke plaas om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 31 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 32 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 33 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 34 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 35 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 36 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 37 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 38 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 39 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 40 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 41 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 42 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|9|df=y}} }}}} === Reeks 4 (2011) === Reeks 4 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Augustus 2011 tot 10 November 2011 op [[KykNET]] om 20h30. Reeks 4 is die eerste seisoen wat nie deur Elma Postma aangebied word nie. Angelique Gerber neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#F4C430|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 43 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|5|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 44 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 45 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 46 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 47 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 48 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 49 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 50 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 51 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 52 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 53 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 54 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 55 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 56 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|10|df=y}} }}}} === Reeks 5 (2012) === Reeks 5 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 4 Oktober 2012 tot 27 Desember 2012 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Angelique Gerber.{{Episodetabel |agtergrond=#FFF5EE|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 57 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|5|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 58 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 59 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 60 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die briefskrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 61 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 62 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 63 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 64 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 65 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 66 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 67 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 68 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 69 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 70 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|27|df=y}} }}}} === Reeks 6 (2013) === Reeks 6 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 3 Oktober 2013 tot 26 Desember 2013 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Angelique Gerber. Reeks 6 is ook die laaste wat deur Angelique aangebied word.{{Episodetabel |agtergrond=#5B92E5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 71 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|6|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 72 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 73 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 74 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 75 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 76 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 77 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 78 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 79 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 80 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 81 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 82 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 83 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 84 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|26|df=y}} }}}} === Reeks 7 (2014) === Reeks 7 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 9 Oktober 2014 tot 1 Januarie 2015 op KykNET om 20h00. [[Nadia Beukes]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FADA5E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 85 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Albert / Henri / Gerrie / Martiens / Lize / Chris / Kevin / Henning / Alec / Johan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 86 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia lewer die tien boere se briewe by hulle af. Die possakke bult behoorlik met foto's, briewe en geskenkies. Die vyf boere wat die meeste briewe kry, moet elkeen tien vroue kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 87 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Van heinde en verre kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. Aan die einde van die blitsafsprake moet ons boere vyf vroue groet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 88 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue moet die boer beïndruk, maar terselfdetyd hulself afvra of hulle gereed is om 'n boer se vrou te wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 89 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie om die vyf vroue wat hulle na die blitsafsprake gekies het, beter te leer ken. Aan die einde van die dag moet die boer weer kies, net drie vroue mag by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 90 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste haar tasse moet pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 91 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Elkeen van die dames kry 'n geleentheid om alleen-tyd met die boer te spandeer. Die boere nooi ook van sy vriende en familie oor vir 'n gesellige kuier sodat hulle die vroue kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 92 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 93 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 94 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 95 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 96 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom waar sy woon. Vir die eerste keer is sy tuis en in haar omgewing en die boer soos 'n vis uit water. Het hy die regte keuse gemaak? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 97 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie by 'n romantiese bestemming en kry die kans om mekaar goed te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 98 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n laaste keer byeen. Ons vind uit watter paartjies stap nog hand aan hand en wie is steeds alleenlopers? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|1|1|df=y}} }}}} === Reeks 8 (2015) === Reeks 8 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 1 Oktober 2015 tot 24 Desember 2015 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Nadia Beukes. Reeks 8 is ook die laaste om deur Nadia aangebied te word. Die reeks saai hierdie seisoen hul 100ste episode uit.{{Episodetabel |agtergrond=#F0DC82|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 99 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere bekend: * PJ / Helen / Louwrens / Ignus / Derius / Diana / Michael / Niel / Gawie / Christiaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 100 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en leer die boere beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 101 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en lewer die boere se briewe af. Ons vind uit watter vyf boere kry die meeste briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 102 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briewe skrywers vir vyf minuut blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 103 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kry nou tyd om die vyf hoopvolles so bietjie beter te leer ken voor daar 'n moeilike besluit gemaak moet word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 104 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer kies die drie gaste om saam te gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 105 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Dis amper tyd om weer iemand huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 106 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boer en sy twee gaste spandeer bietjie alleen tyd saam mekaar. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 107 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Spanning loop hoog wanneer die tyd nader kom om daai finale keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 108 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boer kies die metgesel om beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 109 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer en sy metgesel het nou kans om alleen tyd saam te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 110 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere onmoet die toekomstige skoon familie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 111 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vyf boere gaan hou bietjie vakansie saam met hulle metgeselle. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 112 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Nadia ontmoet al tien boere by die reunie. Wie is alleen? Wie is verlief? En wie van die ander vyf boere het liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|24|df=y}} }}}} === Reeks 9 (2016) === Reeks 9 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 20 Oktober 2016 tot 12 Januarie 2017 op KykNET om 20h30. [[Minki van der Westhuizen]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#56A0D3|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 113 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Minki aan die kykers bekend gestel. * Johannes / Rob / Pieter / Leon-Fritz / Johan / Hennie / Erhard / Corne / Arno / Wessel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 114 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Minki besorg die briewe van vroue wat ingeskryf het aan elke boer. Die vyf boere wat die meeste briewe ontvang het, gaan voort met die proses en kies elkeen 10 briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 115 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die blits-afsprake is 'n vinnige kennismaking vir die deelnemers. Die groep van 10 dames word uitgedun na 5. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 116 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere gaan vir 'n uitstappie met die 5 dames wat hulle die vorige week uitgekies het. Aan die einde van die afspraak moet elke boer 3 dames uitsonder. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 117 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die drie potensiele liefdekandidate gaan vir 'n paar dae op die plaas kom kuier. Die vroue kom op die plaas aan en die boer sit sy beste voet voor. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 118 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die twyfel begin toeslaan en die vroue vra hulleself af: Is die lewe op die plaas wel so aantreklik soos dit aanvanklik geklink het? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 119 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Nadat die vroue die plaas besigtig het en vir die eerste keer ervaar het, moet een van die 3 huistoe gaan. Vir party van die boere sal die keuse swaar wees, vir ander, eenvoudig. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 120 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na die spannende keuse van die vorige week, kan die boere en dames ontspan en kry hulle tyd om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 121 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die spanning is besig om al meer te word soos die tyd nader kom vir die boer om net een van die twee dames te kies | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 122 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die finale keuse: Vir sommige boere sal dit reeds taamlik duidelik wees wie hulle gaan kies en ander boere sal weer afsonderlik met die vroue gesels om hulle te help om die keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 123 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dié week ontmoet die boer sy potensiële skoonfamilie. As die vrou nie familie het nie, besoek die boer die vrou se woonplek en ontmoet hy haar vriende of kinders. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 124 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Episode 12 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 125 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere wat aan die reeks deelgeneem het kom na die reünie toe vir 'n terugblik en lekker kuier. Ons sien wie is nog saam en wie is steeds enkellopend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|12|df=y}} }}}} === Reeks 10 (2017) === Reeks 10 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 12 Oktober 2017 tot 25 Januarie 2018 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Minki van der Westhuizen. Reeks 10 is ook die laaste om deur Minki aangebied te word.{{Episodetabel |agtergrond=#A57C00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 126 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Minki stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Jacques / Adriaan / Braam / Carl / Eben / Heleen / Johan / Ruan / Stephen / Stoffel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 127 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Geliefdes help briewe, foto's, liefdeverklarings en geskenkies sorteer. Die vyf boere wat die minste briewe kry kan enige dame kontak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 128 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seisoen 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 129 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seiseon 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 130 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Episode 5 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 131 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Episode 6 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 132 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die dames kom van ver en kry slegs 5 minute om met die boere te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 133 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Minki reel vir elke boer 'n gesellige dag om van die 5 vroue van hul keuse, beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 134 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Minki gesels met die boere, voordat die dames van hulle keuse op die plaas aankom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 135 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 136 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boere om te sê wie haar tasse moet pak - 'n moeilike keuse, nadat almal mekaar beter leer ken het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 137 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Daar is nou net 2 vroue op die plaas oor. Elkeen kry 'n geleentheid om tyd alleen saam met die boer te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 138 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vroue moet hul laaste dag slim benut voor die boer sy finale keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 139 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 140 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Die boer se gekose vrou stel hom voor aan haar geliefdes en omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 141 | EpisodeNommer2 = 16 | RTitel = Die paartjies is met vakansie en kry kans om mekaar goed te leer ken in 'n neutrale omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 142 | EpisodeNommer2 = 17 | RTitel = Al tien boere kom bymekaar uit vir die reünie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|25|df=y}} }}}} === Reeks 11 (2018) === Reeks 11 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Oktober 2018 tot 10 Januarie 2019 op [[KykNET]] om 20h00. Leah neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FF355E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 143 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel. * Byron / Johan / Andre / Rean / Toanette / Schalk / Cassie / Duncan / Marx / Frikkie | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 144 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah deurkruis die land om die boere op hul plase te ontmoet. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 145 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe by hulle af. Die vyf boere met die meeste briewe moet elk 10 persone uit die briefskrywers kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 146 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Tydens die blitsafsprake kry elke persoon vyf minute om alleen met hul boer te gesels. Aan die einde van die dag kies ons boere elkeen 5 persone wie hul graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 147 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Leah het vir elke boer 'n gesellige dag gereël saam met die persone wat gekies is. Uiteindelik moet elke boer weer 'n moeilike keuse maak, want net drie persone mag op elke plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 148 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die drie persone wat elke boer gekies het, daag op. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer moet besluit watter een moontlik die liefde van sy lewe is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 149 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. Die boer moet mooi na die interaksie tussen almal kyk, want een moet binnekort huis toe gestuur word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 150 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet elke boer iemand huis toe stuur. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar iemand wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 151 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is twee deelnemers op elke plaas oor en nou kan die boer en sy gaste lekker kuier. Die boere nooi vriende en familie oor vir 'n kuier sodat hulle die deelnemers kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 152 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 153 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Leah vind uit op watter plase die liefde vol in die blom staan. Vandag kies die boer die persoon wat moontlik die liefde van haar of sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 154 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere ontmoet die deelnemer van hul keuse se familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 155 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul keuse gaan almal saam op vakansie om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 156 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reünie. Wie van die boere is nog saam hulle keuse en wie nie? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|10|df=y}} }}}} === Reeks 12 (2019) === Reeks 12 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 17 Oktober 2019 op [[KykNET]] om 20h00 Aangebied deur Leah. Seisoen 12 is ook die laaste om deur Leah aangebied te word. * Vanjaar het geen vroulike boer die ranglys gehaal nie, maar vir die eerste keer in die geskiedenis van die reeks neem 'n gay boer deel. {{Episodetabel|agtergrond=#FFF700|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 157 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel: * Damian / Franco / Gerrit / Hentie / Willem / Theunis / Rohan / Albert / Graham / Brandon | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|5|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 158 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah kry kans om self by die 10 boere te gaan inloer. Sy vind meer uit oor hul boerdery, hul drome en watter eienskappe hulle in 'n metgesel en toekomstige lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 159 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe en pakkies by hulle af. Dit is elke jaar groot pret om te sien met watter oorspronklike idees die briefskrywers vorendag kom om die boere se aandag te trek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 160 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van heinde en verre kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Vyf minute, vyf boere, 50 belangstellendes - elkeen met 'n droom van liefde. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 161 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie met die vyf pasmaats wat hulle ná die blitsafsprake gekies het. Drie metgeselle word gekies om saam met die boer plaas toe te gaan. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 162 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Leah gaan maak 'n draai op die plase voordat die pasmaats arriveer. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer groot besluite moet maak... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 163 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die boere moet fyn kyk, want binnekort moet hy weer een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 164 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n metgesel wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 165 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou twee pasmaats oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en sy kuiergaste kan lekker saamkuier. Die boer nooi sy vriende en familie uit om sy kuiergaste te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 166 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die pasmaats se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 167 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit wie hy nog beter wil leer ken? Vandag kies die boer dié een wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. Die liefde is egter onvoorspelbaar... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 168 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose pasmaat se familie en vriende te ontmoet. Die skoen is nou aan die ander voet en dit is tyd vir ons boere om 'n blywende indruk te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 169 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Tydens die vakansie kry die boere en hul metgeselle kans om mekaar goed te leer ken. Is al die paartjies nog bymekaar? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 170 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die 10 boere kom bymekaar. Leah kuier saam en hoor by die boere hoe hulle die reeks ervaar het. Het die vyf boere wat ons nie gevolg net nie, liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|9|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 13 (2020) === Reeks 13 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin Donderdag 21 Januarie 2021 op [[KykNET]] om 20h00. * Vanjaar se boere is almal opsoek na vroulike pasmaats en geen vroulike boer haal die ranglys nie. * Anders as tevore gaan voornemende pasmaats nie handafgelewerde briewe of pakkies vir die boere kan stuur nie en sal slegs digitale inskrywings, wat ook deur 'n video vergesel kan word, word aanvaar. Marciel Hopkins neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#E34234|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 171 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albert / Déan / Hannes / Kobus / Marthinus / Mathys / Niel / PF / Richann / Stephan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|7|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 172 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkellopende boere soek pasmaats! Aanbieder, Marciel Hopkins, vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en, seker die belangrikste, waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 173 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel 'lewer' die boere se 'pos' digitaal by hulle af. Binne 24 uur moet die 5 boere met die meeste briewe 10 dames kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 174 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 175 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet die boer vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die 3 dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 176 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 177 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 178 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 179 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring ook in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 180 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 181 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 182 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 183 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 184 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|15|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 14 (2021) === Reeks 14 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 13 Januarie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#D4AF37|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 185 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albertus / Carel / Gerhard / Hannis / Johan / Mary-Lou / Nelis / Petre / Tyson / Willem | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|7|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 186 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel volg die tien boere se soeke na die liefde. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 187 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel kon hierdie jaar vir die eerste keer al die boere se briewe in lewende lywe aflewer! Die dames het soos altyd ongelooflik baie moete gedoen - daar is pakkies en 'n paar verrassings. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 188 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van regoor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 189 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet hy vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die drie dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 190 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 191 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 192 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 193 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 194 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 195 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 196 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. Vir die eerste keer is sy tuis in haar omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 197 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 198 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. Wie is nog saam en wie loop weer alleen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|4|7|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} === Reeks 15 (2022) === Reeks 15 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 3 Julie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#CD7F32|algeheel=6|reeks=6|titelT=Episode|titel=58|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 199 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Cherié / David / Francois / Hennie / Kotie / Louis B / Louis M / Philru / Rampie / Riaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|7|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 200 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkelopende boere soek pasmaats. Marciel ontmoet met die tien boere en maak gereed om die reis, opsoek na liefde saam hulle aan te pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 201 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die tien boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe tien pasmaats kies om in die kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 202 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 203 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere 'n bietjie meer tyd om die vyf pasmaats beter te leer ken. Hy moet drie pasmaats kies wat op die plaas gaan kuier vir 'n week en wie weet, dalk is een van hulle die een. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 204 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel kan ontwikkel tussen een van die paartjies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 205 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Al die kuiergaste leer mekaar beter ken. Die boer moet mooi na die interaksie tussen die pasmaats kyk, want hy moet binnekort weer 'n moeilike keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 206 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n dame wat nie langer op die plaas wil bly nie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 207 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir 'n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet wn ook hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 208 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 209 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 210 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir 'n gelukkige toekoms saam. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 211 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goet te leer ken - weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 212 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al 10 boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Ons vind uit wie van ons 10 boere liefde gevind het aan die einde van die reeks. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|13|df=y}} }}}} === Reeks 16 (2023) === Reeks 16 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 29 Oktober 2023 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. Seisoen 16 is ook die laaste om deur Marciel aangebied te word. {{Episodetabel|agtergrond=#7CB9E8|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 213 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Tien enkelopende boere soek vrou! Die opwindende realiteitsreeks toer deur die land om die boere op hul plase te ontmoet en uit te vind waarna hulle in 'n lewensmaat soek. Die tien boere is; * André / Daandré / Hendri / Jacques / Janco / JW / Lulani / Niel / Quintus / Sanel | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 214 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel leer die Top 10 boere 'n bietjie beter ken en vind uit wat hulle soek in 'n pasmaat. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 215 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die 10 boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe 10 pasmaats kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 216 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 217 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere ’n bietjie meer tyd om hul vyf pasmaats beter te leer ken. Elke boer moet drie pasmaats kies wat op die plaas vir ’n week gaan kuier. En wie weet… Dalk is een van hulle “Die Een”. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 218 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir ’n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel tussen een van die paartjies kan blom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 219 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere neem hulle pasmaats op ’n avontuur weg van die plaas af om te kyk of verhoudings kan groei. En dan vang verassende nuus die boere onkant. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 220 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Marciel stuur die pasmaats op hulle eie avontuur terwyl die boere oor die afgelope paar dae besin, want binnekort moet daar moeilike keuses gemaak word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 221 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Ná ’n paar dae op die plaas moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Gemoedere loop hoog as sekere waarhede ontbloot word. Wie gaan die boer vra om te bly? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 222 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir ’n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet en hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 223 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning loop hoog, want elke boer moet binnekort weer ’n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 224 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die pasmaat wat moontlik die liefde van hul lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 225 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir ’n gelukkige toekoms saam… | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 226 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goed te leer ken – weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 227 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Al tien boere kom vir ’n eerste – en ook laaste keer – bymekaar. Ons vind uit wie van ons tien boere liefde aan die einde van die reeks gevind het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|17|df=y}} }}}} === Reeks 17 (2024) === Reeks 17 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin op 29 Oktober 2024 op [[KykNET]] om 20h00. Reandi Grey neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#FDEE00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 228 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|29|df=y}} |uitsaaidatum=30}} == Internasionaal == Lande waar die program uitgesaai word: {| class="wikitable sortable" ! Land !! Naam !! Sender !! Taal !! Aanbieder !! Sedert !! Webwerf |- | {{vlagland|Australië}} || ''The Farmer Wants a Wife'' || Nine Network || [[Engels]] || Natalie Gruzlewski || 24 Oktober 2007 || [http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219001752/http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ |date=19 Februarie 2009 }} |- | {{vlagland|België}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || VTM || [[Nederlands]] || Dina Tersago || Maart 2004 || [http://vtm.be/boer-zkt-vrouw Webwerf] |- | {{vlagland|Bulgarye}} || ''Фермер търси жена<br />Fermer tyrsi jena'' || Nova Television || [[Bulgaars]] || Aleks Surchajieva || 2011 || |- | {{vlagland|Denemarke}} || ''Bonde søger brud'' || Kanal 4 || [[Deens]] || Anne-Dorte || 2006 || |- | rowspan=2| {{vlagland|Duitsland}} | ''Bauer sucht Frau'' | RTL | [[Duits]] | Inka Bause | 2 Oktober 2005 |[http://www.rtl.de/cms/unterhaltung/bauer-sucht-frau.html Webwerf] |- | ''Land und Liebe'' | NDR | Duits | Yared Dibaba | 2005 |[http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119042455/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html |date=19 Januarie 2012 }} |- | {{vlagland|Estland}} || ''Maamees otsib naist'' || Kanal 2 || [[Estnies]] || Krista Lensin || Mei 2007 || [http://maamees.elu24.ee/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222030005/http://maamees.elu24.ee/ |date=22 Februarie 2013 }} |- | {{vlagland|Finland}} || ''Maajussille morsian'' || MTV3 || [[Fins]] || Miia Nuutila<br />Mia Halonen || 26 Maart 2006 || [http://www.mtv3.fi/maajussillemorsian/ Webwerf] |- | {{vlagland|Frankryk}} || ''L'amour est dans le pré'' || M6 || [[Frans]] || Véronique Mounier<br />Alessandra Sublet<br />Karine Le Marchand || 8 September 2005 || [http://lamourestdanslepre.m6.fr/ Webwerf] |- | {{vlagland|Griekeland}} || ''Αγρότης μόνος ψάχνει''<br />''Agrótis mónos psáchnei'' || Alpha TV || [[Grieks]] || Sissy Christidou || 2009 || [http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 Webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130107163641/http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 |date= 7 Januarie 2013 }} |- | {{vlagland|Hongarye}} || ''Házasodna a gazda'' || RTL Klub || [[Hongaars]] || Lilu || 29 Junie 2012 || [http://gazda.rtlklub.hu/ Webwerf] |- | {{vlagland|Italië}} || ''Il contadino cerca moglie'' || Fox Life || [[Italiaans]] || Simona Ventura || 2015 || |- | {{vlagland|Kanada}} || ''L'amour est dans le pré'' || V || Frans || Marie-Ève Janvier || 29 Januarie 2012 || [http://vtele.ca/emissions/l-amour-est-dans-le-pre/ Webwerf] |- | {{vlagland|Kroasië}} || ''Ljubav je na selu'' || RTL || [[Kroaties]] || Lorena Nosić<br />Marijana Batinić || 2009 || [http://www.ljubavjenaselu.rtl.hr//index_programmainfo.htm Webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{vlagland|Litaue}} || ''Ūkininkas ieško žmonos'' || TV3 || [[Litaus]] || Nijolė Pareigytė || 26 April 2011 || [http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427191153/http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 |date=27 April 2014 }} |- | {{vlagland|Nederland}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || Nederland 1 || [[Nederlands]] || Yvon Jaspers || 21 November 2004 || [http://boerzoektvrouw.kro.nl/ Webwerf] |- | {{vlagland|Noorweë}} || ''Jakten på kjærligheten'' || TV2 || [[Noors]] || Marthe Sveberg || 24 Augustus 2004 || [http://www.tv2.no/underholdning/jakten/ Webwerf] |- | {{vlagland|Oostenryk}} || ''Bauer sucht Frau'' || ATV || Duits || Katrin Lampe || 2005 || [http://atv.at/contentset/2438267 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024140830/http://atv.at/contentset/2438267 |date=24 Oktober 2012 }} |- | {{vlagland|Pole}} || ''Rolnik szuka żony'' || TVP1 || [[Pools]] || Marta Manowska || 21 Mei 2014 || [http://www.tvp.pl/rozrywka/programy-rozrywkowe/rolnik-szuka-zony Webwerf] |- | {{vlagland|Roemenië}} || ''Fermier. Caut nevastă'' || Prima TV || [[Roemeens]] || Luana Ibacka || 12 Maart 2009 || |- | {{vlagland|Serwië}} || ''Domaćine, oženi se'' || Prva || [[Serwies]] || Tijana Čurović || 2010, 15 October || [http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine%2C+o%C5%BEeni+se!.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101041919/http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine,+o%C5%BEeni+se!.html |date= 1 November 2010 }} |- | {{vlagland|Slowenië}} || ''Ljubezen na seniku'' / ''Ljubezen na deželi'' || TV3 Slovenia Planet TV || [[Sloweens]] || Saša Lendero || 18 April 2011 / herfs 2013|| [http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115718/http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx |date=24 September 2015 }} |- | {{vlagland|Slowakye}} || ''Farmár hľadá ženu'' || TV JOJ || [[Slowaaks]] || Aneta Parišková || 2010 || [http://www.farmarhladazenu.sk/ Webwerf] |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} || ''Boer soek 'n Vrou'' ||KykNet|| [[Afrikaans]] ||Marciel Hopkins (mees onlangse)|| 30 September 2008 || [http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325030651/http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ |date=25 Maart 2009 }} |- | {{vlagland|Spanje}} || ''Granjero busca esposa'' || Cuatro || [[Spaans]] || Luján Argüelles || 12 Januarie 2009 || [http://www.cuatro.com/granjero-busca-esposa/ Webwerf] |- | {{vlagland|Swede}} || ''Bonde söker fru'' || TV4 || [[Sweeds]] || Linda Lindorff || 2006 || [http://tv4.se/bondesokerfru/ Webwerf] |- | {{vlagland|Switserland}} || ''Bauer, ledig, sucht...'' || 3+ || Duits || Marco Fritsche || 2008 || [http://www.3plus.tv/bauerledigsucht Webwerf] |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || ''Farmář hledá ženu'' || TV Prima || [[Tsjeggies]] || Laďka Něrgešová || 2010 || [http://www.iprima.cz/farmarhledazenu Webwerf] |- | {{vlagland|Oekraïne}} || ''Фермер шукає дружину<br />Fermer shukaye druzhynu '' || STB || [[Oekraïns]] || Irina Borisyuk || 30 September 2011 || [http://fermer.stb.ua/ Webwerf] |- | {{vlagland|Verenigde State}} || ''Farmer Wants a Wife'' || The CW Fox | Engels || Matt Neustadt || 30 April 2008 Maart 2023 | [https://web.archive.org/web/20080408200846/http://www.cwtv.com/shows/farmer-wants-a-wife Webwerf] |} == Eksterne skakels == * [https://af-za.facebook.com/boersoeknvrou Facebook-blad] * [https://twitter.com/boersoeknvrou Twitter-blad] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] 9zoubaahtgg9h7il0ufk6krsccdcny3 2891509 2891508 2026-04-07T20:50:31Z Jcb 223 Rol weergawe [[Special:Diff/2891508|2891508]] deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] ([[User talk:Jcb|bespreek]]) terug. 2891509 wikitext text/x-wiki : ''Vir die rolprent, sien [[Vrou Soek Boer]].'' {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Boer Soek ‘n Vrou | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Realiteit | formaat = | skepper = Thames Television (2001) | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = Reandi Grey (2024 - )<br/> Marciel Hopkins (2020 - 2024)<br/> Leah (2018 - 2020)<br/> [[Minki van der Westhuizen]] (2016 - 2018)<br/> [[Nadia Beukes]] (2014 - 2015)<br/> Angelique Gerber (2011 - 2013)<br/> [[Elma Postma]] (2008 - 2010) | rolverdeling = | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Schalk Joubert | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | aantal_seisoene = 17 | aantal_episodes = 227 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = Ongeveer 48 Minute | maatskappy = Lion's Head Productions & Fremantle Media | verspreider = | netwerk = [[kykNET]] | beeldformaat = 16:9 | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = 30 September 2008 | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwant = | webwerf = kyknet.dstv.com/program/boer-soek-n-vrou | produksiewebwerf = }} '''Boer Soek ‘n Vrou''' is 'n werklikheidsreeks op [[KykNET]], [[DStv]] kanaal 144. Dit is gebaseer op die internasionale "Farmer Wants A Wife". Deur 14 seisoene het die reeks al ses aanbieders gehad, [[Elma Postma]], Angelique Gerber, [[Nadia Beukes]], [[Minki van der Westhuizen]], Leah en huidige aanbieder, [[Marciel Hopkins]]. In April 2022 kondig KykNET aan dat Marciel vir die derde jaar in 'n ry as aanbieder sal aanbly vir die reeks se 15de seisoen. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in 'n spesiale program op [[KykNET]] vroeër die jaar. Enkellopendes kry dan die kans om 'n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Gebasseer op die briewe wat die boere ontvang, kies hulle 10 potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer Soek 'n Vrou nie. Die program skep slegs 'n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan. In die verlede is Boer Soek 'n Vrou vanaf Oktober tot Januarie uitgesaai, maar weens die [[Covid-19-pandemie]] is Reeks 13 se produksie vertraag en word die seisoen eers vanaf Januarie 2021 uitgesaai. '''Boer Soek 'n Vrou''' is een van KykNET se gewildste programme. == Reekse == {{Reeksoorsig|kleur1=#CC7722|episodes1=14|begin1={{Begindatum|2008|9|30|df=y}}|einde1={{Einddatum|2008|12|23|df=y}}|kleur2=#4F42B5|episodes2=14|begin2={{Begindatum|2009|7|17|df=y}}|einde2={{Einddatum|2009|10|09|df=y}}|kleur3=#B0E0E6|episodes3=14|begin3={{Begindatum|2010|9|16|df=y}}|begin4={{Begindatum|2011|8|18|df=y}}|einde4={{Einddatum|2011|10|10|df=y}}|episodes4=14|kleur4=#F4C430|begin5={{Begindatum|2012|10|4|df=y}}|episodes5=14|kleur5=#FFF5EE|einde3={{Einddatum|2010|12|9|df=y}}|begin6={{Begindatum|2013|10|3|df=y}}|begin7={{Begindatum|2014|10|9|df=y}}|begin8={{Begindatum|2015|10|1|df=y}}|begin9={{Begindatum|2016|10|20|df=y}}|begin10={{Begindatum|2017|10|12|df=y}}|begin11={{Begindatum|2018|10|18|df=y}}|einde6={{Einddatum|2013|12|26|df=y}}|einde7={{Einddatum|2015|1|1|df=y}}|einde8={{Einddatum|2015|12|24|df=y}}|einde9={{Einddatum|2017|1|12|df=y}}|einde10={{Einddatum|2018|1|25|df=y}}|episodes6=14|episodes7=14|episodes8=14|episodes9=14|episodes10=17|einde5={{Einddatum|2012|12|27|df=y}}|kleur6=#5B92E5|kleur7=#FADA5E|kleur8=#F0DC82|kleur9=#56A0D3|kleur10=#A57C00|kleur11=#FF355E|skakel1=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 1 (2008)|skakel2=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 2 (2009)|skakel3=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 3 (2010)|skakel4=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 4 (2011)|skakel5=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 5 (2012)|skakel6=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 6 (2013)|skakel7=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 7 (2014)|skakel8=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 8 (2015)|skakel9=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 9 (2016)|skakel10=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 10 (2017)|skakel11=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 11 (2018)|episodes11=14|einde11={{Einddatum|2019|1|10|df=y}}|begin12={{Begindatum|2019|10|17|df=y}}|einde12={{Einddatum|2020|1|9|df=y}}|episodes12=14|kleur12=#FFF700|skakel12=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 12 (2019)|begin13={{Begindatum|2021|1|21|df=y}}|einde13={{Einddatum|2021|4|15|df=y}}|episodes13=14|kleur13=#E34234|skakel13=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 13 (2020)|kleur14=#D4AF37|episodes14=14|skakel14=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 14 (2021)|begin14={{Begindatum|2022|1|13|df=y}}|einde14={{Einddatum|2022|4|7|df=y}}|skakel15=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 15 (2022)|kleur15=#CD7F32|episodes15=14|begin15={{Begindatum|2023|1|19|df=y}}|einde15={{Einddatum|2023|4|13|df=y}}|skakel16=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 16 (2023)|kleur16=#7CB9E8|episodes16=15|begin16={{Begindatum|2023|10|29|df=y}}|einde16={{Einddatum|2024|10|17|df=y}}}}|skakel17=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 17 (2024)|kleur17= #FDEE00|episodes17=15|begin17={{Begindatum|2024|10|29|df=y}}|einde17={{Einddatum|2025|10|17|df=y}}}} == Episodes == === Reeks 1 (2008) === Reeks 1 van '''Boer Soek 'n Vrou''', aangebied deur [[Elma Postma]], is van Dinsdag 30 September 2008 tot 23 Desember 2008 op [[KykNET]] uitgesaai. {{Episodetabel |agtergrond=#CC7722|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 1 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die eerste 10 boere bekend vir die program. * Constant / Hennie / Herman / Joachim / JD / Jurie / Tiaan / Tickey / Engela / Nicolette | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|7|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 2 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma besoek elk van die boere om hulle beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 3 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die briewe aan die tien boere af. Sy maak ook die vyf boere met die meeste briewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 4 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briefskrywers in die blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 5 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf boere leer hulle metgeselle bietjie beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 6 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer se drie keuses gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 7 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en gaste kuier saam op die plaas en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 8 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boere kan slegs twee gaste op die plaas hou om verder saam te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 9 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer neem sy twee oorblywende gaste op 'n uitstappie op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 10 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dis die boere se laaste dag saam met die twee gaste en sal binnekort net een kan kies... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 11 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer kies die metgesel wat hy graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 12 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die vyf boere verlaat bietjie die plaas om die vroue se families te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 13 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hulle metgesel gaan hou bietjie saam vakansie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 14 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reünietyd. Ons kyk watter boere nog saam hulle finale keuse is. Wie van die ander vyf liefde gevind het en wie nog enkellopend is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|23|df=y}} }}}} === Reeks 2 (2009) === Reeks 2 van '''Boer Soek 'n Vrou''' is van Vrydag 17 Julie 2009 tot 9 Oktober 2009 op [[KykNET]] om 20h30 uitgesaai. Aangebied deur [[Elma Postma]]{{Episodetabel |agtergrond=#4F42B5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 15 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die tien boere bekend. * Francois / Ludwig / Reyno / Attie / J.P. / Pieter H / Flip / Johann / Pieter R / Zaza | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|5|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 16 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op die plase om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 17 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 18 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 19 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 20 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 21 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 22 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 23 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 24 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 25 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 26 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 27 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 28 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|9|df=y}} }}}} === Reeks 3 (2010) === Reeks 3 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 16 September 2010 tot 9 Desember 2010 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur [[Elma Postma]].{{Episodetabel |agtergrond=#B0E0E6|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 29 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|6|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 30 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op elke plaas om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 31 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 32 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 33 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 34 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 35 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 36 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 37 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 38 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 39 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 40 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 41 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 42 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|9|df=y}} }}}} === Reeks 4 (2011) === Reeks 4 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Augustus 2011 tot 10 November 2011 op [[KykNET]] om 20h30. Reeks 4 is die eerste seisoen wat nie deur Elma Postma aangebied word nie. Angelique Gerber neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#F4C430|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 43 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|5|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 44 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 45 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 46 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 47 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 48 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 49 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 50 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 51 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 52 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 53 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 54 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 55 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 56 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|10|df=y}} }}}} === Reeks 5 (2012) === Reeks 5 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 4 Oktober 2012 tot 27 Desember 2012 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Angelique Gerber.{{Episodetabel |agtergrond=#FFF5EE|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 57 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|5|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 58 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 59 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 60 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die briefskrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 61 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 62 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 63 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 64 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 65 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 66 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 67 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 68 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 69 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 70 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|27|df=y}} }}}} === Reeks 6 (2013) === Reeks 6 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 3 Oktober 2013 tot 26 Desember 2013 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Angelique Gerber. Reeks 6 is ook die laaste wat deur Angelique aangebied word.{{Episodetabel |agtergrond=#5B92E5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 71 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|6|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 72 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 73 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 74 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 75 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 76 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 77 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 78 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 79 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 80 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 81 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 82 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 83 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 84 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|26|df=y}} }}}} === Reeks 7 (2014) === Reeks 7 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 9 Oktober 2014 tot 1 Januarie 2015 op KykNET om 20h00. [[Nadia Beukes]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FADA5E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 85 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Albert / Henri / Gerrie / Martiens / Lize / Chris / Kevin / Henning / Alec / Johan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 86 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia lewer die tien boere se briewe by hulle af. Die possakke bult behoorlik met foto's, briewe en geskenkies. Die vyf boere wat die meeste briewe kry, moet elkeen tien vroue kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 87 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Van heinde en verre kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. Aan die einde van die blitsafsprake moet ons boere vyf vroue groet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 88 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue moet die boer beïndruk, maar terselfdetyd hulself afvra of hulle gereed is om 'n boer se vrou te wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 89 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie om die vyf vroue wat hulle na die blitsafsprake gekies het, beter te leer ken. Aan die einde van die dag moet die boer weer kies, net drie vroue mag by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 90 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste haar tasse moet pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 91 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Elkeen van die dames kry 'n geleentheid om alleen-tyd met die boer te spandeer. Die boere nooi ook van sy vriende en familie oor vir 'n gesellige kuier sodat hulle die vroue kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 92 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 93 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 94 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 95 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 96 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom waar sy woon. Vir die eerste keer is sy tuis en in haar omgewing en die boer soos 'n vis uit water. Het hy die regte keuse gemaak? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 97 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie by 'n romantiese bestemming en kry die kans om mekaar goed te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 98 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n laaste keer byeen. Ons vind uit watter paartjies stap nog hand aan hand en wie is steeds alleenlopers? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|1|1|df=y}} }}}} === Reeks 8 (2015) === Reeks 8 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 1 Oktober 2015 tot 24 Desember 2015 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Nadia Beukes. Reeks 8 is ook die laaste om deur Nadia aangebied te word. Die reeks saai hierdie seisoen hul 100ste episode uit.{{Episodetabel |agtergrond=#F0DC82|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 99 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere bekend: * PJ / Helen / Louwrens / Ignus / Derius / Diana / Michael / Niel / Gawie / Christiaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 100 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en leer die boere beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 101 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en lewer die boere se briewe af. Ons vind uit watter vyf boere kry die meeste briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 102 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briewe skrywers vir vyf minuut blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 103 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kry nou tyd om die vyf hoopvolles so bietjie beter te leer ken voor daar 'n moeilike besluit gemaak moet word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 104 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer kies die drie gaste om saam te gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 105 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Dis amper tyd om weer iemand huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 106 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boer en sy twee gaste spandeer bietjie alleen tyd saam mekaar. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 107 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Spanning loop hoog wanneer die tyd nader kom om daai finale keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 108 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boer kies die metgesel om beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 109 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer en sy metgesel het nou kans om alleen tyd saam te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 110 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere onmoet die toekomstige skoon familie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 111 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vyf boere gaan hou bietjie vakansie saam met hulle metgeselle. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 112 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Nadia ontmoet al tien boere by die reunie. Wie is alleen? Wie is verlief? En wie van die ander vyf boere het liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|24|df=y}} }}}} === Reeks 9 (2016) === Reeks 9 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 20 Oktober 2016 tot 12 Januarie 2017 op KykNET om 20h30. [[Minki van der Westhuizen]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#56A0D3|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 113 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Minki aan die kykers bekend gestel. * Johannes / Rob / Pieter / Leon-Fritz / Johan / Hennie / Erhard / Corne / Arno / Wessel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 114 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Minki besorg die briewe van vroue wat ingeskryf het aan elke boer. Die vyf boere wat die meeste briewe ontvang het, gaan voort met die proses en kies elkeen 10 briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 115 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die blits-afsprake is 'n vinnige kennismaking vir die deelnemers. Die groep van 10 dames word uitgedun na 5. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 116 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere gaan vir 'n uitstappie met die 5 dames wat hulle die vorige week uitgekies het. Aan die einde van die afspraak moet elke boer 3 dames uitsonder. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 117 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die drie potensiele liefdekandidate gaan vir 'n paar dae op die plaas kom kuier. Die vroue kom op die plaas aan en die boer sit sy beste voet voor. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 118 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die twyfel begin toeslaan en die vroue vra hulleself af: Is die lewe op die plaas wel so aantreklik soos dit aanvanklik geklink het? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 119 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Nadat die vroue die plaas besigtig het en vir die eerste keer ervaar het, moet een van die 3 huistoe gaan. Vir party van die boere sal die keuse swaar wees, vir ander, eenvoudig. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 120 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na die spannende keuse van die vorige week, kan die boere en dames ontspan en kry hulle tyd om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 121 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die spanning is besig om al meer te word soos die tyd nader kom vir die boer om net een van die twee dames te kies | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 122 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die finale keuse: Vir sommige boere sal dit reeds taamlik duidelik wees wie hulle gaan kies en ander boere sal weer afsonderlik met die vroue gesels om hulle te help om die keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 123 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dié week ontmoet die boer sy potensiële skoonfamilie. As die vrou nie familie het nie, besoek die boer die vrou se woonplek en ontmoet hy haar vriende of kinders. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 124 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Episode 12 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 125 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere wat aan die reeks deelgeneem het kom na die reünie toe vir 'n terugblik en lekker kuier. Ons sien wie is nog saam en wie is steeds enkellopend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|12|df=y}} }}}} === Reeks 10 (2017) === Reeks 10 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 12 Oktober 2017 tot 25 Januarie 2018 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Minki van der Westhuizen. Reeks 10 is ook die laaste om deur Minki aangebied te word.{{Episodetabel |agtergrond=#A57C00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 126 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Minki stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Jacques / Adriaan / Braam / Carl / Eben / Heleen / Johan / Ruan / Stephen / Stoffel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 127 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Geliefdes help briewe, foto's, liefdeverklarings en geskenkies sorteer. Die vyf boere wat die minste briewe kry kan enige dame kontak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 128 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seisoen 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 129 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seiseon 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 130 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Episode 5 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 131 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Episode 6 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 132 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die dames kom van ver en kry slegs 5 minute om met die boere te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 133 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Minki reel vir elke boer 'n gesellige dag om van die 5 vroue van hul keuse, beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 134 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Minki gesels met die boere, voordat die dames van hulle keuse op die plaas aankom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 135 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 136 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boere om te sê wie haar tasse moet pak - 'n moeilike keuse, nadat almal mekaar beter leer ken het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 137 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Daar is nou net 2 vroue op die plaas oor. Elkeen kry 'n geleentheid om tyd alleen saam met die boer te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 138 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vroue moet hul laaste dag slim benut voor die boer sy finale keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 139 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 140 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Die boer se gekose vrou stel hom voor aan haar geliefdes en omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 141 | EpisodeNommer2 = 16 | RTitel = Die paartjies is met vakansie en kry kans om mekaar goed te leer ken in 'n neutrale omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 142 | EpisodeNommer2 = 17 | RTitel = Al tien boere kom bymekaar uit vir die reünie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|25|df=y}} }}}} === Reeks 11 (2018) === Reeks 11 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Oktober 2018 tot 10 Januarie 2019 op [[KykNET]] om 20h00. Leah neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FF355E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 143 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel. * Byron / Johan / Andre / Rean / Toanette / Schalk / Cassie / Duncan / Marx / Frikkie | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 144 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah deurkruis die land om die boere op hul plase te ontmoet. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 145 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe by hulle af. Die vyf boere met die meeste briewe moet elk 10 persone uit die briefskrywers kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 146 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Tydens die blitsafsprake kry elke persoon vyf minute om alleen met hul boer te gesels. Aan die einde van die dag kies ons boere elkeen 5 persone wie hul graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 147 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Leah het vir elke boer 'n gesellige dag gereël saam met die persone wat gekies is. Uiteindelik moet elke boer weer 'n moeilike keuse maak, want net drie persone mag op elke plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 148 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die drie persone wat elke boer gekies het, daag op. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer moet besluit watter een moontlik die liefde van sy lewe is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 149 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. Die boer moet mooi na die interaksie tussen almal kyk, want een moet binnekort huis toe gestuur word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 150 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet elke boer iemand huis toe stuur. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar iemand wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 151 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is twee deelnemers op elke plaas oor en nou kan die boer en sy gaste lekker kuier. Die boere nooi vriende en familie oor vir 'n kuier sodat hulle die deelnemers kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 152 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 153 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Leah vind uit op watter plase die liefde vol in die blom staan. Vandag kies die boer die persoon wat moontlik die liefde van haar of sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 154 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere ontmoet die deelnemer van hul keuse se familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 155 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul keuse gaan almal saam op vakansie om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 156 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reünie. Wie van die boere is nog saam hulle keuse en wie nie? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|10|df=y}} }}}} === Reeks 12 (2019) === Reeks 12 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 17 Oktober 2019 op [[KykNET]] om 20h00 Aangebied deur Leah. Seisoen 12 is ook die laaste om deur Leah aangebied te word. * Vanjaar het geen vroulike boer die ranglys gehaal nie, maar vir die eerste keer in die geskiedenis van die reeks neem 'n gay boer deel. {{Episodetabel|agtergrond=#FFF700|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 157 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel: * Damian / Franco / Gerrit / Hentie / Willem / Theunis / Rohan / Albert / Graham / Brandon | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|5|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 158 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah kry kans om self by die 10 boere te gaan inloer. Sy vind meer uit oor hul boerdery, hul drome en watter eienskappe hulle in 'n metgesel en toekomstige lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 159 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe en pakkies by hulle af. Dit is elke jaar groot pret om te sien met watter oorspronklike idees die briefskrywers vorendag kom om die boere se aandag te trek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 160 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van heinde en verre kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Vyf minute, vyf boere, 50 belangstellendes - elkeen met 'n droom van liefde. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 161 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie met die vyf pasmaats wat hulle ná die blitsafsprake gekies het. Drie metgeselle word gekies om saam met die boer plaas toe te gaan. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 162 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Leah gaan maak 'n draai op die plase voordat die pasmaats arriveer. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer groot besluite moet maak... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 163 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die boere moet fyn kyk, want binnekort moet hy weer een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 164 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n metgesel wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 165 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou twee pasmaats oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en sy kuiergaste kan lekker saamkuier. Die boer nooi sy vriende en familie uit om sy kuiergaste te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 166 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die pasmaats se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 167 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit wie hy nog beter wil leer ken? Vandag kies die boer dié een wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. Die liefde is egter onvoorspelbaar... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 168 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose pasmaat se familie en vriende te ontmoet. Die skoen is nou aan die ander voet en dit is tyd vir ons boere om 'n blywende indruk te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 169 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Tydens die vakansie kry die boere en hul metgeselle kans om mekaar goed te leer ken. Is al die paartjies nog bymekaar? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 170 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die 10 boere kom bymekaar. Leah kuier saam en hoor by die boere hoe hulle die reeks ervaar het. Het die vyf boere wat ons nie gevolg net nie, liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|9|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 13 (2020) === Reeks 13 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin Donderdag 21 Januarie 2021 op [[KykNET]] om 20h00. * Vanjaar se boere is almal opsoek na vroulike pasmaats en geen vroulike boer haal die ranglys nie. * Anders as tevore gaan voornemende pasmaats nie handafgelewerde briewe of pakkies vir die boere kan stuur nie en sal slegs digitale inskrywings, wat ook deur 'n video vergesel kan word, word aanvaar. Marciel Hopkins neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#E34234|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 171 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albert / Déan / Hannes / Kobus / Marthinus / Mathys / Niel / PF / Richann / Stephan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|7|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 172 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkellopende boere soek pasmaats! Aanbieder, Marciel Hopkins, vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en, seker die belangrikste, waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 173 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel 'lewer' die boere se 'pos' digitaal by hulle af. Binne 24 uur moet die 5 boere met die meeste briewe 10 dames kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 174 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 175 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet die boer vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die 3 dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 176 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 177 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 178 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 179 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring ook in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 180 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 181 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 182 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 183 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 184 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|15|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 14 (2021) === Reeks 14 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 13 Januarie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#D4AF37|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 185 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albertus / Carel / Gerhard / Hannis / Johan / Mary-Lou / Nelis / Petre / Tyson / Willem | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|7|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 186 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel volg die tien boere se soeke na die liefde. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 187 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel kon hierdie jaar vir die eerste keer al die boere se briewe in lewende lywe aflewer! Die dames het soos altyd ongelooflik baie moete gedoen - daar is pakkies en 'n paar verrassings. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 188 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van regoor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 189 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet hy vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die drie dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 190 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 191 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 192 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 193 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 194 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 195 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 196 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. Vir die eerste keer is sy tuis in haar omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 197 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 198 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. Wie is nog saam en wie loop weer alleen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|4|7|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} === Reeks 15 (2022) === Reeks 15 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 3 Julie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#CD7F32|algeheel=6|reeks=6|titelT=Episode|titel=58|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 199 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Cherié / David / Francois / Hennie / Kotie / Louis B / Louis M / Philru / Rampie / Riaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|7|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 200 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkelopende boere soek pasmaats. Marciel ontmoet met die tien boere en maak gereed om die reis, opsoek na liefde saam hulle aan te pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 201 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die tien boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe tien pasmaats kies om in die kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 202 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 203 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere 'n bietjie meer tyd om die vyf pasmaats beter te leer ken. Hy moet drie pasmaats kies wat op die plaas gaan kuier vir 'n week en wie weet, dalk is een van hulle die een. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 204 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel kan ontwikkel tussen een van die paartjies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 205 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Al die kuiergaste leer mekaar beter ken. Die boer moet mooi na die interaksie tussen die pasmaats kyk, want hy moet binnekort weer 'n moeilike keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 206 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n dame wat nie langer op die plaas wil bly nie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 207 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir 'n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet wn ook hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 208 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 209 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 210 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir 'n gelukkige toekoms saam. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 211 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goet te leer ken - weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 212 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al 10 boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Ons vind uit wie van ons 10 boere liefde gevind het aan die einde van die reeks. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|13|df=y}} }}}} === Reeks 16 (2023) === Reeks 16 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 29 Oktober 2023 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. Seisoen 16 is ook die laaste om deur Marciel aangebied te word. {{Episodetabel|agtergrond=#7CB9E8|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 213 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Tien enkelopende boere soek vrou! Die opwindende realiteitsreeks toer deur die land om die boere op hul plase te ontmoet en uit te vind waarna hulle in 'n lewensmaat soek. Die tien boere is; * André / Daandré / Hendri / Jacques / Janco / JW / Lulani / Niel / Quintus / Sanel | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 214 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel leer die Top 10 boere 'n bietjie beter ken en vind uit wat hulle soek in 'n pasmaat. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 215 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die 10 boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe 10 pasmaats kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 216 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 217 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere ’n bietjie meer tyd om hul vyf pasmaats beter te leer ken. Elke boer moet drie pasmaats kies wat op die plaas vir ’n week gaan kuier. En wie weet… Dalk is een van hulle “Die Een”. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 218 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir ’n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel tussen een van die paartjies kan blom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 219 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere neem hulle pasmaats op ’n avontuur weg van die plaas af om te kyk of verhoudings kan groei. En dan vang verassende nuus die boere onkant. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 220 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Marciel stuur die pasmaats op hulle eie avontuur terwyl die boere oor die afgelope paar dae besin, want binnekort moet daar moeilike keuses gemaak word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 221 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Ná ’n paar dae op die plaas moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Gemoedere loop hoog as sekere waarhede ontbloot word. Wie gaan die boer vra om te bly? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 222 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir ’n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet en hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 223 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning loop hoog, want elke boer moet binnekort weer ’n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 224 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die pasmaat wat moontlik die liefde van hul lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 225 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir ’n gelukkige toekoms saam… | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 226 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goed te leer ken – weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 227 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Al tien boere kom vir ’n eerste – en ook laaste keer – bymekaar. Ons vind uit wie van ons tien boere liefde aan die einde van die reeks gevind het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|17|df=y}} }}}} === Reeks 17 (2024) === Reeks 17 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin op 29 Oktober 2024 op [[KykNET]] om 20h00. Reandi Grey neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#FDEE00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 228 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|29|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} == Internasionaal == Lande waar die program uitgesaai word: {| class="wikitable sortable" ! Land !! Naam !! Sender !! Taal !! Aanbieder !! Sedert !! Webwerf |- | {{vlagland|Australië}} || ''The Farmer Wants a Wife'' || Nine Network || [[Engels]] || Natalie Gruzlewski || 24 Oktober 2007 || [http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219001752/http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ |date=19 Februarie 2009 }} |- | {{vlagland|België}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || VTM || [[Nederlands]] || Dina Tersago || Maart 2004 || [http://vtm.be/boer-zkt-vrouw Webwerf] |- | {{vlagland|Bulgarye}} || ''Фермер търси жена<br />Fermer tyrsi jena'' || Nova Television || [[Bulgaars]] || Aleks Surchajieva || 2011 || |- | {{vlagland|Denemarke}} || ''Bonde søger brud'' || Kanal 4 || [[Deens]] || Anne-Dorte || 2006 || |- | rowspan=2| {{vlagland|Duitsland}} | ''Bauer sucht Frau'' | RTL | [[Duits]] | Inka Bause | 2 Oktober 2005 |[http://www.rtl.de/cms/unterhaltung/bauer-sucht-frau.html Webwerf] |- | ''Land und Liebe'' | NDR | Duits | Yared Dibaba | 2005 |[http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119042455/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html |date=19 Januarie 2012 }} |- | {{vlagland|Estland}} || ''Maamees otsib naist'' || Kanal 2 || [[Estnies]] || Krista Lensin || Mei 2007 || [http://maamees.elu24.ee/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222030005/http://maamees.elu24.ee/ |date=22 Februarie 2013 }} |- | {{vlagland|Finland}} || ''Maajussille morsian'' || MTV3 || [[Fins]] || Miia Nuutila<br />Mia Halonen || 26 Maart 2006 || [http://www.mtv3.fi/maajussillemorsian/ Webwerf] |- | {{vlagland|Frankryk}} || ''L'amour est dans le pré'' || M6 || [[Frans]] || Véronique Mounier<br />Alessandra Sublet<br />Karine Le Marchand || 8 September 2005 || [http://lamourestdanslepre.m6.fr/ Webwerf] |- | {{vlagland|Griekeland}} || ''Αγρότης μόνος ψάχνει''<br />''Agrótis mónos psáchnei'' || Alpha TV || [[Grieks]] || Sissy Christidou || 2009 || [http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 Webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130107163641/http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 |date= 7 Januarie 2013 }} |- | {{vlagland|Hongarye}} || ''Házasodna a gazda'' || RTL Klub || [[Hongaars]] || Lilu || 29 Junie 2012 || [http://gazda.rtlklub.hu/ Webwerf] |- | {{vlagland|Italië}} || ''Il contadino cerca moglie'' || Fox Life || [[Italiaans]] || Simona Ventura || 2015 || |- | {{vlagland|Kanada}} || ''L'amour est dans le pré'' || V || Frans || Marie-Ève Janvier || 29 Januarie 2012 || [http://vtele.ca/emissions/l-amour-est-dans-le-pre/ Webwerf] |- | {{vlagland|Kroasië}} || ''Ljubav je na selu'' || RTL || [[Kroaties]] || Lorena Nosić<br />Marijana Batinić || 2009 || [http://www.ljubavjenaselu.rtl.hr//index_programmainfo.htm Webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{vlagland|Litaue}} || ''Ūkininkas ieško žmonos'' || TV3 || [[Litaus]] || Nijolė Pareigytė || 26 April 2011 || [http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427191153/http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 |date=27 April 2014 }} |- | {{vlagland|Nederland}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || Nederland 1 || [[Nederlands]] || Yvon Jaspers || 21 November 2004 || [http://boerzoektvrouw.kro.nl/ Webwerf] |- | {{vlagland|Noorweë}} || ''Jakten på kjærligheten'' || TV2 || [[Noors]] || Marthe Sveberg || 24 Augustus 2004 || [http://www.tv2.no/underholdning/jakten/ Webwerf] |- | {{vlagland|Oostenryk}} || ''Bauer sucht Frau'' || ATV || Duits || Katrin Lampe || 2005 || [http://atv.at/contentset/2438267 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024140830/http://atv.at/contentset/2438267 |date=24 Oktober 2012 }} |- | {{vlagland|Pole}} || ''Rolnik szuka żony'' || TVP1 || [[Pools]] || Marta Manowska || 21 Mei 2014 || [http://www.tvp.pl/rozrywka/programy-rozrywkowe/rolnik-szuka-zony Webwerf] |- | {{vlagland|Roemenië}} || ''Fermier. Caut nevastă'' || Prima TV || [[Roemeens]] || Luana Ibacka || 12 Maart 2009 || |- | {{vlagland|Serwië}} || ''Domaćine, oženi se'' || Prva || [[Serwies]] || Tijana Čurović || 2010, 15 October || [http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine%2C+o%C5%BEeni+se!.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101041919/http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine,+o%C5%BEeni+se!.html |date= 1 November 2010 }} |- | {{vlagland|Slowenië}} || ''Ljubezen na seniku'' / ''Ljubezen na deželi'' || TV3 Slovenia Planet TV || [[Sloweens]] || Saša Lendero || 18 April 2011 / herfs 2013|| [http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115718/http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx |date=24 September 2015 }} |- | {{vlagland|Slowakye}} || ''Farmár hľadá ženu'' || TV JOJ || [[Slowaaks]] || Aneta Parišková || 2010 || [http://www.farmarhladazenu.sk/ Webwerf] |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} || ''Boer soek 'n Vrou'' ||KykNet|| [[Afrikaans]] ||Marciel Hopkins (mees onlangse)|| 30 September 2008 || [http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325030651/http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ |date=25 Maart 2009 }} |- | {{vlagland|Spanje}} || ''Granjero busca esposa'' || Cuatro || [[Spaans]] || Luján Argüelles || 12 Januarie 2009 || [http://www.cuatro.com/granjero-busca-esposa/ Webwerf] |- | {{vlagland|Swede}} || ''Bonde söker fru'' || TV4 || [[Sweeds]] || Linda Lindorff || 2006 || [http://tv4.se/bondesokerfru/ Webwerf] |- | {{vlagland|Switserland}} || ''Bauer, ledig, sucht...'' || 3+ || Duits || Marco Fritsche || 2008 || [http://www.3plus.tv/bauerledigsucht Webwerf] |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || ''Farmář hledá ženu'' || TV Prima || [[Tsjeggies]] || Laďka Něrgešová || 2010 || [http://www.iprima.cz/farmarhledazenu Webwerf] |- | {{vlagland|Oekraïne}} || ''Фермер шукає дружину<br />Fermer shukaye druzhynu '' || STB || [[Oekraïns]] || Irina Borisyuk || 30 September 2011 || [http://fermer.stb.ua/ Webwerf] |- | {{vlagland|Verenigde State}} || ''Farmer Wants a Wife'' || The CW Fox | Engels || Matt Neustadt || 30 April 2008 Maart 2023 | [https://web.archive.org/web/20080408200846/http://www.cwtv.com/shows/farmer-wants-a-wife Webwerf] |} == Eksterne skakels == * [https://af-za.facebook.com/boersoeknvrou Facebook-blad] * [https://twitter.com/boersoeknvrou Twitter-blad] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] gul707t9wvp41cjtkxonxkkgfezj2or 2891512 2891509 2026-04-07T20:52:36Z Jcb 223 2891512 wikitext text/x-wiki : ''Vir die rolprent, sien [[Vrou Soek Boer]].'' {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Boer Soek ‘n Vrou | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Realiteit | formaat = | skepper = Thames Television (2001) | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = Reandi Grey (2024 - )<br/> Marciel Hopkins (2020 - 2024)<br/> Leah (2018 - 2020)<br/> [[Minki van der Westhuizen]] (2016 - 2018)<br/> [[Nadia Beukes]] (2014 - 2015)<br/> Angelique Gerber (2011 - 2013)<br/> [[Elma Postma]] (2008 - 2010) | rolverdeling = | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Schalk Joubert | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | aantal_seisoene = 17 | aantal_episodes = 227 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = Ongeveer 48 Minute | maatskappy = Lion's Head Productions & Fremantle Media | verspreider = | netwerk = [[kykNET]] | beeldformaat = 16:9 | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = 30 September 2008 | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwant = | webwerf = kyknet.dstv.com/program/boer-soek-n-vrou | produksiewebwerf = }} '''Boer Soek ‘n Vrou''' is 'n werklikheidsreeks op [[KykNET]], [[DStv]] kanaal 144. Dit is gebaseer op die internasionale "Farmer Wants A Wife". Deur 14 seisoene het die reeks al ses aanbieders gehad, [[Elma Postma]], Angelique Gerber, [[Nadia Beukes]], [[Minki van der Westhuizen]], Leah en huidige aanbieder, [[Marciel Hopkins]]. In April 2022 kondig KykNET aan dat Marciel vir die derde jaar in 'n ry as aanbieder sal aanbly vir die reeks se 15de seisoen. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in 'n spesiale program op [[KykNET]] vroeër die jaar. Enkellopendes kry dan die kans om 'n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Gebasseer op die briewe wat die boere ontvang, kies hulle 10 potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer Soek 'n Vrou nie. Die program skep slegs 'n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan. In die verlede is Boer Soek 'n Vrou vanaf Oktober tot Januarie uitgesaai, maar weens die [[Covid-19-pandemie]] is Reeks 13 se produksie vertraag en word die seisoen eers vanaf Januarie 2021 uitgesaai. '''Boer Soek 'n Vrou''' is een van KykNET se gewildste programme. == Reekse == {{Reeksoorsig|kleur1=#CC7722|episodes1=14|begin1={{Begindatum|2008|9|30|df=y}}|einde1={{Einddatum|2008|12|23|df=y}}|kleur2=#4F42B5|episodes2=14|begin2={{Begindatum|2009|7|17|df=y}}|einde2={{Einddatum|2009|10|09|df=y}}|kleur3=#B0E0E6|episodes3=14|begin3={{Begindatum|2010|9|16|df=y}}|begin4={{Begindatum|2011|8|18|df=y}}|einde4={{Einddatum|2011|10|10|df=y}}|episodes4=14|kleur4=#F4C430|begin5={{Begindatum|2012|10|4|df=y}}|episodes5=14|kleur5=#FFF5EE|einde3={{Einddatum|2010|12|9|df=y}}|begin6={{Begindatum|2013|10|3|df=y}}|begin7={{Begindatum|2014|10|9|df=y}}|begin8={{Begindatum|2015|10|1|df=y}}|begin9={{Begindatum|2016|10|20|df=y}}|begin10={{Begindatum|2017|10|12|df=y}}|begin11={{Begindatum|2018|10|18|df=y}}|einde6={{Einddatum|2013|12|26|df=y}}|einde7={{Einddatum|2015|1|1|df=y}}|einde8={{Einddatum|2015|12|24|df=y}}|einde9={{Einddatum|2017|1|12|df=y}}|einde10={{Einddatum|2018|1|25|df=y}}|episodes6=14|episodes7=14|episodes8=14|episodes9=14|episodes10=17|einde5={{Einddatum|2012|12|27|df=y}}|kleur6=#5B92E5|kleur7=#FADA5E|kleur8=#F0DC82|kleur9=#56A0D3|kleur10=#A57C00|kleur11=#FF355E|skakel1=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 1 (2008)|skakel2=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 2 (2009)|skakel3=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 3 (2010)|skakel4=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 4 (2011)|skakel5=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 5 (2012)|skakel6=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 6 (2013)|skakel7=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 7 (2014)|skakel8=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 8 (2015)|skakel9=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 9 (2016)|skakel10=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 10 (2017)|skakel11=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 11 (2018)|episodes11=14|einde11={{Einddatum|2019|1|10|df=y}}|begin12={{Begindatum|2019|10|17|df=y}}|einde12={{Einddatum|2020|1|9|df=y}}|episodes12=14|kleur12=#FFF700|skakel12=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 12 (2019)|begin13={{Begindatum|2021|1|21|df=y}}|einde13={{Einddatum|2021|4|15|df=y}}|episodes13=14|kleur13=#E34234|skakel13=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 13 (2020)|kleur14=#D4AF37|episodes14=14|skakel14=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 14 (2021)|begin14={{Begindatum|2022|1|13|df=y}}|einde14={{Einddatum|2022|4|7|df=y}}|skakel15=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 15 (2022)|kleur15=#CD7F32|episodes15=14|begin15={{Begindatum|2023|1|19|df=y}}|einde15={{Einddatum|2023|4|13|df=y}}|skakel16=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 16 (2023)|kleur16=#7CB9E8|episodes16=15|begin16={{Begindatum|2023|10|29|df=y}}|einde16={{Einddatum|2024|10|17|df=y}}|skakel17=Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes #Reeks 17 (2024)|kleur17= #FDEE00|episodes17=15|begin17={{Begindatum|2024|10|29|df=y}}|einde17={{Einddatum|2025|10|17|df=y}}}} == Episodes == === Reeks 1 (2008) === Reeks 1 van '''Boer Soek 'n Vrou''', aangebied deur [[Elma Postma]], is van Dinsdag 30 September 2008 tot 23 Desember 2008 op [[KykNET]] uitgesaai. {{Episodetabel |agtergrond=#CC7722|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 1 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die eerste 10 boere bekend vir die program. * Constant / Hennie / Herman / Joachim / JD / Jurie / Tiaan / Tickey / Engela / Nicolette | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|7|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 2 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma besoek elk van die boere om hulle beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 3 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die briewe aan die tien boere af. Sy maak ook die vyf boere met die meeste briewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 4 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briefskrywers in die blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 5 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf boere leer hulle metgeselle bietjie beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 6 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer se drie keuses gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 7 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en gaste kuier saam op die plaas en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 8 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boere kan slegs twee gaste op die plaas hou om verder saam te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 9 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer neem sy twee oorblywende gaste op 'n uitstappie op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 10 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dis die boere se laaste dag saam met die twee gaste en sal binnekort net een kan kies... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 11 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer kies die metgesel wat hy graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 12 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die vyf boere verlaat bietjie die plaas om die vroue se families te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 13 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hulle metgesel gaan hou bietjie saam vakansie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 14 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reünietyd. Ons kyk watter boere nog saam hulle finale keuse is. Wie van die ander vyf liefde gevind het en wie nog enkellopend is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|23|df=y}} }}}} === Reeks 2 (2009) === Reeks 2 van '''Boer Soek 'n Vrou''' is van Vrydag 17 Julie 2009 tot 9 Oktober 2009 op [[KykNET]] om 20h30 uitgesaai. Aangebied deur [[Elma Postma]]{{Episodetabel |agtergrond=#4F42B5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 15 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die tien boere bekend. * Francois / Ludwig / Reyno / Attie / J.P. / Pieter H / Flip / Johann / Pieter R / Zaza | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|5|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 16 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op die plase om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 17 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 18 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 19 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 20 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 21 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 22 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 23 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 24 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 25 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 26 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 27 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 28 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|9|df=y}} }}}} === Reeks 3 (2010) === Reeks 3 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 16 September 2010 tot 9 Desember 2010 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur [[Elma Postma]].{{Episodetabel |agtergrond=#B0E0E6|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 29 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|6|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 30 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op elke plaas om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 31 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 32 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 33 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 34 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 35 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 36 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 37 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 38 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 39 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 40 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 41 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 42 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|9|df=y}} }}}} === Reeks 4 (2011) === Reeks 4 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Augustus 2011 tot 10 November 2011 op [[KykNET]] om 20h30. Reeks 4 is die eerste seisoen wat nie deur Elma Postma aangebied word nie. Angelique Gerber neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#F4C430|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 43 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|5|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 44 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 45 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 46 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 47 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 48 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 49 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 50 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 51 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 52 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 53 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 54 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 55 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 56 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|10|df=y}} }}}} === Reeks 5 (2012) === Reeks 5 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 4 Oktober 2012 tot 27 Desember 2012 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Angelique Gerber.{{Episodetabel |agtergrond=#FFF5EE|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 57 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|5|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 58 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 59 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 60 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die briefskrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 61 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 62 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 63 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 64 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 65 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 66 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 67 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 68 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 69 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 70 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|27|df=y}} }}}} === Reeks 6 (2013) === Reeks 6 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 3 Oktober 2013 tot 26 Desember 2013 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Angelique Gerber. Reeks 6 is ook die laaste wat deur Angelique aangebied word.{{Episodetabel |agtergrond=#5B92E5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 71 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|6|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 72 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 73 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 74 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 75 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 76 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 77 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 78 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 79 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 80 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 81 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 82 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 83 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 84 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|26|df=y}} }}}} === Reeks 7 (2014) === Reeks 7 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 9 Oktober 2014 tot 1 Januarie 2015 op KykNET om 20h00. [[Nadia Beukes]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FADA5E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 85 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Albert / Henri / Gerrie / Martiens / Lize / Chris / Kevin / Henning / Alec / Johan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 86 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia lewer die tien boere se briewe by hulle af. Die possakke bult behoorlik met foto's, briewe en geskenkies. Die vyf boere wat die meeste briewe kry, moet elkeen tien vroue kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 87 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Van heinde en verre kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. Aan die einde van die blitsafsprake moet ons boere vyf vroue groet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 88 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue moet die boer beïndruk, maar terselfdetyd hulself afvra of hulle gereed is om 'n boer se vrou te wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 89 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie om die vyf vroue wat hulle na die blitsafsprake gekies het, beter te leer ken. Aan die einde van die dag moet die boer weer kies, net drie vroue mag by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 90 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste haar tasse moet pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 91 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Elkeen van die dames kry 'n geleentheid om alleen-tyd met die boer te spandeer. Die boere nooi ook van sy vriende en familie oor vir 'n gesellige kuier sodat hulle die vroue kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 92 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 93 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 94 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 95 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 96 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom waar sy woon. Vir die eerste keer is sy tuis en in haar omgewing en die boer soos 'n vis uit water. Het hy die regte keuse gemaak? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 97 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie by 'n romantiese bestemming en kry die kans om mekaar goed te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 98 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n laaste keer byeen. Ons vind uit watter paartjies stap nog hand aan hand en wie is steeds alleenlopers? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|1|1|df=y}} }}}} === Reeks 8 (2015) === Reeks 8 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 1 Oktober 2015 tot 24 Desember 2015 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Nadia Beukes. Reeks 8 is ook die laaste om deur Nadia aangebied te word. Die reeks saai hierdie seisoen hul 100ste episode uit.{{Episodetabel |agtergrond=#F0DC82|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 99 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere bekend: * PJ / Helen / Louwrens / Ignus / Derius / Diana / Michael / Niel / Gawie / Christiaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 100 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en leer die boere beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 101 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en lewer die boere se briewe af. Ons vind uit watter vyf boere kry die meeste briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 102 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briewe skrywers vir vyf minuut blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 103 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kry nou tyd om die vyf hoopvolles so bietjie beter te leer ken voor daar 'n moeilike besluit gemaak moet word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 104 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer kies die drie gaste om saam te gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 105 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Dis amper tyd om weer iemand huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 106 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boer en sy twee gaste spandeer bietjie alleen tyd saam mekaar. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 107 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Spanning loop hoog wanneer die tyd nader kom om daai finale keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 108 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boer kies die metgesel om beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 109 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer en sy metgesel het nou kans om alleen tyd saam te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 110 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere onmoet die toekomstige skoon familie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 111 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vyf boere gaan hou bietjie vakansie saam met hulle metgeselle. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 112 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Nadia ontmoet al tien boere by die reunie. Wie is alleen? Wie is verlief? En wie van die ander vyf boere het liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|24|df=y}} }}}} === Reeks 9 (2016) === Reeks 9 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 20 Oktober 2016 tot 12 Januarie 2017 op KykNET om 20h30. [[Minki van der Westhuizen]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#56A0D3|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 113 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Minki aan die kykers bekend gestel. * Johannes / Rob / Pieter / Leon-Fritz / Johan / Hennie / Erhard / Corne / Arno / Wessel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 114 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Minki besorg die briewe van vroue wat ingeskryf het aan elke boer. Die vyf boere wat die meeste briewe ontvang het, gaan voort met die proses en kies elkeen 10 briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 115 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die blits-afsprake is 'n vinnige kennismaking vir die deelnemers. Die groep van 10 dames word uitgedun na 5. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 116 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere gaan vir 'n uitstappie met die 5 dames wat hulle die vorige week uitgekies het. Aan die einde van die afspraak moet elke boer 3 dames uitsonder. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 117 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die drie potensiele liefdekandidate gaan vir 'n paar dae op die plaas kom kuier. Die vroue kom op die plaas aan en die boer sit sy beste voet voor. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 118 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die twyfel begin toeslaan en die vroue vra hulleself af: Is die lewe op die plaas wel so aantreklik soos dit aanvanklik geklink het? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 119 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Nadat die vroue die plaas besigtig het en vir die eerste keer ervaar het, moet een van die 3 huistoe gaan. Vir party van die boere sal die keuse swaar wees, vir ander, eenvoudig. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 120 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na die spannende keuse van die vorige week, kan die boere en dames ontspan en kry hulle tyd om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 121 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die spanning is besig om al meer te word soos die tyd nader kom vir die boer om net een van die twee dames te kies | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 122 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die finale keuse: Vir sommige boere sal dit reeds taamlik duidelik wees wie hulle gaan kies en ander boere sal weer afsonderlik met die vroue gesels om hulle te help om die keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 123 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dié week ontmoet die boer sy potensiële skoonfamilie. As die vrou nie familie het nie, besoek die boer die vrou se woonplek en ontmoet hy haar vriende of kinders. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 124 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Episode 12 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 125 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere wat aan die reeks deelgeneem het kom na die reünie toe vir 'n terugblik en lekker kuier. Ons sien wie is nog saam en wie is steeds enkellopend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|12|df=y}} }}}} === Reeks 10 (2017) === Reeks 10 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 12 Oktober 2017 tot 25 Januarie 2018 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Minki van der Westhuizen. Reeks 10 is ook die laaste om deur Minki aangebied te word.{{Episodetabel |agtergrond=#A57C00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 126 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Minki stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Jacques / Adriaan / Braam / Carl / Eben / Heleen / Johan / Ruan / Stephen / Stoffel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 127 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Geliefdes help briewe, foto's, liefdeverklarings en geskenkies sorteer. Die vyf boere wat die minste briewe kry kan enige dame kontak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 128 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seisoen 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 129 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seiseon 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 130 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Episode 5 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 131 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Episode 6 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 132 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die dames kom van ver en kry slegs 5 minute om met die boere te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 133 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Minki reel vir elke boer 'n gesellige dag om van die 5 vroue van hul keuse, beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 134 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Minki gesels met die boere, voordat die dames van hulle keuse op die plaas aankom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 135 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 136 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boere om te sê wie haar tasse moet pak - 'n moeilike keuse, nadat almal mekaar beter leer ken het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 137 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Daar is nou net 2 vroue op die plaas oor. Elkeen kry 'n geleentheid om tyd alleen saam met die boer te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 138 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vroue moet hul laaste dag slim benut voor die boer sy finale keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 139 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 140 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Die boer se gekose vrou stel hom voor aan haar geliefdes en omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 141 | EpisodeNommer2 = 16 | RTitel = Die paartjies is met vakansie en kry kans om mekaar goed te leer ken in 'n neutrale omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 142 | EpisodeNommer2 = 17 | RTitel = Al tien boere kom bymekaar uit vir die reünie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|25|df=y}} }}}} === Reeks 11 (2018) === Reeks 11 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Oktober 2018 tot 10 Januarie 2019 op [[KykNET]] om 20h00. Leah neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FF355E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 143 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel. * Byron / Johan / Andre / Rean / Toanette / Schalk / Cassie / Duncan / Marx / Frikkie | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 144 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah deurkruis die land om die boere op hul plase te ontmoet. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 145 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe by hulle af. Die vyf boere met die meeste briewe moet elk 10 persone uit die briefskrywers kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 146 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Tydens die blitsafsprake kry elke persoon vyf minute om alleen met hul boer te gesels. Aan die einde van die dag kies ons boere elkeen 5 persone wie hul graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 147 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Leah het vir elke boer 'n gesellige dag gereël saam met die persone wat gekies is. Uiteindelik moet elke boer weer 'n moeilike keuse maak, want net drie persone mag op elke plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 148 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die drie persone wat elke boer gekies het, daag op. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer moet besluit watter een moontlik die liefde van sy lewe is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 149 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. Die boer moet mooi na die interaksie tussen almal kyk, want een moet binnekort huis toe gestuur word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 150 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet elke boer iemand huis toe stuur. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar iemand wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 151 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is twee deelnemers op elke plaas oor en nou kan die boer en sy gaste lekker kuier. Die boere nooi vriende en familie oor vir 'n kuier sodat hulle die deelnemers kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 152 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 153 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Leah vind uit op watter plase die liefde vol in die blom staan. Vandag kies die boer die persoon wat moontlik die liefde van haar of sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 154 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere ontmoet die deelnemer van hul keuse se familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 155 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul keuse gaan almal saam op vakansie om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 156 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reünie. Wie van die boere is nog saam hulle keuse en wie nie? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|10|df=y}} }}}} === Reeks 12 (2019) === Reeks 12 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 17 Oktober 2019 op [[KykNET]] om 20h00 Aangebied deur Leah. Seisoen 12 is ook die laaste om deur Leah aangebied te word. * Vanjaar het geen vroulike boer die ranglys gehaal nie, maar vir die eerste keer in die geskiedenis van die reeks neem 'n gay boer deel. {{Episodetabel|agtergrond=#FFF700|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 157 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel: * Damian / Franco / Gerrit / Hentie / Willem / Theunis / Rohan / Albert / Graham / Brandon | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|5|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 158 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah kry kans om self by die 10 boere te gaan inloer. Sy vind meer uit oor hul boerdery, hul drome en watter eienskappe hulle in 'n metgesel en toekomstige lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 159 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe en pakkies by hulle af. Dit is elke jaar groot pret om te sien met watter oorspronklike idees die briefskrywers vorendag kom om die boere se aandag te trek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 160 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van heinde en verre kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Vyf minute, vyf boere, 50 belangstellendes - elkeen met 'n droom van liefde. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 161 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie met die vyf pasmaats wat hulle ná die blitsafsprake gekies het. Drie metgeselle word gekies om saam met die boer plaas toe te gaan. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 162 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Leah gaan maak 'n draai op die plase voordat die pasmaats arriveer. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer groot besluite moet maak... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 163 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die boere moet fyn kyk, want binnekort moet hy weer een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 164 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n metgesel wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 165 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou twee pasmaats oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en sy kuiergaste kan lekker saamkuier. Die boer nooi sy vriende en familie uit om sy kuiergaste te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 166 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die pasmaats se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 167 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit wie hy nog beter wil leer ken? Vandag kies die boer dié een wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. Die liefde is egter onvoorspelbaar... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 168 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose pasmaat se familie en vriende te ontmoet. Die skoen is nou aan die ander voet en dit is tyd vir ons boere om 'n blywende indruk te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 169 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Tydens die vakansie kry die boere en hul metgeselle kans om mekaar goed te leer ken. Is al die paartjies nog bymekaar? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 170 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die 10 boere kom bymekaar. Leah kuier saam en hoor by die boere hoe hulle die reeks ervaar het. Het die vyf boere wat ons nie gevolg net nie, liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|9|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 13 (2020) === Reeks 13 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin Donderdag 21 Januarie 2021 op [[KykNET]] om 20h00. * Vanjaar se boere is almal opsoek na vroulike pasmaats en geen vroulike boer haal die ranglys nie. * Anders as tevore gaan voornemende pasmaats nie handafgelewerde briewe of pakkies vir die boere kan stuur nie en sal slegs digitale inskrywings, wat ook deur 'n video vergesel kan word, word aanvaar. Marciel Hopkins neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#E34234|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 171 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albert / Déan / Hannes / Kobus / Marthinus / Mathys / Niel / PF / Richann / Stephan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|7|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 172 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkellopende boere soek pasmaats! Aanbieder, Marciel Hopkins, vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en, seker die belangrikste, waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 173 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel 'lewer' die boere se 'pos' digitaal by hulle af. Binne 24 uur moet die 5 boere met die meeste briewe 10 dames kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 174 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 175 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet die boer vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die 3 dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 176 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 177 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 178 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 179 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring ook in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 180 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 181 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 182 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 183 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 184 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|15|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 14 (2021) === Reeks 14 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 13 Januarie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#D4AF37|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 185 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albertus / Carel / Gerhard / Hannis / Johan / Mary-Lou / Nelis / Petre / Tyson / Willem | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|7|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 186 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel volg die tien boere se soeke na die liefde. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 187 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel kon hierdie jaar vir die eerste keer al die boere se briewe in lewende lywe aflewer! Die dames het soos altyd ongelooflik baie moete gedoen - daar is pakkies en 'n paar verrassings. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 188 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van regoor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 189 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet hy vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die drie dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 190 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 191 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 192 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 193 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 194 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 195 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 196 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. Vir die eerste keer is sy tuis in haar omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 197 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 198 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. Wie is nog saam en wie loop weer alleen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|4|7|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} === Reeks 15 (2022) === Reeks 15 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 3 Julie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#CD7F32|algeheel=6|reeks=6|titelT=Episode|titel=58|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 199 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Cherié / David / Francois / Hennie / Kotie / Louis B / Louis M / Philru / Rampie / Riaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|7|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 200 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkelopende boere soek pasmaats. Marciel ontmoet met die tien boere en maak gereed om die reis, opsoek na liefde saam hulle aan te pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 201 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die tien boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe tien pasmaats kies om in die kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 202 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 203 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere 'n bietjie meer tyd om die vyf pasmaats beter te leer ken. Hy moet drie pasmaats kies wat op die plaas gaan kuier vir 'n week en wie weet, dalk is een van hulle die een. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 204 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel kan ontwikkel tussen een van die paartjies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 205 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Al die kuiergaste leer mekaar beter ken. Die boer moet mooi na die interaksie tussen die pasmaats kyk, want hy moet binnekort weer 'n moeilike keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 206 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n dame wat nie langer op die plaas wil bly nie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 207 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir 'n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet wn ook hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 208 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 209 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 210 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir 'n gelukkige toekoms saam. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 211 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goet te leer ken - weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 212 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al 10 boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Ons vind uit wie van ons 10 boere liefde gevind het aan die einde van die reeks. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|13|df=y}} }}}} === Reeks 16 (2023) === Reeks 16 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 29 Oktober 2023 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. Seisoen 16 is ook die laaste om deur Marciel aangebied te word. {{Episodetabel|agtergrond=#7CB9E8|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 213 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Tien enkelopende boere soek vrou! Die opwindende realiteitsreeks toer deur die land om die boere op hul plase te ontmoet en uit te vind waarna hulle in 'n lewensmaat soek. Die tien boere is; * André / Daandré / Hendri / Jacques / Janco / JW / Lulani / Niel / Quintus / Sanel | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 214 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel leer die Top 10 boere 'n bietjie beter ken en vind uit wat hulle soek in 'n pasmaat. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 215 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die 10 boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe 10 pasmaats kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 216 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 217 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere ’n bietjie meer tyd om hul vyf pasmaats beter te leer ken. Elke boer moet drie pasmaats kies wat op die plaas vir ’n week gaan kuier. En wie weet… Dalk is een van hulle “Die Een”. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 218 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir ’n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel tussen een van die paartjies kan blom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 219 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere neem hulle pasmaats op ’n avontuur weg van die plaas af om te kyk of verhoudings kan groei. En dan vang verassende nuus die boere onkant. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 220 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Marciel stuur die pasmaats op hulle eie avontuur terwyl die boere oor die afgelope paar dae besin, want binnekort moet daar moeilike keuses gemaak word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 221 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Ná ’n paar dae op die plaas moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Gemoedere loop hoog as sekere waarhede ontbloot word. Wie gaan die boer vra om te bly? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 222 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir ’n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet en hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 223 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning loop hoog, want elke boer moet binnekort weer ’n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 224 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die pasmaat wat moontlik die liefde van hul lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 225 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir ’n gelukkige toekoms saam… | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 226 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goed te leer ken – weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 227 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Al tien boere kom vir ’n eerste – en ook laaste keer – bymekaar. Ons vind uit wie van ons tien boere liefde aan die einde van die reeks gevind het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|17|df=y}} }}}} === Reeks 17 (2024) === Reeks 17 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin op 29 Oktober 2024 op [[KykNET]] om 20h00. Reandi Grey neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#FDEE00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 228 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|29|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} == Internasionaal == Lande waar die program uitgesaai word: {| class="wikitable sortable" ! Land !! Naam !! Sender !! Taal !! Aanbieder !! Sedert !! Webwerf |- | {{vlagland|Australië}} || ''The Farmer Wants a Wife'' || Nine Network || [[Engels]] || Natalie Gruzlewski || 24 Oktober 2007 || [http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219001752/http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ |date=19 Februarie 2009 }} |- | {{vlagland|België}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || VTM || [[Nederlands]] || Dina Tersago || Maart 2004 || [http://vtm.be/boer-zkt-vrouw Webwerf] |- | {{vlagland|Bulgarye}} || ''Фермер търси жена<br />Fermer tyrsi jena'' || Nova Television || [[Bulgaars]] || Aleks Surchajieva || 2011 || |- | {{vlagland|Denemarke}} || ''Bonde søger brud'' || Kanal 4 || [[Deens]] || Anne-Dorte || 2006 || |- | rowspan=2| {{vlagland|Duitsland}} | ''Bauer sucht Frau'' | RTL | [[Duits]] | Inka Bause | 2 Oktober 2005 |[http://www.rtl.de/cms/unterhaltung/bauer-sucht-frau.html Webwerf] |- | ''Land und Liebe'' | NDR | Duits | Yared Dibaba | 2005 |[http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119042455/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html |date=19 Januarie 2012 }} |- | {{vlagland|Estland}} || ''Maamees otsib naist'' || Kanal 2 || [[Estnies]] || Krista Lensin || Mei 2007 || [http://maamees.elu24.ee/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222030005/http://maamees.elu24.ee/ |date=22 Februarie 2013 }} |- | {{vlagland|Finland}} || ''Maajussille morsian'' || MTV3 || [[Fins]] || Miia Nuutila<br />Mia Halonen || 26 Maart 2006 || [http://www.mtv3.fi/maajussillemorsian/ Webwerf] |- | {{vlagland|Frankryk}} || ''L'amour est dans le pré'' || M6 || [[Frans]] || Véronique Mounier<br />Alessandra Sublet<br />Karine Le Marchand || 8 September 2005 || [http://lamourestdanslepre.m6.fr/ Webwerf] |- | {{vlagland|Griekeland}} || ''Αγρότης μόνος ψάχνει''<br />''Agrótis mónos psáchnei'' || Alpha TV || [[Grieks]] || Sissy Christidou || 2009 || [http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 Webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130107163641/http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 |date= 7 Januarie 2013 }} |- | {{vlagland|Hongarye}} || ''Házasodna a gazda'' || RTL Klub || [[Hongaars]] || Lilu || 29 Junie 2012 || [http://gazda.rtlklub.hu/ Webwerf] |- | {{vlagland|Italië}} || ''Il contadino cerca moglie'' || Fox Life || [[Italiaans]] || Simona Ventura || 2015 || |- | {{vlagland|Kanada}} || ''L'amour est dans le pré'' || V || Frans || Marie-Ève Janvier || 29 Januarie 2012 || [http://vtele.ca/emissions/l-amour-est-dans-le-pre/ Webwerf] |- | {{vlagland|Kroasië}} || ''Ljubav je na selu'' || RTL || [[Kroaties]] || Lorena Nosić<br />Marijana Batinić || 2009 || [http://www.ljubavjenaselu.rtl.hr//index_programmainfo.htm Webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{vlagland|Litaue}} || ''Ūkininkas ieško žmonos'' || TV3 || [[Litaus]] || Nijolė Pareigytė || 26 April 2011 || [http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427191153/http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 |date=27 April 2014 }} |- | {{vlagland|Nederland}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || Nederland 1 || [[Nederlands]] || Yvon Jaspers || 21 November 2004 || [http://boerzoektvrouw.kro.nl/ Webwerf] |- | {{vlagland|Noorweë}} || ''Jakten på kjærligheten'' || TV2 || [[Noors]] || Marthe Sveberg || 24 Augustus 2004 || [http://www.tv2.no/underholdning/jakten/ Webwerf] |- | {{vlagland|Oostenryk}} || ''Bauer sucht Frau'' || ATV || Duits || Katrin Lampe || 2005 || [http://atv.at/contentset/2438267 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024140830/http://atv.at/contentset/2438267 |date=24 Oktober 2012 }} |- | {{vlagland|Pole}} || ''Rolnik szuka żony'' || TVP1 || [[Pools]] || Marta Manowska || 21 Mei 2014 || [http://www.tvp.pl/rozrywka/programy-rozrywkowe/rolnik-szuka-zony Webwerf] |- | {{vlagland|Roemenië}} || ''Fermier. Caut nevastă'' || Prima TV || [[Roemeens]] || Luana Ibacka || 12 Maart 2009 || |- | {{vlagland|Serwië}} || ''Domaćine, oženi se'' || Prva || [[Serwies]] || Tijana Čurović || 2010, 15 October || [http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine%2C+o%C5%BEeni+se!.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101041919/http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine,+o%C5%BEeni+se!.html |date= 1 November 2010 }} |- | {{vlagland|Slowenië}} || ''Ljubezen na seniku'' / ''Ljubezen na deželi'' || TV3 Slovenia Planet TV || [[Sloweens]] || Saša Lendero || 18 April 2011 / herfs 2013|| [http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115718/http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx |date=24 September 2015 }} |- | {{vlagland|Slowakye}} || ''Farmár hľadá ženu'' || TV JOJ || [[Slowaaks]] || Aneta Parišková || 2010 || [http://www.farmarhladazenu.sk/ Webwerf] |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} || ''Boer soek 'n Vrou'' ||KykNet|| [[Afrikaans]] ||Marciel Hopkins (mees onlangse)|| 30 September 2008 || [http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325030651/http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ |date=25 Maart 2009 }} |- | {{vlagland|Spanje}} || ''Granjero busca esposa'' || Cuatro || [[Spaans]] || Luján Argüelles || 12 Januarie 2009 || [http://www.cuatro.com/granjero-busca-esposa/ Webwerf] |- | {{vlagland|Swede}} || ''Bonde söker fru'' || TV4 || [[Sweeds]] || Linda Lindorff || 2006 || [http://tv4.se/bondesokerfru/ Webwerf] |- | {{vlagland|Switserland}} || ''Bauer, ledig, sucht...'' || 3+ || Duits || Marco Fritsche || 2008 || [http://www.3plus.tv/bauerledigsucht Webwerf] |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || ''Farmář hledá ženu'' || TV Prima || [[Tsjeggies]] || Laďka Něrgešová || 2010 || [http://www.iprima.cz/farmarhledazenu Webwerf] |- | {{vlagland|Oekraïne}} || ''Фермер шукає дружину<br />Fermer shukaye druzhynu '' || STB || [[Oekraïns]] || Irina Borisyuk || 30 September 2011 || [http://fermer.stb.ua/ Webwerf] |- | {{vlagland|Verenigde State}} || ''Farmer Wants a Wife'' || The CW Fox | Engels || Matt Neustadt || 30 April 2008 Maart 2023 | [https://web.archive.org/web/20080408200846/http://www.cwtv.com/shows/farmer-wants-a-wife Webwerf] |} == Eksterne skakels == * [https://af-za.facebook.com/boersoeknvrou Facebook-blad] * [https://twitter.com/boersoeknvrou Twitter-blad] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] 1j8mpome17wg2g0cu4i6pk1038y134k 2891515 2891512 2026-04-07T20:53:14Z Jcb 223 Rol weergawe [[Special:Diff/2891512|2891512]] deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] ([[User talk:Jcb|bespreek]]) terug. 2891515 wikitext text/x-wiki : ''Vir die rolprent, sien [[Vrou Soek Boer]].'' {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Boer Soek ‘n Vrou | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Realiteit | formaat = | skepper = Thames Television (2001) | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = Reandi Grey (2024 - )<br/> Marciel Hopkins (2020 - 2024)<br/> Leah (2018 - 2020)<br/> [[Minki van der Westhuizen]] (2016 - 2018)<br/> [[Nadia Beukes]] (2014 - 2015)<br/> Angelique Gerber (2011 - 2013)<br/> [[Elma Postma]] (2008 - 2010) | rolverdeling = | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Schalk Joubert | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | aantal_seisoene = 17 | aantal_episodes = 227 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = Ongeveer 48 Minute | maatskappy = Lion's Head Productions & Fremantle Media | verspreider = | netwerk = [[kykNET]] | beeldformaat = 16:9 | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = 30 September 2008 | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwant = | webwerf = kyknet.dstv.com/program/boer-soek-n-vrou | produksiewebwerf = }} '''Boer Soek ‘n Vrou''' is 'n werklikheidsreeks op [[KykNET]], [[DStv]] kanaal 144. Dit is gebaseer op die internasionale "Farmer Wants A Wife". Deur 14 seisoene het die reeks al ses aanbieders gehad, [[Elma Postma]], Angelique Gerber, [[Nadia Beukes]], [[Minki van der Westhuizen]], Leah en huidige aanbieder, [[Marciel Hopkins]]. In April 2022 kondig KykNET aan dat Marciel vir die derde jaar in 'n ry as aanbieder sal aanbly vir die reeks se 15de seisoen. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in 'n spesiale program op [[KykNET]] vroeër die jaar. Enkellopendes kry dan die kans om 'n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Gebasseer op die briewe wat die boere ontvang, kies hulle 10 potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer Soek 'n Vrou nie. Die program skep slegs 'n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan. In die verlede is Boer Soek 'n Vrou vanaf Oktober tot Januarie uitgesaai, maar weens die [[Covid-19-pandemie]] is Reeks 13 se produksie vertraag en word die seisoen eers vanaf Januarie 2021 uitgesaai. '''Boer Soek 'n Vrou''' is een van KykNET se gewildste programme. == Reekse == {{Reeksoorsig|kleur1=#CC7722|episodes1=14|begin1={{Begindatum|2008|9|30|df=y}}|einde1={{Einddatum|2008|12|23|df=y}}|kleur2=#4F42B5|episodes2=14|begin2={{Begindatum|2009|7|17|df=y}}|einde2={{Einddatum|2009|10|09|df=y}}|kleur3=#B0E0E6|episodes3=14|begin3={{Begindatum|2010|9|16|df=y}}|begin4={{Begindatum|2011|8|18|df=y}}|einde4={{Einddatum|2011|10|10|df=y}}|episodes4=14|kleur4=#F4C430|begin5={{Begindatum|2012|10|4|df=y}}|episodes5=14|kleur5=#FFF5EE|einde3={{Einddatum|2010|12|9|df=y}}|begin6={{Begindatum|2013|10|3|df=y}}|begin7={{Begindatum|2014|10|9|df=y}}|begin8={{Begindatum|2015|10|1|df=y}}|begin9={{Begindatum|2016|10|20|df=y}}|begin10={{Begindatum|2017|10|12|df=y}}|begin11={{Begindatum|2018|10|18|df=y}}|einde6={{Einddatum|2013|12|26|df=y}}|einde7={{Einddatum|2015|1|1|df=y}}|einde8={{Einddatum|2015|12|24|df=y}}|einde9={{Einddatum|2017|1|12|df=y}}|einde10={{Einddatum|2018|1|25|df=y}}|episodes6=14|episodes7=14|episodes8=14|episodes9=14|episodes10=17|einde5={{Einddatum|2012|12|27|df=y}}|kleur6=#5B92E5|kleur7=#FADA5E|kleur8=#F0DC82|kleur9=#56A0D3|kleur10=#A57C00|kleur11=#FF355E|skakel1=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 1 (2008)|skakel2=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 2 (2009)|skakel3=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 3 (2010)|skakel4=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 4 (2011)|skakel5=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 5 (2012)|skakel6=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 6 (2013)|skakel7=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 7 (2014)|skakel8=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 8 (2015)|skakel9=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 9 (2016)|skakel10=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 10 (2017)|skakel11=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 11 (2018)|episodes11=14|einde11={{Einddatum|2019|1|10|df=y}}|begin12={{Begindatum|2019|10|17|df=y}}|einde12={{Einddatum|2020|1|9|df=y}}|episodes12=14|kleur12=#FFF700|skakel12=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 12 (2019)|begin13={{Begindatum|2021|1|21|df=y}}|einde13={{Einddatum|2021|4|15|df=y}}|episodes13=14|kleur13=#E34234|skakel13=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 13 (2020)|kleur14=#D4AF37|episodes14=14|skakel14=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 14 (2021)|begin14={{Begindatum|2022|1|13|df=y}}|einde14={{Einddatum|2022|4|7|df=y}}|skakel15=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 15 (2022)|kleur15=#CD7F32|episodes15=14|begin15={{Begindatum|2023|1|19|df=y}}|einde15={{Einddatum|2023|4|13|df=y}}|skakel16=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 16 (2023)|kleur16=#7CB9E8|episodes16=15|begin16={{Begindatum|2023|10|29|df=y}}|einde16={{Einddatum|2024|10|17|df=y}}}}|skakel17=<includeonly>Lys van Boer Soek 'n Vrou episodes</includeonly>#Reeks 17 (2024)|kleur17= #FDEE00|episodes17=15|begin17={{Begindatum|2024|10|29|df=y}}|einde17={{Einddatum|2025|10|17|df=y}}}} == Episodes == === Reeks 1 (2008) === Reeks 1 van '''Boer Soek 'n Vrou''', aangebied deur [[Elma Postma]], is van Dinsdag 30 September 2008 tot 23 Desember 2008 op [[KykNET]] uitgesaai. {{Episodetabel |agtergrond=#CC7722|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 1 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die eerste 10 boere bekend vir die program. * Constant / Hennie / Herman / Joachim / JD / Jurie / Tiaan / Tickey / Engela / Nicolette | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|7|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 2 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma besoek elk van die boere om hulle beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 3 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die briewe aan die tien boere af. Sy maak ook die vyf boere met die meeste briewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 4 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briefskrywers in die blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 5 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf boere leer hulle metgeselle bietjie beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 6 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer se drie keuses gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 7 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en gaste kuier saam op die plaas en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 8 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boere kan slegs twee gaste op die plaas hou om verder saam te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 9 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer neem sy twee oorblywende gaste op 'n uitstappie op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 10 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dis die boere se laaste dag saam met die twee gaste en sal binnekort net een kan kies... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 11 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer kies die metgesel wat hy graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 12 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die vyf boere verlaat bietjie die plaas om die vroue se families te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 13 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hulle metgesel gaan hou bietjie saam vakansie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 14 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reünietyd. Ons kyk watter boere nog saam hulle finale keuse is. Wie van die ander vyf liefde gevind het en wie nog enkellopend is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|23|df=y}} }}}} === Reeks 2 (2009) === Reeks 2 van '''Boer Soek 'n Vrou''' is van Vrydag 17 Julie 2009 tot 9 Oktober 2009 op [[KykNET]] om 20h30 uitgesaai. Aangebied deur [[Elma Postma]]{{Episodetabel |agtergrond=#4F42B5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 15 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die tien boere bekend. * Francois / Ludwig / Reyno / Attie / J.P. / Pieter H / Flip / Johann / Pieter R / Zaza | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|5|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 16 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op die plase om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 17 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 18 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 19 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 20 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 21 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 22 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 23 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 24 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 25 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 26 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 27 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 28 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|9|df=y}} }}}} === Reeks 3 (2010) === Reeks 3 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 16 September 2010 tot 9 Desember 2010 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur [[Elma Postma]].{{Episodetabel |agtergrond=#B0E0E6|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 29 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|6|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 30 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op elke plaas om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 31 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 32 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 33 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 34 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 35 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 36 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 37 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 38 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 39 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 40 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 41 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 42 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|9|df=y}} }}}} === Reeks 4 (2011) === Reeks 4 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Augustus 2011 tot 10 November 2011 op [[KykNET]] om 20h30. Reeks 4 is die eerste seisoen wat nie deur Elma Postma aangebied word nie. Angelique Gerber neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#F4C430|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 43 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|5|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 44 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 45 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 46 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 47 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 48 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 49 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 50 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 51 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 52 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 53 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 54 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 55 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 56 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|10|df=y}} }}}} === Reeks 5 (2012) === Reeks 5 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 4 Oktober 2012 tot 27 Desember 2012 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Angelique Gerber.{{Episodetabel |agtergrond=#FFF5EE|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 57 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|5|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 58 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 59 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 60 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die briefskrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 61 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 62 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 63 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 64 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 65 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 66 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 67 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 68 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 69 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 70 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|27|df=y}} }}}} === Reeks 6 (2013) === Reeks 6 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 3 Oktober 2013 tot 26 Desember 2013 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Angelique Gerber. Reeks 6 is ook die laaste wat deur Angelique aangebied word.{{Episodetabel |agtergrond=#5B92E5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 71 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|6|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 72 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 73 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 74 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 75 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 76 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 77 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 78 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 79 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 80 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 81 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 82 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 83 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 84 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|26|df=y}} }}}} === Reeks 7 (2014) === Reeks 7 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 9 Oktober 2014 tot 1 Januarie 2015 op KykNET om 20h00. [[Nadia Beukes]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FADA5E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 85 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Albert / Henri / Gerrie / Martiens / Lize / Chris / Kevin / Henning / Alec / Johan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 86 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia lewer die tien boere se briewe by hulle af. Die possakke bult behoorlik met foto's, briewe en geskenkies. Die vyf boere wat die meeste briewe kry, moet elkeen tien vroue kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 87 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Van heinde en verre kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. Aan die einde van die blitsafsprake moet ons boere vyf vroue groet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 88 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue moet die boer beïndruk, maar terselfdetyd hulself afvra of hulle gereed is om 'n boer se vrou te wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 89 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie om die vyf vroue wat hulle na die blitsafsprake gekies het, beter te leer ken. Aan die einde van die dag moet die boer weer kies, net drie vroue mag by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 90 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste haar tasse moet pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 91 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Elkeen van die dames kry 'n geleentheid om alleen-tyd met die boer te spandeer. Die boere nooi ook van sy vriende en familie oor vir 'n gesellige kuier sodat hulle die vroue kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 92 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 93 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 94 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 95 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 96 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom waar sy woon. Vir die eerste keer is sy tuis en in haar omgewing en die boer soos 'n vis uit water. Het hy die regte keuse gemaak? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 97 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie by 'n romantiese bestemming en kry die kans om mekaar goed te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 98 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n laaste keer byeen. Ons vind uit watter paartjies stap nog hand aan hand en wie is steeds alleenlopers? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|1|1|df=y}} }}}} === Reeks 8 (2015) === Reeks 8 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 1 Oktober 2015 tot 24 Desember 2015 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Nadia Beukes. Reeks 8 is ook die laaste om deur Nadia aangebied te word. Die reeks saai hierdie seisoen hul 100ste episode uit.{{Episodetabel |agtergrond=#F0DC82|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 99 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere bekend: * PJ / Helen / Louwrens / Ignus / Derius / Diana / Michael / Niel / Gawie / Christiaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 100 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en leer die boere beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 101 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en lewer die boere se briewe af. Ons vind uit watter vyf boere kry die meeste briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 102 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briewe skrywers vir vyf minuut blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 103 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kry nou tyd om die vyf hoopvolles so bietjie beter te leer ken voor daar 'n moeilike besluit gemaak moet word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 104 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer kies die drie gaste om saam te gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 105 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Dis amper tyd om weer iemand huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 106 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boer en sy twee gaste spandeer bietjie alleen tyd saam mekaar. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 107 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Spanning loop hoog wanneer die tyd nader kom om daai finale keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 108 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boer kies die metgesel om beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 109 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer en sy metgesel het nou kans om alleen tyd saam te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 110 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere onmoet die toekomstige skoon familie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 111 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vyf boere gaan hou bietjie vakansie saam met hulle metgeselle. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 112 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Nadia ontmoet al tien boere by die reunie. Wie is alleen? Wie is verlief? En wie van die ander vyf boere het liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|24|df=y}} }}}} === Reeks 9 (2016) === Reeks 9 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 20 Oktober 2016 tot 12 Januarie 2017 op KykNET om 20h30. [[Minki van der Westhuizen]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#56A0D3|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 113 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Minki aan die kykers bekend gestel. * Johannes / Rob / Pieter / Leon-Fritz / Johan / Hennie / Erhard / Corne / Arno / Wessel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 114 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Minki besorg die briewe van vroue wat ingeskryf het aan elke boer. Die vyf boere wat die meeste briewe ontvang het, gaan voort met die proses en kies elkeen 10 briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 115 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die blits-afsprake is 'n vinnige kennismaking vir die deelnemers. Die groep van 10 dames word uitgedun na 5. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 116 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere gaan vir 'n uitstappie met die 5 dames wat hulle die vorige week uitgekies het. Aan die einde van die afspraak moet elke boer 3 dames uitsonder. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 117 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die drie potensiele liefdekandidate gaan vir 'n paar dae op die plaas kom kuier. Die vroue kom op die plaas aan en die boer sit sy beste voet voor. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 118 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die twyfel begin toeslaan en die vroue vra hulleself af: Is die lewe op die plaas wel so aantreklik soos dit aanvanklik geklink het? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 119 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Nadat die vroue die plaas besigtig het en vir die eerste keer ervaar het, moet een van die 3 huistoe gaan. Vir party van die boere sal die keuse swaar wees, vir ander, eenvoudig. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 120 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na die spannende keuse van die vorige week, kan die boere en dames ontspan en kry hulle tyd om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 121 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die spanning is besig om al meer te word soos die tyd nader kom vir die boer om net een van die twee dames te kies | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 122 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die finale keuse: Vir sommige boere sal dit reeds taamlik duidelik wees wie hulle gaan kies en ander boere sal weer afsonderlik met die vroue gesels om hulle te help om die keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 123 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dié week ontmoet die boer sy potensiële skoonfamilie. As die vrou nie familie het nie, besoek die boer die vrou se woonplek en ontmoet hy haar vriende of kinders. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 124 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Episode 12 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 125 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere wat aan die reeks deelgeneem het kom na die reünie toe vir 'n terugblik en lekker kuier. Ons sien wie is nog saam en wie is steeds enkellopend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|12|df=y}} }}}} === Reeks 10 (2017) === Reeks 10 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 12 Oktober 2017 tot 25 Januarie 2018 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Minki van der Westhuizen. Reeks 10 is ook die laaste om deur Minki aangebied te word.{{Episodetabel |agtergrond=#A57C00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 126 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Minki stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Jacques / Adriaan / Braam / Carl / Eben / Heleen / Johan / Ruan / Stephen / Stoffel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 127 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Geliefdes help briewe, foto's, liefdeverklarings en geskenkies sorteer. Die vyf boere wat die minste briewe kry kan enige dame kontak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 128 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seisoen 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 129 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seiseon 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 130 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Episode 5 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 131 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Episode 6 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 132 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die dames kom van ver en kry slegs 5 minute om met die boere te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 133 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Minki reel vir elke boer 'n gesellige dag om van die 5 vroue van hul keuse, beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 134 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Minki gesels met die boere, voordat die dames van hulle keuse op die plaas aankom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 135 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 136 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boere om te sê wie haar tasse moet pak - 'n moeilike keuse, nadat almal mekaar beter leer ken het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 137 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Daar is nou net 2 vroue op die plaas oor. Elkeen kry 'n geleentheid om tyd alleen saam met die boer te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 138 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vroue moet hul laaste dag slim benut voor die boer sy finale keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 139 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 140 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Die boer se gekose vrou stel hom voor aan haar geliefdes en omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 141 | EpisodeNommer2 = 16 | RTitel = Die paartjies is met vakansie en kry kans om mekaar goed te leer ken in 'n neutrale omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 142 | EpisodeNommer2 = 17 | RTitel = Al tien boere kom bymekaar uit vir die reünie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|25|df=y}} }}}} === Reeks 11 (2018) === Reeks 11 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Oktober 2018 tot 10 Januarie 2019 op [[KykNET]] om 20h00. Leah neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FF355E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 143 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel. * Byron / Johan / Andre / Rean / Toanette / Schalk / Cassie / Duncan / Marx / Frikkie | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 144 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah deurkruis die land om die boere op hul plase te ontmoet. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 145 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe by hulle af. Die vyf boere met die meeste briewe moet elk 10 persone uit die briefskrywers kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 146 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Tydens die blitsafsprake kry elke persoon vyf minute om alleen met hul boer te gesels. Aan die einde van die dag kies ons boere elkeen 5 persone wie hul graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 147 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Leah het vir elke boer 'n gesellige dag gereël saam met die persone wat gekies is. Uiteindelik moet elke boer weer 'n moeilike keuse maak, want net drie persone mag op elke plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 148 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die drie persone wat elke boer gekies het, daag op. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer moet besluit watter een moontlik die liefde van sy lewe is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 149 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. Die boer moet mooi na die interaksie tussen almal kyk, want een moet binnekort huis toe gestuur word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 150 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet elke boer iemand huis toe stuur. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar iemand wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 151 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is twee deelnemers op elke plaas oor en nou kan die boer en sy gaste lekker kuier. Die boere nooi vriende en familie oor vir 'n kuier sodat hulle die deelnemers kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 152 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 153 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Leah vind uit op watter plase die liefde vol in die blom staan. Vandag kies die boer die persoon wat moontlik die liefde van haar of sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 154 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere ontmoet die deelnemer van hul keuse se familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 155 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul keuse gaan almal saam op vakansie om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 156 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reünie. Wie van die boere is nog saam hulle keuse en wie nie? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|10|df=y}} }}}} === Reeks 12 (2019) === Reeks 12 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 17 Oktober 2019 op [[KykNET]] om 20h00 Aangebied deur Leah. Seisoen 12 is ook die laaste om deur Leah aangebied te word. * Vanjaar het geen vroulike boer die ranglys gehaal nie, maar vir die eerste keer in die geskiedenis van die reeks neem 'n gay boer deel. {{Episodetabel|agtergrond=#FFF700|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 157 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel: * Damian / Franco / Gerrit / Hentie / Willem / Theunis / Rohan / Albert / Graham / Brandon | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|5|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 158 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah kry kans om self by die 10 boere te gaan inloer. Sy vind meer uit oor hul boerdery, hul drome en watter eienskappe hulle in 'n metgesel en toekomstige lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 159 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe en pakkies by hulle af. Dit is elke jaar groot pret om te sien met watter oorspronklike idees die briefskrywers vorendag kom om die boere se aandag te trek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 160 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van heinde en verre kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Vyf minute, vyf boere, 50 belangstellendes - elkeen met 'n droom van liefde. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 161 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie met die vyf pasmaats wat hulle ná die blitsafsprake gekies het. Drie metgeselle word gekies om saam met die boer plaas toe te gaan. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 162 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Leah gaan maak 'n draai op die plase voordat die pasmaats arriveer. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer groot besluite moet maak... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 163 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die boere moet fyn kyk, want binnekort moet hy weer een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 164 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n metgesel wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 165 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou twee pasmaats oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en sy kuiergaste kan lekker saamkuier. Die boer nooi sy vriende en familie uit om sy kuiergaste te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 166 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die pasmaats se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 167 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit wie hy nog beter wil leer ken? Vandag kies die boer dié een wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. Die liefde is egter onvoorspelbaar... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 168 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose pasmaat se familie en vriende te ontmoet. Die skoen is nou aan die ander voet en dit is tyd vir ons boere om 'n blywende indruk te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 169 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Tydens die vakansie kry die boere en hul metgeselle kans om mekaar goed te leer ken. Is al die paartjies nog bymekaar? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 170 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die 10 boere kom bymekaar. Leah kuier saam en hoor by die boere hoe hulle die reeks ervaar het. Het die vyf boere wat ons nie gevolg net nie, liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|9|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 13 (2020) === Reeks 13 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin Donderdag 21 Januarie 2021 op [[KykNET]] om 20h00. * Vanjaar se boere is almal opsoek na vroulike pasmaats en geen vroulike boer haal die ranglys nie. * Anders as tevore gaan voornemende pasmaats nie handafgelewerde briewe of pakkies vir die boere kan stuur nie en sal slegs digitale inskrywings, wat ook deur 'n video vergesel kan word, word aanvaar. Marciel Hopkins neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#E34234|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 171 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albert / Déan / Hannes / Kobus / Marthinus / Mathys / Niel / PF / Richann / Stephan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|7|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 172 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkellopende boere soek pasmaats! Aanbieder, Marciel Hopkins, vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en, seker die belangrikste, waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 173 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel 'lewer' die boere se 'pos' digitaal by hulle af. Binne 24 uur moet die 5 boere met die meeste briewe 10 dames kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 174 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 175 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet die boer vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die 3 dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 176 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 177 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 178 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 179 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring ook in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 180 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 181 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 182 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 183 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 184 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|15|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 14 (2021) === Reeks 14 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 13 Januarie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#D4AF37|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 185 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albertus / Carel / Gerhard / Hannis / Johan / Mary-Lou / Nelis / Petre / Tyson / Willem | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|7|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 186 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel volg die tien boere se soeke na die liefde. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 187 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel kon hierdie jaar vir die eerste keer al die boere se briewe in lewende lywe aflewer! Die dames het soos altyd ongelooflik baie moete gedoen - daar is pakkies en 'n paar verrassings. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 188 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van regoor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 189 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet hy vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die drie dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 190 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 191 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 192 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 193 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 194 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 195 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 196 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. Vir die eerste keer is sy tuis in haar omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 197 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 198 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. Wie is nog saam en wie loop weer alleen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|4|7|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} === Reeks 15 (2022) === Reeks 15 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 3 Julie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#CD7F32|algeheel=6|reeks=6|titelT=Episode|titel=58|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 199 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Cherié / David / Francois / Hennie / Kotie / Louis B / Louis M / Philru / Rampie / Riaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|7|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 200 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkelopende boere soek pasmaats. Marciel ontmoet met die tien boere en maak gereed om die reis, opsoek na liefde saam hulle aan te pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 201 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die tien boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe tien pasmaats kies om in die kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 202 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 203 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere 'n bietjie meer tyd om die vyf pasmaats beter te leer ken. Hy moet drie pasmaats kies wat op die plaas gaan kuier vir 'n week en wie weet, dalk is een van hulle die een. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 204 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel kan ontwikkel tussen een van die paartjies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 205 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Al die kuiergaste leer mekaar beter ken. Die boer moet mooi na die interaksie tussen die pasmaats kyk, want hy moet binnekort weer 'n moeilike keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 206 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n dame wat nie langer op die plaas wil bly nie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 207 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir 'n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet wn ook hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 208 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 209 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 210 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir 'n gelukkige toekoms saam. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 211 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goet te leer ken - weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 212 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al 10 boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Ons vind uit wie van ons 10 boere liefde gevind het aan die einde van die reeks. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|13|df=y}} }}}} === Reeks 16 (2023) === Reeks 16 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 29 Oktober 2023 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. Seisoen 16 is ook die laaste om deur Marciel aangebied te word. {{Episodetabel|agtergrond=#7CB9E8|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 213 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Tien enkelopende boere soek vrou! Die opwindende realiteitsreeks toer deur die land om die boere op hul plase te ontmoet en uit te vind waarna hulle in 'n lewensmaat soek. Die tien boere is; * André / Daandré / Hendri / Jacques / Janco / JW / Lulani / Niel / Quintus / Sanel | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 214 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel leer die Top 10 boere 'n bietjie beter ken en vind uit wat hulle soek in 'n pasmaat. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 215 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die 10 boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe 10 pasmaats kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 216 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 217 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere ’n bietjie meer tyd om hul vyf pasmaats beter te leer ken. Elke boer moet drie pasmaats kies wat op die plaas vir ’n week gaan kuier. En wie weet… Dalk is een van hulle “Die Een”. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 218 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir ’n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel tussen een van die paartjies kan blom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 219 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere neem hulle pasmaats op ’n avontuur weg van die plaas af om te kyk of verhoudings kan groei. En dan vang verassende nuus die boere onkant. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 220 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Marciel stuur die pasmaats op hulle eie avontuur terwyl die boere oor die afgelope paar dae besin, want binnekort moet daar moeilike keuses gemaak word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 221 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Ná ’n paar dae op die plaas moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Gemoedere loop hoog as sekere waarhede ontbloot word. Wie gaan die boer vra om te bly? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 222 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir ’n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet en hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 223 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning loop hoog, want elke boer moet binnekort weer ’n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 224 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die pasmaat wat moontlik die liefde van hul lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 225 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir ’n gelukkige toekoms saam… | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 226 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goed te leer ken – weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 227 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Al tien boere kom vir ’n eerste – en ook laaste keer – bymekaar. Ons vind uit wie van ons tien boere liefde aan die einde van die reeks gevind het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|17|df=y}} }}}} === Reeks 17 (2024) === Reeks 17 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin op 29 Oktober 2024 op [[KykNET]] om 20h00. Reandi Grey neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#FDEE00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 228 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|29|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} == Internasionaal == Lande waar die program uitgesaai word: {| class="wikitable sortable" ! Land !! Naam !! Sender !! Taal !! Aanbieder !! Sedert !! Webwerf |- | {{vlagland|Australië}} || ''The Farmer Wants a Wife'' || Nine Network || [[Engels]] || Natalie Gruzlewski || 24 Oktober 2007 || [http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219001752/http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ |date=19 Februarie 2009 }} |- | {{vlagland|België}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || VTM || [[Nederlands]] || Dina Tersago || Maart 2004 || [http://vtm.be/boer-zkt-vrouw Webwerf] |- | {{vlagland|Bulgarye}} || ''Фермер търси жена<br />Fermer tyrsi jena'' || Nova Television || [[Bulgaars]] || Aleks Surchajieva || 2011 || |- | {{vlagland|Denemarke}} || ''Bonde søger brud'' || Kanal 4 || [[Deens]] || Anne-Dorte || 2006 || |- | rowspan=2| {{vlagland|Duitsland}} | ''Bauer sucht Frau'' | RTL | [[Duits]] | Inka Bause | 2 Oktober 2005 |[http://www.rtl.de/cms/unterhaltung/bauer-sucht-frau.html Webwerf] |- | ''Land und Liebe'' | NDR | Duits | Yared Dibaba | 2005 |[http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119042455/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html |date=19 Januarie 2012 }} |- | {{vlagland|Estland}} || ''Maamees otsib naist'' || Kanal 2 || [[Estnies]] || Krista Lensin || Mei 2007 || [http://maamees.elu24.ee/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222030005/http://maamees.elu24.ee/ |date=22 Februarie 2013 }} |- | {{vlagland|Finland}} || ''Maajussille morsian'' || MTV3 || [[Fins]] || Miia Nuutila<br />Mia Halonen || 26 Maart 2006 || [http://www.mtv3.fi/maajussillemorsian/ Webwerf] |- | {{vlagland|Frankryk}} || ''L'amour est dans le pré'' || M6 || [[Frans]] || Véronique Mounier<br />Alessandra Sublet<br />Karine Le Marchand || 8 September 2005 || [http://lamourestdanslepre.m6.fr/ Webwerf] |- | {{vlagland|Griekeland}} || ''Αγρότης μόνος ψάχνει''<br />''Agrótis mónos psáchnei'' || Alpha TV || [[Grieks]] || Sissy Christidou || 2009 || [http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 Webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130107163641/http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 |date= 7 Januarie 2013 }} |- | {{vlagland|Hongarye}} || ''Házasodna a gazda'' || RTL Klub || [[Hongaars]] || Lilu || 29 Junie 2012 || [http://gazda.rtlklub.hu/ Webwerf] |- | {{vlagland|Italië}} || ''Il contadino cerca moglie'' || Fox Life || [[Italiaans]] || Simona Ventura || 2015 || |- | {{vlagland|Kanada}} || ''L'amour est dans le pré'' || V || Frans || Marie-Ève Janvier || 29 Januarie 2012 || [http://vtele.ca/emissions/l-amour-est-dans-le-pre/ Webwerf] |- | {{vlagland|Kroasië}} || ''Ljubav je na selu'' || RTL || [[Kroaties]] || Lorena Nosić<br />Marijana Batinić || 2009 || [http://www.ljubavjenaselu.rtl.hr//index_programmainfo.htm Webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{vlagland|Litaue}} || ''Ūkininkas ieško žmonos'' || TV3 || [[Litaus]] || Nijolė Pareigytė || 26 April 2011 || [http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427191153/http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 |date=27 April 2014 }} |- | {{vlagland|Nederland}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || Nederland 1 || [[Nederlands]] || Yvon Jaspers || 21 November 2004 || [http://boerzoektvrouw.kro.nl/ Webwerf] |- | {{vlagland|Noorweë}} || ''Jakten på kjærligheten'' || TV2 || [[Noors]] || Marthe Sveberg || 24 Augustus 2004 || [http://www.tv2.no/underholdning/jakten/ Webwerf] |- | {{vlagland|Oostenryk}} || ''Bauer sucht Frau'' || ATV || Duits || Katrin Lampe || 2005 || [http://atv.at/contentset/2438267 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024140830/http://atv.at/contentset/2438267 |date=24 Oktober 2012 }} |- | {{vlagland|Pole}} || ''Rolnik szuka żony'' || TVP1 || [[Pools]] || Marta Manowska || 21 Mei 2014 || [http://www.tvp.pl/rozrywka/programy-rozrywkowe/rolnik-szuka-zony Webwerf] |- | {{vlagland|Roemenië}} || ''Fermier. Caut nevastă'' || Prima TV || [[Roemeens]] || Luana Ibacka || 12 Maart 2009 || |- | {{vlagland|Serwië}} || ''Domaćine, oženi se'' || Prva || [[Serwies]] || Tijana Čurović || 2010, 15 October || [http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine%2C+o%C5%BEeni+se!.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101041919/http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine,+o%C5%BEeni+se!.html |date= 1 November 2010 }} |- | {{vlagland|Slowenië}} || ''Ljubezen na seniku'' / ''Ljubezen na deželi'' || TV3 Slovenia Planet TV || [[Sloweens]] || Saša Lendero || 18 April 2011 / herfs 2013|| [http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115718/http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx |date=24 September 2015 }} |- | {{vlagland|Slowakye}} || ''Farmár hľadá ženu'' || TV JOJ || [[Slowaaks]] || Aneta Parišková || 2010 || [http://www.farmarhladazenu.sk/ Webwerf] |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} || ''Boer soek 'n Vrou'' ||KykNet|| [[Afrikaans]] ||Marciel Hopkins (mees onlangse)|| 30 September 2008 || [http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325030651/http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ |date=25 Maart 2009 }} |- | {{vlagland|Spanje}} || ''Granjero busca esposa'' || Cuatro || [[Spaans]] || Luján Argüelles || 12 Januarie 2009 || [http://www.cuatro.com/granjero-busca-esposa/ Webwerf] |- | {{vlagland|Swede}} || ''Bonde söker fru'' || TV4 || [[Sweeds]] || Linda Lindorff || 2006 || [http://tv4.se/bondesokerfru/ Webwerf] |- | {{vlagland|Switserland}} || ''Bauer, ledig, sucht...'' || 3+ || Duits || Marco Fritsche || 2008 || [http://www.3plus.tv/bauerledigsucht Webwerf] |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || ''Farmář hledá ženu'' || TV Prima || [[Tsjeggies]] || Laďka Něrgešová || 2010 || [http://www.iprima.cz/farmarhledazenu Webwerf] |- | {{vlagland|Oekraïne}} || ''Фермер шукає дружину<br />Fermer shukaye druzhynu '' || STB || [[Oekraïns]] || Irina Borisyuk || 30 September 2011 || [http://fermer.stb.ua/ Webwerf] |- | {{vlagland|Verenigde State}} || ''Farmer Wants a Wife'' || The CW Fox | Engels || Matt Neustadt || 30 April 2008 Maart 2023 | [https://web.archive.org/web/20080408200846/http://www.cwtv.com/shows/farmer-wants-a-wife Webwerf] |} == Eksterne skakels == * [https://af-za.facebook.com/boersoeknvrou Facebook-blad] * [https://twitter.com/boersoeknvrou Twitter-blad] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] gul707t9wvp41cjtkxonxkkgfezj2or 2891516 2891515 2026-04-07T20:56:28Z Jcb 223 gebreekte kode 2891516 wikitext text/x-wiki : ''Vir die rolprent, sien [[Vrou Soek Boer]].'' {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Boer Soek ‘n Vrou | beeld = | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Realiteit | formaat = | skepper = Thames Television (2001) | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = Reandi Grey (2024 - )<br/> Marciel Hopkins (2020 - 2024)<br/> Leah (2018 - 2020)<br/> [[Minki van der Westhuizen]] (2016 - 2018)<br/> [[Nadia Beukes]] (2014 - 2015)<br/> Angelique Gerber (2011 - 2013)<br/> [[Elma Postma]] (2008 - 2010) | rolverdeling = | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Schalk Joubert | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | aantal_seisoene = 17 | aantal_episodes = 227 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = Ongeveer 48 Minute | maatskappy = Lion's Head Productions & Fremantle Media | verspreider = | netwerk = [[kykNET]] | beeldformaat = 16:9 | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = 30 September 2008 | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwant = | webwerf = kyknet.dstv.com/program/boer-soek-n-vrou | produksiewebwerf = }} '''Boer Soek ‘n Vrou''' is 'n werklikheidsreeks op [[KykNET]], [[DStv]] kanaal 144. Dit is gebaseer op die internasionale "Farmer Wants A Wife". Deur 14 seisoene het die reeks al ses aanbieders gehad, [[Elma Postma]], Angelique Gerber, [[Nadia Beukes]], [[Minki van der Westhuizen]], Leah en huidige aanbieder, [[Marciel Hopkins]]. In April 2022 kondig KykNET aan dat Marciel vir die derde jaar in 'n ry as aanbieder sal aanbly vir die reeks se 15de seisoen. Die boere vir die program word uit honderde aansoeke gekies en dan aan die publiek bekendgestel in 'n spesiale program op [[KykNET]] vroeër die jaar. Enkellopendes kry dan die kans om 'n romantiese liefdesbrief vir die boer van hul keuse te stuur. Gebasseer op die briewe wat die boere ontvang, kies hulle 10 potensiële lewensmaats wat hulle graag beter wil leer ken op die program. Daar is geen prysgeld of troue te wen op Boer Soek 'n Vrou nie. Die program skep slegs 'n geleentheid vir boere om ander enkellopendes te ontmoet waaruit moontlike vriendskappe of romanse kan ontstaan. In die verlede is Boer Soek 'n Vrou vanaf Oktober tot Januarie uitgesaai, maar weens die [[Covid-19-pandemie]] is Reeks 13 se produksie vertraag en word die seisoen eers vanaf Januarie 2021 uitgesaai. '''Boer Soek 'n Vrou''' is een van KykNET se gewildste programme. == Episodes == === Reeks 1 (2008) === Reeks 1 van '''Boer Soek 'n Vrou''', aangebied deur [[Elma Postma]], is van Dinsdag 30 September 2008 tot 23 Desember 2008 op [[KykNET]] uitgesaai. {{Episodetabel |agtergrond=#CC7722|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 1 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die eerste 10 boere bekend vir die program. * Constant / Hennie / Herman / Joachim / JD / Jurie / Tiaan / Tickey / Engela / Nicolette | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|7|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 2 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma besoek elk van die boere om hulle beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 3 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die briewe aan die tien boere af. Sy maak ook die vyf boere met die meeste briewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 4 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briefskrywers in die blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 5 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf boere leer hulle metgeselle bietjie beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 6 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer se drie keuses gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 7 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en gaste kuier saam op die plaas en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 8 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boere kan slegs twee gaste op die plaas hou om verder saam te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 9 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer neem sy twee oorblywende gaste op 'n uitstappie op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 10 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dis die boere se laaste dag saam met die twee gaste en sal binnekort net een kan kies... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 11 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer kies die metgesel wat hy graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 12 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die vyf boere verlaat bietjie die plaas om die vroue se families te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 13 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hulle metgesel gaan hou bietjie saam vakansie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 14 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reünietyd. Ons kyk watter boere nog saam hulle finale keuse is. Wie van die ander vyf liefde gevind het en wie nog enkellopend is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2008|12|23|df=y}} }}}} === Reeks 2 (2009) === Reeks 2 van '''Boer Soek 'n Vrou''' is van Vrydag 17 Julie 2009 tot 9 Oktober 2009 op [[KykNET]] om 20h30 uitgesaai. Aangebied deur [[Elma Postma]]{{Episodetabel |agtergrond=#4F42B5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 15 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Elma stel die tien boere bekend. * Francois / Ludwig / Reyno / Attie / J.P. / Pieter H / Flip / Johann / Pieter R / Zaza | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|5|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 16 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op die plase om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 17 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 18 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|7|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 19 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 20 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 21 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 22 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|8|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 23 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 24 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 25 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 26 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|9|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 27 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 28 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2009|10|9|df=y}} }}}} === Reeks 3 (2010) === Reeks 3 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 16 September 2010 tot 9 Desember 2010 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur [[Elma Postma]].{{Episodetabel |agtergrond=#B0E0E6|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 29 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|6|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 30 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Elma gaan kuier op elke plaas om die boere so bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 31 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Elma lewer die boere se briewe aan hulle af ne ons vind ook uit watter vyf boere die meeste briewe gekry het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 32 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet die hoop volle skrywers vir vinnige blits afsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|9|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 33 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kuier saam hulle keuses en leer mekaar nog beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 34 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om net 3 gaste te kies om saam op die plaas te gaan kuier | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 35 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hulle gaste kuier bietjie saam en verken die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 36 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boere om een gas huistoe te stuur | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|10|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 37 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die boer en sy twee oorblywende gaste leer mekaar beter ken. Dis amper tyd om nog 'n gas huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 38 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam met hul oorblywende gaste. Die tyd raak min en die boer gaan binnekort nog een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 39 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die finale keuse word gemaak en die boer kies die een metgesel wie hy beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 40 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere gaan kuier saam met die oorblywende gas by hulle familie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|11|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 41 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Almal hou lekker saam vakansie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 42 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reunie. Elma vind uit watter boere nog saam is, wie enkelopend is en ook watter van die ander vyf boere nou iemand aan die sy het | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2010|12|9|df=y}} }}}} === Reeks 4 (2011) === Reeks 4 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Augustus 2011 tot 10 November 2011 op [[KykNET]] om 20h30. Reeks 4 is die eerste seisoen wat nie deur Elma Postma aangebied word nie. Angelique Gerber neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#F4C430|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 43 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|5|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 44 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 45 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|8|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 46 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 47 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 48 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 49 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 50 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|9|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 51 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 52 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 53 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 54 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 55 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 56 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2011|11|10|df=y}} }}}} === Reeks 5 (2012) === Reeks 5 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 4 Oktober 2012 tot 27 Desember 2012 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Angelique Gerber.{{Episodetabel |agtergrond=#FFF5EE|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 57 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|5|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 58 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 59 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 60 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die briefskrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 61 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 62 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 63 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 64 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 65 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 66 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 67 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 68 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 69 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 70 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2012|12|27|df=y}} }}}} === Reeks 6 (2013) === Reeks 6 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 3 Oktober 2013 tot 26 Desember 2013 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Angelique Gerber. Reeks 6 is ook die laaste wat deur Angelique aangebied word.{{Episodetabel |agtergrond=#5B92E5|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 71 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Angelique Gerber bekend gestel. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|6|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 72 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Angelique gaan kuier saam die boere op hul plase om te sien waarmee elkeen boer en ook beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 73 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die briewe word afgelewer aan elke boer. Wie het die meeste briewe gekry en wie is in die top 5? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 74 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere ontmoet vir die eerste keer die biref skrywers en kry elk 5 minute saam hulle vir 'n blits afspraak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 75 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die vyf pasmaats kuier saam die boere op hul plase. Hulle kry kans om mekaar bietjie beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 76 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Dis tyd vir die boere om slegs 3 pasmaats te kies om langer op die plaas te kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 77 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere en hul 3 pasmaats kry kans om die plaas verder te verken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 78 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Dis tyd vir die boer om die top 2 pasmaats te kies. Wie gaan huistoe? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 79 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou slegs 2 pasmaats oor op die plase en hulle kry kans om die boer nog beter te leer ken, met die wete dat 1 binnekort uitgestem gaan word | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 80 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere spandeer alleen tyd saam elke pasmaat sodat hulle mekaar op 'n meer persoonlike vlak kan leer ken. Die tyd raak min want binnekort moet die boere groot besluite maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 81 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die tyd het aangebreek vir die boer om sy finale keuse te maak. Wie wil hy hê moet langer aanbly op die plaas? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 82 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul pasmaats se familie en vriende te ontmoet | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 83 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Al 5 boere en hul pasmaats kom bymekaar om vakansie te hou. Wag daar dalk 'n verassing of twee? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 84 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis reunie tyd. Angelique vind uit watter boere opdaag saam hul gekiesde pasmaat en wie dalk alleen opdaag? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2013|12|26|df=y}} }}}} === Reeks 7 (2014) === Reeks 7 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 9 Oktober 2014 tot 1 Januarie 2015 op KykNET om 20h00. [[Nadia Beukes]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FADA5E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 85 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Albert / Henri / Gerrie / Martiens / Lize / Chris / Kevin / Henning / Alec / Johan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 86 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia lewer die tien boere se briewe by hulle af. Die possakke bult behoorlik met foto's, briewe en geskenkies. Die vyf boere wat die meeste briewe kry, moet elkeen tien vroue kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 87 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Van heinde en verre kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. Aan die einde van die blitsafsprake moet ons boere vyf vroue groet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 88 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue moet die boer beïndruk, maar terselfdetyd hulself afvra of hulle gereed is om 'n boer se vrou te wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 89 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie om die vyf vroue wat hulle na die blitsafsprake gekies het, beter te leer ken. Aan die einde van die dag moet die boer weer kies, net drie vroue mag by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|10|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 90 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste haar tasse moet pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 91 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Elkeen van die dames kry 'n geleentheid om alleen-tyd met die boer te spandeer. Die boere nooi ook van sy vriende en familie oor vir 'n gesellige kuier sodat hulle die vroue kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 92 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 93 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|11|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 94 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 95 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 96 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom waar sy woon. Vir die eerste keer is sy tuis en in haar omgewing en die boer soos 'n vis uit water. Het hy die regte keuse gemaak? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 97 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie by 'n romantiese bestemming en kry die kans om mekaar goed te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2014|12|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 98 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n laaste keer byeen. Ons vind uit watter paartjies stap nog hand aan hand en wie is steeds alleenlopers? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|1|1|df=y}} }}}} === Reeks 8 (2015) === Reeks 8 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 1 Oktober 2015 tot 24 Desember 2015 op [[KykNET]] om 20h30. Aangebied deur Nadia Beukes. Reeks 8 is ook die laaste om deur Nadia aangebied te word. Die reeks saai hierdie seisoen hul 100ste episode uit.{{Episodetabel |agtergrond=#F0DC82|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 99 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Nadia stel die 10 boere bekend: * PJ / Helen / Louwrens / Ignus / Derius / Diana / Michael / Niel / Gawie / Christiaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 100 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en leer die boere beter ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 101 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Nadia gaan kuier op die plase en lewer die boere se briewe af. Ons vind uit watter vyf boere kry die meeste briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 102 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die vyf boere ontmoet die briewe skrywers vir vyf minuut blitsafsprake. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 103 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere kry nou tyd om die vyf hoopvolles so bietjie beter te leer ken voor daar 'n moeilike besluit gemaak moet word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 104 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die boer kies die drie gaste om saam te gaan kuier op die plaas. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 105 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Dis amper tyd om weer iemand huistoe te stuur... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 106 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Die boer en sy twee gaste spandeer bietjie alleen tyd saam mekaar. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 107 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Spanning loop hoog wanneer die tyd nader kom om daai finale keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 108 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boer kies die metgesel om beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|11|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 109 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Die boer en sy metgesel het nou kans om alleen tyd saam te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 110 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere onmoet die toekomstige skoon familie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 111 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vyf boere gaan hou bietjie vakansie saam met hulle metgeselle. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 112 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Nadia ontmoet al tien boere by die reunie. Wie is alleen? Wie is verlief? En wie van die ander vyf boere het liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2015|12|24|df=y}} }}}} === Reeks 9 (2016) === Reeks 9 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 20 Oktober 2016 tot 12 Januarie 2017 op KykNET om 20h30. [[Minki van der Westhuizen]] neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#56A0D3|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 113 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Minki aan die kykers bekend gestel. * Johannes / Rob / Pieter / Leon-Fritz / Johan / Hennie / Erhard / Corne / Arno / Wessel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 114 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Minki besorg die briewe van vroue wat ingeskryf het aan elke boer. Die vyf boere wat die meeste briewe ontvang het, gaan voort met die proses en kies elkeen 10 briewe. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|10|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 115 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Die blits-afsprake is 'n vinnige kennismaking vir die deelnemers. Die groep van 10 dames word uitgedun na 5. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 116 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Die boere gaan vir 'n uitstappie met die 5 dames wat hulle die vorige week uitgekies het. Aan die einde van die afspraak moet elke boer 3 dames uitsonder. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 117 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die drie potensiele liefdekandidate gaan vir 'n paar dae op die plaas kom kuier. Die vroue kom op die plaas aan en die boer sit sy beste voet voor. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 118 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die twyfel begin toeslaan en die vroue vra hulleself af: Is die lewe op die plaas wel so aantreklik soos dit aanvanklik geklink het? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|11|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 119 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Nadat die vroue die plaas besigtig het en vir die eerste keer ervaar het, moet een van die 3 huistoe gaan. Vir party van die boere sal die keuse swaar wees, vir ander, eenvoudig. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 120 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na die spannende keuse van die vorige week, kan die boere en dames ontspan en kry hulle tyd om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 121 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Die spanning is besig om al meer te word soos die tyd nader kom vir die boer om net een van die twee dames te kies | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 122 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die finale keuse: Vir sommige boere sal dit reeds taamlik duidelik wees wie hulle gaan kies en ander boere sal weer afsonderlik met die vroue gesels om hulle te help om die keuse te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 123 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dié week ontmoet die boer sy potensiële skoonfamilie. As die vrou nie familie het nie, besoek die boer die vrou se woonplek en ontmoet hy haar vriende of kinders. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2016|12|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 124 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Episode 12 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 125 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere wat aan die reeks deelgeneem het kom na die reünie toe vir 'n terugblik en lekker kuier. Ons sien wie is nog saam en wie is steeds enkellopend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|1|12|df=y}} }}}} === Reeks 10 (2017) === Reeks 10 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 12 Oktober 2017 tot 25 Januarie 2018 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Minki van der Westhuizen. Reeks 10 is ook die laaste om deur Minki aangebied te word.{{Episodetabel |agtergrond=#A57C00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 126 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Minki stel die 10 boere aan die kykers bekend. * Jacques / Adriaan / Braam / Carl / Eben / Heleen / Johan / Ruan / Stephen / Stoffel | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 127 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Geliefdes help briewe, foto's, liefdeverklarings en geskenkies sorteer. Die vyf boere wat die minste briewe kry kan enige dame kontak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 128 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seisoen 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 129 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Ons gaan loer in by die boere wat vanaf seiseon 1-9 deelgeneem het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|10|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 130 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Episode 5 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 131 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Episode 6 | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 132 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die dames kom van ver en kry slegs 5 minute om met die boere te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 133 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Minki reel vir elke boer 'n gesellige dag om van die 5 vroue van hul keuse, beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|11|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 134 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Minki gesels met die boere, voordat die dames van hulle keuse op die plaas aankom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 135 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 136 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boere om te sê wie haar tasse moet pak - 'n moeilike keuse, nadat almal mekaar beter leer ken het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 137 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Daar is nou net 2 vroue op die plaas oor. Elkeen kry 'n geleentheid om tyd alleen saam met die boer te spandeer. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 138 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die vroue moet hul laaste dag slim benut voor die boer sy finale keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2017|12|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 139 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 140 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Die boer se gekose vrou stel hom voor aan haar geliefdes en omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 141 | EpisodeNommer2 = 16 | RTitel = Die paartjies is met vakansie en kry kans om mekaar goed te leer ken in 'n neutrale omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 142 | EpisodeNommer2 = 17 | RTitel = Al tien boere kom bymekaar uit vir die reünie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|1|25|df=y}} }}}} === Reeks 11 (2018) === Reeks 11 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 18 Oktober 2018 tot 10 Januarie 2019 op [[KykNET]] om 20h00. Leah neem oor as aanbieder.{{Episodetabel |agtergrond=#FF355E|algeheel=6|reeks=6|titel=58|uitsaaidatum=30|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 143 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel. * Byron / Johan / Andre / Rean / Toanette / Schalk / Cassie / Duncan / Marx / Frikkie | OorspronklikeUitsaaiDatum = }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 144 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah deurkruis die land om die boere op hul plase te ontmoet. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 145 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe by hulle af. Die vyf boere met die meeste briewe moet elk 10 persone uit die briefskrywers kies wat hulle tydens 'n blitsafspraak wil ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|10|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 146 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Tydens die blitsafsprake kry elke persoon vyf minute om alleen met hul boer te gesels. Aan die einde van die dag kies ons boere elkeen 5 persone wie hul graag beter wil leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 147 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Leah het vir elke boer 'n gesellige dag gereël saam met die persone wat gekies is. Uiteindelik moet elke boer weer 'n moeilike keuse maak, want net drie persone mag op elke plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 148 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die drie persone wat elke boer gekies het, daag op. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer moet besluit watter een moontlik die liefde van sy lewe is. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 149 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken en stel hulle aan die plaaslewe bekend. Die boer moet mooi na die interaksie tussen almal kyk, want een moet binnekort huis toe gestuur word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 150 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet elke boer iemand huis toe stuur. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar iemand wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|11|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 151 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is twee deelnemers op elke plaas oor en nou kan die boer en sy gaste lekker kuier. Die boere nooi vriende en familie oor vir 'n kuier sodat hulle die deelnemers kan ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 152 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 153 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Leah vind uit op watter plase die liefde vol in die blom staan. Vandag kies die boer die persoon wat moontlik die liefde van haar of sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 154 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Die boere ontmoet die deelnemer van hul keuse se familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2018|12|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 155 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul keuse gaan almal saam op vakansie om mekaar beter te leer ken. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 156 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Dis tyd vir reünie. Wie van die boere is nog saam hulle keuse en wie nie? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|1|10|df=y}} }}}} === Reeks 12 (2019) === Reeks 12 van '''Boer Soek 'n Vrou''' begin Donderdag 17 Oktober 2019 op [[KykNET]] om 20h00 Aangebied deur Leah. Seisoen 12 is ook die laaste om deur Leah aangebied te word. * Vanjaar het geen vroulike boer die ranglys gehaal nie, maar vir die eerste keer in die geskiedenis van die reeks neem 'n gay boer deel. {{Episodetabel|agtergrond=#FFF700|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 157 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die tien boere word deur Leah aan die kykers bekendgestel: * Damian / Franco / Gerrit / Hentie / Willem / Theunis / Rohan / Albert / Graham / Brandon | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|5|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 158 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Leah kry kans om self by die 10 boere te gaan inloer. Sy vind meer uit oor hul boerdery, hul drome en watter eienskappe hulle in 'n metgesel en toekomstige lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 159 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Leah lewer die boere se briewe en pakkies by hulle af. Dit is elke jaar groot pret om te sien met watter oorspronklike idees die briefskrywers vorendag kom om die boere se aandag te trek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 160 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van heinde en verre kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Vyf minute, vyf boere, 50 belangstellendes - elkeen met 'n droom van liefde. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|10|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 161 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Die boere gaan op 'n uitstappie met die vyf pasmaats wat hulle ná die blitsafsprake gekies het. Drie metgeselle word gekies om saam met die boer plaas toe te gaan. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|7|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 162 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Leah gaan maak 'n draai op die plase voordat die pasmaats arriveer. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, terwyl die boer groot besluite moet maak... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|14|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 163 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die boere moet fyn kyk, want binnekort moet hy weer een huistoe stuur. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 164 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n metgesel wat nie langer op die plaas wil bly nie... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|11|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 165 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou twee pasmaats oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en sy kuiergaste kan lekker saamkuier. Die boer nooi sy vriende en familie uit om sy kuiergaste te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 166 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die pasmaats se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 167 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit wie hy nog beter wil leer ken? Vandag kies die boer dié een wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. Die liefde is egter onvoorspelbaar... | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 168 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose pasmaat se familie en vriende te ontmoet. Die skoen is nou aan die ander voet en dit is tyd vir ons boere om 'n blywende indruk te maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2019|12|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 169 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Tydens die vakansie kry die boere en hul metgeselle kans om mekaar goed te leer ken. Is al die paartjies nog bymekaar? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 170 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die 10 boere kom bymekaar. Leah kuier saam en hoor by die boere hoe hulle die reeks ervaar het. Het die vyf boere wat ons nie gevolg net nie, liefde gevind? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|1|9|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 13 (2020) === Reeks 13 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin Donderdag 21 Januarie 2021 op [[KykNET]] om 20h00. * Vanjaar se boere is almal opsoek na vroulike pasmaats en geen vroulike boer haal die ranglys nie. * Anders as tevore gaan voornemende pasmaats nie handafgelewerde briewe of pakkies vir die boere kan stuur nie en sal slegs digitale inskrywings, wat ook deur 'n video vergesel kan word, word aanvaar. Marciel Hopkins neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#E34234|algeheel=6|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 171 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albert / Déan / Hannes / Kobus / Marthinus / Mathys / Niel / PF / Richann / Stephan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2020|7|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 172 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkellopende boere soek pasmaats! Aanbieder, Marciel Hopkins, vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en, seker die belangrikste, waarna hulle in 'n lewensmaat soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|21|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 173 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel 'lewer' die boere se 'pos' digitaal by hulle af. Binne 24 uur moet die 5 boere met die meeste briewe 10 dames kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|1|28|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 174 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 175 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet die boer vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die 3 dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 176 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 177 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|2|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 178 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|4|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 179 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring ook in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 180 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 181 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|3|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 182 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 183 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 184 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|4|15|df=y}} }}|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30}} === Reeks 14 (2021) === Reeks 14 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 13 Januarie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#D4AF37|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 185 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Albertus / Carel / Gerhard / Hannis / Johan / Mary-Lou / Nelis / Petre / Tyson / Willem | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2021|7|11|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 186 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel volg die tien boere se soeke na die liefde. Sy vind uit waarmee hulle boer, wat hul belangstellings is en waarna hulle soek. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|13|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 187 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel kon hierdie jaar vir die eerste keer al die boere se briewe in lewende lywe aflewer! Die dames het soos altyd ongelooflik baie moete gedoen - daar is pakkies en 'n paar verrassings. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|20|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 188 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van regoor die land kom die dames vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen van die boer se dames kry presies vyf minute om met haar boer te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|1|27|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 189 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Na die afloop van die blitsafsprake moet hy vyf dames kies vir 'n groepsafspraak - die boer se finale keuse van die dag is die drie dames wat by hom op die plaas gaan kuier. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 190 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Marciel gaan maak 'n draai op die plase voor die dames arriveer. Sy gesels met elke boer oor sy voorbereidings vir die vroue se besoek. Waar gaan hulle bly? Wat gaan hulle doen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 191 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere leer hul kuiergaste beter ken. Hy stel hulle aan die plaaslewe bekend en wys wat sy boerdery behels. Die drie vroue kyk die kat eers goed uit die boom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 192 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Ná 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie vroue huistoe gaan. Die boer moet besluit watter een van sy kuiergaste die minste by hom pas. Makliker gesê as gedaan! | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|2|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 193 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee vroue op die plaas oor. Die spanning is vir eers gebreek en die boer en die dames kan lekker saamkuier. Die boerdery-aktiwiteite gaan voort en die vroue spring in. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 194 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste dag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Dit is die vroue se laaste kans om die boer se hart te wen | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 195 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit: wie is die dame wat hy nog beter wil leer ken? Is albei dames nog gretig om die boer se vrou te word? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|17|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 196 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. Sy wys hom haar woon- en/of werkplek. Vir die eerste keer is sy tuis in haar omgewing. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|24|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 197 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul dames gaan hou vakansie op 'n romantiese bestemming. Is al die paartjies nog bymekaar of sommige se paadjies reeds geskei? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|3|31|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 198 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al tien boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Marciel kuier saam en hoor by die boere en dames hoe hulle die reeks ervaar het. Wie is nog saam en wie loop weer alleen? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|4|7|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} === Reeks 15 (2022) === Reeks 15 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 3 Julie 2022 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. {{Episodetabel|agtergrond=#CD7F32|algeheel=6|reeks=6|titelT=Episode|titel=58|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 199 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Die 10 boere word deur Marciel aan die kykers bekendgestel; * Cherié / David / Francois / Hennie / Kotie / Louis B / Louis M / Philru / Rampie / Riaan | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2022|7|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 200 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Tien enkelopende boere soek pasmaats. Marciel ontmoet met die tien boere en maak gereed om die reis, opsoek na liefde saam hulle aan te pak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 201 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die tien boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe tien pasmaats kies om in die kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|1|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 202 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 203 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere 'n bietjie meer tyd om die vyf pasmaats beter te leer ken. Hy moet drie pasmaats kies wat op die plaas gaan kuier vir 'n week en wie weet, dalk is een van hulle die een. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 204 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir 'n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel kan ontwikkel tussen een van die paartjies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 205 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Al die kuiergaste leer mekaar beter ken. Die boer moet mooi na die interaksie tussen die pasmaats kyk, want hy moet binnekort weer 'n moeilike keuse maak. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|2|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 206 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Na 'n dag of wat op die plaas, moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Wie gaan die boer vra om te bly? Dalk is daar 'n dame wat nie langer op die plaas wil bly nie. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|2|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 207 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir 'n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet wn ook hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|9|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 208 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning laai op, want elke boer moet binnekort weer 'n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|16|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 209 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die vrou wat moontlik die liefde van sy lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|23|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 210 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir 'n gelukkige toekoms saam. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|3|30|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 211 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goet te leer ken - weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|6|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 212 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Al 10 boere kom vir 'n eerste en ook laaste keer bymekaar. Ons vind uit wie van ons 10 boere liefde gevind het aan die einde van die reeks. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|4|13|df=y}} }}}} === Reeks 16 (2023) === Reeks 16 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin 29 Oktober 2023 op [[KykNET]] om 20h00. Aangebied deur Marciel Hopkins. Seisoen 16 is ook die laaste om deur Marciel aangebied te word. {{Episodetabel|agtergrond=#7CB9E8|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 213 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = Tien enkelopende boere soek vrou! Die opwindende realiteitsreeks toer deur die land om die boere op hul plase te ontmoet en uit te vind waarna hulle in 'n lewensmaat soek. Die tien boere is; * André / Daandré / Hendri / Jacques / Janco / JW / Lulani / Niel / Quintus / Sanel | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2023|10|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 214 | EpisodeNommer2 = 2 | RTitel = Marciel leer die Top 10 boere 'n bietjie beter ken en vind uit wat hulle soek in 'n pasmaat. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|18|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 215 | EpisodeNommer2 = 3 | RTitel = Marciel val weer in die pad om die 10 boere se briewe af te lewer. Binne 24 uur moet die vyf boere met die meeste briewe 10 pasmaats kies om in die Kaap te ontmoet. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|7|25|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 216 | EpisodeNommer2 = 4 | RTitel = Van reg oor die land kom die pasmaats vir 'n kort maar kragtige kennismaking met die boer van hul keuse. Elkeen kry presies vyf minute om met hul boer te gesels, daarna word vyf gekies. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|1|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 217 | EpisodeNommer2 = 5 | RTitel = Vandag kry ons boere ’n bietjie meer tyd om hul vyf pasmaats beter te leer ken. Elke boer moet drie pasmaats kies wat op die plaas vir ’n week gaan kuier. En wie weet… Dalk is een van hulle “Die Een”. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|8|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 218 | EpisodeNommer2 = 6 | RTitel = Die pasmaats arriveer op die plase. Hulle gaan vir ’n week lank saam met die boer woon en werk, en kyk of liefde wel tussen een van die paartjies kan blom. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|15|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 219 | EpisodeNommer2 = 7 | RTitel = Die boere neem hulle pasmaats op ’n avontuur weg van die plaas af om te kyk of verhoudings kan groei. En dan vang verassende nuus die boere onkant. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|22|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 220 | EpisodeNommer2 = 8 | RTitel = Marciel stuur die pasmaats op hulle eie avontuur terwyl die boere oor die afgelope paar dae besin, want binnekort moet daar moeilike keuses gemaak word. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|8|29|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 221 | EpisodeNommer2 = 9 | RTitel = Ná ’n paar dae op die plaas moet een van die drie pasmaats huistoe gaan. Gemoedere loop hoog as sekere waarhede ontbloot word. Wie gaan die boer vra om te bly? | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|5|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 222 | EpisodeNommer2 = 10 | RTitel = Daar is nou net twee pasmaats op die plaas oor. Die boere nooi ook vriende en familie oor vir ’n braai sodat hulle die pasmaats kan ontmoet en hul opinie kan vorm. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|12|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 223 | EpisodeNommer2 = 11 | RTitel = Dit is die laaste voldag op die plaas. Die spanning loop hoog, want elke boer moet binnekort weer ’n keuse maak. Almal kry tyd om individueel met mekaar te gesels. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|19|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 224 | EpisodeNommer2 = 12 | RTitel = Dis tyd vir die boer om te besluit, maar is beide pasmaats nog gretig om die boer se vrou te word? Vandag kies die boer die pasmaat wat moontlik die liefde van hul lewe kan wees. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|9|26|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 225 | EpisodeNommer2 = 13 | RTitel = Dit is tyd vir die boere om hul gekose vroue se familie en vriende te ontmoet. As die kennismaking met die skoonfamilie goed afloop, is daar dalk hoop vir ’n gelukkige toekoms saam… | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|3|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 226 | EpisodeNommer2 = 14 | RTitel = Die boere en hul pasmaats gaan hou vakansie. Tydens die vakansie kry die boere en hul pasmaats kans om mekaar goed te leer ken – weg van die plaas, weg van familie en vriende. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|10|df=y}} }} {{Episodelys | EpisodeNommer = 227 | EpisodeNommer2 = 15 | RTitel = Al tien boere kom vir ’n eerste – en ook laaste keer – bymekaar. Ons vind uit wie van ons tien boere liefde aan die einde van die reeks gevind het. | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|17|df=y}} }}}} === Reeks 17 (2024) === Reeks 17 van '''Boer soek 'n Vrou''' begin op 29 Oktober 2024 op [[KykNET]] om 20h00. Reandi Grey neem oor as aanbieder. {{Episodetabel|agtergrond=#FDEE00|algeheel=6|reeks=6|titel=58|titelT=Episode|episodes={{Episodelys | EpisodeNommer = 228 | EpisodeNommer2 = 1 | RTitel = | OorspronklikeUitsaaiDatum = {{Begindatum|2024|10|29|df=y}} }}|uitsaaidatum=30}} == Internasionaal == Lande waar die program uitgesaai word: {| class="wikitable sortable" ! Land !! Naam !! Sender !! Taal !! Aanbieder !! Sedert !! Webwerf |- | {{vlagland|Australië}} || ''The Farmer Wants a Wife'' || Nine Network || [[Engels]] || Natalie Gruzlewski || 24 Oktober 2007 || [http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219001752/http://channelnine.ninemsn.com.au/thefarmerwantsawife/ |date=19 Februarie 2009 }} |- | {{vlagland|België}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || VTM || [[Nederlands]] || Dina Tersago || Maart 2004 || [http://vtm.be/boer-zkt-vrouw Webwerf] |- | {{vlagland|Bulgarye}} || ''Фермер търси жена<br />Fermer tyrsi jena'' || Nova Television || [[Bulgaars]] || Aleks Surchajieva || 2011 || |- | {{vlagland|Denemarke}} || ''Bonde søger brud'' || Kanal 4 || [[Deens]] || Anne-Dorte || 2006 || |- | rowspan=2| {{vlagland|Duitsland}} | ''Bauer sucht Frau'' | RTL | [[Duits]] | Inka Bause | 2 Oktober 2005 |[http://www.rtl.de/cms/unterhaltung/bauer-sucht-frau.html Webwerf] |- | ''Land und Liebe'' | NDR | Duits | Yared Dibaba | 2005 |[http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119042455/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/land_und_liebe/wir_ueber_uns/index.html |date=19 Januarie 2012 }} |- | {{vlagland|Estland}} || ''Maamees otsib naist'' || Kanal 2 || [[Estnies]] || Krista Lensin || Mei 2007 || [http://maamees.elu24.ee/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222030005/http://maamees.elu24.ee/ |date=22 Februarie 2013 }} |- | {{vlagland|Finland}} || ''Maajussille morsian'' || MTV3 || [[Fins]] || Miia Nuutila<br />Mia Halonen || 26 Maart 2006 || [http://www.mtv3.fi/maajussillemorsian/ Webwerf] |- | {{vlagland|Frankryk}} || ''L'amour est dans le pré'' || M6 || [[Frans]] || Véronique Mounier<br />Alessandra Sublet<br />Karine Le Marchand || 8 September 2005 || [http://lamourestdanslepre.m6.fr/ Webwerf] |- | {{vlagland|Griekeland}} || ''Αγρότης μόνος ψάχνει''<br />''Agrótis mónos psáchnei'' || Alpha TV || [[Grieks]] || Sissy Christidou || 2009 || [http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 Webwerf] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130107163641/http://www.studioata.gr/page.aspx?itemID=SPG496 |date= 7 Januarie 2013 }} |- | {{vlagland|Hongarye}} || ''Házasodna a gazda'' || RTL Klub || [[Hongaars]] || Lilu || 29 Junie 2012 || [http://gazda.rtlklub.hu/ Webwerf] |- | {{vlagland|Italië}} || ''Il contadino cerca moglie'' || Fox Life || [[Italiaans]] || Simona Ventura || 2015 || |- | {{vlagland|Kanada}} || ''L'amour est dans le pré'' || V || Frans || Marie-Ève Janvier || 29 Januarie 2012 || [http://vtele.ca/emissions/l-amour-est-dans-le-pre/ Webwerf] |- | {{vlagland|Kroasië}} || ''Ljubav je na selu'' || RTL || [[Kroaties]] || Lorena Nosić<br />Marijana Batinić || 2009 || [http://www.ljubavjenaselu.rtl.hr//index_programmainfo.htm Webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | {{vlagland|Litaue}} || ''Ūkininkas ieško žmonos'' || TV3 || [[Litaus]] || Nijolė Pareigytė || 26 April 2011 || [http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427191153/http://tvdb.lt/aprasymas.php?id=29795 |date=27 April 2014 }} |- | {{vlagland|Nederland}} || ''Boer zoekt Vrouw'' || Nederland 1 || [[Nederlands]] || Yvon Jaspers || 21 November 2004 || [http://boerzoektvrouw.kro.nl/ Webwerf] |- | {{vlagland|Noorweë}} || ''Jakten på kjærligheten'' || TV2 || [[Noors]] || Marthe Sveberg || 24 Augustus 2004 || [http://www.tv2.no/underholdning/jakten/ Webwerf] |- | {{vlagland|Oostenryk}} || ''Bauer sucht Frau'' || ATV || Duits || Katrin Lampe || 2005 || [http://atv.at/contentset/2438267 Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024140830/http://atv.at/contentset/2438267 |date=24 Oktober 2012 }} |- | {{vlagland|Pole}} || ''Rolnik szuka żony'' || TVP1 || [[Pools]] || Marta Manowska || 21 Mei 2014 || [http://www.tvp.pl/rozrywka/programy-rozrywkowe/rolnik-szuka-zony Webwerf] |- | {{vlagland|Roemenië}} || ''Fermier. Caut nevastă'' || Prima TV || [[Roemeens]] || Luana Ibacka || 12 Maart 2009 || |- | {{vlagland|Serwië}} || ''Domaćine, oženi se'' || Prva || [[Serwies]] || Tijana Čurović || 2010, 15 October || [http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine%2C+o%C5%BEeni+se!.html Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101041919/http://www.prva.rs/sr/program/emisija/story/8579/Doma%C4%87ine,+o%C5%BEeni+se!.html |date= 1 November 2010 }} |- | {{vlagland|Slowenië}} || ''Ljubezen na seniku'' / ''Ljubezen na deželi'' || TV3 Slovenia Planet TV || [[Sloweens]] || Saša Lendero || 18 April 2011 / herfs 2013|| [http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115718/http://www.siol.net/planet-tv/oddaje_in_serije/ljubezen_na_dezeli/o_oddaji/o_oddaji.aspx |date=24 September 2015 }} |- | {{vlagland|Slowakye}} || ''Farmár hľadá ženu'' || TV JOJ || [[Slowaaks]] || Aneta Parišková || 2010 || [http://www.farmarhladazenu.sk/ Webwerf] |- | {{vlagland|Suid-Afrika}} || ''Boer soek 'n Vrou'' ||KykNet|| [[Afrikaans]] ||Marciel Hopkins (mees onlangse)|| 30 September 2008 || [http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ Webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325030651/http://beta.mnet.co.za/fanclub/BoerSoeknvrou/ |date=25 Maart 2009 }} |- | {{vlagland|Spanje}} || ''Granjero busca esposa'' || Cuatro || [[Spaans]] || Luján Argüelles || 12 Januarie 2009 || [http://www.cuatro.com/granjero-busca-esposa/ Webwerf] |- | {{vlagland|Swede}} || ''Bonde söker fru'' || TV4 || [[Sweeds]] || Linda Lindorff || 2006 || [http://tv4.se/bondesokerfru/ Webwerf] |- | {{vlagland|Switserland}} || ''Bauer, ledig, sucht...'' || 3+ || Duits || Marco Fritsche || 2008 || [http://www.3plus.tv/bauerledigsucht Webwerf] |- | {{vlagland|Tsjeggië}} || ''Farmář hledá ženu'' || TV Prima || [[Tsjeggies]] || Laďka Něrgešová || 2010 || [http://www.iprima.cz/farmarhledazenu Webwerf] |- | {{vlagland|Oekraïne}} || ''Фермер шукає дружину<br />Fermer shukaye druzhynu '' || STB || [[Oekraïns]] || Irina Borisyuk || 30 September 2011 || [http://fermer.stb.ua/ Webwerf] |- | {{vlagland|Verenigde State}} || ''Farmer Wants a Wife'' || The CW Fox | Engels || Matt Neustadt || 30 April 2008 Maart 2023 | [https://web.archive.org/web/20080408200846/http://www.cwtv.com/shows/farmer-wants-a-wife Webwerf] |} == Eksterne skakels == * [https://af-za.facebook.com/boersoeknvrou Facebook-blad] * [https://twitter.com/boersoeknvrou Twitter-blad] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] l9cqhqcinz2k4ta5gel07r973mzs94g 0 94567 2891288 2622408 2026-04-07T14:52:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891288 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Horse Memorial-001.jpg|duimnael|280px|Die perdstandbeeld]] Op 'n verkeerseiland op die kruising van Rinkstraat, Kaap- en Russellweg in [[Port Elizabeth]] staan 'n standbeeld van 'n lewensgroot [[perd]]. Dit herdenk die duisende perde wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] vermink is en gesterf het. Alleen al aan Britse kant het meer as 300 000 perde in die oorlog omgekom. Hierdie is die enigste beeld in [[Suid-Afrika]] wat uitsluitlik aan 'n perd gewy is. Die beeld toon 'n Tommie wat voor sy perd kniel om hom uit 'n emmer te laat drink. Aan die voorkant bestaan die voetstuk uit 'n suipbak vir verbygaande perde. Op die voetstuk is die inskripsie: {{cquote| ''The greatness of a nation''<br /> ''consists not so much in the number of its people''<br /> ''or the extent of its territory''<br /> ''as in the extent and justice of its compassion.'' }} Harriet Meyer het die inisiatief geneem vir die oprigting van die standbeeld en geld in Suid-Afrika en [[Engeland]] daarvoor ingesamel. Jospeh Whitehead was die beeldhouer. Dit is op 11 Januarie 1905 deur die burgemeester, A. Fettes, onthul. Vroeg in April 2015 is die beeld ernstig gevandaliseer. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Horse Memoria}} {{Koördinate|33.9622|S|25.6094|O|region:ZA-GT_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Port Elizabeth]] 812xsk1xtocx9garb9tjgkfvepxizqz 0 94603 2891262 2496689 2026-04-07T14:43:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891262 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ster_Orde_van_het_Britse_Rijk.jpg|duimnael|160px|Grootkruis van die Orde van die Britse Ryk.]] [[Lêer:Mbe_medal_front_and_reverse.jpg|duimnael|160px|’n MBE-medalje met ’n burgerlike band.]] Die '''Orde van die Britse Ryk''' ([[Engels]]: '''Most Excellent Order of the British Empire''') is die jongste ridderorde in [[Brittanje]] en die [[Statebond]].<ref name="obe_royal">{{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Honours/OrderoftheBritishEmpire.aspx |title=Order of the British Empire |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |website=The Official Website of the British Monarchy |publisher=The Royal Household |access-date=24 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408013157/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Honours/OrderoftheBritishEmpire.aspx |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is op [[4 Junie]] [[1917]] deur [[George V van die Verenigde Koninkryk|koning George V]] gestig en het vyf klasse, burgerlik en [[militêr]]. 'n Lid van die eerste twee klasse is ’n [[ridder]] of dame.<ref>London Gazette, uitg. 30250, bylae 2. 24 Augustus 1917</ref> Daar is ook die verwante Britse Ryk-medalje, waarvan die lede by die orde ingelyf is, maar nie lede van die orde is nie. == Huidige klasse == Die vyf klasse van die orde is, van die mees senior af: # Grootkruis (Ridder of Dame) van die Orde van die Britse Ryk (GBE) # Ridderkommandeur of Damekommandeur van die Orde van die Britse Ryk (KBE of DBE) # Kommandeur van die Orde van die Britse Ryk (CBE) # Offisier van die Orde van die Britse Ryk (OBE) # Lid van die Orde van die Britse Ryk (MBE) Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het verskeie Suid-Afrikaners hierdie toekenning ontvang: 41 die CBE, 147 die OBE, 363 die MBE en 224 die Britse Ryk-medalje.<ref>Ensiklopedie van die Wêreld, Deel 2. C.F. Albertyn (Edms.) Bpk, Stellenbosch, Suid-Afrika. 1971</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Ridderordes|Britse Ryk, Orde van die]] 92ic250o9hpz7r7my5h8r3rrzllkmjh 0 94608 2891265 2223671 2026-04-07T14:44:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891265 wikitext text/x-wiki [[Lêer:KG badge.jpg|duimnael|220px|’n Voorstelling van die kousband op ’n ridder se mantel.]] Die '''Orde van die Kousband''' ([[Engels]]: '''Most Noble Order of the Garter''') is in [[1348]] gestig en is die oudste ridderorde in [[Brittanje]]. Sy medaljes is die hoogste eer naas die [[Victoriakruis]] en [[Georgekruis]] en is opgedra aan [[Sint Joris]] (''Saint George''), Engeland se [[beskermheilige]]. == Beskrywing == [[Lêer:Statutes of the Order of the Garter (Alexander III of Russia).jpg|duimnael|100px|links|Die statute van die Orde van die Kousband.]] [[Eduard III van Engeland|Koning Eduard III]] het die Orde van die Kousband gestig min of meer ten tyde van sy aanspraak op die Franse troon.<ref name="SGC">{{cite web |url=http://www.stgeorges-windsor.org/about-st-georges/history/the-order-of-the-garter.html |title=College of St George – Windsor Castle – The Order of the Garter |publisher=College of St George – Windsor Castle |accessdate=4 Junie 2010}}</ref> Die jaar word gewoonlik beskou as 1348, maar volgens die ''Complete Peerage'' is die orde op 23 April 1344 gestig, en die lede wat in 1344 tot [[ridder]] geslaan is, word as die stigterslede aangegee. Die monarg ken lidmaatskap toe as ’n persoonlike geskenk aan burgers van Brittanje en die [[Statebond]]. Lidmaatskap is beperk tot die monarg, die [[Prins van Wallis]] en hoogstens 24 ander mense, of Companions. Die orde sluit ook ekstra ridders en dames in, soos lede van die Britse vorstehuis en buitelandse monarge. Nuwe aanstellings word altyd op [[Sint Jorisdag]], 23 April, aangekondig.<ref>{{cite web |date=11 Junie 2008 |title=Prince William to join Britain's most exclusive club as Knight of the Garter |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1025841/Prince-William-join-Britains-exclusive-club-Knight-Garter.html |access-date=31 Desember 2009 |work=Daily Mail |location=VK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103220923/https://www.dailymail.co.uk/news/article-1025841/Prince-William-join-Britains-exclusive-club-Knight-Garter.html |archive-date=3 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die orde se embleem is ’n kousband met die [[leuse]] ''Honi soit qui mal y pense'' ([[Frans|Middelfrans]] vir "shame on him who thinks evil of it") in goue letters. Lede van die orde dra dit op seremoniële geleenthede. == Legendariese oorsprong == Verskeie legendes verduidelik waar die naam vandaan kom. Die gewildste een is oor die "Gravin van Salisbury" (óf Eduard se toekomstige skoondogter Joan van Kent of haar voormalige skoonma, Catherine Montacute). Terwyl sy op ’n hofbal in [[Calais]] gedans het, het haar kousband van haar been afgegly. Sommige mans het gegrynslag, maar die koning het dit opgetel en gesê: "''Honi soit qui mal y pense''," wat die leuse van die orde geword het.<ref name="SGC"/> Volgens ’n ander legende is [[Richard I van Engeland|koning Richard I]] in die 12de eeu, terwyl hy in die [[Kruistogte]] geveg het, deur Sint Joris geïnspireer om kousbande om die bene van sy ridders te bind, en hulle het die slag gewen. Koning Eduard het na bewering die voorval in herinnering geroep toe hy die orde in die 14de eeu gestig het.<ref>Chisholm, Hugh, red. (1911). "Knighthood and Chivalry". ''Encyclopædia Britannica'' 15 (11de uitg.). Cambridge University Press. pp. 851–867.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Kultuur in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Ridderordes|Kousband, Orde van die]] j7kbpypu92yn5t8yxg0fars66pvmph2 0 94800 2891114 2861390 2026-04-07T12:24:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891114 wikitext text/x-wiki :''Moet hierdie onderwerp nie verwar met Geitsi Gubib ([[Brukkaros]]) nie.'' '''Heitsi-eibib''' is die mitologiese halfgod van die [[Khoikhoi]] van die weskus van suidelike [[Afrika]]. == Rol == Hy is beskou as 'n half-menslike wese en 'n teruggekeerde held uit die voorgeslagte. Die rol van hierdie kulturele held het van plek tot plek en van tyd tot tyd verskil. Hy was 'n vrugbaarheidsgod, 'n meesterlike towernaar, die god van die diere en die natuur, die beskermer van die jagters, en soms 'n voorbeeldige vegter, maar ook soms as 'n bedrieër. In sekere stories word hy as deel van die skepping van die wêreld voorgestel. == Dood en wedergeboorte == Heitsi-eibib word gebore, sterf en dan vind 'n wedergeboorte plaas. In sekere legendes word hy voorgestel as die seun van 'n koei wat deur “magiese” gras bevrug is. Na sy opstanding lewer hy verdere diens aan die mensdom. Omdat hy meermale gesterf het en telkens herbore word, is daar baie legendes oor die wyse waarop hy om die lewe gekom het. == Klipstapels == Langs die oeroue voetpaaie van die Khoikhoi aan die noorde- sowel as suidekant van die [[Oranjerivier]] word op opvallende plekke hopies klippe aangetref. Dit word beskou as die veelvuldige graftes van Heitsi-eibib. [[Namas]] wat by sulke klipstapels verbygekom het, het verder klippe en ook blare en tabak daarop geplaas. Dit is gedoen ter ere van die voorvadergeeste en om so geluk en 'n goeie reis te verseker. In die [[Auasberge]] in [[Namibië]] is van hierdie stapels tot monument verklaar. == Wondergat == By Cornellskop naby Anniesfontein (net noordwes van [[Kuboes]]) in die [[Richtersveld]] is die grot bekend as die [[Wondergat]]. Die Namas het 'n heilige ontsag vir die grot gehad omdat hulle dit beskou het as die blyplek van Heitsi-eibib wat daar oor sy skatte die wag hou. ==Lees ook== *[[Draakasemgat]] *[[Isivivane]] *[[Tradisionele Afrika-godsdiens]] == Bibliografie == * Green, Lawrence G.: To the river's end. Kaapstad: Howard B. Timmins, s.j. * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], verskeie dele. * van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die Mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} * www.richtersveld.net {{Normdata}} [[Kategorie:Gode]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] 55mivdnlbdv5ocw0fcqb4m9g7l06qo8 0 94897 2891558 2650338 2026-04-08T04:59:54Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2891558 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Hawk |subsjabloon= |beeld=Beeld:bae hawk t1 xx245 inflight arp.jpg |byskrif=<center>'n Britse BAE Hawk T1 opleidingsvliegtuig</center> |tipe=Opleidingsvliegtuig |vervaardiger=[[Hawker Siddeley]] (1974–1977)<br />[[British Aerospace]] (1977–1999)<br />[[BAE Systems]] |ontwerper= |eerste vlug=21 Augustus 1974 |bekendstelling= |vrygestel=1976 |onttrek= |status=In diens |hoofgebruiker={{nowrap|[[Britse Lugmag|Britse Koninklike Lugmag]]}} |meer gebruikers=[[Indiese Lugmag]] <br />[[Finse Lugmag]] <br />[[Koninklike Australiese Lugmag]] |vervaardig= 1974-huidig |aantal gebou= 1 000+ |programkoste= |eenheidskoste=[[Pond sterling|£]]18 miljoen (2003) |ontwikkel van= |variante met eie artikels= [[McDonnell Douglas T-45 Goshawk|T-45 Goshawk]] }} Die '''BAE Systems Hawk''' is 'n Britse enkelmotorige, straleraangedrewe gevorderde opleidingsvliegtuig. Dit het die eerste keer op Dunsfold, Surrey, in 1974, as die Hawker Siddeley Hawk gevlieg, en daarna deur sy opvolgermaatskappye, British Aerospace asook BAE Systems. Dit word in 'n opleidingskapasiteit en as 'n laekoste [[vegvliegtuig]] gebruik. Operateurs van die Hawk sluit in die [[Britse Lugmag]] (Royal Air Force), veral die "Red Arrows" vertoonspan, en 'n groot aantal buitelandse militêre operateurs. Die Hawk is steeds in produksie in die Verenigde Koninkryk en onder lisensie in [[Indië]] deur Hindustan Aeronautics Limited (HAL) en meer as 900 Hawks is reeds aan 18 operateurs dwarsoor die wêreld verkoop. == Oorsese verkope == === Finland === [[Lêer:HW-355 (16259383024).jpg|duimnael|'n [[Finse Lugmag]] Hawk in vlug, 2011]] In Januarie 1978 het Brittanje en Finland aangekondig dat 'n ooreenkoms bereik is om 50 Hawk Mk. 51s aan die [[Finse Lugmag]] te verskaf in 1980; <ref>[http://pqasb.pqarchiver.com/csmonitor_historic/access/184625572.html?dids=184625572:184625572&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&date=Jan+06%2C+1978&author=By+Alexander+MacLeod+Special+to+The+Christian+Science+Monitor&pub=Christian+Science+Monitor&desc=Britain-Finland+barter+deal&pqatl=google "Britain-Finland barter deal."]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''The Christian Science Monitor'', 6 Januarie 1978.</ref> Hierdie vliegtuie word in Finland onder lisensie deur Valtion lentokonetehdas gebou. Die Finse Lugmag se operasies was beperk tot 60 eerste-linie vegvliegtuie deur die Vredesverdrag van Parys in 1947. Deur die verkryging van die Hawks, wat as opleiers eerder as vegters gereken is, kon kapasiteit verhoog word sonder om die verdrag te verbreek. Hierdie verdrag is egter nietig verklaar met die verbrokkeling van die [[Sowjetunie]].<ref>{{cite web |first=Gerald |last=O'Dwyer |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1990/1990%20-%203094.html |title=Finland looks at German MiG-29s |work=Flight International |date=16 Oktober 1990 |accessdate=17 Augustus 2011}}</ref> Sewe bykomende Mk. 51As is in 1993-1994 afgelewer om te vergoed vir sommige verliese. In Junie 2007 het Finland 18 gebruikte Hawk Mk. 66s van die Switserse Lugmag gekoop vir € 41 miljoen; hulle is afgelewer in 2009-2010.<ref name="defense-aerospace.com">{{cite web|url=http://www.defense-aerospace.com/cgi-bin/client/modele.pl?prod=84032&session=dae.27300646.1183263705.DNxp638AAAEAAHy0BI0AAAAL&modele=release|title=Finland Purchases 18 Jet Trainers (Mk. 66) from Switzerland|publisher=Defense-aerospace.com|accessdate=17 Augustus 2011}}</ref> Die Finse Hawks is na berig gewapen met Russiese Molnija R-60/AA-8 lug-tot-lug [[missiele]].<ref name="sci.fi">{{cite web |url=http://www.sci.fi/~fta/lassi-hw.htm |title=Missile armed Hawk BAe Hawk with R-60 |publisher=Sci.fi |access-date=17 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210211116/http://www.sci.fi/~fta/lassi-hw.htm |archive-date=10 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.yle.fi/uutiset/kotimaa/vasen/id63652.html "Suomi hankkii lisää Hawk-hävittäjiä".] Finnish Broadcasting Agency (YLE), 28 Junie 2007. {{fi}}</ref> Die Finse Lugmag se kunsvliegspan, die Midnight Hawks, gebruik ook die vliegtuig.<ref>{{cite web |url=http://www.midnighthawks.fi/sivu/fi/ |title=Midnight Hawks tuisblad |publisher=Midnighthawks.fi |date=13 Augustus 2011 |access-date=17 Augustus 2011 |language=fi |archive-url=https://web.archive.org/web/20110206174407/http://www.midnighthawks.fi/sivu/fi/ |archive-date=6 Februarie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> As gevolg van stygende vlakke van metaaltamheid, sal 41 uit 67 van Finland se totale Hawkvloot uit diens geneem word tussen 2012-2016; die oorblywende vliegtuie is jonger en daar word verwag dat hulle tot in die 2030's sal vlieg.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-air-show-finnish-air-force-chief-accepts-first-upgraded-hawk-jet-trainer-328246/ "PARIS AIR SHOW: Finnish air force chief accepts first upgraded Hawk jet trainer."] ''Flight Global'', 16 Junie 2009.</ref><ref>[http://www.hs.fi/english/article/Finnish+Air+Force+decommissioning+41+Hawk+trainer+jets/1135261437553 "Finnish Air Force decommissioning 41 Hawk trainer jets."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110080703/http://www.hs.fi/english/article/Finnish+Air+Force+decommissioning+41+Hawk+trainer+jets/1135261437553 |date=10 November 2010 }} ''Helsingin Sanomat'', 5 November 2010.</ref> In 2011 het Finse Mk. 51s en Mk. 66s opgraderings ondergaan, insluitend 'n nuwe ''Patria Cockpit 2000'' "glaskajuit" en nuwe [[sagteware]].<ref>Pugliese, David. [http://blogs.ottawacitizen.com/2012/07/13/esterline-cmc-electronics-completes-upgraded-glass-cockpit-deliveries-for-finnish-air-force-fleet-of-hawk-jet-trainers/ "Esterline CMC Electronics Completes Upgraded Glass Cockpit Deliveries for Finnish Air Force Fleet of Hawk Jet Trainers."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718125329/http://blogs.ottawacitizen.com/2012/07/13/esterline-cmc-electronics-completes-upgraded-glass-cockpit-deliveries-for-finnish-air-force-fleet-of-hawk-jet-trainers/ |date=18 Julie 2012 }} ''Ottawa Citizen'', 13 Julie 2012.</ref> === Indië === [[Lêer:Two BAE Systems Hawks of the Indian Navy.jpg|duimnael|Twee BAE Systems Hawks van die [[Indiese Lugmag]]]] Op 23 Februarie 2008 tree die Hawk Mk. 132 formeel in diens by die [[Indiese Lugmag]] (ILM),<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=1331a638-a926-4978-b1eb-82461af7a173&MatchID1=4665&TeamID1=10&TeamID2=3&MatchType1=1&SeriesID1=1174&MatchID2=4661&TeamID3=5&TeamID4=2&MatchType2=2&SeriesID2=1172&PrimaryID=4665&Headline=AJT+Hawk+inducted+into+IAF|title=AJT Hawk inducted into IAF|accessdate=23 Februarie 2008|last=Kulkarni|first=Sagar|date=Februarie 2008|archive-date=15 Maart 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080315082813/http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=1331a638-a926-4978-b1eb-82461af7a173&MatchID1=4665&TeamID1=10&TeamID2=3&MatchType1=1&SeriesID1=1174&MatchID2=4661&TeamID3=5&TeamID4=2&MatchType2=2&SeriesID2=1172&PrimaryID=4665&Headline=AJT+Hawk+inducted+into+IAF|url-status=dead}}</ref> na een van die mees uitgerekte aankooptransaksies in [[Indië]] se geskiedenis. Twee dekades het verloop tussen die aanvanklike belangstelling en kontrakondertekening op 26 Maart 2004. Die ILM het 24 vliegtuie direk van BAE Systems ontvang met aflewerings wat in November 2007 'n aanvang geneem het, en 'n verdere 42 Hawks gemonteer deur Hindustan Aeronautics Limited (HAL) tussen 2008 en 2011.<ref name="Hindu11Jan08">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/01/11/stories/2008011160161400.htm |title=The IAF is set to get 40 more Hawk AJTs |access-date=12 Januarie 2008 |last=Sharma |first=Ravi |date=Januarie 2008 |location=Chennai, India |work=The Hindu |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026083018/http://www.hindu.com/2008/01/11/stories/2008011160161400.htm |archive-date=26 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 2008 het Indië beplan om nog 57 Hawks te bestel, met 40 wat aan die Indiese Lugmag sou gaan en die oorblywende 17 aan die [[Indiese Vloot]].<ref>Govindasamy, Siva. [http://www.flightglobal.com/articles/2008/02/11/221371/india-seeks-extra-hawks.html "India seeks extra Hawks"], Flight International, 11 Februarie 2008.</ref><ref>Luthra, Gulshan and Goel, Ashok. [http://www.indiastrategic.in/topstories81.html "IAF to buy 40 more Hawk Advanced Jet Trainers, Navy to follow with 17"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202042917/http://indiastrategic.in/topstories81.html |date= 2 Februarie 2009 }}, India Strategic, Februarie 2008.</ref> In Julie 2010 is aangekondig dat die ILM en die Vloot die bykomende 57 vliegtuie sal ontvang. <ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/IAF-Navy-to-get-57-more-Hawk-jet-trainers/articleshow/6206948.cms |title=IAF, Navy to get 57 more Hawk jet trainers |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=24 Julie 2010 |access-date=17 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412045515/https://timesofindia.indiatimes.com/india/IAF-Navy-to-get-57-more-Hawk-jet-trainers/articleshow/6206948.cms |archive-date=12 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die bykomende vliegtuie sou in Indië gebou word deur Hindustan Aeronautics, steeds onder lisensie van BAE.<ref>Amy Wilson. [http://www.telegraph.co.uk/finance/7915128/BAE-wins-500m-Hawk-order.html "BAE wins £500m Hawk order"], Telegraph VK, 29 Julie 2010.</ref> Op 10 Februarie 2011 het Hindustan Aeronautics Beperk en GE Aviation 'n kontrak onderteken ingevolge waarvan GE Aviation vir die volgende 30 jaar die onderhoud op Indië se Hawkvloot sal uitvoer .<ref>{{cite web |url=http://pilotsandplanesmilitary.com/2011/02/license-hawk-aircraft-components |title=GE Aviation gets license |publisher=Pilotsandplanesmilitary.com |date=10 Februarie 2011 |access-date=17 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724102633/http://pilotsandplanesmilitary.com/2011/02/license-hawk-aircraft-components/ |archive-date=24 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ILM was glo ontevrede met die voorsiening van ruilonderdele,<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/IAF_plans_for_additional_Hawks_jet_trainers_shelved_/articleshow/4278352.cms |title=TOI Article – IAF plans for additional Hawks jet trainers shelved |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=17 Maart 2009 |access-date=17 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203013508/https://timesofindia.indiatimes.com/IAF_plans_for_additional_Hawks_jet_trainers_shelved_/articleshow/4278352.cms |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in Desember 2011 het BAE 'n kontrak ontvang om Indië te voorsien van onderdele en grondrugsteun. <ref>[http://m.economictimes.com/news/news-by-industry/indl-goods/svs/engineering/bae-systems-secures-59-million-hawk-aj-t-spares-contract-from-indian-government/articleshow/11082054.cms "BAE Systems secures £59 million Hawk AJ T spares contract from Indian government."] ''Economic Times'', 12 Desember 2011.</ref> === Indonesië === [[Indonesië]] het beplan om sy lugvermoë te vergroot, en die eerste van verskeie bestellings is in April 1978 vir die Hawk geplaas.<ref>Phythian 2001, p. 163-164.</ref> Die Indonesiese Lugmag het meer as 40 Hawks in die 1980's en 1990's ontvang;<ref name="ryan BBC">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2012743.stm |title=The 'trainer' jet the UK loves to hawk |author=Ryan Dilley |date=29 May 2002 |work=BBC News |access-date=24 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060616115736/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2012743.stm |archive-date=16 June 2006 |url-status=live }}</ref> In Junie 1991 het BAe en Indonesian Aerospace (IPTN) 'n groot ooreenkoms onderteken vir samewerkende produksie van die Hawk, en meer bestellings vir die Hawk is verwag.<ref>Phythian 2001, pp. 156–157.</ref> Die Hawks was die ruggraat van die Indonesiese Lugmag en het meer gevorderde en duur vliegtuie soos die [[F-16 Fighting Falcon]] aangevul. In September 2013 het die Indonesiese Lugmag die [[KAI T-50 Golden Eagle]] begin ontvang, om uiteindelik die Hawk in diens te vervang.<ref>{{cite web |url=http://www.flightglobal.com/news/articles/indonesia-receives-first-pair-of-t-50i-advanced-jet-trainers-390512/ |title=Indonesia receives first pair of T-50i advanced jet trainers |publisher=Flight International |date=13 September 2013 |access-date=30 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203005932/http://www.flightglobal.com/news/articles/indonesia-receives-first-pair-of-t-50i-advanced-jet-trainers-390512/ |archive-date=3 December 2013 |url-status=live }}</ref> In Februarie 2016 is aangekondig dat Indonesië se Hawk-vloot 'n nuwe radarwaarskuwing-ontvanger-selfverdedigingstelsel sou ontvang, wat die tipe se gebruik in ligte aanvaloperasies moontlik sou maak.<ref>Jennings, Gareth and Richard Scott. [http://www.janes.com/article/58037/singapore-airshow-2016-indonesia-to-upgrade-hawk-200-209s-with-rwr-self-protection "Singapore Airshow 2016: Indonesia to upgrade Hawk 200/209s with RWR self-protection."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428045654/http://www.janes.com/article/58037/singapore-airshow-2016-indonesia-to-upgrade-hawk-200-209s-with-rwr-self-protection |date=28 April 2016 }} ''IHS Jane's International Defence Review'', 16 Februarie 2016.</ref> === Irak === Gedurende die 1980's het die [[VK|Britse regering]] die beplande verkoop van 63 Hawk opleidingsvliegtuie aan [[Irak]] oorweeg. <ref>Scott 1996, p. 560.</ref> Hoewel daar heelwat positiewe gevoel was, was die voorstel omstrede omrede Irak die Hawk in grondaanvalle teen hul naburige [[Iran]] kon aanwend en ook Irak se eie [[Koerde|Koerdiese bevolking]] daarmee onderdruk;<ref>Scott 1996, p. 564-566.</ref> daar was ook kommer dat die Hawk potensieel met chemiese wapens bewapen kon word. Ná vele beraadslagings is die verkoopstransaksie egter afgekeur.<ref>Scott 1996, pp. 567, 570–571.</ref> In 2010 het Irak weer gesprekke met BAE aangeknoop vir die bestelling van tot 21 Hawks.<ref>Pfiefer, Sylvia. [http://www.ft.com/cms/s/0/9a469906-5369-11df-bfdf-00144feab49a.html#axzz24Ye8zOJr "Iraq in talks to buy BAE Hawk jets."] ''Financial Times'', 29 April 2010.</ref> === Saoedi-Arabië === [[Lêer:Saudi Hawk 8805.jpg|duimnael|links|'n Hawk van die [[Koninklike Saoedi Lugmag]] in 2011]] [[Saoedi-Arabië]] het reëlings getref om die Hawk onder die Al-Yamamah wapentransaksie met Brittanje te verkry; 'n totaal van 50 Hawk Mk. 65/65A is verkry op twee bestellings in 1985 en 1994.<ref name="arab aero">[http://www.arabianaerospace.aero/saudi-catches-the-uk-train.html?utm_source=googleNews&utm_medium=organic&utm_campaign=news_feed "Saudi catches the UK train."] ''Arabian Aerospace'', 10 Augustus 2012.</ref> In Augustus 2012 is 'n transaksie van ongeveer VS$ 800 miljoen vir 22 Hawk 'Gevorderde opleidingsvliegtuie' aangekondig, om die ouer modelle van die Hawk in die [[Koninklike Saoedi Lugmag]] te vervang.<ref name="arab aero"/> Die Saoedi's het ook 'n demonstrasiespan wat met Hawks vlieg.<ref name="arab aero"/> In Februarie 2016 het Saoedi-Arabië die aantal Hawk AJT-vliegtuie wat hy by BAE Systems bestel het, verdubbel, met 'n bestelling vir 'n verdere 22. Dit is in die maatskappy se voorlopige jaarverslag vir 2015 onthul; "Ons het 'n ooreenkoms met die Saoedi-kliënt bereik vir die verskaffing van 'n verdere 22 Hawk AJT-vliegtuie, gepaardgaande grondtoerusting en opleidingshulpmiddels vir die RSAF wat deel vorm van 'n verbetering van die Koninkryk se opleidingskapasiteit." Sodra in diens is, sal die Hawk AJT's die vervanging van die vroeëre Mk 65 en Mk 65A platforms voltooi.<ref>{{cite web |url=http://www.janes.com/article/58143/saudi-arabia-orders-more-hawk-jet-trainer-aircraft |title=Saudi Arabia orders more Hawk jet trainer aircraft |date=18 February 2016 |publisher=IHS Jane's 360 |access-date=19 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160219101941/http://www.janes.com/article/58143/saudi-arabia-orders-more-hawk-jet-trainer-aircraft |archive-date=19 February 2016 |url-status=live }}</ref> 22 van hierdie Hawks sal plaaslik in Saoedi-Arabië gemonteer word, waarvan die eerste in Maart 2019 voltooi is.<ref>{{cite web |last1=Jennings |first1=Gareth |title=Saudi Arabia rolls-out first domestically built Hawk jet trainer |url=https://www.janes.com/article/87565/saudi-arabia-rolls-out-first-domestically-built-hawk-jet-trainer |website=Jane's 360 |access-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401124537/https://www.janes.com/article/87565/saudi-arabia-rolls-out-first-domestically-built-hawk-jet-trainer |archive-date=1 April 2019 |location=London |date=31 March 2019 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Hawk 120 LIFT.jpg|duimnael|'n Hawk 120 LIFT van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]]] === Suid-Afrika === In 1993 is gesprekke tussen BAE en [[Denel Aviation]] van [[Suid-Afrika]] begin oor 'n plaasvervanger vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) se verouderde [[Atlas Impala]]-vloot.<ref>Barrie, Douglas. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1993/1993%20-%202691.html "BAe in Hawk building talks with South Africa."] ''Flight International'', 16 November 1993. p. 4.</ref> Teen 2004 het Denel met die bou van die Hawks onder lisensie van BAE begin. Komponente is ook deur Denel vervaardig vir ander kliënte van die vliegtuig.<ref>Kampbell, Keith. [http://www.engineeringnews.co.za/article/hawk-production-under-way-in-south-africa-2004-07-02 "Hawk production under way in South Africa."] ''Engineering News'', 14 Januarie 2005.</ref> Op 13 Januarie 2005 het die eerste plaaslikgemonteerde Hawk sy nooiensvlug onderneem. Dit was deel van 'n groep van 24 opleidingsvliegtuie wat deur die SALM bestel is.<ref>[http://www.engineeringnews.co.za/article/first-saassembled-hawk-completes-maiden-flight-2005-01-14 "First SA-assembled Hawk completes maiden flight."] 14 Januarie 2005.</ref> === Zimbabwe === [[Lêer:Hawk.t1a.xx159.arp.jpg|duimnael|links|RAF Hawk T1A van Britse No. 4 Vliegopleidingskool]] In die 1980's is 12 BAE Hawk T.Mk. 60/60As aangekoop vir die Lugmag van [[Zimbabwe]]; die aankoop is ondersteun deur 'n £35 miljoen-lening van die Verenigde Koninkryk aan Zimbabwe.<ref>[http://www.jubileedebtcampaign.org.uk/UK3720backed3720millions3720in3720loans3720for3720Zimbabwe3720Hawk3720jets+7613.twl "UK backed millions in loans for Zimbabwe jets."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622144307/http://www.jubileedebtcampaign.org.uk/UK3720backed3720millions3720in3720loans3720for3720Zimbabwe3720Hawk3720jets+7613.twl |date=22 Junie 2012 }} ''Jubilee Debt Campaign'', 8 Mei 2012.</ref> Die Hawk-transaksie het ook die oordrag van 'n aantal tweedehandse Hawker Hunters ingesluit.<ref>Mitchell, Emily. [http://www.caat.org.uk/resources/publications/countries/zimbabwe-0900.php "UK Arms Exports to Zimbabwe."] ''Campaign Against Arms Trade'', September 2000.</ref> In Julie 1982 is minstens een Hawk op die grond vernietig en drie erg beskadig tydens 'n aanval van andersdenkendes op Thornhill Lugmagbasis, [[Gweru]].<ref>Towers, Roy. [http://news.google.com/newspapers?id=PQE-AAAAIBAJ&sjid=bEkMAAAAIBAJ&pg=2884,4398669". Year Of Deepening Unease For Security Forces In Zimbabwe."] ''Glasgow Herald'', 27 Julie 1982. p. 5.</ref> Zimbabwe se Hawks is gedurende die Tweede Kongo-oorlog gebruik. Talle lugaanvalle is ter ondersteuning van die Kongolese weermag uitgevoer teen [[Rwanda|Rwandese]], [[Uganda|Ugandese]] en rebellemagte in 1998-2000.<ref>{{cite web |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=BBAB&d_place=BBAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F99F80A8FDA0B41&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title=Zimbabwe military warns Goma bombings to go on |publisher=South African Press Association |date=13 Mei 1999 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180906091134/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary |archive-date=6 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2000 het die omstredenheid oor Zimbabwe se militêre ingryping in die Kongo, en sy swak menseregterekord, gelei tot Brittanje se instelling van 'n algehele wapenverbod teen dié land, insluitende onderdele vir die Hawk.<ref>MacAskill, Ewen. [http://www.guardian.co.uk/politics/2000/jan/20/ethicalforeignpolicy.politicalnews "Britain's ethical foreign policy: keeping the Hawk jets in action."] ''The Guardian'', 20 Januarie 2000.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/746915.stm "UK halts arms to Zimbabwe."] ''BBC News'', 13 Mei 2000.</ref> As gevolg van die verbod, het Zimbabwe daarna ses [[Volksrepubliek China|Chinese]] Hongdu K-8s as plaasvervangers aangekoop.<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/14/zimbabwe "Zimbabwe buys six fighter jets."] ''The Guardian'', 14 April 2005.</ref><ref>[http://allafrica.com/stories/200507010628.html "Zimbabwe: 'Purchase of Jets From China Wise'."] ''allafrica.com'', 1 Julie 2005.</ref> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{en-vertaal|BAE Systems Hawk}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 4s93fvla2dp71rac51z6a9sxi84icre 0 94954 2891414 2443564 2026-04-07T16:13:09Z Aliwal2012 39067 2891414 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= F-4 Phantom II |subsjabloon= |beeld=Lêer:QF-4 Holloman AFB.jpg |byskrif=<center>'n [[Amerikaanse Lugmag]] QF-4E vlieg oor White Sands missieltoetsterrein in 2008</center> |tipe= Onderskepvegter/meerdoelige bomwerper |vervaardiger=McDonnell Aircraft/ McDonnell Douglas |ontwerper= |eerste vlug=27 Mei 1958 |bekendstelling= |vrygestel=30 Desember 1960 |onttrek=1996 (VS gevegsgebruik) |status= |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Lugmag]] (teikengebruik) |meer gebruikers= {{nowrap|Islamitiese Republiek van Iran Lugmag}} |vorige gebruikers=[[Amerikaanse Vloot]]<br /> [[Amerikaanse Marinierskorps]] |vervaardig=1958–1981 |aantal gebou=5&nbsp;195 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 2.4 miljoen (1965-prys) |ontwikkel van=Northrop YF-17 |variante met eie artikels=[[Boeing F/A-18E/F Super Hornet]] }} Die '''McDonnell Douglas F-4 Phantom II''' is 'n tandemtweesitplek, tweemotorige, langafstand supersoniese onderskepstraalvegter/[[bomwerper]] wat in alle weersomstandighede kan funksioneer. Dit is oorspronklik vir die [[Amerikaanse Vloot]] ontwikkel deur "McDonnell Aircraft" in die [[Verenigde State van Amerika]].<ref>Swanborough en Bowers 1976, p. 301.</ref> Dit is in 1960 deur die Amerikaanse Vloot in diens gestel. Weens sy hoë aanpasbaarheid, word hy ook sedert die middel-1960's deur die [[Amerikaanse Marinierskorps]] en die [[Amerikaanse Lugmag]] gebruik en het 'n staatmaker in hul onderskeie lugvleuels geword. Die Phantom is 'n groot vegter met 'n topspoed van meer as Mach&nbsp;2,2. Dit kan meer as 8&nbsp;400&nbsp;kg se wapens op nege eksterne hegpunte dra, insluitend lug-tot-lug [[missiele]], lug-tot-grond missiele, en verskeie bomme. Die F-4, soos ander onderskeppers van sy tyd, is ontwerp sonder 'n interne kanon. Latere modelle het 'n [[M61 Vulcan]] roterende kanon bygekry. Sedert 1959 het dit 15 wêreldrekords opgestel vir in-vlug prestasie,<ref name="boeing phirsts">[https://web.archive.org/web/20110629074601/http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/firsts.htm "Phabulous 40th: Phantom "Phirsts"."] ''Boeing.'' URL besoek: 27 November 2012.</ref> insluitend 'n absolute spoedrekord en 'n absolute hoogterekord.<ref name="boeing record">[http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/bluebook/record.htm "Phabulous 40th: World Record Holder."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227072023/http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/bluebook/record.htm |date=27 Desember 2007 }} ''Boeing''. URL besoek: 14 Desember 2007.</ref> Die F-4 is op groot skaal gebruik gedurende die [[Viëtnamoorlog]]; dit het gedien as die hooflugsuperioriteitvegter vir beide die vloot en lugmag, en het later in die oorlog onmisbaar geword in die grondaanval- en verkenningsrolle. Die Phantom het die onderskeiding dat dit die laaste Amerikaanse vegvliegtuig was om kampioenstatus te bereik in die 20ste eeu. Gedurende die Viëtnamoorlog het die USAF een vlieënier en twee wapenstelselbeamptes (WSOs),<ref>Dorr en Bishop 1996, pp. 200–201</ref> en die Amerikaanse Vloot een vlieënier en een radaronderskepbeampte gehad wat vyf lugoorwinnings teen vyandige vegvliegtuie behaal het, en wat [[bobaasvlieënier]] status bereik het in lug-tot-lug onderonsies.<ref>Dorr en Bishop 1996, pp. 188-189</ref> Die F-4 het voortgegaan om 'n groot deel van die Amerikaanse militêre lugkrag dwarsdeur die 1970's en 1980's te vorm, maar is geleidelik vervang deur moderner vliegtuie soos die [[F-15 Eagle]] en F-16 in die Amerikaanse Lugmag, die [[Grumman F-14 Tomcat]] in die Amerikaanse Vloot, en die [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]] in die Amerikaanse Vloot en die Marinierskorps. == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|McDonnell Douglas F-4 Phantom II}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 3lgs0evjman9wo8w6t96q8ivmzovojv 2891442 2891414 2026-04-07T16:26:33Z Aliwal2012 39067 2891442 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= F-4 Phantom II |subsjabloon= |beeld=Lêer:QF-4 Holloman AFB.jpg |byskrif=<center>'n [[Amerikaanse Lugmag]] QF-4E vlieg oor White Sands missieltoetsterrein in 2008</center> |tipe= Onderskepvegter/meerdoelige bomwerper |vervaardiger=McDonnell Aircraft/ McDonnell Douglas |ontwerper= |eerste vlug=27 Mei 1958 |bekendstelling= |vrygestel=30 Desember 1960 |onttrek=1996 (VS gevegsgebruik) |status= |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Lugmag]] (teikengebruik)<br />[[Helleense Lugmag]] (onttrek/histories) |meer gebruikers= {{nowrap|Islamitiese Republiek van Iran Lugmag}} |vorige gebruikers=[[Amerikaanse Vloot]]<br /> [[Amerikaanse Marinierskorps]] |vervaardig=1958–1981 |aantal gebou=5&nbsp;195 |programkoste= |eenheidskoste=VS$ 2.4 miljoen (1965-prys) |ontwikkel van=Northrop YF-17 |variante met eie artikels=[[Boeing F/A-18E/F Super Hornet]] }} Die '''McDonnell Douglas F-4 Phantom II''' is 'n tandemtweesitplek, tweemotorige, langafstand supersoniese onderskepstraalvegter/[[bomwerper]] wat in alle weersomstandighede kan funksioneer. Dit is oorspronklik vir die [[Amerikaanse Vloot]] ontwikkel deur "McDonnell Aircraft" in die [[Verenigde State van Amerika]].<ref>Swanborough en Bowers 1976, p. 301.</ref> Dit is in 1960 deur die Amerikaanse Vloot in diens gestel. Weens sy hoë aanpasbaarheid, word hy ook sedert die middel-1960's deur die [[Amerikaanse Marinierskorps]] en die [[Amerikaanse Lugmag]] gebruik en het 'n staatmaker in hul onderskeie lugvleuels geword. Die Phantom is 'n groot vegter met 'n topspoed van meer as Mach&nbsp;2,2. Dit kan meer as 8&nbsp;400&nbsp;kg se wapens op nege eksterne hegpunte dra, insluitend lug-tot-lug [[missiele]], lug-tot-grond missiele, en verskeie bomme. Die F-4, soos ander onderskeppers van sy tyd, is ontwerp sonder 'n interne kanon. Latere modelle het 'n [[M61 Vulcan]] roterende kanon bygekry. Sedert 1959 het dit 15 wêreldrekords opgestel vir in-vlug prestasie,<ref name="boeing phirsts">[https://web.archive.org/web/20110629074601/http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/firsts.htm "Phabulous 40th: Phantom "Phirsts"."] ''Boeing.'' URL besoek: 27 November 2012.</ref> insluitend 'n absolute spoedrekord en 'n absolute hoogterekord.<ref name="boeing record">[http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/bluebook/record.htm "Phabulous 40th: World Record Holder."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227072023/http://www.boeing.com/defense-space/military/f4/bluebook/record.htm |date=27 Desember 2007 }} ''Boeing''. URL besoek: 14 Desember 2007.</ref> Die F-4 is op groot skaal gebruik gedurende die [[Viëtnamoorlog]]; dit het gedien as die hooflugsuperioriteitvegter vir beide die vloot en lugmag, en het later in die oorlog onmisbaar geword in die grondaanval- en verkenningsrolle. Die Phantom het die onderskeiding dat dit die laaste Amerikaanse vegvliegtuig was om kampioenstatus te bereik in die 20ste eeu. Gedurende die Viëtnamoorlog het die USAF een vlieënier en twee wapenstelselbeamptes (WSOs),<ref>Dorr en Bishop 1996, pp. 200–201</ref> en die Amerikaanse Vloot een vlieënier en een radaronderskepbeampte gehad wat vyf lugoorwinnings teen vyandige vegvliegtuie behaal het, en wat [[bobaasvlieënier]] status bereik het in lug-tot-lug onderonsies.<ref>Dorr en Bishop 1996, pp. 188-189</ref> Die F-4 het voortgegaan om 'n groot deel van die Amerikaanse militêre lugkrag dwarsdeur die 1970's en 1980's te vorm, maar is geleidelik vervang deur moderner vliegtuie soos die [[F-15 Eagle]] en F-16 in die Amerikaanse Lugmag, die [[Grumman F-14 Tomcat]] in die Amerikaanse Vloot, en die [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]] in die Amerikaanse Vloot en die Marinierskorps. == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|McDonnell Douglas F-4 Phantom II}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 2sx5fqn67eq0jqa1kgqe5z6wgadek07 0 96432 2891452 2731641 2026-04-07T16:40:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891452 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Jasmyn | other_names = Jasminum polyanthum | image = (MHNT) Jasminum polyanthum – flowers and buds.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Spermatophyta]] | subdivisio = [[Angiospermae]] | classis = [[Eudicotyledonae]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Oleaceae]] | tribus = [[Jasmineae]] | genus = [[Jasminum]] | species = '''''J. polyanthum''''' | binomial = ''Jasminum polyanthum'' | binomial_authority = [[Adrien René Franchet|Franch.]] 1891 }} Die '''jasmyn''' (''Jasminum polyanthum'') is ’n [[immergroen]] [[klimplant]] van die [[olyf]][[Familie (biologie)|familie]], [[Oleaceae]], en is [[inheems]] aan [[China]] en [[Birma]] (Mianmar).<ref>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=351496 Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Jasminum polyanthum'']</ref> == Eienskappe == Dit het talle [[rooi]]-[[pienk]] blomknoppe in die laat winter en vroeë lente, gevolg deur welriekende, stervormige [[blom]]me met vyf [[kroonblare]] wat sowat 2&nbsp;cm breed is. Dit het saamgestelde blare met 5 tot 7 blaartjies wat donkergroen is bo en ’n ligter groen onder. Die eindblaartjie is merkbaar groter as die ander blare. Die plant groei welig en kan tot 6&nbsp;meter hoog word as dit gestut word. Die jasmyn is bekend as ’n [[huisplant]]. Dit sal die beste blom as dit in die somer in die son geplaas word sodat die lote kan ryp word. In die herfs kan dit in die huis ingebring word. Dit groei vinnig en maklik. Dit kan buite gebruik word om mure en heinings te bedek. Dit groei ewe goed in die son en ligte skadu. Dit kan gekweek word deur middel van [[saad]] en [[Wortelloot|wortellote]]. == Probleme == As die blomknoppe nie oopgaan nie, kry die plant te min lig. As die blomknoppe bruin word, is dit te warm en droog. [[Rooimyt]]e en [[plantluis]]e kan voorkom.<ref>{{cite book |last= Longman|first= David |title=Gesonde huisplante, stap vir stap geïllustreer |year= 1992|publisher= J.L. van Schaik|location= Pretoria|isbn= 0 627 01827 0}}</ref> == Galery == <gallery> Chinese jasmine in spring bloom.JPG| (MHNT) Jasminum polyanthum - flower buds HD.jpg| US-CA-Sacramento-GardenFlowers-2012-04-18T10-55-02.jpg| Starr 080219-2953 Jasminum polyanthum.jpg| Starr 080219-2952 Jasminum polyanthum.jpg| </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://gardenoftomorrow.com/jasminum-polyanthum/ "Jasminum Polyanthum Creative Gardening"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309231649/http://gardenoftomorrow.com/jasminum-polyanthum/ |date= 9 Maart 2015 }} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=210000882 ''Jasminum polyanthum''] in "Flora of China", Vol. 15, by [http://www.efloras.org/object_page.aspx?object_id=4535&flora_id=2 illustrasie] * [http://www.esveld.nl/htmldiaen/j/japoly.htm ''Jasminum polyanthum''] by www.esveld.nl {{Commons-kategorie inlyn|Jasminum polyanthum}} {{Wikispecies-inlyn|Jasminum polyanthum}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Jasminum polyanthum|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Jasminum]] [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Huisplante]] [[Kategorie:Rankplante]] [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Flora van Mianmar]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] 474elw61pmzuirpu0phshhycfdo5fsk 0 99328 2891493 2842324 2026-04-07T19:25:11Z BurgertB 2401 2891493 wikitext text/x-wiki Hier volg ’n lys van die bekendste '''[[planetêre newel]]s''': <center> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:center;" ! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Foto ! style="width:17%;background:#E6E6B2;" | Eienaam ! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | [[Messier-katalogus]] ! style="width:12%;background:#E6E6B2;" | [[New General Catalogue|NGC]] ! style="width:17%;background:#E6E6B2;" | Ander name ! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | Datum ontdek ! style="width:11%;background:#E6E6B2;" | Afstand (ligjare) ! style="width:7%;background:#E6E6B2;" | [[Skynbare magnitude]] ! style="width:22%;background:#E6E6B2;" | [[Sterrebeeld]] |- | [[Lêer:Hen2-47.jpg|100px]] | | | | Hen 2-47 | | 6 600 | | [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] |-- | [[Lêer:NGC6537.jpg|100px]] | [[Rooi Spinnekopnewel]] | | [[NGC 6537]] | | {{nowrap|Voor 1888}} | sowat 3 900 | 11,9 | [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] |-- | [[Lêer:Ngc6565.jpg|100px]] | | |NGC 6565 | | | | |[[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] |-- | [[Lêer:NGC 6302 Hubble 2009.full.jpg|100px]] | [[Kewernewel]] | | [[NGC 6302]] | | Voor 1888 | 3 400 ± 0,5 | 7,1B |[[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] |-- | [[Lêer:NGC 7009 Hubble.jpg|100px]] | [[Saturnusnewel]] | | NGC 7009 | | 1782 | sowat 3 000 | 12,8 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] |-- | [[Lêer:NGC 3132.jpg|100px]] | [[Suidelike Ringnewel]] | | NGC 3132 | | Voor 1888 | sowat 2 600 | 9,87 | [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] |-- | [[Lêer:N2438s-crop.jpg|100px]] | | | NGC 2438 | | 1786 | sowat 2 900 | 11,5 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] |-- | [[Lêer:Retinanebel.jpg|100px]] | [[Retinanewel]] | | | IC 4406 | 1888–1907 | sowat 2 000 | | [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] |-- | [[Lêer:Ngc 2440.jpg|100px]] | | | NGC 2440 | | 1790 | sowat 3 600 | 9,3 | [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] |-- | [[Lêer:Spirograph Nebula - Hubble 1999.jpg|100px]] | [[Spirograafnewel]] | | | [[IC 418]] | 1888–1894 | sowat 1 300 | 9,6 |[[Haas (sterrebeeld)|Haas]] |-- | [[Lêer:Stingraynebula.jpg|100px]] | Pylstertnewel | | | Hen 3-1357 | 1989 | sowat 18 000 | 10,75 |[[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] |-- | [[Lêer:NGC 5189.jpg|100px]] | Spiraal- Planetêre Newel | | NGC 5189 | | 1835 | sowat 2 600 | 9,5 |[[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] |-- || [[Lêer:Menzel 1 - EFOSC.2003-02-04T08 59 53.985.png|100px]] | | | | Mz 1 | 1922 | 3 400 ± 0,5 | 12 | [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] |-- | [[Lêer:Ant Nebula.jpg|100px]] | [[Miernewel]] | | | [[Mz 3]] | 1922 | sowat 8 000 | 13 | [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] |-- |[[Lêer:Fine Ring Nebula.jpg|100px]] |Shapley 1 | | |PLN 329+2.1 |1936 |~1 000 |12 |[[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] |-- | [[Lêer:MyCn18-crop.png|100px]] | [[Uurglasnewel]] | | | MyCn18 | 1996 | sowat 8 000 | 13 |[[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] |-- | [[Lêer:Planetary nebula NGC 3918.jpg|100px]] | | | NGC 3918 | |1834 |4 900 |8,5 | [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] |-- | [[Lêer:The planetary nebula Fleming 1 seen with ESO’s Very Large Telescope.tiff|100px]] | Fleming 1 | | | G290.5+07.9<br /> ESO 170-6 |1888? |7 900 |13,1 |[[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] |-- |- | [[Lêer:NGC6751.jpg|100px]] | | |NGC 6751 | | |6 500 |15,8 |[[Arend (sterrebeeld)|Arend]] |-- | [[Lêer:NGC 6210 HST.tif|100px]] | | |NGC 6210 | | |4 700 |9,3 |[[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] |-- | [[Lêer:Ngc40.jpg|100px]] | | |NGC 40 | |1788 |3 500 |11,4 |[[Cepheus (sterrebeeld)|Cepheus]] |-- | [[Lêer:Ngc3242b.jpg|100px]] |[[Spook van Jupiter]] | |NGC 3242 | |1785 |1 400 |8,6 |[[Noordelike Waterslang]] |-- | [[Lêer:NGC 6826HSTFull.jpg|100px]] |Flikkernewel | |NGC 6826 | | |2 000 |8,8 |[[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] |-- | [[Lêer:M27 - Dumbbell Nebula.jpg|100px]] | [[Handgewignewel]] | [[M27]] | [[NGC 6853]] | | 1764 | 1 360 | 7,5 |[[Vos (sterrebeeld)|Vos]] |-- | [[Lêer:M57 The Ring Nebula.JPG|100px]] | [[Ringnewel]] | [[M57]] | [[NGC 6720]] | | 1779 | 2 300 | 9 |[[Lier (sterrebeeld)|Lier]] |-- | [[Lêer:Ngc2392.jpg|100px]] | [[Eskimonewel]] | | [[NGC 2392]] | | 1787 | sowat 2 900 | 10,1 | [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] |-- | [[Lêer:NGC6543.jpg|100px]] | [[Katoognewel]] | | [[NGC 6543]] | | 1786 | 3 300 ± 0,9 | 9,8B | [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] |-- | [[Lêer:Littleghostnebula.jpg|100px]] | [[Klein Spooknewel]] | | NGC 6369 | | {{nowrap|Voor 1800}} | | 9,9 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] |-- | [[Lêer:Medusa nebula.jpg|100px]] | [[Medusanewel]] | | | | 1955 | sowat 1 000 | 15,99 |[[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] |-- | [[Lêer:Hst NGC7027 big.gif|100px]] | | | NGC 7027 | | 1878 | sowat 3 000 | 10 | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] |-- | [[Lêer:Comets Kick up Dust in Helix Nebula (PIA09178).jpg|100px]] | [[Heliksnewel]] | | [[NGC 7293]] | | 1824 | 680 | 13,5 | [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] |-- | [[Lêer:M76-RL5-DDmin-Gamma-LRGB 883x628.jpg|100px]] | [[Klein Handgewignewel]] | [[M76]] | [[NGC 650]], [[NGC 651]] | | 1780 | sowat 3 400 | 10,1 |[[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] |-- | [[Lêer:M97.jpg|100px]] | [[Uilnewel]] | [[M97]] | [[NGC 3587]] | | 1781 | sowat 2 600 | 9,9 | [[Groot Beer (sterrebeeld)|Groot Beer]] |-- | [[Lêer:Planetary Nebula M2-9.jpg|100px]] | [[Vlindernewel]] | | | [[M2-9]] | 1947 | 2 100 | 14,7 | [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] |-- | [[Lêer:Minkowski 92.jpg|100px]] | Voetspoornewel | | | M1-92 | 1946 | maksimum 15&nbsp;000 | 11,7 |[[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] |-- | [[Lêer:NGC2346.jpg|100px]] | | | NGC 2346 | | 1802 | sowat 3 900 | 11,9 | [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] |-- | [[Lêer:Abell 39.jpg|100px]] | | | | [[Abell 39]] | 1955 | {{nowrap|sowat 6 800}} | 13,7 | [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] |-- | [[Lêer:Jones-Emberson1HunterWilson.jpg|100px]] | Jones-Emberson 1 | | | PK 164+31.1 | 1939 | sowat 1 600 | 14 | [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] |-- | [[Lêer:IC3568.jpg|100px]] | [[Suurlemoenskyfnewel]] | | | IC 3568 | 1918 | sowat 4 500 | 12 | [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] |-- || [[Lêer:Soap Bubble Nebula - Noao0904a.jpg|100px]] | [[Seepborrelnewel]] | | | PN G75.5 1.7 | 2008 | sowat 4 000 | | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] |-- | [[Lêer:Necklace Nebula by Hubble.jpg|100px]] | [[Halssnoernewel]] | | | PN G054.2-03.4 | 2005 | | | [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] |-- | [[Lêer:Crab Nebula.jpg|100px]] | [[Krapnewel]] | | NGC 1952 | | 1731 | 6 500 | 8,4 | [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] |-- | [[Lêer:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|100px]] | [[Suidelike Krapnewel]] | | | Hen 2-104 | 1967 | | 14,2 | [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] |-- | [[Lêer:Abell33s.jpg|100px]] | [[Diamantringnewel]] | | | Abell 33 | | 2 700 | | [[Noordelike Waterslang]] |-- | [[Lêer:A Fleeting Moment in Time - Planetary Nebula ESO 577-24.jpg|100px]] | | | | [[Abell 36]] | 1955 | 780 | | [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] |-- | [[Lêer:Abell70.jpg|100px]] | | | | [[Abell 70]] | | {{nowrap|13 500 - 17 500}} | | [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] |-- | [[Lêer:Hubble Captures Re-energized Planetary Nebula - Flickr - NASA Goddard Photo and Video.jpg|100px]] | | | | [[Abell 78]] | | | | [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] |-- | [[Lêer:NGC 246.jpg|100px]] | Skedelnewel | | [[NGC 246]] | | 1785 | sowat 1 600 | 8 | [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] |} </center> == Verwysings == * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:List of planetary nebulae|Engelse Wikipedia]] {{DEFAULTSORT:Lys van planetere newels}} [[Kategorie:Planetêre newels| ]] k85naxzep4dys9rt4kpv7m2zofnpkdg 0 99405 2891337 2874935 2026-04-07T15:08:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891337 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Suurpruim | image = Ximenia caffra04.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | taxon = Ximenia afra | authority = [[Otto Wilhelm Sonder|Sond.]], (1850) | synonyms =* ''Ximenia americana var. caffra'' <small>(Sond.)[[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} Die '''suurpruim''' (''Ximenia afra'') is 'n klein [[boom]] of [[struik]] wat aan die [[familie (biologie)|familie]] [[Olacaceae]] behoort. Dit is [[inheems]] aan alle tropiese streke, in besonder aan gebiede van Suid-Oos-Afrika in [[Angola]], [[Botswana]], [[Burundi]], [[Caprivistrook]] in [[Namibië]], [[Comore-eilande]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Rwanda]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref name="Orwa">C, Orwa, Mutua A, Kindt R, Jamnadass R, and Simons A. "Ximenia Caffra." Agroforestree Database: A Tree Reference and Selection Guide Version 4.0. 2009. http://www.worldagroforestry.org/treedb2/AFTPDFS/Ximenia_caffra.pdf</ref><ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:608572-1</ref> In Engels staan dit as die "''Sourplum''" bekend, in [[Noord-Sotho]] is dit die "''Morokologa''" en in [[Zoeloe]] die "''Umthunduluka-obomvu''". Die suurpruim dra jaarliks vrugte. Die vrugte is oor die algemeen suur met 'n droë nasmaak, maar bevat groot hoeveelhede kalium.<ref name="Ndhlala">Ndhlala, A.R., Muchuweti, M., Mupure, C., Chitindingu, K., Murenje, T., Kasiyamhuru, A., Benhura, M.A. (2008) Phenolic content and profiles of selected wild fruits of Zimbabwe: ''Ximena caffra'', ''Artobotrys brachypetalus'' and ''Syzygium cordatum''. International Journal of Food Science and Technology, Vol. 43, p 1333-1337.</ref> Die boom self is redelik gehard: dit is bestand teen ryp en ook droogtebestand. Die boom, vrugte, saad, blare en wortels is al vir menslike verbruik aangewend, hoofsaaklik medisinaal of vir brandstof. Die bome kan ook vir verskansing en heinings aangewend word. Die boom se FSA-nommer is 103.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3816-3</ref> == Galery == <gallery> Lêer:Ximenia caffra00.jpg|Takke met vrugte Lêer:Ximenia caffra01.jpg|Ryp en groen vrugte Lêer:Ximenia caffra03.jpg|Ryp vrugte </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikispecies-inlyn|Ximenia caffra}} * {{Commonskat-inlyn|Ximenia caffra}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ximenia|afra]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] gwro2xbkk6029nh0ok6tp5qwm4umi7y 0 100289 2891507 2839562 2026-04-07T20:48:02Z Jcb 223 2891507 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bitcoin logo.svg|duimnael|regs|Die Bitcoin-logo.]] '''Bitcoin''' ('''₿''') verwys na 'n elektroniese [[geld|geldeenheid]], asook na die [[oopbronsagteware]] wat ontwerp en geskryf is om dit te kan munt en gebruik. Dit is van die eerste implementerings van [[kriptogeld]], wat in [[1998]] beskryf is deur Wei Dai op die ''cypherpunks'' elektroniese poslys. [[Satoshi Nakamoto]] (die [[pseudoniem]] van 'n onbekende persoon of groep) het dit in [[2009]] geïmplementeer.<ref name="ageofcr">{{Cite book |last=Vigna |first=Paul |title=The Age of Cryptocurrency: How Bitcoin and Digital Money Are Challenging the Global Economic Order |last2=Casey |first2=Michael J. |date=January 2015 |publisher=St. Martin's Press |isbn=978-1-250-06563-6 |edition=1 |location=New York}}</ref> Bitcoin is die eerste aanwending van 'n [[blokketting]]. Eienaars van Bitcoin kan van verskeie webwerwe gebruik maak om Bitcoin vir nasionale geldeenhede soos [[Suid-Afrikaanse rand]], [[Amerikaanse dollar]], of [[euro]] te verruil, en kan dit as betaalmiddel vir goedere en dienste by 'n aantal verskaffers gebruik. Bitcoin is 'n gedesentraliseerde digitale geldeenheid, sonder beheer deur 'n sentrale bank of enkele administrateur, wat van gebruiker tot gebruiker in die eweknie-bitcoin-netwerk gestuur kan word sonder dat tussengangers nodig is.<ref name="JSC">{{Cite web |date=19 November 2013 |title=Statement of Jennifer Shasky Calvery, Director Financial Crimes Enforcement Network United States Department of the Treasury Before the United States Senate Committee on Banking, Housing, and Urban Affairs Subcommittee on National Security and International Trade and Finance Subcommittee on Economic Policy |url=https://www.fincen.gov/sites/default/files/2016-08/20131118.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009183700/https://www.fincen.gov/sites/default/files/2016-08/20131118.pdf |archive-date=9 Oktober 2016 |access-date=1 Junie 2014 |website=fincen.gov |publisher=Financial Crimes Enforcement Network}}</ref> Transaksies word deur kriptografiese metodes deur netwerknodusse geverifieer en opgeneem in 'n grootboek wat 'n [[blokketting]] genoem word. Bitcoins word geskep as 'n beloning vir 'n proses wat "mynbou" genoem word. Dit kan verruil word vir ander geldeenhede, produkte en dienste.<ref>{{Cite web |title=What is Bitcoin? |url=https://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031113913/https://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/ |archive-date=31 Oktober 2015 |access-date=16 November 2015 |website=CNN Money}}</ref> Navorsing deur die [[Universiteit van Cambridge]] beraam dat daar in 2017 tussen 2,9 tot 5,8 miljoen unieke gebruikers was wat 'n kripto-geldeenheidsbeursie gebruik het, waarvan die meeste bitcoin gebruik het.<ref name="CU2017">{{Cite web |last=Hileman |first=Garrick |last2=Rauchs |first2=Michel |title=Global Cryptocurrency Benchmarking Study |url=https://www.jbs.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/research/centres/alternative-finance/downloads/2017-global-cryptocurrency-benchmarking-study.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410130007/https://www.jbs.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/research/centres/alternative-finance/downloads/2017-global-cryptocurrency-benchmarking-study.pdf |archive-date=10 April 2017 |access-date=14 April 2017 |publisher=Cambridge University}}</ref> Bitcoin word gekritiseer vir die gebruik daarvan in onwettige transaksies, die groot hoeveelheid [[elektrisiteit]] wat mynwerkers gebruik, die wisselvalligheid in die prys en diefstalle daarvan op die internet. Sommige ekonome, waaronder verskeie Nobelpryswenners, het dit al as 'n spekulatiewe borrel bestempel. Bitcoin kan ook as 'n belegging gebruik word, hoewel verskeie regulerende agentskappe alreeds beleggerswaarskuwings daaroor uitgereik het.<ref>"Bitcoin". U.S. Commodity Futures Trading Commission. Geargiveer van die oorspronklike op 1 Julie 2018. Besoek op 17 Julie 2018.</ref><ref>{{Cite web |title=SEC.gov {{!}} INVESTOR ALERT: BITCOIN AND OTHER VIRTUAL CURRENCY-RELATED INVESTMENTS |url=https://www.sec.gov/oiea/investor-alerts-bulletins/investoralertsia_bitcoin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603183220/https://www.sec.gov/oiea/investor-alerts-bulletins/investoralertsia_bitcoin.html |archive-date=3 Junie 2019 |access-date=2019-06-01 |website=www.sec.gov}}</ref> == Geskiedenis == === Skepping === [[Lêer:ASICMINER_USB_Block_Erupter.jpg|duimnael|regs|'n Bitcoinmyner met 'n ASIC-vlokkie]] Die domeinnaam "bitcoin.org" is op [[18 Augustus]] [[2008]] geregistreer.<ref>{{Cite news |last=Bernard |first=Zoë |date=2 Desember 2017 |title=Everything you need to know about Bitcoin, its mysterious origins, and the many alleged identities of its creator |work=Business Insider |url=http://www.businessinsider.com/bitcoin-history-cryptocurrency-satoshi-nakamoto-2017-12 |url-status=live |access-date=15 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615010015/http://www.businessinsider.com/bitcoin-history-cryptocurrency-satoshi-nakamoto-2017-12 |archive-date=15 Junie 2018}}</ref> Op 31 Oktober 2008 is 'n skakel na 'n artikel geskryf deur [[Satoshi Nakamoto]], getiteld ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System,'' en op 'n kriptografiese poslys geplaas.<ref name="paper">{{Cite web |last=Nakamoto |first=Satoshi |date=31 Oktober 2008 |title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System |url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320135003/https://bitcoin.org/bitcoin.pdf |archive-date=20 March 2014 |access-date=28 April 2014 |publisher=bitcoin.org}}</ref><ref>{{Cite news |last=Finley |first=Klint |date=31 Oktober 2018 |title=After 10 Years, Bitcoin Has Changed Everything—And Nothing |work=Wired |url=https://www.wired.com/story/after-10-years-bitcoin-changed-everything-nothing/ |url-status=live |access-date=9 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105070656/https://www.wired.com/story/after-10-years-bitcoin-changed-everything-nothing/ |archive-date=5 November 2018}}</ref> Nakamoto het die bitcoin-sagteware as [[oopbronkode]] geïmplementeer en dit in Januarie 2009 vrygestel. <ref>{{Cite web |last=Nakamoto, Satoshi |date=3 Januarie 2009 |title=Bitcoin |url=https://sourceforge.net/p/bitcoin/code/HEAD/tree/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721190347/https://sourceforge.net/p/bitcoin/code/HEAD/tree/ |archive-date=21 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nakamoto, Satoshi |date=9 Januarie 2009 |title=Bitcoin v0.1 released |url=http://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10142.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326174921/http://www.mail-archive.com/cryptography%40metzdowd.com/msg10142.html |archive-date=26 Maart 2014}}</ref> Nakamoto se identiteit is steeds onbekend.<ref>S., L. (2 November 2015). "Who is Satoshi Nakamoto?". [[The Economist]]. The Economist Newspaper Limited. Geargiveer van die oorspronklike op 21 Augustus 2016. Besoek op 23 September 2016.</ref> Op 3 Januarie 2009 is die bitcoin-netwerk geskep toe Nakamoto die beginblok van die ketting, wat bekend staan as die genesis-blok, begin ontgin het.<ref name="Wired:RFB">{{Cite magazine |last=Wallace, Benjamin |date=23 November 2011 |title=The Rise and Fall of Bitcoin |url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/ |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin |archive-date=31 Oktober 2013 |access-date=13 Oktober 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Block 0&nbsp;– Bitcoin Block Explorer |url=http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015154613/http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f |archive-date=15 Oktober 2013}}</ref> In die muntbasis van hierdie blok was die teksː "''The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks",'' ingebed. <ref>Davis, Joshua (10 Oktober 2011). "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor". The New Yorker. Geargiveer van die oorspronklike op 1 November 2014. Besoek op 31 Oktober 2014.</ref> Hierdie aantekening verwys na 'n opskrif gepubliseer deur ''[[The Times]]'' en is geïnterpreteer as 'n tydstempel en 'n opmerking oor die onstabiliteit wat veroorsaak word deur gefragmenteerde reserwebank aktiwiteite.<ref>{{Cite book |last=Pagliery |first=Jose |url=https://books.google.com/books?id=_-wuBAAAQBAJ |title=Bitcoin: And the Future of Money |date=2014 |publisher=Triumph Books |isbn=9781629370361 |access-date=20 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071329/https://books.google.com.au/books?id=_-wuBAAAQBAJ |archive-date=21 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> Die ontvanger van die eerste bitcoin-transaksie was die kriptopunk Hal Finney, wat in 2004 die eerste herbruikbare bewys-van-werk-stelsel (RPoW) geskep het.<ref>{{Cite web |date=19 Mei 2013 |title=Here's The Problem with the New Theory That A Japanese Math Professor Is The Inventor of Bitcoin |url=http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104063653/http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php |archive-date=4 Januarie 2015 |access-date=24 Februarie 2015 |website=San Francisco Chronicle}}</ref> Finney het die bitcoin-sagteware op die uitreikdatum afgelaai en op 12 Januarie 2009 tien bitcoins van Nakamoto ontvang.<ref>{{Cite news |last=Peterson |first=Andrea |date=3 Januarie 2014 |title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it. |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227213647/http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/ |archive-date=27 Februarie 2015}}</ref><ref>{{Cite news |last=Popper |first=Nathaniel |date=30 Augustus 2014 |title=Hal Finney, Cryptographer and Bitcoin Pioneer, Dies at 58 |work=NYTimes |url=https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html |url-status=live |access-date=2 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903162835/http://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html |archive-date=3 September 2014}}</ref> Ander vroeë [[kuberpunk]]-ondersteuners was skeppers van bitcoin-voorgangers: Wei Dai, skepper van b-money, en Nick Szabo, skepper van bit gold.<ref>Wallace, Benjamin (23 November 2011). "The Rise and Fall of Bitcoin". Wired. Geargiveer van die oorspronklike op 31 Oktober 2013. Besoek op 13 Oktober 2012</ref> In 2010 het die eerste bekende kommersiële transaksie met bitcoin plaasgevind toe die programmeerder Laszlo Hanyecz twee Papa John pizzas vir 10 000 gekoop het.<ref>{{Cite news |last=Kharpal |first=Arjun |date=18 June 2018 |title=Everything you need to know about the blockchain |work=CNBC |url=https://www.cnbc.com/2018/06/18/blockchain-what-is-it-and-how-does-it-work.html |url-status=live |access-date=13 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913112144/https://www.cnbc.com/2018/06/18/blockchain-what-is-it-and-how-does-it-work.html |archive-date=13 September 2018}}</ref> Ontleders van blokkettings skat dat Nakamoto ongeveer een miljoen bitcoins <ref>{{Cite news |last=McMillan |first=Robert |title=Who Owns the World's Biggest Bitcoin Wallet? The FBI |work=Wired |publisher=Condé Nast |url=https://www.wired.com/2013/12/fbi_wallet/ |url-status=live |access-date=7 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021221609/https://www.wired.com/2013/12/fbi_wallet/ |archive-date=21 Oktober 2016}}</ref> ontgin het voordat hy in 2010 verdwyn het toe hy die netwerkwaarskuwingsleutel en beheer van die kode-bewaarplek aan Gavin Andresen oorhandig het. Andresen word later hoofontwikkelaar by die Bitcoin Foundation.<ref>{{Cite web |last=Simonite |first=Tom |title=Meet Gavin Andresen, the most powerful person in the world of Bitcoin |url=https://www.technologyreview.com/s/527051/the-man-who-really-built-bitcoin/ |access-date=6 Desember 2017 |website=MIT Technology Review}}</ref><ref name="governance">{{Cite news |last=Odell |first=Matt |date=21 September 2015 |title=A Solution To Bitcoin's Governance Problem |work=TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2015/09/21/a-solution-to-bitcoins-governance-problem/ |url-status=live |access-date=24 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126051521/http://techcrunch.com/2015/09/21/a-solution-to-bitcoins-governance-problem/ |archive-date=26 Januarie 2016}}</ref> Andresen probeer toe om beheer te desentraliseer. Dit het die geleentheid geskep vir kontroversie oor die toekomstige ontwikkelingspad van bitcoin, in teenstelling met die vermeende gesag van Nakamoto se bydraes.<ref> Vigna, Paul (17 Januarie 2016). "Is Bitcoin Breaking Up?". The Wall Street Journal. Geargiveer van die oorspronklike op 20 Augustus 2016. Besoek op 8 November 2016.</ref> == Sien ook == * [[Bitcoin in El Salvador]] * [[Kriptogeld|Kriptogeldeenheid]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * [https://bitcoin.org/en/ Bitcoin-projek] {{Kriptogeld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Kriptogeld]] ntcjwsoau2hvum9uahmzh409sps8jnk 0 101187 2891618 2727187 2026-04-08T11:47:29Z CIAMobility 205913 /* Verwysings */ 2891618 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Three body styles with pillars and boxes.png|duimnael|regs|Tipiese pilaaruitleg van 'n '''sedan''' (A-B-C, driekas), [[stasiewa]] of "estate" (A-B-C-D, tweekas) en [[luikrug]] (A-B-C) van dieselfde modelreeks.]] [[Lêer:1280 6634396361656664.jpg|duimnael|links|200px|'n Tweedeursedan]] [[Lêer:T700 2.JPG|duimnael|links|200px|'n Limosine-sedan]] 'n '''Sedan''' is 'n passasiersmotor in 'n driekasuitleg met A, B & C-pilare en die hoofvolumes verpak in aparte kompartemente vir die enjin, passasiers en vrag.<ref name="cdn">{{cite web| title = Car Design Glossary - Part 2: One-Box (Monospace or Monovolume)| publisher = Car Design News| url = http://www.cardesignnews.com/site/home/new_cars/display/store4/item131867/| access-date = 12 Julie 2015| archive-date = 3 Desember 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20131203045234/http://www.cardesignnews.com/site/home/new_cars/display/store4/item131867/| url-status = dead}}</ref> Die woord sedan is afgelei van 'n Italiaanse woord 'sedia'. Dit beteken dikwels stoel en kom oorspronklik van die stoel wat deur twee mense gedra is. In Australië, Kanada, Nieu-Seeland en Amerika word dit 'n sedan<ref>https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/sedan</ref> genoem, maar in Brittanje en Ierland noem hulle dit 'n salon. Die eerste sedan was die Renault Voiturette Type 1899. Die eerste viermotor wat 'n sedan genoem is, was die 1911 Speedwell, wat in Dayton, Ohio, vervaardig is. Voorheen is al die vierdeur-geslote voertuie limousines of salon genoem.<ref>https://carhire-southafrica.co.za/ https://ciamobility.com/</ref> Die passasierskompartement het twee rye sitplekke en voldoende passasiersruimte in die agterste ry vir volwasse passasiers. Die laairuim is gewoonlik heel agter, met die uitsondering van 'n paar agterenjinmodelle, soos die Renault Dauphine, {{nowrap|Tatra T613}}, {{nowrap|Volkswagen Tipe 3}} en Chevrolet Corvair. Dit is die mees algemene motorbakstyl. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commonscat|Category:Sedans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voertuigtegnologie]] [[Kategorie:Sedans]] dlmtnkhgqwazvckpstwcn8ew4ddlynl 2891620 2891618 2026-04-08T11:53:14Z Lp0 on fire 201422 Undid edits by [[Special:Contribs/CIAMobility|CIAMobility]] ([[User talk:CIAMobility|talk]]) to last version by 213.130.92.161: unnecessary links or spam 2891620 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Three body styles with pillars and boxes.png|duimnael|regs|Tipiese pilaaruitleg van 'n '''sedan''' (A-B-C, driekas), [[stasiewa]] of "estate" (A-B-C-D, tweekas) en [[luikrug]] (A-B-C) van dieselfde modelreeks.]] [[Lêer:1280 6634396361656664.jpg|duimnael|links|200px|'n Tweedeursedan]] [[Lêer:T700 2.JPG|duimnael|links|200px|'n Limosine-sedan]] 'n '''Sedan''' is 'n passasiersmotor in 'n driekasuitleg met A, B & C-pilare en die hoofvolumes verpak in aparte kompartemente vir die enjin, passasiers en vrag.<ref name="cdn">{{cite web| title = Car Design Glossary - Part 2: One-Box (Monospace or Monovolume)| publisher = Car Design News| url = http://www.cardesignnews.com/site/home/new_cars/display/store4/item131867/| access-date = 12 Julie 2015| archive-date = 3 Desember 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20131203045234/http://www.cardesignnews.com/site/home/new_cars/display/store4/item131867/| url-status = dead}}</ref> Die woord sedan is afgelei van 'n Italiaanse woord 'sedia'. Dit beteken dikwels stoel en kom oorspronklik van die stoel wat deur twee mense gedra is. In Australië, Kanada, Nieu-Seeland en Amerika word dit 'n sedan<ref>https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/sedan</ref> genoem, maar in Brittanje en Ierland noem hulle dit 'n salon. Die eerste sedan was die Renault Voiturette Type 1899. Die eerste viermotor wat 'n sedan genoem is, was die 1911 Speedwell, wat in Dayton, Ohio, vervaardig is. Voorheen is al die vierdeur-geslote voertuie limousines of salon genoem.<ref>https://carhire-southafrica.co.za/</ref> Die passasierskompartement het twee rye sitplekke en voldoende passasiersruimte in die agterste ry vir volwasse passasiers. Die laairuim is gewoonlik heel agter, met die uitsondering van 'n paar agterenjinmodelle, soos die Renault Dauphine, {{nowrap|Tatra T613}}, {{nowrap|Volkswagen Tipe 3}} en Chevrolet Corvair. Dit is die mees algemene motorbakstyl. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commonscat|Category:Sedans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voertuigtegnologie]] [[Kategorie:Sedans]] 37jkba88gz97eo513ihi8pknbbkar75 0 107379 2891485 2870183 2026-04-07T18:57:48Z BurgertB 2401 2891485 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur2 | voor = | naam = <small>Sir</small><br>Anthony Hopkins | agter = [[Orde van die Britse Ryk|'''CBE''']] | beeld = Anthony Hopkins Red Sea Festival 2025 Portrait.jpg | beeldgrootte = 260px | onderskrif = Hopkins in 2025. | beeld2 = | beeldgrootte2 = | onderskrif2 = | beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger | opvoeding = Royal Welsh College of Music & Drama <br>Royal Academy of Dramatic Art | aktief = 1960-tans | rolprente = ''The Elephant Man'' <br>''[[The Silence of the Lambs]]'' <br>''Hitchcock'' | gebore = {{GDEO|df=y|1937|12|31}} | gesterf = | nasionaliteit = [[Brittanje|Brits]], [[VSA|Amerikaans]]<ref>{{cite web |title=Sir Anthony, Citizen Hopkins |url=https://www.cbsnews.com/news/sir-anthony-citizen-hopkins/ |work=CBS News |date=13 April 2000 |agency=Associated Press |access-date=11 January 2020}}</ref> | gade = {{unbulleted list | {{nowrap|Petronella Barker (geskei)}} | Jennifer Lynton (geskei) | Stella Arroyave }} | kinders = 1 | geboortenaam = {{nowrap|Philip Anthony Hopkins}} }} '''Sir Philip Anthony Hopkins''' [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] (gebore 31 Desember 1937) is 'n [[Wallis|Walliese]] [[akteur]], [[komponis]] en [[skilder]].<ref name="Guardian interview 2012">{{cite news | url=http://www.theguardian.com/film/2012/jan/23/anthony-hopkins-composing-music | title=Anthony Hopkins: 'I've never really been close to anyone' |newspaper=The Guardian | date=23 Januarie 2012 | accessdate=23 Januarie 2015 | author=Crace, John}}.</ref> Hy word beskou as een van [[Brittanje]] se herkenbaarste en vrugbaarste akteurs, en is bekend vir sy rolle op die [[rolprent|silwerdoek]] en die [[Teater|verhoog]]. Hopkins het verskeie pryse ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, twee [[Emmy]]s en 'n Laurence Olivier-prys. Hy het ook in 2005 die [[Cecil B. DeMille-prys]] en in 2008 die Bafta Fellowship vir lewenslange prestasie gewen.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |title=AP: Hopkins to Receive Cecil B. DeMille Award |website=IndieWire |accessdate=28 December 2022 |archive-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228122736/https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |url-status=dead }}</ref> Hy is in 1993 deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot [[Orde van die Britse Ryk|ridder]] geslaan vir sy diens aan drama.<ref>{{cite web |url=https://www.vogue.com/article/celebrities-knighted-queen-elizabeth-royal-family |title=From Lewis Hamilton to Twiggy: All the Celebrities Knighted by the British Royal Family |website=Vogue |date=7 November 2018 |accessdate=28 December 2022}}</ref><ref name="Guardian interview 2012"/> Nadat hy in 1957 aan die Royal Welsh College of Music & Drama gegradueer het, het Hopkins opleiding aan die Royal Academy of Dramatic Art in [[Londen]] ontvang. Hy is toe raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om in 1965 by die Britse Nasionale Teater aan te sluit. Produksies daar het ingesluit ''King Lear'', ''Coriolanus'', ''Macbeth'' en ''Antony and Cleopatra''. In 1985 het hy lof ontvang en die Laurence Olivier-prys vir sy spel in ''Pravda'' gewen. Sy laaste verhoogrol was in 1989 in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. [[Beeld:Movie “The Two Popes” as Pope Benedict (played by Anthony Hopkins) moves to the loggia overlooking Piazza SAN Pietro (49409556453).jpg|thumb|300px|links|Hopkins (middel, tweede van voor) in ''[[The Two Popes]]''.]] Van Hopkins se vroeë rolle was in ''The Lion in Winter'' (1968), ''A Bridge Too Far'' (1977) en ''The Elephant Man'' (1980). Hy het twee [[Oscar]]s vir beste akteur gewen vir sy rol as Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' (1991) en 'n man in sy 80's met [[demensie]] in ''The Father'' (2020). Vir laasgenoemde was hy die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het.<ref name="wrap-oldest-nominee">{{cite web |url=https://www.thewrap.com/anthony-hopkins-becomes-oldest-best-actor-nominee-at-oscars/ |title=Anthony Hopkins Becomes Oldest Best Actor Nominee at Oscars |work=The Wrap |first=Beatrice |last=Verhoeven |date=15 March 2021|access-date=15 March 2021}}</ref><ref name="slate-oldest-winner">{{cite web |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |work=Slate |first=Marissa |last=Martinelli |date=26 April 2021|access-date=12 May 2021}}</ref> Die ander rolprente waarvoor hy vir Oscars benoem is, sluit in ''The Remains of the Day'' (1993), ''Nixon'' (1995), ''Amistad'' (1997) en ''[[The Two Popes]]'' (2019). Ander noemenswaardige prente was onder meer ''84 Charing Cross Road'' (1987), ''Howards End'' (1992), ''Bram Stoker's Dracula'' (1992), ''Shadowlands'' (1993), ''Legends of the Fall'' (1994), ''The Mask of Zorro'' (1998) en die [[Marvel Comics|Marvel Cinematic Universe]] se ''Thor''-prente (2011-'17). Vir sy [[televisie]]werk het Hopkins 'n [[Bafta]] vir beste akteur gewen vir sy spel in ''War and Peace'' (1972). Hy het twee [[Emmy]]s gewen vir ''The Lindbergh Kidnapping Case'' (1976) en ''[[The Bunker (1981-rolprent)|The Bunker]]'' (1981). ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Beeld:RADA sign.jpg|thumb|240px|links|Hopkins het van 1961 tot 1963 aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) in [[Londen]] studeer.]] Philip Anthony Hopkins is op 31 Desember 1937 in die Margam-distrik van Port Talbot, [[Wallis]], gebore.<ref>{{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/sir-anthony-hopkins-offers-buy-2496680 |title=Sir Anthony Hopkins offers to buy Welsh childhood home |website=WalesOnline |access-date=2 January 2016 |first=Robin |last=Turner |date=5 January 2013}}</ref> Hy was die seun van Annie Muriel (gebore Yeates) en die bakker Richard Arthur Hopkins.<ref name="actors">Vertel in 'n onderhoud op ''Inside the Actors Studio'', 2007.</ref> Hy het gesê sy pa se werkersklaswaardes het altyd sy lewe beïnvloed: "Wanneer ek voel ek is dalk spesiaal of anders, dink ek aan my pa en onthou ek sy hande – sy harde, gebreekte hande." Sy skooldae was onproduktief; hy sou liewer kuns beoefen, soos skilder en teken, of klavier speel as om op sy studies te fokus. In 1949, om hom dissipline te leer, het sy ouers daarop aangedring dat hy Jones se West Monmouth-seunskool in Pontypool bywoon. Hy het vyf kwartale lank daar gebly en is toe na die Cowbridge-grammatikaskool in die Vale of Glamorgan in Suidoos-Wallis. In ’n onderhoud in 2002 het hy gesê: "Ek was ’n swak leerder, en dit het my oopgestel vir bespotting en my ’n minderwaardigheidskompleks gegee. Ek het grootgeword met die absolute oortuiging dat ek dom is."<ref name="NY Times">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2002/09/29/movies/film-the-scenery-though-he-won-t-chew.html |title=FILM; The Scenery, Though, He Won't Chew |first=Franz |last=Lidz |date=29 September 2002 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=27 October 2017}}</ref> Hopkins is geïnspireer deur die mede- Walliese akteur [[Richard Burton]], wat hy op die ouderdom van 15 ontmoet het. Hy het Burton later beskryf as "baie grasieus, baie gaaf",<ref name="RadioTimes 2018"/> maar gesê: "Ek weet nie waar almal die idee kry dat ons goeie vriende was nie. Ek veronderstel dis omdat ons albei Wallies is en naby dieselfde dorp grootgeword het. Ek het hom eintlik glad nie geken nie."<ref name="Guardian interview 2012"/> Hopkins het aan die Royal Welsh College of Music & Drama in [[Cardiff]] ingeskryf, waar hy in 1957 gegradueer het.<ref name="telegraph"/> Hy het Burton weer in 1975 ontmoet toe Burton voorberei het om Hopkins se rol as die psigiater in Peter Shaffer se Equus oor te neem. Hopkins het gesê: "Hy was ’n fenomenale akteur. So ook [[Peter O'Toole]] – hulle was wonderlike groter-as-lewe-karakters."<ref name="RadioTimes 2018">{{cite news | title=King Lear's Anthony Hopkins on Shakespeare, family break-ups, life … and death | url=https://www.radiotimes.com/news/2018-05-28/anthony-hopkins-king-lear-madness-and-daughter/ | access-date=24 March 2020 | work=Radio Times}}</ref> Hy het van 1958 tot 1960 vir twee jaar sy nasionale diensplig in die [[Britse Leër|Britse leër]] gedoen voordat hy na Londen verhuis het om aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) te studeer. Hy het in 1963 gegradueer.<ref name="NY Times"/> ==Loopbaan== ===1960-'89=== Hopkins se eerste professionele verhoogrol was in 1960 in die Palace Theatre in [[Swansea]] in ''Have a Cigarette''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Biography |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |publisher=Bio. |access-date=14 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906065406/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |archive-date= 6 September 2011}}</ref> In 1965 is hy raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om by die Nasionale Teater in Londen aan te sluit.<ref name="telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/nationaltreasures/2193352/Sir-Anthony-Hopkins-portrait.html Sir Anthony Hopkins portrait] ''The Daily Telegraph''. Besoek op 6 Januarie 2011.</ref> [[Beeld:Richard Attenborough.jpg|thumb|220px|[[Richard Attenborough]] was die regisseur van vyf van Hopkins se rolprente. Hy het hom in die 1970's beskryf as "beslis die grootste akteur van sy generasie".]] Hopkins het sy debuut [[Televisie|op die kassie]] in 1967 gemaak in 'n [[BBC]]-uitsending van ''A Flea in Her Ear''. Sy eerste rol in 'n [[rolprent]] was in 1964 in ''Changes'', 'n kortfilm.<ref>{{Cite book |title=Anthony Hopkins: The Authorized Biography |last=Falk |first=Quentin |publisher=Interlink Pub Group Inc |year=1994 |isbn=1566561450 |pages=24–25}}</ref><ref>{{cite web |title=Changes (1965) |url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49 |website=BFI|access-date = 1 December 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151208090925/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49|archive-date = 8 December 2015|url-status = dead}}</ref> In 1968 het Hopkins sy deurbraak gemaak in ''The Lion in Winter'' as [[Richard I van Engeland|Richard die Leeuehart]]. Hy is daarvoor vir 'n [[Bafta]] benoem as beste manlike byspeler.<ref name="BAFTA Fellow">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins – Academy Fellow in 2008 |url=https://www.bafta.org/film/awards/sir-anthony-hopkins-academy-fellow-in-2008 |access-date=25 March 2023 |agency=BAFTA.org}}</ref> Hopkins het die rol van Pierre Bezukhov in die BBC se minireeks ''War and Peace'' (1972) vertolk en daarvoor 'n prys van die Britse Akademie ontvang.<ref>[http://www.screenonline.org.uk/people/id/1204295/ BFI Screenonline: Sherrin, Ned (1931–2007) Biography]. BFI. Besoek op 19 Januarie 2015</ref> Hy het begin naam maak as 'n rolprentakteur en in verskeie rolprente verskyn. Vanaf 1973 het Hopkins verskyn in ''A Doll's House'', die komedie ''The Girl from Petrovka'' (1974) saam met [[Goldie Hawn]] and [[Hal Holbrook]] en ''Juggernaut'' (ook 1974) saam met [[Richard Harris]] en [[Omar Sharif]]. In Oktober 1974 het hy die rol van die sielkundige Dysart in die oorspronklike [[Broadway]]-produksie van ''Equus'' vertolk teenoor [[Peter Firth]]. Hy het 'n Drama Desk-prys gewen vir sy spel.<ref>{{cite news |title=Drama Desk Award |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/equus-3484#Awards|access-date=23 June 2023 |agency=Internet Broadway Database}}</ref> In 1977 was hy die Britse leëroffisier John Frost in [[Richard Attenborough]] se prent van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ''A Bridge Too Far''. In 1978 het hy gespeel in die opvolg van ''National Velvet'' met die naam ''International Velvet'' saam met [[Tatum O'Neal]] en [[Christopher Plummer]]. In dieselfde jaar was hy in Attenborough se sielkundige riller ''Magic''.<ref>{{cite news |title=Magic (1978) |url=https://www.tcm.com/ |access-date=25 April 2022 |agency=Turner Classic Movies }}</ref> [[Beeld:Sir Frederick Treves, Bt by Sir (Samuel) Luke Fildes.jpg|thumb|links|180px|Hopkins het die rol van sir Frederick Treves vertolk in ''The Elephant Man'' (1980).]] In 1980 het Hopkins in [[David Lynch]] se ''The Elephant Man'' gespeel as die Engelse dokter sir Frederick Treves, wat die versorging behartig het van Joseph Merrick (vertolk deur [[John Hurt]]), 'n erg misvormde man van die 19de-eeuse Londen. Die rolprent het die aandag van resensente getrek en is vir agt [[Oscar]]s benoem, insluitende vir beste prent. In dié jaar het hy ook saam met [[Shirley MacLaine]] in ''A Change of Seasons'' gespeel. Hulle het glad nie oor die weg gekom nie en Hopkins het haar later genoem "die onuitstaanbaarste aktrise saam met wie ek nog gewerk het".<ref name="Films and filming">{{cite book |title=Films and filming |url=https://books.google.com/books?id=0kEbAQAAIAAJ |year=1989 |publisher=Hansom Books}}</ref> Die prent het misluk. In 1981 het hy [[Adolf Hitler]] vertolk in die televisieprent ''The Bunker''. John O'Connor het sy spel in ''[[New York Times]]'' geprys: "Sy Hitler is mal, dikwels veragtelik, maar altyd verstaanbaar."<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1981/01/27/arts/tv-bunker-on-hitler-s-last-days.html |title=TV: 'BUNKER,' ON HITLER'S LAST DAYS |website=[[The New York Times]] |date=27 January 1981 |accessdate=16 June 2021 |last1=O'Connor |first1=John J.}}</ref> Hy het 'n [[Emmy]] daarvoor gewen. In die vroeë 80's was hy in ''The Hunchback of Notre Dame'' (1982), saam met [[Mel Gibson]] in ''The Bounty'' (1984) en in ''Mussolini and I'' (1985). In 1984 was hy in die Nasionale Teater se produksie van ''Pravda'', waarvoor hy die Laurence Olivier-prys vir uitsonderlike toneelspel gewen het.<ref>{{cite web |title=Olivier Winners 1985 |website=officiallondontheatre.com |publisher=Society of London Theatre |url=https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |access-date=23 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119125731/https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |archive-date=19 November 2018 |url-status=live}}</ref> In 1986 het hy verskyn in die toneelstuk ''King Lear'', sy gunstelingstuk van [[Shakespeare]].<ref name="RadioTimes 2018"/> Die volgende jaar was hy saam met [[Judi Dench]] op die verhoog as [[Marcus Antonius]] in ''Antony and Cleopatra''. In 1989 het hy sy laaste verhoogrol gespeel in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. In 1989 was hy in die minireeks ''Great Expectations'', waarvoor hy sy vierde Emmy gewen het. ===1990-'99: Sterstatus=== [[Beeld:Cast of The Silence of the Lambs.jpg|links|thumb|260px|Die sterre van ''[[The Silence of the Lambs]]'': Kolksgewys van links bo is [[Jodie Foster]], Anthony Hopkins, [[Ted Levine]] en [[Scott Glenn]].]] Hopkins het lof van resensente en gehore gekry vir sy vertolking van die [[Kannibalisme|kannibalistiese]] [[reeksmoordenaar]] Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' saam met [[Jodie Foster]] as Clarice Starling. Hulle het albei op die [[64ste Oscar-toekenningsaand]] 'n Oscar vir hulle spel gewen. Die prent het ook gewen vir beste rolprent, beste regisseur en beste verwerkte draaiboek. Hopkins het ook sy eerste Bafta vir beste akteur gewen. Hy het die rol weer vertolk in [[Ridley Scott]] se ''Hannibal'' (2001) en in ''Red Dragon'' (2002). Sy oorspronklike uitbeelding van die karakter in ''The Silence of the Lambs'' is deur die Amerikaanse Filminstituut (AFI) as die no. 1-rolprentskurk gekies.<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |publisher=AFI.com |title=AFI's 100 Years...100 Heroes & Villains |access-date=21 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070507035737/http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |archive-date=7 May 2007 |url-status=live}}</ref> [[Beeld:I Rossellini A Hopkins.jpg|thumb|260px|[[Isabella Rossellini]] en Hopkins in [[Berlyn]] vir die verfilming van ''The Innocent'' (1993).]] In 1992 het Hopkins byrolle gespeel as [[Charlie Chaplin]] se biograaf in [[Richard Attenborough]] se biografiese drama ''Chaplin'', en as professor Van Helsing in [[Francis Ford Coppola]] se ''Bram Stoker's Dracula''. In dieselfde jaar het hy saam met [[Emma Thompson]] en [[Helena Bonham Carter]] in 'n verwerking van [[E.M. Forster]] se roman ''Howards End'' verskyn as die koue sakeman Henry Wilcox. Die prent is baie goed ontvang.<ref>{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-howards-end-1992 |newspaper=Chicago Sun-Times |date=5 June 2005 |first=Roger |last=Ebert |title=Howards End (1992) | access-date=1 May 2019}}</ref><ref>{{cite book |last=Martin |first=Leonard |title=Leonard Maltin's Movie Guide |publisher=Signet Books |year=2015 |pages=653 |isbn=978-0-451-46849-9}}</ref> Die volgende jaar het Hopkins saam met [[Emma Thompson]] in ''The Remains of the Day'' gespeel. David Hunter van ''The Hollywood Reporter'' het sy spel geprys as "kolossaal" en 'n "kragtoer".<ref>{{cite web|url= https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/remains-day-review-movie-1993-1249155/|title= 'The Remains of the Day': THR's 1993 Review|website= The Hollywood Reporter|date= 5 November 2019|accessdate= August 28, 2023}}</ref> Hopkins het die prent, waarin hy die rol van die butler Stevens vertolk het, een van sy gunstelingflieks genoem.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins on 'The Dresser,' 'Westworld,' & retirement |url=http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |publisher=Ora TV |date=2 December 2017 |access-date=2 December 2017 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030903/http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |url-status=dead }}</ref> Hy is vir 'n Oscar benoem en het 'n Bafta gewen.<ref name="bafta">{{cite news |title=Actor in a Leading Role in 1994 |url=http://awards.bafta.org/award/1994/film/actor-in-a-leading-role |publisher=BAFTA |date=27 October 2017}}</ref> Hopkins het die rol van die Oxford-akademikus [[C.S. Lewis]] in ''Shadowlands'' (1993) vertolk en daarvoor 'n Bafta gewen.<ref name="bafta"/> In dieselfde jaar het hy saam met [[Isabella Rossellini]] in die drama ''The Innocent'' verskyn. Hy het daarna in ''Legends of the Fall'' (1994) en ''The Edge'' (1997) verskyn. In 1998 was Hopkins Brittanje se bes betaalde akteur en het hy in ''The Mask of Zorro'' en ''Meet Joe Black'' gespeel. ===2000-'19: Gevestigde akteur=== [[Beeld:London Film Museum - Hannibal (5755433470).jpg|thumb|links|160px|Lecter se T-hemp wat Hopkins in ''Hannibal'' gedra het. Dit word uitgestal in die Londense Rolprentmuseum.]] [[Beeld:Hollywood Walk of Fame, Hollywood, California (2996358855).jpg|thumb|links|160px|Hopkins se ster op die [[Hollywood Walk of Fame]].]] In 2000 was Hopkins die verteller van [[Ron Howard]] se lewendige weergawe van ''How the Grinch Stole Christmas''. Daarna het hy sy rol as Hannibal Lecter herhaal in die vervolg op ''The Silence of the Lambs'', getiteld ''Hannibal'' (2001). Die regisseur [[Ridley Scott]] en die aktrise [[Julianne Moore]] het Jonathan Demme en Jodie Foster vervang. Die film het internasionale loketrekords verbeter.<ref name="indeptaste">{{cite news |title=Taste of success |url=http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |work=The Independent |location=London |date=20 February 2001 |access-date=9 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930171355/http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |archive-date=30 September 2007}}</ref> maar het gemengde resensies gekry.<ref name="Metacritic">{{cite Metacritic |title=Hannibal |id=hannibal |type=m |access-date=6 March 2018}}</ref> Hopkins het in die derde rolprent in die reeks, ''Red Dragon'' (2002), saam met [[Ralph Fiennes]], [[Edward Norton]], [[Harvey Keitel]], [[Emily Watson]] en [[Philip Seymour Hoffman]] verskyn. Die film het oor die algemeen gunstige resensies ontvang en was ’n lokettreffer.<ref>{{cite web |date=4 October 2002 |last=Ebert |first=Roger |author-link=Roger Ebert |title=Red Dragon |work=Chicago Sun-Times |via=RogerEbert.com |url=https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |access-date=16 February 2025 |archive-date=February 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227075706/https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=McCarthy |first=Todd|date=26 September 2002 |title=Red Dragon |url=https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720051934/https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=16 February 2025|work=Variety}}</ref> [[Beeld:Oliver Mark - Anthony Hopkins, Berlin 2001.jpg|thumb|220px|Hopkins soos gefotografeer deur Oliver Mark, Berlyn 2001.]] In 2003 het Hopkins ’n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily">[http://www.dailytelegraph.com.au/happy-birthday-sir-anthony-hopkins/story-fn6ccwsa-1225978951467 Happy birthday Sir Anthony Hopkins] ''The Daily Telegraph (Sydney)''. Besoek op 5 Februarie 2011</ref> In 2006 het hy die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] vir lewenslange bydrae ontvang<ref name="DeMille">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4444884.stm Lifetime honour for Sir Anthony] ''[[BBC News]]'' (17 November 2005)</ref> en in 2008 die BAFTA Academy Fellowship Award, die hoogste eerbewys wat die Britse Filmakademie toeken.<ref name="baft">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/7191143.stm Bafta Film Awards 2008: The winners] ''BBC News'' (10 February 2008)</ref> In ’n peiling wat in 2003 deur Channel 4 gedoen is, is Hopkins sewende geplaas op hul lys van die 100 grootste rolprentsterre.<ref>{{cite web |url=http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |title=100 Greatest ... (100 Greatest Movie Stars (Part 1)) |publisher=ITN Source |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221233723/http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |archive-date=21 February 2015 |access-date=31 May 2019}}</ref> Hopkins het [[Odin]], die koning van [[Asgard]], in die 2011-rolprentweergawe van [[Marvel Comics|Marvel]] se rolprent ''Thor'' vertolk, en het die rol in 2013 herhaal in ''Thor: The Dark World'' en weer in 2017 in ''Thor: Ragnarok''.<ref name="Hopkins">{{cite news |url=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/anthony-hopkins-cast-in-thor-1118010609/ |title=Anthony Hopkins cast in 'Thor' |author=Michael Fleming |work=Variety |date=30 October 2009|access-date=31 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101135506/http://www.variety.com/article/VR1118010609.html?categoryid=13&cs=1&nid=2562|archive-date=1 November 2009|url-status=live}}</ref> Hy het [[Alfred Hitchcock]] vertolk in die biografiese prent ''Hitchcock'', met [[Helen Mirren]] as Hitchcock se vrou. Die prent fokus op die verfilming van die fliek ''Psycho'' (1960) en die gevolge daarvan. Hy het ook verskyn in ''Red 2'' (2013), ''Noah'' (2014) en ''Transformers: The Last Knight'' (2017).<ref>{{cite magazine |title=Transformers: The Last Knight lands Anthony Hopkins |url=https://www.empireonline.com/people/mark-wahlberg/anthony-hopkins-will-part-transformers-last-knight/ |magazine=Empire |date=29 June 2016}}</ref> In Oktober 2015 het Hopkins verskyn as Sir in ’n BBC Two-produksie van Ronald Harwood se ''The Dresser'', saam met [[Ian McKellen]], [[Edward Fox (akteur)|Edward Fox]] en [[Emily Watson]].<ref name="Dresser">{{cite news |date=31 October 2015 |title=Ian McKellen: 'Working with Anthony Hopkins was bliss' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-34660715|access-date=31 October 2015}}</ref> Vanaf Oktober 2016 het Hopkins die rol van Robert Ford vertolk in die [[wetenskapsfiksie]]reeks ''Westworld'', waarvoor hy ’n Emmy-benoeming gekry het. In 2019 het hy [[pous Benedictus XVI]] vertolk teenoor [[Jonathan Pryce]] as [[pous Franciskus]] in ''[[The Two Popes]]''.”<ref name="LATimes">{{cite news |title=Anthony Hopkins won't dissect his 'Two Popes' role. Here's why |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/movies/story/2020-01-30/anthony-hopkins-wont-dissect-his-two-popes-role-heres-why |access-date=27 March 2020 |work=Los Angeles Times}}</ref> Die film speel in die [[Vatikaanstad]] af. In Augustus 2019 het die film sy première op die Telluride-rolprentfees in [[Colorado]] gehad, waar dit met lof ontvang is. Dit het op 20 Desember 2019 op [[Netflix]] begin stroom. Die vertolkings van Pryce en Hopkins, sowel as Anthony McCarten se draaiboek, is wyd deur resensente geprys en al drie is benoem vir 'n Oscar, Golden Globe en Bafta.<ref name="LATimes" /> === 2020-tans=== In 2020 het Hopkins ’n man met [[demensie]]‬ vertolk in ''The Father''. Die première was op die Sundance-rolprentfees in Amerika en dit het internasionale lof gekry, met baie resensente wat Hopkins se spel geprys en hom 'n Oscar-voorloper genoem het.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2020/09/the-father-anthony-hopkins-best-actor-race-1234586245/ |title=With 'The Father,' Anthony Hopkins Joins the Oscar Race for Best Actor |website=IndieWire |date=14 September 2020|access-date= 15 September 2020}}</ref> [[Olivia Colman]] vertolk die rol van sy dogter. Hopkins het die Bafta vir sy toneelspel gewen. Dit was sy vierde Bafta en die derde een vir beste akteur.<ref name="Yahoo Movies">{{cite web |url=https://uk.movies.yahoo.com/bafta-film-awards-anthony-hopkins-best-actor-194638995.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAMHaon5GYrndk7552Br9WyNFjX6dV2ofloSfJq7g0fNGhGXl0nwevSfFr4vsYXhvsqpSfkXscwNXgOfRqWylxnd0MDAfchnFc8XMqb21yEuohpWzSzBP8onYqj4fbROq7x5_fEIvaRkBzV1cvDuvX7MiBvoXK72OcwEOTyySbhc |title=Bafta Film Awards 2021: Anthony Hopkins wins fourth Bafta in surprise Best Actor victory |work=Yahoo Movies |first=Tom |last=Beasley |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> Hy het ook ’n tweede Oscar gewen en was daarmee die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het (op 83).<ref name="Goldderby">{{cite web |url=https://www.goldderby.com/feature/anthony-hopkins-oscar-nominations-screen-time-1204182057/ |title=Anthony Hopkins: How long was each of his Oscar-nominated performances? |work=Gold Derby |first=Matthew |last=Stewart |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> In 2022 het hy in James Gray se halfoutobiografiese grootworddrama, ''Armageddon Time'', gespeel. In ’n onderhoud met ''El País'' het hy gesê sy vertolking is geïnspireer deur sy oupa, wat hom aangemoedig het om akteur te word.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins: 'At the age of 17, I was tired of being called stupid. I said, "I'm going to do something. I'm going to be an actor"' |url=https://english.elpais.com/culture/2023-03-26/anthony-hopkins-at-the-age-of-17-i-was-tired-of-being-called-stupid-i-said-im-going-to-do-something-im-going-to-be-an-actor.html |access-date=2 September 2024 |work=El Pais}}</ref> Sy medespelers was [[Jeremy Strong (akteur)|Jeremy Strong]] en [[Anne Hathaway]]. Hy het positiewe resensies ontvang vir sy vertolking van ’n vriendelike, bejaarde oupa.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2022/10/27/movies/armageddon-time-review.html|title= 'Armageddon Time' Review: Hard Lessons About Life in America|work= The New York Times|date= 27 October 2022|accessdate= August 27, 2023|last1= Scott|first1= A. O.}}</ref> In dieselfde jaar was hy saam met [[Hugh Jackman]] in'' The Sun''. Daarna was hy in die biografiese dramafilm ''One Life'' (2023), het hy [[Sigmund Freud]] gespeel in ''Freud's Last Session''<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/uk-wales-66439471|title= Sir Anthony Hopkins to play man who saved 669 children|website= BBC|date= 9 August 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://variety.com/2023/film/global/anthony-hopkins-matthew-goode-freuds-last-session-1235579267/|title= Anthony Hopkins Plays Sigmund Freud in 'Freud's Last Session,' First Look Revealed|website= Variety|date= 11 April 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> en was hy in die [[Netflix]]-wetenskapsfiksieprent ''Rebel Moon''.<ref>{{cite web|url= https://deadline.com/2022/06/anthony-hopkins-joins-rebel-moon-zack-snyders-netflix-sci-fi-epic-1235039960/|title= Anthony Hopkins Joins Zack Snyder's Netflix Sci-Fi Adventure Pic 'Rebel Moon'|website= Deadline Hollywood|date= 8 June 2022|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.empireonline.com/movies/news/rebel-moon-anthony-hopkins-robot-jimmy-journey-self-discovery-exclusive/|title= Rebel Moon: Anthony Hopkins' Robot Jimmy Is 'On A Journey Of Self-Discovery' In Zack Snyder's Sci-Fi Story – Exclusive Image|website= Empire Magazine|date= 7 February 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> In 2024 het Hopkins [[Herodes die Grote]] vertolk in die Netflix-prent ''Mary''.<ref>{{cite web |url=https://media.benedictine.edu/what-netflix-gets-right-and-wrong-in-its-new-movie-mary |title=What Netflix Gets Right and Wrong in Its New Movie 'Mary' |publisher=Benedictine College |last=Hoopes |first=Tom |date=15 December 2024 |access-date=13 January 2025}}</ref> ==Ander bedrywighede== ===Aktivisme en filantropie=== [[Beeld:Snowdon Ranger path on a cold February day. (16431627106).jpg|thumb|260px|Snowdonia in Noord-Wallis, wat Hopkins beskryf as "een van die mooiste plekke in die wêreld". Volgens hom is Snowdon die juweel van die streek.<ref name="Snowdon">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/149533.stm "Hopkins gives a million to save Snowdonia"], BBC. Besoek op 19 Oktober 2011.</ref>]] Hopkins gee sy ondersteuning aan verskeie liefdadigheidsorganisasies en veldtogte. Hy was president van die Nasionale Trust se Snowdonia-veldtog, wat geld ingesamel het vir die bewaring van die Snowdonia- Nasionale Park in Noord-Wallis. In 1998 het hy 'n paar miljoen rand aan die trust geskenk om dit te help met die aankoop van dele van Snowdon.<ref name="IndependentHopkins">{{cite web|first=Michael|last=McCarthy|url=https://www.independent.co.uk/news/anthony-hopkins-gives-pounds-1m-to-snowdon-1171083.html|title=Anthony Hopkins gives pounds 1m to Snowdon|website=The Independent|date=11 August 2011|accessdate=19 October 2011}}</ref><ref name="Snowdon" /> Voor die veldtog het hy ''Anthony Hopkins' Snowdonia'' geskryf wat in 1995 gepubliseer is.<ref>Hopkins, Anthony (1995). ''Anthony Hopkins' Snowdonia''. Colin Baxter Photography, 1995</ref> Danksy sy bydraes tot Snowdonia is Hopkins, benewens vir sy filmloopbaan, in 2004 in ’n Walliese peiling as een van 100 Walliese helde aangewys.<ref>{{cite book |url=http://www.gwales.com/bibliographic/?isbn=8888039759&tsid=10 |title=Arwyr Cymru Welsh Heroes |date=April 2004 |publisher=Culturenet Cymru |isbn=8888039759 |page=216 |access-date=23 January 2016}}</ref> Hopkins is al meer as 20 jaar lank 'n beskermheer van die [[YMCA]]-sentrum op Port Talbot, Suid-Wallis, naby sy tuisdorp.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-south-west-wales-10683793 "Drama returns to YMCA where Sir Anthony Hopkins started"], ''BBC Wales'', 20 Julie 2010.</ref> Hy ondersteun ook verskeie ander filantropiese groepe. Hy was 'n eregas by 'n geldinsamelingsgala vir Women in Recovery, Inc., 'n niewinsgewende organisasie in [[Venice, Los Angeles|Venice]], [[Kalifornië]], wat rehabilitasiehulp bied aan vroue in herstel van [[middelmisbruik]]. Hy is ook 'n vrywillige onderwyser by die Ruskin School of Acting in [[Santa Monica, Kalifornië]]. Hopkins het van 1997 tot 2007 gedien as erebeskermheer van The New Heritage Theatre Company in Boise, [[Idaho]], waar hy betrokke was by geldinsameling en bemarkingspogings vir die repertoireteater.<ref>[http://arbiteronline.com/2000/09/07/branthony-hopkins-to-kick-off-5-4-million-fund-drive/ "Anthony Hopkins to kick off $5.4 million fund drive"]. Arbiter. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> Hopkins is 'n prominente lid van die omgewingsbeskermingsgroep [[Greenpeace]] en het sedert vroeg in 2008 in 'n televisiereklameveldtog verskyn waarin hy kommer uitgespreek het oor [[walvis]]vangste in [[Japan]].<ref>{{cite web |date=17 March 2003 |title=Green Peace anti-whaling video |url=http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005191538/http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |archive-date=5 October 2009 |access-date=17 October 2009 |publisher=Greenpeace}}</ref> Hy was ook 'n beskermheer van RAPt (Rehabilitation for Addicted Prisoners Trust) sedert die vroeë dae daarvan en het in 1992 gehelp om hulle eerste intensiewe dwelm-en-alkoholrehabilitasie-eenheid te open by 'n vrouegevangenis in [[Surrey]], Engeland.<ref>[https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ "Our Team – Patrons: Sir Anthony Hopkins"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309014234/https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ |date= 9 Maart 2021 }}. Forward Trust.org. Besoek op 7 Februarie 2019</ref> ===Komponering=== In ’n onderhoud het Hopkins gesê: "Ek komponeer al my hele lewe lank musiek, en as ek slim genoeg op skool was, sou ek graag musiek wou studeer. Ek moes egter maar tevrede wees om ’n akteur te wees."<ref name="Guardian interview 2012" /> In 1986 het hy ’n enkelsnit uitgereik met die titel "Distant Star", wat nommer 75 op die UK singles chart gehaal het.<ref name="British Hit Singles & Albums">{{cite book |last=Roberts |first=David |title=British Hit Singles & Albums |publisher=Guinness World Records Limited |year=2006 |isbn=1-904994-10-5 |edition=19th |location=Londen |page=259}}</ref> In 2007 het hy aangekondig dat hy tydelik uit rolprente sou tree om wêreldwyd op toer te gaan.<ref>{{cite news |date=3 December 2007 |title=De gira como pianista |url=http://www.elnuevodia.com/diario/noticia/musica/flash/de_gira_como_pianista/324637 |agency=Associated Press}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Hopkins het ook musiek vir die konsertsaal geskryf, in samewerking met Stephen Barton. Hierdie komposisies sluit in ''The Masque of Time'', wat sy wêreldpremière in Oktober 2008 gehad het saam met die Dallas-simfonieorkes, en ''Schizoid Salsa''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Scores big With Dallas Symphony Orchestra |url=https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031350/https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |archive-date=26 March 2023 |accessdate=5 May 2021 |website=PRWeb}}</ref> Op 31 Oktober 2011 het [[André Rieu]] ’n album uitgereik wat ’n wals insluit wat Hopkins in 1964 op die ouderdom van 26 gekomponeer het. Hopkins het voor die tyd nooit tevore sy komposisie, "And the Waltz Goes On", gehoor nie.<ref>{{cite news |date=6 July 2011 |title=Hopkins' waltz gets Vienna premiere |url=http://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2011/07/06/Hopkins-waltz-gets-Vienna-premiere/UPI-69081309971888/ |access-date=8 January 2012 |work=United Press International}}</ref><ref name="independent.uk">{{cite news |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=2 December 2015 |work=The Independent </ref> Rieu se album het dieselfde naam as Hopkins se stuk gekry.<ref>{{cite web |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=6 May 2020 |website=Independent.co.uk}}</ref> In Januarie 2012 het Hopkins ’n klassieke musiekalbum getiteld ''Composer'' op [[CD]] uitgereik wat deur die Birmingham-simfonieorkes uitgevoer word.<ref name="composer">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins' classical music released on CD |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-16584155 |publisher=BBC |date=6 August 2015}}</ref> Die album bestaan uit nege oorspronklike werke en rolprentmusiek, waarvan een stuk, getiteld "Margam", ’n huldeblyk aan sy tuisdorp naby Port Talbot in Wallis is.<ref name="composer"/> ===Regie=== In 1990 was Hopkins die regisseur van 'n rolprent oor sy landgenoot die digter [[Dylan Thomas]]. ''Dylan Thomas: Return Journey'' was sy debuut as rolprentregisseur. In 1995 het hy ''August'', 'n verwerking van [[Anton Tsjechof]] se'' Oom Wanja'', geregisseer. Dit speel in Wallis af. Sy eerste draaiboek, 'n eksperimentele drama genaamd ''Slipstream'', wat hy ook geregisseer en die musiek voor geskryf het, se première was in 2007 op die Sundance-rolprentfees. ==Kunstenaarstalent== [[Beeld:Anthony Hopkins (111435068).jpg|thumb|180px|Hopkins se wasbeeld in [[Madame Tussauds]], Londen.]] Hopkins is bekend vir sy voorbereiding vir rolle. Hy het in 'n onderhoud gesê as hy eers sy kop op 'n rol gesit het, sal hy soveel keer as wat nodig is deur sy reëls gaan (soms tot 200 keer), totdat die reëls vir hom natuurlik klink, sodat hy dit kan sê "sonder om te dink". As improvisasie nodig was, het dit hom soms laat koppe stamp met regisseurs wat dit van akteurs vereis.<ref>"Anthony Hopkins: Lecter and Me"&nbsp;— ''Red Dragon'' DVD interview</ref> In die 1970's het hy begin saamwerk met [[Richard Attenborough]], wat hom "die grootste akteur van sy generasie" genoem het. Attenborough, wat die regisseur van vyf van Hopkins se prente was, het tydens die verfilming van ''Shadowlands'' (1993) uit sy pad gegaan om die verskillende benaderings van sy twee sterre (Hopkins en [[Debra Winger]]) te akkommodeer. Hulle was saam in baie tonele. Terwyl Hopkins repetisies tot die minimum beperk het, het Winger aaneen gerepeteer. Om daarvoor te vergoed het Attenborough in Hopkins se plek saam met haar gerepeteer, en hom net voor die skoot ingebring. Die regisseur was vol lof vir Hopkins se "buitengewone vermoë om jou te laat glo as jy hom hoor dat dit die eerste keer is wat hy daardie reël sê. Dit is 'n ongelooflike gawe."<ref name="falk">{{cite book |first=Quentin |last=Falk |year=2004 |title=Anthony Hopkins: The Biography |edition=4de |publisher=Virgin Books |isbn=0-7535-0999-7}}</ref> Toe [[Morgan Freeman]] eenkeer oor mense gepraat het wat hom geïnspireer het met sy eie toneelspel, het hy Hopkins se uitbeelding van die butler Stevens in ''The Remains of the Day'' genoem.<ref name="Freeman"/> Hy het gesê hy is een van die akteurs by wie hy "stilheid" geleer het: "om regtig stil te wees en die lewe te laat gebeur". Hy het vir Hopkins vertel sy toneelspel in dié rol was vir hom een van die grootste lesse as akteur.<ref name="Freeman">{{cite news |title=The Anthony Hopkins performance that Morgan Freeman calls "one of the great lessons for me as an actor" |url=https://faroutmagazine.co.uk/anthony-hopkins-performance-that-morgan-freeman-calls-one-of-the-great-lessons-for-me-as-an-actor/ |access-date=4 June 2024 |work=Far Out magazine}}</ref> Hopkins is 'n bekende stemnabootser; hy kan sy gebore Walliese aksent aanpas vir enige karakter. Tydens herstelwerk in 1991 aan [[Stanley Kubrick]] se fliek ''Spartacus'' het hy die stem van sy wyle mentor [[Laurence Olivier]] nagemaak in 'n toneel wat verlore gegaan het.<ref name="Universal Pictures">{{cite web |title=Restoration of "Spartacus" – "Spartacus" Production Notes |url=http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |publisher=Universal Pictures |access-date=2 September 2013 |archive-date=4 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204183532/http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |url-status=dead }}</ref> == Persoonlike lewe == Hopkins het ’n huis in [[Malibu, Kalifornië]].<ref>[https://www.theguardian.com/film/2013/oct/17/anthony-hopkins-bryan-cranston-breaking-bad-fan-letter "Anthony Hopkins's letter to ''Breaking Bad'' star Bryan Cranston"], ''The Guardian''. Besoek op 31 Desember 2015.</ref> In Januarie 2025 is sy twee aangrensende huise in Pacific Palisades, [[Los Angeles]], deur die Palisades-brand vernietig.<ref>{{Cite news |first1=E.B. |last1=Solomont |first2=Libertina |last2=Brandt |first3= Jessica |last3=Flint |first4=Sarah |last4=Paynter |date=10 January 2025 |title=$155 Million and Counting: A Tally of Celebrity Homes Lost In and Around the Pacific Palisades |url=https://www.wsj.com/real-estate/luxury-homes/los-angeles-fires-celebrity-homes-destroyed-30d214a4 |work=The Wall Street Journal |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Jack |first=Smart |date=10 January 2025 |title=Anthony Hopkins Shares Emotional Message After L.A. Home Was Left a Shell in Wake of Palisades Fire |url=https://people.com/anthony-hopkins-los-angeles-fires-house-burned-down-pacific-palisades-8771583 |magazine=People}}</ref> Hy het daaroor op [[Instagram]] gesê: "Die enigste ding wat ons saam met ons neem, is die liefde wat ons gee."<ref>{{cite web |last1=Pigott |first1=Paul |title=Actor Anthony Hopkins' home 'destroyed' in LA fires |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8y0ej1mlno |website=[[BBC News]] |access-date=17 January 2025 |date=11 January 2025}}</ref> Hy het reeds in die laat 1970’s na die Verenigde State verhuis om sy filmloopbaan voort te sit, maar het in die laat 1980’s na Londen teruggekeer. Ná sy sukses in die 1990’s het hy egter besluit om terug te keer na die VSA. Terwyl hy sy Britse burgerskap behou het, het hy op 12 April 2000 ’n Amerikaanse burger geword. Hopkins het gesê: "Ek het dubbele burgerskap; ek woon maar net in Amerika."<ref name="sinkteeth1">{{cite web |title=Anthony Hopkins – A role to sink his teeth into |url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/interviews/anthony_hopkins/2 |access-date=11 February 2010 |quote=I have dual citizenship, it just so happens I live in America.}}</ref> Hopkins is drie keer getroud. Hy was van 1966 tot 1972 getroud met die aktrise Petronella Barker, van 1973 tot 2002 met Jennifer Lynton en sedert 2003 met Stella Arroyave. Hopkins het Arroyave, ’n [[Colombia|Colombiaans]] gebore antiekhandelaar, in die vroeë 2000’s ontmoet, en volgens hom het sy hom gehelp het om sy depressie in daardie tyd te oorkom.<ref>{{cite news |date=31 January 2011 |title=Anthony Hopkins' wife saved him from 'depression' |url=https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203033454/https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=8 May 2022 |work=The Independent}}</ref> Hy het ’n dogter uit sy eerste huwelik. Die twee is vervreemd; toe hy gevra is of hy kleinkinders het, het hy gesê: "Ek het geen idee nie. Mense gaan hul eie paaie. Gesinne verdeel, mense maak keuses. Dit pla my nie."<ref>{{cite web |last=Guglielmi |first=Jodi |date=22 May 2018 |title=Anthony Hopkins Doesn't Know If His Estranged Daughter Has Kids: 'I Don't Care' |url=https://people.com/movies/anthony-hopkins-estranged-daughter/ |website=People}}</ref> In ’n ander onderhoud het hy gesê: "Ek dink ek is selfsugtig. Ek was nie ’n goeie man of pa nie."<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1515851/Her-dark-materials.html?ICID=continue_without_subscribing_reg_first |first=Olga |last=Craig |title=Her dark materials |date=16 April 2006|website=The Telegraph |access-date=9 December 2024 |url-access=subscription}}</ref> [[Beeld:Anthony Hopkins-Tuscan Sun Festival.jpg|thumb|180px|Hopkins in 2009 by die Tuscan Sun-fees.]] Hopkins is ’n herstellende [[Alkoholisme|alkoholis]]; hy is nugter sedert net ná Kersfees 1975.<ref>{{cite news |author=Staff |date=5 December 1998 |title=Unlimited: A dark and stormy knight |url=https://www.theguardian.com/film/1998/dec/05/features |access-date=17 October 2009 |work=The Guardian |location=Londen}}</ref><ref>{{cite news |last=Turner |first=Robin |date=29 March 2009 |title=New book tells of Wales' famous boozers |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302010924/http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-date=2 March 2014 |access-date=12 September 2024 |work=WalesOnline}}</ref> Toe hy in Januarie 2020 gevra is of hy steeds ’n agnostikus is, het hy geantwoord: "[[Agnostisisme]] is 'n bietjie vreemd. ’n Agnostikus twyfel en ’n [[Ateïsme|ateïs]] ontken. Ek is nie ’n heilige nie; ek is net ’n ou sondaar soos almal. Ek glo nou meer as ooit dat daar ’n reusedeel van ons lewens is waarvan ons niks weet nie. Hoe ouer ek word, hoe makliker huil ek, want die wonderlike, verskriklike passie van die lewe is so kort. Ek moet glo daar is iets groters as ek. Ek is net ’n mikrobe. Dít, vir my, is die grootste gevoel van verligting – om te erken dat ek regtig niks is nie. Ek is verplig om te sê: Wie ook al die vertoning bestuur, baie dankie."<ref name="LATimes" /> Hopkins het opgehou rook.<ref>[http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements "Celebrity Clients: Endorsements"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112143435/http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements|date=12 November 2013}}. Allen Carr. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> In 2008 het hy met ’n gewigsverliesprogram begin, en teen 2010 het hy 36&nbsp;kg verloor.<ref>{{cite news |title=Silence of the Lamb Chops – Anthony Hopkins Loses 80 Pounds |url=http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024045846/http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |archive-date=24 October 2010 |access-date=11 November 2010 |work=Motley Health |location=London, UK}}</ref> In Januarie 2017 het Hopkins in ’n onderhoud met ''The Desert Sun'' gesê hy is drie jaar tevore met [[Aspergersindroom]] gediagnoseer, maar dat hy goed funksioneer.<ref>{{cite news |last=Fessier |first=Bruce |date=2 January 2017 |title='Westworld' star Anthony Hopkins explores consciousness |url=http://www.desertsun.com/story/life/entertainment/people/brucefessierentertainment/2017/01/02/westworld-star-anthony-hopkins-explores-consciousness/96018744 |access-date=8 January 2017 |publisher=The Desert Sun |quote=Well, I've been diagnosed with Asperger's, but I'm high end.}}</ref><ref>{{cite web |last=Martinelli |first=Marissa |date=26 April 2021 |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |website=Slate}}</ref> In 2020 het hy gesê: "Dit is eintlik 'n groot gawe."<ref>{{cite news |last=Budryk |first=Zack |date=8 September 2021 |title=More celebrities are coming out as autistic. That makes a huge difference. |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116034241/https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |archive-date=16 November 2022 |access-date=4 August 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> ==Pryse en toekennings== Hopkins is in 1987 met 'n [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] vereer en is in 1993 tydens 'n seremonie by [[Buckingham-paleis]] deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot ridder geslaan vir sy bydraes tot die kunste.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/film/pages/actors-anthony-hopkins.shtml |title=Top 10 Welsh actors: Anthony Hopkins |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=5 March 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/1993/02/23/actor-anthony-hopkins-knighted-by-queen-elizabeth/ |title=Actor Anthony Hopkins Knighted By Queen Elizabeth |newspaper=Chicago Tribune |date=23 February 1993 |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001002520/http://articles.chicagotribune.com/1993-02-23/news/9303184625_1_actor-anthony-hopkins-knighted-serial-killer |archive-date=1 October 2012 |url-status=live}}</ref> In 1988 is 'n eredoktorsgraad in die lettere (DLitt) aan hom toegeken en in 1992 het hy ’n eregenootskap van die Universiteit van Wallis, Lampeter, ontvang.<ref name="HNRY">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/anthony-hopkins/pages/biography.shtml |title=Anthony Hopkins biography |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=15 March 2010}}</ref> In 1996 is hy as 'n vryburger van Port Talbot vereer.<ref>{{cite news |date=17 October 2013 |title=Max to Join Sheen as Freeman of Borough |newspaper=Western Mail |location=Cardiff, Wallis}}</ref> Hy het talle toekennings vir sy toneelspel ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, ’n Critics' Choice Movie Award, twee [[Emmy]]s en ’n Laurence Olivier-prys. Hy is ook benoem vir agt [[Golden Globe]]s en sewe Screen Actors Guild Awards. Toe hy die Oscar vir beste akteur vir sy rol in ''The Father'' (2020) ontvang, het hy die oudste wenner van die prys geword.<ref name="wrap-oldest-nominee" /><ref name="slate-oldest-winner" /> Hopkins is ook vereer met verskeie lewensprestasietoekennings vir sy werk in rolprente en op televisie. In 2006 het [[Gwyneth Paltrow]] aan hom die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] oorhandig.<ref name="DeMille" /> In 2008 het [[Richard Attenborough]] aan Hopkins die Bafta Fellowship vir lewensprestasie van die Britse rolprentakademie oorhandig.<ref name="BAFTA Fellow" /> Hy het ook in 2003 'n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily" /> ==Sien ook== * [[Anthony Hopkins op die verhoog en die silwerdoek]] vir al sy rolle == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{AllMovie naam|94812}} * {{Mojo naam|anthonyhopkins}} * {{Imdb naam|0000164}} * {{Commons-kategorie inlyn|Anthony Hopkins}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anthony Hopkins|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hopkins, Antony}} [[Kategorie:Britse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] 645fhi8xtib5n1h4cpxmlgxzii4umvm 2891489 2891485 2026-04-07T19:08:02Z BurgertB 2401 2891489 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur2 | voor = | naam = <small>Sir</small><br>Anthony Hopkins | agter = [[Orde van die Britse Ryk|'''CBE''']] | beeld = Anthony Hopkins Red Sea Festival 2025 Portrait.jpg | beeldgrootte = 260px | onderskrif = Hopkins in 2025. | beeld2 = | beeldgrootte2 = | onderskrif2 = | beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger | opvoeding = Royal Welsh College of Music & Drama <br>Royal Academy of Dramatic Art | aktief = 1960-tans | rolprente = ''The Elephant Man'' <br>''[[The Silence of the Lambs]]'' <br>''Hitchcock'' | gebore = {{GDEO|df=y|1937|12|31}} | gesterf = | nasionaliteit = [[Brittanje|Brits]], [[VSA|Amerikaans]]<ref>{{cite web |title=Sir Anthony, Citizen Hopkins |url=https://www.cbsnews.com/news/sir-anthony-citizen-hopkins/ |work=CBS News |date=13 April 2000 |agency=Associated Press |access-date=11 January 2020}}</ref> | gade = {{unbulleted list | {{nowrap|Petronella Barker (geskei)}} | Jennifer Lynton (geskei) | Stella Arroyave }} | kinders = 1 | geboortenaam = {{nowrap|Philip Anthony Hopkins}} }} '''Sir Philip Anthony Hopkins''' [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] (gebore 31 Desember 1937) is 'n [[Wallis|Walliese]] [[akteur]], [[komponis]] en [[skilder]].<ref name="Guardian interview 2012">{{cite news | url=http://www.theguardian.com/film/2012/jan/23/anthony-hopkins-composing-music | title=Anthony Hopkins: 'I've never really been close to anyone' |newspaper=The Guardian | date=23 Januarie 2012 | accessdate=23 Januarie 2015 | author=Crace, John}}.</ref> Hy word beskou as een van [[Brittanje]] se herkenbaarste en vrugbaarste akteurs, en is bekend vir sy rolle op die [[rolprent|silwerdoek]] en die [[Teater|verhoog]]. Hopkins het verskeie pryse ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, twee [[Emmy]]s en 'n Laurence Olivier-prys. Hy het ook in 2005 die [[Cecil B. DeMille-prys]] en in 2008 die Bafta Fellowship vir lewenslange prestasie gewen.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |title=AP: Hopkins to Receive Cecil B. DeMille Award |website=IndieWire |accessdate=28 December 2022 |archive-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228122736/https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |url-status=dead }}</ref> Hy is in 1993 deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot [[Orde van die Britse Ryk|ridder]] geslaan vir sy diens aan drama.<ref>{{cite web |url=https://www.vogue.com/article/celebrities-knighted-queen-elizabeth-royal-family |title=From Lewis Hamilton to Twiggy: All the Celebrities Knighted by the British Royal Family |website=Vogue |date=7 November 2018 |accessdate=28 December 2022}}</ref><ref name="Guardian interview 2012"/> Nadat hy in 1957 aan die Royal Welsh College of Music & Drama gegradueer het, het Hopkins opleiding aan die Royal Academy of Dramatic Art in [[Londen]] ontvang. Hy is toe raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om in 1965 by die Britse Nasionale Teater aan te sluit. Produksies daar het ingesluit ''King Lear'', ''Coriolanus'', ''Macbeth'' en ''Antony and Cleopatra''. In 1985 het hy lof ontvang en die Laurence Olivier-prys vir sy spel in ''Pravda'' gewen. Sy laaste verhoogrol was in 1989 in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. [[Beeld:Movie “The Two Popes” as Pope Benedict (played by Anthony Hopkins) moves to the loggia overlooking Piazza SAN Pietro (49409556453).jpg|thumb|300px|links|Hopkins (middel, tweede van voor) in ''[[The Two Popes]]''.]] Van Hopkins se vroeë rolle was in ''The Lion in Winter'' (1968), ''A Bridge Too Far'' (1977) en ''The Elephant Man'' (1980). Hy het twee [[Oscar]]s vir beste akteur gewen vir sy rol as Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' (1991) en 'n man in sy 80's met [[demensie]] in ''The Father'' (2020). Vir laasgenoemde was hy die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het.<ref name="wrap-oldest-nominee">{{cite web |url=https://www.thewrap.com/anthony-hopkins-becomes-oldest-best-actor-nominee-at-oscars/ |title=Anthony Hopkins Becomes Oldest Best Actor Nominee at Oscars |work=The Wrap |first=Beatrice |last=Verhoeven |date=15 March 2021|access-date=15 March 2021}}</ref><ref name="slate-oldest-winner">{{cite web |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |work=Slate |first=Marissa |last=Martinelli |date=26 April 2021|access-date=12 May 2021}}</ref> Die ander rolprente waarvoor hy vir Oscars benoem is, sluit in ''The Remains of the Day'' (1993), ''Nixon'' (1995), ''Amistad'' (1997) en ''[[The Two Popes]]'' (2019). Ander noemenswaardige prente was onder meer ''84 Charing Cross Road'' (1987), ''Howards End'' (1992), ''Bram Stoker's Dracula'' (1992), ''Shadowlands'' (1993), ''Legends of the Fall'' (1994), ''The Mask of Zorro'' (1998) en die [[Marvel Comics|Marvel Cinematic Universe]] se ''Thor''-prente (2011-'17). Vir sy [[televisie]]werk het Hopkins 'n [[Bafta]] vir beste akteur gewen vir sy spel in ''War and Peace'' (1972). Hy het twee [[Emmy]]s gewen vir ''The Lindbergh Kidnapping Case'' (1976) en ''[[The Bunker (1981-rolprent)|The Bunker]]'' (1981). ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Beeld:RADA sign.jpg|thumb|240px|links|Hopkins het van 1961 tot 1963 aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) in [[Londen]] studeer.]] Philip Anthony Hopkins is op 31 Desember 1937 in die Margam-distrik van Port Talbot, [[Wallis]], gebore.<ref>{{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/sir-anthony-hopkins-offers-buy-2496680 |title=Sir Anthony Hopkins offers to buy Welsh childhood home |website=WalesOnline |access-date=2 January 2016 |first=Robin |last=Turner |date=5 January 2013}}</ref> Hy was die seun van Annie Muriel (gebore Yeates) en die bakker Richard Arthur Hopkins.<ref name="actors">Vertel in 'n onderhoud op ''Inside the Actors Studio'', 2007.</ref> Hy het gesê sy pa se werkersklaswaardes het altyd sy lewe beïnvloed: "Wanneer ek voel ek is dalk spesiaal of anders, dink ek aan my pa en onthou ek sy hande – sy harde, gebreekte hande." Sy skooldae was onproduktief; hy sou liewer kuns beoefen, soos skilder en teken, of klavier speel as om op sy studies te fokus. In 1949, om hom dissipline te leer, het sy ouers daarop aangedring dat hy Jones se West Monmouth-seunskool in Pontypool bywoon. Hy het vyf kwartale lank daar gebly en is toe na die Cowbridge-grammatikaskool in die Vale of Glamorgan in Suidoos-Wallis. In ’n onderhoud in 2002 het hy gesê: "Ek was ’n swak leerder, en dit het my oopgestel vir bespotting en my ’n minderwaardigheidskompleks gegee. Ek het grootgeword met die absolute oortuiging dat ek dom is."<ref name="NY Times">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2002/09/29/movies/film-the-scenery-though-he-won-t-chew.html |title=FILM; The Scenery, Though, He Won't Chew |first=Franz |last=Lidz |date=29 September 2002 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=27 October 2017}}</ref> Hopkins is geïnspireer deur die mede- Walliese akteur [[Richard Burton]], wat hy op die ouderdom van 15 ontmoet het. Hy het Burton later beskryf as "baie grasieus, baie gaaf",<ref name="RadioTimes 2018"/> maar gesê: "Ek weet nie waar almal die idee kry dat ons goeie vriende was nie. Ek veronderstel dis omdat ons albei Wallies is en naby dieselfde dorp grootgeword het. Ek het hom eintlik glad nie geken nie."<ref name="Guardian interview 2012"/> Hopkins het aan die Royal Welsh College of Music & Drama in [[Cardiff]] ingeskryf, waar hy in 1957 gegradueer het.<ref name="telegraph"/> Hy het Burton weer in 1975 ontmoet toe Burton voorberei het om Hopkins se rol as die psigiater in Peter Shaffer se Equus oor te neem. Hopkins het gesê: "Hy was ’n fenomenale akteur. So ook [[Peter O'Toole]] – hulle was wonderlike groter-as-lewe-karakters."<ref name="RadioTimes 2018">{{cite news |title=King Lear's Anthony Hopkins on Shakespeare, family break-ups, life – and death |url=https://www.radiotimes.com/news/2018-05-28/anthony-hopkins-king-lear-madness-and-daughter/ |access-date=24 March 2020 |work=Radio Times}}</ref> Hy het van 1958 tot 1960 vir twee jaar sy nasionale diensplig in die [[Britse Leër|Britse leër]] gedoen voordat hy na Londen verhuis het om aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) te studeer. Hy het in 1963 gegradueer.<ref name="NY Times"/> ==Loopbaan== ===1960-'89=== Hopkins se eerste professionele verhoogrol was in 1960 in die Palace Theatre in [[Swansea]] in ''Have a Cigarette''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Biography |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |publisher=Bio. |access-date=14 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906065406/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |archive-date= 6 September 2011}}</ref> In 1965 is hy raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om by die Nasionale Teater in Londen aan te sluit.<ref name="telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/nationaltreasures/2193352/Sir-Anthony-Hopkins-portrait.html Sir Anthony Hopkins portrait] ''The Daily Telegraph''. Besoek op 6 Januarie 2011.</ref> [[Beeld:Richard Attenborough.jpg|thumb|220px|[[Richard Attenborough]] was die regisseur van vyf van Hopkins se rolprente. Hy het hom in die 1970's beskryf as "beslis die grootste akteur van sy generasie".]] Hopkins het sy debuut [[Televisie|op die kassie]] in 1967 gemaak in 'n [[BBC]]-uitsending van ''A Flea in Her Ear''. Sy eerste rol in 'n [[rolprent]] was in 1964 in ''Changes'', 'n kortfilm.<ref>{{Cite book |title=Anthony Hopkins: The Authorized Biography |last=Falk |first=Quentin |publisher=Interlink Pub Group Inc |year=1994 |isbn=1566561450 |pages=24–25}}</ref><ref>{{cite web |title=Changes (1965) |url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49 |website=BFI|access-date = 1 December 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151208090925/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49|archive-date = 8 December 2015|url-status = dead}}</ref> In 1968 het Hopkins sy deurbraak gemaak in ''The Lion in Winter'' as [[Richard I van Engeland|Richard die Leeuehart]]. Hy is daarvoor vir 'n [[Bafta]] benoem as beste manlike byspeler.<ref name="BAFTA Fellow">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins – Academy Fellow in 2008 |url=https://www.bafta.org/film/awards/sir-anthony-hopkins-academy-fellow-in-2008 |access-date=25 March 2023 |agency=BAFTA.org}}</ref> Hopkins het die rol van Pierre Bezukhov in die BBC se minireeks ''War and Peace'' (1972) vertolk en daarvoor 'n prys van die Britse Akademie ontvang.<ref>[http://www.screenonline.org.uk/people/id/1204295/ BFI Screenonline: Sherrin, Ned (1931–2007) Biography]. BFI. Besoek op 19 Januarie 2015</ref> Hy het begin naam maak as 'n rolprentakteur en in verskeie rolprente verskyn. Vanaf 1973 het Hopkins verskyn in ''A Doll's House'', die komedie ''The Girl from Petrovka'' (1974) saam met [[Goldie Hawn]] and [[Hal Holbrook]] en ''Juggernaut'' (ook 1974) saam met [[Richard Harris]] en [[Omar Sharif]]. In Oktober 1974 het hy die rol van die sielkundige Dysart in die oorspronklike [[Broadway]]-produksie van ''Equus'' vertolk teenoor [[Peter Firth]]. Hy het 'n Drama Desk-prys gewen vir sy spel.<ref>{{cite news |title=Drama Desk Award |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/equus-3484#Awards|access-date=23 June 2023 |agency=Internet Broadway Database}}</ref> In 1977 was hy die Britse leëroffisier John Frost in [[Richard Attenborough]] se prent van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ''A Bridge Too Far''. In 1978 het hy gespeel in die opvolg van ''National Velvet'' met die naam ''International Velvet'' saam met [[Tatum O'Neal]] en [[Christopher Plummer]]. In dieselfde jaar was hy in Attenborough se sielkundige riller ''Magic''.<ref>{{cite news |title=Magic (1978) |url=https://www.tcm.com/ |access-date=25 April 2022 |agency=Turner Classic Movies }}</ref> [[Beeld:Sir Frederick Treves, Bt by Sir (Samuel) Luke Fildes.jpg|thumb|links|180px|Hopkins het die rol van sir Frederick Treves vertolk in ''The Elephant Man'' (1980).]] In 1980 het Hopkins in [[David Lynch]] se ''The Elephant Man'' gespeel as die Engelse dokter sir Frederick Treves, wat die versorging behartig het van Joseph Merrick (vertolk deur [[John Hurt]]), 'n erg misvormde man van die 19de-eeuse Londen. Die rolprent het die aandag van resensente getrek en is vir agt [[Oscar]]s benoem, insluitende vir beste prent. In dié jaar het hy ook saam met [[Shirley MacLaine]] in ''A Change of Seasons'' gespeel. Hulle het glad nie oor die weg gekom nie en Hopkins het haar later genoem "die onuitstaanbaarste aktrise saam met wie ek nog gewerk het".<ref name="Films and filming">{{cite book |title=Films and filming |url=https://books.google.com/books?id=0kEbAQAAIAAJ |year=1989 |publisher=Hansom Books}}</ref> Die prent het misluk. In 1981 het hy [[Adolf Hitler]] vertolk in die televisieprent ''The Bunker''. John O'Connor het sy spel in ''[[New York Times]]'' geprys: "Sy Hitler is mal, dikwels veragtelik, maar altyd verstaanbaar."<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1981/01/27/arts/tv-bunker-on-hitler-s-last-days.html |title=TV: 'BUNKER,' ON HITLER'S LAST DAYS |website=[[The New York Times]] |date=27 January 1981 |accessdate=16 June 2021 |last1=O'Connor |first1=John J.}}</ref> Hy het 'n [[Emmy]] daarvoor gewen. In die vroeë 80's was hy in ''The Hunchback of Notre Dame'' (1982), saam met [[Mel Gibson]] in ''The Bounty'' (1984) en in ''Mussolini and I'' (1985). In 1984 was hy in die Nasionale Teater se produksie van ''Pravda'', waarvoor hy die Laurence Olivier-prys vir uitsonderlike toneelspel gewen het.<ref>{{cite web |title=Olivier Winners 1985 |website=officiallondontheatre.com |publisher=Society of London Theatre |url=https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |access-date=23 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119125731/https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |archive-date=19 November 2018 |url-status=live}}</ref> In 1986 het hy verskyn in die toneelstuk ''King Lear'', sy gunstelingstuk van [[Shakespeare]].<ref name="RadioTimes 2018"/> Die volgende jaar was hy saam met [[Judi Dench]] op die verhoog as [[Marcus Antonius]] in ''Antony and Cleopatra''. In 1989 het hy sy laaste verhoogrol gespeel in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. In 1989 was hy in die minireeks ''Great Expectations'', waarvoor hy sy vierde Emmy gewen het. ===1990-'99: Sterstatus=== [[Beeld:Cast of The Silence of the Lambs.jpg|links|thumb|260px|Die sterre van ''[[The Silence of the Lambs]]'': Kolksgewys van links bo is [[Jodie Foster]], Anthony Hopkins, [[Ted Levine]] en [[Scott Glenn]].]] Hopkins het lof van resensente en gehore gekry vir sy vertolking van die [[Kannibalisme|kannibalistiese]] [[reeksmoordenaar]] Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' saam met [[Jodie Foster]] as Clarice Starling. Hulle het albei op die [[64ste Oscar-toekenningsaand]] 'n Oscar vir hulle spel gewen. Die prent het ook gewen vir beste rolprent, beste regisseur en beste verwerkte draaiboek. Hopkins het ook sy eerste Bafta vir beste akteur gewen. Hy het die rol weer vertolk in [[Ridley Scott]] se ''Hannibal'' (2001) en in ''Red Dragon'' (2002). Sy oorspronklike uitbeelding van die karakter in ''The Silence of the Lambs'' is deur die Amerikaanse Filminstituut (AFI) as die no. 1-rolprentskurk gekies.<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |publisher=AFI.com |title=AFI's 100 Years...100 Heroes & Villains |access-date=21 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070507035737/http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |archive-date=7 May 2007 |url-status=live}}</ref> [[Beeld:I Rossellini A Hopkins.jpg|thumb|260px|[[Isabella Rossellini]] en Hopkins in [[Berlyn]] vir die verfilming van ''The Innocent'' (1993).]] In 1992 het Hopkins byrolle gespeel as [[Charlie Chaplin]] se biograaf in [[Richard Attenborough]] se biografiese drama ''Chaplin'', en as professor Van Helsing in [[Francis Ford Coppola]] se ''Bram Stoker's Dracula''. In dieselfde jaar het hy saam met [[Emma Thompson]] en [[Helena Bonham Carter]] in 'n verwerking van [[E.M. Forster]] se roman ''Howards End'' verskyn as die koue sakeman Henry Wilcox. Die prent is baie goed ontvang.<ref>{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-howards-end-1992 |newspaper=Chicago Sun-Times |date=5 June 2005 |first=Roger |last=Ebert |title=Howards End (1992) | access-date=1 May 2019}}</ref><ref>{{cite book |last=Martin |first=Leonard |title=Leonard Maltin's Movie Guide |publisher=Signet Books |year=2015 |pages=653 |isbn=978-0-451-46849-9}}</ref> Die volgende jaar het Hopkins saam met [[Emma Thompson]] in ''The Remains of the Day'' gespeel. David Hunter van ''The Hollywood Reporter'' het sy spel geprys as "kolossaal" en 'n "kragtoer".<ref>{{cite web|url= https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/remains-day-review-movie-1993-1249155/|title= 'The Remains of the Day': THR's 1993 Review|website= The Hollywood Reporter|date= 5 November 2019|accessdate= August 28, 2023}}</ref> Hopkins het die prent, waarin hy die rol van die butler Stevens vertolk het, een van sy gunstelingflieks genoem.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins on 'The Dresser,' 'Westworld,' & retirement |url=http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |publisher=Ora TV |date=2 December 2017 |access-date=2 December 2017 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030903/http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |url-status=dead }}</ref> Hy is vir 'n Oscar benoem en het 'n Bafta gewen.<ref name="bafta">{{cite news |title=Actor in a Leading Role in 1994 |url=http://awards.bafta.org/award/1994/film/actor-in-a-leading-role |publisher=BAFTA |date=27 October 2017}}</ref> Hopkins het die rol van die Oxford-akademikus [[C.S. Lewis]] in ''Shadowlands'' (1993) vertolk en daarvoor 'n Bafta gewen.<ref name="bafta"/> In dieselfde jaar het hy saam met [[Isabella Rossellini]] in die drama ''The Innocent'' verskyn. Hy het daarna in ''Legends of the Fall'' (1994) en ''The Edge'' (1997) verskyn. In 1998 was Hopkins Brittanje se bes betaalde akteur en het hy in ''The Mask of Zorro'' en ''Meet Joe Black'' gespeel. ===2000-'19: Gevestigde akteur=== [[Beeld:London Film Museum - Hannibal (5755433470).jpg|thumb|links|160px|Lecter se T-hemp wat Hopkins in ''Hannibal'' gedra het. Dit word uitgestal in die Londense Rolprentmuseum.]] [[Beeld:Hollywood Walk of Fame, Hollywood, California (2996358855).jpg|thumb|links|160px|Hopkins se ster op die [[Hollywood Walk of Fame]].]] In 2000 was Hopkins die verteller van [[Ron Howard]] se lewendige weergawe van ''How the Grinch Stole Christmas''. Daarna het hy sy rol as Hannibal Lecter herhaal in die vervolg op ''The Silence of the Lambs'', getiteld ''Hannibal'' (2001). Die regisseur [[Ridley Scott]] en die aktrise [[Julianne Moore]] het Jonathan Demme en Jodie Foster vervang. Die film het internasionale loketrekords verbeter.<ref name="indeptaste">{{cite news |title=Taste of success |url=http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |work=The Independent |location=London |date=20 February 2001 |access-date=9 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930171355/http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |archive-date=30 September 2007}}</ref> maar het gemengde resensies gekry.<ref name="Metacritic">{{cite Metacritic |title=Hannibal |id=hannibal |type=m |access-date=6 March 2018}}</ref> Hopkins het in die derde rolprent in die reeks, ''Red Dragon'' (2002), saam met [[Ralph Fiennes]], [[Edward Norton]], [[Harvey Keitel]], [[Emily Watson]] en [[Philip Seymour Hoffman]] verskyn. Die film het oor die algemeen gunstige resensies ontvang en was ’n lokettreffer.<ref>{{cite web |date=4 October 2002 |last=Ebert |first=Roger |author-link=Roger Ebert |title=Red Dragon |work=Chicago Sun-Times |via=RogerEbert.com |url=https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |access-date=16 February 2025 |archive-date=February 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227075706/https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=McCarthy |first=Todd|date=26 September 2002 |title=Red Dragon |url=https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720051934/https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=16 February 2025|work=Variety}}</ref> [[Beeld:Oliver Mark - Anthony Hopkins, Berlin 2001.jpg|thumb|220px|Hopkins soos gefotografeer deur Oliver Mark, Berlyn 2001.]] In 2003 het Hopkins ’n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily">[http://www.dailytelegraph.com.au/happy-birthday-sir-anthony-hopkins/story-fn6ccwsa-1225978951467 Happy birthday Sir Anthony Hopkins] ''The Daily Telegraph (Sydney)''. Besoek op 5 Februarie 2011</ref> In 2006 het hy die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] vir lewenslange bydrae ontvang<ref name="DeMille">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4444884.stm Lifetime honour for Sir Anthony] ''[[BBC News]]'' (17 November 2005)</ref> en in 2008 die BAFTA Academy Fellowship Award, die hoogste eerbewys wat die Britse Filmakademie toeken.<ref name="baft">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/7191143.stm Bafta Film Awards 2008: The winners] ''BBC News'' (10 February 2008)</ref> In ’n peiling wat in 2003 deur Channel 4 gedoen is, is Hopkins sewende geplaas op hul lys van die 100 grootste rolprentsterre.<ref>{{cite web |url=http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |title=100 Greatest ... (100 Greatest Movie Stars (Part 1)) |publisher=ITN Source |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221233723/http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |archive-date=21 February 2015 |access-date=31 May 2019}}</ref> Hopkins het [[Odin]], die koning van [[Asgard]], in die 2011-rolprentweergawe van [[Marvel Comics|Marvel]] se rolprent ''Thor'' vertolk, en het die rol in 2013 herhaal in ''Thor: The Dark World'' en weer in 2017 in ''Thor: Ragnarok''.<ref name="Hopkins">{{cite news |url=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/anthony-hopkins-cast-in-thor-1118010609/ |title=Anthony Hopkins cast in 'Thor' |author=Michael Fleming |work=Variety |date=30 October 2009|access-date=31 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101135506/http://www.variety.com/article/VR1118010609.html?categoryid=13&cs=1&nid=2562|archive-date=1 November 2009|url-status=live}}</ref> Hy het [[Alfred Hitchcock]] vertolk in die biografiese prent ''Hitchcock'', met [[Helen Mirren]] as Hitchcock se vrou. Die prent fokus op die verfilming van die fliek ''Psycho'' (1960) en die gevolge daarvan. Hy het ook verskyn in ''Red 2'' (2013), ''Noah'' (2014) en ''Transformers: The Last Knight'' (2017).<ref>{{cite magazine |title=Transformers: The Last Knight lands Anthony Hopkins |url=https://www.empireonline.com/people/mark-wahlberg/anthony-hopkins-will-part-transformers-last-knight/ |magazine=Empire |date=29 June 2016}}</ref> In Oktober 2015 het Hopkins verskyn as Sir in ’n BBC Two-produksie van Ronald Harwood se ''The Dresser'', saam met [[Ian McKellen]], [[Edward Fox (akteur)|Edward Fox]] en [[Emily Watson]].<ref name="Dresser">{{cite news |date=31 October 2015 |title=Ian McKellen: 'Working with Anthony Hopkins was bliss' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-34660715|access-date=31 October 2015}}</ref> Vanaf Oktober 2016 het Hopkins die rol van Robert Ford vertolk in die [[wetenskapsfiksie]]reeks ''Westworld'', waarvoor hy ’n Emmy-benoeming gekry het. In 2019 het hy [[pous Benedictus XVI]] vertolk teenoor [[Jonathan Pryce]] as [[pous Franciskus]] in ''[[The Two Popes]]''.”<ref name="LATimes">{{cite news |title=Anthony Hopkins won't dissect his 'Two Popes' role. Here's why |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/movies/story/2020-01-30/anthony-hopkins-wont-dissect-his-two-popes-role-heres-why |access-date=27 March 2020 |work=Los Angeles Times}}</ref> Die film speel in die [[Vatikaanstad]] af. In Augustus 2019 het die film sy première op die Telluride-rolprentfees in [[Colorado]] gehad, waar dit met lof ontvang is. Dit het op 20 Desember 2019 op [[Netflix]] begin stroom. Die vertolkings van Pryce en Hopkins, sowel as Anthony McCarten se draaiboek, is wyd deur resensente geprys en al drie is benoem vir 'n Oscar, Golden Globe en Bafta.<ref name="LATimes" /> === 2020-tans=== In 2020 het Hopkins ’n man met [[demensie]]‬ vertolk in ''The Father''. Die première was op die Sundance-rolprentfees in Amerika en dit het internasionale lof gekry, met baie resensente wat Hopkins se spel geprys en hom 'n Oscar-voorloper genoem het.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2020/09/the-father-anthony-hopkins-best-actor-race-1234586245/ |title=With 'The Father,' Anthony Hopkins Joins the Oscar Race for Best Actor |website=IndieWire |date=14 September 2020|access-date= 15 September 2020}}</ref> [[Olivia Colman]] vertolk die rol van sy dogter. Hopkins het die Bafta vir sy toneelspel gewen. Dit was sy vierde Bafta en die derde een vir beste akteur.<ref name="Yahoo Movies">{{cite web |url=https://uk.movies.yahoo.com/bafta-film-awards-anthony-hopkins-best-actor-194638995.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAMHaon5GYrndk7552Br9WyNFjX6dV2ofloSfJq7g0fNGhGXl0nwevSfFr4vsYXhvsqpSfkXscwNXgOfRqWylxnd0MDAfchnFc8XMqb21yEuohpWzSzBP8onYqj4fbROq7x5_fEIvaRkBzV1cvDuvX7MiBvoXK72OcwEOTyySbhc |title=Bafta Film Awards 2021: Anthony Hopkins wins fourth Bafta in surprise Best Actor victory |work=Yahoo Movies |first=Tom |last=Beasley |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> Hy het ook ’n tweede Oscar gewen en was daarmee die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het (op 83).<ref name="Goldderby">{{cite web |url=https://www.goldderby.com/feature/anthony-hopkins-oscar-nominations-screen-time-1204182057/ |title=Anthony Hopkins: How long was each of his Oscar-nominated performances? |work=Gold Derby |first=Matthew |last=Stewart |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> In 2022 het hy in James Gray se halfoutobiografiese grootworddrama, ''Armageddon Time'', gespeel. In ’n onderhoud met ''El País'' het hy gesê sy vertolking is geïnspireer deur sy oupa, wat hom aangemoedig het om akteur te word.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins: 'At the age of 17, I was tired of being called stupid. I said, "I'm going to do something. I'm going to be an actor"' |url=https://english.elpais.com/culture/2023-03-26/anthony-hopkins-at-the-age-of-17-i-was-tired-of-being-called-stupid-i-said-im-going-to-do-something-im-going-to-be-an-actor.html |access-date=2 September 2024 |work=El Pais}}</ref> Sy medespelers was [[Jeremy Strong (akteur)|Jeremy Strong]] en [[Anne Hathaway]]. Hy het positiewe resensies ontvang vir sy vertolking van ’n vriendelike, bejaarde oupa.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2022/10/27/movies/armageddon-time-review.html|title= 'Armageddon Time' Review: Hard Lessons About Life in America|work= The New York Times|date= 27 October 2022|accessdate= August 27, 2023|last1= Scott|first1= A. O.}}</ref> In dieselfde jaar was hy saam met [[Hugh Jackman]] in'' The Sun''. Daarna was hy in die biografiese dramafilm ''One Life'' (2023), het hy [[Sigmund Freud]] gespeel in ''Freud's Last Session''<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/uk-wales-66439471|title= Sir Anthony Hopkins to play man who saved 669 children|website= BBC|date= 9 August 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://variety.com/2023/film/global/anthony-hopkins-matthew-goode-freuds-last-session-1235579267/|title= Anthony Hopkins Plays Sigmund Freud in 'Freud's Last Session,' First Look Revealed|website= Variety|date= 11 April 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> en was hy in die [[Netflix]]-wetenskapsfiksieprent ''Rebel Moon''.<ref>{{cite web|url= https://deadline.com/2022/06/anthony-hopkins-joins-rebel-moon-zack-snyders-netflix-sci-fi-epic-1235039960/|title= Anthony Hopkins Joins Zack Snyder's Netflix Sci-Fi Adventure Pic 'Rebel Moon'|website= Deadline Hollywood|date= 8 June 2022|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.empireonline.com/movies/news/rebel-moon-anthony-hopkins-robot-jimmy-journey-self-discovery-exclusive/|title= Rebel Moon: Anthony Hopkins' Robot Jimmy Is 'On A Journey Of Self-Discovery' In Zack Snyder's Sci-Fi Story – Exclusive Image|website= Empire Magazine|date= 7 February 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> In 2024 het Hopkins [[Herodes die Grote]] vertolk in die Netflix-prent ''Mary''.<ref>{{cite web |url=https://media.benedictine.edu/what-netflix-gets-right-and-wrong-in-its-new-movie-mary |title=What Netflix Gets Right and Wrong in Its New Movie 'Mary' |publisher=Benedictine College |last=Hoopes |first=Tom |date=15 December 2024 |access-date=13 January 2025}}</ref> ==Ander bedrywighede== ===Aktivisme en filantropie=== [[Beeld:Snowdon Ranger path on a cold February day. (16431627106).jpg|thumb|260px|Snowdonia in Noord-Wallis, wat Hopkins beskryf as "een van die mooiste plekke in die wêreld". Volgens hom is Snowdon die juweel van die streek.<ref name="Snowdon">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/149533.stm "Hopkins gives a million to save Snowdonia"], BBC. Besoek op 19 Oktober 2011.</ref>]] Hopkins gee sy ondersteuning aan verskeie liefdadigheidsorganisasies en veldtogte. Hy was president van die Nasionale Trust se Snowdonia-veldtog, wat geld ingesamel het vir die bewaring van die Snowdonia- Nasionale Park in Noord-Wallis. In 1998 het hy 'n paar miljoen rand aan die trust geskenk om dit te help met die aankoop van dele van Snowdon.<ref name="IndependentHopkins">{{cite web|first=Michael|last=McCarthy|url=https://www.independent.co.uk/news/anthony-hopkins-gives-pounds-1m-to-snowdon-1171083.html|title=Anthony Hopkins gives pounds 1m to Snowdon|website=The Independent|date=11 August 2011|accessdate=19 October 2011}}</ref><ref name="Snowdon" /> Voor die veldtog het hy ''Anthony Hopkins' Snowdonia'' geskryf wat in 1995 gepubliseer is.<ref>Hopkins, Anthony (1995). ''Anthony Hopkins' Snowdonia''. Colin Baxter Photography, 1995</ref> Danksy sy bydraes tot Snowdonia is Hopkins, benewens vir sy filmloopbaan, in 2004 in ’n Walliese peiling as een van 100 Walliese helde aangewys.<ref>{{cite book |url=http://www.gwales.com/bibliographic/?isbn=8888039759&tsid=10 |title=Arwyr Cymru Welsh Heroes |date=April 2004 |publisher=Culturenet Cymru |isbn=8888039759 |page=216 |access-date=23 January 2016}}</ref> Hopkins is al meer as 20 jaar lank 'n beskermheer van die [[YMCA]]-sentrum op Port Talbot, Suid-Wallis, naby sy tuisdorp.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-south-west-wales-10683793 "Drama returns to YMCA where Sir Anthony Hopkins started"], ''BBC Wales'', 20 Julie 2010.</ref> Hy ondersteun ook verskeie ander filantropiese groepe. Hy was 'n eregas by 'n geldinsamelingsgala vir Women in Recovery, Inc., 'n niewinsgewende organisasie in [[Venice, Los Angeles|Venice]], [[Kalifornië]], wat rehabilitasiehulp bied aan vroue in herstel van [[middelmisbruik]]. Hy is ook 'n vrywillige onderwyser by die Ruskin School of Acting in [[Santa Monica, Kalifornië]]. Hopkins het van 1997 tot 2007 gedien as erebeskermheer van The New Heritage Theatre Company in Boise, [[Idaho]], waar hy betrokke was by geldinsameling en bemarkingspogings vir die repertoireteater.<ref>[http://arbiteronline.com/2000/09/07/branthony-hopkins-to-kick-off-5-4-million-fund-drive/ "Anthony Hopkins to kick off $5.4 million fund drive"]. Arbiter. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> Hopkins is 'n prominente lid van die omgewingsbeskermingsgroep [[Greenpeace]] en het sedert vroeg in 2008 in 'n televisiereklameveldtog verskyn waarin hy kommer uitgespreek het oor [[walvis]]vangste in [[Japan]].<ref>{{cite web |date=17 March 2003 |title=Green Peace anti-whaling video |url=http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005191538/http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |archive-date=5 October 2009 |access-date=17 October 2009 |publisher=Greenpeace}}</ref> Hy was ook 'n beskermheer van RAPt (Rehabilitation for Addicted Prisoners Trust) sedert die vroeë dae daarvan en het in 1992 gehelp om hulle eerste intensiewe dwelm-en-alkoholrehabilitasie-eenheid te open by 'n vrouegevangenis in [[Surrey]], Engeland.<ref>[https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ "Our Team – Patrons: Sir Anthony Hopkins"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309014234/https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ |date= 9 Maart 2021 }}. Forward Trust.org. Besoek op 7 Februarie 2019</ref> ===Komponering=== In ’n onderhoud het Hopkins gesê: "Ek komponeer al my hele lewe lank musiek, en as ek slim genoeg op skool was, sou ek graag musiek wou studeer. Ek moes egter maar tevrede wees om ’n akteur te wees."<ref name="Guardian interview 2012" /> In 1986 het hy ’n enkelsnit uitgereik met die titel "Distant Star", wat nommer 75 op die UK singles chart gehaal het.<ref name="British Hit Singles & Albums">{{cite book |last=Roberts |first=David |title=British Hit Singles & Albums |publisher=Guinness World Records Limited |year=2006 |isbn=1-904994-10-5 |edition=19th |location=Londen |page=259}}</ref> In 2007 het hy aangekondig dat hy tydelik uit rolprente sou tree om wêreldwyd op toer te gaan.<ref>{{cite news |date=3 December 2007 |title=De gira como pianista |url=http://www.elnuevodia.com/diario/noticia/musica/flash/de_gira_como_pianista/324637 |agency=Associated Press}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Hopkins het ook musiek vir die konsertsaal geskryf, in samewerking met Stephen Barton. Hierdie komposisies sluit in ''The Masque of Time'', wat sy wêreldpremière in Oktober 2008 gehad het saam met die Dallas-simfonieorkes, en ''Schizoid Salsa''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Scores big With Dallas Symphony Orchestra |url=https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031350/https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |archive-date=26 March 2023 |accessdate=5 May 2021 |website=PRWeb}}</ref> Op 31 Oktober 2011 het [[André Rieu]] ’n album uitgereik wat ’n wals insluit wat Hopkins in 1964 op die ouderdom van 26 gekomponeer het. Hopkins het voor die tyd nooit tevore sy komposisie, "And the Waltz Goes On", gehoor nie.<ref>{{cite news |date=6 July 2011 |title=Hopkins' waltz gets Vienna premiere |url=http://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2011/07/06/Hopkins-waltz-gets-Vienna-premiere/UPI-69081309971888/ |access-date=8 January 2012 |work=United Press International}}</ref><ref name="independent.uk">{{cite news |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=2 December 2015 |work=The Independent}}</ref> Rieu se album het dieselfde naam as Hopkins se stuk gekry.<ref>{{cite web |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=6 May 2020 |website=Independent.co.uk}}</ref> In Januarie 2012 het Hopkins ’n klassieke musiekalbum getiteld ''Composer'' op [[CD]] uitgereik wat deur die Birmingham-simfonieorkes uitgevoer word.<ref name="composer">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins' classical music released on CD |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-16584155 |publisher=BBC |date=6 August 2015}}</ref> Die album bestaan uit nege oorspronklike werke en rolprentmusiek, waarvan een stuk, getiteld "Margam", ’n huldeblyk aan sy tuisdorp naby Port Talbot in Wallis is.<ref name="composer"/> ===Regie=== In 1990 was Hopkins die regisseur van 'n rolprent oor sy landgenoot die digter [[Dylan Thomas]]. ''Dylan Thomas: Return Journey'' was sy debuut as rolprentregisseur. In 1995 het hy ''August'', 'n verwerking van [[Anton Tsjechof]] se'' Oom Wanja'', geregisseer. Dit speel in Wallis af. Sy eerste draaiboek, 'n eksperimentele drama genaamd ''Slipstream'', wat hy ook geregisseer en die musiek voor geskryf het, se première was in 2007 op die Sundance-rolprentfees. ==Kunstenaarstalent== [[Beeld:Anthony Hopkins (111435068).jpg|thumb|180px|Hopkins se wasbeeld in [[Madame Tussauds]], Londen.]] Hopkins is bekend vir sy voorbereiding vir rolle. Hy het in 'n onderhoud gesê as hy eers sy kop op 'n rol gesit het, sal hy soveel keer as wat nodig is deur sy reëls gaan (soms tot 200 keer), totdat die reëls vir hom natuurlik klink, sodat hy dit kan sê "sonder om te dink". As improvisasie nodig was, het dit hom soms laat koppe stamp met regisseurs wat dit van akteurs vereis.<ref>"Anthony Hopkins: Lecter and Me"&nbsp;— ''Red Dragon'' DVD interview</ref> In die 1970's het hy begin saamwerk met [[Richard Attenborough]], wat hom "die grootste akteur van sy generasie" genoem het. Attenborough, wat die regisseur van vyf van Hopkins se prente was, het tydens die verfilming van ''Shadowlands'' (1993) uit sy pad gegaan om die verskillende benaderings van sy twee sterre (Hopkins en [[Debra Winger]]) te akkommodeer. Hulle was saam in baie tonele. Terwyl Hopkins repetisies tot die minimum beperk het, het Winger aaneen gerepeteer. Om daarvoor te vergoed het Attenborough in Hopkins se plek saam met haar gerepeteer, en hom net voor die skoot ingebring. Die regisseur was vol lof vir Hopkins se "buitengewone vermoë om jou te laat glo as jy hom hoor dat dit die eerste keer is wat hy daardie reël sê. Dit is 'n ongelooflike gawe."<ref name="falk">{{cite book |first=Quentin |last=Falk |year=2004 |title=Anthony Hopkins: The Biography |edition=4de |publisher=Virgin Books |isbn=0-7535-0999-7}}</ref> Toe [[Morgan Freeman]] eenkeer oor mense gepraat het wat hom geïnspireer het met sy eie toneelspel, het hy Hopkins se uitbeelding van die butler Stevens in ''The Remains of the Day'' genoem.<ref name="Freeman"/> Hy het gesê hy is een van die akteurs by wie hy "stilheid" geleer het: "om regtig stil te wees en die lewe te laat gebeur". Hy het vir Hopkins vertel sy toneelspel in dié rol was vir hom een van die grootste lesse as akteur.<ref name="Freeman">{{cite news |title=The Anthony Hopkins performance that Morgan Freeman calls "one of the great lessons for me as an actor" |url=https://faroutmagazine.co.uk/anthony-hopkins-performance-that-morgan-freeman-calls-one-of-the-great-lessons-for-me-as-an-actor/ |access-date=4 June 2024 |work=Far Out magazine}}</ref> Hopkins is 'n bekende stemnabootser; hy kan sy gebore Walliese aksent aanpas vir enige karakter. Tydens herstelwerk in 1991 aan [[Stanley Kubrick]] se fliek ''Spartacus'' het hy die stem van sy wyle mentor [[Laurence Olivier]] nagemaak in 'n toneel wat verlore gegaan het.<ref name="Universal Pictures">{{cite web |title=Restoration of "Spartacus" – "Spartacus" Production Notes |url=http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |publisher=Universal Pictures |access-date=2 September 2013 |archive-date=4 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204183532/http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |url-status=dead }}</ref> == Persoonlike lewe == Hopkins het ’n huis in [[Malibu, Kalifornië]].<ref>[https://www.theguardian.com/film/2013/oct/17/anthony-hopkins-bryan-cranston-breaking-bad-fan-letter "Anthony Hopkins's letter to ''Breaking Bad'' star Bryan Cranston"], ''The Guardian''. Besoek op 31 Desember 2015.</ref> In Januarie 2025 is sy twee aangrensende huise in Pacific Palisades, [[Los Angeles]], deur die Palisades-brand vernietig.<ref>{{Cite news |first1=E.B. |last1=Solomont |first2=Libertina |last2=Brandt |first3= Jessica |last3=Flint |first4=Sarah |last4=Paynter |date=10 January 2025 |title=$155 Million and Counting: A Tally of Celebrity Homes Lost In and Around the Pacific Palisades |url=https://www.wsj.com/real-estate/luxury-homes/los-angeles-fires-celebrity-homes-destroyed-30d214a4 |work=The Wall Street Journal |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Jack |first=Smart |date=10 January 2025 |title=Anthony Hopkins Shares Emotional Message After L.A. Home Was Left a Shell in Wake of Palisades Fire |url=https://people.com/anthony-hopkins-los-angeles-fires-house-burned-down-pacific-palisades-8771583 |magazine=People}}</ref> Hy het daaroor op [[Instagram]] gesê: "Die enigste ding wat ons saam met ons neem, is die liefde wat ons gee."<ref>{{cite web |last1=Pigott |first1=Paul |title=Actor Anthony Hopkins' home 'destroyed' in LA fires |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8y0ej1mlno |website=[[BBC News]] |access-date=17 January 2025 |date=11 January 2025}}</ref> Hy het reeds in die laat 1970’s na die Verenigde State verhuis om sy filmloopbaan voort te sit, maar het in die laat 1980’s na Londen teruggekeer. Ná sy sukses in die 1990’s het hy egter besluit om terug te keer na die VSA. Terwyl hy sy Britse burgerskap behou het, het hy op 12 April 2000 ’n Amerikaanse burger geword. Hopkins het gesê: "Ek het dubbele burgerskap; ek woon maar net in Amerika."<ref name="sinkteeth1">{{cite web |title=Anthony Hopkins – A role to sink his teeth into |url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/interviews/anthony_hopkins/2 |access-date=11 February 2010 |quote=I have dual citizenship, it just so happens I live in America.}}</ref> Hopkins is drie keer getroud. Hy was van 1966 tot 1972 getroud met die aktrise Petronella Barker, van 1973 tot 2002 met Jennifer Lynton en sedert 2003 met Stella Arroyave. Hopkins het Arroyave, ’n [[Colombia|Colombiaans]] gebore antiekhandelaar, in die vroeë 2000’s ontmoet, en volgens hom het sy hom gehelp het om sy depressie in daardie tyd te oorkom.<ref>{{cite news |date=31 January 2011 |title=Anthony Hopkins' wife saved him from 'depression' |url=https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203033454/https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=8 May 2022 |work=The Independent}}</ref> Hy het ’n dogter uit sy eerste huwelik. Die twee is vervreemd; toe hy gevra is of hy kleinkinders het, het hy gesê: "Ek het geen idee nie. Mense gaan hul eie paaie. Gesinne verdeel, mense maak keuses. Dit pla my nie."<ref>{{cite web |last=Guglielmi |first=Jodi |date=22 May 2018 |title=Anthony Hopkins Doesn't Know If His Estranged Daughter Has Kids: 'I Don't Care' |url=https://people.com/movies/anthony-hopkins-estranged-daughter/ |website=People}}</ref> In ’n ander onderhoud het hy gesê: "Ek dink ek is selfsugtig. Ek was nie ’n goeie man of pa nie."<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1515851/Her-dark-materials.html?ICID=continue_without_subscribing_reg_first |first=Olga |last=Craig |title=Her dark materials |date=16 April 2006|website=The Telegraph |access-date=9 December 2024 |url-access=subscription}}</ref> [[Beeld:Anthony Hopkins-Tuscan Sun Festival.jpg|thumb|180px|Hopkins in 2009 by die Tuscan Sun-fees.]] Hopkins is ’n herstellende [[Alkoholisme|alkoholis]]; hy is nugter sedert net ná Kersfees 1975.<ref>{{cite news |author=Staff |date=5 December 1998 |title=Unlimited: A dark and stormy knight |url=https://www.theguardian.com/film/1998/dec/05/features |access-date=17 October 2009 |work=The Guardian |location=Londen}}</ref><ref>{{cite news |last=Turner |first=Robin |date=29 March 2009 |title=New book tells of Wales' famous boozers |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302010924/http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-date=2 March 2014 |access-date=12 September 2024 |work=WalesOnline}}</ref> Toe hy in Januarie 2020 gevra is of hy steeds ’n agnostikus is, het hy geantwoord: "[[Agnostisisme]] is 'n bietjie vreemd. ’n Agnostikus twyfel en ’n [[Ateïsme|ateïs]] ontken. Ek is nie ’n heilige nie; ek is net ’n ou sondaar soos almal. Ek glo nou meer as ooit dat daar ’n reusedeel van ons lewens is waarvan ons niks weet nie. Hoe ouer ek word, hoe makliker huil ek, want die wonderlike, verskriklike passie van die lewe is so kort. Ek moet glo daar is iets groters as ek. Ek is net ’n mikrobe. Dít, vir my, is die grootste gevoel van verligting – om te erken dat ek regtig niks is nie. Ek is verplig om te sê: Wie ook al die vertoning bestuur, baie dankie."<ref name="LATimes" /> Hopkins het opgehou rook.<ref>[http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements "Celebrity Clients: Endorsements"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112143435/http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements|date=12 November 2013}}. Allen Carr. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> In 2008 het hy met ’n gewigsverliesprogram begin, en teen 2010 het hy 36&nbsp;kg verloor.<ref>{{cite news |title=Silence of the Lamb Chops – Anthony Hopkins Loses 80 Pounds |url=http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024045846/http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |archive-date=24 October 2010 |access-date=11 November 2010 |work=Motley Health |location=London, UK}}</ref> In Januarie 2017 het Hopkins in ’n onderhoud met ''The Desert Sun'' gesê hy is drie jaar tevore met [[Aspergersindroom]] gediagnoseer, maar dat hy goed funksioneer.<ref>{{cite news |last=Fessier |first=Bruce |date=2 January 2017 |title='Westworld' star Anthony Hopkins explores consciousness |url=http://www.desertsun.com/story/life/entertainment/people/brucefessierentertainment/2017/01/02/westworld-star-anthony-hopkins-explores-consciousness/96018744 |access-date=8 January 2017 |publisher=The Desert Sun |quote=Well, I've been diagnosed with Asperger's, but I'm high end.}}</ref><ref>{{cite web |last=Martinelli |first=Marissa |date=26 April 2021 |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |website=Slate}}</ref> In 2020 het hy gesê: "Dit is eintlik 'n groot gawe."<ref>{{cite news |last=Budryk |first=Zack |date=8 September 2021 |title=More celebrities are coming out as autistic. That makes a huge difference. |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116034241/https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |archive-date=16 November 2022 |access-date=4 August 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> ==Pryse en toekennings== Hopkins is in 1987 met 'n [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] vereer en is in 1993 tydens 'n seremonie by [[Buckingham-paleis]] deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot ridder geslaan vir sy bydraes tot die kunste.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/film/pages/actors-anthony-hopkins.shtml |title=Top 10 Welsh actors: Anthony Hopkins |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=5 March 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/1993/02/23/actor-anthony-hopkins-knighted-by-queen-elizabeth/ |title=Actor Anthony Hopkins Knighted By Queen Elizabeth |newspaper=Chicago Tribune |date=23 February 1993 |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001002520/http://articles.chicagotribune.com/1993-02-23/news/9303184625_1_actor-anthony-hopkins-knighted-serial-killer |archive-date=1 October 2012 |url-status=live}}</ref> In 1988 is 'n eredoktorsgraad in die lettere (DLitt) aan hom toegeken en in 1992 het hy ’n eregenootskap van die Universiteit van Wallis, Lampeter, ontvang.<ref name="HNRY">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/anthony-hopkins/pages/biography.shtml |title=Anthony Hopkins biography |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=15 March 2010}}</ref> In 1996 is hy as 'n vryburger van Port Talbot vereer.<ref>{{cite news |date=17 October 2013 |title=Max to Join Sheen as Freeman of Borough |newspaper=Western Mail |location=Cardiff, Wallis}}</ref> Hy het talle toekennings vir sy toneelspel ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, ’n Critics' Choice Movie Award, twee [[Emmy]]s en ’n Laurence Olivier-prys. Hy is ook benoem vir agt [[Golden Globe]]s en sewe Screen Actors Guild Awards. Toe hy die Oscar vir beste akteur vir sy rol in ''The Father'' (2020) ontvang, het hy die oudste wenner van die prys geword.<ref name="wrap-oldest-nominee" /><ref name="slate-oldest-winner" /> Hopkins is ook vereer met verskeie lewensprestasietoekennings vir sy werk in rolprente en op televisie. In 2006 het [[Gwyneth Paltrow]] aan hom die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] oorhandig.<ref name="DeMille" /> In 2008 het [[Richard Attenborough]] aan Hopkins die Bafta Fellowship vir lewensprestasie van die Britse rolprentakademie oorhandig.<ref name="BAFTA Fellow" /> Hy het ook in 2003 'n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily" /> ==Sien ook== * [[Anthony Hopkins op die verhoog en die silwerdoek]] vir al sy rolle == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{AllMovie naam|94812}} * {{Mojo naam|anthonyhopkins}} * {{Imdb naam|0000164}} * {{Commons-kategorie inlyn|Anthony Hopkins}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anthony Hopkins|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hopkins, Antony}} [[Kategorie:Britse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] o7vcy216pm9yidl695tglp663zrqhx3 0 110065 2891133 2475141 2026-04-07T12:34:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891133 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} Die '''Jacob Gitlin-biblioteek''' in [[Kaapstad]] het 'n versameling inligtingsbronne wat klem lê op die Joodse geloof, [[kultuur]] en geskiedenis en die staat [[Israel]]. Dit staan onder die beskerming van die Suid-Afrikaanse Sioniste-federasie en is in 1959 gestig. Die biblioteek is gehuisves in dieselfde gebouekompleks as die [[St. Johnstraat-sinagoge]], die [[Suid-Afrikaanse Joodse Museum]], die [[Groot Sinagoge]] en die [[Holocaust Centre]]. Dit lê naby die [[Parlement]] en [[Tuynhuys]], tussen die [[Kompanjiestuin]] en St. Johnstraat en sy verlengde Hatfieldstraat. Jacob Gitlin was vir 27 jaar die sekretaris van die Dorshei Sioniste-vereniging. == Bibliografie == * www.gitlinlibrary.co.za {{Koördinate|33|55|45.84|S|18|24|59.93|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Biblioteke]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Judaïsme in Suid-Afrika]] 1snh3jmv3uf2vc2nn50faa4tbt6un8p 0 110373 2891173 2864375 2026-04-07T12:49:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891173 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Koopmans-de Wet House 2015.jpg|duimnael|Die Koopmans-de Wet-huis in 2015]] Die '''Koopmans-de Wet-huis''' is 'n nasionale gedenkwaardigheid en tuiste van 'n tak van die Iziko-museums in [[Strandstraat, Kaapstad]]. == Bewaring == [[Lêer:Marie Koopmans-de Wet.jpg|duimnael|Marie Koopmans-de Wet as 'n jong vrou]] [[Marie Koopmans-de Wet]] is op [[2 Augustus]] [[1906]] oorlede en haar suster, Margaretha de Wet, op [[18 Oktober]] [[1911]]. Margaretha was die laaste van die gesiene De Wets wat die [[huis]] bewoon het. Dis in 1701 opgerig, maar het sy statige voorkoms eers in 1795 gekry toe, volgens oorlewering, die bekende [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]] die front daarvan in sy huidige vorm gebou het, hoewel geen bron dit kan bevestig nie. Nog voor Marie se dood is die Suid-Afrikaanse Nasionale Vereniging op [[18 Februarie]] [[1905]] in Kaapstad gestig onder voorsitterskap van sir (later lord) [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] om plekke van historiese belang of om hul natuurskoon te bewaar. In 1909 het die Kaapse koerant ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', onder sy redakteur, [[F.S. Malan]], 'n persoonlike vriend van Koopmans-de Wet, ’n veldtog begin om die Koopmans-de Wet-huis te bewaar as nasionale gedenkwaardigheid, of soos dit in vroeër jare bekendgestaan het: historiese monument. Malan het sy invloed in die Kaap laat geld en Engelenburg syne by genl. [[Louis Botha]] in [[Pretoria]]. Malan was in 1906 saam met dr. [[Frans Engelenburg]], Koopmans-de Wet se susterskind, gereelde besoekers by die bedlêende Marie. Op 25 Junie daardie jaar het sy die behartiging van al haar persoonlike sake aan dié twee opgedra. Op 28 Oktober 1911 het die Nasionale Vereniging verklaar die Koopmans-de Wet en sy waardevolle inhoud moes gesamentlik vir die nageslag bewaar word. Die Kaapse munisipale raad het op 7 November daardie jaar ’n mosie met dieselfde strekking aanvaar. Die argitek sir [[Herbert Baker]] het sy steun aan dié veldtog uit Johannesburg toegesê en sy vennoot, [[Francis Edward Masey|Masey]], uit [[Harare|Salisbury]]. == Aanloop tot bewaring == [[Lêer:Koopmans-de Wet House Facade.jpg|duimnael|Argitektoniese tekening deur G. E. Pearse in 1933<ref>{{en}} Pearse, G. E. Eighteenth Century Architecture in South Africa. Cape Town: A. A. Balkema, 1933.</ref>]] Nadat ’n hof beslis het die De Wet-susters se testament was onuitvoerbaar, is besluit om die huis en sy inhoud per openbare veiling te verkoop. Hierna het gesiene Kapenaars, soos Dora Fairbridge, Edward Roworth, William Frederick Purcell, maj. [[William Jardine]], Franklin Kaye Kendall en Fred Glennie by die veldtog aangesluit om die staat oor te haal om die Koopmans-de Wet versameling aan te koop. In Johannesburg het sir [[Lionel Phillips|Lionel]] en lady [[Florence Phillips|Florence]] hul aansienlike invloed laat geld ter ondersteuning van die veldtog. Onder beskerming van Aletta Johanna, lady De Villiers, die eggenote van hoofregter Henry de Villiers, is ’n vergadering op [[27 Januarie]] [[1913]] in die Kaapstadse biblioteeksaal belê onder voorsitterskap van [[Annie Botha]], eggenote van die eerste minister, genl. [[Louis Botha]]. Van die invloedryke persoonlikhede wat die vergadering bygewoon het, was Harry Hands (burgemeester), J.R. Finch (stadsklerk), sir [[James Rose-Innes]], sir William Thorne, sir Ernest Kilpin, [[Olive Schreiner]], dr. [[Frans Engelenburg]], L. Péringuey (direkteur van die Suid-Afrikaanse Museum), Louis Mansergh, Anna Purcell, mev. Marloth (eggenote van die botanis [[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Rudolph Marloth]], wat ''Flowers of South Africa'' in opdrag van lady Florence uitgegee het), Dora Fairbridge, sir [[Johannes Henricus Meiring Beck|Meiring Beck]] and mev. Beaumont Rawbone. == Geldinsameling == [[Lêer:Bureau cabinet (1750-1760).jpg|duimnael|links|Kantoor (1750–1760)]] Sir Lionel het voorgestel dat die huis en sy inhoud tesame vir die land bewaar word en dat 'n algemene asook ’n uitvoerende komitee aangewys word om die geldinsameling en ander nodige aktiwiteite uit te voer. Hy het selfs die lede van die komitees voorgestel asook die voorsitters, onderskeidelik Annie Botha en Dora Fairbridge. Sy vrou moes, syns insiens, in albei komitees dien. Ds. [[Abraham Isaac Steytler|A.I. Steytler]] van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] het die mosie in Hollands gesekondeer, waarna dit eenparig aangeneem is. Ten einde belangstelling by die publiek aan te wakker, het Olga Racster ’n reeks artikels vir die ''[[Cape Times]]'' begin bydra. Harry Hands, die burgemeester, briewe aan alle munisipaliteite in die Unie geskryf waarin hy skenkings versoek het. Lady Florence se tuisstad, Johannesburg, het volstrek geweier. Op die aand van [[27 Februarie]] [[1913]] het lady Florence in die geselskap van mev. Grace Douglas Pennant, mev. Marloth en dr. Purcell saam met sir Lionel as afvaardiging die Kaapse stadsraad genader. Laasgenoemde en sen. sir. Meiring Beck het die raad toegespreek en gevolglik is £1 000 bewillig, maar later op ’n vergadering van belastingbetalers verminder tot £500. Ondanks die bittere indertydse onenigheid in die Volksraad het lede kortstondig verenig in langsbelang en £3 000 toegewys vir die aankoop van meubels. ’n Bydraelys is geopen wat ’n bedrag van £2&nbsp;366&nbsp;13s.&nbsp;10d. opgelewer het. == Openbare veiling == [[Lêer:Koopmans-de Wet House.jpg|duimnael|links|Die Koopmans-de Wet-huis, 1920]] [[Lêer:Armoire of Stinkwood.jpg|duimnael|Armoire van stinkhout (1780–1790)]] Dr. Purcell, J.R. Finch, A.E.F. Gore en lady Florence is aangewys om die meubels en kunsvoorwerpe uit te soek wat vir die versameling behoue moes bly omdat dit van werklik geskiedkundige en kunswaarde was.. Die skilder [[Edward Roworth]], wat in 1914 direkteur van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum]] sou word, het die skilderye help uitkies. Nadat die komitee 2 089 items nagegaan het, het hulle ooreengekom om op 356 lotte te bie. Later is nog 18 bygevoeg wat nie op die vendusierol voorgekom het nie. Die algemene komitee het dr. Purcell as hul bieër gekies. Die veiling, wat behartig is deur J.J. Hofmeyr & Seun, het op [[17 Maart]] [[1913]] begin en sou 10 dae duur. Die eerste agt is gehou in die Goeie Hoop-saal en die laaste twee in die huis in Strandstraat. Besigtiging het eers op 15 Maart begin en belangstellendes is verbied om enige item aan te raak. ’n Karige katalogus is saamgestel wat, saam met die minder as ideale toestande vir besigtiging, tot die komitee se voordeel gestrek het omdat hulle die items vooraf op hul eie tyd kon bekyk. Die veiling was omstrede. William R. Morrison, ’n handelaar in en versamelaar van Africana, het 10 hoogs kritiese berigte vir die ''[[Cape Times]]'' geskryf en op die aand van die eerste dag het die toewysing van staatsgeld onder hewige kritiek in die Volksraad deurgeloop. Sir Lionel en [[Abraham Fischer]] het die raad se vroeëre besluit moedig verdedig. Ook is talle onrealisties hoë pryse op die veilig betaal, byvoorbeeld £8 5s. vir ’n blombak van geelkoper, waarop Morrison geskerts het geelkoper word in die Kaap sê as edelmetaal beskou. Nog ’n geelkoperbak is vir £9 10s. verkoop. Winskopies was onder meer ’n Lodewyk XVI-ormoluhouer met ’n deksel van moeder van pêrel en inlegwerk van emalje, deur Vervain, vir 26 sjielings. Ook ’n Lodewyk XV-fles (cruet) van silwer vir £30. Die bod op al die lotte wat die komitee wou aankoop, is op dr. Purcell toegeslaan. Hy het 374 lotte bekom, wat hy self geskat het 21% van die totale getal items was (sommige lotte het uit meer as een item bestaan). Die versameling wat so bekom is, het bestaan uit 188 stukke erdewerk (196 volgens ’n ander bron), 69 meubelstukke en vyf plaaslik vervaardigde klerekaste van verskillende style en van verskillende Suid-Afrikaanse houtsoorte. Daarbenewens is ook 13 dak- en muur-kroonkandelare van geelkoper en 26 ander glas- en koperware, asook 28 Sheffield-items, 41 stukke silwerware, 110 items van glas en 147 Chinese en Japannese porseleinstukke. Die Sheffield-items het die Breda-eetservies ingesluit wat bestaan het uit drie kandelare, vyf voorgeregborde, vier opdienbakke met deksel en twee souskomme. Dit is in 1834 in [[Londen]] vir Michel van Breda van [[Oranjezicht]] aangekoop met geld wat hy gekry het uit die vrystelling van die Kaap se slawe. Dié aankoop alleen het die komitee £500 10s. uit die sak gejaag. Van die silwerware was die Hollandse items die belangrikste, veral ’n drinkglas waarop ’n portret van Lodewyk XVI gegraveer is en wat aan hom geskenk is deur ’n lid van die De Lettre-familie. Die totale opbrengs van die veiling was £4 032. Die huis is op geveil op [[8 April]] [[1913]]. Sir Lionel, lady Florence en hul medekomiteelede het die aand vantevore byeengekom om amptelik te besluit om die huis te koop en dit dan oor te maak aan die Suid-Afrikaanse Museum. Die volgende dag is die bod vir die huis op die komitee toegeslaan vir £2 800, waarna dit saam met dr. Purcell se aankope aan die staat geskenk is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{af}} De Kock, W.J. en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]. * Duncan, Paul en Alain Proust: Hidden Cape Town. Kaapstad: Struik, 2013. {{ISBN|978-1-43170-299-2}} * Kruger, Jackie: Huismuseum 'herverbeel' om slawe te betrek. In: Die Burger, 12 Mei 2025 * {{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers. * {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery. * {{en}} [http://www.iziko.org.za/static/page/history-of-koopmans-de-wet-house Die huis se geskiedenis soos weergegee op Iziko Museums se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106194145/http://www.iziko.org.za/static/page/history-of-koopmans-de-wet-house |date= 6 November 2011 }}. URL besoek op 2 Mei 2016. {{Koördinate|33|55|15.39|S|18|25|16.65|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] ql5c76xxusz9i7esa7g3abqgop5okml 0 110728 2891409 2454678 2026-04-07T16:11:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891409 wikitext text/x-wiki Die '''Volkspeleboom''' staan by Nääs, noordoos van [[Gotenburg]] (Göteborg), in [[Swede]]. In 1912 het [[Samuel Henri Pellissier|dr. S.H. Pellissier]] hier met die Sweedse [[volkspele]] en volksang kennisgemaak en hom daarna begin beywer om dit ook in Suid-Afrika te bevorder. By die boom is 'n brons plaat met 'n inskripsie wat die besoek in 1953 van 'n 100 Volkspelers onder leiding van Pellissier aan Nääs herdenk. ==Bibliografie== * Pellissier, S.H.: Die ontstaan en ontwikkeling van Volkspele in Suid-Afrika. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 4, no. 1, Julie 1954. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] qx5zyny06z2bpixbiqljijgjjgwxh4x 0 111560 2891556 2759554 2026-04-08T04:59:00Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891556 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik | konflik = Kongo-krisis | deelvan = die [[Koue Oorlog]] | beeld = [[Lêer:Dragon Rouge - DN144a.jpg|300px]] | byskrif = Belgiese valskermsoldate in aksie in die Kongo tydens Operasie ''Dragon Rouge'' in 1964 | datum = [[30 Junie]] [[1960]] – [[25 November]] [[1965]] | plek = Republiek van die Kongo <small>(nou [[Demokratiese Republiek van die Kongo]])</small> | gebied = | resultaat = Die Kongo gevestig as 'n onafhanklike, unitêre staat regeer deur Joseph-Desire Mobutu. | party1 = <small>1960–63:</small><br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1960}} [[Demokratiese Republiek van die Kongo|Republiek van die Kongo]]<br /> {{vlagikoon|Verenigde Nasies}} ONUC{{sfn|Haskin|2005|pp=24–5}}<br /> <hr /> '''Ondersteun deur:'''<br /> {{vlagland|Sowjetunie|1955}} <small>(1960)</small><br /> <small>1964–65:</small><br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1963}} [[Demokratiese Republiek van die Kongo|Republiek van die Kongo]]<br /> <hr /> '''Ondersteun deur:'''<br /> {{vlagland|Verenigde State}}<br /> {{vlagland|België}} | party2 = <small>1960–63:</small><br /> [[Lêer:Flag of Katanga.svg|23px]] Katanga<br /> [[Lêer:Flag of South Kasai.svg|23px]] Suid-Kasai<br /> <hr /> '''Ondersteun deur:'''<br /> {{vlagland|België}}{{sfn|Nzongola-Ntalaja|2007|p=101}}{{sfn|Nugent|2004|p=97}}<br /> <hr /> <small>1960–62:</small><br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1960}} Stanleyville-regering<br /> <hr /> '''Ondersteun deur:'''<br /> {{vlagland|Sowjetunie|1955}} <small>1964–65:</small><br /> [[Lêer:Socialist red flag.svg|23px]] Simba en Kwilu-rebelle<br /> <hr /> '''Ondersteun deur:'''<br /> {{vlagland|Sowjetunie|1955}}<br /> {{vlagland|China}}<br /> {{vlagland|Kuba}} | party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1960}} [[Joseph Kasa-Vubu]]<br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1960}} [[Patrice Lumumba]] (†)<br /> {{vlagikoon|Verenigde Nasies}} [[Dag Hammarskjöld]] (†)<br /> {{vlagikoon|Verenigde Nasies}} [[U Thant]]<br /> <hr> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1963}} [[Joseph Kasa-Vubu]]<br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1963}} [[Mobutu Sese Seko|Joseph-Désiré Mobutu]]<br /> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1963}} [[Moise Tshombe]] <small>(vanaf 1963)</small> |aanvoerder2 = [[Lêer:Flag of Katanga.svg|23px]] [[Moise Tshombe]]<br /> [[Lêer:Flag of South Kasai.svg|23px]] [[Albert Kalonji]]<br /> {{vlagikoon|België}} [[Gaston Eyskens]]<br /> {{vlagikoon|België}} [[Théo Lefèvre]]<br /> <hr> {{vlagikoon|Demokratiese Republiek van die Kongo|1960}} [[Antoine Gizenga]]<br /> <hr> [[Lêer:Socialist red flag.svg|23px]] [[Pierre Mulele]]<br /> [[Lêer:Socialist red flag.svg|23px]] [[Christophe Gbenye]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = |sterkte2 = |sterkte3 = |ongevalle1 = |ongevalle2 = |ongevalle3 = Totaal dood: ca. 100&nbsp;000 (skatting){{sfn|Mwakikagile|2014|p=72}} |notas = }} Die '''Kongo-krisis''' ([[Frans]]: ''Crise congolaise'') was 'n tydperk van politieke opstande en konflik in die Republiek van die Kongo (vandag die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]]) tussen 1960 tot 1965. Die geweld het byna onmiddellik begin nadat [[België]] onafhanklikeid aan die kolonie toegestaan het, en het nie-amptelik, vir die hele land onder die bewind van Joseph-Désiré Mobutu ([[Mobutu Sese Seko]]) tot 'n einde gekom. Met die gevolg van 'n reeks [[Burgeroorlog|burgeroorloë]] was die Kongo ook 'n gevolmagtigde oorlog in die [[Koue Oorlog]] tussen die [[Sowjetunie]] en die [[Verenigde State van Amerika]] wat die opponerende faksies in die konflikte gesteun het. Nagenoeg 100&nbsp;000 mense is gedurende die krisis dood. Dit was die eise van 'n bevrydingsbeweging in die Belgiese Kongo wat gelei het tot onafhanklikheid op 30 Junie 1960. Daar was min voorbereidings hiervoor getref en talle kwessies soos federalisme, en die etniese kwessie is nie vooraf aangespreek nie. Sommer in die eerste week van Julie muit die leër en geweld bars los tussen swart en wit burgerlikes. België stuur troepe in om die vlugtende wittes te beskerm, en twee gebiede in die land, Katanga en Suid-Kasai, skei, met die hulp van die Belge, af. Te midde van die voortslepende onrus en geweld, ontplooi die [[Verenigde Nasies]] 'n vredesmag, maar die VN se sekretaris-generaal, [[Dag Hammarskjöld]] weier om die troepe te gebruik om die sentrale regering in Léopoldville (vandag [[Kinshasa]]) te help teen die afskeidingsgesindes. Die eerste minister [[Patrice Lumumba]], die charismatiese leier van die grootste nasionalistiese faksie, het hulp by die [[Sowjetunie]] gaan vra wat dadelik militêre raadgewers en ander hulp gestuur het. Die Sowjetunie se betrokkenheid lei tot 'n dooiepunt tussen Lumumba en die president, Joseph Kasa-Vubu. [[Mobutu Sese Seko]], in beheer van die leër, breek die dooiepunt met 'n [[staatsgreep]], skop die Sowjet raadgewers uit die land, en stel 'n nuwe regering onder sy beheer aan. Lumumba word aangehou en in 1961 tereggestel. 'n Opponerende regering, wat deur Antoine Gizenga en Lumumba se ondersteuners in die oostelike stad van Staneyville (vandag [[Kisangani]]) gevorm word, ontvang steun uit die Sowjetunie, maar word in 1962 omver gewerp. Intussen neem die VN 'n meer aggressiewe houding in met Hammarskjöld se dood in 'n vliegvoorval in laat 1961. Gerugsteun deur VN-troepe, slaag Léopoldville aan die begin van 1963 daarin om die afstigters in Katanga en Suid-Kasai te verslaan. Met dié twee rebelse streke weer onder die regering se beheer, word daar 'n versoenende rigting ingeslaan en die uitgeweke Katangese leier, Moise Tshmbe word as tussentydse administrateur aangestel terwyl 'n nuwe verkiesing uitgeroep word. Voor dit gebeur kom 'n Maoïstiese rebelle-organisasie wat hulself die "Simbas" noem in die ooste van die land in opstand. Die Simbas neem beheer oor van 'n groot deel van die gebied en verklaar 'n kommunistiese "Volksrepubliek van die Kongo" in [[Stanleyville]]. Regeringstroepe herower die gebied weer stelselmatig, en in November 1964 raak die VN en België militêr by die krisis betrokke om gyselaars uit die hande van die Simbas te red. Die Simbas word verslaan, maar met die daaropvolgende verkiesings in Maart 1965, ontstaan daar 'n nuwe politieke dooiepunt tussen Tshombe en Kasa-Vubu wat die regering byna totaal lamlê. Mobutu voer in November 1965 sy tweede staatsgreep uit en neem persoonlik beheer oor. Onder Mobutu se beheer word die Kongo (in 1971 herdoop na [[Zaïre]]) 'n [[diktatorskap]] wat aangaan tot sy bewind in 1997 omver gewerp word. == Die kongo onder mobutu sese seko == === Belgiese bewind === [[Lêer:Democratic Republic of the Congo in Africa.svg|duimnael|links|Die Belgiese Kongo, vandag die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]], in rooi op die kaart van Afrika.]] Die koloniale heerskappy oor die Kongo het in die laat 19de eeu begin. [[Leopold II van België]] was gefrustreerd oor België wat geen internasionale mag en prestige geniet het nie. Hy probeer om die Belgiese regering te oorreed om betrokke te raak by koloniale [[ekspansionisme]] in die onontginde Kongo-kom. As gevolg van die Belgiese regering se belangeloosheid, stig Leopold sy eie kolonie. Met die hulp van 'n aantal Westerse lande, wat Leopold as 'n handige bufferstaat tussen opponerende koloniale magte gesien het, kry hy toe sy eie persoonlike kolonie, die [[Kongo-Vrystaat]], in 1885.{{Sfn|Pakenham|1992|pp=253–5}} Teen die einde van die eeu lei die gewelddadige optredes van amptenare in die Kongo-Vrystaat teen die inheemse bevolking sulke ernstige afmetings aan dat ernstige diplomatieke druk België verplig om amptelik beheer oor te neem, en in 1908 is die Belgiese Kongo gestig.{{Sfn|Pakenham|1992|pp=588–9}} Die Belgiese beheer van die Kongo was gegrond op die "koloniale drie-eenheid" (''trinité coloniale'') van [[regering]], [[Christendom]] en [[privaatmaatskappy]]-belange.{{Sfn|Turner|2007|p=28}} Daar was rasse-segregasie en groot getalle wit immigrante, wat na die [[Tweede Wêreldoorlog]] na die Kongo getrek het, was altyd as verhewe bo die swartes behandel.{{Sfn|Turner|2007|p=29}} Die Kongo het gedurende die 1940's en 1950's 'n ongekende vlak van verstedeliking ervaar en die koloniale administrasie het verskeie omtwikelingsprogramme ingestel om van die gebied 'n "model-kolonie" te maak.{{Sfn|Freund|1998|pp=198–9}} Teen die 1950's het België 'n arbeidsmag tweekeer groter as in enige ander Afrika-kolonie gehad.{{Sfn|Freund|1998|p=198}} Die Kongo se natuurlike hulpbronne, insluitende [[uraan]] wat deur die VSA vir sy kernprogramme gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is, het tot ongekende belangstelling van beide die Sowjetunie en die VSA gelei namate die [[Koue Oorlog]] opgewarm het.{{Sfn|Borstelmann|1993|pp=92–3}} === Onafhanklikheid === [[Lêer:Joseph Kasa-Vubu in Israel.png|duimnael|links|Joseph Kasa-Vubu, wat later die onafhanklike Kongo se eerste president geword het.]] In die naskokke van die opstande in Léopoldville, het 'n werkgroep van die Belgiese parlement in sy verslag gesê daar is ernstige eise vir "interne outonomie" in die kolonie.{{Sfn|Zeilig|2008|p=76}} August de Schryver, die minister van kolonies, het 'n hoë-profiel rondetafel-konferensie in Januarie 1960 in Brussel belê. Die leiers van al die belangrikste Kongolese partye het dit bygewoon,{{Sfn|Zeilig|2008|p=88}} en Lumumba, wat met die opstande in Stanleyville, in hegtenis geneem is, is met die aanloop na die konferensie vrygelaat.{{Sfn|Zeilig|2008|p=87}} Die Belgiese regering het gehoop om minstens vir 30 jaar te wag voordat onafhanklikheid ingestel word, maar die druk tydens die konferensie het die Belge laat in gee en op 30 Junie 1960 is die datum waarop ooreengekom is.{{Sfn|Zeilig|2008|p=88}}{{Sfn|Zeilig|2008|pp=89–91}} [[Lêer:De Congolese leider Patrice Loemoemba in Brussel, Bestanddeelnr 910-9741.jpg|duimnael|Patrice Lumumba, die eerste Kongolese eerste minister in Brussel tydens die konferensie in 1960]] Die Belge het teen Lumumba begin saamspan en wou hom isoleer. Hy is as 'n [[Kommunisme|kommunis]] gebrandmerk.{{Sfn|Zeilig|2008|pp=90–1}} Baie Belge het gehoop dat 'n onafhanklike Kongo deel van 'n federasie kan word, soos die Franse Gemeenskap of die [[Britse Statebond]] en dat noue ekonomiese en politieke bande met België sou voortgaan.{{Sfn|Zeilig|2008|pp=93–4}}{{Sfn|Zeilig|2008|p=87}} Die proklamasie vir die onafhanklikheid van die Kongo en die einde van koloniale beheer, het soos beplan op 30 junie 1960 gebeur. Na Koning Boudewijn se seremoniële toespraak, lewer Lumumba 'n ongeskeduleerde toespraak in die ''Palais de la Nation'' in Léopoldville en loods 'n woedende aanval op kolonialisme en beskryf onafhanklikheid as die kroonsukses van die bevrydingsbeweging.{{Sfn|Zeilig|2008|pp=96–100}}{{Sfn|Zeilig|2008|pp=100–1}} == Begin van die krisis == === ''Force Publique'' muitery, rasse-geweld en die Belgiese ingryping === Ondanks die onafhanklikheidsverklaring was dit nie die Belge of die Kongolese regering se voorneme om die koloniale sosiale orde oornag te beëindig nie. Die Belgiese regering het gehoop die wittes sal hul posisies vir altyd kan behou.{{Sfn|Zeilig|2008|p=102}} Die Republiek van die Kongo was steeds afhanklik van die koloniale instellings soos die ''Force Publique ''om van dag tot dag te opereer, en wit tegniese deskundiges, wat deur die Belge aangestel is, is aanehou in die lig van 'n tekort aan behoorlik gewalifiseerde swart Kongolese.{{Sfn|Zeilig|2008|p=102}} Baie Kongolese het geglo dat onafhanklikheid onmiddellike sosiale veranderings teweeg sou bring. Met die wittes wat in belangrike poste aanbly, het die afkeur onder die plaaslike bevolking toegeneem.{{Sfn|Zeilig|2008|p=103}} Luitenant-kolonel Emile Janssens, die Belgiese bevelvoerder van ''Force Publique'' het geweier om die Kongolese onafhanklikheid as 'n verandering in sy bevelstruktuur te beskou.{{Sfn|Zeilig|2008|p=103}} Die dag na onafhanklikheid vertel hy vir die swart onderoffisiere van sy garnisoen in Léopoldville dat niks gaan verander nie.{{Sfn|Zeilig|2008|p=103}} Verskeie eenhede het op 5 Julie teen hul wit offisiere by Kamp Hardy naby Thysville gemuit. Dit het die volgende dag na garnisoene elders in die land uitgebrei.{{Sfn|Gondola|2002|p=118}} Lumumba se uitdagende houding is deur die Belge as radikaal beskou.{{Sfn|Zeilig|2008|p=104}} Op 9 Julie ontplooi die Belgiese regering valskermtroepe sonder die toestemming van die Kongolese om die vlugtende wittes te beskerm.{{Sfn|Zeilig|2008|p=105}} Kasa-Vubu aanvaar die Belgiese ingryping,{{Sfn|Gondola|2002|p=119}} terwyl Lumumba dit veroordeel en 'n beroep op alle Kongolese doen om hul republiek te verdedig.{{Sfn|Zeilig|2008|p=105}}{{Sfn|Gondola|2002|p=119}} === Katanga en Suid-Kasai se afskeiding === [[Lêer:Flag of Katanga.svg|duimnael|Die vlag van die afskeidingstaat van Katanga in 1960]] Op 11 Julie 1960 verklaar Moise Tshombe, leier van CONAKAT, die Kongo se suidelike provinsie van Katanga as onafhanklik, met Élisabethville as hoofstad.{{Sfn|Nugent|2004|p=85}} {{Sfn|Struelens|1978|p=48}} Minder as 'n maand na Katanga se afskeiding, kondig 'n deel van Kasai, ietwat noord van Katanga, op 6 Augustus ook sy afskeiding. Suid-Kahai is baie kleiner as Katanga, maar is ook 'n mynstreek en sy president Albert Kalonji verklaar dat die vervolging van sy Baluba-stam in die res van die Kongo die veraamste rede tot sy besluit is.{{Sfn|Nugent|2004|p=86}} === Buitelandse reaksie en VN ingryping === Internasionale ongelukkigheid oor die Belgiese steun vir die twee wegbreekprovinsies lei tot oproepe deur die Verenigde Nasies vir die onttrekking van alle Belgiese troepe uit die gebied. op 14 Julie aanvaar die VN se [[Veiligheidsraad]] Resolusie 143 vir die totale onttrekking van Belgiese magte en dat dit vervang moet word met 'n VN vredesmag in die gebied.{{Sfn|Gendebien|1967|p=159}} === Lumumba word vermoor === Lumumba ontvlug uit huisarres suid na Stanleyville waar hy hoop om ondersteuning onder die inwoners te werf. Lojale troepe van Mobutu agtervolg hom en hy word op 1 Desember 1960 in die hawe van Francqui gevang en met sy hande agter sy rug geboei teruggevlieg.{{Sfn|Zeilig|2008|pp=120–2}} Lumumba is in aanhouding gemartel en later na Katanga verskuif waar hy aan troepe lojaal aan Tshombe oorhandig is.{{Sfn|Zeilig|2008|p=122}} Hy is op 17 Januarie 1961 deur Katangese soldate naby Élisabethville tereggestel.{{Sfn|Nzongola-Ntalaja|2007|p=111}} Op 24 Desember 1962 raak VN troepe en Katangese gendarmes slaags naby Élisabethville. Pogings om 'n skietstilstand te bereik, faal en die VN troepe beset Élisabethville, waarna Tshombe uit die land vlug. Op 21 Januarie 1963 val Tshombe se vesting by Kolwezi, wat in effek die einde van die Katangese afskeiding beteken.{{Sfn|Boulden|2001|p=40}} Met die einde van die Katangese skeiding begin die politieke onderhandelings om die politieke faksies te verenig.{{Sfn|EISA|2002a}} Kasa-Vubu stel die uitgweke Katangese leier, Tshombe as die tussentydse eerste minister aan.{{Sfn|Gleijeses|1994|p=74}}{{Sfn|Gleijeses|1994|pp=73–4}} == Kwilu en Simba rebelle == Daar was wydverspreide ontevredenheid oor die politieke krisis in die land en baie van die bevolking het vir 'n "tweede onafhanklikheid" gevra. Hierdie eise is deur die Maoïsties- geïnspireerde rebelle gebruik om hul ontevredenheid na 'n volskaalse opstand te dryf.{{Sfn|Verhaegen|1967|p=348}} Die rebelle, wat hulself "Simbas" noem, het 'n vae [[ideologie]] gehad, losweg op kommunisme gegrond.{{Sfn|Verhaegen|1967|p=349}}{{Sfn|Verhaegen|1967|pp=352–4}} Met die rebelle se opmars is daar oral langs die pad grusame slagtings uitgevoer om alle politieke opposisie uit die weg te ruim en die bevolking te terroriseer.{{Sfn|Verhaegen|1967|p=355}} Die rebelle stig die Volksrepubliek Kongo wat deur die Sowjetunie en die [[Volksrepubliek China]] erken word. Dié twee moondhede asook [[Tanzanië]] voorsien wapens aan die rebelle. === Belgiese en Amerikaanse ingryping === Vanaf die einde van Augustus 1964 begin die rebelle beheer verloor. Albertville en Lisala word vroeg in Augustus en September teruggeneem.{{Sfn|Verhaegen|1967|p=347}} Tshombe, met die ondersteuning van Mobutu, werf weer sy wit [[Huursoldaat|huursoldate]], wat hy in die Katangese veldtog gebruik het, om die Simbas aan te vat.{{Sfn|Mockler|1986|pp=116–7}} Die huursoldate, onder aanvoering van "Mad" [[Mike Hoare]] is deur homself as 'n "klomp boewe" beskryf.{{Sfn|Gleijeses|1994|p=79}}{{Sfn|Gleijeses|1994|p=80}} Op 24 November 1964 word Belgiese valskermtroepe met Amerikaanse vliegtuie ingevlieg om te help om die gyselaardrama in Stanleyville op te los. Witmense is deur die Simbas in die Victoria Hotel as gyselaars aangehou.{{Sfn|Nzongola-Ntalaja|2007|p=136}} In totaal is sowat 70 gyselaars en 1&nbsp;000 Kongolese burgerlikes in die konflik dood, maar die meeste is uiteindelik gered.{{Sfn|Nzongola-Ntalaja|2007|p=138}}{{Sfn|Nzongola-Ntalaja|2007|pp=138–9}} In die jare na die krisis het Mobutu daarin geslaag om die meeste van die opposieleiers wat sy beheer oor die land bedreig, te neutraliseer.{{Sfn|Haskin|2005|p=40}} == Notas en verwysings == === Voetnotas === {{Notas}} === Verwysings === {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Congo Crisis}} * [https://history.state.gov/milestones/1961-1968/congo-decolonization The Congo, Decolonization, and the Cold War, 1960–1965] at United States Department of State * [http://web.mit.edu/cascon/cases/case_con.html Congo (Katanga) 1960–63] at Massachusetts Institute of Technology (MIT) [[Kategorie:Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Geskiedenis van België]] [[Kategorie:Koue Oorlog]] j1c923fy0lrw48bzt84kzuraj7d0gwn 0 111756 2891301 2874275 2026-04-07T14:56:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891301 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Sebra-bontpaling | image = Gymnomuraena zebra by NPS.jpg | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Elopomorpha]] | ordo = [[Anguilliformes]] | familia = [[Muraenidae]] | genus = ''Gymnomuraena'' | genus_authority = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1803 | species = ''G. zebra'' | taxon = Gymnomuraena zebra | binomial_authority = ([[George Shaw|G. Shaw]], 1797) | synonyms = ''Echidna zebra'' | range_map= | range_map_caption= }} Die '''Sebra-bontpaling''' (''Gymnomuraena zebra'') is 'n [[Bontpalings|bontpaling]] wat wydverspreid voorkom in die [[Stille Oseaan|Stille]] en [[Indiese Oseaan|Indiese oseane]]; meer spesifiek die [[Rooisee]] en aan die ooskus van [[Afrika]] suidwaarts tot by die suide van [[KwaZulu-Natal]]. In Engels staan die [[vis]] bekend as die ''Zebra moray''. == Identifikasie == Die vis word tot 100&nbsp;cm lank en is [[donkerbruin]] tot swart met kenmerkende nou wit ringe om die kop en lyf. Die tande is naby mekaar en lyk soos klein klippies. Die bontpaling het geen slagtande nie. Die vis is 'n alleenloper, geheimsinnig en mak. Hulle leef in kusrotsriwwe asook aflandige riwwe in water wat van 1 tot 40 m diep is. Die bontpaling vreet [[skaaldier]]e en ander klein rifdiertjies. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bron == * ''The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.'' Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 {{ISBN|978-1-77584-018-3}} == Eksterne skakel == * http://www.fishbase.org/summary/Gymnomuraena-zebra.html {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] [[Kategorie:Kusfauna van Galápagos-eilande]] i35xu49aehr7u7z6rifz1d4mrq0aopr 0 112107 2891534 2889101 2026-04-08T02:20:55Z Stephan1000000 111471 502 2891534 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = NCIS | beeld = [[Lêer:NCIS (TV series) logo 2.jpg]] | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = Aksie<ref>{{cite web |title=About |url=http://www.cbs.com/shows/ncis/about/ |publisher=CBS |access-date=9 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426150038/https://www.cbs.com/shows/ncis/about/ |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />drama<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.thefutoncritic.com/showatch.aspx?id=ncis&view=listings|title=Shows A-Z – ncis on cbs|work=the Futon Critic|accessdate=9 Julie 2016|publisher=Futon Media}}</ref> | formaat = | skepper = Donald P. Bellisario<br />Don McGill | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = [[Mark Harmon]]<br />[[Sasha Alexander]]<br />[[Michael Weatherly]]<br />[[Pauley Perrette]]<br />[[David McCallum]]<br />[[Sean Murray (akteur)|Sean Murray]]<br />[[Cote de Pablo|Coté de Pablo]]<br />[[Lauren Holly]]<br />[[Rocky Carroll]]<br />[[Brian Dietzen]]<br />[[Emily Wickersham]] | beoordelaars = | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = Numeriklab | openingstema = ''NCIS Theme'' | afsluitingstema = ''NCIS Theme'' | komponis = Joseph Conlan<br />Brian Kirk | oorsprongsland = {{vlagland|Verenigde State}} | taal = [[Engels]] | aantal_seisoene = 23 | aantal_episodes = 502 | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger = Donald P. Bellisario<br />Gary Glasberg<br />Shane Brennan <small>(2007–15)</small><br />Chas. Floyd Johnson<br />Mark Horowitz<br />Mark Harmon<br />Frank Cardea<br />George Schenck | vervaardiger = David Bellisario<br />Avery C. Drewe | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = Billy Webb | kamera = | looptydperk = 42–44 minute | maatskappy = Belisarius Productions<br />Paramount Network Television (2003–06)<br />CBS Paramount Network Television (2006–09)<br />CBS Television Studios (2009–present) | verspreider = CBS Television Distribution | netwerk = CBS | beeldformaat = 480i (SDTV)<br />1080i (HDTV) | klankformaat = Dolby Digital 5.1 stereo met klankbeskrywings op sekondêre klank (SAP op analoog) | eerste_lopie = 23 September 2003 – ''hede'' | eerste_uitsending = | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = JAG | opgevolg_deur = NCIS: Los Angeles | verwant = ''JAG''<br />''NCIS: Los Angeles''<br />''NCIS: New Orleans'' | webwerf = http://www.cbs.com/shows/ncis/ | produksiewebwerf = }} [[Lêer:Mark Harmon 1 edit1.jpg|duimnael|links|upright|[[Mark Harmon]]]] [[Lêer:Michael Weatherly (19 September 2008) 7.jpg|duimnael|links|upright|[[Michael Weatherly]]]] [[Lêer:Pauley Perrette (18 October 2009).jpg|duimnael|links|upright|[[Pauley Perrette]]]] '''''NCIS''''' is 'n Amerikaanse misdaad- en dramareeks. Hierdie TV-reeks volg die doen en late van die Amerikaanse Vlootspeurdiens (''Naval Criminal Investigative Service''), 'n regeringsorganisasie wat kriminele aktiwiteite rakende die [[Amerikaanse Vloot]] ondersoek. Die storie is deur Donald Bellisario geskryf en deur [[CBS]] vervaardig. Dit is deur 'n reeks genaamd JAG voorafgegaan en is later met ''NCIS: Los Angeles'' opgevolg. In episode 22 van seisoen 10 word genoem dat [[Afrikaans]] 'n amptelike taal van [[Suid-Afrika]] is. Een van die karakters, Duckie, verklaar dat hy by die [[Universiteit van Pretoria]] gedoseer het, waar die studente hom prof. Eend gedoop het. Toe hy vir 'n Afrikaanse amptenaar "baie dankie" sê, interpreteer sy kollega dit as "''buy a donkey''". 'n Leidraad in 'n ondersoek, "See Reisiger 19", word met behulp van 'n vertaalprogram van Afrikaans in [[Engels]] as "''Sea Voyager''" vertaal, die naam van 'n vragskip wat na [[Kaapstad]] onderweg was, en waarop die laaste tonele van die episode afspeel. == Rolverdeling == * [[Mark Harmon]] as Leroy Jethro Gibbs (spesiale agent en spanleier) * [[Michael Weatherly]] as Antony DiNozzo (spesiale agent) * [[Sasha Alexander]] as Caitlin "Kate" Todd (spesiale agent) * [[Cote de Pablo]] as Ziva David (aanvanklik 'n [[Mossad]]-verbindingsoffisier, later 'n spesiale agent) * [[Sean Murray (akteur)|Sean Murray]] as Timothy "Tim" McGee (spesiale agent) * [[David McCallum]] as Donald "Ducky" Mallard (patoloog) * [[Pauley Perrette]] as Abigail "Abby" Sciuto (forensiese deskundige) * [[Lauren Holly]] as Jenniffer "Jenny" Shepard (direkteur) * [[Rocky Carroll]] as Leon Vance (direkteur) * [[Brian Dietzen]] as Jimmy Palmer (Ducky se assistent) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|NCIS (TV series)}} * [http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Amptelike tuisblad] * {{IMDb title|0364845}} * {{AllMovie titel|295554}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]] dqaeg8pzn7s2sdke1blv30bwbm2oz26 0 113064 2891362 2877372 2026-04-07T15:17:48Z Aliwal2012 39067 [[Rooikruis]] is nou een woord 2891362 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Noodhulpliga''' verleen hulp tydens rampe en ongelukke om die menslike leed te verlig en verskaf opleiding om aan hierdie eise te voldoen. Sy ideale kom nogal ooreen met dié van die [[St. John-ambulansbrigade]] en die [[Rooikruis]]. == Doelstellings == Die eerste doelwit is om die publiek gesondheidsbewus te maak deur belangstelling in 'n gesonde leefwyse aan te wakker. 'n Gees van selfopoffering in diens van die medemens word as noodsaaklik beskou. Daarom moet lede leer om op doeltreffende wyse tydens noodgevalle op te tree. Om hierdie ideale te verwesenlik verskaf die organisasie opleiding en handleidings in volksgesondheid, noodhulp, tuisverpleging, openbare gesondheid, kindersorg, moederkunde en voedingsleer in Afrikaans, Engels, Xhosa, Zulu, Suid-Sotho, Venda en Pedi. Klasse word by fabrieke, kantore en skole aangebied. == Hoofkantoor == Die hoofkantoor van die Liga is in [[Centurion]], maar dit tree landswyd op. Takkantore is in [[Bellville]] en [[Alberton]]. By al drie kantore is noodhulptoerusting te koop. == Geskiedenis == Op inisiatief van George Nezar van die [[ATKV]] en M.C. van Schoor, 'n Afrikaner-kultuurleier en ingenieur by die SAS & H (nou [[Transnet]]), is die Noodhulpliga in April 1935 gestig. Metteryd het dit takke landswyd en in [[Namibië]] gehad. Die aanvanklike doel was om die Afrikaner in sy moedertaal op 'n Christelike grondslag in noodhulp op te lei. By die skryf van die handleidings moes 'n Afrikaanse mediese terminologie geskep word, want Afrikaanse mediese skole het toe nog nie bestaan nie. Die Liga het dus ook so 'n besondere bydrae tot die ontwikkeling van Afrikaans gelewer. Aanvanklik was die Liga Afrikaans en blank, het lede in die openbaar 'n uniform gedra en was dit op 'n semi-militêre lees geskoei. In die beginjare het die lede opgetree onder beskerming van die ATKV, maar vanaf 1943 het dit 'n onafhanklike niewinsgewende organisasie geword. == Leuse == Die leuse op die Liga se wapen lui: “Kennis Liefde Diens”. “In diens van die medemens” is die slagspreuk. == Bibliografie == * Afrikaanse Kultuuralmanak. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge, 1980. {{ISBN|0-620-04543-4}} * Venter, E.A.: 400 leiers in Suid-Afrika oor vier eeue – beskouinge oor vierhonderd leiersfigure in Suid-Afrika sedert die grondlegging. Potchefstroom: Die Skrywer, 1980. {{ISBN|0-620-03622-2}} * firstaidleague.co.za [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 7subdffisdess14un19c9p5qt0o0tan 0 115566 2891590 2474500 2026-04-08T07:39:05Z ~2026-21566-93 205902 2891590 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} '''Zenobia Kock''' is ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]]. == Lewe en werk == Zenobia Anna Susanna Kotzé is op 24 Januarie 1958 op [[Wesselsbron]] gebore as die oudste van drie dogters. Sy word op die plaas Cherabe naby Wesselsbron groot waar haar ouers boer en gaan op die dorp skool, waar sy in 1975 aan Sandveld Sekondêre Skool matrikuleer. Tydens ’n Christelike Studentevereniging [[CSS|(CSV)]] kamp kom sy tot bekering. sy het ook as 'n prostituut gewerk spandeer in 1976 ’n jaar by die Burgerlike Beskermingskollege op [[George]] en studeer dan vanaf 1977 verder aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]. Hier behaal sy in 1979 ’n B.A.-graad en in 1980 ’n B.A. Honneurs-graad in Kommunikasiekunde met die doel om ’n ondersoekende joernalis te word. Daarna werk sy vanaf 1981 tot 1984 as marknavorser by Market Research Africa in Johannesburg, terwyl sy in [[Hillbrow]] en [[Berea]] in woonstelle bly. In 1985 gaan sy saam met ’n vriendin op ’n rugsaktoer deur [[Europa (maan)|Europa]], waar sy om die beurt reis en los werkies doen. Na haar terugkeer in 1986 werk sy weer vir ’n ruk by Market Research Africa en ontmoet in hierdie tyd haar aanstaande predikantman Ben Kock, destyds hulpleraar by die NG Kerk [[Aasvoëlkop]]-gemeente. Hulle trou en haar man aanvaar in 1987 ’n beroep na die NG Sendingkerk (nou Verenigende Gereformeerde Kerk) in [[Colesberg]], waar hulle die plaaslike bruin gemeente van Lowryville bedien. Hulle het een dogter, Coyla. Op Colesberg doen sy behalwe die gewone werk van ’n predikantsvrou ook die boeke vir ’n Educare-sentrum se crèche in die swart woonbuurt. Sy behoort aan ’n leeskring en is ouderling en Sondagskoolonderwyser in die kerk. Later word sy onderwyseres by die Hoërskool Colesberg op die dorp, terwyl sy steeds aktief deelneem aan die gemeenskap se aktiwiteite. So help sy met ’n leesprojek, die maak van goedkoop skoolklere en die stig van ’n skool vir straatkinders waar hulle vaardighede kan aanleer. Sy verhuis vir ’n ruk na [[Skotland]], waar sy haar tweede roman voltooi. By haar terugkeer na Suid-Afrika gaan woon sy in [[Mthatha|Umtata]] in die Transkei. In 2002 tree sy by Woordfees op [[Stellenbosch]] op waar sy uit haar werk voorlees. == Skryfwerk == Op universiteit skaf sy vir haar ’n tweedehandse tikmasjien aan en begin skryf. Haar kortverhale verskyn dan vanaf Maart 1980 periodiek in ''Huisgenoot'', die eerste waarvan “''Die man in haar lewe''” was. ''Huisgenoot'' publiseer ook die verhale “''Swerwersliefde''” in September 1980, “''Die vrou en die jongeling''” in Januarie 1983 en die opvolg hierop in Maart 1984. Tussenin word vele van haar verhale vir publikasie afgekeur, wat haar motiveer om in 1995 die ATKV-Herfsskryfskool in Potchefstroom by te woon. Hier word sy aangemoedig om ’n boek te skryf, wat sy toe ook doen.<ref>Olivier, Fanie “Beeld” 3 Julie 2000</ref>“''Die mense wat so rou is''” beskryf die dood van ’n klein plaasseuntjie en die raaiselagtige verdwyning daarna van ’n konserwatiewe wit plaasvrou, wat ten spyte van haar politieke oortuigings nogtans die lewensomstandighede van haar swart arbeiders verbeter. Die verhaal word vertel vanuit die perspektief van ’n predikantsvrou, Maria Marais, wat betrokke raak en dan leidrade en vermoedens navolg deur die blanke woonbuurt Donkerbos, die bruin woonbuurt Lourentia en die swart woonbuurt Thuthwini. Die ontknoping van die misdaad betrek vier predikante van verskillende denominasies en rassegroepe en bied ’n vernuwende blik op die verhoudings tussen die rasse en skuld, haat en vrede. Dit belig ook die kulture en leefwyse van die verskillende rassegroepe en die onbegrip wat daar tussen hulle heers. Boweal is dit ook ’n opwindende speurverhaal, waar die predikantsvrou geen steen onaangeroer laat om die vermiste vrou op te spoor nie. In 2001 is “''Die mense wat so rou is''” op die kortlys vir die toekenning van die RAU Mardene Marais-prys vir debuutwerk.<ref>Hambidge, Joan “Beeld” 19 November 2012: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2013/01/zenobia-kock-die-kruppel-engel-2012.html</ref>“''Die kruppel engel''”<ref>Schoonraad, Casha-Mae “Rapport” 3 Februarie 2013</ref> is ’n aangrypende jeugroman (wat volwassenes ook sal geniet) oor identiteit, ras, geslag en taal, waar die impak van ongevraagde swangerskappe, armoede, molesterings en die soeke na ’n plek om te behoort ondersoek word. Tina bly op ’n skaapplaas waar haar aanneem-pa ’n skaapwagter is. Sy vermoed haar werklike pa is die boer van Engelsplaas, waar daar ’n engel is. Uiteindelik gee die kreupel padloper Jakob haar die raad om haar werklike pa vir geld te vra. In 2015 verower haar radiodrama “''Die nag van die wyses''” die derde plek in die jaarlikse Sanlam en Radiosondergrense se radiodramakompetisie. Die beoordelaars beskryf dit as ’n “pragtige, poëtiese teks<ref>RSG Plus se webwerf op 30 November 2015: http://www.rsgplus.org/drama/rsg-radiodrama-wenners-aangekondig/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422162646/http://www.rsgplus.org/drama/rsg-radiodrama-wenners-aangekondig/ |date=22 April 2016 }}</ref> Dit is ’n tipe Kersverhaal met heelwat kinkels. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2000 |Die mense wat so rou is |- |2012 |Die kruppel engel |} == Bronnelys == === Boeke === * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  2006 === Tydskrifte en koerante === * Maartens, Maretha “Speurverhaal uit die pienk pastorie” “Vrouekeur” 25 Augustus 2000 === Internet === * Bookslive: http://protea.bookslive.co.za/blog/2013/04/16/die-kruppel-engel-deur-zenobia-kock-by-protea-boekwinkel-bekend-gestel/ * Britz, Elretha Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2001/06/4/8/6.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * LitNet ATKV-Skrywersalbum 30. September 2010: www.litnet.co.za * Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/index.php/protea-outeurs-authors * Rautenbach, Elmari Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/seminaar/zeno.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621140406/http://oulitnet.co.za/seminaar/zeno.asp |date=21 Junie 2017 }} * RSG Plus: http://www.rsgplus.org/drama/rsg-radiodrama-wenners-aangekondig/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422162646/http://www.rsgplus.org/drama/rsg-radiodrama-wenners-aangekondig/ |date=22 April 2016 }} * Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-no2001-87975/ === Ongepubliseerde dokumente === * Kock, Zenobia “Biografiese skets” [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]]  (NALN) Bloemfontein Maart 2001 === Resensies === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Kock, Zenobia}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] nlw8gnbkpbcvnpqg61ngr1luurqh6ar 0 117086 2891369 2881379 2026-04-07T15:19:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891369 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Varkslaai | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Conicosia pugioniformis | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) N.E.Br., (1926) | synonyms =* ''Mesembryanthemum pugioniforme'' <small>L.</small> }} '''Varkslaai'''<ref>ook: varkwortel, snotwortel</ref> (''Conicosia pugioniformis'' (L.) N.E.Br.) is 'n plantjie uit die [[vygies|vygiefamilie]]. == Beskrywing == Dit is 'n plantjie met 'n penwortel wat 50 –100&nbsp;cm lank kan word en blare wat dun en rond is, 15-20 lank kan word en wat grysgroen tot groen van kleur is. Dit het groot geel blomme (8&nbsp;cm in diameter) met talle dunne blomblare.<ref>''Invasive Plants of California's Wildlands'' {{Outeur|Carla C. Bossard, John M. Randall, Marc C. Hoshovsky}}, University of California Press, 2000, {{ISBN|0-520-22547-3}}, {{ISBN|978-0-520-22547-3}} bls. 177</ref> Varkslaai is eetbaar en word in die kombuis, selfs in restaurants gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.whalecottage.com/blog/franschhoek/la-motte-herbs-vegetables-supplying-organic-specialist-produce-to-restaurants/ |title=Whalecotagge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601035002/http://www.whalecottage.com/blog/franschhoek/la-motte-herbs-vegetables-supplying-organic-specialist-produce-to-restaurants/ |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is moontlik 'n gasheerspesie vir die [[nematodes|nematode]] ''Globodera capensis'', wat baie lyk soos die gevreesde en naverwante spesie ''G. rostochiensis'' wat aartappels aantas. Morfologies kan hulle nouliks onderskei word, maar wel met DNS-gebaseerde metodes.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.potatoes.co.za/SiteResources/documents/New%20cyst%20nematode%20poses%20no%20threat.pdf|titel={{Outeur|Rinus Knoetze}} ''New cyst nematode poses no threat to potatoes'', Jan 2014}}</ref> == Verspreiding == Die plant is [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika. In Kalifornië is dit 'n [[indringerplant]] op die strande aan die kus, maar dit is nie baie aggressief nie.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-taxon=Conicosia+pugioniformis|titel=calflora.org}}</ref> == Subspesies == Daar is drie subspesies:<ref name="meadowridge">{{cite web |url=http://meadowridgecommon.blogspot.com/2014/08/new-plant-on-common.html |title=meadowridge common |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226184704/http://meadowridgecommon.blogspot.com/2014/08/new-plant-on-common.html |archive-date=26 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> *''C.p. pugioniformis'' wat van die Kaap tot Vredendal voorkom *''C.p. alborosea'' word in Namakwaland aangetref *''C.p. muiri'' kom in die Suid-Kaap tot Humansdorp voor. == Fotogalery == <gallery> Conicosia pugioniformis.JPG| Conicosiapugioniformis.jpg| Conicosia pugioniformis subsp. pugioniformis 1DS-II 2-1965.jpg Conicosia pugioniformis Flipphi 1.jpg Conicosia pugioniformis Flipphi 3.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|varkslaai}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Conicosia|pugioniformis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] r7fpr49rntx0700dwocf00mqmlkbm1c 0 119951 2891167 2864189 2026-04-07T12:47:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891167 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Kolmanskop |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe= |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Kolmanskop Ghost Town.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Lugfoto van die dorp |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte=100px |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Namibië |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Namibië}} |onderafdelingtipe1=[[Streke van Namibië|Streek]] |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[ǀǀKaras]] |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet=.62.51 |koördinate = {{Koördinate|26|42|14|S|15|13|56|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op= |bevolkingnotas= |bevolking_totaal= |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=[[SAST]] |utcafset=+2 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Kolmanskop''' is 'n spookdorp in die [[Namibwoestyn]] in die suide van [[Namibië]], 10&nbsp;km binnelands vanaf die hawestad [[Lüderitz]]. Dit is vernoem na die transportryer Johnny Coleman, wat tydens 'n sandstorm sy [[ossewa]] verlaat het om langs 'n helling teenoor die nedersetting te skuil.<ref>{{cite web |title=Kolmanskop |url=http://www.namibiatravelcompanion.com/index.php/kolmanskop/ |work=Namibia Travel Companion 2013 |publisher=Namibia Travel Companion |access-date=11 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602051144/http://www.namibiatravelcompanion.com/index.php/kolmanskop/ |archive-date=2 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was eens 'n klein, maar baie ryk myndorpie. Tans is dit 'n gewilde toeristebestemming wat deur Namdeb (Namibië-De Beers) bestuur word. In 1908 ontdek Zacharias Lewala 'n [[diamant]] in die gebied en wys dit aan sy toesighouer, Augustus Stauch, 'n Duitse spoorlyn-inspekteur. Met die besef dat die gebied ryk aan diamante is, het Duitse mynwerkers begin instroom. Kort daarna verklaar die Duitse regering 'n groot gebied as 'n "[[Sperrgebiet]]", en begin om die diamante in die veld te ontgin.<ref>{{cite book |last=Schneider |first=G. |year=2008 |title=Treasures of the Diamond Coast |publisher=MacMillan Education |location=Windhoek |isbn=978-99916-0-968-3 }}</ref> Die eerste mynwerkers het hul nuutgevonde rykdom gebruik om die dorp te bou. Die argitektoniese styl van 'n Duitse dorpie is nagevolg en geriewe en instellings is aangelê, insluitend 'n hospitaal, danssaal, kragstasie, skool, kegel-stegie, teater en sportsaal, casino en ys-fabriek. Die eerste [[X-straal]]-stasie in die suidelike halfrond, asook die eerste [[trem]] in Afrika is opgerig, en die dorp is per spoor met Lüderitz verbind. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die dorp stadig agteruit begin gaan, toe die diamantveld uitgeput begin raak het. In 1928 is van die rykste diamantdraende deposito ooit 270&nbsp;km suid van Kolmanskop (op die strand naby die [[Oranjerivier]]) ontdek. Baie van die dorp se inwoners het die stormloop na die suide gevolg en hulle huise en besittings agtergelaat. Die dorp was uiteindelik in 1954 verlate. Die geologiese kragte van die woestyn het oorgeneem en toeriste kan nou kniediep in sand deur die huise loop. Kolmanskop is veral gewild onder fotograwe wat die natuur se uitwerking op die eens vooruitstrewende dorp wil dokumenteer. As gevolg van die dorp se ligging in die Sperrgebiet moet toeriste 'n permit kry om die dorp te besoek. Permitte kan by die hek in die dorp gekoop word. Toere vertrek daagliks om 09:30 en 11:00 (plaaslike tyd, GMT+2), en om 10:00 op Sondae. == Fotogalery == <gallery> Lêer:01Kolmannskuppe.jpg|Padbord na ''Kolmannskuppe'' (Duitse naam). Lêer:Kolmannskuppe 02.jpg|Verlate huise in Kolmanskop Lêer:Kolmanskop.jpg|Verlate huise. Lêer:Kolmanskop sand.jpg|Sand wat in die huise ingewaai het. Lêer:Minenverwalter Kolmannskuppe.jpg|Huis van die voormalige mynbestuurder. Lêer:Kolmanskop, Namibia (2813283661).jpg|Uitsig oor die dorp. Lêer:Kolmanskop Ghost Town Buildings.jpg|Spookdorp </gallery> == Literatuur == * Noli, Gino: ''Desert Diamonds''. Gino Noli, Plettenberg Bay 2010, {{ISBN|978-0-620-40680-2}}. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Nedersettings in Namibië]] [[Kategorie:Spookdorpe]] ay836u8ss5aged70mdlw6critf181f6 0 122202 2891219 2256068 2026-04-07T13:18:52Z Driante70 110521 2891219 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Tomaso Albinoni | beeld = Tomaso_Albinoni.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = [[8 Junie]] [[1671]] | geboorteplek = [[Venesië]], Republiek Venesië | oorsprong = <!-- Slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1671|6|8|1751|1|17}} | sterfplek = [[Venesië]], Republiek Venesië | genre = [[Barok]] | beroep = [[Komponis]] | instrument = | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Tomaso Giovanni Albinoni''' ([[8 Junie]] [[1671]] – [[17 Januarie]] [[1751]]) was 'n [[Venesië|Venesiese]] [[komponis]] van die [[barok]]tydperk. == Sien ook == * [[Lys van komponiste]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Albinoni, Tomaso}} [[Kategorie:Italiaanse komponiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1671]] [[Kategorie:Sterftes in 1751]] h4c47le63diy3vntpl3ojlzkwwilq67 0 137341 2891549 2709840 2026-04-08T04:55:59Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2891549 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Macrinus |kleur = #ccf |titel = Keiser van die Romeinse Ryk |beeld = MacrinusAE.jpg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Macrinus op 'n munt uit [[Moesië|Moesia Inferior]]. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Regeer |1 = [[217]]-[[218]] |opskrif2 = Volle naam |2 = Marcus Opellius Severus Macrinus |opskrif3 = Gebore |3 = [[164]]/[[165|5]] ([[Caesarea (Mauretania)|Caesarea]] in [[Mauretania]] |opskrif4 = Oorlede |4 = Junie [[218]] [[Akseray|Archelaïs]] |opskrif5 = |5 = |opskrif6 = Voorganger |6 = [[Caracalla]] |opskrif7 = Opvolger |7 = [[Elagabalus]] |opskrif8 = Vorstehuis |8 = [[Severiese dinastie]] |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = <!-- |opskrif11 = Vader |11 = [[Septimius Severus]] |opskrif12 = Moeder |12 = [[Julia Domna]] |opskrif13 = Eggenote |13 = [[Plautilla]]--> |opskrif14 = Kinders |14 = [[Diadumenianus]] |opskrif15 = |15 = }} '''Marcus Opellius Macrinus''' (164? - Junie [[218]]) was keiser van die [[Romeinse Ryk]] van [[11 April]] [[217]] tot [[8 Junie]] [[218]]. Op 8 April 217 nC is Romeinse Keiser [[Caracalla]] vermoor. Marcus Opellius Macrinus het die nuwe keiser geword. Tydens sy 14-maande-bewind het hy twee groot onderskeidings gekry – hy sou nooit Rome as keiser besoek nie, en hy is die eerste keiser wat nooit in die Senaat gedien het nie.<ref name="WorldH"/> Marcus Opellius Macrinus was 'n eerlik, deeglik, hardwerkend man en 'n goeie administrateur. Normaal sou Macrinus egter glad nie keiser geword het nie, want volgens konvensionele standaarde was hy heeltemal ongekwalifiseerd vir die pos.<ref name="UNVR"/> Macrinus was 'n provinsiaal in 164 nC gebore in die provinsie [[Mauretania Caesariensis]] (in moderne [[Algerië]]). Hy het geen familieverband met die Antonyne-dinastie of die familie van [[Septimius Severus]] gehad nie, en was beslis geen bloedverwant nie. In plaas van familie- of politieke verbintenisse, het Macrinus daarin geslaag om deur harde werk en betroubaarheid binne die kring rondom die keiserlike troon te kom. Hy het waarskynlik tot die ''eques'' behoort. 'n klas wat op 'n tyd perde vir Rome se leër voorsien het. <ref name="UNVR"/> Daar is verskeie verhale oor die vroeë jare van Rome se 23ste keiser, insluitend dat hy as 'n koerier en selfs as 'n gladiator gewerk het. Ons kan laasgenoemde as 'n latere laster afreken. Dit doen ook die antieke historikus Cassius Dio wat 'n tydgenoot van Macrinus was en die man se reputasie goed geken het; hy kan hom inderdaad persoonlik ontmoet het.<ref name="UNVR"/> Dit is waarskynlik dat Macrinus se ouers gerespekteerde, kleindorpse maar nie baie ryk mense was nie. Hulle kon nogtans hul seun se opleiding as 'n prokureur betaal .<ref name="UNVR"/> Gelukkig vir Macrinus sou hy bo sy lae geboorte uitstyg en opleiding as prokureur ontvang<ref name="WorldH"/> Min anders is bekend van Macrinus tot die bewind van keiser [[Septimius Severus]] (193 – 211 nC). Plautianus, die bevelvoerder van die [[Pretoriaanse Garde]], het hom as 'n rentmeester benoem. <ref name="WorldH"/> Teen hierdie tyd was Macrinus getroud, met 'n vrou van wie ons net die naam ken, Nonia Celsa, en dit uit 'n onbetroubare bron: die berugte fout-geneigde Historia Augusta. Uiteindelik het Macrinus van keiserlike funksionaris na keiserlike hofdienaar oorgeskakel en 'n reeks poste in die huishouding van Septimius Severus beklee. Toe Severus gesterf het, is Macrinus in beheer geplaas van die finansies van die nuwe mede-keisers, Geta en Caracalla.<ref name="UNVR"/> Lojaal en betroubaar soos hy ook al was, moes Macrinus 'n mate van politieke vermoë gehad het, want hy het nie net sy beskermheer se genadeval oorleef nie, maar het daarna selfs daarin geslaag om bevordering te kry. Hierdie bevordering was na die pos van bestuurder van die belangrike Via Flaminia, een van die hoofpadslagare van [[Italië]].<ref name="UNVR"/> Onder keiser [[Caracalla]] in 212 nC word hy die bevelvoerder van die Garde. Hierdie posisie het hom die geleentheid gebied om onder keiser Caracalla as tweede in bevel teen die Parthiërs in die ooste te dien. Die soms buierige en onvoorspelbare keiser het egter die ambisieuse Macrinus begin vrees, nadat hy gerugte gehoor het dat 'n waarsêer voorspel het dat die bevelvoerder binnekort die keiser sou word. Met die besef dat sy tyd as keiser bedreig is, het Caracalla na bewering die teregstelling van Macrinus beveel. Dit was toe dat die bevelvoerder besluit het hy moet óf die keiser doodmaak óf self doodgemaak word.<ref name="WorldH"/> Toe die keiser wat na die tempel van die maangodin Luna naby [[Carrhae]] gereis het om dit te besoek, het Macrinus die geleentheid aangegryp. Op 8 April 218 nC toe Caracalla langs die pad gestop het om homself te verlig, het een van sy lyfwagte agter hom aangekom met 'n swaard in die hand en die niksvermoedende keiser doodgesteek. Macrinus het met die liggaam van Caracalla na die kamp teruggekeer en beweer dat hy reeds die keiser se moordenaar vermoor het. Caracalla se as is na Rome gestuur en in die Mausoleum van [[Hadrianus]] begrawe. Volgens Herodianus se Geskiedenis van die Romeinse Ryk was die Senaat verheug:<ref name="WorldH"/> {{cquote|...die juigende Senaat het Macrinus al die keiserlike eerbewyse toegewys; die feit is egter dat hulle nie soseer verheug was oor Macrinus se opvolging nie as oor hul eie verlossing van Caracalla. Elke man het gevoel dat hy aan 'n swaard ontsnap het wat oor sy kop gehang het.}} Caracalla was die laaste van sy lyn. Hy was deur die senaat gehaat en het geen erfgenaam aangestel. Daarom het sy dood 'n magsvakuum aan die bokant gelaat. Na 'n paar oorwegings het die weermag besluit om Macrinus te steun bloot omdat hulle aan niemand beter kon dink nie.<ref name="UNVR"/> ==Macrinus as keiser== [[Lêer:Bust of Macrinus - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini - Rome 2016.jpg|duimnael|Macrinus]] Macrinus het die weermag 'n groot bonus gegee met sy toetreding. Dit was noodsaaklik om die welwillendheid van die soldate te verseker, nie die minste nie omdat die ma en tantes van die oorlede Caracalla invloedryk en diep agterdogtig gebly het oor die rol wat Macrinus in die sluipmoord gespeel het.<ref name="UNVR"/> Onmiddellik nadat hy die troon beklim, het Macrinus 'n suiwering begin en baie van die provinsiale goewerneurs vervang, asook enigiemand tereggestel wat sy aanspraak op imperiale mag bedreig. Tydens hierdie suiwering het die nuwe keiser egter baie van diegene in die leër wat lojaal aan [[Caracalla]] was, kwaad gemaak. Sy optrede het ook Septimius Severus se tweede vrou en Caracalla se ma, [[Julia Domna]], woedend gemaak, wat 'n mate van invloed op die troon wou behou. Macrinus het gevoel dat sy 'n bedreiging vir sy gesag kon wees, en het haar beveel om [[Antiogië]] te verlaat. Sy het geweier. In plaas daarvan om gehoor te gee aan die keiser se bevele, en terwyl sy die gevolge van borskanker gely het, het sy haarself doodgehonger. Haar suster Julia Maesa en twee niggies, Julia Soaemias en Julia Mamaea, het belowe om voort te gaan met haar stryd. Gedurende sy eenjarige bewind het Macrinus voortdurend teen die weermag geveg, veral nadat hy baie van die voordele wat deur Caracalla toegeken is, teruggetrek het. Omtrent dieselfde tyd het die Partiërs begin om hul leër te herbou en na die Romeinse posisie op te trek. <ref name="WorldH"/> Dit het voorspelbaar beteken dat toe die Romeine wel die Parthiërs in 'n groot geveg naby Nisibis in 217 nC ontmoet het, Macrinus se bevelvoerders meer daarop ingestel was om ’n nederlaag te vermy as om oorwinning te verseker. Die geveg was 'n gelykop, alhoewel die vyande van Macrinus verkies het om dit as 'n nederlaag te skilder.<ref name="UNVR"/> In plaas daarvan om opnuut te veg, het die keiser toe 'n vredesooreenkoms gekoop, iets wat die keiser en sy leër verder vervreem het.<ref name="WorldH"/> Die Parthiese koning het sy eie probleme gehad, insluitend 'n pruttende burgeroorlog. Hy het Macrinus se aanbod van vrede in ruil vir 'n groot kontantbetaling met blymoedigheid aanvaar en Macrinus toegelaat om sy keuse van kliëntekoning op die troon van Armenië te plaas (hoewel dit onseker is of hierdie kontantbetaling ooit gemaak is).<ref name="UNVR"/> Niks hiervan was goed by die weermag nie. Volgens sommige rekeninge blyk dit dat Macrinus, ooit die pligsgetroue administrateur, besluit het om van sy finansiële verliese uit militêre lone te verhaal. Hy was nie so dwaas om die salaris van dienende soldate te sny nie, maar hy het die beginsalaris vir nuwe rekrute verlaag.<ref name="UNVR">{{cite web|url=https://www.unrv.com/decline-of-empire/macrinus.php|publisher=UNRV|title=Macrinus}}</ref> Herodianus het geskryf<ref name="WorldH"/> {{cquote|...omstandighede het hul irritasie vermeerder, terwyl hulle steeds in tente woon en soms 'n tekort aan voorrade in 'n vreemde land, al het dit gelyk of 'n toestand van vrede bestaan, het hulle verlang om terug te keer na hul gewone stasies. Toe hulle Macrinus se luuksheid en laksheid sien, het hulle in opstand gekom en bitterlik oor hom gepraat en selfs vir 'n dun verskoning gebid om van hierdie ergernis ontslae te raak.}} Die weermag sou binnekort hul wens vervul kry.<ref name="WorldH"/> Met ontevredenheid in die weermag aan die toeneem en baie wat steeds treur oor die dood van Julia Domna, het Julia Maesa die geleentheid aangegryp om 'n jong veertienjarige seun genaamd Varius Avitus Bassianus (haar kleinseun) as die regmatige erfgenaam van die keiserlike troon te paradeer. As die afstammeling van die hoëpriester van die songod Elegabal, is hy "deur god gekies" as die wettige opvolger. Gerugte het die rondte gedoen dat hy die buite-egtelike seun van Caracalla was, en om sy aanspraak verder te verhoog, is sy naam aan die voormalige keisers [[Markus Aurelius|Marcus Aurelius]] en Antonius Pius gekoppel.<ref name="WorldH"/> ==Ballingskap en Dood== Met ondersteuning van die weermag is hierdie jong man, wat as [[Elagabalus]] bekend sou word, die kamp by Raphanaea ingesmokkel, en op 18 Mei 218 CE het die Derde Galliese Legioen hom tot keiser uitgeroep. <ref name="WorldH">{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/Macrinus/|publisher=World History|title=Macrinus|year=2013}}</ref> Met 'n rebelle-leër wat na Antiogië opruk, en meer mans wat daagliks oorloop, moes Macrinus veg vir sy lewe. Op 8 Junie 218 nC het hy die rebelle in 'n geveg ontmoet, en ten spyte van meer ervare troepe en voortreflike bevelvoerders, is sy ongemotiveerde en gedemoraliseerde leër deeglik verslaan.<ref name="UNVR"/> == Sien ook == * [[Lys van Romeinse keisers]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mense in die 2de eeu]] [[Kategorie:Mense in die 3de eeu]] [[Kategorie:Romeinse keisers]] [[Kategorie:Sterftes in 218]] qs1l9z6ve297n2cdhzjhmswskegf2vc 0 138780 2891400 2881017 2026-04-07T16:09:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891400 wikitext text/x-wiki Die '''Van Heerden-gedenknaald''' by [[Vanwyksdorp]] in die [[Klein Karoo]] herdenk kapt. B.M. van Heerden, die distrikskommandant van polisie op [[Oudtshoorn]], wat daar in die uitvoering van sy pligte gesneuwel het. Piet Matthyse, ‘n 37-jarige man met ‘n lang misdaadgeskiedenis, van die [[Ladismith]]-omgewing was ‘n voortvlugtige voor die gereg. In sy omswerwinge vanaf [[Johannesburg]] terug na die vir hom bekende Klein Karoo het hy op ‘n plaas by [[Willowmore]] ‘n geweer en ammunisie gesteel en op 22 Desember 1946 op ‘n plaas in die [[George]]-distrik ‘n egpaar koelbloedig vermoor. Op Maandag 30 Desember 1946 het ‘n soekgeselskap vir Matthyse teengekom. In die vuurgeveg het Van Heerden omgekom en is twee konstabels gewond. Matthyse het ook gewond geraak en boonop het sy geweer geweier. Hy is in Oktober 1947 in die rondgaande hof in Oudtshoorn ter dood veroordeel. Hierdie gedenkteken lê afgeleë, naamlik aan die oostekant van die R327-pad en enkele kilometers suid van Vanwyksdorp. (Die R327 verbind die N2 by [[PetroSA]] wes van [[Mosselbaai]] en die R62 wes van [[Ladismith]] via die [[Du Plessispas]], [[Herbertsdale]], die [[Gouritsrivier]], die [[Cloetespas]] en Van Wyksdorp.) == Bibliografie == *Britz, André: Vanwyksdorp – notule van ‘n nostalgiese reis deur die tyd. Vanwyksdorp, 2011. {{ISBN|978-0-620-49821-0}} *Lötter, Daniël: Die grootpad is 'n grondpad - 'n koffiekuier by Karoomense. Pretoria: Protea Boekhuis, 2020. {{ISBN|978-1-4853-1116-4}} *van Waart, Sue: Swartberg en sy mense. Pretoria: J.P. van der Walt, 1989. {{ISBN|0-7993-1472-2}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 4wf6521pax6sti1btegr68chwwaprou 1 163661 2891582 2846245 2026-04-08T07:06:05Z Aliwal2012 39067 Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2027 2891582 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 16 |jaar = 2027 }} == Nota == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb help met die nota. Die kop wil nie meer nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:30, 26 Augustus 2025 (UTC) :Die probleem is met die <nowiki>{{sfn}}</nowiki> sjablone. Dit is 'n verkorting om 'n verwysing te skep. En mens kan dit nie binne 'n <ref> etiket gebruik nie. Op die Engelse bladsy doen hulle dit so, al sê hulle dokumentasie dat hulle nie kan nie. Dalk het hulle die sjabloon verbeter sodat dit so kan werk. :Ek het nie op die oomblik 'n maklike oplossing nie. Miskien kan @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] help as hy tyd/energie het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 9 September 2025 (UTC) [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 9 September 2025 (UTC) ::Ek het nou ons sjablone met enwiki gesinkroniseer. Kyk asb. dat dit nie iets elders breek nie? Dit lyk of dit die probleem op hierdie bladsy oplos, maar nou is daar 'n nuwe rooi boodskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 9 September 2025 (UTC) :::Rol hierdie wysigings terug indien daar te veel probleme is: [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Footnotes&diff=prev&oldid=2836567] [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:SfnRef&diff=prev&oldid=2836566] – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:38, 9 September 2025 (UTC) ::::: Dankie, stadig maar seker kom ons daar! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:50, 9 September 2025 (UTC) {{verwysings}} == Aquarius == {{ping|BurgertB}}, in die Engelse weergawe sê hulle: ''Aquarius, the bringer of water''. Ek vertaal dit eerder as ''die draer van water''. Jou mening asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:23, 3 September 2025 (UTC) :Ek sou sê "draer" is reg, ja. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:28, 4 September 2025 (UTC) == Selenologiese inspeksie == {{ping|BurgertB}}, hoe sal jy die vertaal: ''Perform selenological inspection, survey, and sampling of materials in a..''? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:13, 5 September 2025 (UTC) == Oudiolêer == {{ping|Rooiratel|BurgertB|Pynappel}}, is dit moontlik om die Oudiolêer beter te laat uitstaan? Loer asb na die Engelse artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:49, 8 September 2025 (UTC) == Apollo 15 postal covers incident == {{ping|BurgertB|Aliwal2012}}, hoe gaan ons dit in Afrikaans noem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:44, 26 September 2025 (UTC) :Apollo 15- poskoevertevoorval --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:11, 13 Oktober 2025 (UTC) 14ig35lwdmw6jfo30ha7l9tnclt1214 2891589 2891582 2026-04-08T07:32:12Z Aliwal2012 39067 2891589 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 16 |jaar = 2026 }} == Nota == {{ping|Rooiratel}}, kan jy asb help met die nota. Die kop wil nie meer nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:30, 26 Augustus 2025 (UTC) :Die probleem is met die <nowiki>{{sfn}}</nowiki> sjablone. Dit is 'n verkorting om 'n verwysing te skep. En mens kan dit nie binne 'n <ref> etiket gebruik nie. Op die Engelse bladsy doen hulle dit so, al sê hulle dokumentasie dat hulle nie kan nie. Dalk het hulle die sjabloon verbeter sodat dit so kan werk. :Ek het nie op die oomblik 'n maklike oplossing nie. Miskien kan @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] help as hy tyd/energie het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 9 September 2025 (UTC) [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:44, 9 September 2025 (UTC) ::Ek het nou ons sjablone met enwiki gesinkroniseer. Kyk asb. dat dit nie iets elders breek nie? Dit lyk of dit die probleem op hierdie bladsy oplos, maar nou is daar 'n nuwe rooi boodskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 9 September 2025 (UTC) :::Rol hierdie wysigings terug indien daar te veel probleme is: [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Footnotes&diff=prev&oldid=2836567] [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:SfnRef&diff=prev&oldid=2836566] – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:38, 9 September 2025 (UTC) ::::: Dankie, stadig maar seker kom ons daar! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:50, 9 September 2025 (UTC) {{verwysings}} == Aquarius == {{ping|BurgertB}}, in die Engelse weergawe sê hulle: ''Aquarius, the bringer of water''. Ek vertaal dit eerder as ''die draer van water''. Jou mening asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:23, 3 September 2025 (UTC) :Ek sou sê "draer" is reg, ja. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:28, 4 September 2025 (UTC) == Selenologiese inspeksie == {{ping|BurgertB}}, hoe sal jy die vertaal: ''Perform selenological inspection, survey, and sampling of materials in a..''? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:13, 5 September 2025 (UTC) == Oudiolêer == {{ping|Rooiratel|BurgertB|Pynappel}}, is dit moontlik om die Oudiolêer beter te laat uitstaan? Loer asb na die Engelse artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:49, 8 September 2025 (UTC) == Apollo 15 postal covers incident == {{ping|BurgertB|Aliwal2012}}, hoe gaan ons dit in Afrikaans noem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:44, 26 September 2025 (UTC) :Apollo 15- poskoevertevoorval --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:11, 13 Oktober 2025 (UTC) fb6po94n3lf07vb1i704pw25hc71gcn 0 206299 2891316 2620112 2026-04-07T15:01:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891316 wikitext text/x-wiki '''Sagtevrugte''' is [[vrug]]te van [[bladwisselend]]e bome. Dit sluit [[appel]]s, [[pere]], [[appelkose]], [[perske]]s, [[nektarien]]s, [[pruim]]e en [[pruimedant]]e, [[kersie]]s, [[tafeldruiwe]] en gedroogde [[druiwe]] in, aldus die Suid-Afrikaanse sagtevrugtebedryfliggaam Hortgro. Sagtevrugte kom voor in die beskutte valleie van die [[Wes-Kaap]], in die Oos-[[Vrystaat]], [[Limpopo]], [[Noord-Kaap]], [[Mpumalanga]] en [[Gauteng]]. In 2017 was daar 2 231 vrugteboere in die Suid-Afrikaanse sagtevrugtebedryf en hulle benut 79 912 hektaar. Die land is onder die top-10-lande wat betref die produksie van pere en onder die top-20-lande vir die produksie van appels, appelkose, perskes, nektariens en pruime in die wêreld. Die verbouing van sagtevrugte is gekoppel aan die seisoene en boere sorg dat die vrugteboorde versorg en die beproeiingstelsels goed beplan word. Die bome moet in die winter gesnoei word en goeie snoeipraktyke lei tot vrugte van beter gehalte. Soorte: * Appels en pere staan bekend as kernvrugte. * Pruim, perskes, appelkose en nektariens staan bekend as steenvrugte. Hulle word meestal gebruik in die inmaakbedryf en vir die verwerking tot droëvrugte. * Druiwe Hortgro is Suid-Afrika se sagtevrugtebedryfsliggaam. Dit was al onder verskeie name bekend, onder meer tot in 2013 as die SA Sagtevrugte-Produsentetrust.<ref>[https://www.hortgro.co.za/history/ "History". Amptelike webtuiste van Hortgro]</ref> In 2008 het die verbouing van sagtevrugte werk aan meer as 100&nbsp;000 mense (met meer as 400&nbsp;000 afhanklikes) verskaf.<ref>{{Cite web |url=http://www.mieliestronk.com/vrugtesa.html |title=Sagtevrugte vir die wêreld |access-date=11 Januarie 2022 |archive-date= 7 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507140750/http://www.mieliestronk.com/vrugtesa.html |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * Die Burger, 12 Oktober 2018 * Die Burger, 30 Oktober 2020 [[Kategorie:Vrugte]] 0cl6l4mwm7rid0z7tj30xz3pxf8i5u4 0 207672 2891455 2777070 2026-04-07T16:42:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891455 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Corey Burton | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Corey Gregg Weinberg | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1945|1|1}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 196501–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0123553 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Corey Burton''' (gebore 1 1 1945) is 'n [[Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Transformers: The Movie'' (1986), ''Hercules'' (1997), en ''Atlantis: The Lost Empire'' (2001). == Filmografie == === Rolprente === * 1940: ''Fantasia'' * 1983: ''Horizons'' * 1986: ''The Transformers: The Movie'' * 1986: ''I Am Joe's Ear'' * 1994: ''King of the 'B's'' * 1996: ''The Hunchback of Notre Dame'' * 1997: ''Hercules'' * 1998: ''Paracycling'' * 1998: ''Skating the Half Pipe'' * 1999: ''The Cat in the Hat: The Ride'' * 2001: ''Atlantis: The Lost Empire'' * 2002: ''Peter Pan II: Return to Neverland'' * 2004: ''Proteus: A Nineteenth Century Vision'' * 2014: ''The Marvel Experience'' === Televisiereekse === * 1984: ''The Transformers'' * 1985: ''Adventures of the Gummi Bears'' * 1985: ''Galtar and the Golden Lance'' * 1985: ''Robotix'' * 1988: ''Chip 'n' Dale Rescue Rangers'' * 1991: ''Those Who Dare'' * 1991: ''James Bond Jr.'' * 1992: ''Goof Troop'' * 1992: ''Raw Toonage'' * 1993: ''Mighty Max'' * 1993: ''Bonkers'' * 1994: ''Ranger Smith'' * 1995: ''The Sylvester & Tweety Mysteries'' * 1995: ''Timon & Pumbaa'' * 1996: ''Quack Pack'' * 1997: ''R.F.K.'' * 1997: ''Sing Me a Story with Belle'' * 1998: ''Toonsylvania'' * 1999: ''Mickey Mouse Works'' * 1999: ''Mike, Lu & Og'' * 1999: ''The Woody Woodpecker Show'' * 2000: ''Buzz Lightyear of Star Command'' * 2001: ''House of Mouse'' * 2003: ''Star Wars: Clone Wars'' * 2004: ''Hi Hi Puffy AmiYumi'' * 2006: ''Squirrel Boy'' * 2006: ''Mickey Mouse Clubhouse'' * 2007: ''Transformers: Animated'' * 2008: ''Star Wars: The Clone Wars'' * 2008: ''The Secret Saturdays'' * 2009: ''Disney's Haunted Holidays; Tales of Two Cities'' * 2011: ''Thundercats'' * 2011: ''Jake and the Never Land Pirates'' * 2013: ''Wander Over Yonder'' * 2013: ''Mickey Mouse'' * 2015: ''Niko and the Sword of Light'' * 2015: ''Future-Worm!'' * 2017: ''Chip 'n Dale's Nutty Tales'' === Televisierolprente === * 1986: ''G.I. Joe: Arise, Serpentor, Arise!'' * 1986: ''DTV Valentine'' * 1989: ''Chip 'n' Dale's Rescue Rangers to the Rescue'' * 1989: ''Chip 'n' Dale's Excellent Adventures'' * 1990: ''Outer Bounds'' * 1991: ''First Flight'' * 1991: ''Lifestyles of the Rich and Animated'' * 1992: ''The Natural World'' * 1993: ''B.A.S.E. Jumpers'' * 1994: ''Adventures in Diving'' * 1994: ''Snow Monkeys'' * 2000: ''Rat Bastard'' * 2003: ''Saints Preserved'' * 2011: ''History of the World in 2 Hours'' === Video's === * 1985: ''Robotix'' * 1986: ''Disney Sing-Along-Songs: Zip-a-Dee-Doo-Dah'' * 1987: ''Disney Sing-Along-Songs: Heigh-Ho'' * 1987: ''Disney Sing-Along-Songs: The Bare Necessities'' * 1988: ''Disney Sing-Along-Songs: You Can Fly'' * 1989: ''Disney Sing Along Songs: 101 Notes of Fun'' * 1990: ''Disney Sing-Along-Songs: Disneyland Fun'' * 1990: ''Disney Sing Along Songs: I Love to Laugh!'' * 1990: ''Disney Sing-Along-Songs: Under the Sea'' * 1992: ''Disney Sing-Along-Songs: Be Our Guest'' * 1992: ''Sinbad'' * 1992: ''Aladdin'' * 1993: ''Disney Sing-Along-Songs: Friend Like Me'' * 1994: ''The Making of 'Bambi''' * 1994: ''The Making of 'Three Caballeros''' * 1994: ''Disney Sing-Along-Songs: Circle of Life'' * 1994: ''A Day at Disneyland'' * 1995: ''Disney Sing-Along-Songs: Colors of the Wind'' * 1995: ''Spot's Magical Christmas'' * 1996: ''Ellen's Energy Adventure'' * 1996: ''Disney's Greatest Video Volume 1'' * 1996: ''The Making of 'Sleeping Beauty''' * 1996: ''The Best of Roger Rabbit'' * 1996: ''Around the World with Timon & Pumbaa'' * 1996: ''Dining Out with Timon & Pumbaa'' * 1997: ''The Making of 'Cinderella''' * 1997: ''Walt Disney's 'The Jungle Book': The Making of a Musical Masterpiece'' * 1997: ''Snow White: The Making of a Masterpiece'' * 1997: ''Disney Sing-Along-Songs: Zero to Hero'' * 1997: ''You Can Fly!: The Making of Walt Disney's Masterpiece 'Peter Pan''' * 1997: ''The Story Behind Walt Disney's 'Fun and Fancy Free''' * 1997: ''Bambi: The Magic Behind the Masterpiece'' * 1997: ''On Holiday with Timon & Pumbaa'' * 1998: ''The Spirit of Mickey'' * 1998: ''The Making of 'Winnie the Pooh''' * 1998: ''Disney Sing-Along-Songs: Honor to Us All'' * 1998: ''Disney Sing Along Songs: Happy Haunting'' * 1999: ''Hercules: Zero to Hero'' * 2000: ''The Story Behind 'Toy Story''' * 2000: ''Spot's Musical Adventures'' * 2001: ''The Wacky Adventures of Ronald McDonald: Have Time, Will Travel'' * 2002: ''Cinderella II: Dreams Come True'' * 2002: ''The Many Adventures of Winnie the Pooh: The Story Behind the Masterpiece'' * 2005: ''Tom and Jerry Blast Off to Mars!'' * 2005: ''Inside Walt's Story Meetings'' * 2005: ''Disney Channel Holiday'' * 2005: ''Once Upon a Halloween'' * 2005: ''Tom and Jerry Blast Off to Mars!: Blasting Off'' * 2007: ''Mickey's Great Clubhouse Hunt'' * 2007: ''Disney Princess Enchanted Tales: Follow Your Dreams'' * 2009: ''Mickey's Adventures in Wonderland'' * 2009: ''The Headmasters: Voicing the Robots in Disguise'' * 2014: ''JLA Adventures: Trapped in Time'' * 2015: ''101 Dalmatians: The Further Adventures of Thunderbolt'' * 2016: ''Quentin Tarantino's Suicide Squad'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0123553|Corey Burton}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Burton, Corey}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] t1g9krgqchg02jqcowbj29qr7oe25ew 0 227502 2891086 2858109 2026-04-07T12:14:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891086 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Filloksera | image = Dactylosphaera vitifolii MKL Bd. 13 1890 (128905688).jpg | image_width = 200px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Hemiptera]] | subordo = [[Sternorrhyncha]] (was Homoptera) | superfamilia = [[Phylloxeroidea]] | familia = [[Phylloxeridae]] | genus = '''''Daktulosphaira''''' | genus_authority = Shimer, 1866<ref>Shimer. 1866. The Prairie Farmer 18:36</ref> | species = '''''vitifoliae''''' | binomial = ''Daktulosphaira vitifoliae'' | binomial_authority = (Fitch 1855) | synonyms = }} '''Filloksera''' is 'n wingerdsiekte wat deur die druifluis ''Phylloxera vastatrix'' veroorsaak word. Die luise teer op die wortels van die wynstok ''[[Vitis vinifera]]'' waardeur die [[plant]] mettertyd sterf. == Plaag == Die luis filloksera is 'n mikroskopies klein [[insek]]. Dit is eiervormig en dof geel tot bruin van kleur. Dit het 'n komplekse lewenssiklus van tot 18 fases waarin die luise in die laaste fase wegvlieg en versprei. Gevleuelde eksemplare se vleuels is twee maal so lank as hul liggaam. Die pote en spriete van die luis is kort en skaars sigbaar. Hulle leef op die wortels en blare van die wingerdplant. In die wortels veroorsaak dit 'n vervorming. 'n Gevolglike swaminfeksie sny die vloei van die sappe van die wortels na die blare af. Die groei van die plant in die somermaande stop gouer as by gesonde plante en die kleur van die blare verander na 'n dowwe groen en later na geel. Mettertyd sterf die wingerdplant. == Geskiedenis == Engelse plantversamelaars het 'n wingerdstok besmet met filloksera uit [[Noord-Amerika]] ingevoer. Aan die ooskus van die VSA is die [[inheems]]e wingerde weerstandig teen die luis. Daarteenoor is die Europese wyndruif ''Vitis vinifera'' juis weer baie vatbaar vir die luis. Laat in die 19de eeu vernietig filloksera byna alle wingerde in [[Europa]]. Dit versprei vinnig oor die hele vasteland. Veral [[Frankryk]] word swaar getref en duisende mense verloor hul werk. == Enting == Omvangryke navorsing is onderneem om 'n metode te vind om die filloksera te smoor en die verspreiding teen te gaan. Geen doeltreffende bestrydingsmiddel is al gevind nie. Alle pogings om die lewenssiklus van die luis te onderbreek, het misluk, want die plantluis is uiters aanpasbaar aan veranderinge en op geen stadium is 'n volgende fase afhanklik van die voorafgaande fase vir sy voortplanting nie. Die kruising van die Europese wyndruif met die weerstandige Amerikaanse druif was geen sukses nie, want die Amerikanse druif het 'n smaak wat nie vir die Europeërs aanvaarbaar is nie. Beroking met [[koolstofdioksied]] e.a. middels was onsuksesvol. So ook was die bespuiting van aangetaste plante met [[petroleum]] of die gebruik van allerlei ander doepas nie geslaagd nie. Die enigste oplossing was om die Europese wingerdplante te ent op die wortelstokke van die weerstandige Amerikaanse spesies ''Vitis berlandieri'', ''V. ripara'' of ''V. rupestris''. Dit was 'n groot sukses en met reg kan gesê word dat as die Amerikaanse wortelstokke nie beskikbaar was nie, sou die wynbedryf gevestig op die ''V. vinifera'' vandag nie meer bestaan het nie. Wel word beweer dat wyn vervaardig van druiwe geoes van 'n geënte wingerdstok net nie dieselfde kwaliteit het as wyn van druiwe afkomstig van 'n wingerdstok wat op sy eie wortels gegroei het. Wingerde in die staat [[Washington]], [[Chili]], [[Ciprus]] en die grootste deel van [[Australië]] is nie deur die luis aangeval nie. Daar is bevind dat 'n hoë persentasie sand in die grond die verspreiding van die luis teenwerk. == Suid-Afrika == Aanvanklik was die wynboere en die regering nie baie bekommerd dat die swam filloksera hier sal uitslaan nie. Die [[Thomas Scanlen|Scanlen]]-regering het egter tot 'n val gekom weens hul traakmynieagtige houding oor die gevaar van die pes. Tog is mettertyd maatreëls getref om die moontlike invoer en verspreiding daarvan teen te gaan. Waarskynlik is filloksera reeds in 1873 na die [[Kaapkolonie]] gebring. Op 2 Januarie 1886 is dit in [[Mowbray]] ontdek, dieselfde maand nog naby [[Stellenbosch]] en kort daarna op [[Constantia]] en die [[Helderberg]]. Tot 1896 is honderdduisende wynstokke in Suid-Afrika dood. Ten spyte hiervan het Suid-Afrikaanse wyn nog 'n goue medalje op die wêreldtenstoonstelling van 1889 in [[Parys]] ontvang. Die wynboere het groot skade gely, want ou wingerdstokke is uitgehaal en verbrand. Verskeie het bankrot gespeel. Die Cloete-familie het noodgedwonge hul familieplaas Constantia aan die staat verkoop. Die nuwe regering onder [[C.J. Rhodes]] het alles in hul vermoë gedoen om die plaag en sy verspreiding teen te gaan: inspekteurs is aangestel, kwarantynmaatreëls en invoerbeheer is ingestel. Maar niks het gehelp nie. Suid-Afrikaanse geleerdes soos o.a die koloniale inspekteur vir wingerdbou, [[Louis Albert Péringuey]] en die direkteur van die [[Suid-Afrikaanse Museum]], [[Roland Trimen]], is selfs oorsee om kennis oor bestrydingsmaatreëls in te win. Die staat het kwekerye in die [[Paarl]], Stellenbosch, [[Worcester]], [[Oos-Londen]] en [[Fort Cunynghame]] gevestig om die boere by te staan. Later verskaf die Rhodes-regering Amerikaanse wortelstokke aan die wynboere om die krisis te verlig. Dit was ook in Suid-Afrika die oplossing vir die krisis. Die bedryf herstel so goed dat dit binne enkele jare lei tot 'n oorproduksie en die stigting van die [[KWV]]. Met 'n tweede uitbraak van filloksera rondom 1912 was die skade ook groot. Ook het die hele filloksera-ramp tot gevolg gehad dat boere begin het met die verbouing van ander landbouprodukte, soos [[sagtevrugte]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * Hughes, David en Phyllis Hands en John Kench: The complete book of South African wine. Kaapstad: Struik, 1991. {{ISBN|0-86977-636-3}} * Nel, Anton:: The history of the oldest rootstock mother block in South Africa. www.wineland.co.za * Opperman, D.J. (red.): Gees van die wingerd. Kaapstad: Human & Rousseau, 1968. * Steyn, Tisha: Filloksera nie dood, dit sluimer net. In: Landbou. Die Burger, 24 September 2021. * van Zyl, D.J.: Vineyards and wine and history. wine.wosa.co.za == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Daktulosphaira vitifoliae}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Insekte]] [[Kategorie:Wynbou]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] 2kfvx8dfuqdsy8ipkrncnbx0fg2fg6a 0 250177 2891469 2618159 2026-04-07T17:08:34Z Jcb 223 2891469 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Arensky Anton Postcard-1910.jpg|duimnael|250px|regs|Anton Arenski, 1895]] '''Anton Stepanovich Arenski''' ([[Russies]]: Анто́н Степа́нович Аре́нский); (12 Julie [O.S. 30 Junie] 1861 – 25 Februarie [O.S. 12 Februarie] 1906) was 'n [[Russiese]] [[komponis]] van [[Romantiek|Romantiese klassieke musiek]], 'n [[pianis]] en 'n professor van musiek. Hy is veral bekend om sy Klaviertrio in D mineur, Op 32. ==Biografie== Arenski was gebore in 'n gegoede gesin in [[Novgorod]], [[Rusland]]. Hy het oor 'n musikale aanleg beskik en reeds teen die ouderdom van nege jaar 'n aantal liedere en klavierstukke gekomponeer. Hy het in 1879 saam met sy moeder en vader na [[Sint Petersburg]] getrek waar hy komposisie by die Sint Petersburg Konservatoria studeer het saam met Nikolai Rimski-Korsakof. Nadat Arenski in 1882 van die Sint Petersburg Konservatoria gegradueer het, is hy as professor by die Moskouse Konservatoria aangestel. Van sy studente daar was [[Aleksander N. Skriabin]], [[Sergei Rachmaninoff]] en Alexander Gretchaninov. Arenski het in 1895 na Sint Petersburg as die direkteur van die Keiserlike Koor teruggekeer. Hy is deur [[Mili Balakiref]] vir die pos aanbeveel. Hy het in 1901 uit die posisie afgetree, en voortaan van 'n gemaklike pensioen gelewe en sy oorblywende tyd as pianis, dirigent en komponis spandeer. Arensk is op die ouderdom van vier-en-veertig jaar aan [[tuberkulose]] in 'n sanatorium in [[Kirillovskoye, Leningrad Oblast|Perkjärvi]] oorlede, in wat toe die die Russies-geadministreerde Hertogdom van Finland was. Terwyl min bekend is oor sy private lewe, beweer Rimski-Korsakof dat drank en dobbel sy gesondheid aangetas het.<ref>Nikolai A. Rimski-Korsakov, ''Moei muzikal'noy zhizni, 1844-1906''. Sint Petersburg 1909 ([http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/c/ca/IMSLP41485-PMLP52433-MaVieMusicale.pdf Vertaling in Frans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417042941/http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/c/ca/IMSLP41485-PMLP52433-MaVieMusicale.pdf |date=17 April 2016 }})</ref> Arenski was in die Tikhvin Begraafplaas begrawe. Die [[Antarktika|Antarktiese]] Arenski Gletser is na hom vernoem. ==Musiek== [[Pjotr Tsjaikofski]] het ongetwyfeld die grootste invloed op Arenski se musiek gehad. Die persepsie dat Arenski 'n gebrek aan 'n kenmerkende persoonlike styl gehad het, het tot die verwaarlosing van sy musiek gely, alhoewel 'n groot aantal van sy werke in onlangse jare opgeneem is. Die ''Variasies op 'n Tema van Tsjaikofski'' vir strykorkes Op. 35a, wat van die stadige beweging van Arenski se 2de strykkwartet rangskik is, en gebaseer is op een van Tsjaikofski se Liedere vir Kinders, Op. 54; en sy Klaviertrio in D mineur is veral gewild. Arenski was miskien op sy beste gewees in kamermusiek, vir welke genre hy twee strykkwartette, twee klaviertrios en 'n klavierkwintet geskryf het. ==Geselekteerde werke== ===Opera=== *''Сон на Волге'' (''Son na Volge''/''Droom op die Volga''), Op. 16 (1888), libretto deur Anton Arenski na Alexander Ostrovski se toneelstuk ''Voyevoda'', premiere: 2 Januarie 1891 [OS 21 Desember 1890], [[Moskou]], Bolshoi Teater *''Рафаэль'' (''Rafael''), Op. 37 (1894), libretto deur A. Kryukov, premiere: 6 Mei [OS 24 April], 1894, [[Moskou]], Konservatoria *''Наль и Дамаянти'' (''Nal' i Damayanti'' / ''Nal and Damayanti''), Op. 47 (1903), na die [[Indië|Indiese]] epog "[[Mahabharata]]", libretto deur Modest Iljitsj Tsjaikofski na die roman deur [[Vasily Zhukovsky]], premiere: 22 Januarie [OS 9 Januarie], 1904, [[Moskou]], Bolshoi Teater) ===Ballet=== *''Egiptiese Nagte'' ([[Russies]]:«Египетские ночи») ook bekend as ''Une Nuit d'Égypte'' of ''Nuits égyptiennes'' (1900). Divertissement-Ballet in een deel. Oorspronklik vir die Keiserlike Ballet, Sint Petersburg gekomponeer. Choreografie deur [[Lev Ivanov]]. Produksie nooit plaasgevind as gevolg van die afsterwe van die choreograaf voor die voltooiing daarvan. **herlewing deur [[Mikhail Fokine]] vir die Keiserlike Ballet. Keiserlike Mariinsky Teater, 8 Maart 1908 (OSD); 24 Februarie 1908. **herlewing deur Mikhail Fokine as Cléopâtre vir die [[Ballets Russes]]. Théâtre du Châtelet, Parys, 2 Junie 1909. Bykomende musiek deur Alexander Glazoenof, [[Mikhail Glinka]], [[Modest Moessorgski]], [[Nikolai Rimski-Korsakof]], Sergei Taneyev, en Nikolai Tcherepnin. ===Werke vir Orkes=== {{listen|filename=Wiki_naxos_8.570526_01_05.ogg|title=Pamyati Suvorova (To the Memory of Suvorov) (1900)|description=Performed by<br/>Russian Philharmonic Orchestra<br/>Yablonsky, Dmitry (Conductor)<br/>Met vergunning van [[Naxos Plate-etiket|NAXOS]]|format=[[Ogg]]}} *Klavierconcerto in F mineur, Op. 2 (1881) *Simfonie No. 1 in B mineur, Op. 4 (1883) *Suite No. 1 in G mineur, Op. 7 (1885) *Intermezzo in G mineur, Op. 13 (1882) *Simfonie No. 2 in A majeur, Op. 22 (1889) *Suite No. 2 'Silhouette', Op. 23 (oorspronklik vir 2 klaviere, 1892) *Suite No. 3 'Variasies in C majeur', Op. 33 (oorspronklik vir 2 klaviere, 1894) *Variasies op 'n Tema van Tsjaikofski, Op. 35a, vir strykorkes (1894) *Fantasie op Temas van Ryabinin, Op. 48, vir klavier en orkes (1899), ook bekend as Fantasie op Russiese volksliedere *Concerto vir Viool en Orkes in A mineur, Op. 54 (1891) *Pamyati Suvorova (Ter herinnering aan Alexander Suvorov, 1900) ===Kamermusiek=== *Strykkwartet No. 1 in G majeur, Op. 11 (1888) *Serenade, Op. 30, No. 2, vir viool en klavier *Klaviertrio No. 1 in D mineur, Op. 32 (1894) *Strykkwartet No. 2 in A mineur, Op. 35, geskryf vir die standaard strykkwartet besetting, of vir viool, altviool en twee tjellos (1894) *Klavierkwintet in D majeur, Op. 51 (1900) *Twee Stukke, Op. 12, vir tjello en klavier *Vier Stukke, Op. 56, vir tjello en klavier *Klaviertrio No. 2 in F mineur, Op. 73 (1905) ===Klavier=== (vir solo klavier; tensy anders vermeld) *Suite vir Twee Klaviere No. 1 in F majeur, Op. 15 (1888) *Suite vir Twee Klaviere No. 2, Op. 23, "Silhouette" (1892), daar bestaan ook 'n orkes weergawe *Vier ''Morceaux'', Op. 25 (1893) *Ses ''Essais sur des rythmes oubliés'', Op. 28 (ca. 1893) *Suite for Twee Klaviere No. 3 in C majeur, Op. 33, "Variasies" (gepubliseer 1894), daar bestaan ook 'n orkes weergawe *24 ''Morceaux caractéristiques'', Op. 36 (dek die volledige 24 majeur en mineur sleutels) (1894) *Vier Etudes, Op. 41 (1896) *Drie ''Morceaux'', Op. 42 (1898) *Ses Caprices, Op. 43 (1898) *''Près de la mer'', ses esquisses (sketse), Op. 52 (1901) *Ses Stukke, Op. 53 (1901) *Suite vir Twee Klaviere No. 4, Op. 62 (1903) *Twaalf Preludes, Op. 63 (1903) *Twaalf Stukke vir Klavier Vier hande, Op. 66 (1903) *Arabesques (suite), Op. 67 (1903) *Twaalf Etudes, Op. 74 (1905) ===Koormusiek=== *''Kantate vir die Tiende Herdenking van die Heilige Kroning van hul Keiserlike Majesteite'', Op. 25 (1893) *''Die Fontein van Bakhchisarai'', Op. 46, kantate *''Die Duiker'', Op. 61, kantate ===Solo vokaal=== *Romanse (4), vir stem en klavier, Op. 17 *Drie vokale Kwartette, Op. 57, met tjello begeleiding ===Rangskikkings van Arenski se musiek=== *Tempo di Valse van die Concerto vir Viool en Orkes in A mineur, Op.54; deur [[Jascha Heifetz]] vir viool en klavier rangskik. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Arenski, Anton}} [[Kategorie:Russiese komponiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1906]] hwvsnefhdzt5ficigdduc46desa3j4c 0 256538 2891273 2447557 2026-04-07T14:47:51Z Jcb 223 /* Verwysings */ 2891273 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Andrew Breitbart | bynaam = | beeld = Andrew Breitbart by Gage Skidmore 2.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breitbart by die ''Conservative Political Action Conference'' in 2012 | geboortenaam = Andrew James Breitbart | geboortedatum = {{geboortedatum|1969|02|01}} | geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[VSA]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|02|01|2012|03|1}} | sterfteplek = Westwood, Los Angeles, Kalifornië, [[VSA]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | religie = [[Rooms-Katoliek|Katoliek]] | beroep = Skrywer, rubriekskrywer, joernalis, uitgewer | alma_mater = Tulane Universiteit ([[Baccalaureus artium|B.A.]]) | huweliksmaat = Susannah Bean, trou in 1997 | kinders = 4 | webblad = {{URL|http://www.breitbart.com/}} | handtekening = }} '''Andrew James Breitbart''' ([[Engels]]e uitspraak: |b|r|aɪ|t|b|ɑr|t}}; [[1 Februarie]] [[1969]] – [[1 Maart]] [[2012]]) was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[konserwatisme in die Verenigde State|konserwatiewe]] uitgewer,<ref name="c-span" /> [[skrywer]] en kommentator. Nadat hy in die vroeë stadiums van die ''The Huffington Post''<ref name="huff" /> en die ''Drudge Report'' uitgehelp het,<ref name="abc-15824337" /> het Mnr Breitbart ''[[Breitbart|Breitbart Nuus]]'' help skep, saam met verskeie ander "BIG" [[webtuiste]]s soos BIGHollywood, BIGGovernment, BIGJournalism. Hy het 'n sentrale rol gespeel in die oopvlekking van die Anthony Weiner "sexting" skandaal, die aflegging van Shirley Sherrod en die "ACORN 2009 video-kontroversie".<ref name="alternet-154463" /> Kommentators soos [[Nick Gillespie]] en [[Conor Friedersdorf]] het krediteer Andrew Breitbart daarmee dat hy die wyse verander het waarop mense oor politiek skryf deur "te wys hoe die [[Internet]] gebruik kan word om verby versperrings te kom wat opgelê word deur amptelike segsmanne en -vroue (woordvoerders) en die ''"legacy news outlets"'' (hoofstroommedia),<ref name="edition"/> en dat hy " 'n retoriese vlamwerper was in die kultuuroorloë" deur gebruik te maak van sy eie persoonlike ervarings en menings as basis vir sy medialoopbaan.<ref name="Atlantic1" /> == Verwysings == <ref name="c-span">[http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 Andrew Breitbart, Breitbart.com Publisher] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121002155759/http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 |date=October 2, 2012 }} [[C-SPAN]], October 22, 2009. Breitbart referred to the "Democrat-media complex" several times...</ref> <ref name="huff">{{cite web |url=http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |title=Breitbart.com has Drudge to thank for its success |access-date=29 Julie 2009 |publisher=Cnet news |date=November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701161815/http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="abc-15824337">{{cite news |last=Ng |first=Christina |title=Publisher and Author Andrew Breitbart Dead |url=http://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337#.UCsmqJZSTsY |publisher=ABC News |access-date=15 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002062617/https://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337 |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="alternet-154463">{{Cite news|url=http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|title=What Really Killed Andrew Breitbart? The Likely Cause of Death The Mainstream Media Ignored|last=Roshan|first=Maer|date=8 Maart 2012|work=AlterNet|access-date=22 Augustus 2017|last2=Slayton|first2=Hunter R.|archive-date=23 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823020310/http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|url-status=dead}}</ref> <ref name="edition">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |title=How Andrew Breitbart changed the news |publisher=[[CNN]] |date=2 Maart 2012 |first=Nick |last=Gillespie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100223/https://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Atlantic1">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |title=Andrew Breitbart's Legacy: Credit and Blame Where It's Due |publisher=Atlantic Media |work=Politics |date=8 Maart 2012 |access-date=13 Januarie 2015 |author=Friedersdorf, Connor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100204/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Breitbart }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Breitbart, Andrew}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] [[Kategorie:Amerikaners]] el8w9ontk23wjhq4do70duvs910vip9 2891275 2891273 2026-04-07T14:48:20Z Jcb 223 Rol weergawe [[Special:Diff/2891273|2891273]] deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] ([[User talk:Jcb|bespreek]]) terug. 2891275 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Andrew Breitbart | bynaam = | beeld = Andrew Breitbart by Gage Skidmore 2.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breitbart by die ''Conservative Political Action Conference'' in 2012 | geboortenaam = Andrew James Breitbart | geboortedatum = {{geboortedatum|1969|02|01}} | geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[VSA]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|02|01|2012|03|1}} | sterfteplek = Westwood, Los Angeles, Kalifornië, [[VSA]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | religie = [[Rooms-Katoliek|Katoliek]] | beroep = Skrywer, rubriekskrywer, joernalis, uitgewer | alma_mater = Tulane Universiteit ([[Baccalaureus artium|B.A.]]) | huweliksmaat = Susannah Bean, trou in 1997 | kinders = 4 | webblad = {{URL|http://www.breitbart.com/}} | handtekening = }} '''Andrew James Breitbart''' ([[Engels]]e uitspraak: |b|r|aɪ|t|b|ɑr|t}}; [[1 Februarie]] [[1969]] – [[1 Maart]] [[2012]]) was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[konserwatisme in die Verenigde State|konserwatiewe]] uitgewer,<ref name="c-span" /> [[skrywer]] en kommentator. Nadat hy in die vroeë stadiums van die ''The Huffington Post''<ref name="huff" /> en die ''Drudge Report'' uitgehelp het,<ref name="abc-15824337" /> het Mnr Breitbart ''[[Breitbart|Breitbart Nuus]]'' help skep, saam met verskeie ander "BIG" [[webtuiste]]s soos BIGHollywood, BIGGovernment, BIGJournalism. Hy het 'n sentrale rol gespeel in die oopvlekking van die Anthony Weiner "sexting" skandaal, die aflegging van Shirley Sherrod en die "ACORN 2009 video-kontroversie".<ref name="alternet-154463" /> Kommentators soos [[Nick Gillespie]] en [[Conor Friedersdorf]] het krediteer Andrew Breitbart daarmee dat hy die wyse verander het waarop mense oor politiek skryf deur "te wys hoe die [[Internet]] gebruik kan word om verby versperrings te kom wat opgelê word deur amptelike segsmanne en -vroue (woordvoerders) en die ''"legacy news outlets"'' (hoofstroommedia),<ref name="edition"/> en dat hy " 'n retoriese vlamwerper was in die kultuuroorloë" deur gebruik te maak van sy eie persoonlike ervarings en menings as basis vir sy medialoopbaan.<ref name="Atlantic1" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="c-span">[http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 Andrew Breitbart, Breitbart.com Publisher] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121002155759/http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 |date=October 2, 2012 }} [[C-SPAN]], October 22, 2009. Breitbart referred to the "Democrat-media complex" several times...</ref> <ref name="huff">{{cite web |url=http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |title=Breitbart.com has Drudge to thank for its success |access-date=29 Julie 2009 |publisher=Cnet news |date=November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701161815/http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="abc-15824337">{{cite news |last=Ng |first=Christina |title=Publisher and Author Andrew Breitbart Dead |url=http://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337#.UCsmqJZSTsY |publisher=ABC News |access-date=15 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002062617/https://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337 |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="alternet-154463">{{Cite news|url=http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|title=What Really Killed Andrew Breitbart? The Likely Cause of Death The Mainstream Media Ignored|last=Roshan|first=Maer|date=8 Maart 2012|work=AlterNet|access-date=22 Augustus 2017|last2=Slayton|first2=Hunter R.|archive-date=23 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823020310/http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|url-status=dead}}</ref> <ref name="edition">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |title=How Andrew Breitbart changed the news |publisher=[[CNN]] |date=2 Maart 2012 |first=Nick |last=Gillespie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100223/https://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Atlantic1">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |title=Andrew Breitbart's Legacy: Credit and Blame Where It's Due |publisher=Atlantic Media |work=Politics |date=8 Maart 2012 |access-date=13 Januarie 2015 |author=Friedersdorf, Connor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100204/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Breitbart }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Breitbart, Andrew}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] [[Kategorie:Amerikaners]] sekfkppgq9dwdheb42gn2oyovpqdxya 2891278 2891275 2026-04-07T14:49:05Z Jcb 223 2891278 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Andrew Breitbart | bynaam = | beeld = Andrew Breitbart by Gage Skidmore 2.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breitbart by die ''Conservative Political Action Conference'' in 2012 | geboortenaam = Andrew James Breitbart | geboortedatum = {{geboortedatum|1969|02|01}} | geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[VSA]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|02|01|2012|03|1}} | sterfteplek = Westwood, Los Angeles, Kalifornië, [[VSA]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | religie = [[Rooms-Katoliek|Katoliek]] | beroep = Skrywer, rubriekskrywer, joernalis, uitgewer | alma_mater = Tulane Universiteit ([[Baccalaureus artium|B.A.]]) | huweliksmaat = Susannah Bean, trou in 1997 | kinders = 4 | webblad = {{URL|http://www.breitbart.com/}} | handtekening = }} '''Andrew James Breitbart''' ([[Engels]]e uitspraak: |b|r|aɪ|t|b|ɑr|t; [[1 Februarie]] [[1969]] – [[1 Maart]] [[2012]]) was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[konserwatisme in die Verenigde State|konserwatiewe]] uitgewer,<ref name="c-span" /> [[skrywer]] en kommentator. Nadat hy in die vroeë stadiums van die ''The Huffington Post''<ref name="huff" /> en die ''Drudge Report'' uitgehelp het,<ref name="abc-15824337" /> het Mnr Breitbart ''[[Breitbart|Breitbart Nuus]]'' help skep, saam met verskeie ander "BIG" [[webtuiste]]s soos BIGHollywood, BIGGovernment, BIGJournalism. Hy het 'n sentrale rol gespeel in die oopvlekking van die Anthony Weiner "sexting" skandaal, die aflegging van Shirley Sherrod en die "ACORN 2009 video-kontroversie".<ref name="alternet-154463" /> Kommentators soos [[Nick Gillespie]] en [[Conor Friedersdorf]] het krediteer Andrew Breitbart daarmee dat hy die wyse verander het waarop mense oor politiek skryf deur "te wys hoe die [[Internet]] gebruik kan word om verby versperrings te kom wat opgelê word deur amptelike segsmanne en -vroue (woordvoerders) en die ''"legacy news outlets"'' (hoofstroommedia),<ref name="edition"/> en dat hy " 'n retoriese vlamwerper was in die kultuuroorloë" deur gebruik te maak van sy eie persoonlike ervarings en menings as basis vir sy medialoopbaan.<ref name="Atlantic1" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="c-span">[http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 Andrew Breitbart, Breitbart.com Publisher] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121002155759/http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 |date=October 2, 2012 }} [[C-SPAN]], October 22, 2009. Breitbart referred to the "Democrat-media complex" several times...</ref> <ref name="huff">{{cite web |url=http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |title=Breitbart.com has Drudge to thank for its success |access-date=29 Julie 2009 |publisher=Cnet news |date=November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701161815/http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="abc-15824337">{{cite news |last=Ng |first=Christina |title=Publisher and Author Andrew Breitbart Dead |url=http://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337#.UCsmqJZSTsY |publisher=ABC News |access-date=15 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002062617/https://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337 |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="alternet-154463">{{Cite news|url=http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|title=What Really Killed Andrew Breitbart? The Likely Cause of Death The Mainstream Media Ignored|last=Roshan|first=Maer|date=8 Maart 2012|work=AlterNet|access-date=22 Augustus 2017|last2=Slayton|first2=Hunter R.|archive-date=23 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823020310/http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|url-status=dead}}</ref> <ref name="edition">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |title=How Andrew Breitbart changed the news |publisher=[[CNN]] |date=2 Maart 2012 |first=Nick |last=Gillespie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100223/https://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Atlantic1">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |title=Andrew Breitbart's Legacy: Credit and Blame Where It's Due |publisher=Atlantic Media |work=Politics |date=8 Maart 2012 |access-date=13 Januarie 2015 |author=Friedersdorf, Connor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100204/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Breitbart }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Breitbart, Andrew}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] [[Kategorie:Amerikaners]] artsa4f0v50zvsy7m7l5nq1op9jt9nj 2891315 2891278 2026-04-07T15:01:18Z Jcb 223 2891315 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Andrew Breitbart | bynaam = | beeld = Andrew Breitbart by Gage Skidmore 2.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Breitbart by die ''Conservative Political Action Conference'' in 2012 | geboortenaam = Andrew James Breitbart | geboortedatum = {{geboortedatum|1969|02|01}} | geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], [[VSA]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|02|01|2012|03|1}} | sterfteplek = Westwood, Los Angeles, Kalifornië, [[VSA]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | religie = [[Rooms-Katoliek|Katoliek]] | beroep = Skrywer, rubriekskrywer, joernalis, uitgewer | alma_mater = Tulane Universiteit ([[Baccalaureus artium|B.A.]]) | huweliksmaat = Susannah Bean, trou in 1997 | kinders = 4 | webblad = {{URL|http://www.breitbart.com/}} | handtekening = }} '''Andrew James Breitbart''' ([[Engels]]e uitspraak: |b|r|aɪ|t|b|ɑr|t; [[1 Februarie]] [[1969]] – [[1 Maart]] [[2012]]) was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[konserwatisme in die Verenigde State|konserwatiewe]] uitgewer,<ref name="c-span" /> [[skrywer]] en kommentator. Nadat hy in die vroeë stadiums van die ''The Huffington Post''<ref name="huff" /> en die ''Drudge Report'' uitgehelp het,<ref name="abc-15824337" /> het Mnr Breitbart ''[[Breitbart|Breitbart Nuus]]'' help skep, saam met verskeie ander "BIG" [[webtuiste]]s soos BIGHollywood, BIGGovernment, BIGJournalism. Hy het 'n sentrale rol gespeel in die oopvlekking van die Anthony Weiner "sexting" skandaal, die aflegging van Shirley Sherrod en die "ACORN 2009 video-kontroversie".<ref name="alternet-154463" /> Kommentators soos [[Nick Gillespie]] en [[Conor Friedersdorf]] het krediteer Andrew Breitbart daarmee dat hy die wyse verander het waarop mense oor politiek skryf deur "te wys hoe die [[Internet]] gebruik kan word om verby versperrings te kom wat opgelê word deur amptelike segsmanne en -vroue (woordvoerders) en die ''"legacy news outlets"'' (hoofstroommedia),<ref name="edition"/> en dat hy " 'n retoriese vlamwerper was in die kultuuroorloë" deur gebruik te maak van sy eie persoonlike ervarings en menings as basis vir sy medialoopbaan.<ref name="Atlantic1" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="c-span">[http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 Andrew Breitbart, Breitbart.com Publisher] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121002155759/http://www.c-spanarchives.org/program/289587-8 |date=October 2, 2012 }} [[C-SPAN]], October 22, 2009. Breitbart referred to the "Democrat-media complex" several times...</ref> <ref name="huff">{{cite web |url=http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |title=Breitbart.com has Drudge to thank for its success |access-date=29 Julie 2009 |publisher=Cnet news |date=November 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701161815/http://news.cnet.com/Breitbart.com-has-Drudge-to-thank-for-its-success---page-2/2100-1025_3-5976096-2.html |archive-date=1 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="abc-15824337">{{cite news |last=Ng |first=Christina |title=Publisher and Author Andrew Breitbart Dead |url=http://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337#.UCsmqJZSTsY |publisher=ABC News |access-date=15 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002062617/https://abcnews.go.com/US/andrew-breitbart-publisher-author-dead/story?id=15824337 |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="alternet-154463">{{Cite news|url=http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|title=What Really Killed Andrew Breitbart? The Likely Cause of Death The Mainstream Media Ignored|last=Roshan|first=Maer|date=8 Maart 2012|work=AlterNet|access-date=22 Augustus 2017|last2=Slayton|first2=Hunter R.|archive-date=23 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823020310/http://www.alternet.org/story/154463/what_really_killed_andrew_breitbart_the_likely_cause_of_death_the_mainstream_media_ignored|url-status=dead}}</ref> <ref name="edition">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |title=How Andrew Breitbart changed the news |publisher=[[CNN]] |date=2 Maart 2012 |first=Nick |last=Gillespie |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100223/https://edition.cnn.com/2012/03/01/opinion/gillespie-breitbart/index.html |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Atlantic1">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |title=Andrew Breitbart's Legacy: Credit and Blame Where It's Due |publisher=Atlantic Media |work=Politics |date=8 Maart 2012 |access-date=13 Januarie 2015 |author=Friedersdorf, Connor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510100204/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2012/03/andrew-breitbarts-legacy-credit-and-blame-where-its-due/253953/ |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Andrew Breitbart }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Breitbart, Andrew}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] [[Kategorie:Amerikaners]] q34tfde6j6ld1bh0c1ger81qdckla8l 0 259803 2891435 2890830 2026-04-07T16:20:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891435 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Herbert George Wells | bynaam = | beeld = H.G. Wells by Beresford.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[21 September]] [[1866]] | geboorteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1946|8|13|1866|9|21|df=yes}} | sterfteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Herbert George Wells'''<ref name="SFE" /><ref name="Parrinder" /> (21 September 1866 – 13 Augustus 1946) was 'n [[Engels]]e skrywer. Hy was produktief in verskeie genres, en het heelwat [[roman]]s, [[kortverhale]], en werke van maatskaplike kommentaar, sowel as [[satire]], [[biografie|biografieë]] en [[Outobiografie|outobiografieë]] geskryf, insluitende twee boeke op rekreasionele oorlogspeletjies. Hy is vandag die beste bekend om sy [[wetenskapsfiksie]] romans en word dikwels as 'n "vader van wetenskapsfiksie" genoem saam met [[Jules Verne]] en Hugo Gernsback.<ref name="0-415-19204-8" /><ref name="0-89370-174-2" /> Gedurende sy eie leeftyd was hy egter prominent as 'n vooruitskouende, selfs byna profetiese maatskaplike kritikus, wat sy aansienlike literêre talente gewy het aan die ontwikkeling van 'n progressiewe visie op 'n globale skaal. Hy het as 'n [[futuris]] 'n aantal utopiese werke geskryf en het die koms van [[vliegtuie]], [[tenk]]s, [[ruimtevaart]], [[Kernwapen|kernwapens]], satelliettelevisie, en iets soortgelyks aan die [[Wêreldwye web]] (WWW) voorsien.<ref name="visionary" /> Wells se wetenskapsfiksie het die verbeeldings gaande gehad met tydspronge, invalle deur buite ruimtelike wesens, onsigbaarheid en biologiese ingenieurswese. [[Brian Aldiss]] het na Wells verwys as die "Shakespeare van wetenskapsfiksie".<ref name="Wagar" /> Wells het sy werk oortuigend oorgebring deur die situering van gemeenplaaslike detail langsaan 'n enkele buitengewone aanname- wat weldra bekend sou word as “Wells’s law” – wat daartoe gelei het dat [[Joseph Conrad]] hom in 1898 geprys het met die volgende uitroeping: "O Realist of the Fantastic!".<ref name="telegraph-3643882" /> Sy mees noemenswaardige wetenskapsfiksie werke sluit ''[[The Time Machine]]'' (1895), ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' (1896), ''[[The Invisible Man]]'' (1897), ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) en die militêre wetenskapsfiksie boek ''[[The War in the Air]]'' (1907), in. Wells was vier kere genomineer vir die [[Nobelprys vir Literatuur]].<ref name="Nobel nominations" /> Wells se vroegste gespesialiseerde opleiding was in [[biologie]], en sy gedagtes betreffende etiese kwessies het plaasgevind binne 'n spesifieke en fundamentele [[Darwinisme|Darwiniaans]]e raamwerk.<ref name="Philmus-Hughes" /> Wells was ook vanaf sy vroegste dae 'n uitgesproke [[sosialisme|sosialis]], en het dikwels gesimpatiseer (maar nie altyd nie, soos tydens die beginstadium van die [[Eerste Wêreldoorlog]] met [[pasifisme|pasifistiese]] oogpunte en oortuigings. Sy latere werke het in meerderwordende mate polities en [[didaktisme|didakties]] geword, en hy het min wetenskapsfiksie geskryf, terwyl hy soms op amptelike dokumente aangedui het dat sy professie die van 'n joernalis was.<ref name="Brome" /> Romans soos ''[[Kipps]]'' en ''[[The History of Mr Polly]]'', wat laer middelklas lewe uitbeeld, het gelei tot die voorstel dat Wells 'n waardige opvolger tot [[Charles Dickens]] was,<ref name="Brome" /> maar Wells het 'n uitgebreide reeks maatskaplike strata beskryf en het selfs gepoog om in ''[[Tono-Bungay]]'' (1909) 'n diagnose van die [[Engelse samelewing]] as geheel te gee. Wells was 'n [[Suikersiekte|diabeet]], en was in 1934 mede-stigter van die welsynsorganisasie ''Die Diabetiese Genootskap'' (vandag bekend as [[Diabetes UK]]).<ref name="diabetes" /> == Noemenswaardige werke == * ''[[The Outline of History]]'' * ''[[The Country of the Blind]]'' * ''[[The Red Room (kortverhaal)|The Red Room]]'' == Fiksie == * ''[[The Time Machine]]'' * ''[[The Invisible Man]]'' * ''[[The War of the Worlds]]'' * ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' * ''[[The First Men in the Moon]]'' * ''[[The Shape of Things to Come]]'' * ''[[When the Sleeper Wakes]]'' == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="SFE"> [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/wells_h_g "Wells, H. G."]. Gewysig op 20 Mei 2015. ''The Encyclopedia of Science Fiction'' (sf-encyclopedia.com). Opgespoor 2015-08-22. Inskrywing deur 'JC/BS', John Clute en Brian Stableford.</ref> <ref name="Parrinder">{{cite book |last=Parrinder |first=Patrick |title=''Oxford Dictionary of National Biography'' |date=2004 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="0-415-19204-8">Adam Charles Roberts (2000), [https://books.google.com/books?id=IRw_MIPjnXwC&pg=PA48 "The History of Science Fiction", bladsy 48]. In ''Science Fiction'', Routledge, {{ISBN|0-415-19204-8}}.</ref> <ref name="0-89370-174-2">{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard|year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on [[Frank Herbert]] and [[Bram Stoker]] | publisher=Borgo Pr | location= | isbn=0-89370-174-2}}</ref> <ref name="visionary">{{cite news |title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |publisher=The Independent |date=9 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Wagar">{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren|title=H. G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> <ref name="telegraph-3643882">{{cite news |title=How Hollywood fell for a British visionary |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |access-date=14 Maart 2019 |work=The Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214055602/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |archive-date=14 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Nobel nominations">[https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=10075 "Nomination Database: Herbert G Wells"]. Nobel Prize.org. Retrieved 19 March 2015.</ref> <ref name="Philmus-Hughes">Robert M. Philmus and David Y. Hughes, ed., ''H. G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction'' (Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, 1975), bl. 179.</ref> <ref name="Brome">Vincent Brome, ''H. G. Wells: A Biography'' (Londen, New York, en Toronto: Longmans, Green, 1951).</ref> <ref name="diabetes">{{cite web |url=https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |title=H G Wells - Author, Historian, Teacher with Type 2 Diabetes |website=www.diabetes.co.uk |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212195448/https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |archive-date=12 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wells, Herbert George}} [[Kategorie:Geboortes in 1866]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Lyste van outeurs]] p666rr92aj2n3ywgf3ovy9iy2dbmjck 0 261273 2891399 2880314 2026-04-07T16:08:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891399 wikitext text/x-wiki '''Unkulunkulu''' is die opperwese in die kultuur van die [[Zoeloes]]. Die idees rondom Hom is vaag. ==Skepper== Volgens die Zoeloe-mitologie het die mens gevolg deur ‘n trop beeste uit ‘n rietpol ontsnap. Die eerste wat tevoorskyn gekom het, was Unkulunkulu, “die eerste”, “die groot-groot vader”, “die wyse”, “die ou-oue”, “die almagtige”, die vader van alle Zoeloes. Hy word beskou as die skepper van alles wat bestaan, naamlik die mense (die Zoeloes), diere, land, water, reën, storms, droogte, peste en selfs die dood. En hy toon sy misnoë met die mens se optrede deur hael en donderweer en soms die dood deur mense met die weerlig te slaan. Hy het sy mense geleer hoe om te jag, plant en vuur te maak.<ref name="of-t279.e327" /> Wanneer weerlig ‘n bees doodslaan, beskou ‘n Zoeloe dit dat Unkulunkulu besig is om vir Homself te slag. Hierdie skepper woon êrens in die hemel, maar staan baie afsydig teenoor die mens. Hy word deur sy volgelinge beskou as te ver om in gebed aan te roep, maar die afgestorwenes woon tog by Hom in die hemel. Die Zoeloe glo dat die sterre die oë is van daardie mense wat na hul familielede op aarde terugkyk. Na die koms van die Christen-sendelinge het die naam Unkulunkulu ‘n sinoniem vir die Christene se God geword. ==Priesters== Priesters wat ‘n voorbeeldige lewe gevoer het, was bekend as die abelusi bezulu en hulle het na aan die die Skepper gestaan. Hulle kon deur Hom weerverskynsels soos die weerlig, donderweer en reën beïnvloed. Hulle is beskou as die “bewakers van die hemel”. ==Fabel== Unkulunkulu het ‘n verkleurmannetjie na die aarde gestuur met die boodskap aan die mens dat die mens onsterflik is. Die verkleurmannetjie was so stadig om die boodskap oor te dra dat Unkulunkulu sy geduld verloor het. Unkulunkulu stuur toe ‘n akkedis na die mens met ‘n nuwe boodskap wat lui dat die dood op die mens wag. Toe die verkleurmannetjie uiteindelik wel by die mens opdaag, het die akkedis reeds sy boodskap afgelewer. Dus was alle mense van nou af almal sterflik. As vertroosting het Unkulunkulu die huwelik ingestel sodat die mens deur sy kinders kan voortleef. Hy het boonop vir hulle genesers gestuur om siekes te behandel en vuur om kos gaar te maak. ==Lees ook== *[[Nomkhubulwana]] *[[Tradisionele Afrika-godsdiens]] *[[Zoeloe tradisionele godsdiens]] ==Bibliografie== *Bruwer, J.P.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1963. *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970. *van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="of-t279.e327">{{harvnb|Leeming|Leeming|2009}} - inskrywing [http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?subview=Main&entry=t279.e327 "Zulu Skepping"]. Opgespoor op 2010-04-30.</ref> }} [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Gode]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] 6vj378ccpzrfzezflg658gew1mp32q0 0 261299 2891228 2595841 2026-04-07T13:34:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891228 wikitext text/x-wiki In die [[Zoeloe]]-mitologie is '''Nomkhubulwana''' (ook bekend as Unokubulwana en Inkosazana) die prinses van die hemel. Sy is die godin van die [[vrugbaarheid]] wat [[reën]] bring op die regte tyd. Alhoewel sy in ‘n hut in die [[reënboog]] woon, verskyn sy op aarde in die vroeë [[lente]] in die [[mis]]wolke wat oor die valleie van [[Zoeloeland]] hang. Sy maak die oeste oorvloedig, en beskerm die [[graan]]oes. Op hierdie tyd van die jaar versier die meisies van die stamme hulself met rokke van [[gras]] en blomme, pas 'n dag lank die beeste op en hou ‘n fees ter ere van Nomkhubulwana waartydens onder andere twee wit [[bok]]ke geslag word. Al die tradisies het te doen met die [[landbou]] en die koms van die nuwe [[seisoen]]. ==Lees ook== *[[Unkulunkulu]] *[[Tradisionele Afrika-godsdiens]] * [[Zoeloe tradisionele godsdiens]] ==Bibliografie== *Bruwer, J.P. v. S.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1963. *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970. [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] 63xhfpugr2q3cyc7dlqmgxqi2dsy3fa 0 264828 2891504 2765532 2026-04-07T19:52:18Z BurgertB 2401 2891504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= Epsilon Canis Majoris {{Rooi sirkel | x = 65 | y = 214 }} | beeld= Canis Major constellation map.svg | onderskrif= Die ligging van Epsilon Canis Majoris (in die rooi sirkel). | sterrebeeld= [[Groot Hond]] | bayernaam= | spektraaltipe= B2 II<ref name=mnras410_1_190/> | soort= [[Dubbelster]] | RK= {{RK|06|58|37.6}} | Dek= {{Dek|-28|58|19}} | magnitude= | skynmagnitude= 1,5<ref name=ducati>{{cite journal|bibcode=2002yCat.2237....0D|title=VizieR Online Data Catalog: Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system|journal=CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues|volume=2237|pages=0|author1=Ducati|first1=J. R.|date=2002}}</ref> | absolute magnitude= -4,8<ref name=snow/> | B-V = -0,21<ref name=ducati/> | U-B = -0,93<ref name=ducati/> | massa= {{nowrap|12,6 ± 1,0}}<ref name=mnras410_1_190/> | radius= 13,9<ref name=mnras189_601/> | ligsterkte= 38 700<ref name=mnras351_2_745/> | ouderdom= {{nowrap|22,5 ± 2,6}} miljoen<ref name=mnras410_1_190/> | temperatuur= 22 900<ref name=mnras351_2_745/> | afstand= 430 | rotasiespoed= 25<ref name=apj573_1_359/> | fe-h= | veranderlik= | veelvoudig= | planete= | name= Adhara, 21&nbsp;CMa, ADS&nbsp;5654, CD-28°3666, FK5&nbsp;268, [[Henry Draper-katalogus|HD]]&nbsp;52089, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;33579, HR&nbsp;2618, SAO&nbsp;172676 }} '''Epsilon Canis Majoris''' (afgekort as '''ε CMa''') is ’n [[dubbelster]] en, ondanks sy Bayer-aanwysing van epsilon, die tweede helderste [[ster]] in die [[sterrebeeld]] [[Groot Hond]] (Canis Major). Met ’n [[skynbare magnitude]] van 1,5 is dit een van die helderste sterre in die naglug. Sowat 4,7&nbsp;miljoen jaar gelede was dit die helderste ster, met ’n skynbare magnitude van -3,99.<ref name="tomkin98">{{cite journal|last=Tomkin|first=Jocelyn|date=April 1998|url=ftp://tlgleonid.asuscomm.com/HITACHI/BOOK_ASTRO/S&T/SkyandTelescope_1998%20-%20astronomy/04/199804059063.pdf|title=Once and Future Celestial Kings|journal=Sky and Telescope|volume=95|issue=4|pages=59–63|bibcode=1998S&T....95d..59T}}</ref> Volgens [[parallaks]]metings is dit sowat 430 [[ligjare]] van die [[Son]] af.<ref name=aaa474_2_653/> Die twee komponente word ε&nbsp;Canis Majoris&nbsp;A (amptelik bekend as '''Adhara''')<ref name=Kunitzsch>{{cite book |last=Kunitzsch |first=Paul |last2=Smart |first2=Tim |date = 2006 |edition = 2de hers. |title = A Dictionary of Modern star Names: A Short Guide to 254 Star Names and Their Derivations |publisher = Sky Pub |location = Cambridge, Massachusetts |isbn = 978-1-931559-44-7 }}</ref><ref name="IAU-LSN">{{cite web |url=https://www.iau.org/public/themes/naming_stars/ |title=Naming Stars |publisher=IAU.org |access-date=18 Junie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607071610/https://iau.org/public/themes/naming_stars/ |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en B genoem. ==Name== Die dubbelster se [[Bayer-naam]] is "Epsilon Canis Majoris". Dit het die tradisionele naam "Adhara" gehad, van die [[Arabies]]e woord عذارى ''aðāra'', "maagde".<ref name=allen1963> {{cite book | last=Allen | first=R. H. | year=1963 | title=Star Names: Their Lore and Meaning | url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Canis_Major*.html | edition=Herdruk| page=130 | publisher=Dover Publications | location=New York | isbn=0-486-21079-0 | accessdate=2018-07-05 }}</ref> In 2016 het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] se sternaamwerkgroep (WGSN)<ref name="WGSN">{{citation | url=https://www.iau.org/science/scientific_bodies/working_groups/280/ | title=IAU Working Group on Star Names (WGSN) | publisher=International Astronomical Union | accessdate=22 Mei 2016 | postscript=. | archivedate=13 Mei 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200513221742/https://www.iau.org/science/scientific_bodies/working_groups/280/ }}</ref> dié naam vir Epsilon Canis Majoris&nbsp;A goedgekeur, aangesien hulle eiename eerder aan individuele sterre as aan stelsels toegeken het.<ref name="TriRpt18">{{cite web | url=https://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/working_groups/280/wg-starnames-triennial-report-2015-2018.pdf | page=5 | title=WG Triennial Report (2015-2018) - Star Names | accessdate=2018-07-14 | archive-date=2022-10-09 | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/working_groups/280/wg-starnames-triennial-report-2015-2018.pdf | url-status=dead }}</ref> ==Eienskappe== Epsilon Canis Majoris is ’n dubbelster.<ref name=aaa323_L49/><ref name=GSM/> Die primêre ster, ε&nbsp;Canis Majoris&nbsp;A, het ’n skynbare magnitude van 1,5 en het die [[sterreklassifikasie]] B2. Sy kleur is blou of witblou vanweë sy [[effektiewe temperatuur]] van 22&nbsp;200&nbsp;[[Kelvin|K]]. Sy [[ligsterkte]] is 38&nbsp;700 keer dié van die [[Son]] en dit is die helderste bekende [[ultraviolet]]bron in die lug.<ref>{{cite journal |author1=Wilkinson, E. |author2=Green, J. C. |author3=McLean, R. |author4=Welsh, B. |date=1996 |title=Extreme Ultraviolet Spectrum of ɛ Canis Majoris Between 600-920 Å |journal=Bull. Am. Astron. Soc. |volume=28 |issue=2 |pages=915 |bibcode=1996BAAS...28..915W}}</ref> Dit het ’n metgeselster, ε&nbsp;Canis Majoris&nbsp;B, sowat 7,5&nbsp;[[boogsekondes]] van hom af. Ongeag die relatief groot hoekafstand kan die komponente net met groot [[Teleskoop|teleskope]] van mekaar onderskei word omdat die primêre ster sowat 250 keer helderder as sy metgesel is. Sowat 4,7&nbsp;miljoen jaar gelede was Adhara 34&nbsp;ligjare van die Son af en was dit die helderste ster, met ’n magnitude van {{nowrap|-3,99}}. Geen ander ster was sedertdien so helder nie, en geen ander ster sal vir die volgende minstens 5&nbsp;miljoen jaar so helder wees nie.<ref name="tomkin98"/> ==Kultuuraspek== Epsilon Canis Majoris verskyn op die nasionale [[vlag van Brasilië]] en verteenwoordig die staat [[Tocantins]].<ref>{{cite web |title=Astronomy of the Brazilian Flag |url=https://flagspot.net/flags/br_astro.html |publisher=FOTW Flags Of The World website |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330070342/https://www.fotw.info/flags/br_astro.html |archive-date=30 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name=mnras351_2_745>{{citation | last1=Lyubimkov | first1=L. S. | last2=Rostopchin | first2=S. I. | last3=Lambert | first3=D. L. | title=Surface abundances of light elements for a large sample of early B-type stars - III. An analysis of helium lines in spectra of 102 stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=351 | issue=2 | pages=745–767 |date=Junie 2004 | doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07825.x | bibcode=2004MNRAS.351..745L }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=Januarie 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 }}</ref> <ref name=mnras189_601>{{citation | display-authors=1 | last1=Underhill | first1=A. B. | last2=Divan | first2=L. | last3=Prevot-Burnichon | first3=M.-L. | last4=Doazan | first4=V. | title=Effective temperatures, angular diameters, distances and linear radii for 160 O and B stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=189 | issue=3 | pages=601–605 |date=November 1979 | bibcode=1979MNRAS.189..601U | doi=10.1093/mnras/189.3.601}}</ref> <ref name=aaa323_L49>{{cite journal | pages=L49–L52 | bibcode=1997A&A...323L..49P|display-authors=etal| title=The HIPPARCOS Catalogue| journal=Astronomy and Astrophysics | volume=323| author1=Perryman| first1=M. A. C.| last2=Lindegren| first2=L.| last3=Kovalevsky| first3=J.| last4=Hoeg| first4=E.| last5=Bastian| first5=U.| last6=Bernacca| first6=P. L.| last7=Crézé| first7=M.| last8=Donati| first8=F.| last9=Grenon| first9=M.| last10=Grewing| first10=M.| last11=Van Leeuwen| first11=F.| last12=Van Der Marel| first12=H.| last13=Mignard| first13=F.| last14=Murray| first14=C. A.| last15=Le Poole| first15=R. S.| last16=Schrijver| first16=H.| last17=Turon| first17=C.| last18=Arenou| first18=F.| last19=Froeschlé| first19=M.| last20=Petersen| first20=C. S.| year=1997}}</ref> <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 }}</ref> <ref name=GSM>{{citation | last=Perryman | first=Michael | title=The Making of History's Greatest Star Map | journal=The Making of History's Greatest Star Map: | location=Heidelberg | publisher=Springer-Verlag | year=2010 | doi=10.1007/978-3-642-11602-5| series=Astronomers’ Universe | isbn=978-3-642-11601-8 | bibcode=2010mhgs.book.....P }}</ref> <ref name=apj573_1_359>{{citation | last1=Abt | first1=Helmut A. | last2=Levato | first2=Hugo | last3=Grosso | first3=Monica | title=Rotational Velocities of B Stars | journal=The Astrophysical Journal | volume=573 | issue=1 | pages=359–365 |date=July 2002 | doi=10.1086/340590 | bibcode=2002ApJ...573..359A | postscript=. }}</ref> <ref name=snow>{{cite journal|bibcode=1994ApJS...95..163S|title=An atlas of ultraviolet P Cygni profiles|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=95|pages=163|author1=Snow|first1=Theodore P.|last2=Lamers|first2=Henny J. G. L. M.|last3=Lindholm|first3=Douglas M.|last4=Odell|first4=Andrew P.|year=1994|doi=10.1086/192099}}</ref> }} ==Eksterne skakels== *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Epsilon Canis Majoris|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|06|58|37.6|-|28|58|19}} [[Kategorie:Bayer-voorwerpe]] [[Kategorie:Flamsteed-voorwerpe]] [[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]] [[Kategorie:Sterre met eiename]] [[Kategorie:Dubbelsterre]] [[Kategorie:B-tipe helder reuse]] [[Kategorie:Groot Hond]] 0yow0v27rwjm2csyglw26icsl50dn7l 0 265308 2891456 2730489 2026-04-07T16:42:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891456 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jharrel Jerome | Beeld = Jharrel Jerome (47948009887) (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1997|10|9}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 2016–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 7851611 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jharrel Jerome''' (gebore 9 Oktober 1997) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Moonlight'' (2016), ''First Match'' (2018), en ''Selah and The Spades'' (2019), en in die televisiereeks ''Mr. Mercedes'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2016: ''Moonlight'' * 2016: ''Orange You Glad?'' * 2018: ''First Match'' * 2019: ''Selah and The Spades'' === Televisiereekse === * 2017: ''Mr. Mercedes'' * 2019: ''[[When They See Us]]'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|7851611|Jharrel Jerome}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jerome, Jharrel}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 2x2xq796mf9b139ft4foi43owddsulf 0 267572 2891340 2884028 2026-04-07T15:09:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891340 wikitext text/x-wiki {{skuinse titel}} Die '''Sons of England Patriotic and Benevolent Society''' is ‘n kultuur- en liefdadigheidsorganisasie met die doel om die Engelse kulturele waardes in Suid-Afrika te versterk. ==Stigting== Die eerste losie is in 1874 in [[Toronto]], [[Kanada]], gestig. Dit is in 1881 gevolg met die stigting van die eerste losie in [[Uitenhage]]. Daarna het verskeie losies versprei deur die land opgespring. Die hoofkantoor was in [[Durban]] en die bekendste losies in die land was die Lloyd George-losie, die Ubique-losie en die Dick King-losie. Die hele organisasiestruktuur van die losies boots die van die [[Vrymesselary]] na met hul indeling in losies, [[geheimhouding]], inlywingsseremonies, spesiale kledingstukke, [[Medalje|medaljes]] en rituele. Die ampssierade het teenswoordig versamelwaarde. ==Doelstellings== Die organisasie wou die kultuur en die ekonomiese belange van die Engelssprekendes beskerm en uitbrei. Dit wou ‘n bydrae lewer tot die opbou van die land en die beste Engelse tradisies en waardes handhaaf. Sosiale byeenkomste en uitstappies is vir die lede georganiseer om sosiale en sakebande tussen lede aan te moedig. Immigrasie uit Engeland is aktief bevorder. Pogings om Engelsmedium-onderrig te bevorder is aangepak en veral om ‘n hoë standaard van gesproke en geskrewe Engels te verkry. Om Engelssprekende onderwysers te werf is beurse aan onderwysstudente uit Engelssprekende gesinne toegeken. Veral in tyd van nood het die organisasie steun aan sy lede gebied. In 1919 is ‘n spesiale oorlogsgedenkfonds gestig. Weduwees is ondersteun en hulp is gebied met die opvoeding van weeskinders. Werkloosheids- en ongeskiktheidstoelaes is betaal. Doktersrekeninge en begrafniskoste is waar nodig vereffen. Alhoewel die vereniging nie ‘n spesifieke politieke party ondersteun het nie, het dit wel ‘n openlike gespreksforum gebied vir die probleme wat Engelssprekendes in Suid-Afrika ondervind het. Die lede is ook aktief in plaaslike liefdadigheidswerk. ==Lidmaatskap== Aanvanklik was lidmaatskap beperk tot mans bo 18 jaar, gebore in Brittanje en wat tot ‘n protestantse kerk behoort het. Later was alle Christelike mans van Britse afkoms welkom. In Suid-Afrika was dit dus eers beperk tot blanke Engelssprekende mans, alhoewel vroue ook later toegelaat is. ‘n Weeklikse ledegeld is gevra. Tydens die Britse opperheerskappy in Suid-Afrika was die ledetal groot. In krisistye soos die Eerste en [[Tweede Wêreldoorlog]] het die organisasie ‘n bloeitydperk beleef. Sedert die middel van die 20ste eeu het die ledetal skerp gedaal. Teen die 1990’s moes baie losies sluit. In 1971 het die organisasie in Kanada opgehou om te bestaan. ==Ondersoek== Die geheimhouding rondom die organisasie se aktiwiteite en hul ledelys het net soos by die [[Broederbond]] en [[Vrymesselary|Vrymesselaars]] tot agterdog en wantroue gelei. In Julie 1964 het die regering ‘n kommissie van ondersoek onder regter D.H. Botha aangestel om geheime organisasies soos veral die Broederbond, Vrymesselaars en die Sons of England te ondersoek. Geen bewyse van ondermynende aktiwiteite is deur die kommissie gevind nie. ==Soortelyke verenigings== {{div col}} *[[AfriForum]] *[[Afrikaanse Christelike Vrouevereniging]] *[[Afrikaanse Studentebond]] *[[Caledoniese Vereniging]] *[[Swart Serp]] (Black Sash) *[[Illuminati]] *[[Rapportryers]] *Vryburgers *[[Rotariërs]] *[[Lions-klubs]] *Leo-klubs (lees [[Lions-klubs]]) *[[Moths]] *[[Owl Club]] *Rondetafel (Round Table) *[[Broederbond]] *Ruiterwag *[[Vrymesselary|Vrymesselaars]] *[[Mafia]] *[[Sons of Norway]] *[[Mensa (vereniging)|Mensa]] *[[Klub Here Sewentien]] *[[Maria van Riebeeck-klub]] *[[Gideons]] *[[Jaycees]] *[[Jong Dames Dinamiek]] *[[Toc H]] {{div col end}} ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 10. Kaapstad: [[Nasou]], 1974. {{ISBN|0-625-00326-8}} *sites.google.com/site/sonsofenglandsociety [[Kategorie:Geheime organisasies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]] [[Kategorie:Organisasies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 6507biohfz1asm8iaoy59fods3q5g37 0 287203 2891525 2706826 2026-04-07T21:56:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891525 wikitext text/x-wiki '''3&nbsp;Henog''', of die '''Derde Boek van Henog''' ([[Hebreeus]]: ספר חנוך לר׳ ישמעאל כ׳׳ג), is ’n [[Apokriewe boeke|apokriewe boek]]. Dit gee voor dat dit in die [[2de&nbsp;eeu]] geskryf is, maar die oorsprong daarvan kan eers na die [[5de&nbsp;eeu]] teruggespoor word.<ref name=Craig>{{cite book|author=Craig A. Evans|title=Noncanonical Writings and New Testament Interpretation|year=1992|page=24}}</ref> Ander name vir 3&nbsp;Henog sluit in '''Die Boek van die Paleise''' en '''Die Openbaring van Metatron'''. Die naam "Boek van Henog" verwys gewoonlik na [[1&nbsp;Henog]], wat net in [[Ge'ez]] volledig bewaar gebly het. Daar is ook ’n [[2&nbsp;Henog|Tweede Boek van Henog]], wat net in [[Oudslawies]] bewaar gebly het.<ref>{{cite web |url=http://www.earlyjewishwritings.com/2enoch.html |title=2 Enoch |website=www.earlyjewishwritings.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019071755/http://www.earlyjewishwritings.com/2enoch.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=21 Januarie 2020 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sd/enoch.html |title=St. Andrews |access-date=8 Maart 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019233751/http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sd/enoch.html |archive-date=19 Oktober 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ==Inhoud== Die naam "Sefer Hekhalot" (''Hekhalot'' beteken "paleise" of "tempels") en die skrywer, ene [[rabbi]] Ishmael, dui aan die boek is deel van die vroeë [[Jood]]se [[mistisisme]]. Die inhoud dui daarop dat 3&nbsp;Henog se idees nuwer is as ander mistieke geskrifte.<ref>Swartz, Scholastic Magic, 178ff</ref> Dit bevat nie gesange nie,<ref>{{Citation | last = Alexander | first = Philip | title = 3 Enoch | page = 245}}.</ref> en het ’n unieke uitleg<ref>{{Citation | last = Dan | first = Joseph | title = The Ancient Jewish Mysticism | page = 110}}</ref> en smeekbede.<ref>Schäfer, The Hidden and Manifest God, 144.</ref> Dié feite maak 3 Henoge nie net uniek in mistisisme nie, maar ook wat betref geskrifte oor Henog. Dit lyk of die boek oorspronklik in Hebreeus geskryf is, maar dit bevat ’n paar [[Grieks]]e en [[Latyn]]se woorde. Daar is ’n paar aanduidings dat die skrywer van 3&nbsp;Henog kennis gehad het van 1&nbsp;Henog of dit waarskynlik gelees het. Die hooftema in die boek is die opvaarding van Henog na die hemel en sy transformasie in die [[engel]] [[Metatron]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 3 Enoch}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Henog3}} [[Kategorie:Pseudepigrawe]] tqxosg61a62056l7pbs7kvr4kc91lik 0 296575 2891537 2607332 2026-04-08T04:50:04Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2891537 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Maginot Line-en.svg|duimnael|Maginotlinie]] Die '''Maginotlinie''' was 'n Franse verdedigingslinie wat tussen 1930 en 1938 gebou is op die grens met [[België]], [[Luxemburg]] en [[Duitsland]] in die noorde en die grens met [[Italië]] in die suide. == Voorgeskiedenis == Die doel van die linie was om [[Frankryk]] te beskerm teen 'n verrassingsaanval soos die een wat plaasgevind het in die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870, waar Frankryk [[Elsas]] en 'n deel van Lotharingen aan Duitsland verloor het. Toe Elsas en Lorraine na die [[Eerste Wêreldoorlog]] heeltemal na Frankryk terugkeer, was die ou verdedigingswerke nie net verouderd nie, maar ook te ver van die nuwe grens af. Boonop het Frankryk soveel soldate in die Eerste Wêreldoorlog verloor dat die grense nie sonder ekstra maatreëls voldoende verdedig kon word nie. Die Franse oorlogsminister Paul Painlevé was die dryfkrag agter die linie, maar uiteindelik het sy opvolger en oorlogsveteraan André Maginot die plan vir die konstruksie in 1930 aan die Franse parlement voorgelê. Sy projek wat 2,9 miljard frank gekos het (deesdae: 1,5 miljard euro) het 'n groot invloed op die Franse [[ekonomie]] gehad, veral in 'n tyd van ekonomiese krisis. Verdediging teen Duitsland is egter as noodsaaklik beskou, veral toe [[Adolf Hitler]] aan bewind gekom het. Daarbenewens het dit 20 000 werksgeleenthede geskep en die grensgebiede geëlektrifiseer. == Indeling en funksionering == In die noorde het die lyn bestaan uit 22 artillerieforte of ''Gros Ouvrages'' (letterlik vertaal: groot werke) en 36 infanterieforte of ''Petit Ouvrages''. In die suide is 23 ''Gros Ouvrages'' en 27 ''Petit Ouvrages'' gebou. === ''Petit Ouvrage'' === 'n ''Petit Ouvrage'' (PO) het gewoonlik bestaan uit twee of drie skuilings wat met ondergrondse gange verbind is. Hierdie skuilings was gewoonlik gewapen met twee dubbelloop [[Masjiengeweer|masjiengewere]] en een 37 mm of 47 mm anti-tenk kanon. Dikwels was daar ook 'n opligligbare skiettoring met 'n dubbelloop masjiengeweer beskikbaar. Een van die skuilings het as die ingang van die fort gedien en was dikwels 100 meter na agter gestrek. Op die dak was een of twee vaste skiettorings met 'n ligte of dubbelloop masjiengeweer en 'n 50 mm-[[mortier]]. Onder die grond was daar 'n kaserne en 'n [[kragstasie]]. Die bemanning het uit hoogstens 200 man bestaan. Een [[bed]] is voorsien vir elke drie soldate. === ''Gros Ouvrage'' === Die ''Gros Ouvrages'' (GO) het gewoonlik twee ingange gehad (een vir ammunisie en toerusting en een vir personeel) en verskeie infanterie- en [[artillerie]]skuilings. Onder die grond was daar kaserne, kragsentrales en ammunisie-stoorplekke. Die ingange en die hoofmunisestoorplek was dikwels meer as 'n kilometer agter die skuilplek, sodat die fort ook onder vuur kon voorsien word. 'n Elektriese smaltreinspoor vir voorrade het dikwels deur die verbindingsgang geloop. Die bewapening het bestaan uit 75 mm-kanonne, 135 mm-howitzers, 81 mm-mortiere, antitenkkanonne en dubbelloop masjiengewere, ingebou in skiettorings en skuilings. Die reikafstand van die bewapening was nie voldoende om Duitsland te teiken nie. As 'n mens oor die grens sou kon geskiet het, kon dit deur Duitsland geskou word as 'n aggressiewe daad, en Frankryk wou Duitsland nie onnodig antagoniseer nie. === Ander werke === Meer as 400 tussen-skuilings, infanterieskuilings en waarnemingsposte is tussen die vestings gebou. Kilometers van doringdraad en anti-tenk versperrings wat deur soldate in die skuilings bewaak is, het tussen die forte geloop. Voor die hooflyn, naby die grens, was 'n lyn van buiteposte. Soldate het hier op of langs klein skuilings gewoon. In die geval van 'n onverwagte aanval, moes hulle die hooflyn alarm maak en die aanval soveel moontlik ophou deur allerlei struikelblokke te skep. Agter die hooflyn was talle ammunisie- en toerustingwerkswinkels, sowel as kasernes waar die soldate in vredestyd gewoon het, en beton-transformatorskuilings vir die kragvoorsiening. Alles is verbind deur 'n netwerk van militêre paaie en 600mm smalspoorweë. Daarbenewens was 'n moderne telefoonnetwerk en [[morsekode]]senders beskikbaar. Die bewapening bestaan uit 152 oplgligbare skiettorings, 344 kanonne, 1 536 vaste panserskiettorings, 500 anti-tenkkanonne en meer as 3 000 dubbelloop-masjiengewere.<ref>''Il etait une fois la Ligne Maginot'', Jean Bernard Wahl 1999</ref> <gallery widths="180" heights="180"> Beeld:Michelsberg A22 Eingang.JPG|GO Michelsberg Beeld:Gros Ouvrage du Michelsberg - Transformatorraum.jpg|Transformatorskuiling (GO Michelsberg) Beeld:Maginot1ix.jpg|Verbindingsgang met smalspoorlyn (GO Hackenberg) Beeld:LigneMaginotMoutiereEntree.jpg|PO du col de la Moutière La Ferté 01.JPG|PO de La Ferté Cloche jm.jpg|Skiettoring Tourelle jm.jpg|Masjiengeweertoring 135Turret.JPG|135 mm kanon skiettoring </gallery> == Tweede Wêreldoorlog == In die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Duitsland Frankryk binnegeval via die Belgiese [[Ardenne]]. Die Franse hoë bevel het hierdie gebied ongeskik gevind vir [[tenk]]s en het die lyn suid daarvan uitgebrei. Die personeel hier bestaan hoofsaaklik uit onervare troepe en ouer reserviste. In werklikheid is die sogenaamde Schlieffen-plan van die [[Eerste Wêreldoorlog]] hergebruik. Na drie dae breek die Duitsers deur die lyn by [[Sedan]]. Die enigste Maginot-fort wat verower is, was die ''Petit Ouvrage'' La Ferté. Die 107 soldate wat daar diens gedoen het is almal dood weens versmoring. In die periode 1940-1944 is baie vestings deur die Duitsers as ondergrondse fabrieke gebruik. In GO Hackenberg is dit nog steeds duidelik sigbaar vanweë die ingeboude binnemure van die kaserne, wat groot produksiesale geskep is. Tydens die Geallieerde opmars in 1944 was die rol van die Maginotlinie beperk, omdat die meeste wapens na die verkeerde kant gerig was. Sommige vestings is egter deur die Duitsers beset en dit het hewige gevegte met die Amerikaners veroorsaak. Hierdie gevegte het hoofsaaklik in die streek Bitche en rondom GO Hackenberg plaasgevind. == Na die oorlog == Baie vestings, en skuilings is nou oop vir die publiek. In die vestings Fermont en Hackenberg kan persone in die oorspronklike ammunisie-trein ry. In Fermont word begeleide toere aangebied deur 'n Nederlandse gids en in Hackenberg deur 'n Duits- en Engelssprekende gids. Sommige vestings word steeds vir militêre doelwitte gebruik. GO Hochwald<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20071013075246/http://www.drachenbronn-birlenbach.fr/page/ba901.htm ''La Base Aérienne 901'']</ref> en GO Mont Agel word byvoorbeeld gebruik vir die Franse lugverdediging doeleindes. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * Mary, Jean-Yves; Hohnadel, Alain; Sicard, Jacques. ''Hommes et Ouvrages de la Ligne Maginot, Tome 1.'' (Men and Works of the Maginot Line). Paris, Histoire & Collections, 2001. {{ISBN|2-908182-88-2}}. * Mary, Jean-Yves; Hohnadel, Alain; Sicard, Jacques. ''Hommes et Ouvrages de la Ligne Maginot, Tome 2.'' Paris, Histoire & Collections, 2003. {{ISBN|2-908182-97-1}}. * Mary, Jean-Yves; Hohnadel, Alain; Sicard, Jacques. ''Hommes et Ouvrages de la Ligne Maginot, Tome 3.'' Paris, Histoire & Collections, 2003. {{ISBN|2-913903-88-6}}. * Mary, Jean-Yves; Hohnadel, Alain; Sicard, Jacques. ''Hommes et Ouvrages de la Ligne Maginot, Tome 4 – La fortification alpine.'' Paris, Histoire & Collections, 2009. {{ISBN|978-2-915239-46-1}}. * Mary, Jean-Yves; Hohnadel, Alain; Sicard, Jacques. ''Hommes et Ouvrages de la Ligne Maginot, Tome 5.'' Paris, Histoire & Collections, 2009. {{ISBN|978-2-35250-127-5}}. * {{cite book |title=The Great Wall of France: The Triumph of the Maginot Line |last=Rowe |first=V. |authorlink= |year=1959 |publisher=Putnam |location=London |edition=1st |oclc=773604722}} * Kaufmann, J.E., Kaufmann, H.W., Jancovič-Potočnik, A. and Lang, P. ''The Maginot Line: History and Guide'', Pen and Sword, 2011. {{ISBN|978-1-84884-068-3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Maginot Line}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Maginotlinie }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] acl2ndhd64v2nt7he9ee84ukznfqno7 0 300682 2891335 2620380 2026-04-07T15:07:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891335 wikitext text/x-wiki '''Skokiaan''' is ‘n alkoholiese drank wat aanvanklik deur die swart inwoners van die mynkampongs op die Witwatersrand berei is.<ref name="CAJMD" /><ref name="Chronicle" /> Die bestanddele is goedkoop en volop beskikbaar, maar soms is die gevolge van die gebruik van die drank fataal. Water, suiker, mieliemeel of meel van [[manna]] en [[suurdeeg]] word laat gis. Bykomende bestanddele, soos karbied, word soms toegevoeg om meer [[etielalkohol]] te verkry.<ref name="sowetanlive" /> ==Etimologie== Die woord skokiaan kom blykbaar van die [[Zoeloe]]-woord isi-kokeya of isi-kokeyana met die waarskynlike betekenis van “kring by die dans” of “klein kamp”. Dit verwys glo na die gewoonte om onwettige drank te versteek. ==Lees ook== *[[Karrie]] *[[Vaaljapie]] *[[Van der Hum]] == Bronne == * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]: [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]. Londen: Warne, 1967. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="CAJMD">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10695182?dopt=Abstract Saungweme T, Khumalo H, Mvundura E, et al.] 1999. Iron and alcohol content of traditional beers in rural Rhodesia. ''The Central African Journal of Medicine'' 45(6):136-40. Retrieved 5 February 2008.</ref> <ref name="Chronicle">[http://www.chronicle.co.zw/inside.aspx?sectid=2738&livedate=3/18/2006%2012:00:00%20AM&cat=1 Muponde, Richard.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929022015/http://www.chronicle.co.zw/inside.aspx?sectid=2738&livedate=3/18/2006%2012:00:00%20AM&cat=1 |date=29 September 2007 }} 2006. Granny fined for brewing kachasu. ''Chronicle'', 18 Maart. Retrieved 5 Februarie 2008.</ref> <ref name="sowetanlive">{{en}} https://www.sowetanlive.co.za/news/2007-07-20-land-of-skokiaan-and-no-money/</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Alkoholiese drank]] gqmyvzex1l0x148cth8uflcqbnoby85 0 301919 2891091 2723158 2026-04-07T12:16:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891091 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Heuningboomheide | image = Erica caterviflora 107594664.jpg | image2 = | status = EN | status_system = iucn3.1 | taxon = Erica caterviflora | authority = Salisb., (1802) | synonyms =* ''Ericoides caterviflorum'' <small>(Salisb.) Kuntze</small> * ''Ericoides craterviflorum'' <small>(Salisb.) Kuntze</small> | range_map = }} '''Heuningboomheide''' (''Erica caterviflora var. caterviflora'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Erica]]'' behoort en deel van die [[fynbos]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom in die [[Kaapse Skiereiland]] voor waar dit op suidelike hellings van [[Tafelberg]] groei. Die struik is regop en word 2 tot 4.0&nbsp;m hoog, dit is entlik 'n klein boom, met die stam wat tot 150&nbsp;cm dik kan word. Die struik blom van Januarie tot Maart. Die blomme is dig saamgepak op die stam. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die plant kry sy naam vanaf die woord ''caterva'' wat ''groep'' beteken. [[Bestuiwing]] word gedoen deur die [[insekte]]. In die vroeë 1990's was die plant as uitgesterf beskou maar is in 2006 deur Anthony Hitchcock herontdek. In Engels staan die plant bekend as die ''Bunch Heath''. Daar is ook 'n variant van die plant: ''E. caterviflora var. glabrata'' wat nie haartjies op die blomme het nie. Die boom se FSA-nommer is 574.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] * [[Lys van Erica-spesies]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77230074-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1820-148 REDLIST Sanbi] * [https://pza.sanbi.org/erica-caterviflora PlantZAfrica] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Erica caterviflora}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Erica|caterviflora]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] h0tl6k9gl5fdmxwg76jclw8xofsz8y3 0 304409 2891551 2620395 2026-04-08T04:56:47Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891551 wikitext text/x-wiki '''Slawofilie''' was 'n intellektuele beweging uit die [[19de eeu]] wat wou hê dat die [[Russiese Ryk]] ontwikkel moet word op waardes en instellings wat uit die vroeë geskiedenis ontstaan het. Slawofiele het die invloed van [[Wes-Europa]] in Rusland teengestaan. <ref name="Brit">[http://www.britannica.com/eb/article-9068172/Slavophile Encyclopædia Britannica Slavophile artikel]</ref> Daar was ook soortgelyke bewegings in [[Pole]], [[Serwië]], [[Kroasië]], [[Bulgarye]] en [[Tsjeggo-Slowakye]]. Afhangend van die geskiedkundige konteks, kan die teenpool daarvan ''Slawofobie'' genoem word, naamlik 'n vrees vir die Slawiese kultuur, of wat sommige Russiese intellektuele ''"zapadnichestvo"'' noem. == Geskiedenis == Slawofilie as intellektuele beweging is in 19de-eeuse [[Rusland]] ontwikkel. In 'n sekere sin was daar nie slegs een beweging nie, maar verskeie bewegings of takke van die beweging. Sommige was [[Links (politiek)|linksgesind]], en het opgemerk dat progressiewe idees soos [[demokrasie]] eie was aan die Russiese ervaring, soos bewys is deur wat hulle beskou het as die ruwe demokrasie van die Middeleeuse [[Weliki Nowgorod|Novgorod]]. Sommige was regs, en het gewys op die eeue-oue tradisie van die [[Outokrasie|outokratiese]] [[tsaar]] as die essensie van die Russiese geaardheid. Die Slawofiele was vasbeslote om dit wat hulle geglo het unieke Russiese tradisies en kulture was, te beskerm. Sodoende het hulle individualisme verwerp. Die rol van die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Kerk]] is deur hulle gesien as meer beduidend as die van die staat. [[Sosialisme]] is deur die Slawofiele teengestaan as 'n vreemde stroming, en die Russiese [[mistisisme]] is verkies bo "[[Wes-Europa|Westerse]] [[rasionalisme]]". Die landelike lewe is deur die beweging aangeprys. Hulle het industrialisasie en stedelike ontwikkeling teengestaan, en die beskerming van die "mir" is gesien as 'n belangrike maatreël om die groei van die werkersklas te voorkom. <ref name="Nye">[https://books.google.com/books?vid=ISBN1877864161&id=_e-eHEVlBJEC&pg=PA65&lpg=PA65&vq=slavophiles&dq=from+nyet+to+da&sig=rVaMbKlztRBZ04MQXdwAszBiQf8&hl=en From Nyet to Da: understanding the Russians, bladsy 65] deur Yale Richmond, Intercultural Press; 3rde uitgawe (Januarie 2003)</ref> Die beweging het in die 1830's in [[Moskou]] ontstaan. Na aanleiding van die werke van Griekse [[kerkvaders]] het die filosoof Aleksey Khomyakov (1804–60) en sy toegewyde [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse]] kollegas 'n tradisionele leerstelling opgestel wat beweer het dat Rusland oor sy eie gewoontes en aard beskik, en dat dit nie "Westerse" instellings moet naboots nie. Die Russiese Slawofiele het die modernisering van [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] en [[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]] gekritiseer, en sommige van hulle het selfs tradisionele pre-Petrine-drag aangeneem. Andrei Okara argumenteer dat die 19de-eeuse indeling van sosiale denke in drie groepe; die Westers-gesinde, die Slawofiele en die Konserwatiewes; goed inpas by die realiteite van die politieke en maatskaplike situasie in die moderne Rusland. Volgens hom is voorbeelde van die hedendaagse Slawofiele die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie]], Dmitri Rogozin en Sergei Glazyev.<ref>{{Cite journal|url=http://eng.globalaffairs.ru/number/n_9123|journal=Russia in Global Affairs|year=2007|title=argiefkopie|access-date= 3 Junie 2020|archive-date=22 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922154723/https://eng.globalaffairs.ru/number/n_9123|url-status=dead}}</ref> == Leerstelling == Die leerstellings van Aleksey Khomyakov, Ivan Kireyevsky (1806–56), Konstantin Aksakov (1817–60) en ander Slawofiele het 'n diep invloed op die Russiese kultuur uitgeoefen, soos die Russiese herlewingskool vir argitektuur, ''Die Vyf'' (groep van vyf Russiese komponiste), die romanskrywer [[Nikolai Gogol]], die digter Fyodor Tyutchev en die [[Leksikografie|leksikograaf]] Vladimir Dahl. Hul stryd vir die suiwerheid van die [[Russies]]e taal het iets gemeen met die asketiese sienings van [[Leo Tolstoi]]. Die leerstelling van ''"sobornost"'', die term vir organiese eenheid en intregrasie, is deur Kireyevsky en Khomyakov geskep. Dit het die behoefte aan samewerking tussen mense ten koste van individualisme onderstreep, op die basis dat opponerende groepe dikwels op gedeelde belange fokus. Volgens Khomyakov, kombineer die Ortodokse Kerk die beginsels van vryheid en eenheid op sigself op organiese wyse, terwyl die Katolieke Kerk eenheid sonder vryheid postuleer, en daarteenoor in die Protestantisme, vryheid sonder eenheid gedy. <ref>Khomyakov, A.S. 1994. ‘Cerkov’ Odna’ [The Church is One]. In: Khomyakov A.S. Sochinenia [Works]. Moscow: Medium. Vol. 2. – bl. 5.</ref> In die Russiese samelewing van hul tyd het die Slawofiele die suiwerste ideaal in die van die ''"obshchina"'' gesien. Laasgenoemde het die belang van kollektiwiteit erken, maar die integriteit en die welstand van die individu binne daardie kollektief gewaarborg. <ref>Efremenko D., Evseeva Y. Studies of Social Solidarity in Russia: Tradition and Modern Trends. // American Sociologist, v. 43, 2012, no. 4. – NY: Springer Science+Business Media. – bl. 354.</ref> Op die gebied van praktiese [[politiek]] het die Slawofilie gemanifesteer as 'n pan-Slawiese beweging vir die vereniging van alle Slawiese bevolkings onder leiding van die Russiese [[tsaar]], en vir die onafhanklikheid van die [[Balkan|Balkan-]]Slawoniërs van die [[Ottomane|Ottomaanse bewind]]. Die Russies-Turkse Oorlog van 1877-78 word gewoonlik beskou as 'n hoogtepunt van hierdie militante Slawofilie, soos uiteengesit deur die charismatiese bevelvoerder Mikhail Skobelev. Die houding teenoor ander nasies van Slawiese oorsprong het afgehang van die groep wat daarby betrokke was. Klassieke Slawofiele het geglo dat die "Slawiese beskawing", wat die Slawofiele-beweging beweer het 'n algemene identiteit aan alle mense van Slawiese oorsprong verleen het, gebaseer was op die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse]] godsdiens. <ref name="Meta">"Classical Russian Slavophiles often conflated language and religion, equating Slavdom with Orthodoxy" [https://books.google.com/books?vid=ISBN0520207432&id=C2as0sWxFBAC&pg=PA230&lpg=PA230&dq=classical+slavophiles&sig=G0yBSghXMl9oIJxi1XMrFte8fLY The Myth of Continents: A Critique of Metageography bladsy 230] deur Martin W. Lewis, Kären E. Wigen, University of California Press; 1ste uitgawe (11 Augustus 1997)</ref> Behalwe die Russe, het die Russiese Ryk oor miljoene Oekraïners, Pole en Belo-Russe geheers wat hul eie nasionale identiteit, tradisies en godsdienste aangehang het. Teenoor Oekraïners en Belo-Russe het die Slawofiele die siening ontwikkel dat hulle deel is van dieselfde "Groot Russiese" nasie, omdat die Belo-Russe as die "Wit Russe" en die Oekraïners as die "Klein Russe" gesien is. Slawofiele denkers soos Mikhail Katkov was van mening dat albei lande onder Russiese leierskap regeer moet word en dat hulle 'n wesenlike deel van die Russiese staat was. <ref name="Volod">[http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/publictn/acta/16/volodymyr/volodymyr-1.html The Image of Ukraine and the Ukrainians in Russian Political Thought (1860–1945)] deur Volodymyr A. Potulnytskyi, ACTA SLAVICA IAPONICA, Volume 16 (1998) Journal of Slavic Research Center, Hokkaido University</ref> Terselfdertyd het Slawofiele die afsonderlike kulturele identiteit van die Oekraïense en Belo-Russiese bevolking ontken, omdat hulle geglo het dat hul nasionale sowel as taal- en literêre aspirasies die gevolg was van 'n "Poolse sameswering" om hulle van die Russe te skei. <ref name="Tow"> [https://books.google.com/books?vid=ISBN0838630138&id=1JGTkzEk79oC&pg=PA137&lpg=PA137&dq=polish+intrigue&sig=B_9NfVr1oTTKJQJLOJzF0lCV_Yk Toward a United States of Russia: Plans and Projects of Federal Reconstruction of Russia in the Nineteenth Century bl. 137] deur Dimitri Von Mohrenschildt, Fairleigh Dickinson Univ Press 1981</ref> Ander Slawofiele, soos Ivan Aksakov, het die reg van Oekraïners om die [[Oekraïens]]e taal te gebruik erken, maar dit as heeltemal onnodig en skadelik beskou. <ref name="Leto">Sovremennaia Letopis', No. XVII, 1861, bl. 124–125. "Ek glo nie aan die moontlikheid om 'n Malorussiese gemeenskaplike literêre taal te skep nie, behalwe vir suiwer populêre kunswerke, en ek sien geen moontlikheid daarvan nie, en ek wil nie enige kunsmatige pogings sien om die heelheid van 'n algemene Russiese ontwikkeling te vernietig nie, te wete die pogings om die Malorussiese kunstenaars te verhoed om in die Russiese taal te skryf. Goddank dat Gogol geleef en gewerk het voordat hierdie eise te voorskyn gekom het: ons sou geen "Mertvye Dushi" gehad het nie; jy, of Kulish, sou het hom met 'n stamgebonde egoïsme gekniehalter het en sou sodoende sy horison verminder het met die oortuigings van 'n enkele stam! Maar niemand van ons wou uiteraard nog ooit in jou pad staan nie. Skryf soveel as wat jy wil, vertaal Shakespeare en Schiller in die Malorussiese dialek, trek die karakters en die Griekse gode van Homerus in 'n Malorussiese skaapvel (kozhukh) aan!"</ref> Aksakov het egter 'n praktiese gebruik vir die "Malorussiese" taal ontwikkel: dit sou voordelig wees in die stryd teen die "Poolse beskawingselement in die westelike provinsies". Behalwe Oekraïners en Belo-Russe, het die Russiese Ryk ook [[Pole (volk)|Pole]] ingesluit, wie se land verdwyn het nadat dit deur drie buurstate, waaronder Rusland, verdeel is, en wat ná die besluite wat tydens die [[Kongres van Wene]] geneem is uitgebrei is tot meer Pools-bewoonde gebiede. Pole het 'n probleem geskep vir die ideologie van Slawofilie. <ref name="Dmitry">"[[Pole]] was vir generasies 'n soort verleentheid vir Russiese nasionalisme. Die kern van die Russiese nasionalisme sedert die middel van die negentiende eeu was die idee van Slawofilie. Hierdie ideologie (soos baie ander) was inkonsekwent. Enersyds het die verteenwoordigers daarvan Oosterse Ortodoksie benadruk as die wesenskenmerk van die Slawoniërs, en dit gekrediteer met die Slawoniërs se goedgeaarde kenmerke. Aan die ander kant het die begrip Slawofilie geïmpliseer dat die goedgeaarde eienskappe van die Slawoniërs voortvloei uit hul etnisiteit, wat niks te doen gehad het met die Ortodoksie nie. Hierdie uitleg het ook die politieke eenheid van die Slawoniërs, of ten minste hul onderlinge aantrekking teenoor mekaar, geïmpliseer, en hierin was Pole 'n eindelose verleentheid." Hersiening van die verhouding: Poolse geskiedenis en die Poolse vraag in die artikel van die Ryks-Duma Joernaal deur Dmitry Shlapentokh; Oos-Europese kwartaallikse blad, vol. 33, 1999</ref> Die naam Slawofiele dui aan dat die slawoniërs se kenmerke op hul etnisiteit gebaseer is, maar terselfdertyd het die Slawofiele geglo dat die Ortodoksie gelyk was aan die Slawiese beskawing. Hierdie geloof is ondergrawe deur die blote bestaan van Poolse inwoners binne die Russiese Ryk, wat, alhoewel hulle van Slawiese oorsprong was, ook [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]] was, met die Katolieke geloof wat een van die kernwaardes van die Poolse nasionale identiteit vorm. <ref name="Pedro">"Dit was na die partisies dat die Poolse kerk die simbool van Poolsheid geword het in die oë van feitlik alle Pole. Massiewe Russifikasie na die opstand in 1832 het alle Poolse instellings prakties uitgeskakel en Russiese oorheersing van die openbare lewe basies universeel gemaak. Wat oorgebly het, was die Katolieke kerk. Dit het die simbool geword van Poolsheid en Poolse verset, met elke beweging wat St. Petersburg geneem het om te verswak wat geïnterpreteer is as 'n verdere poging om die Poolse volk uit te roei .... Onder hierdie omstandighede was "Katoliek-wees" nie slegs 'n godsdienstige nie, maar ook nasionalistiese "plig". [https://books.google.com/books?vid=ISBN0822308916&id=50GTIhntKvYC&pg=PA51&lpg=PA51&dq=polish+church+1863+symbol&sig=PdderXGDJHXAZ_64wvroPuAiUzU Religion and Nationalism in Soviet and East European Politics Bladsy 51] deur Pedro Ramet, Duke University Press 1989.</ref> Terwyl Slawofiele die leierskap van Rusland oor ander nasies van Slawiese oorsprong geprys het, was die Pole se identiteit gebaseer op Wes-Europese kultuur en - waardes, en is weerstand teen Rusland deur hulle beskou as weerstand teen 'n uitheemse manier van lewe. <ref name="Country"> "Van die begin af het Pole sy primêre inspirasie uit Wes-Europa verkry en 'n nouer verwantskap met die Franse en Italianers ontwikkel as byvoorbeeld met nadere Slawiese bure van Oosters-Ortodokse en Bisantynse oortuiging. Hierdie westelike oriëntasie, wat in sommige opsigte Pole die mees oostelik- geleë buitepos van die Latynse en Katolieke tradisie maak, help om die Pole se hardnekkige beskouing dat hulle aan die "Weste" behoort, en hul diepgewortelde antagonisme teenoor Rusland as die verteenwoordiger van 'n wesenlike uitheemse lewenswyse, te verklaar." [http://countrystudies.us/poland/5.htm U.S. Library of Congress, Country Study Poland]</ref> Gevolglik was Slawofiele veral vyandig teenoor die Poolse volk, en het hulle dit dikwels aangeval in hul skrywes. <ref name="Dmitr">"The Slavophiles were quite virulent in their attacks on the Poles. According to Iurii F. Samarin, Poland was transformed into a "sharp wedge driven by Latinism" into the very heart of the Slavonic soul with the aim of "splitting it into fragments."(1) Nikolai Ia. Danilevsky, the late Slavophile, dubbed Poland the "Jesuitical gentry state of Poland" and that "Judas of Slavdom," which he compared to a hideous tarantula greedily devouring its eastern neighbor but unaware that its own body is being eaten by its Western neighbors.(2) Fedor I. Tiutchev, one of the leading Russian poets, also called Poles "Judas of Slavdom."(3)" Hersiening van die verhouding: Poolse geskiedenis en die Poolse vraag in die artikel van die Ryks-Duma Joernaal deur Dmitry Shlapentokh; Oos-Europese kwartaallikse blad, vol. 33, 1999</ref> Toe die Poolse opstand van 1863 begin het, het die Slawofiele anti-Poolse sentimente gebruik om gevoelens van nasionale eenheid by die Russiese volk te skep, <ref name="Cohen">Die populêre anti-Poolse en anti-Europese gevoelens is deur Slawofiele skrywers soos Katkov gebruik om nasionale solidariteit te bewerkstellig.[https://books.google.com/books?vid=ISBN0275953378&id=Lvjw9K8zRwIC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=anti-Polish+and+anti-European+feelings&sig=gvdZKKiJ6app_WJmYLpKzPUVZ8c Russian Imperialism: Development and Crisis bladsy 54] deur Ariel Cohen, Praeger Publishers (30 Augustus 1996)</ref> en die idee van die kulturele vereniging van alle Slawoniërs is laat vaar. <ref name="Foreign">...eerder as om die kulturele unie van alle Slawoniërs te beklemtoon (soos die Slawofiele ook gedoen het totdat die idee uitmekaar geval het te midde van die Poolse opstande van die 1860's) [http://www.foreignaffairs.org/19990301facomment963/charles-clover/dreams-of-the-eurasian-heartland-the-reemergence-of-geopolitics.html Dreams of the Eurasian Heartland: The Reemergence of Geopolitics Charles Clover Maart/April 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050416213444/http://www.foreignaffairs.org/19990301facomment963/charles-clover/dreams-of-the-eurasian-heartland-the-reemergence-of-geopolitics.html|date=2005-04-16}}</ref> Sodoende het Pole stewig gevestig geraak by Slawofiele as die juiste simbool van die Katolisisme en Wes-Europa wat hulle so versmaai het, <ref name="Impr">" "Die Poolse nasie was van hierdie oomblik af vir Slawofiele die verpersoonliking van die verfoeilike Wes-Europa en van die gehate Katolisisme." [https://books.google.com/books?vid=OCLC00467165&id=h4HY3nt1fCoC&q=slavophiles+Poland&dq=slavophiles+Poland&pgis=1 Impressions of Russia] by Georg Morris Cohen Brandes, T. Y. Crowell & co 1889</ref> en aangesien die Pole nooit binne die Russiese Ryk geassimileer is nie, en hulle voortdurend teen die Russiese besetting van hul land verset het, het die Slawofiele op die ou einde geglo dat die anneksasie van Pole 'n fout was, omrede die Poolse volk nie ver-Russies kon word nie. <ref name="Trenin">"Die [[Pole (volk)|Pole]] was natuurlik nooit regtig geïntegreerd nie, en was 'n konstante doring in die vlees van Sint Petersburg. Gereelde opstande en rewolusies het die Russiese beheer van die Vistula-provinsies op sy beste gering gemaak. Ware Slawofiele soos [[Nikolai Danilevsky]] beskou die anneksasie van Pole as 'n fout wat Rusland opgesaal het met 'n sterk en vyandige element, wat nooit werklik ver-Russies is nie." [http://www.carnegie.ru/en/pubs/books/2129dt0103all.pdf The End of Eurasia: Russia on the Border Between Geopolitics and Globalization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201022002412/https://carnegie.ru/en/pubs/books/2129dt0103all.pdf |date=22 Oktober 2020 }} deur Dmitri Trenin, Carnegie Endowment for International Peace</ref> "Na die stryd met Pole het Slawofiele die geloof uitgespreek dat, nieteenstaande die doelwit om Konstantinopel te verower, die toekomstige konflik tussen die "Teutoniese ras" (die [[Duitsers]]) en "Slawoniërs" sou wees, en die beweging het ontaard in 'n anti-Germaanse beweging. <ref name="Coh"> "Nadat die Poolse bedreiging verby was, het die Slawofiele 'n ander stel doelwitte geformuleer. Sonder om afstand te doen van die 300-jarige doelwit om Konstantinopel en die Straat in beslag te neem, het hulle aangevoer dat die komende botsing tussen die Slawoniërs en Teutone (Duitsers) sou wees."[https://books.google.com/books?vid=ISBN0275953378&id=Lvjw9K8zRwIC&pg=PA54&lpg=PA54&vq=teutons&dq=russian+imperialism&sig=gvdZKKiJ6app_WJmYLpKzPUVZ8c Russian Imperialism: Development and Crisis bladsy 54], "Derhalwe het Slawofilie verander in 'n Germaanse fobie."[https://books.google.com/books?vid=ISBN0275953378&id=Lvjw9K8zRwIC&pg=PA55&lpg=PA55&vq=germanophobia&dq=russian+imperialism&sig=gKpbFW4PUBmuYU7dd9IeFao5Qx0 bladsy 55] deur Ariel Cohen, Praeger Publishers 1996</ref> Die meeste Slawofiele was [[Liberalisme|liberales]] en het die emansipasie van die lyfeienes ondersteun, wat uiteindelik in die emansipasiehervormings van 1861 gerealiseer is. Perssensuur, [[Lyfeienskap|swaarmoedigheid]] en [[doodstraf]] is beskou as invloede uit Wes-Europa. <ref>History of Russian Philosophy deur Nikolai Lossky {{ISBN|978-0-8236-8074-0}} p. 87</ref> Hul politieke ideaal was 'n [[Grondwetlike monargie|parlementêre monargie]], soos verteenwoordig deur die Middeleeuse ''Zemsky Sobors''. == Na Lyfeienskap == Nadat die lyfeienes in Rusland vrygemaak is en die einde van die opstand in Pole aangebreek het, het daar nuwe Slawofiele denkers in die 1870's en 1880's verskyn wat verteenwoordig is deur persone soos Nikolay Danilevsky en Konstantin Leontiev. Danilevsky het die idees van outokrasie en imperialistiese uitbreiding bevorder as deel van die Russiese nasionale belang. Leontiev het in ’n polisiestaat geglo wat kon verhoed dat Europese invloede Rusland bereik. <ref name="Parland"> "Na die afskaffing van [[lyfeienskap]] in 1861, en die Poolse rebellie van 1863, het Slawofilie begin ontaard in 'n eng en aggressiewe soort Russiese nasionalisme. Die tweede generasie Slawofiele het in die 1870's en 1880's in die vorm van N. Danilevsky en K. Leontiev na vore gekom. Eersgenoemde het Rusland se nasionale belange gelykgestel met outokrasie en ekspansionistiese imperialisme. K. Leontiev - die voorste ideoloog van die 1880's - het 'n soort polisiestaat-ideologie van stapel gestuur om Rusland van Wes-Europese invloede te red. '[https://books.google.com/books?vid=ISBN0415341116&id=OWjYS1n-EiMC&pg=PA211&lpg=PA211&vq=Leontiev&dq=The+Extreme+Nationalist+Threat+in+Russia&sig=ioEEMNDuMwgpgVN7wrJQYQgqBIE The Extreme Randy Nationalist Threat in Russia: The Growing Influence of Western Rightist Ideas bladsy 211] deur Thomas Parland Routledge 2005</ref> == ''Pochvennichestvo'' == Latere skrywers soos [[Fjodor Dostojefski]], Konstantin Leontyev en Nikolay Danilevsky het 'n besonderse konserwatiewe weergawe van Slawofilie genaamd ''"Pochvennichestvo"'' (uit die Russiese woord vir "grond") ontwikkel. Die leerstelling, soos beskryf deur Konstantin Pobedonostsev (Ober-Prokurator van die [[Russies-Ortodokse Kerk]]), is aangeneem as die amptelike tsaristiese [[ideologie]] tydens die bewind van [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] en [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]]. Selfs na die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese rewolusie van 1917]] is dit verder ontwikkel deur godsdienstige filosowe soos [[Ivan Iljin]] (1883–1954) wat emigreer het. Die Slawofiele het prominente denkers tydens die [[Koue Oorlog]] soos [[George F. Kennan]] beïnvloed, en in hulle 'n liefde vir die [[Russiese Ryk]] in plaas van die [[Sowjetunie]] gekweek. Dit het op sy beurt hul buitelandse beleidsidees beïnvloed, soos Kennan se geloof dat die herlewing van die Russies-Ortodokse Patriargaat in 1943 tot die hervorming of omverwerping van die regering van [[Josef Stalin]] sou lei. == Eksterne skakels == * [http://www.worldwideschool.org/library/books/hst/russian/AnInterpretationOfSlavophilism/Chap1.html 'n Interpretasie van Slawofilie] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur in Pole]] [[Kategorie:Kultuur in Rusland]] 10z3r0su9mvs9bbn0xdd3gajq6titev 0 306266 2891545 2876037 2026-04-08T04:54:05Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 2891545 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bannockburn |partof=die Skotse Onafhanklikheidsoorloë |image=[[Lêer:Battle of Bannockburn - Bruce addresses troops.jpg|300px]] |caption= |date=[[23 Junie]] en [[24 Junie]] [[1314]] |place=[[Bannockburn]], [[Skotland]] |result=Skotse oorwinning |combatant1=[[Lêer:Flag of Scotland.svg|22px]] [[Koninkryk van Skotland]] |combatant2=[[Lêer:Flag of England.svg|22px]] [[Koninkryk van Engeland]] |commander1=Robert Bruce |commander2=[[Eduard II van Engeland]] |strength1='''8&nbsp;000''' |strength2='''20&nbsp;000''' }} Die '''Slag van Bannockburn''' (of Bannock-spruit) het suid van die stad Stirling in [[Skotland]] oor twee dae, op 23 en 24 Junie 1314 plaasgevind. Hierdie slag vorm deel van die Skotse onafhanklikheidsoorloë. ==Voorspel== Die Skotse onafhanklikheidsoorloë het hul oorsprong in 1296 toe [[Edward I van Engeland]] Skotland binnegeval en vir Koning John Balliol van die troon verwyder het. In 1297 behaal [[William Wallace]] en Andrew Murray ’n roemryke oorwinning oor die Engelse tydens die Slag van Stirlingbrug. Die bordjies word egter verhang met Wallace se nederlaag tydens die [[Slag van Falkirk (1298)|Slag van Falkirk]] in 1298, Wallace word in 1305 gevange geneem en op bevel van Edward I wreedaardig om die lewe gebring. Robert Bruce word in 1306 as Koning van die Skotte gekroon. Edward I sterf in 1307 en Bruce kry beheer oor die grootste gedeelte van Skotland deur ’n [[guerrilla-oorlog]] te voer. ==Deelnemende magte== Die Slag van Bannockburn (Bannock-spruit) was een van die opspraakwekkendste gebeurtenisse in die Skotse geskiedenis. Die Skotte is aangevoer deur Koning Robert Bruce en die Engelse deur Koning [[Eduard II van Engeland|Edward II]]. Die Engelse leër, die grootste ooit om Skotland in te val, was 20 000 man sterk maar het moeg op die gevegsterrein aangekom as gevolg van die uitmergelende opmars vanaf Berwick, ’n hawestad aan die noordoostelike kus van Engeland. Die Skotte was slegs 8 000 in getal maar het weke lank geoefen om schiltrons te vorm. ’n Schiltron bestaan uit ’n groep soldate wat met pieke (lang spiese wat met twee hande vasgehou moet word) en skilde veg. Die gebruik van ’n reghoekige schiltron wat ook vir aanval gebruik kon word, word aan Robert Bruce toegedig. ==Die eerste dag: 23 Junie 1314== Die Engelse leër het met die Romeinse pad (waarvan dele nou nog sigbaar is) vanaf Falkirk suidoos van Stirling opgeruk om Stirling-kasteel te ontset. Een van die mees dramatiese oorlogsgebeure van die [[Middeleeue]] het gevolg. Robert Bruce het sy koninklike standaard in die omgewing waar die Bannockburn-monument vandag staan, geplant. Die Engelse voorhoede, twee Engelse ridderformasies onder bevel van die Graaf van Gloucester en die Graaf van Hereford het die Skotse agterhoede, onder bevel van Bruce, aangeval. Sir Henry de Bohun, ’n familielid van die Graaf van Hereford, het vir Bruce, wat op ’n klein perd en slegs met ’n strydbyl gewapen was, raakgesien en op Bruce afgestorm. Bruce het kop gehou en op die laaste oomblik sy perd rats uit die pad beweeg, in sy stiebeuels opgestaan en de Bohun se helm en kop in twee gekloof. Die Engelse voorhoede is daarna deur die Skotse schiltron teruggedryf terwyl ’n ander schiltron by St Ninians gekeer het dat ’n Engelse ridderafdeling Striling-kasteel bereik. Omdat die uitgeputte Engelse nie verder kon vorder nie, steek hulle die Bannockspruit oor en slaan kamp op op die stuk grond tussen die Pelstream-spruit en die Bannock-spruit. ’n Skot het daarop uit die Engelse kamp gedros en vir Bruce ingelig dat die Engelse vasgepen is tussen die banke van dié twee spruite. Daarop het Bruce besluit om met eerste lig die volgende dag aan te val. ==Die tweede dag: 24 Junie 1314== Met sonsopkoms op 24 Junie 1314 het die Skotte uit Balquhidderockwoud te voorskyn gekom en gekniel in gebed waarna drie schiltrons die onvoorbereide Engelse leër aangeval het. Die Engelse ridders se weerstand is onsuksesvol en hulle word deur die diggepakte pieke van die Skotte teruggedryf. Die drie Skotse schiltrons smelt saam en ruk so vinnig op dat die Engelse ridders binne hul eie voetsoldate teruggedryf word. Aangesien die Engelse leër tussen die spruite vasgepen is word baie voetsoldate doodgetrap. ’n Afdeling Engelse boogskutters voer ’n flankaanval uit maar word deur 500 berede Skotte verpletter. Skotse spiessoldate seëvier ook in die hewige hand-tot-hand gevegte wat volg. Edward II word daarna van die slagveld verwyder maar word toegang tot Strirling-kasteel geweier. Bruce se reserwemag, die sogenaamde kleinvolk, betree die slagveld by Gillieskoppie. Hierna word die Engelse paniekerig en slaan op die vlug; baie soldate verdrink in die Bannockspruit. Die Engelse leër is verpletter en Edward II vlug uiteindelik na Dunbar (oos van [[Edinburg|Edinburgh]]) en neem ’n skip suidwaarts. Kort na afloop van die slag het Bruce ’n parlementsbyeenkoms by die Cambuskenneth Abdy gehou, waarvan een [[kloktoring]] vandag nog staan. ==Gevolge== Die slag het vir Robert Bruce die koningskap van Skotland verseker. Die Skotse onafhanklikheidstryd is egter eers veertien jaar ná die Slag van Bannockburn voltrek met Engeland se erkenning van Bruce as koning van die Skotte en Skotland se onafhanklikheid met die Verdrag van Edinburgh in 1328. ==Monument== Die volgende woorde staan op die monument wat op die slagveld opgerig is: ''“For God and St Andrew”'' ''Robert the Bruce King of Scots planted his Standard near this spot when the Scottish Patriots under his command vanquished the Army of Edward II of England at the Battle of Bannockburn'' ''24th June ~ 1314'' ''“We fight not for glory, nor for wealth, nor honour but only and alone we fight for freedom which no good man surrenders but with his life”'' == Bronne == * Bannockburn-slagveld, 24 Junie 2019 * Cambuskenneth Abdy, 25 Junie 2019 * Black, Jeremy. (2005). The Seventy Great Battles of All Time. pp. 71–73. Thames & Hudson Ltd. {{ISBN|0-500-25125-8}}. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Battle of Bannockburn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Skotland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Middeleeue]] [[Kategorie:Veldslae|Bannockburn]] cdti6k2xqvmp8qvly19iwynb3lhkt6i 0 306287 2891596 2735534 2026-04-08T09:17:09Z Rakoon 205905 2891596 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Doug Burgum | beeld = Doug Burgum 2025 DOI cropped portrait.jpg | beeldonderskrif = Burgum in 2025 | geboortenaam = Douglas James Burgum | geboortejaar = 1956 | geboortemaand = 8 | geboortedag = 1 | geboorteplek = Arthur, [[Noord-Dakota]], VSA | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]] | nasionaliteit = Amerikaner | orde = 33ste goewerneur van [[Noord-Dakota]] | termynaanvang = 15 Desember 2016 | termyneinde = | vise = Brent Sanford | voorganger = Jack Dalrymple | opvolger = | eggenoot = Karen Stoker (1991–2003)<br/>Kathryn Helgaas (2016–hede) | kinders = 3 | alma_mater = Noord-Dakota-staatsuniversiteit (BA)<br/>Stanford Universiteit (MBA) | religie = | handtekening = }} '''Douglas James "Doug" Burgum''' (gebore [[1 Augustus]] [[1956]]) is 'n [[Amerika]]anse entrepreneur, filantroop en politikus. Hy is die 33ste goewerneur van [[Noord-Dakota]] en 'n lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]. Burgum het in 1983 by Great Plains Software aangesluit. Hy het vir meer as 32 jaar as die president van die maatskappy gedien vanaf 1984 tot 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.wday.com/news/4155069-doug-burgum-elected-governor-speech-upcoming-wday|title=Doug Burgum elected Governor; speech upcoming on WDAY|publisher=|access-date=10 November 2016}}</ref> [[Lêer:President Trump arrives in Fargo 03.jpg|links|duimnael|Burgum groet vir Amerikaanse president [[Donald Trump]] in September 2018]] Burgum is in 1956 in Arthur, [[Noord-Dakota]] gebore.<ref name=Horiz>{{cite web |url=http://www.ndhorizons.com/featured/index.asp?ID=16 |title=Spring 2006: Doug Burgum's Prairie Fire 20 Years and Blazing |author=Gretchen Heim Olson |publisher=North Dakota Horizons |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215232447/http://www.ndhorizons.com/featured/index.asp?ID=16 |archive-date=15 Februarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het 'n BA-graad aan die Noord-Dakota-staatsuniversiteit verwerf en 'n MBA-graad aan Stanford Universiteit behaal. Burgum was 'n besigheidsman voordat hy in 2016 aangekondig het dat hy 'n kandidaat vir goewerneur is. Hy het die staat se prokureur-generaal [[Wayne Stenehjem]] in die Republikeinse voorverkiesing verslaan. Burgum het die algemene verkiesing in November gewen en is op 15 Desember ingehuldig. Hy het vir [[Jack Dalrymple]] opgevolg.<ref>{{cite web | title=Doug Burgum Takes Office as ND Governor Today | url=http://www.valleynewslive.com/content/news/Doug-Burgum-takes-office-as-ND-governor-today-406748135.html | date=15 Desember 2016 | publisher=[[Valley News Live]] | access-date=1 Januarie 2016}}</ref> Burgum was vanaf 1991 tot 2003 met Karen Stoker getroud. Hy het drie kinders uit sy huwelik met Karen. Hy het in 2016 met Kathryn Helgaas getrou.<ref>Ingersoll; Archie; Inforum; 11 Februarie 2017; [https://www.inforum.com/news/4216061-recovering-addict-herself-nds-first-lady-hopes-tackle-addiction-issues As a recovering addict herself, ND's first lady hopes to tackle addiction issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626012405/https://www.inforum.com/news/4216061-recovering-addict-herself-nds-first-lady-hopes-tackle-addiction-issues |date=26 Junie 2020 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://apnews.com/DougBurgum Doug Burgum - AP News] *[https://www.dougburgum.com/ Home | Doug Burgum for Governor] *[https://ballotpedia.org/Doug_Burgum Doug Burgum]. ''Ballotpedia''. *[https://www.governor.nd.gov/theodore-roosevelt-rough-rider-award/doug-burgum Doug Burgum | North Dakota Office of the Governor] *[https://www.nga.org/governor/doug-burgum/ Doug Burgum - National Governors Association] {{saadjie}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Burgum, Doug}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Amerikaanse goewerneurs]] [[Kategorie:Noord-Dakota]] t3cagj4ja3072h55ip9i37oa1c0nwc8 0 306617 2891263 2831588 2026-04-07T14:44:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891263 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Flag of the Order of St. John (various).svg|thumb|220px|Die vlag van die Orde van die Johanniters.]] Die '''Orde van die Johanniters''' ([[Latyn]]: ''Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani'') was ’n [[Middeleeuse]] en vroeë moderne [[Katolieke Kerk|Katolieke]] militêre orde wat omstreeks 1100 gestig is. Een van sy aanvanklike name was die '''Orde van die Ridders van die Hospitaal van Sint Johannes van Jerusalem'''. Sy hoofkwartier was tot in 1291 in die [[Koninkryk van Jerusalem]], van 1310 tot 1522 op die eiland [[Rhodos]], van 1530 tot 1798 in [[Malta]] en van 1799 tot 1801 in [[Sint Petersburg]]. Vandag sit verskeie organisasies die tradisie voort, veral die [[Soewereine Militêre Orde van Malta]]. Die orde het in die 11de eeu ’n opgang gemaak as ’n groep individue wat verbind is met die [[Republiek Amalfi|Amalfi-hospitaal]] in [[Jerusalem]], wat aan [[Johannes die Doper]] gewy was. Ná die verowering van Jerusalem in 1099 tydens die [[Kruistog|Eerste Kruistog]] het die organisasie ’n militêre godsdienstige orde geword. Ná die verowering van die [[Heilige Land]] deur [[Islam]]itiese magte was die ridders van Rhodos af bedrywig en later van Malta af. Die orde was een van die kleinste groepe wat dele van die [[Amerikas]] vir ’n kort rukkie gekoloniseer het: Hulle het in die middel 17de eeu vier [[Karibiese See|Karibiese eilande]] verower wat hulle in die 1660's aan [[Frankryk]] oorgegee het. Die ridders is tydens die [[Protestantse Hervorming]] verdeel, toe ryk dele van die orde in Noord-[[Duitsland]] en [[Nederland]] [[Protestantisme|Protestants]] geword en van die Katolieke hoofgroep afgestig het. Die orde is in [[Engeland]], [[Denemarke]] en ander dele van Noord-Europa onderdruk en is verder benadeel deur [[Napoleon]] se verowering van Malta in 1798. Dit het daarna oor Europa versprei. ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Order of Saint John of Jerusalem}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Knights Hospitaller}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ridderordes|Johanniters, Orde van die]] s6muhq44np1vtyhtatoktpcuo15w1mm 0 307119 2891121 2862961 2026-04-07T12:27:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891121 wikitext text/x-wiki ‘n '''Kabouter''' is ‘n mitologiese figuur in die Germaanse volkskultuur. ==Volkskultuur== '''Kabouters''' is bonatuurlike wesens wat in die folklore van verskillende Europese kulture voorkom. Hulle is vrolik, behulpsaam, wys en naïef. Snags help hulle die mens deur ongesiens onafgehandelde takies te voltooi. Gewoonlik woon hulle naby aan mense en is goedgesind teenoor hulle, maar kwaadaardige kabouters kan ook voorkom. Kabouters kan toor. Hulle praat met plante en diere en woon tussen die dakbalke van geboue. In die teenswoordige volksgeloof het kabouters uitgesterf. Hulle kom nog slegs in sprokies en as [[tuinkabouter]]s voor. ==Voorkoms== Dwergies lyk altyd asof hulle baie oud is. Hulle is baie klein van gestalte en sterk en beskik oor die vermoë om hulself onsigbaar te maak. Gewoonlik word hulle uitgebeeld met ronde wange, ‘n boeppens, ‘n rooi neus en ‘n welige baard. Daarby dra hulle rooi (en soms bruin) klere, ‘n rooi puntmus, stewels en ‘n breë gordel. Vroue dra rokke. ==Lees ook== *[[djin]] *[[draak]] *[[dwerg (mitologie)]] *[[elf (mitologie)]] *fee *[[heks]] *[[meermin]] *monster *[[nimf]] *[[reus]] *[[trol]] *[[vampier]] *[[watermeid]] *[[weerwolf]] *[[zombie]] ==Bibliografie== *van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} [[Kategorie:Volksverhale]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] [[Kategorie:Mitologiese wesens]] {{Normdata}} 5m4gt0b4m2bp95nrgaj25d5api9umav 0 307252 2891232 2867709 2026-04-07T13:36:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891232 wikitext text/x-wiki '''Mwari''' is die oppergod van die [[Vendas]] en die [[Sjonas]]. Vir die Venda in Suid-Afrika was Mwari oorspronklik ‘n heldhaftige halfgod. Vir die Karanga en die Kalanga van die Sjona in die suidelike deel van [[Zimbabwe]] is Mwari ‘n reën- en vrugbaarheidsgod. Hul openbare godsvererings vind hoofsaaklik plaas in ‘n grot in die [[Matopos]] en priesters, mediums, dansers en waarsêers word daarby betrek. Dit het as doel die versoening van die voorvadergeeste, stamgeeste en ‘n menigte ander beskermheiliges sodat stamlede verseker kan wees van goeie gesondhied, voorspoed, oorvloedige reën, ‘n goeie oes en die vrugbaarheid van mens en dier. ==Lees ook== *[[Heitsi-eibib]] *[[Modimo]] *[[Raluvhimba]] *Umvelinquange *[[Unkulunkulu]] *[[Tradisionele Afrika-godsdiens]] ==Bibliografie== *Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} *van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} [[Kategorie:Gode]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] h9z76lz7yq5venasodk4i9fes0eiek2 0 307298 2891304 2872289 2026-04-07T14:57:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891304 wikitext text/x-wiki '''Raluvhimba''' is die Opperwese in die tradisionele [[godsdiens]] van die [[Venda]]. Raluvhimba staan baie afsydig tot die mens, maar word tog beskou as die verskaffer van alle reën. Sy krag word ervaar deur alle buitengewone natuurverksynsles soos [[donderstorm]]s, [[weerlig]], vloede, [[droogte]]s en [[aardbewing]]s. Ook siektes onder die mens, sy vee en die wild en by die gesaaides word aan hom toegeskryf. Die woord “luvhimba” beteken [[arend]] en die Opperwese word gesien as die “groot arend”, die “edelarend”, die “vaderarend” wat in die hemelruim woon. Hy is die skepper en openbaar hom soms in ‘n vlam [[vuur]] aan die opperhoof en spreek die opperhoof aan met die stem van die donderweer. Die opperhoof word beskou as sy kleinkind en hy is weer vir die opperhoof ‘n grootvader. Hy word uitsluitlik deur die opperhoof aangespreek en dan slegs as “groot vader”. In alle godsdienstige handelinge speel die voorvadergeeste en [[toorkuns]] ‘n rol. Die Christelike godsdiens is egter wyd aanvaar. Ander bekende gode in die tradisionele godsdienste van Suider-Afrika is *Uthixo, Qamatha en Umdali by die [[Xhosa]] *[[Unkulunkulu]] en Umvelinquange by die Zulu *Umkulumcandi by die [[Swazi]] *[[Modimo]] *Khuswane by die Lobedu *Tilo en Hosi by die [[Tsonga]] *Raluvhimba by die [[Venda]] *Njambi Karunga en Omukuru by die [[Herero]] *Pamba en Kalunga by die [[Ovambo]] *[[Mwari]] *Lesa by die volkere van [[Zambië]] *Mulungu en Cauta by die volkere van [[Malawi]] *[[Heitsi-eibib]] *Tsoei-Goab by die [[Khoikhoi]] in [[Namibië]] ==Lees ook== *[[Tradisionele Afrika-godsdiens]] ==Bibliografie== *Bruwer, J.P.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel,1963. *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970. *van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} [[Kategorie:Gode]] [[Kategorie:Venda]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] 2u5kifp7hp3aj5xm411yns396to99b6 0 307377 2891433 2884277 2026-04-07T16:18:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891433 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Noto Emoji Oreo 1f9df 200d 2642.svg|duimnael]] ‘n '''Zombie''' is oorspronklik ‘n mitiese wese in die voodoo-kultus van die [[Wes-Indiese Eilande]]. ==Bygeloof== Hierdie mitologiese skepsel het sy oorsprong in die [[folklore|volksoorlewering]] van Afrika en die Karibiese eilande. Die siel van ‘n mens kan sy liggaam soos gewoonweg by afsterwe verlaat, maar kon ook deur priesters en sjamane deur middel van toorkrag uit ‘n lewende persoon verwyder word. In laasgenoemde geval kan Ghede, die god van die dood in die Voodoo-geloof, so ‘n persoon weer laat herlewe. So ‘n persoon is dan na sy opwekking ‘n slaaf. ==Gifstowwe== Die towernaar (die priester of sjamaan) het oor ‘n poeier beskik wat by inname ‘n verlammende uitwerking gehad het en tot hallusinasies en ‘n beswyming, die skyndood, gelei het waarvan die slagoffer later liggaamlik herstel het. Hierdie poeier is saamgestel uit die verlammende gif tetrotoksien verkry van die blaasoppe ([[tetraodontidae]]), die giftige [[stinkblaar]] (''[[Datura stramonium]]'') en die gif bufotoksien van die [[padda]] ''Bufo marinus''. ==Reaksie== As ‘n persoon in hierdie situasie is, lyk dit of hy geestelik afwesig is en sy omgewing nie goed waarneem nie. Hy toon geen emosies nie. Verder reageer hy nie op sy eie naam en vrae nie. So ‘n persoon het dikwels ‘n stadige skuifelstappie. Dikwels lyk hy maer en is sy oë opvallend wit. Daarom word gesê dat ‘n zombie halfdood is. ==Teenswoordig== Die woord zombie word sedert die 1920’s gebruik vir mense wat swaapagtig en onnosel voorkom en ‘n gebrek aan energie, geesdrif en inspirasie toon. Sedertdien het die woord zombie sy weg na die letterkunde gevind en word dit in boeke en films vir vermaak gebruik. Nou word allerlei onwaarskynlike en soms bonatuurlike eienskappe aan ‘n zombie toegeskryf. ==Bibliografie== * Hendrickson, Robert: The encyclopedia of word and phrase origins. Londen: MacMillan, 1987. {{ISBN|0-333-46089-8}} * van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mitologiese wesens]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] [[Kategorie:Volksverhale]] tw4yv8nabok5sonox3n5svcx8wvg7un 0 307462 2891085 2857741 2026-04-07T12:14:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891085 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Three Sunsets - FAIRY AND WASP.png|duimnael]] ‘n '''Fee''' is ‘n magiese figuur wat slegs in sprokies voorkom. Hulle is meestal goedgesinde mooi vroulike wesentjies en klein van gestalte. Met hul bonatuurlike gawes kan hulle enigiets ten goed of ten kwade laat gebeur. So kom hulle na die wieg van ‘n pasgebore baba en bepaal daardeur die lewenslot van die kind. Feetjies kom vir die eerste keer in die Franse en Provensaalse letterkunde voor waarna hulle deur die folklore van Europa versprei. Die [[Broers Grimm]] (Jacob Ludwig Carl en Wilhelm Carl Grimm) is bekend vir hul versameling van Duitse feëverhale. [[Hans Christian Andersen]] (1805-1875) het feëverhale aangepas om lewenslesse oor te dra. == Lees ook == *[[draak]] *[[dwerg (mitologie)]] *[[elf (mitologie)]] *[[engel]] *[[feeks]] *[[heks]] *[[kabouter]] *[[meermin]] *[[monster]] *[[nimf]] *[[reus]] *[[spook]] *[[trol]] *[[zombie]] ==Bibliografie== * Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewers, 1993. {{ISBN|0-949948-10-1}} * van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. {{ISBN|0-947461-57-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mitologiese wesens]] [[Kategorie:Volksverhale]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] [[Kategorie:Natuurreligie]] jh7dt0mprt9zruyr9fkgattpmd0rkfu 0 308071 2891159 2863833 2026-04-07T12:43:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891159 wikitext text/x-wiki Die '''Klein-Bergrivier''' is die belangrikste sytak van die [[Bergrivier]] (lg. ook bekend as die Groot-Bergrivier). Hierdie rivier ontspring in die berge rondom [[Tulbagh]] en in die rigting van [[Wolseley]]. Die waterskeiding tussen hierdie rivier en die [[Breederivier]] lê in die dorp Wolseley. Daarna loop dit noord en vloei dan deur [[Nuwekloofpas]]. Op die plaas Mond van de Kleine Bergrivier, amper halfpad tussen [[Porterville]] en [[Riebeek-Wes]] sluit dit by die Groot-Bergrivier aan. Dit is nagenoeg by 33° 13′ suid en 18° 57′ oos, net suid van Halfmanshof en [[Vier-en-twintig Riviere]] en ook net wes van [[Saron]] en die [[R44 (Suid-Afrika)|R44-streekroete]] en noordwes van [[Gouda]]. ==Bibliografie== * Green, Lawrence G.: Behold the Great Berg River. In: On wings of fire. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-212-6}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970. {{Normdata}} [[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]] 2t734utqgmofbju5d1eb7jwvh8d4l0h 0 310936 2891542 2619845 2026-04-08T04:52:28Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891542 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Unexploded shell in the cathedral in Genoa (Italy).jpg|duimnael|regs|'n 15-duim projektiel van die Britse Vloot in Genoa Katedraal, afgevuur in 1941, met sy pantserbreekdop op die vloer links. Die vormdop is weg. Die projektiel het nie ontplof nie.]] [[Lêer:BL15inchAPMkXXIIBNTShell1943Diagram.jpg|duimnael|regs|<center>Binnestruktuur van 'n Britse Vloot se 15-duim APCBC-projektiel uit die Tweede Wêreldoorlog.</center>]] [[Lêer:Shells from IJN WW2 battleships.jpg|duimnael|regs|<center>Slagskip 36&nbsp;cm, 40&nbsp;cm en 46&nbsp;cm projektiele uit die Tweede Wêreldoorlog.</center>]] 'n '''Pantserbreekdop-vormdop-projektiel''' ([[Engels]]: ''APCBC'') is 'n tipe pantserbreekprojektiel wat in die 1930's bekendgestel is. Dit is 'n normale pantserbreekprojektiel met 'n dun, sagter [[metaal]]<nowiki/>dop oor die projektiel se punt. Hierdie dop is normaalweg stomp of plat aan die voorkant en verhoog die lugweerstand van die projektiel. Om dit te oorkom word 'n vormdop oor die eerste, stomp dop gesit wat normaalweg uit dun metaal bestaan het om die [[aërodinamika]] van die projektiel te verbeter. Dit het die APCBC-projektiele toegelaat om hoër snelhede te bereik, en die teiken met meer energie te tref, veral oor lang afstande. Met impak verkrummel die vormdop en laat die pantserbreekgedeelte om deur die teiken te dring. ==Ontwikkeling== Die APCBC-munisietipe was 'n evolusionêre ontwikkeling van die vroeë-oorlogse ''pantserbreekdopprojektiel'' (''APC'' in Engels), dit self was 'n ontwikkeling van die normale pantserbreek (''AP'' in Engels) en pantserbreek-hoëplofkrag (''APHE'' in Engels) projektiele. Die doelwit van pantserbreekprojektiele in landoorlogvoering is om deur die pantserplate van pantservoertuie te dring en die bemanning buite aksie te stel met 'n interne ontploffing in die voertuig, in die geval van APHE-projektiele, of skrapnel (metaalfragmente) in die geval van AP-projektiele. Soos die [[Tweede Wêreldoorlog]] voortgeduur het, het die pantser van voertuie aanhou dikker word en was ook van 'n groterwordende helling voorsien soos die ontwerp van tenks gevorder het. Om dié probleem te bowe te kom is daar besluit om die [[trompsnelheid]] te verbeter met nuutontwerpte teentenkkanonne. Daar is egter gevind dat die normale projektiele neig om te versplinter met impak teen snelhede van 823&nbsp;m/s en hoër.<ref name="junobeach1">{{cite web |url=http://www.junobeach.org/e/4/can-tac-art-atp-e.htm |title=Juno Beach Centre - Anti-Tank Projectiles |publisher=Junobeach.org |date= |accessdate=2010-06-12 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516214809/http://www.junobeach.org/e/4/can-tac-art-atp-e.htm |url-status=dead }}</ref> Om hierdie probleem te bowe te kom is 'n nuwe projektiel ontwikkel wat die ''pantserbreekdop'' (APC) genoem is. Met hierdie ontwerp is 'n dop van sagter metaal aan die punt van die soliede pantserbreekprojektiele geheg. Die gebruik van die sagter dop het 'n paar voordele. Eerstens verplaas dit die energie van die punt van die soliede projektiel na die kante en het daarmee die probleem van versplintering van die harde projektiel opgelos. Dit het ook die vermoë van die projektiel verbeter om deur pantser te dring wat 'n helling het; met impak het die dop vervorm, oor die pantser versprei en geneig om te klou met impak en die neiging van die projektiel om weg te bons wanneer dit teen 'n hoek getref het, verminder. Die nadeel met die gebruik van die dop is dat dit die projektiel se aërodinamika beïnvloed het. Die projektiel was minder akkuraat en die trefafstand was korter.<ref name="junobeach1"/> Tydens die vroeë Tweede Wêreldoorlog kon standaard AP-projektiele, afgevuur met hoë trompsnelheidkanonne, pantser van twee keer hulle kaliber deurdring op kort afstand (100 m). Op langer trefafstande (500-1000&nbsp;m) het hierdie verhouding afgeneem tot 1,5 - 1,1 kaliber as gevolg van die swak ballistiese vorm en groter lugweerstand van die projektiele met 'n kleiner diameter. Later in die oorlog, kon APCBC-projektiele afgevuur op kort afstand (100 m) met groot kaliber, hoë trompsnelheidkanonne (75–128&nbsp;mm) dikker pantser deurdring in verhouding tot hulle kaliber (2,5 keer) en ook dikker pantser (2-1,75 keer) teen langer afstande (1&nbsp;500-2&nbsp;000&nbsp;m). Vergelykende toetse met die Britse OF 17-ponder APCBC projektiele, afgevuur teen 'n buitgemaakte Duitse [[Panther-tenk]], het aangedui dat die APCBC-munisie meer akkuraat was as die latere pantserbreek-skeiklomp (APDS)-munisie.<ref>U.S. Army Firing Test No.3, verslag van toetse uitgevoer deur die 12de Amerikaanse Leërgroep by Isigny, Frankryk, op 20–21 Augustus 1944.</ref> APCBC-munisie is geproduseer vir 'n wye verskeidenheid teentenkartillerie wat strek van 2-ponders tot die Duitse [[8,8 cm Flak 18/36/37/41|88&nbsp;mm kanon]]. Hierdie tipe munisie was amptelik as APBC bekend, in verwysing na die Sowjetweergawe van APCBC projektiele. APCBC-munisie was ook gebruik in skeepskanonne in die Tweede Wêreldoorlog. Na die Tweede Wêreldoorlog is die ontwerp van pantserbreekmunisie gefokus op sub-kaliberprojektiele. Geen tenkontwerp sedert die laat 1950's het volkaliber AP, APC of APCBC-munisie ingesluit nie.<ref>Orgokiewicz, p. 77.</ref> ==Teenmaatreëls== Daar is twee maniere om die effektiwiteit van APC-projektiele te verminder. Die pantser is dikker gemaak, maar dit het praktiese beperkings gehad, bv. bykomende massa. Spasiepantserontwerpe is ook gebruik, dit bestaan uit 'n buitenste laag van pantser wat dik genoeg is om die buitenste dop te vervorm, en 'n hooflaagpantser wat dik genoeg is om die nou-ontdopte projektiel te weerstaan. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Bronne== * Orgokiewicz, Richard M. ''Technology of Tanks'', Volume I. Coulsdon: Jane's Information Group, 1991. * https://web.archive.org/web/20090812141445/http://www.wargaming.info/ww2/ustest3.htm * ''British Anti-tank Artillery 1939-45''. C. Henry, B. Delf. Edition: illustrated. Osprey Publishing, 2004 [[Kategorie:Ammunisie]] ki6oqak832kgzlcetzub0t3ohfdod04 0 311367 2891310 2647032 2026-04-07T14:59:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891310 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Roodefonteindam''' is naby [[Plettenbergbaai]]. == Eksterne skakels == * [https://www.dws.gov.za/Tenders/Docs/2020/DWS13%201120%20WTE%20Roodefontein%20Dam%20(2).pdf veiligheids-verslag oor die dam (2012)] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] d5uur2ogu8jjhiqmzdd49pyj6nlv8yq 0 311368 2891102 2671416 2026-04-07T12:20:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891102 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Databoks}} Die '''Haarlemdam''' is geleë in Haarlem, naby [[Uniondale]] in die [[Wes-Kaap]]. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] m4xyrwhrzgiez5a6hwazrzqnz83we3r 0 313943 2891546 2861354 2026-04-08T04:54:49Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891546 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of arms Holy See.svg|regs|Embleem van die Heilige Stoel|200px]] Die '''Heilige Stoel''' ([[Latyn]]: ''Sancta Sedes'') is die formele benaming vir die staatsregtelike posisie van die [[Vatikaanstad|Vatikaan]], en dui die [[pous]] aan tesame met die Staatsekretaris van die Heilige Stoel en die verskillende kongregasies en pouslike rade. Die Heilige Stoel word beskou as die sentrale bestuursorgaan van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke Kerk]]. Informeel word daar dan ook gepraat van "die Vatikaan". Soms word in pleks van die benaming Heilige Stoel ook die term '''Apostoliese Stoel''' (Latyn: ''Sedes Apostolica'') gebruik ten einde te benadruk dat die pous die opvolger is van die apostel Petrus. Omdat daar egter meer as een Apostoliese Stoel is, is dit meer korrek om te praat van die Heilige Stoel. In die beginjare van die Christendom het die apostels Markus in [[Alexandrië]]) en Andreas in [[Konstantinopel]] immers hul eie bisdomme gestig met hul eie Apostoliese Stoele. Die Heilige Stoel het volgens die Verdrag van Laterane in [[1929]] die eksklusiewe jurisdiksie verkry oor die toe-onlangs gevormde [[Vatikaanstad]], die sogenaamde ''Status Civitatis Vaticanae'' of ''Stato della Città del Vaticano''. Die Heilige Stoel staan onder leiding van die pous, maar dikwels word daar met die aanduiding 'Heilige Stoel' ook die amp of jurisdiksie van de pous bedoel. Die Heilige Stoel bly bestaan indien daar tydelik geen pous is nie (na sy dood of aftrede). Tydens hierdie periode van afwesigheid van die pous word die Katolieke Kerk en [[Vatikaanstad]] bestuur deur die Kollege van Kardinale. == Naam == Die term "apostoliese stoel" is die eerste keer gebruik deur [[Pous Damasus I]]. Hy het beklemtoon dat hy in sy amp en hoedanigheid die opvolger van Petrus is en by herhaling gepraat van die Kerk as die apostoliese stoel (''sedes apostolica'').<ref>{{nl}} [http://deredactie.be/permalink/1.1566534 Paus Damasus als eerste die de term gebruikt - website deredactie.be]</ref><ref>{{nl}} {{Aut|H. Küng}}: [http://books.google.be/books?id=J0ovAgAAQBAJ&pg=PT256&lpg=PT256&dq=apostolische+stoel+paus+damasus&source=bl&ots=Ru0Q19JQ_x&sig=JNRX8TcM6gPQIqZUIt5BZ56Fw-Q&hl=nl&sa=X&ei=yK4cU7iaOaOBywPizoHYBg&ved=0CEEQ6AEwAw#v=onepage&q=apostolische%20stoel%20paus%20damasus&f=false ''Het Christendom. Wezen, geschiedenis en toekomst.''] Kampen: Ten Have, 2009. {{ISBN|9789025960469}}</ref> == Regstatus == [[Lêer:Holy See relations.svg|duimnael|400px|Internasionale betrekkinge van die Heilige Stoel {{sleutel|#007f00|Internasionale betrekkinge}} {{sleutel|#00ff00|Ander betrekkinge (tans [[Staat Palestina|Palestina]] en [[Viëtnam]])}} {{sleutel|#Dcc|Geen amptelike betrekkinge nie}}]] Onder [[internasionale reg]] word die Heilige Stoel, in teenstelling tot die Vatikaanstad, gesien en erken as regspersoon. Die Katolieke Kerk is 'n selfstandige regspersoon en is derhalwe nie inbegrepe wanneer mens van die Heilige Stoel praat nie. Die regspersoonlikheid van die Heilige Stoel in die internasionale reg was in die verlede soms omstrede (val van die Colijn I-kabinet, besware deur verskeie kerkgenootskappe ens.). Dit is egter vandag in mindere mate die geval; in die VN is die regte van die Heilige Stoel vanaf 1 Julie 2004 selfs verruim. Die internasionale regspersoonlikheid van die Heilige Stoel is uniek. Die Heilige Stoel beklee die status van permanente waarnemer. Die Heilige Stoel het weliswaar geen stemreg in de Algemene Vergadering van die [[Verenigde Nasies|VN]] nie, maar die pous kan as staatshoof die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies toespreek, soos wat in 1995 gebeur het. Alle andere kerkgenootskappe en godsdienstige verbande het slegs die status van nieregerings organisasies. Verder is die Heilige Stoel lid van verskeie internasionale organisasies, soos [[Unesco]] en die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] (OVSE). Die Heilige Stoel is juridies te onderskei van die [[Vatikaanstad]]. Die Vatikaanstad is die gebied waaroor de Heilige Stoel [[soewereiniteit]] het (die pous is territoriaal die soewerein van die Vatikaanstad). Daar bestaan verdrae waarby die Heilige Stoel self 'n party is. Buitelandse ambassades word aangedui as ambassades by die Heilige Stoel en nie by die Vatikaanstad nie. Die Heilige Stoel is egter nie 'n staat nie, hy tree namens die Vatikaanstad op. So lees die die monetêre ooreenkoms tot toetreding van die [[euro]] byvoorbeeld dat die ooreenkoms gesluit word tussen: "Die Italiaanse Republiek, namens die Europese Gemeenskap, en die Vatikaanstad, verteenwoordig deur die Heilige Stoel ooreenkomstig artikel 3 van die Verdrag van Laterane". Die Vatikaan gee ook sy eie posseëls en euro's uit. Vanweë die beperkte oplaag daarvan is dit veral gewild as versamelstukke. Ook het alle geregistreerde motors in die Vatikaanstad aparte nommerplate met die kode ''SCV''. Hierdie afkorting staan vir ''Stato della Città del Vaticano'', maar word deur die Italianers op skertsende wyse ook uitgelê as ''Se Cristo Vedesse'' ("Soos Christus dit sou sien..."). === Besittings in Israel === Die Heilige Stoel het op 30 Desember 1993 'n akkoord gesluit met die Staat [[Israel]]. Na die akkoord van 1993 het nog twee verdere akkoorde gevolg. Daar is egter nog nie uitvoering gegee aan die akkoorde nie. Daar bly steeds sake wat met ingang 2019 nog steeds nie gereël is nie, wat volgens die Vatikaan die werking van die akkoord belemmer; dit handel veral oor eiendomsregte, kerke, kloosters, grondgebied en belasting. Veral die besetting van die Westelike Jordaanoewer deur Israel ry die akkoord in die wiele. 'n Besonderse strydpunt is die ''Cenakel'', die plek van die laaste ete, en 'n belangrike (Rooms-Katolieke) pelgrimsoord. In 2002 en 2003 het die Israeliese owerhede die visums van Rooms-Katolieke geestelikes wat afkomstig is uit Arabiese lande geweier. In die Vatikaan is daar betoog dat belastingvrystelling vir religieuse plekke 'n eeuelange gewoonte is. 'n Resolusie van die Verenigde Nasies uit 1947 maak ook voorsiening daarvoor. Die Vatikaan wil ook hê dat pelgrims vryelik kan rondbeweeg. As gevolg hiervan is Rome sterk gekant teen die skeidsmuur wat die Israelis bou. Beide state het onderhandelingsspanne wat gereeld besprekings met mekaar voer, en wat om die beurt plaasvind in [[Vatikaanstad|Rome]] en [[Jerusalem]]. Die ''nuntius'' werk nie vanuit Jerusalem of [[Tel Aviv]] nie maar vanuit Jaffa.<ref>{{nl}} [https://www.rd.nl/kerk-religie/rome-en-isra%C3%ABl-vieren-nog-geen-feest-1.200209 Rome en israël vieren nog geen feest], E. Kieckens, ''Reformatorisch Dagblad'', 30 Desember 2003</ref> == Bestuur == Die Romeinse Curie (Latyn: ''curia romana'') is die bestuurorganisasie van die Heilige Stoel. Die Heilige Stoel beskik oor 'n grondwet genaamd die ''Regimini Ecclesiae Universae''. Daarin word aan die pous (die staatshoof) volledige wetgewende, uitvoerende en regsprekende mag toebedeel. 'n Kommissie van kardinale o.l.v. die kardinaal-staatsekretaris voer die daaglikse bestuur van die Vatikaanstad uit. Die sentrale 'regering' van die Katolieke Kerk berus by die pous en die kollege van Kardinale. Die Staatsekretaris van die Heilige Stoel is die belangrikste politieke instituut van die Heilige Stoel. Daarnaas bestaan daar kongregasies en pouslike rade. Die kongregasies word ingedeel in verskeie gebiede en tree op as uitvoeringsorgane van die pouslike regering; derhalwe as eiesoortige departemente. == Ekonomie == Die ekonomie van die Heilige Stoel is uniek; dit word finansieel ondersteun deur die jaarlikse bydrae van die wêreldwye kerk, katolieke stigtings en die opbrengste van spesiale insamelings, wat bekendstaan as ''Sint-Pieterspenning''. Hieronder val die verkoop van posseëls, munte en toeristiese aandenkings, die heffing van toegangsgelde deur die museums en die verkoop van publikasies. 'n Groot deel van die inkomste word bestee aan liefdadigheidsprojekte in die [[Derde Wêreld]], asook aan kerke wat in nood verkeer en slagoffers van oorlog of natuurrampe. Daarnaas word die ekonomie ondersteun deur inkomste uit onroerende goed, beleggings en die bankbedryf. Die bestuur en inkomste van die Vatikaanstad staan in beginsel los van die van die Heilige Stoel. Staat en Kerk kom egter saam in die persoon van die pous. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | pl = https://nl.wikipedia.org/wiki/Heilige_Stoel }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]] pcumn5tpzpw3qbh2bl9j0f4eeonz0rp 0 313947 2891155 2719647 2026-04-07T12:42:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891155 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Keysersrivier |byskrif = |oorsprong = |oorsprong_hoogte = |stroomgebied_lande = [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] |lengte = |hoogte = 20 m |monding_hoogte = |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Kaapstad |duimdrukkeretiketposisie = bokant |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 34 |breedtegraad_m = 5 |breedtegraad_s = 0 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 18 |lengtegraad_m = 27 |lengtegraad_s = 0 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Keysersrivier''' is ‘n [[rivier|stroom]] in die Constantiavallei in die [[Kaapse Skiereiland]] van Suid-Afrika. Dit ontspring op Hoog Constantia by Constantianek net ten noorde van [[Groot Constantia]]. Daarna vloei dit oos na Pagasvlei en van daar suidwaarts aan die westekant van die Simon van der Stel-snelweg. Net voordat die rivier by The Lonely Bridge ooswaarts onderdeur die snelweg vloei, sluit die Prinskasteelrivier van die westekant aan. Die versterkte rivier loop nou suid van die Louwsvlei en noord van die Blue Route-winkelsentrum verby ooswaarts na die Retreat-nywerheidsgebied. In hierdie industrieterrein loop die Spaanschematrivier in die Keysersrivier. Saam vloei hulle net effens verder om in die [[Sandvlei]] tussen [[Lakeside]] en [[Marina da Gama]] uit te mond. Al hierdie riviertjies is teenswoordig grotendeels gekanaliseer. Volgens oorlewering dra die riviertjie die naam van Johannes Kaiser wat glo daarin verdrink het. ==Bibliografie== * Burman, Jose: Safe to the sea. Kaapstad: [[Human & Rousseau]], 1962. [[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]] [[Kategorie:Kaapstad]] a370ue2vzrnj5mfaphb5uct864arib3 0 314074 2891459 2628374 2026-04-07T16:48:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891459 wikitext text/x-wiki {{jaarboks|jaar=-139}} == Gebeure == === Rome === *Die Romeinse Senaat verklaar die vredesverdrag met Viriatus nietig.<ref name="Windle"/> === Hispania === *Die nuwe Romeinse proconsul vir Hispania Quintus Servilius Caepio laat Viriatus vermoor.<ref name="Windle"/> *Die Arevaci neem die leiding van die weerstand teen die Romeine in Hispania oor. Hul oostelike buitepos van Numantia, by die samevloeiing van die Duero en die Merdancho op die vlakte van Kastilië, word die nuwe fokus van die oorlog in Hispania.<ref name="Windle">{{cite book|authors=Maier, Bernhard, Windle, Kevin|title="5 The Celts of Iberia". In:The Celts: A History From Earliest Times to the Present|place=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |year=2017|pages=91-98|doi=10.1515/9781474427210-009}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:139 v.C.| ]] kxq05yk5otv879xhxmorsubnbil1hjz 0 314077 2891463 2628377 2026-04-07T16:51:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891463 wikitext text/x-wiki {{jaarboks|jaar=-147}} == Gebeure == === Hispania === *Viriatus wat die slagting onder die Lusitani in [[150 v.C.]] ontvlug het, lei 'n oorlog teen die Romeine. Hy verower die dal van die Guadalquivir. <ref>{{cite book|authors=Maier, Bernhard, Windle, Kevin|title="5 The Celts of Iberia". In:The Celts: A History From Earliest Times to the Present|place=Edinburgh |publisher=Edinburgh University Press |year=2017|pages=91-98|doi=10.1515/9781474427210-009}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:147 v.C.| ]] sm5n8xnbo26od5l5gqgpwncqbjpbxpq 0 314089 2891531 2631638 2026-04-07T23:08:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891531 wikitext text/x-wiki {{jaarboks|jaar=-170}} == Gebeure == *November-- Antiochus val Egipte binne.<ref>{{cite journal|authors=Grabbe, Lester L. |title=“Maccabean Chronology: 167-164 or 168-165 BCE.” |journal=Journal of Biblical Literature|volume= 110|issue=1|year=1991|pages=59–74|doi=10.2307/3267150}}</ref> *Hoëpriester Menelaus laat sy mededinger Onias III vermoor. <ref>{{cite book|authors=Stegemann, H. |year=1998|title="Chapter Seven The Essenes". In The Library of Qumran|place=Leiden, The Netherlands|publisher=Brill|doi=10.1163/9789004677128_008}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:170 v.C.| ]] k9dnfume3p25qyargr6oaxnwazbluse 0 315337 2891174 2270370 2026-04-07T12:49:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891174 wikitext text/x-wiki Die '''Mahabharata''' ([[Devanagari]]: महाभारत, [[Sanskrit]]: Mahābhārata), soms '''Bharata''' genoem, is 'n baie uitgebreide religieuse en filosofiese [[epos]] uit [[Indië]]. Saam met die Ramayana is dit 'n belangrike kulturele hoeksteen van [[Hindoeïsme]]. Die Mahabharata is die derde grootste literêre werk ter wêreld na die epos van koning Gesar en Manas en bestaan uit 18 dele, sogenaamde ''parvas'', elk onderverdeel in kleiner dele. Die titel, met die klem op bha, is afgelei van Maha (Sanskrit: groot) en Bharata (Sanskrit: Indië / wêreld / alles, en in die wortel bharat "om (die wêreld) te dra")<ref>http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/monier/</ref> Mahabharata beteken dus iets soos "Indië, die groot" of "die hele wêreld", of "groot stut". Die werk is deel van die sogenaamde ''itihasa'' (letterlik: dit wat gebeur het) en bevat in sy mees uitgebreide weergawe meer as 100 000 verse, wat dit ongeveer vier keer so lank as die [[Bybel]] maak en sewe keer so lank as die [[Ilias]] en die [[Odussee]]. == Agtergrond en geskiedenis == [[Lêer:Ganesa writing the Mahabharat.jpeg|links|duimnael|Vyasa dikteer aan  Ganesja die Mahabharata (17de eeuse illustrasie uit Rajasthan)]] Die [[legende]] lui dat die epos gedikteer is deur die wysgeer Vyasa, wat na bewering die getuie self gesien het en wat homself as een van die groot dinastiese karakters in die epos plaas. Dit is hy wat self sorg vir die instandhouding van die dinastie: sien hieronder by ''niyoga''. So nou en dan kom Vyasa self in die verhaal om dit 'n bietjie aan te pas. Dit skep 'n vreemde soort "''deus ex machina''". Dit speel met oorsaaklikheid as gevolg van die feit dat die skrywer (as skrywer) self die verhaal nie anders maak nie. Maar Vyasa "as" 'n skrywer (in die verhaal) gaan die storielyn waarmee hy self vorendag gekom het, deurbreek. Soms kyk hy saam met ander hoofkarakters na die ontwikkelinge in die verhaal. Soms merk hy op dat dinge net moet gaan soos dit is en soms blyk dit dat veranderinge moontlik is. Dit lyk asof hierdie narratiewe tegniek speel met die kontras tussen [[vrye wil]] en [[oorsaaklikheid]]. In die eerste deel van die Mahabharata word dit duidelik gemaak dat dit [[Ganesja]] (die Hindoe-godheid met die kop van 'n [[olifant]]) was wat die epos in opdrag van Vyasa geskryf het. Ganesja is altyd teenwoordig as iets nuuts ontstaan en wanneer daar keuses gemaak moet word. Daar is standbeelde van Ganesja by verskeie kruisings in Indië. In die eerste millennium vC is die Mahabharata mondelings oorgelewer deur reisende sangers en priesters. Dit het dit moontlik gemaak om voortdurend nuwe verhale in te voeg en streeksvariasies na vore te bring. Die sentrale verhaal het egter ongeveer dieselfde gebly. Omstreeks 350 nC. dit is die eerste keer in sy geheel in Sanskrit opgeneem. Na die jaar 1000 verskyn ook weergawes in baie ander tale van die Indiese subkontinent. Die huidige Mahabharata is na bewering voorafgegaan deur 'n baie korter werk genaamd ''Jaya'' (Oorwining). Dit is moeilik om die gebeure in die verhaal te dateer. Min mense kan die gebeure in Indië rondom 1500 vC betroubaar bevestig. Daar is 'n paar spesiale astronomiese gebeure (soos verduisterings) in die Mahabharata, wat volgens sommige navorsers kan dui op 'n datum rondom 1478 vC. of 3100 vC. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Mahabharata }} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Politeïsme]] 66s7lz8mysfedjy3q2ais9d9aw1isfn 0 315546 2891360 2826570 2026-04-07T15:17:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891360 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Stephen F. Cohen | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Stephen Frand Cohen | geboortedatum = [[25 November]] [[1938]] | geboorteplek = Owensboro, [[Kentucky]] | sterfdatum = [[18 September]] [[2020]] | sterfteplek = [[New York Stad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Akademikus, Sowjet en Rusland spesialis | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Stephen Frand Cohen''' (gebore [[25 November]] [[1938]] in Owensboro , [[Kentucky]] , † [[18 September]] [[2020]] in [[New York Stad]] , New York)<ref>Robert D. McFadden, https://www.nytimes.com/2020/09/18/books/stephen-cohen-dead.html Stephen F. Cohen, ''Influential Historian of Russia, Dies at 81'' [[The New York Times]] | 2020-09-18, Besoek op 2020-09-19</ref> was 'n [[Amerikaanse]] Russiese kenner en professor aan die [[Princeton-universiteit]] en die New York-universiteit.<ref>https://as.nyu.edu/content/nyu-as/as/departments/russianslavic.html ''Russian and Slavic Studies: R&SS Spotlight'', 2020-08-11, Besoek op 2020-09-19</ref> Hy het sy studies hoofsaaklik gefokus op [[Rusland]] en die [[Sowjetunie]] en na die Oktober-rewolusie die Amerikaanse betrekkinge met hierdie state. == Lewe == Cohen se oupa was 'n [[Jood]]se immigrant uit die tyd toe [[Litaue]] aan die [[Russiese Ryk]] behoort het. Cohen het 'n Baccalaureus in die [[Natuurwetenskap]] en 'n MA in Russiese Studies aan die Indiana-universiteit Bloomington verwerf. In die loop van verdere studies in [[Engeland]] reis hy enkele weke na die Sowjetunie. Cohen behaal toe sy PhD in Russiese Studies aan die Columbia-universiteit in New York Stad en word professor in Russiese Studies aan die [[Princeton-universiteit]] in [[New Jersey]] <ref>https://harriman.columbia.edu/people/stephen-f-cohen {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929202610/https://harriman.columbia.edu/people/stephen-f-cohen |date=29 September 2020 }} Stephen F. Cohen, columbia.edu .Besoek op 2020-09-19</ref> Hy het tot 1998 gedoseer aan Princeton en daarna aan die New York-universiteit in New York Stad. Cohen was ook die [[redakteur]] van ''The Nation''. Cohen was persoonlik bevriend met [[Michail Gorbatsjof]]<ref>Dan Kovalik, http://www.huffingtonpost.com/dan-kovalik/rethinking-russia-a-conve_b_7744498.html ''Rethinking Russia: A Conversation With Russia Scholar Stephen F. Cohen'' , Huffington Post, 2015-07-07, argief http://web.archive.org/web/20150709054315/http://www.huffingtonpost.com/dan-kovalik/rethinking-russia-a-conve_b_7744498.html 2015-07-09, besoek op 2020-09-19</ref> en adviseer [[George H.W. Bush]].<ref name="Hayes2010">Nick Hayes, https://www.minnpost.com/politics-policy/2010/11/understanding-us-russian-relations-conversation-stephen-f-cohen/ ''Understanding U.S.-Russian relations: A conversation with Stephen F. Cohen'', MinnPost, 2010-11-15, Besoekop 2020-09-19</ref> Hy het [[Josef Stalin|Stalin]] se dogter geken en aan die einde van die 1980's gesorg vir die rehabilitasie van die weduwee van die Sowjet-politikus Nikolai Bukharin, Anna Larina.<ref name="Hayes2010" /> Cohen publiseer 'n aantal boeke en was 'n konsultant vir die New York radio- en televisiestasie CBS News . Hy was 'n lid van die invloedryke Council on Foreign Relations in New York.<ref>https://politics.princeton.edu/people/stephen-f-cohen {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923092554/https://politics.princeton.edu/people/stephen-f-cohen |date=23 September 2020 }} Stephen F. Cohen, princeton.edu ,Besoek op 2020-09-19</ref> Cohen se eerste huwelik het 'n seun en 'n dogter. Hy is later getroud met die hoofredakteur van die tydskrif ''The Nation'', Katrina vanden Heuvel, met wie hy 'n seun gehad het. == Politieke posisies == Cohen was van mening dat die Verenigde State die [[Koue Oorlog]], wat in 1991 amptelik beëindig is, 'hervat' het, sonder om dit self te erken. 'n Verkorte interpretasie van 'n "Amerikaanse oorwinning" en 'n "Russiese nederlaag" wat algemeen was sedert president [[Bill Clinton]], het daartoe gelei dat die post-kommunistiese Rusland soos 'n verslane nasie behandel word. Nietemin is die militêre potensiaal wat van die Sowjetunie geërf is, nog steeds ten volle behoue gebly. Dit het gelei tot die verwagting dat Rusland die (politieke) praktyke wat in die VSA gebruiklik is, sou kopieer en as 't ware aan die Amerikaanse [[buitelandse beleid]] sou onderwerp. Die openbare uitdrukkings van vriendskap wat gebruiklik was tussen Clinton en [[Boris Jeltsin]] het waardeloos geword teen so 'n agtergrond. Die feit dat Clinton, in teenstelling met die belofte van sy voorganger, president George HW Bush, [[NAVO]] na die ooste uitgebrei het en daarna 'n beleid van omsingeling gevolg het, het noodwendig gelei tot wantroue in Rusland. As verdere bewys dat die VSA van plan was om Rusland te isoleer, het Cohen verwys na die beëindiging van die ABM-verdrag van 2002 en die weiering om by die WTO by die [[G8]]-beraad in [[Sint Petersburg]] in 2006 aan te sluit. Cohen sien ook 'n aanduiding in die 'onsinnige demonisering van [[Vladimir Poetin]] as 'n 'outokraat'. Volgens Cohen is dit onnatuurlik dat daar skaars iemand in die Amerikaanse medialandskap is wat die " Aanhangers van die Koue Oorlog" wesenlik weerspreek. Volgens Cohen is dit nodig dat die VSA erken dat hulle die Koue Oorlog onverwags voortgesit het.<ref> Stephen F. Cohen, http://www.thenation.com/article/new-american-cold-war The New American Cold War. The Nation, 2006-07-10, argief-http://web.archive.org/web/20101025151644/http://www.thenation.com/article/new-american-cold-war 2010-10-25, Besoek op 2020-09-19</ref> ==Bibliografie== ===Boeke=== * ''War with Russia? From Putin and Ukraine to Trump and Russiagate''. {{ISBN|978-1-5107-4581-0}} Pub. 2019 (27 November 2018) deur Skyhorse Publishing. * ''Soviet Fates and Lost Alternatives: From Stalinism to the New Cold War''. {{ISBN|978-0-231-14897-9}} Pub. 2011 deur Columbia University Press. * ''Soviet Fates and Lost Alternatives: From Stalinism to the New Cold War''. {{ISBN|978-0-231-14896-2}} Pub. 2009 deur Columbia University Press. * ''The Victims Return: Survivors of the Gulag After Stalin''. {{ISBN|978-1-933002-40-8}} Pub. 2011 deur I. B. Tauris * ''Failed Crusade: America and the Tragedy of Post-Communist Russia''. {{ISBN|978-1-933002-40-8}}. Opgedateerde uitgawe. 2000 deur W. W. Norton & Company. * ''[https://archive.org/details/voicesofglasnost00cohe Voices of Glasnost: Interviews With Gorbachev's Reformers]''. {{ISBN|978-0-393-02625-2}} Pub. 1989 deur W. W. Norton & Company. * ''Sovieticus: American Perceptions and Soviet Realities''. {{ISBN|978-0-393-30338-4}} Pub. 1986 deur W. W. Norton & Co. * ''Rethinking the Soviet Experience: Politics and History Since 1917''. {{ISBN|978-0-19-504016-6}} Pub. 1985 deur [[Oxford University Press]]. * ''An End to Silence: Uncensored Opinion in the Soviet Union, from Roy Medvedev's Underground Magazine "Political Diary"''. {{ISBN|978-0-393-30127-4}} Pub. 1982 Norton. * ''[https://archive.org/details/bukharinbolshevi00cohe Bukharin and the Bolshevik Revolution: A Political Biography, 1888–1938]''. {{ISBN|978-0-19-502697-9}}. Pub. 1980 deur Oxford University Press. ===Essays en artikels=== * "The Friends and Foes of Change: Reformism and Conservatism in the Soviet Union" in: Alexander Dallin/Gail W. Lapidus (eds.): ''The Soviet System: From Crisis to Collapse''. Westview Press, Boulder/San Francisco/Oxford 2005 {{ISBN|0-8133-1876-9}} * "Stalinism and Bolshevism" in: Robert C. Tucker (ed.): ''Stalinism: Essays in Historical Interpretation'', Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey, 1977. {{ISBN|0-7658-0483-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Vertaaluit | taalafk = de | il = Stephen F. Cohen }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cohen, Stephen F.}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] a5s6r4grbovb9engdtycdsph73w3pru 0 315555 2891109 2729320 2026-04-07T12:23:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891109 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = João Bernardo Vieira |beeld = João_Bernardo_Vieira_detail1,_1822WD944.jpg | beeldonderskrif = November 2007 | orde = President wan Guinea-Bissau | termynaanvang = 1 Oktober 2005 | termyneinde = 2 Maart 2009 | premier = <small>[[Carlos Gomes Junior]] (2004-2005)<br>[[Aristides Gomes]] (2005-2007)<br> [[Martinho Ndafa Kabi]] (2007-2008)<br>[[Carlos Correia]] (2008-2009)<br>[[Carlos Gomes Junior]] (2009-2012)</small> | voorganger = [[Henriques Rosa]] | opvolger = [[Raimundo Pereira]] | orde2 = President wan Guinea-Bissau | termynaanvang2 = 21 Mei 1984 | termyneinde2 = 7 Mei 1999 | voorganger2 = [[Carmen Pereira]] | opvolger2 = [[Asumane Mané]] | geboortedatum = [[27 April]] [[1939]] | geboorteplek = [[Bissau]], [[Portugees-Guinee]] | sterftedatum = [[2 Maart]] [[2009]] | sterfteplek = [[Bissau]], [[Guinee-Bissau]] | eggenoot = Isabel Romano Vieira | kinders = |handtekening = | party = [[PAIGC]] (1961-1999) | militer = Militêre diens | lojaliteit = {{vlagland|Guinee-Bissau}} | tak = | diensjare = |rang = Generaal |unit = | eenheid = | oorloe = [[Vryheidsoorlog in Guinee-Bissau]] | toekennings = }} '''João Bernardo “Nino” Vieira''' ([[Bissau]], 27 April 1939 - Bissau, 2 Maart 2009) was 'n politikus van [[Guinee-Bissau]], wat drie keer die presidentskap van sy land beklee het (die eerste keer tussen 1973 en 1984, die tweede keer tussen 1984 en 1999 en die derde keer vanaf 1 Oktober 2005 tot sy dood in 2009). Hy was ook premier van sy land tussen 1978 en 1980. Op 14 November 1980 het Vieira die regering van Luís Cabral in [[Kaap Verde]] omvergewerp en is deur die [[PAIGC]] (''Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde'') of die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van Guinee en Kaap Verde, as leier erken. Die grondwet is opgeskort en 'n militêre raad van nege lede (onder voorsitterskap van Vieira self) is geïnstalleer.In Junie 1986 is ses politici tereggestel na 'n mislukte staatsgreep teen Vieira. <ref>https://www.executedtoday.com/2010/07/21/1986-vice-president-paulo-correia-guinea-bissau/</ref> In Februarie 1993 het die Vieira-regime die [[doodstraf]] in die land gekriminaliseer. In 1994 is 'n presidentsverkiesing gehou, waarin Viera 46,20% van die stemme teen sewe ander kandidate ontvang het. Vieira kom eerste, maar behaal nie die minimum steun om die verkiesing te wen nie. Die tweede ronde is op 3 Augustus van daardie jaar gehou. Vieira het in die tweede ronde met 52,02% van die stemme gewen teen die 47,98% van Kumba Yalá. Vieira is op 29 September 1994 as die eerste demokratiese president van Guinee Bissau ingesweer. Vieira het die militêre stafhoof Ansumane Mané op 6 Junie 1998 ontslaan. Mané en sy ondersteuners in die weermag het dadelik in opstand gekom en die land het in 'n burgeroorlog tussen magte lojaal aan Vieira en rebelle lojaal aan Mané verval. In November 1998 is 'n vredesooreenkoms onderteken, en 'n oorgangsregering is gevorm ter voorbereiding van nuwe verkiesings in 1999. Op 27 November 1998 het die Nasionale Volksvergadering 'n mosie aanvaar wat eis dat Vieira bedank, met 69 adjunkte wat die mosie ondersteun en niemand daarteen nie. Op 7 Mei 1999 is Vieira omvergewerp. Hy het skuiling in die Portugese ambassade gesoek en daarna in ballingskap in [[Portugal]] gegaan.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/366762.stm</ref> Op 7 April 2005 keer Vieira terug na Guinee-Bissau, byna twee jaar nadat president Kumba Yalá deur die weermag omvergewerp is.<ref>https://www.thenewhumanitarian.org/news/2005/04/07/nino-vieira-returns-exile-heros-welcome</ref> Verkiesings is in Junie 2005 gehou. Vieira het 28,87% van die stemme behaal, minder as sy opponent, Malam Bacai Sanhá. In die tweede ronde het Vieira egter met 52,35% van die stemme gewen en is op 1 Oktober van daardie jaar as president ingesweer. Op 28 Oktober 2005 het Vieira die ontbinding van die regering onder leiding van sy mededinger, premier Carlos Gomes Júnior, op 2 November van daardie jaar aangekondig en Aristides Gomes as premier benoem. Op 23 November 2008 het president Vieira 'n sluipmoordpoging oorleef na 'n aanval op sy woning plaasgevind het. Sommige van sy wagte het gesterf, maar Vieira het ongedeerd gebly.<ref>https://www.reuters.com/article/us-bissau-election/guinea-bissau-leader-survives-post-election-attack-idUSTRE4AM26C20081123?sp=true</ref> Vieira het later die dag 'n perskonferensie gehou waarin hy gesê het dat die aanval 'n enkele doelwit gehad het - om hom fisies te likwideer, terwyl hy ook beweer dat "die situasie onder beheer is".<ref>https://tvi24.iol.pt/internacional/golpe-de-estado/guine-bissau-detidos-suspeitos-de-ataque-contra-o-presidente-nino-vieira</ref> In die vroeë oggend van 2 Maart 2009, op 69-jarige ouderdom, is president Vieria vermoor in 'n aanval deur milisies ondersteun deur PAIGC. Die aanvallers beweer dat Vieira agter die [[sluipmoord]] op hul leier, Batista Tagme Na Wai, was. Na Wei was die stafhoof van die weermag van Guinee-Bissau en 'n teenstander van Vieira en is die vorige dag in 'n bomontploffing dood. Nadat Vieira geskiet is, is hy met [[kapmes]] in stukke gekap.<ref>https://www.rte.ie/news/2009/0302/114626-guineabissau/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7918061.stm</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lux.iol.pt/internacional/guine/casa-de-nino-ainda-com-sinais-de-violencia |title=argiefkopie |access-date=31 Oktober 2020 |archive-date= 4 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104043139/https://www.lux.iol.pt/internacional/guine/casa-de-nino-ainda-com-sinais-de-violencia |url-status=dead }}</ref> Die voormalige sekretaris-generaal van die [[VN]], [[Ban Ki-moon]] het die dubbele moord veroordeel en aangedring op 'n ondersoek na die sterftes.<ref>https://news.un.org/en/story/2009/03/292732</ref><ref>https://www.france24.com/en/20090303-world-leaders-call-constitutional-rule-after-assassinations-</ref> In November 2020, op inisiatief van die huidige president [[Umaro Sissoco Embaló]], is sy naam op die boog geplaas en is verklaar dat die ontslape president 'n nasionale erfenis van Guinee-Bissau is. Die liggaam is saam met ander staatshoofde soos Malam Bacai Sanhá en Kumba Ialá in die [[São José da Amura-fort]] begrawe, in die vesting waar die generaalstaf van die Guinese-Bissau-weermag werk.<ref>https://www.voaportugues.com/a/restos-mortais-de-joão-bernardo-nino-vieira-depositados-na-fortaleza-de-amura/5664542.html</ref><ref>https://www.dw.com/pt-002/guiné-bissau-restos-mortais-de-nino-vieira-trasladados-para-amura/a-55619032</ref> == Eksterne skakels == *[https://www.africanexponent.com/post/10487-france-has-always-carried-evil-imperialism-with-it Die 22 vermoorde presidente van 1966 tot 2011 in Afrika] *{{Commons-kategorie inlyn|João Bernardo Vieira}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vieira, João Bernardo}} [[Kategorie:Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Kommuniste]] 3paox497cvkvr87zv3ketw7vgli4rpp 0 315568 2891257 2602128 2026-04-07T14:41:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891257 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of PAIGC.svg|duimnael|Vlag van PAIGC]] '''Afrika Party vir die Onafhanklikheid van Guinee en Kaap Verde''' (Portugees: ''Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde'' ('''PAIGC''') was 'n versetbeweging en is 'n [[politieke party]] in [[Guinee-Bissau]] en tot 1981 in [[Kaap Verde]]. Die party is in 1956 gestig om 'n weerstandsbeweging te lei wat na onafhanklikheid van Guinee-Bissau en Kaap Verde gestreef het. Die belangrikste stigter was [[Amílcar Cabral]], landbou-ingenieur, skrywer en politikus, wat die PAIGC tot 'n formidabele [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-beweging]] opgebou het en wat ook 'n leidende rol gespeel het in die stryd om onafhanklikheid van die Portugese kolonies in Afrika.<ref name=M>Peter Karibe Mendy (2013) ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', Scarecrow Press, bl.305</ref> Na Guinee-Bissau se onafhanklikheid in 1973 (deur [[Portugal]] in 1974 erken), en Kaap Verde se onafhanklikheid in 1975, was die party 'n [[Marxisme|marxistiese]]-[[Leninisme|leninistiese]] eenheidsparty. Tot voor die die [[staatsgreep]]poging teen die president van Guinee-Bissau Luis Cabral in 1980, het die PAIGC gestreef na 'n unie tussen Guinee-Bissau en Kaap Verde. Daarna is staatkundige en partybande tussen die twee lande verbreek. Die PAIGC-tak in die Kaap Verde het in 1981 sy naam verander na PAICV (Afrika Onafhanklikheidsparty van Kaap Verde). == Sekretarisse-generaal / voorsitters van die PAIGC == * [[Lêer:PAIGC posto de controlo.jpg|duimnael|Kontrolepunt wat in 1974 deur PAIGC in Guinee-Bissau opgestel is, na die verklaring van onafhanklikheid.]][[Amílcar Cabral]] - 1956-1973 * Aristides Pereira - 1973-1977 * Luís Cabral - 1977-1980 * [[João Bernardo Vieira]], sekretaris-generaal (November 1981), president (Oktober 1986) * Francisco Benante, president (September 1999) * Carlos Gomes Júnior (Cadogo Jr.), president (Februarie 2002) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * [https://web.archive.org/web/20130308141011/http://www.paigc.org/ Amptelike webwerf van die PAIGC] {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Partido Africano da Independência de Guiné e Cabo Verde }} {{Normdata}} [[Kategorie:Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Kaap Verde]] 6nbiqx873zkue5thm3zg8aaamr9qg29 0 315732 2891254 2273201 2026-04-07T14:40:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891254 wikitext text/x-wiki Die '''Nuwebergdam''' is tussen [[Grabouw]] en [[Villiersdorp]].<ref name="geoview" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="geoview">http://za.geoview.info/nuwebergdam,3363509</ref> }} {{Damsaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 1lj239fy77u0jcabh8arkdgfcvkh813 0 318714 2891224 2834053 2026-04-07T13:32:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891224 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Henry Wadsworth Longfellow | beeld = Henry Wadsworth Longfellow, photographed by Julia Margaret Cameron in 1868.jpg | beeldonderskrif = Henry Wadsworth Longfellow soos gefotografeer deur Julia Margaret Cameron in 1868 | geboortedatum = {{geboortedatum|1807|02|27}} | geboorteplek = Portland, [[Maine]], [[VSA|V.S.A.]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1882|03|24|1807|02|27}} | sterfplek = Cambridge, [[Massachusetts]], V.S.A. | beroep = [[Digter]]<br>Professor | genre = | alma_mater = Bowdoin College | huweliksmaat = Mary Storer Potter<br />Frances Elizabeth Appleton | kinders = Charles Appleton Longfellow<br />Ernest Wadsworth Longfellow<br />Fanny Longfellow<br />Alice Mary Longfellow<br />Edith Longfellow<br />Anne Allegra Longfellow | handtekening = Henry Wadsworth Longfellow Signature.svg }} '''Henry Wadsworth Longfellow''' ([[27 Februarie]] [[1807]], Portland, Massachusetts. [nou in [[Maine]] ] – [[24 Maart]] [[1882]] , [[Cambridge, Massachusetts]]) was die mees populêre [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[digter]] van die [[19de eeu]]. == Lewe en loopbaan == Longfellow het privaatskole bygewoon en was ook ingeskryf by ''Portland Academy''. Hy studeer in 1825 aan ''Bowdoin College''. Op universiteit is hy veral aangetrokke tot die romanse van Sir [[Walter Scott]] en Washington Irving se ''Sketch Book''. Sy poësie verskyn spoedig in nasionale tydskrifte. Hy was so vernuftig met vertalings dat hy 'n professoraat in moderne tale aangebied is, mits hy na sy graduasie eers in Europa studeer. Op die Europese vasteland het hy [[Frans]], [[Spaans]] en [[Italiaans]] studeer. In 1829 keer hy terug na die [[Verenigde State]] om 'n professor en bibliotekaris aan ''Bowdoin'' te word. Hy skryf en redigeer handboeke, en vertaal gedigte en prosa. Hy skryf ook essays oor die Franse, Spaanse en Italiaanse literatuur, maar voel tog geïsoleerd. Toe 'n professoraat aan [[Harvard-universiteit|Harvard]] aan hom gebied word, met 'n verdere geleentheid om na die buiteland te reis, aanvaar hy die aanbod en vertrek in 1835 na Duitsland. Tydens hierdie reis besoek hy [[Engeland]], [[Swede]] en [[Nederland]]. In 1835, bedroef oor die dood van sy eerste vrou met wie hy in 1831 getroud is, vestig hy hom op Heidelberg, waar hy onder die invloed van die Duitse [[Romantiek]] val. In 1836 keer Longfellow terug na Harvard en vestig hom in die beroemde ''Craigie House'', wat later aan hom gegee is as 'n huweliksgeskenk toe hy weer in 1843 trou. Sy reissketse, ''Outre-Mer'' (1835), was egter nie geslaagd nie. In 1839 publiseer hy "''Voices of the Night''", wat die gedigte "''Hymn to the Night''", "''The Psalm of Life''" en "''The Light of the Stars''" bevat en onmiddellik gewild word. In dieselfde jaar publiseer Longfellow "''Hyperion''", welke roman sy Europese reise idealiseer. In 1841 verskyn sy "''Ballad and Other Poems''", wat gunstelinge soos "''The Wreck of the Hesperus''" en "''The Village Blacksmith''" bevat en opspraak wek. Die anti-slawerny sentimente wat hy in "''Poems on Slavery''" (1842) uitdruk bevat egter nie die menslikheid en krag van John Greenleaf Whittier se veroordelings oor dieselfde tema nie. Longfellow was meer tuis in "''Evangeline''" (1847), 'n verhalende gedig wat byna elke belese huis in die Verenigde State bereik. Dit is 'n sentimentele verhaal van twee minnaars wat geskei word wanneer Britse soldate die "''Acadians''" (Franse koloniste) verdryf uit die huidige [[Nova Scotia]]. Die minnaars, Evangeline en Gabriel, word jare later herenig, soos wat Gabriel aan't sterf is. Longfellow was 18 jaar lank voorsitter van Harvard se program vir moderne tale, en verlaat in 1854 die onderwys. In 1855, met Henry Rowe Schoolcraft se twee boeke oor die Indiese stamme van Noord-Amerika as basis en die Finse epos Kalevala as medium, skep hy "''The Song of Hiawatha''" (1855). Dit vind dadelik aanklank by die publiek. Hiawatha is 'n Ojibwa-Indiaan, wat na verskillende mitiese prestasies sy mense se leier word en met Minnehaha trou, voordat hy na die Eilande van die Geseëndes vertrek. Beide die gedig en die meter was al dikwels voorwerpe van parodie. Longfellow se omvangryke gedig, getiteld "''The Courtship of Miles Standish''" (1858), was ook 'n groot sukses. Sy tweede vrou se dood in 1861, nadat sy per ongeluk haar rok aan die brand steek, dompel hom in rou. Hierna is hy gedryf deur 'n behoefte aan geestelike verligting en vertaal hy [[Dante Alighieri]] se Goddelike Komedie, wat een van die mees noemenswaardige vertalings van die werk op daardie tydstip is. Hy skryf ook ses sonnette oor Dante, wat van sy beste gedigte is. ''The Tales of a Wayside Inn'', wat rofweg geskoei is op die [[Canterbury Tales]] van [[Geoffrey Chaucer]] en in 1863 gepubliseer is, onthul sy talent vir vertellings. Die eerste gedig, getiteld "''Paul Revere's Ride''", het 'n nasionale gunsteling geword. Hierdie volksballade is geskryf in 'n anapestiese tetrameter wat bedoel is om aan 'n perd se galop te herinner. Dit roep 'n held van die [[Amerikaanse Vryheidsoorlog|Amerikaanse Rewolusie]] en sy beroemde "middernagtelike rit" op om die Amerikaners te waarsku oor die dreigende Britse aanval op Concord, Massachusetts. Alhoewel dit histories onakkuraat is wat Revere se rit betref het die gedig 'n Amerikaanse legende geskep. Longfellow publiseer in 1872 ''Christus: A Mystery''. Dit was veronderstel om sy meesterstuk te wees, en bestaan uit 'n drieluik wat van die begin daarvan oor die Christendom handel. Hy volg hierdie werk op met twee fragmentariese dramatiese gedigte, "''Judas Maccabaeus''" en "''Michael Angelo''." Maar sy genialiteit het nie in dramatiese werke gelê nie, soos hy vroeër in "''The Spanish Student''" (1843) getoon het. Lank na sy dood in 1882 sou daar tot die gevolgtrekking gekom word dat hierdie verwaarloosde latere werke van sy mees effektiewe skryfwerk bevat. Gedurende sy leeftyd is Longfellow beide tuis sowel as in die buiteland bewonder. In 1884 is hy vereer deur 'n borsbeeld in die ''Poets 'Corner'' van [[Westminster Abdy]] in Londen. Hy was die eerste [[VSA|Amerikaner]] wat op die wyse vereer is. Die kenmerkende eienskappe van Longfellow se poësie is sagmoedigheid, eenvoud en 'n romantiese visie wat deur melancholie oorskadu word. Longfellow het oor uitstekende metriese vaardighede beskik, maar kon nie daarin geslaag om die Amerikaanse gees soos sy groot tydgenoot [[Walt Whitman]] vas te vang nie. Voorts ontbreek emosionele diepte en verbeeldingskrag in sy werk. Enkele jare na die dood van Longfellow het 'n geweldige reaksie teen sy poësie posgevat, terwyl kritici sy konvensionele gesindheid verwerp het. Hierdie felle kritiek was miskien net so ongebalanseerd as die bewondering wat hy gedurende sy leeftyd ontvang het. Sommige van die sonnette en ander lirieke deur Longfellow is steeds van die beste digkuns in die Amerikaanse oeuvre, en "''Hiawatha''", "''The Wreck of the Hesperus''", "''Evangeline''" en "''Paul Revere's Ride''" het deel van die Amerikaanse tradisie en -erfenis geword. Longfellow se gewildheid het gehelp om die waardering vir poësie in sy land te verhoog, en hy het 'n belangrike rol gespeel om Europese kulturele tradisies onder die aandag van Amerikaanse gehore te bring. <ref>"Longfellow, Henry Wadsworth." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bykomende leeswerk == * Edward Wagenknecht, Longfellow: A Full-Length Portrait (1955), en Henry Wadsworth Longfellow: His Poetry and Prose (1986) * Cecil Brown Williams, Henry Wadsworth Longfellow (1964) * Newton Arvin, Longfellow: His Life and Work (1963, herdruk in 1977). {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Longfellow, Henry Wadsworth}} [[Kategorie:Geboortes in 1807]] [[Kategorie:Sterftes in 1882]] [[Kategorie:Amerikaanse digters]] ehda3aew7zfcu0ox624d5ebjj6oys90 0 319336 2891226 2682946 2026-04-07T13:33:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891226 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hubert_Lampo.jpg|duimnael|250x250px| Hubert Lampo ''(foto Tom Ordelman)'']] '''Hubert Leon Lampo''' ([[1 September]] [[1920]], [[Antwerpen]] - [[12 Julie]] [[2006]], [[Essen, België|Essen]]) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] en een van die grondleggers van die magiese realisme in [[Vlaandere]]. Sy bekendste boek is ''De komst van Joachim Stiller'', waarin 'n geheimsinnige persoon genaamd Joachim Stiller as 'n Verlosser te voorskyn kom onder omstandighede wat herinner aan die dood van [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]] . Ander temas wat in Lampo se werk voorkom, is die mites van [[Orfeus]] en die [[Heilige Graal]]. == Bibliografie == === Prosa === * 1943 - ''Don Juan en de laatste nimf, novelle'' * 1945 - ''Hélène Defraye, roman'' * 1947 - ''Triptiek van de onvervulde liefde, romans'' * 1948 - ''De ruiter op de wolken, roman'' * 1951 - ''Idomeneia en de Centaur'' (met Ben van Eysselstein) * 1952 - ''De belofte aan Rachel, roman'' * 1953 - ''Terugkeer naar Atlantis, roman'' * 1953 - ''Het zwarte sterrenbeeld. Een radiophonisch treurspel, toneel'' * 1955 - ''De duivel en de maagd, roman'' * 1955 - ''Jan Vaerten, monografie'' * 1959 - ''De geliefden van Falun, schooluitgave'' * 1959 - ''De komst van Joachim Stiller'', roman (in 1976 verfilm) * 1962 - ''Hermione betrapt, roman'' * 1964 - ''Dochters van Lemurië'' * 1967 - ''De heks en de archeoloog, roman'' * 1969 - ''De goden moeten hun getal hebben'' (boekenweekgeschenk) * 1971 - ''Omnibus'' * 1972 - ''De vingerafdrukken van Brahma'' * 1976 - ''Een geur van sandelhout'' * 1976 - ''De prins van Magonia'' * 1977 - ''De verzoeking'' * 1978 - ''De engel en de juke-box'' * 1979 - ''De geboorte van een god'' * 1979 - ''Verhalen uit nomansland'' * 1980 - ''Wijlen Sarah Silbermann'' * 1983 - ''Zeg maar Judith'' * 1983 - ''Omnibus - De Antwerpse romans'' * 1985 - ''Het Graalboek'' * 1985 - ''De Eerste Sneeuw van het Jaar'' * 1986 - ''De Verhalen'' * 1988 - ''Oorlogsjaren'' * 1988 - ''De Man die Onderdook en andere verhalen'' * 1989 - ''De Elfenkoningin'' * 1990 - ''De Verdwaalde Carnavalsvierder'' * 1991 - ''De Man die van Nergens Kwam'' * 1992 - ''Schemertijdmuziek'' * 1994 - ''De Geheime Academie'' * 1995 - ''De magische wereld van Hubert Lampo. Zijn beste verhalen'' * 2000 - ''Innerlijke Domeinen'' * 2003 - ''Heimwee Naar De Sterren'' === Essays === * 1943 - ''De jeugd als inspiratiebron'' * 1950 - ''De Vlaamse steden'' * 1951 - ''De roman van een roman (oor Alain-Fournier)'' * 1952 - ''Marstboom (met J. Trouillard)'' * 1954 - ''Jan Vaerten'' * 1957 - ''Toen Herakles spitte en Kirke spon: zijnde het verhaal van Karel Jozef de Graeve en zijn 'République des Champs Élysées, waarin bewezen wordt dat Plato's Atlantis in de Nederlanden gelegen was'' * 1957 - ''Lode Zielens'' * 1960 - ''Joris Minne, beeldhouwer'' * 1961 - ''Felix Timmermans 1886-1947'' * 1965 - ''Lod. de Maeyer'' * 1966 - ''Armand Boni. Van literair grisaille tot episch fenomeen'' * 1967 - ''De ring van Moebius I'' * 1967 - ''De draad van Ariadne, autobiografie'' * 1970 - ''Er is méér Horatio... (met Robin Hannelore)'' * 1972 - ''De zwanen van Stonehenge, leesboek over het magisch realisme'' * 1972 - ''De ring van Moebius 2'' * 1972 - ''Felix Timmermans; mens, schrijver, schilder, tekenaar'' * 1974 - ''Grobbendonkse brieven (met Robin Hannelore)'' * 1975 - ''De kroniek van Madoc'' * 1975 - ''De neus van Cleopatra'' * 1975 - ''Lod. de Maeyer, asceet, alchemist, kunstschilder'' * 1978 - ''Joachim Stiller en ik'' (heruitgawe van ''De draad van Ariadne'') * 1980 - ''Dialogen met mijn Olivetti'' * 1985 - ''Arthur (met foto's deur Pieter Paul Koster)'' * 1988 - ''Terug naar Stonehenge. Een magisch-realistisch droomboek'' * 1993 - ''De wortels van de verbeelding'' Lampo se werk is vertaal in [[Engels]], [[Duits]], [[Frans]], [[Tsjeggies]], [[Pools]], [[Russies]], [[Sweeds]], [[Roemeens]], [[Portugees]] en [[Spaans]]. === Tydskrifte === Lampo was redakteur van ''De Faun'' (1945-1946) en mede-oprigter en redaksiesekretaris van die ''Nieuw Vlaams Tijdschrift'' (1946-1965). Hy was hoofredakteur van die kultureel-politieke Vlaamse weekblad ''Parool'', wat na 'n jaar as gevolg van 'n gebrek aan lesers gesluit is. By ''De Morgen'' (''De Volksgazet'') was hy 20 jaar lank redakteur vir die ''Kunst en Letteren'' afdeling. Hy het ook boekresensies geskryf waarin hy hoë eise gestel het aan literatuur. Lampo was voorts redakteur van ''Diogenes'', vaste medewerker van die tydskrif ''Bres'' en het met reëlmaat gepubliseer in ''Kroniek van Kunst en Kultuur''. === Prosavertalings === * 1944 - Jean Bruller (Vercors): ''Le Silence de la mer '' as ''De stilte der zee'' * 1955 - Françoise Sagan: ''Bonjour Tristesse'' as ''Bonjour tristesse'' * 1956 - Françoise Sagan: ''Un certain sourire'' as ''Als een verre glimlach'' * 1958 - Françoise Sagan: ''Dans un mois, dans un an'' as ''Binnen een maand'' * 1965 - Françoise Sagan: ''La Chamade'' as ''Het sein tot overgave'' * 1970 - Jean Ray: ''Malpertuis'' as ''Malpertuis'' * 1971 - [[Peter Frans van Kerckhoven|P.-Fr. van Kerckhoven]]: ''Liefde'' (bewerking na hedendaagse [[Nederlands]]) === Toneelvertalings === * 1963 - J.P. Bréal: ''La grande oreille'' (Nationaal Toneel van België) * 1966 - Jean Anouilh: ''Colombe'' (Nationaal Toneel van België) * 1967 - Friedrich Dürrenmatt: ''Der Meteor'' (Koninklijke Vlaamse Schouwburg) * 1968 - Jules Romains: ''Knock'' (Nationaal Toneel van België) === Verfilmings === * 1976 - Harry Kümel: ''De komst van Joachim Stiller'', 'n televisiereeks met Hugo Metsers en Cox Habbema in die hoofrolle. Die Koninklijk Filmarchief (van België) het die filmband in 2004 gerestoureer en op DVD uitgebring. Hierdie DVD is deel van die reeks 'Kroniek van de Vlaamse Film 1955–1990'. === Oor Hubert Lampo === * 1983 - Jef van Gool: ''Over Hubert Lampo, beschouwingen en interviews'' * 1983 - Paul van Aken: ''Bijdrage over Lampo in "Kritisch Lexicon van de Nederlandstalige Literatuur na 1945"'' * 1984 - Jacques van Baelen: ''Hubert Lampo, mens- en wereldbeeld'' * 1984 - Fernand Bonneure: ''Hubert Lampo'', in: ''Brugge Beschreven. Hoe een stad in teksten verschijnt'' (Brussel, Elsevier uitgewers) * 1986 - Jacques Kersten: ''Literair Moment, Hubert Lampo informatie'' * 1989 - Bibliotheekwinkel: ''Hubert Lampo, Schrijversmap'' * 1993 - Gerrit Jan Zwier: Aandacht voor Lampo in ''Dagboek van een provinciaal'' * 2005 - David Schmidhofer: ''Zugänge zum magischen Realismus in der Flämischen Literatur - Eine Untersuchung'' (Universiteit van Wene)<ref>{{de}}[http://magischer-realismus.nl-de.com Zugänge zum magischen Realismus in der Flämischen Literatur - Eine Untersuchung]</ref> * 2008 - Susan Mahmody: ''Hubert Lampo - [[Franz Kafka]], Wechselbeziehungen'' == Pryse en onderskeidings == Lampo ontvang vir sy werk, wat oor meer as 'n halwe eeu gestrek het, talryke pryse en onderskeidings. Afsonderlike romans en essays is ook bekroon, maar herhaaldelik ook sy gehele oeuvre. * 1947 - Prys van die [[Antwerpen (provinsie)|Provinsie Antwerpen]] vir ''Hélène Defraye'' * 1954 - Arthur Merghelynck-prijs van die Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde vir ''Terugkeer naar Atlantis'' * 1957 - Prijs vir de Roman van de Provincie Antwerpen vir ''De duivel en de maagd'' * 1961 - Laureaat bij het Referendum der Vlaamse Letterkundigen vir ''De komst van Joachim Stiller'' * 1963 - Driejaarlijkse Staatsprijs voor het Scheppend Proza vir ''De komst van Joachim Stiller'' * 1968 - Laureaat bij het Referendum der Vlaamse Letterkundigen vir ''De heks en de archeoloog'' * 1972 - SFAN-Toekenning vir die vertaling van ''Malpertuis'' deur Jean Ray * 1976 - Prijs van de Provincie Antwerpen vir ''De zwanen van Stonehenge'' * 1977 - Prijs voor het Essay van de Vlaamse Provinciën vir ''De zwanen van Stonehenge'' * 1981 - Progressefprijs van de Vlaamse Vereniging vir wetenskapfiksie en Fantasie vir sy gehele oeuvre * 1983 - Prijs van de Vlaamse Provinciën vir sy gehele oeuvre * 1985 - Gouden Televizier-Ring vir ''Arthur'' * 1986 - Emiel Bernheimprijs vir sy gehele oeuvre * 1989 - Eredoctoraat in de letteren, verleen deur die Université Stendhal te [[Grenoble]] * 1989 - Ereburgerskap van die stad Grenoble * 1990 - Huldiging en uitreiking van die erepenning van die stad [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] * 1993 - Goue erepenning van die Vlaamse Raad * 1998 - Provinciale Prijs voor Letterkunde vir sy gehele oeuvre van die Provincie Antwerpen * 2001 - Prijs Vrijzinnig Humanisme * 2002 - Ereburgerschap van die munisipaliteit Grobbendonk * 2010 - 'n Straat in die Regattawyk in Antwerpen is na hom vernoem en heet die Hubert Lampolaan == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.kb.nl/themas/nederlandse-literatuur-en-taal/schrijversalfabet/hubert-lampo-1920-2006 Koninklijke Bibliotheek - dossier Hubert Lampo] * [http://www.hubertlampogenootschap.org Hubert Lampo Genootschap] * [http://anet.be/record/ehc/opaccoloiehc/co:ehc:84 Bibliotheek van Hubert Lampo] bewaar in die Erfgoedbibliotheek [[Hendrik Conscience]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lampo, Hubert}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 2006]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] awvnbxqglxijuxbfifwo45454skdtg4 0 364444 2891378 2880701 2026-04-07T15:22:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891378 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tigray in Ethiopia.svg|duimnael|Ligging van die Tigrai-streek in Ethiopië.]] Die '''Tigrai-oorlog''', ook in sommige akademiese en beleidsbronne na verwys as die '''Noord-Ethiopië-konflik '''<ref> Hierdie term is deur akademiese en beleidsorganisasies gebruik om die wyer streeksimpak van die oorlog buite die Tigray-streek te beskryf, veral in die Amhara- en Afar-streke.</ref><ref>{{Cite web |date= 18 Desember 2024|title=The Northern Ethiopia Conflict |url=https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528223310/https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |archive-date=28 Mei 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Ethiopian Peace Observatory |publisher=ACLED (Armed Conflict Location & Event Data Project)}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Julie 2024 |title=The impacts of the northern Ethiopia conflict on adolescents in Afar |url=https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209234459/https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |archive-date=9 Februarie 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Gender and Adolescence: Global Evidence (GAGE) |publisher=ODI (Overseas Development Institute)}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Aragaw |first1=Belay Asmare |last2=Tesfaye |first2=Kefelegn |title=Targeting the unarmed: Why Tigrian armed groups committed violence against civilian Amharas during the war in northern Ethiopia? |journal=Social Sciences & Humanities Open |date=2025 |volume=11 |pages=101441 |doi=10.1016/j.ssaho.2025.101441 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Impact of the Northern Ethiopian War on Education |url=https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713042650/https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |archive-date=13 Julie 2024 |access-date=6 Junie 2025 |website=Link Education International|date=30 September 2022 }}</ref> was 'n [[Oorlog|gewapende konflik]] wat vanaf 3 November 2020 geduur het<ref>Sommige artikels beweer dat die oorlog op 4 November begin het</ref><ref>{{Cite news |date=2021-06-29 |title=Ethiopia's Tigray war: The short, medium and long story |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |quote= Die konflik het op 4 November begin…|access-date=29 Januarie 2022 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128095137/https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |url-status=live }}</ref><ref>Die vroegste gevalle van gevegte het egter na bewering gedurende die baie laat oggendure van 3 November plaasgevind, Oos-Afrikaanse Tyd ([[UTC+03:00]]).</ref><ref name="ThomReut_SeroNov_2020">{{Cite news |date=17 Desember 2020 |title=Inside a military base in Ethiopia's Tigray: soldiers decry betrayal by former comrades |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20201217225827/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |archive-date=17 Desember 2020 |quote= Die regering sê vegters wat lojaal is aan die TPLF het vroeg op 4 November federale militêre basisse op verskeie plekke in Tigray aangeval nadat hulle kommunikasie […] Luitenant-generaal Bacha Debele het gesê radiokommunikasie is […] om 22:00 op 3 November afgesny.}}</ref><ref name="BBC_4Nov_2witnesses" /><ref>{{Cite web |date=26 Julie 2022 |title=Ethiopia war: UN investigative Human rights commission debuts 6-day visit |url=https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |website=Africanews |quote= Die [kommissie] het die mandaat […] om 'n deeglike en onpartydige ondersoek uit te voer na bewerings van oortredings en misbruik van internasionale menseregtewetgewing […] in Ethiopië wat sedert 3 November 2020 deur alle partye by die konflik gepleeg is. |agency=AFP |access-date=1 November 2022 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013033/https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |url-status=live }}</ref> tot 3 November 2022.<ref>{{Cite web |date=3 November 2022 |title=Ethiopia peace deal hailed as a 'new dawn' |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |website=Al Jazeera |access-date=7 November 2022 |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107195408/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |url-status=live }}</ref><ref name="Addis Standard-2022">{{Cite web |date=2 November 2022 |title=Agreement for Lasting Peace through a Permanent Cessation of Hostilities between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Tigray People's Liberation Front |url=https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111111115/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-date=11 November 2022 |website=Addis Standard |quote= Hierdie Ooreenkoms tree in werking om 00:00 Oos-Afrikaanse Tyd (EAT) op 3 November 2022.}}</ref> Dit was 'n [[burgeroorlog]]<ref>{{Cite web |last=Osborne |first=Samuel |date=3 Nov 2022 |title=Ethiopian civil war: Warring sides agree to truce |url=https://news.sky.com/story/ethiopian-civil-war-warring-sides-agree-to-truce-12736887 |access-date=2024-08-14 |website=Sky News |language=en}}</ref> wat hoofsaaklik in die [[Tigrai-streek]] van [[Ethiopië]] geveg is tussen magte wat geallieerd was met die Ethiopiese federale regering en [[Eritrea]] aan die een kant, en die Tigray People's Liberation Front (TPLF) aan die ander kant.<ref>{{Cite web |last1=Paravicini |first1=Giulia |last2=Endeshaw |first2=Dawit |date=4 November 2020 |title=Ethiopia sends army into Tigray region, heavy fighting reported |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083250/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |archive-date=19 November 2020 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 Desember 2020 |title=Exclusive: U.S. thinks Eritrea has joined Ethiopian war, diplomats say |url=https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209024950/https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |archive-date=9 Desember 2020 |work=Reuters}}</ref> Die konflik het gespruit uit die poging van die Ethiopiese eerste minister [[Abiy Ahmed]] om die land se [[politiek]] van etniese [[Federasie|federalisme]], 'n magsdelingstelsel wat gebaseer was op etnisiteit en streeksbeheer gee aan individuele etniese groepe wat voorheen gemarginaliseer was, te verander. Die stelsel het ook die Tigrai-minderheid op federale vlak bevoordeel. Deur die etniese en streekgebaseerde partye van die ''Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front'', wat 30 jaar lank Ethiopië regeer het, saam te voeg tot 'n landwye ''Prosperity Party'', het Abiy die mag van die ''Tigray People's Liberation Front (TPLF)'' bedreig, militêr en polities 'n magtige entiteit binne Ethiopië, wat volgens etnisiteit ongeveer 6% van die bevolking verteenwoordig. Die TPLF het geweier om by die nuwe party aan te sluit en spanning is tussen die twee geskep, wat verder toegeneem het toe 'n betwiste verkiesing in Tigrai in September gehou is - in weerwil van die federale regering, wat die nasionale verkiesing weens die [[covid-19-pandemie]] uitgestel het.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=France24|date=9 Augustus 2020|accessdate=9 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die konflik se onmiddellike oorsaak was 'n vermeende aanval die vierde van Desember op die georganiseerde Tigrai-magte by die hoofkwartier van die Noordelike Bevel van die Ethiopiese Nasionale Weermag (ENDF), die verdedigingsvleuel van die regering van Ethiopië. Die federale magte het die hoofstad van Tigrai, Mekelle, op 28 November verower, waarna eerste minister Abiy Ahmed die Tigrai-operasie “as voltooi” verklaar het. <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54984056|title=Ethiopia crisis: Tigray leader vows to keep fighting as government advances|date=18 November 2020|work=BBC News}}</ref> Die TPLF verklaar egter dat die organisasie sal voortgaan om te veg.<ref>{{Cite news|date=2020-11-29|title=Ethiopia's Tigray crisis: Mekelle hospital struggling after attack – Red Cross|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-55120572|access-date=2020-11-29}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-12-01|title=In Ethiopia, Abiy Ahmed's forces have won the battle but not the war|work=The Economist|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2020/12/01/in-ethiopia-abiy-ahmeds-forces-have-won-the-battle-but-not-the-war|access-date=2020-12-02|issn=0013-0613}}</ref> Fesseha Tessema, 'n TPLF-Raadgewer het op 28 Junie 2021 verklaar dat die TPLF weer die hoofstad Mekelle oorgeneem het en dat Ethiopiese magte uit die stad onttrek het.<ref>BBC, ''Urgent aid' calls as rebels seize Tigray capital'', https://www.bbc.com/news/topics/cr2pnx1173dt/tigray-crisis, Besoek op 29 Junie 2021</ref> Massa buitegeregtelike moorde op burgerlikes het gedurende November en Desember 2020 plaasgevind in en om Adigrat,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021">{{cite web | last1 = Nyssen | first1 = Jan | title= The situation in Tigray at the beginning of 2021 | website= ResearchGate |year = 2021 | url = https://www.researchgate.net/publication/348296742 | access-date = 14 Januarie 2021 |archive-url= https://archive.today/20210114003101/https://www.researchgate.net/publication/348296742_The_situation_in_Tigray_at_the_beginning_of_2021 |archive-date= 14 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> Hagere Selam,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021" /> in die Hitsats-vlugtelingkamp, <ref name="EEPA_No51_10Jan2021">{{cite web | title= Situation Report EEPA HORN No. 51 – 10 January 2021 | website= Europe External Programme with Africa |date = 10 Januarie 2021 | url = https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf | access-date = 11 Januarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111181059/https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> en in Humera <ref name="Guard_people_dying">{{cite news | last1= Akinwotu | first1= Emmanuel | title= 'I saw people dying on the road': Tigray's traumatised war refugees | date= 2 Desember 2020 | newspaper= [[The Guardian]] | url= https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | access-date= 2 Desember 2020 | archive-url= https://archive.today/20201202185821/https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | archive-date= 2 Desember 2020 | url-status= live }}</ref> Mai Kadra <ref name="EHRC_Preliminary">{{cite web |title=Rapid Investigation into Grave Human Rights Violations in Maikadra: Preliminary Findings |url=https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |publisher=Ethiopian Human Rights Commission |access-date=24 November 2020 |location=Addis Ababa |language=en |format=Digital report |date=24 November 2020 |archive-url=https://archive.today/20201125221438/https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |archive-date=25 November 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="ft_9_12">{{cite news |first1=Andres |last1=Schipani |title=Refugees flee Ethiopia's brutal war with tales of atrocities on both sides |url=https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |access-date=9 Desember 2020 |newspaper=[[Financial Times]] |date=4 Desember 2020 |archive-url=https://archive.today/20201204104758/https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |archive-date=4 Desember 2020 |url-status=live }}</ref> Debre Abbay <ref name="Tghat_BoraSelewa_DebreAbbay">{{cite web | title= Massacres in Bora Selewa and Debre Abay | website= Tghat | date= 12 Januarie 2021 | url= https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay | access-date= 9 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210114043947/https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay/ | archive-date= 14 Januarie 2021 | url-status= live }}</ref> en [[Aksum]].<ref name="EEPA_No51_10Jan2021"/> Voorstelle vir vrede en bemiddeling het 'n vroeë November-bemiddeling van die [[Afrika-unie]] (AU) deur Debretsion voorgestel en deur Abiy geweier;<ref name="SABC_TPLFasksAFU">{{cite news | last1= Wanjohi | first1= Coletta | title= TPLF asks AU to intervene in Ethiopia's military offensive launched by government | date= 9 November 2020 | newspaper= SABC News | url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government | access-date= 20 February 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004115/https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government/ | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="BBC_Abiy_rejects_peace">{{cite news | title= Tigray crisis: Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed rejects peace talks | date= 11 November 2020 | newspaper= [[BBC News]] | url= https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004304/https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | archive-date= 20 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> 'n AU-trio van voormalige Afrika-presidente wat einde November Ethiopië besoek het; <ref name="AA_Ramaphosa_concerned">{{cite news | last1= Isilow | first1= Hassan | title= Ramaphosa: Africa concerned about Ethiopian conflict | date= 21 November 2020 | newspaper= Anadolu Agency | url= https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220021638/https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="SA_AU_envoy_results">{{cite web | title= The Presidency on visit of the African Union Envoys to Ethiopia | website= Government of South Africa |date = 30 November 2020 | url = https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111111036/https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> 'n noodgeval Interregering owerheidsberaad van Oos-Afrikaanse regerings- en staatshoofde wat einde 20 Desember 2020 in [[Djibouti]] vergader het;<ref name="IGAD_38_communique">{{cite web | title= Communiqué of the 38th extraordinary assembly of IGAD heads of state and government – Djibouti, Republic of Djibouti – 20th December 2020 | website= Intergovernmental Authority on Development |date = 21 Desember 2020 | url = https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210220021025/https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf |archive-date= 20 Februarie 2021 |url-status=live }}</ref> en vredesvoorstelle op 19 Februarie deur die TPLF <ref name="ERHub_Tigray_gov_terms">{{cite web | title= Tigray government lays out its terms for peace | website= Eritrea Hub | date= 19 Februarie 2021 | url= https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210219162744/https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | archive-date= 19 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> en op 20 Februarie deur die Nasionale Kongres van Groot Tigrai ( Baytona), Tigrai Independence Party (TIP) en Salsay Weyane Tigrai (SAWET). <ref name="Tghat_Tigray_3parties_demands">{{cite web | title= Three Tigray political parties issue demands | website= Tghat | date= 20 Februarie 2021 | url= https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands | access-date= 21 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210221020536/https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands/ | archive-date= 21 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> As gevolg van die aanvang van die oorlog het 'n diep humanitêre krisis ontstaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.deseret.com/u-s-world/2021/6/19/22538917/humanitarian-crisis-famine-devastate-tigray-ethiopia|title=The worst humanitarian crisis you probably haven't heard of (But really need to know about)|date=19 Junie 2021}}</ref> == Agtergrond == === Histories/polities === Na die einde van die Ethiopiese [[burgeroorlog]] in 1991, het Ethiopië 'n dominante enkelparty-regering geword onder die bewind van die Ethiopiese People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF), 'n koalisie van etnies gebaseerde partye. Die stigter en invloedrykste lid was die TPLF en die voorsitter was [[Meles Zenawi]], wat die eerste minister van Ethiopië was tot en met sy dood in 2012.<ref>{{cite news|date=2012-09-21|title=Ethiopia's Hailemariam Desalegn sworn in as prime minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|access-date=2020-11-11|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083258/https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite news|last=Aalen|first=Lovise|title=Analysis {{!}} Why is Ethiopia in upheaval? This brief history explains a lot.|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|date=17 Februarie 2018|access-date=11 November 2020|issn=0190-8286|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083315/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|url-status=live}}</ref> Die TPLF was vroeër deel van die Ethiopiese regeringskoalisie tot sy weiering om in 2019 saam te smelt in die Welvaartparty.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|title=Tigray crisis: Ethiopia orders military response after army base seized|work=BBC News|date=4 November 2020|access-date=4 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|url-status=live}}</ref> In 2020 het die spanning tussen die regering en die TPLF toegeneem in die maande voor die Tigrai-militêre ingryping in November. <ref name=BBC/> Premier Abiy Ahmed, van Oromo-afkoms, beskuldig die TPLF-partylede in die Tigrai-streekregering dat hulle sy gesag ondermyn.<ref name=BBC/> Daarteenoor het die Tigrai-owerhede die weiering om die verkiesing in September 2020 vir die Tigrai-parlement te erken (wat saam met alle verkiesings in Ethiopië deur die federale verkiesingsraad vertraag is as gevolg van die covid-19-pandemie in Ethiopië) as die rede vir die uitbreek van die konflik.<ref name=BBC/> Abiy Ahmed se regering het die Tigrai-verkiesing in September as onwettig beskou.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=france24.com|date=9 Augustus 2020|access-date=9 November 2020 |archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die verbetering van die betrekkinge tussen Abiy Ahmed en die Eritrese president [[Isaias Afwerki]], wat in Tigrai negatief beskou word, het ook die spanning verhoog.<ref name=BBC/> Aan die einde van Oktober het die Ethiopiese versoeningskommissie verklaar dat hy probeer bemiddel tussen die federale en die Tigrai-regering, maar dat die voorwaardes wat deur beide kante gestel is, die vordering belemmer.<ref name="ETReporter_preconditions">{{cite news | last1= Abiye | first1= Yonas | title= Pre-conditions impede Commission's reconciliatory efforts | date= 2020-10-24 | newspaper= The Reporter (Ethiopia) | url= https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | access-date= 2020-12-26 | archive-url= https://archive.ph/20201226221627/https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | archive-date= 2020-12-26 | url-status= live }}</ref> Terwyl die spanning bly toeneem, is 'n generaal wat deur Abiy aangestel is, deur die regering van Tigrai verhinder om sy militêre pos te aanvaar.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/30/ethiopia-tigray-blocks-generals-appointment-in-swipe-at-abiy|title=Ethiopia's Tigray blocks general's appointment in blow to Abiy|publisher=Al-Jazeera|date=30 Oktober 2020|access-date=5 Desember 2020}}</ref> Die dag voor die TPLF se aanvalle op die Noordelike Kommando op 4 November, het die federale parlement van Ethiopië voorgestel om die TPLF aan te wys as 'n [[terrorisme|terroriste-organisasie]].<ref name=BBC/> === Grondwetlike konteks === Die 1995-grondwet van Ethiopië bepaal in artikel 39.1, "Elke nasie, nasionaliteit en volk in Ethiopië het 'n onvoorwaardelike reg op [[selfbeskikking]], met inbegrip van die reg op afskeiding."<ref name="wipo_ETConstitution1995">{{Cite web|title=Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia|url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109223537/https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|archive-date=2020-11-09|access-date=24 November 2020}}</ref> Artikel 62.9 verleen aan die Huis van die Federasie (HvdV) die reg om 'federale ingryping te beveel as enige staat [regering], in stryd met [die] Grondwet, die grondwetlike bestel in gevaar stel.'<ref name="wipo_ETConstitution1995" /> Aan die einde van September 2020 het die TPLF verklaar dat die grondwetlike termyn van die HvdF, die Huis van die Volke se Verteenwoordigers (HvdVV), die Eerste Minister en die Ministerraad tot 5 Oktober 2020 geldig was, en dat hy om hierdie rede sal oorweeg dat "die sittendes" grondwetlik onwettige sal wees na 5 Oktober. TPLF het voorgestel dat die regering vervang word deur 'n tegnokratiese opsigterregering, soos uiteengesit in 'n plan wat deur die Coalition of Ethiopian Federalist Forces op [[Facebook]] geplaas is.<ref name="AddisStand_5Oct2020_endofmandate">{{cite news | title= News: Tigray region says it will defy federal laws enacted as of Oct. 05; EDP calls for transitional gov't, inclusive dialogue & reconciliation | date= 2020-09-29 | newspaper= Addis Standard | url= https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | access-date= 2020-11-24 | archive-url= https://archive.ph/20201124212049/https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | archive-date= 2020-11-24 | url-status= live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | Tigray conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Ethiopië]] isrs479i9yuiprkhcjh48q84w0f0wjt 2891386 2891378 2026-04-07T15:55:22Z BurgertB 2401 Verbeter 2891386 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tigray in Ethiopia.svg|duimnael|Ligging van die Tigrai-streek in Ethiopië.]] Die '''Tigrai-oorlog''', ook in sommige akademiese en beleidsbronne na verwys as die '''Noord-Ethiopië-konflik '''<ref> Hierdie term is deur akademiese en beleidsorganisasies gebruik om die wyer streeksimpak van die oorlog buite die Tigray-streek te beskryf, veral in die Amhara- en Afar-streke.</ref><ref>{{Cite web |date= 18 Desember 2024|title=The Northern Ethiopia Conflict |url=https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528223310/https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |archive-date=28 Mei 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Ethiopian Peace Observatory |publisher=ACLED (Armed Conflict Location & Event Data Project)}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Julie 2024 |title=The impacts of the northern Ethiopia conflict on adolescents in Afar |url=https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209234459/https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |archive-date=9 Februarie 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Gender and Adolescence: Global Evidence (GAGE) |publisher=ODI (Overseas Development Institute)}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Aragaw |first1=Belay Asmare |last2=Tesfaye |first2=Kefelegn |title=Targeting the unarmed: Why Tigrian armed groups committed violence against civilian Amharas during the war in northern Ethiopia? |journal=Social Sciences & Humanities Open |date=2025 |volume=11 |pages=101441 |doi=10.1016/j.ssaho.2025.101441 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Impact of the Northern Ethiopian War on Education |url=https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713042650/https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |archive-date=13 Julie 2024 |access-date=6 Junie 2025 |website=Link Education International|date=30 September 2022 }}</ref> was 'n [[Oorlog|gewapende konflik]] wat vanaf 3 November 2020 geduur het<ref>Sommige artikels beweer dat die oorlog op 4 November begin het</ref><ref>{{Cite news |date=2021-06-29 |title=Ethiopia's Tigray war: The short, medium and long story |language=en |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |quote= Die konflik het op 4 November begin…|access-date=29 Januarie 2022 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128095137/https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |url-status=live }}</ref><ref>Die vroegste gevalle van gevegte het egter na bewering gedurende die baie laat oggendure van 3 November plaasgevind, Oos-Afrikaanse Tyd ([[UTC+03:00]]).</ref><ref name="ThomReut_SeroNov_2020">{{Cite news |date=17 Desember 2020 |title=Inside a military base in Ethiopia's Tigray: soldiers decry betrayal by former comrades |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20201217225827/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |archive-date=17 Desember 2020 |quote= Die regering sê vegters wat lojaal is aan die TPLF het vroeg op 4 November federale militêre basisse op verskeie plekke in Tigray aangeval nadat hulle kommunikasie […] Luitenant-generaal Bacha Debele het gesê radiokommunikasie is […] om 22:00 op 3 November afgesny.}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Julie 2022 |title=Ethiopia war: UN investigative Human rights commission debuts 6-day visit |url=https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |website=Africanews |quote= Die [kommissie] het die mandaat […] om 'n deeglike en onpartydige ondersoek uit te voer na bewerings van oortredings en misbruik van internasionale menseregtewetgewing […] in Ethiopië wat sedert 3 November 2020 deur alle partye by die konflik gepleeg is. |agency=AFP |access-date=1 November 2022 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013033/https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |url-status=live }}</ref> tot 3 November 2022.<ref>{{Cite web |date=3 November 2022 |title=Ethiopia peace deal hailed as a 'new dawn' |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |website=Al Jazeera |access-date=7 November 2022 |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107195408/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |url-status=live }}</ref><ref name="Addis Standard-2022">{{Cite web |date=2 November 2022 |title=Agreement for Lasting Peace through a Permanent Cessation of Hostilities between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Tigray People's Liberation Front |url=https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111111115/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-date=11 November 2022 |website=Addis Standard |quote= Hierdie Ooreenkoms tree in werking om 00:00 Oos-Afrikaanse Tyd (EAT) op 3 November 2022.}}</ref> Dit was 'n [[burgeroorlog]]<ref>{{Cite web |last=Osborne |first=Samuel |date=3 Nov 2022 |title=Ethiopian civil war: Warring sides agree to truce |url=https://news.sky.com/story/ethiopian-civil-war-warring-sides-agree-to-truce-12736887 |access-date=2024-08-14 |website=Sky News |language=en}}</ref> wat hoofsaaklik in die [[Tigrai-streek]] van [[Ethiopië]] geveg is tussen magte wat geallieerd was met die Ethiopiese federale regering en [[Eritrea]] aan die een kant, en die Tigray People's Liberation Front (TPLF) aan die ander kant.<ref>{{Cite web |last1=Paravicini |first1=Giulia |last2=Endeshaw |first2=Dawit |date=4 November 2020 |title=Ethiopia sends army into Tigray region, heavy fighting reported |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083250/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |archive-date=19 November 2020 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 Desember 2020 |title=Exclusive: U.S. thinks Eritrea has joined Ethiopian war, diplomats say |url=https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209024950/https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |archive-date=9 Desember 2020 |work=Reuters}}</ref> Die konflik het gespruit uit die poging van die Ethiopiese eerste minister [[Abiy Ahmed]] om die land se [[politiek]] van etniese [[Federasie|federalisme]], 'n magsdelingstelsel wat gebaseer was op etnisiteit en streeksbeheer gee aan individuele etniese groepe wat voorheen gemarginaliseer was, te verander. Die stelsel het ook die Tigrai-minderheid op federale vlak bevoordeel. Deur die etniese en streekgebaseerde partye van die ''Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front'', wat 30 jaar lank Ethiopië regeer het, saam te voeg tot 'n landwye ''Prosperity Party'', het Abiy die mag van die ''Tigray People's Liberation Front (TPLF)'' bedreig, militêr en polities 'n magtige entiteit binne Ethiopië, wat volgens etnisiteit ongeveer 6% van die bevolking verteenwoordig. Die TPLF het geweier om by die nuwe party aan te sluit en spanning is tussen die twee geskep, wat verder toegeneem het toe 'n betwiste verkiesing in Tigrai in September gehou is - in weerwil van die federale regering, wat die nasionale verkiesing weens die [[covid-19-pandemie]] uitgestel het.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=France24|date=9 Augustus 2020|accessdate=9 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die konflik se onmiddellike oorsaak was 'n vermeende aanval die vierde van Desember op die georganiseerde Tigrai-magte by die hoofkwartier van die Noordelike Bevel van die Ethiopiese Nasionale Weermag (ENDF), die verdedigingsvleuel van die regering van Ethiopië. Die federale magte het die hoofstad van Tigrai, Mekelle, op 28 November verower, waarna eerste minister Abiy Ahmed die Tigrai-operasie “as voltooi” verklaar het. <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54984056|title=Ethiopia crisis: Tigray leader vows to keep fighting as government advances|date=18 November 2020|work=BBC News}}</ref> Die TPLF verklaar egter dat die organisasie sal voortgaan om te veg.<ref>{{Cite news|date=2020-11-29|title=Ethiopia's Tigray crisis: Mekelle hospital struggling after attack – Red Cross|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-55120572|access-date=2020-11-29}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-12-01|title=In Ethiopia, Abiy Ahmed's forces have won the battle but not the war|work=The Economist|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2020/12/01/in-ethiopia-abiy-ahmeds-forces-have-won-the-battle-but-not-the-war|access-date=2020-12-02|issn=0013-0613}}</ref> Fesseha Tessema, 'n TPLF-Raadgewer het op 28 Junie 2021 verklaar dat die TPLF weer die hoofstad Mekelle oorgeneem het en dat Ethiopiese magte uit die stad onttrek het.<ref>BBC, ''Urgent aid' calls as rebels seize Tigray capital'', https://www.bbc.com/news/topics/cr2pnx1173dt/tigray-crisis, Besoek op 29 Junie 2021</ref> Massa buitegeregtelike moorde op burgerlikes het gedurende November en Desember 2020 plaasgevind in en om Adigrat,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021">{{cite web | last1 = Nyssen | first1 = Jan | title= The situation in Tigray at the beginning of 2021 | website= ResearchGate |year = 2021 | url = https://www.researchgate.net/publication/348296742 | access-date = 14 Januarie 2021 |archive-url= https://archive.today/20210114003101/https://www.researchgate.net/publication/348296742_The_situation_in_Tigray_at_the_beginning_of_2021 |archive-date= 14 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> Hagere Selam,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021" /> in die Hitsats-vlugtelingkamp, <ref name="EEPA_No51_10Jan2021">{{cite web | title= Situation Report EEPA HORN No. 51 – 10 January 2021 | website= Europe External Programme with Africa |date = 10 Januarie 2021 | url = https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf | access-date = 11 Januarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111181059/https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> en in Humera <ref name="Guard_people_dying">{{cite news | last1= Akinwotu | first1= Emmanuel | title= 'I saw people dying on the road': Tigray's traumatised war refugees | date= 2 Desember 2020 | newspaper= [[The Guardian]] | url= https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | access-date= 2 Desember 2020 | archive-url= https://archive.today/20201202185821/https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | archive-date= 2 Desember 2020 | url-status= live }}</ref> Mai Kadra <ref name="EHRC_Preliminary">{{cite web |title=Rapid Investigation into Grave Human Rights Violations in Maikadra: Preliminary Findings |url=https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |publisher=Ethiopian Human Rights Commission |access-date=24 November 2020 |location=Addis Ababa |language=en |format=Digital report |date=24 November 2020 |archive-url=https://archive.today/20201125221438/https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |archive-date=25 November 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="ft_9_12">{{cite news |first1=Andres |last1=Schipani |title=Refugees flee Ethiopia's brutal war with tales of atrocities on both sides |url=https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |access-date=9 Desember 2020 |newspaper=[[Financial Times]] |date=4 Desember 2020 |archive-url=https://archive.today/20201204104758/https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |archive-date=4 Desember 2020 |url-status=live }}</ref> Debre Abbay <ref name="Tghat_BoraSelewa_DebreAbbay">{{cite web | title= Massacres in Bora Selewa and Debre Abay | website= Tghat | date= 12 Januarie 2021 | url= https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay | access-date= 9 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210114043947/https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay/ | archive-date= 14 Januarie 2021 | url-status= live }}</ref> en [[Aksum]].<ref name="EEPA_No51_10Jan2021"/> Voorstelle vir vrede en bemiddeling het 'n vroeë November-bemiddeling van die [[Afrika-unie]] (AU) deur Debretsion voorgestel en deur Abiy geweier;<ref name="SABC_TPLFasksAFU">{{cite news | last1= Wanjohi | first1= Coletta | title= TPLF asks AU to intervene in Ethiopia's military offensive launched by government | date= 9 November 2020 | newspaper= SABC News | url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government | access-date= 20 February 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004115/https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government/ | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="BBC_Abiy_rejects_peace">{{cite news | title= Tigray crisis: Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed rejects peace talks | date= 11 November 2020 | newspaper= [[BBC News]] | url= https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004304/https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | archive-date= 20 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> 'n AU-trio van voormalige Afrika-presidente wat einde November Ethiopië besoek het; <ref name="AA_Ramaphosa_concerned">{{cite news | last1= Isilow | first1= Hassan | title= Ramaphosa: Africa concerned about Ethiopian conflict | date= 21 November 2020 | newspaper= Anadolu Agency | url= https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220021638/https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="SA_AU_envoy_results">{{cite web | title= The Presidency on visit of the African Union Envoys to Ethiopia | website= Government of South Africa |date = 30 November 2020 | url = https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111111036/https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> 'n noodgeval Interregering owerheidsberaad van Oos-Afrikaanse regerings- en staatshoofde wat einde 20 Desember 2020 in [[Djibouti]] vergader het;<ref name="IGAD_38_communique">{{cite web | title= Communiqué of the 38th extraordinary assembly of IGAD heads of state and government – Djibouti, Republic of Djibouti – 20th December 2020 | website= Intergovernmental Authority on Development |date = 21 Desember 2020 | url = https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210220021025/https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf |archive-date= 20 Februarie 2021 |url-status=live }}</ref> en vredesvoorstelle op 19 Februarie deur die TPLF <ref name="ERHub_Tigray_gov_terms">{{cite web | title= Tigray government lays out its terms for peace | website= Eritrea Hub | date= 19 Februarie 2021 | url= https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210219162744/https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | archive-date= 19 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> en op 20 Februarie deur die Nasionale Kongres van Groot Tigrai ( Baytona), Tigrai Independence Party (TIP) en Salsay Weyane Tigrai (SAWET). <ref name="Tghat_Tigray_3parties_demands">{{cite web | title= Three Tigray political parties issue demands | website= Tghat | date= 20 Februarie 2021 | url= https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands | access-date= 21 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210221020536/https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands/ | archive-date= 21 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> As gevolg van die aanvang van die oorlog het 'n diep humanitêre krisis ontstaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.deseret.com/u-s-world/2021/6/19/22538917/humanitarian-crisis-famine-devastate-tigray-ethiopia|title=The worst humanitarian crisis you probably haven't heard of (But really need to know about)|date=19 Junie 2021}}</ref> == Agtergrond == === Histories/polities === Na die einde van die Ethiopiese [[burgeroorlog]] in 1991, het Ethiopië 'n dominante enkelparty-regering geword onder die bewind van die Ethiopiese People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF), 'n koalisie van etnies gebaseerde partye. Die stigter en invloedrykste lid was die TPLF en die voorsitter was [[Meles Zenawi]], wat die eerste minister van Ethiopië was tot en met sy dood in 2012.<ref>{{cite news|date=2012-09-21|title=Ethiopia's Hailemariam Desalegn sworn in as prime minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|access-date=2020-11-11|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083258/https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite news|last=Aalen|first=Lovise|title=Analysis {{!}} Why is Ethiopia in upheaval? This brief history explains a lot.|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|date=17 Februarie 2018|access-date=11 November 2020|issn=0190-8286|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083315/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|url-status=live}}</ref> Die TPLF was vroeër deel van die Ethiopiese regeringskoalisie tot sy weiering om in 2019 saam te smelt in die Welvaartparty.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|title=Tigray crisis: Ethiopia orders military response after army base seized|work=BBC News|date=4 November 2020|access-date=4 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|url-status=live}}</ref> In 2020 het die spanning tussen die regering en die TPLF toegeneem in die maande voor die Tigrai-militêre ingryping in November. <ref name=BBC/> Premier Abiy Ahmed, van Oromo-afkoms, beskuldig die TPLF-partylede in die Tigrai-streekregering dat hulle sy gesag ondermyn.<ref name=BBC/> Daarteenoor het die Tigrai-owerhede die weiering om die verkiesing in September 2020 vir die Tigrai-parlement te erken (wat saam met alle verkiesings in Ethiopië deur die federale verkiesingsraad vertraag is as gevolg van die covid-19-pandemie in Ethiopië) as die rede vir die uitbreek van die konflik.<ref name=BBC/> Abiy Ahmed se regering het die Tigrai-verkiesing in September as onwettig beskou.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=france24.com|date=9 Augustus 2020|access-date=9 November 2020 |archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die verbetering van die betrekkinge tussen Abiy Ahmed en die Eritrese president [[Isaias Afwerki]], wat in Tigrai negatief beskou word, het ook die spanning verhoog.<ref name=BBC/> Aan die einde van Oktober het die Ethiopiese versoeningskommissie verklaar dat hy probeer bemiddel tussen die federale en die Tigrai-regering, maar dat die voorwaardes wat deur beide kante gestel is, die vordering belemmer.<ref name="ETReporter_preconditions">{{cite news | last1= Abiye | first1= Yonas | title= Pre-conditions impede Commission's reconciliatory efforts | date= 2020-10-24 | newspaper= The Reporter (Ethiopia) | url= https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | access-date= 2020-12-26 | archive-url= https://archive.ph/20201226221627/https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | archive-date= 2020-12-26 | url-status= live }}</ref> Terwyl die spanning bly toeneem, is 'n generaal wat deur Abiy aangestel is, deur die regering van Tigrai verhinder om sy militêre pos te aanvaar.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/30/ethiopia-tigray-blocks-generals-appointment-in-swipe-at-abiy|title=Ethiopia's Tigray blocks general's appointment in blow to Abiy|publisher=Al-Jazeera|date=30 Oktober 2020|access-date=5 Desember 2020}}</ref> Die dag voor die TPLF se aanvalle op die Noordelike Kommando op 4 November, het die federale parlement van Ethiopië voorgestel om die TPLF aan te wys as 'n [[terrorisme|terroriste-organisasie]].<ref name=BBC/> === Grondwetlike konteks === Die 1995-grondwet van Ethiopië bepaal in artikel 39.1, "Elke nasie, nasionaliteit en volk in Ethiopië het 'n onvoorwaardelike reg op [[selfbeskikking]], met inbegrip van die reg op afskeiding."<ref name="wipo_ETConstitution1995">{{Cite web|title=Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia|url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109223537/https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|archive-date=2020-11-09|access-date=24 November 2020}}</ref> Artikel 62.9 verleen aan die Huis van die Federasie (HvdV) die reg om 'federale ingryping te beveel as enige staat [regering], in stryd met [die] Grondwet, die grondwetlike bestel in gevaar stel.'<ref name="wipo_ETConstitution1995" /> Aan die einde van September 2020 het die TPLF verklaar dat die grondwetlike termyn van die HvdF, die Huis van die Volke se Verteenwoordigers (HvdVV), die Eerste Minister en die Ministerraad tot 5 Oktober 2020 geldig was, en dat hy om hierdie rede sal oorweeg dat "die sittendes" grondwetlik onwettige sal wees na 5 Oktober. TPLF het voorgestel dat die regering vervang word deur 'n tegnokratiese opsigterregering, soos uiteengesit in 'n plan wat deur die Coalition of Ethiopian Federalist Forces op [[Facebook]] geplaas is.<ref name="AddisStand_5Oct2020_endofmandate">{{cite news | title= News: Tigray region says it will defy federal laws enacted as of Oct. 05; EDP calls for transitional gov't, inclusive dialogue & reconciliation | date= 2020-09-29 | newspaper= Addis Standard | url= https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | access-date= 2020-11-24 | archive-url= https://archive.ph/20201124212049/https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | archive-date= 2020-11-24 | url-status= live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | Tigray conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Ethiopië]] 5asqkggugdej3hgmtdxdkmurbia8uda 0 364556 2891573 2809431 2026-04-08T06:53:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891573 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Spanje |Grand Prix = Spaanse |Previous_round= 2007 Bahreinse Grand Prix |Next_round = 2007 Monaco Grand Prix |Image = Formula1 Circuit Catalunya.svg |Caption = Circuit de Catalunya in Barcelona |Date = 13 Mei |Year = 2007 |Official name = Formula 1 Gran Premio de España Telefónica 2007 |Race_No = 4 |Season_No = 17 |Location = [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], Montmeló, [[Katalonië]], [[Spanje]]<ref>{{cite web|title=2007 Spanish Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/races/2007-spanish-grand-prix/|work=Motor Sport (magazine)|access-date=31 May 2022}}</ref> |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 2.892 |Course_km = 4.655 |Distance_laps = 65 |Distance_mi = 187.934 |Distance_km = 302.449 |Scheduled_laps = 66 |Scheduled_mi = 190.938 |Scheduled_km = 307.164 |Weather = Sonnig en warm |Attendance = 140&nbsp;700 |Pole_Driver = [[Felipe Massa]] |Pole_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Pole_Time = 1:21.421 |Pole_Country = Brasilië |Fast_Driver = [[Felipe Massa]] |Fast_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Fast_Time = 1:22.680 |Fast_Lap = 14 |Fast_Country = Brasilië |First_Driver = [[Felipe Massa]] |First_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |First_Country = Brasilië |Second_Driver = [[Lewis Hamilton]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Second_Country= UK |Third_Driver = [[Fernando Alonso]] |Third_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Third_Country = Spanje |Lapchart = {{F1Laps2007|ESP}} }} Die '''[[2007 Formule Een-seisoen|2007 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op [[13 Mei]] [[2007]] op die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] in Montmeló, [[Spanje]] gehou. Dit was die vierde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Felipe Massa]] in 'n [[Scuderia Ferrari]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Felipe Massa]]''' | '''[[Scuderia Ferrari]]''' | 65 | 1:31:36.230 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[McLaren|McLaren - Mercedes]]''' | 65 | +6.790 | 4 | '''8''' |- ! 3 | 1 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[McLaren|McLaren - Mercedes]]''' | 65 | +17.456 | 2 | '''6''' |- ! 4 | 10 | {{PL-VLAG}} '''[[Robert Kubica]]''' | '''[[BMW]] [[Sauber]]''' | 65 | +31.615 | 5 | '''5''' |- ! 5 | 14 | {{GB-VLAG}} '''[[David Coulthard]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull - Renault]]''' | 65 | +58.331 | 9 | '''4''' |- ! 6 | 16 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams - Toyota]]''' | 65 | +59.538 | 11 | '''3''' |- ! 7 | 4 | {{FI-VLAG}} '''[[Heikki Kovalainen]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 65 | +1:02.128 | 8 | '''2''' |- ! 8 | 22 | {{JP-VLAG}} '''[[Takuma Sato]]''' | '''[[Super Aguri F1|Super Aguri - Honda]]''' | 64 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 9 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] | [[Renault F1|Renault]] | 64 | +1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Honda Racing F1|Honda]] | 64 | +1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 23 | {{GB-VLAG}} [[Anthony Davidson]] | [[Super Aguri F1|Super Aguri - Honda]] | 64 | +1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 12 | 7 | {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] | [[Honda Racing F1|Honda]] | 64 | +1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 20 | {{DE-VLAG}} [[Adrian Sutil]] | Spyker - Ferrari | 63 | +2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 21 | {{NL-VLAG}} [[Christijan Albers]] | Spyker - Ferrari | 63 | +2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! Ret | 9 | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | [[BMW]] [[Sauber]] | 46 | Ratkas | 7 | &nbsp; |- ! Ret | 11 | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 44 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! Ret | 18 | {{IT-VLAG}} [[Vitantonio Liuzzi]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso - Ferrari]] | 19 | Uitgeval | 16 | &nbsp; |- ! Ret | 19 | {{US-VLAG}} [[Scott Speed]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso - Ferrari]] | 9 | Wiel | 22 | &nbsp; |- ! Ret | 6 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari]] | 9 | Suspensie | 3 | &nbsp; |- ! Ret | 12 | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 8 | Brandstofdruk | 6 | &nbsp; |- ! Ret | 15 | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] | [[Red Bull Racing|Red Bull - Renault]] | 7 | Hidrolies | 19 | &nbsp; |- ! Ret | 17 | {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | [[Williams F1|Williams - Toyota]] | 1 | Botsing | 18 | &nbsp; |} ==Puntestand na die Grand Prix== ===Renjaers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Punte |- ! 1 | 2 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[McLaren]] | 30 |- ! 2 | 1 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]] | 28 |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari]] | 27 |- ! 4 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari]] | 22 |- ! 5 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | [[BMW]] [[Sauber]] | 15 |} ===Vervaardigers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. !! Nrs !! Span !! Renjaers !! Punte |- ! 1 | 1<br />2 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] <br /> {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | 58 |- ! 2 | 5<br />6 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] <br /> {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | 49 |- ! 3 | 9<br />10 | {{DE-VLAG}} [[BMW]] [[Sauber]] | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] <br /> {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | 23 |- ! 4 | 3<br />4 | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] <br /> {{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]] | 11 |- ! 5 | 16<br />17 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] <br /> {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | 5 |} ==Statistiek== {| class="wikitable" !Snelste ronde |[[Felipe Massa]]||[[Scuderia Ferrari]]||1:22.680 |} {{F1GP 2000–2009}} == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2007|Spanje]] 1xgkh2gbaz86wncc3ob8auk8wyhjexc 2891574 2891573 2026-04-08T06:54:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891574 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Spanje |Grand Prix = Spaanse |Previous_round= 2007 Bahreinse Grand Prix |Next_round = 2007 Monaco Grand Prix |Image = Formula1 Circuit Catalunya.svg |Caption = Circuit de Catalunya in Barcelona |Date = 13 Mei |Year = 2007 |Official name = Formula 1 Gran Premio de España Telefónica 2007 |Race_No = 4 |Season_No = 17 |Location = [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], Montmeló, [[Katalonië]], [[Spanje]]<ref>{{cite web|title=2007 Spanish Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/races/2007-spanish-grand-prix/|work=Motor Sport (magazine)|access-date=31 May 2022}}</ref> |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 2.892 |Course_km = 4.655 |Distance_laps = 65 |Distance_mi = 187.934 |Distance_km = 302.449 |Scheduled_laps = 66 |Scheduled_mi = 190.938 |Scheduled_km = 307.164 |Weather = Sonnig en warm |Attendance = 140&nbsp;700 |Pole_Driver = [[Felipe Massa]] |Pole_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Pole_Time = 1:21.421 |Pole_Country = Brasilië |Fast_Driver = [[Felipe Massa]] |Fast_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Fast_Time = 1:22.680 |Fast_Lap = 14 |Fast_Country = Brasilië |First_Driver = [[Felipe Massa]] |First_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |First_Country = Brasilië |Second_Driver = [[Lewis Hamilton]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Second_Country= UK |Third_Driver = [[Fernando Alonso]] |Third_Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |Third_Country = Spanje |Lapchart = {{F1Laps2007|ESP}} }} Die '''[[2007 Formule Een-seisoen|2007 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op [[13 Mei]] [[2007]] op die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]] in Montmeló, [[Spanje]] gehou. Dit was die vierde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Felipe Massa]] in 'n [[Scuderia Ferrari]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Felipe Massa]]''' | '''[[Scuderia Ferrari]]''' | 65 | 1:31:36.230 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[McLaren|McLaren - Mercedes]]''' | 65 | +6.790 | 4 | '''8''' |- ! 3 | 1 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[McLaren|McLaren - Mercedes]]''' | 65 | +17.456 | 2 | '''6''' |- ! 4 | 10 | {{PL-VLAG}} '''[[Robert Kubica]]''' | '''[[BMW]] [[Sauber]]''' | 65 | +31.615 | 5 | '''5''' |- ! 5 | 14 | {{GB-VLAG}} '''[[David Coulthard]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull - Renault]]''' | 65 | +58.331 | 9 | '''4''' |- ! 6 | 16 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams - Toyota]]''' | 65 | +59.538 | 11 | '''3''' |- ! 7 | 4 | {{FI-VLAG}} '''[[Heikki Kovalainen]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 65 | +1:02.128 | 8 | '''2''' |- ! 8 | 22 | {{JP-VLAG}} '''[[Takuma Sato]]''' | '''[[Super Aguri F1|Super Aguri - Honda]]''' | 64 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 9 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] | [[Renault F1|Renault]] | 64 | +1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Honda Racing F1|Honda]] | 64 | +1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 23 | {{GB-VLAG}} [[Anthony Davidson]] | [[Super Aguri F1|Super Aguri - Honda]] | 64 | +1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 12 | 7 | {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] | [[Honda Racing F1|Honda]] | 64 | +1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 20 | {{DE-VLAG}} [[Adrian Sutil]] | Spyker - Ferrari | 63 | +2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 21 | {{NL-VLAG}} [[Christijan Albers]] | Spyker - Ferrari | 63 | +2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! Ret | 9 | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | [[BMW]] [[Sauber]] | 46 | Ratkas | 7 | &nbsp; |- ! Ret | 11 | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 44 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! Ret | 18 | {{IT-VLAG}} [[Vitantonio Liuzzi]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso - Ferrari]] | 19 | Uitgeval | 16 | &nbsp; |- ! Ret | 19 | {{US-VLAG}} [[Scott Speed]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso - Ferrari]] | 9 | Wiel | 22 | &nbsp; |- ! Ret | 6 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari]] | 9 | Suspensie | 3 | &nbsp; |- ! Ret | 12 | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 8 | Brandstofdruk | 6 | &nbsp; |- ! Ret | 15 | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] | [[Red Bull Racing|Red Bull - Renault]] | 7 | Hidrolies | 19 | &nbsp; |- ! Ret | 17 | {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | [[Williams F1|Williams - Toyota]] | 1 | Botsing | 18 | &nbsp; |} ==Puntestand na die Grand Prix== ===Renjaers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Punte |- ! 1 | 2 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[McLaren]] | 30 |- ! 2 | 1 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]] | 28 |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari]] | 27 |- ! 4 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari]] | 22 |- ! 5 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | [[BMW]] [[Sauber]] | 15 |} ===Vervaardigers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. !! Nrs !! Span !! Renjaers !! Punte |- ! 1 | 1<br />2 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] <br /> {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | 58 |- ! 2 | 5<br />6 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] <br /> {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | 49 |- ! 3 | 9<br />10 | {{DE-VLAG}} [[BMW]] [[Sauber]] | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] <br /> {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | 23 |- ! 4 | 3<br />4 | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] <br /> {{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]] | 11 |- ! 5 | 16<br />17 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] <br /> {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz]] | 5 |} ==Statistiek== {| class="wikitable" !Snelste ronde |[[Felipe Massa]]||[[Scuderia Ferrari]]||1:22.680 |} == Verwysings == {{verwysings}} {{F1GP 2000–2009}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2007|Spanje]] j7v6yybe1mg7btxr6bwjurviw81rr3o 3 364767 2891585 2348269 2026-04-08T07:28:15Z Ahonc 2625 Ahonc het bladsy [[Gebruikerbespreking:Олександр Ліпатніков]] na [[Gebruikerbespreking:HonorisUA]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Олександр Ліпатніков|Олександр Ліпатніков]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/HonorisUA|HonorisUA]]" 2348269 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 19:09, 27 November 2020 (UTC) 6jwmtiqp6hctfqr9gxpssmlihnrk4l7 0 365087 2891282 2881059 2026-04-07T14:50:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891282 wikitext text/x-wiki [[Beeld:OUKosher.JPG|duimnael|200px|]] In ''[[kashrut]]'', die [[dieetkunde|dieetkundige wette]] van [[Judaïsme]], is '''pareve''' (van die [[jiddisj]]: פאַרעוו, vir "neutraal", in [[Hebreeus]]: פרווה) 'n klassifikasie van eetbare stowwe wat nie [[suiwelprodukte]] of [[vleis]]bestanddele bevat nie. Voedsel in hierdie kategorie bevat alle items wat van die grond af groei (vrugte, groente, graan, ens.), [[vis]], eiers en nie-biologiese eetbare items (soos water en sout). ''Kashrut'' verbied die verbruik van mengsels van melk en vleis, die verbruik van melk en vleis tydens dieselfde maaltyd, die inname van suiwelvoedsel binne 'n gespesifiseerde tydperk na die eet van vleis (die tydperk wissel volgens gebruik) en die gebruik van dieselfde eetgerei vir beide suiwel- en vleisprodukte. Pareve-kosse, wat neutraal is, kan saam met beide suiwel of vleis verbruik word. == Wette == Eiers wat deur 'n hoender gelê is, word as ''pareve'' beskou, want dit is apart van die dier. Maar eiers wat in 'n hoender gevind word nadat dit geslag is, word beskou as deel van die dier en het dus die status van vleis. Kommersiële eiers word gewoonlik nie van geslagte diere geneem nie en daarom word dit geklassifiseer as ''pareve''. <ref>{{cite web|url=http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_eggs.htm|title=Eggs - Pareve - Keeping Kosher|website=Judaism.about.com|date=2016-03-27|accessdate=2017-02-28|archive-date=2016-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160910224644/http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_eggs.htm|url-status=dead}}</ref> ''Kashrut'' vereis dat gewone [[brood]] ''pareve'' gemaak moet word, want brood is 'n basisvoedsel, en daar is 'n groot kans dat 'n mens kan vergeet dat die brood suiwel- of vleisbestanddele bevat. Brood hoef nie ''pareve'' gemaak te word indien dit in 'n ongewone vorm gemaak word of op dieselfde dag wat dit gemaak word verbruik word nie. <ref name = StarK /> Daar word selfs van vegetariërs verwag om hul daarvan te weerhou om nie-pareve-brood te bak, aangesien kashrut vir alle Jode geld, nieteenstaande hul persoonlike voorkeure. <ref>{{cite web|url=http://www.koltorah.org/ravj/Dairy%20Bread.htm|title=Dairy Bread|website=Koltorah.org|date=2002-05-11|accessdate=2017-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160905190429/http://www.koltorah.org/ravj/Dairy%20Bread.htm|archivedate=2016-09-05|url-status=dead}}</ref> Voedsel wat slegs pareve-bestanddele bevat, maar wat in die huis in aanraking kom met suiwel- of vleisgeregte, of wat vervaardig word op toerusting wat ook gebruik word om suiwel- of vleisprodukte te vervaardig, behou die status van ''pareve'' en kan verbruik word nadat suiwel of vleis geëet is. Indien die tipe kontak plaasvind mag dit egter slegs saam met onderskeidelik suiwel- of vleisgeregte verbruik word. <ref>Kosher Food Production By Zushe Yosef Blech, page 201</ref> Sommige kommersiële produkte wat ''pareve'' is, maar wat op suiweltoerusting vervaardig is, dra die letters DE om die verbruiker te laat weet dat die produk nie saam met vleis verbruik mag word nie. Nogtans kan so 'n item na 'n ete bestaande uit vleis genuttig word. <ref name=StarK>{{cite web|url=http://www.star-k.org/kashrus/kk-kosher-cons-handbk.htm|title=View All The Kashrus Kurrents Articles |website=Star-k.org|accessdate=2017-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170222072841/http://www.star-k.org/kashrus-kurrents/|archivedate=2017-02-22|url-status=dead}}</ref> [[Farmaseutiese middel]]s wat vir mediese doeleindes geneem word en wat bestanddele van diere bevat benodig nie 'n wagtydperk na verbruik nie aangesien dit gewoonlik ingesluk word sonder dat dit gekou word en min kontak met die mond plaasvind, alhoewel dit nie tegnies ''pareve'' is nie. Die wette van kashrut is nie van toepassing op farmaseutiese middels wat om mediese redes geneem word nie. [[Vitamien]]e, aan die ander kant, dra die status van voedingstowwe, en daarom moet die kashrut-wette gevolg word. Die wette van kashrut is glad nie van toepassing op stowwe wat nie-mondelings ingeneem word nie. <ref>{{cite web|url=https://oukosher.org/blog/consumer-kosher/gelatin-revisited/|author=Cohen, Dovid|title=Gelatiun Revisited|accessdate=2012-12-18|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221211811/http://oukosher.org/index.php/common/article/5467|archivedate=2012-12-21}}</ref> Terwyl kosher-huishoudings oor die algemeen twee stelle geregte het, een vir suiwelprodukte en 'n ander vir vleis, bevat sommige kosher-huishoudings ook 'n derde stel geregte bestaande uit pareve produkte, of ten minste kookgerei, ten einde dit moontlik te maak om pareve-voedsel voor te berei wat daarna bedien te word saam met onderskeidelik die suiwel- of vleismaaltyd. <ref name=StarK /> Alhoewel vis pareve is, <ref>{{Cite web|url=https://www.ok.org/consumers/kosher-an-overview/meat-dairy-pareve/|title=Meat, Dairy & Pareve|website=OK Kosher Certification|language=en|access-date=2020-02-14}}</ref> waarsku die [[Talmoed]] daarteen om vis wat met vleis gemeng is te verbruik. Die gebruik is derhalwe om nie albei op dieselfde bord te hê as albei geregte tydens dieselfde maaltyd geëet word nie. <ref>{{Cite journal|last=Regenstein|first=J. M.|last2=Chaudry|first2=M. M.|last3=Regenstein|first3=C. E.|date=2003|title=The Kosher and Halal Food Laws|journal=Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety|language=en|volume=2|issue=3|pages=111–127|doi=10.1111/j.1541-4337.2003.tb00018.x|issn=1541-4337}}</ref> Dit is gebruiklik ingevolge Chabad om nie vis saam met [[melk]] te eet nie, maar om vis met suiwelprodukte (kaas, botter ens.) te kombineer is wel aanvaarbaar. <ref>{{cite web|last=Posner |first=Menachem |url=http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/815625/jewish/Is-lox-and-cream-cheese-kosher.htm |title=May fish be consumed with dairy? - Is lox and cream cheese kosher? - Kosher |website=Chabad.org |date= |accessdate=2017-02-28}}</ref> 'n Minder algemene gebruik is om vis te vermy in kombinasie met enige suiwelproduk. <ref>{{Cite web|url=https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3694185/jewish/What-Is-Parve-Pareve.htm|title=What Is Parve (Pareve)?|website=www.chabad.org|language=en|access-date=2020-02-14}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Judaïsme]] 5o8516t7eh991i3ilhl8g2sqkovcff5 0 367625 2891438 2419841 2026-04-07T16:23:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891438 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Map of the Imperial Circles (1560)-nl.svg|duimnael|300px|Kaart van die [[Heilige Romeinse Ryk]] met die kreitse in die tweede helfte van die [[16de eeu]].]] [[Lêer:Maximilian I mit Landkarte.jpg|300px|duimnael|Keiser [[Maksimiliaan I]] teken die kreitse op 'n landkaart. Die tekening dateer uit [[1711]].]] 'n '''Kreits''' ([[Duits]]: ''Reichskreis'') was 'n regionale groep state binne die [[Heilige Romeinse Ryk]]. Die kreitse is aan die begin van die [[16de eeu]] tot stand gebring tydens die Rykshervorming. Dit het bly bestaan tot die einde van die Ryk in [[1806]]. Die bestuur van 'n kreits is uitgevoer deur die "kreitsdag" (Kreistag). Die kreitse was onder andere verantwoordelik vir die handhawing van die vrede en die uitvoering van die uitsprake van die "rykshofraad" en die "rykskamergereg". == Die kreitse was == Die volgende is die kreitse wat in [[1500]] opgerig is: * Beierse Kreits * Bo-Rynse Kreits * Frankiese Kreits * Neder-Saksiese Kreits * Nederryns-Wesfaalse Kreits * Swabiese Kreits In [[1512]] is hierdie aanvanklike groep uitgebrei met vier verdere kreitse: * Boergondiese Kreits * Keur-Rynse Kreits * Oostenrykse Kreits * Opper-Saksiese Kreits {{Wikisource|de:Hernach volgend die zehen Krayß|''Hernach volgend die zehen Krayß''}} [[Kategorie:Geskiedenis van Europa]] [[Kategorie:Heilige Romeinse Ryk]] 5bst2oh6nzgy0h3nq510cm1fww38t25 0 368095 2891448 2669220 2026-04-07T16:30:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891448 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Sigulda |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe= Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Sigulda-Neues Schloss01.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Die nuwe kasteel van Sigulda |beeld_vlag=Flag of Sigulda.svg |vlaggrootte= |vlagskakel=100px |beeld_seël=Coat of Arms of Sigulda.svg |seëlskakel= |seëlgrootte=60px |duimdrukkerkaart=Letland |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |duimdrukkerkaart1= |duimdrukkeretiketposisie1= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Letland}} |onderafdelingtipe1=Historiese landskap |onderafdelingtipe2=Streek |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Lyfland]] |onderafdelingnaam2=Siguldas novads |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= Burgemeester |leiernaam=Uģis Mitrevics |leiertitel1= |leiernaam1= |stigtingstitel=Stadstatus |stigtingsdatum=[[1323]] |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=18.2 |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|57|09|N|24|51|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2020 |bevolkingnotas=<ref>{{Cite web |url=http://data1.csb.gov.lv/pxweb/lv/iedz/iedz__iedzskaits__ikgad/ISG020.px |title=«Iedzīvotāju skaits un tā izmaiņas statistiskajos reģionos, republikas pilsētās, novadu pilsētās, 21 attīstības centrā un novados». Centrālā statistikas pārvalde. 2020. |access-date=27 Januarie 2021 |archive-date=29 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129054746/http://data1.csb.gov.lv/pxweb/lv/iedz/iedz__iedzskaits__ikgad/ISG020.px |url-status=dead }}</ref> |bevolking_totaal=11 619 |bevolkingsdigtheid_km2=638 |bevolkingnota= |tydsone=OET |utcafset=+2 |tydsone_DST=OEST |uctafset_DST=+3 |poskodetipe=LV |poskode=2150 |voetnotas= |webwerf= }} '''Sigulda''' ([[Duits]]: ''Segewold'') is 'n stad in die middel van [[Letland]], 53 km van [[Riga]], aan die [[Gauja]]-rivier geleë. As gevolg van die rooierige Devoonse sandsteen wat steil rotse en grotte aan beide oewers van die rivier vorm, is Sigulda 'n plaaslike toerismesentrum. Sigulda is die administratiewe sentrum van die Sigulda Munisipaliteit ([[Lets]]: ''Siguldas novads''). Sigulda het 'n bobslee-baan en bied internasionale kompetisies daarin aan. == Geskiedenis == Aan die einde van die XII eeu het daar Lyfs- en Letgalle stamme naby Sigulda gewoon. Hulle het ongeveer tien houtkastele gehad. Aan die begin van die XIII eeu is die huidige gebied van die stad beset deur Duitse kruisvaarders, wat drie klipkastele gebou het - Sigulda (vir die [[Duitse Orde|Lyflandse Orde]]), Krimulda ([[Duits]]: ''Kremona'', vir die stad Riga) en [[Turaida]] ([[Duits]]: ''Treyden'', vir Aartsbiskopie van Riga). == Demografie == === Etniese groepe (2005) === * Lette 86% * Russies 9% * Wit-Russies 2% === Persoonlikhede === * Sandis Ozoliņš (1972—), yshokkiespeler == Susterstede== <ref>{{lv}} {{cite web|url=https://www.sigulda.lv/public/lat/siguldas_novads1/sadraudzibas_partneri/ |title=Siguldas sadraudzības partneri |publisher=Munisipaliteit Sigulda |date= |accessdate=26 Januarie 2021}}</ref> {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Litaue}} [[Byrštonas]], [[Litaue]] * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Angus]], [[Verenigde Koninkryk]] * {{vlagikoon|Denemarke}} [[Vesthimmerland]], [[Denemarke]] * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Stuhr]], [[Duitsland]] * {{vlagikoon|Swede}} [[Fälköping]], [[Swede]] * {{vlagikoon|Estland}} [[Keila]], [[Estland]] * {{vlagikoon|Georgië}} [[Tsjiatoera]], [[Georgië]] * {{vlagikoon|Pole}} [[Chocz]], [[Pole]] }} == Prente == <gallery> Lêer:Siguldas viduslaiku pils - panoramio.jpg|Die middeleeuse Sigulda kasteel Lêer:Gutmana ala3 8sep07.jpg|Die Gūtmana grot Lêer:Gaujostiltas.JPG|Die brug oor die Gauja rivier </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Sigulda}} * [https://www.sigulda.lv/public/ Sigulda.lv] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Letland]] aukz9lxulbinkmwd7z0bd038f33ypfd 0 368111 2891431 2740991 2026-04-07T16:17:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891431 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Zerzura''' ([[Arabies]] : زرزورة) is 'n [[Legende|legendariese]] stad of [[oase]] geleë in die [[Sahara-woestyn]] in [[Egipte]]. ==Ligging== Zerzura bestaan uit drie omarambas genaamd Talh, Abd el Melik en Hamra op 24° noorderbreedte en tussen 25° en 25° 30ˈ oosterlengte. Dit is net noordwes van die Gilf Kebir-plato en amper waar Egipte aan [[Libië]] en die [[Soedan]] grens. ==Ligging== Vroeg in 20ste eeu was daar nog groot dele van die Sahara grotendeels onbekend weens moeilike bereikbaarheid, die aanhoudende verskuiwende sandduine en die gebrek aan water. In die oasisdorpies soos Dakhla, Farafra en Baharia het die inwoners aan mekaar verhale vertel van verlore oases en dorpe met fabelagtige rykdomme. Die bekendste storie het gegaan oor die legendariese oase Zerzura. Waarskynlik was dit gebaseer op ‘n manuskrip in Arabies getiteld “Zerzura – oase van die klein voëltjies” uit die 13de eeu waarin beweer is dat daar in Zerzura groot skatte te vind is. “Die boek van die verborge pêrels” uit die 15de eeu beskryf Zerzura weer as ‘n dorp met witgekalkte huise en ook groot weelde. ==Soektogte== Die Egipte-kenner John Wilkinson het in 1835 verslag gelewer van sy gesprek met ‘n Arabier wat die oase teengekom het op soek na ‘n verlore kameel. Volgens hom was daar palmbome, fonteine en murasies. In 1909 het Harding King en in 1915 John Bell tevergeefs na die verlore oase gesoek. Sedertdien was daar groot vordering in die tegnologie en kon ligte motorvoertuie in die woestynsand gebruik word en vliegtuie om die terrein uit die lug te bestudeer. Lazlo Almasy, ‘n Hongaarse ontdekker en avonturier, raak betrokke en luister na alle gerugte en legendes en bestudeer alle kaarte en historiese geskrifte en kom tot die slotsom dat die verlore oase in die omgewing van die Gilf Kebir-plato moet wees. In 1932 vlieg Almasy en ‘n geselskap oor die gebied en volg dit later op met ‘n tog oor die duine na die drie omarambas. Geen teken van bouvalle van ‘n moontlik verlore stad is gevind nie. Dit en die verhale van rykdommme blyk blook fantasie te wees. [[Acacia|Akasiebome]] toon dat daar nou slegs ondergrondse water is. Rotsgravures wat meer as 5500 jaar oud is, is die enigste bewyse van vroeëre menslike bewoning. ==Organisasies== Deelnemers aan die soektog oor die jare heen het gereeld byeengekom en het bekend geword as die Zerzura-klub. Ook die Royal Georgraphical Society het hom beywer vir die soektogte. == Bronnelys == *Gilliam, Ron: The quest for Zerzura. historynet.com/the-quest-for-zerzura.htm *Green, Lawrence G.: These wonders to behold. Kaapstad: Howard Timmins, 1959. *Scot, Harold: Zerzura – the lost oasis of the Libyan desert. www.harold-scot.com {{Normdata}} [[Kategorie:Egipte]] ee62282mvm5pajyfdd4y1st2sg5lxfe 0 368670 2891415 2853411 2026-04-07T16:13:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891415 wikitext text/x-wiki Die '''Watermeisie''' (tradisioneel en in sekere streke ook genoem die "Watermeid")<ref>{{Cite web |url=http://www.saforums.co.za/rlt/index.php?topic=7238.0;wap2 |title=SA Forums, "Op Soek na die Watermeid". |access-date= 4 Februarie 2021 |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817020250/http://www.saforums.co.za/rlt/index.php?topic=7238.0;wap2 |url-status=dead }}</ref> is 'n mitologiese figuur wat leef in die mondelinge [[Kultuur|kulturele tradisie]] van sekere inheemse volke van [[Suider-Afrika]]. Sy leef in donker en diep rotspoele en is in sekere verhale verantwoordelik vir reën, vloede en droogtes. Hierdie watergees lok verbygangers na die water, gryp hulle en verdrink die slagoffers. Gewoonlik word van haar gepraat in 'n gedempte toon uit vrees dat sy haar sal vererg en ook die spreker sal gryp. Stories van sulke bonatuurlike wesens in die [[folklore]] boesem gewoonlik vrees in. Die verhale is deur ouers aan hul kinders oorvertel om die kinders teen die gevare van die rotspoele te waarsku. In rotstekeninge van die [[San]] kom wesens voor met 'n ronde kop, arms en 'n stert soos 'n [[vis]]. ==Bibliografie== *Coetzee, Abel: Die Afrikaanse volkskultuur. Inleiding tot die studie van die Volkskunde. Kaapstad: Balkema, 1960 ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Mitologiese wesens]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] [[Kategorie:Volksverhale]] dcyd1pvpi4pbpmcb3pph7en5peqww40 0 369254 2891313 2884632 2026-04-07T15:00:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891313 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akademikus | naam = Rutger Bregman | beeld = Rutger Bregman (2024)-32 (2).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Bregman in 2024 | geboortenaam = Rutger C. Bregman | geboortedatum = {{GDEO|1988|4|26}} | geboorteplek = Renesse, [[Nederland]] | sterfdatum = | sterfplek = | alma mater = [[Universiteit Utrecht]]<br />Universiteit van Kalifornië, Los Angeles | nasionaliteit = Nederlands | titel = | instelling = | vakgebied = Geskiedenis | stroming = | invloede = | beïnvloed = | bydraes = | bekend = ''Utopia for Realists: How We Can Build the Ideal World''<br />''Humankind: A Hopeful History'' | eerbewyse = | webblad = | handtekening = }} '''Rutger C. Bregman''' (gebore [[26 April]] [[1988]]) is 'n [[Nederlandse]] populêre [[historikus]] en [[skrywer]]. Hy het vier boeke oor [[geskiedenis]], [[filosofie]] en [[ekonomie]] gepubliseer, waaronder ''Utopia for Realists: How We Can Build the Ideal World'', wat in twee en dertig tale vertaal is. Sy werk is te sien in ''[[The Washington Post]]'', ''[[The Guardian]]'' en die [[BBC]]. Hy is deur The Guardian beskryf as die "Nederlandse wonderkind van nuwe idees"<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/global/2017/mar/14/guardian-weekly-putin-nato-palmyra |title=Inside the 17 March edition |quote=Books casts an eye over a theory of modern utopia by the Dutch wunderkind of new ideas, Rutger Bregman|newspaper=The Guardian |date=17 Maart 2017 |access-date= 7 Januarie 2018}}</ref> en deur [[TED]] Talks as "een van Europa se mees prominente jong denkers".<ref name="TedTalks_Bregman_nd">{{cite web |url=https://www.ted.com/speakers/rutger_bregman |title=Biography: Rutger Bregman, author of ''Utopia for Realists'' |date=2017|publisher=[[TED|TED Talks]] |access-date=7 Januarie 2018 |quote=Hy het vier boeke oor geskiedenis, filosofie en ekonomie gepubliseer. Sy boek Utopia for Realists - oor universele basiese inkomste en ander radikale idees - is in meer as 20 tale vertaal. Sy werk is te sien in 'The Washington Post' en 'The Guardian' en op die BBC.}}</ref> Sy TED-toespraak, "Armoede is nie 'n gebrek aan karakter nie; dit is 'n gebrek aan kontant", is deur TED-kurator Chris Anderson gekies as een van die toptien van 2017.<ref>{{cite web |url=https://www.ted.com/playlists/607/curator_s_picks_top_10_ted_talks_of_2017 |title=Curator's Picks: Top 10 TED Talks of 2017 |publisher=TED Talks |date=nd |quote=The most notable talks of 2017, chosen by TED Curator Chris Anderson |access-date=7 Januarie 2018}}</ref> == Onderwys == Bregman behaal sy [[Baccalaureus artium]] in die geskiedenis aan die [[Universiteit Utrecht]] in 2009.<ref name=vk>[https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/rutger-bregman-soms-dreigt-het-een-grote-egoshow-te-worden~b574aaef/ Rutger Bregman: 'Soms dreigt het een grote egoshow te worden'] (''in Nederlands''). ''de Volkskrant''.</ref> Hy behaal sy MA in die geskiedenis in 2012, deels aan Utrecht en deels aan die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles.<ref name=vk>[https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/rutger-bregman-soms-dreigt-het-een-grote-egoshow-te-worden~b574aaef/ Rutger Bregman: 'Soms dreigt het een grote egoshow te worden'] (''in Nederlands''). ''de Volkskrant''.</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.newstatesman.com/culture/observations/2018/02/i-want-state-think-anarchist-dutch-historian-rutger-bregman-why-left|title=I Want the State to Think like an Anarchist: Dutch Historian Rutger Bregman on Why the Left Must Reclaim Utopianism|newspaper=The New Statesman|date=26 Februarie 2018|access-date=23 Februarie 2019}}</ref> Sy nagraadse studie was op stede, state en burgerskap gekonsentreer. == Beroep == Bregman het gedink om 'n akademiese historikus te word, maar eerder as [[joernalis]] begin werk.<ref>{{cite web |title=Rutger Bregman: 'We could cut the working week by a third'|url=https://www.theguardian.com/books/2017/feb/26/rutger-bregman-utopia-for-realists-interview-universal-basic-income|date=26 Februarie 2017 |access-date=22 February 2019}}</ref> Hy is die skrywer van ''Utopia for Realists: The Case for a Universal Basic Income, Open Borders'' en ''a Fifteen-Hour Workweek''. Hy skryf gereeld vir die aanlynjoernaal ''De Correspondent'',<ref name="theguardian_2017_profile_phone"/> en is twee keer genomineer vir die Europese persprys vir sy werk daar.<ref>{{cite web |url=https://thecorrespondent.com/utopia-for-realists/ |title=Utopia for Realists: This book originated on De Correspondent |publisher=De Correspondent |date=nd |access-date=7 Januarie 2018}}</ref> In 2013 ontvang hy die jaarlikse boekprys van die dinkskrum Liberales vir die merkwaardigste Nederlandstalige nie-fiksieboek, ''The History of Progress''. <ref name="auto">{{cite book |first=Rutger C. |last=Bregman |title=The History of Progress |publisher= de Bezige Bij |date=2013|isbn=978-90-2347754-9}}</ref><ref name="auto1">Rutger C. Bregman. With the knowledge of then, Current problems in the light of history , ed. de Bezige Bij, 2012, {{ISBN|978-90-2347212-4}}</ref><ref name="auto2">Rutger C. Bregman. Free money for everyone, and five big ideas that can change the world . de Correspondent, Amsterdam, 2014, {{ISBN|978 90 822 5630 7}}</ref> In 2015 skryf hy die [[essay]] vir die maand van die filosofie saam met Jesse Frederik. In sy studentedae was hy lid van die Christen-studentevereniging SSR-NU.<ref>{{cite web |url=https://www.ted.com/profiles/6760932 |title=Profile |date=Julie 2017 |publisher=TED2017 |access-date=7 Januarie 2018}}</ref> == Boeke == === ''Utopia for Realist''s === ''Utopia for Realists: How We Can Build the Ideal World''<ref>{{cite book|title=Utopia for Realists: How We Can Build the Ideal World|author=Rutger Bregman|isbn=978-0316471893| publisher=Little, Brown and Company/Hachette Book Group USA|date=2017-03-14 |translator=Elizabeth Manton}}</ref> bevorder 'n meer produktiewe en regverdige lewe gebaseer op drie kernidees, wat 'n universele en onvoorwaardelike [[basisinkomste]] wat aan almal betaal word, 'n kort werkweek van vyftien uur en oop grense wêreldwyd met die vrye uitruil van burgers tussen alle nasies, insluit.<ref name="Utopia">{{cite book|title=Utopia for Realists: How We Can Build the Ideal World|author=Rutger Bregman|isbn=978-0316471893| publisher=Little, Brown and Company/Hachette Book Group USA|date=2017-03-14}}</ref> Dit is oorspronklik geskryf as artikels in Nederlands vir die aanlynjoernaal De Correspondent. <ref>{{cite web|url=https://thecorrespondent.com/utopia-for-realists|title=Utopia for Realists - The case for a universal basic income, open borders and a 15-hour workweek|website=The Correspondent|access-date=2 Februarie 2019}}</ref> In 'n onderhoud met die Montreal-koerant ''Le Devoir'' in September 2017 het Bregman gesê dat "om vooruit te gaan, het 'n samelewing drome nodig, nie nagmerries nie. Tog is mense vasgevang in die logika van vrees. Of dit nou [[Trump]], [[Brexit]] of die laaste verkiesing in [[Duitsland]] stem mense teen die toekoms en in plaas daarvan vir oplossings om dit te vervang, omdat hulle glo dat die verlede beter was gegrond op 'n fundamentele verkeerde siening van die wêreld: die wêreld was erger vroeër ... Die mensdom verbeter, lewensomstandighede, werk en gesondheid. En dit is tyd om die vensters van ons gedagtes oop te maak om dit te sien. "<ref>{{cite news |title=Rutger Bregman et son rêve de faire de l'utopie un pays|date=27 September 2017 |first=Fabien |last=Deglise |newspaper=Le Devoir |quote="om vooruit te gaan, het 'n samelewing drome nodig, nie nagmerries nie. Tog is mense vasgevang in die logika van vrees. Of dit nou Trump, Brexit of die laaste verkiesing in In Duitsland stem hulle teen die toekoms en in plaas daarvan vir oplossings om dit te vervang, omdat hulle glo dat die verlede beter was gegrond op 'n fundamentele verkeerde siening van die wêreld: die wêreld was erger vroeër ... Die mensdom verbeter, lewensomstandighede, werk en gesondheid. En dit is tyd om die vensters van ons gedagtes oop te maak om dit te sien." |translator=Google Translate}}</ref> === Ander boeke === Voor die vrystelling van ''Utopia for Realists'' het Bregman reeds verskeie boeke gepubliseer, waaronder ''History of Progres''s, waarvoor die Belgiese Liberales-prys vir die beste nie-fiksie-boek in 2013 bekroon is.<ref name="auto"/><ref name="auto1"/><ref name="auto2"/> In 2020 publiseer Bregman ''Humankind: A Hopeful History'', waar hy beweer dat [[mens]]e fundamenteel meestal ordentlik is, en dat meer erkenning van hierdie siening waarskynlik vir almal voordelig sal wees, deels omdat dit oormatige sinisme sal verminder. As die samelewing byvoorbeeld minder vasbeslote is oor die mening dat mense van nature lui is, sou daar minder rede wees om die wydverspreide instelling van armoedeversagtingsmaatreëls soos basiese inkomste teë te gaan. Die boek volg 'n multidissiplinêre benadering, gebaseer op die bevindings van geskiedenis, ekonomie, [[sielkunde]], [[biologie]], [[antropologie]] en [[argeologie]]. Bregman se argumente sluit die bewering in dat [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], eerder as [[Thomas Hobbes|Hobbes]], in die natuurtoestand meer korrek was oor die mensdom se wesenlike goedheid. <ref> {{cite web |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/books/humankind-by-rutger-bregman-review-a4434736.html |title=Book review: Humankind by Rutger Bregman |publisher= Evening Standard |date = 7 Mei 2020 |author = Martin Bentham |access-date= 10 Mei 2020}} </ref><ref> {{cite web |url= https://www.theguardian.com/books/2020/may/09/rutger-bregman-our-secret-superpower-is-our-ability-to-cooperate |title=Rutger Bregman: 'Our secret superpower is our ability to cooperate' |publisher= [[The Guardian]] |author=Jonathan Freedland |author-link=Jonathan Freedland |date = 3 Mei 2020 |access-date= 10 Mei 2020}} </ref><ref>[https://www.theguardian.com/books/2020/may/09/rutger-bregman-our-secret-superpower-is-our-ability-to-cooperate Rutger Bregman: the Dutch historian who rocked Davos and unearthed the real Lord of the Flies],9 Mei 2020, theguardian.com.</ref> == Artikels == Sy artikels is gepubliseer in ''[[The Guardian]]'',<ref name="theguardian_2017_profile_phone">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/jul/12/phone-state-private-sector-products-investment-innovation |title=Look at the phone in your hand – you can thank the state for that |date=17 March 2018|first=Rutger C. |last=Bregman|newspaper=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/books/2017/feb/26/rutger-bregman-utopia-for-realists-interview-universal-basic-income |title=Rutger Bregman: 'We could cut the working week by a third'|quote="Could this young Dutchman, hailed as a visionary, galvanise the left with his radical plan for a borderless future in which we are all paid for working less? |first=Rutger C. |last=Bregman|newspaper=The Guardian}}</ref> ''[[The Washington Post]]'', die [[BBC]], ''Evonomics'',<ref>{{cite web |title=Why Society's Biggest Freeloaders Are at the Top: No, wealth isn't created at the top. It is merely devoured there |url=https://evonomics.com/no-wealth-isnt-created-top-devoured-rutger-bregman/ |date=15 April 2017 |access-date=7 Januarie 2017}}</ref><ref name="evonomics_garbage_men_2016">{{cite web |url=https://evonomics.com/why-garbage-men-should-earn-more-than-bankers |first1=Rutger C. |last1=Bregman |first2=Jesse |last2=Frederik |title=Why garbage men should earn more than bankers |series=Essay of the Month of Philosophy 2015 |publisher=Lemniscate |access-date=7 Januarie 2018 |translator=Elizabeth Manton |date=21 April 2016 }}</ref> en in ''The Conversation''.<ref>{{cite web |url=http://theconversation.com/business-will-suffer-if-border-crossings-between-european-neighbours-are-shut-47022 |work=The Conversation |title=Business will suffer if border crossings between European neighbours are shut |date=4 September 2015 |access-date=7 Januarie 2018 |first=Aleksej |last=Heinze}}</ref> === "''The Real Lord of the Flies''" === In 'n artikel van ''The Guardian'', gepubliseer in Mei 2020, beskryf Bregman die ware verhaal van 'n groep skoolseuns van [[Tonga]] wat skipbreuk ly op die verlate eiland ʻAta met min hulpbronne en geen toesig van [[volwassene]]s nie. Bregman trek 'n parallel met die klassieke fiksieroman deur [[William Golding]], die ''Lord of the Flies''; maar hy beklemtoon egter hoeveel die werklike verhaal nie op dieselfde manier as ''Lord of the Flies'' uitdraai nie. Bregman kon die kaptein van die vissersboot opspoor wat die seuns in 1966 gered het; Peter Warner, seun van die Australiese sakeman Arthur Warner; en ook een van die geredde individue, Mano Totau. Hy het 'n onderhoud met Warner gevoer en die volledige verhaal van die seuns se beproewing en hul redding gekry, insluitend die feit dat Warner almal as bemanningslede vir sy vissersboot gehuur het. In die geval van die Tongaanse skoolseuns het hulle dadelik 'n stel reëls bedink om hul gedrag te regeer en om volle samewerking te verseker. Toe een seun van 'n hoogte af val en sy been breek, jaag die ander hom om mediese sorg te gee; nadat hulle gered is, was mediese beroep onder die indruk van die kwaliteit van die geneesde been.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/books/2020/may/09/the-real-lord-of-the-flies-what-happened-when-six-boys-were-shipwrecked-for-15-months |title=The real Lord of the Flies: what happened when six boys were shipwrecked for 15 months |first=Rutger |last=Bregman |date=9 May 2020 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> == ''TED Talks'' == [[Lêer:Rutger Bregman TED.jpg|duimnael|'n ''TED Talk'' deur Rutger Bregman in 2017]] In sy TED Talks-aanbieding, "[[Armoede]] is geen gebrek aan karakter nie; dit is 'n gebrek aan kontant", pleit Bregman vir 'n [[universele basiese inkomste]] as die oplossing om armoede te beëindig.<ref>{{cite web |url=https://www.ted.com/talks/rutger_bregman_poverty_isn_t_a_lack_of_character_it_s_a_lack_of_cash |title=Poverty isn't a lack of character; it's a lack of cash |date=April 2017 |publisher=TED2017 |access-date=7 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.ted.com/the-human-response-the-talks-of-session-3-of-ted2017/ |title=Poverty isn't a lack of character; it's a lack of cash |date=nd |publisher=TED2017 |access-date=7 Januarie 2018 }}</ref> == Ander aktiwiteite == In Januarie 2019 neem Bregman deel aan 'n paneeldebat op die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], waar hy die geleentheid kritiseer vir die fokus op filantropie eerder as belastingvermyding en die noodsaaklikheid van billike [[belasting]]. Sy ingryping is wyd gerapporteer en op sosiale media gevolg.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/av/world-47077624/rutger-bregman-the-dutch-historian-who-went-viral|title='It's like the 'T' word is forbidden'|website=BBC News|access-date=2 Februarie 2019}}</ref> Volgens 'n artikel van 20 Februarie 2019 in ''The Guardian'', het Bregman tydens 'n onderhoud in Februarie 2019 in [[Amsterdam]] met ''Fox News''-anker en joernalis, [[Tucker Carlson]] na Davos, aan Carlson gesê dat die [[Verenigde State]] "maklik belastingontduiking gebiede kan toemaak"<ref name="YouTube_20190220">{{YouTube|id=6_nFI2Zb7qE |title=Tucker Carlson Blows Up at Rutger Bregman in Unaired Fox News Interview}} |date=20 Februarie 2019 NowThis News</ref> as hulle wou en dat ''Fox News'' nie stories oor belastingontduiking deur rykes sou dek nie.<ref name="theguardian_Wolfson_20190220">{{citation | url=https://www.theguardian.com/society/2019/feb/20/historian-who-confronted-davos-billionaires-leaks-tucker-carlson-rant | title=Historian who confronted Davos billionaires leaks Tucker Carlson rant | first=Sam |last=Wolfson | date=20 Februarie 2019 |access-date=22 Julie 2019| publisher=The Guardian}}</ref> Hy het gesê dat Carlson self jare lank 'vuil geld' geneem het van die CATO-instituut waar hy 'n senior genoot was en wat 'gefinansier word deur Koch miljardêrs - Charles Koch en David Koch<ref name="YouTube_20190220"/> Hy het gesê dat Carlson en ander ''Fox News''-ankers 'miljoenêrs is wat deur miljardêrs betaal word', wat verwysende na die Murdochs en, in die geval van Carlson, die Koch-broers.<ref name="theguardian_Wolfson_20190220"/> Bregman het aan Carlson gesê dat "wat die Murdochs wil hê dat u [op ''Fox News''] moet doen, om sondebokke van immigrante te maak is in plaas daarvan om oor belastingvermyding te praat".<ref name="YouTube_20190220"/><ref name="Cato Institute: Immigration">{{cite web |title=Cato Institute: Immigration |url=https://www.cato.org/research/immigration |website=Cato Institute |access-date=24 Junie 2019}}</ref> Carlson was kwaad oor Bregman se kommentaar.<ref name="theguardian_Wolfson_20190220"/> Bregman het op 20 Februarie 2019 'n video van sy onuitgesaaide onderhoud met Carlson op ''NowThis News'' op [[YouTube]] geplaas. Teen Julie is die video 2 349 846 keer gekyk.<ref name="YouTube_20190220"/> == Belangrikste temas == Die belangrikste temas van Bregman se werke sluit in basisinkomste, die werkweek en oop grense. === Basisinkomste === Bregman noem goedkeurend 'n Amerikaanse voorstel van 1968 vir 'n gewaarborgde minimum inkomste, wat onder andere deur president [[Richard Nixon]] voorgestel is.<ref>[https://www.jacobinmag.com/2016/05/richard-nixon-ubi-basic-income-welfare/ Jacobin:Nixon’s Basic Income Plan].</ref> Hy noem ook 'n Kanadese federale regeringsprojek van 1974 tot 1979 in Dauphin, [[Manitoba]], wat armoede tydelik uitgewis het.<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.ca/2014/12/23/mincome-in-dauphin-manitoba_n_6335682.html|title=A Canadian City Once Eliminated Poverty And Nearly Everyone Forgot About It|date=23 Desember 2014|website=HuffPost Canada|access-date=2 Februarie 2019}}</ref> "Die gewildste studie oor die gevolge van basiese inkomste het tussen 1974 en 1979 in Manitoba plaasgevind, waar almal 'n "''Mincome''"(minimum inkomste) van VS$ 9 000 per jaar (volgens die hedendaagse standaarde) van die regering ontvang het, sonder enige voorwaardes. Evelyn Forget, 'n [[ekonoom]] en professor aan die [[Universiteit van Manitoba]], wat na die data van die studie gekyk het, sê daar was 'n vermindering van die werksure van 9 persent onder twee hoofgroepe burgers. Maar die redes waaroor gee insig in hoe basiese inkomste 'n dramatiese verskil in iemand se lewe kan maak."<ref>{{cite web |url=http://bigthink.com/natalie-shoemaker/rutger-bregmans-utopia-for-realists-shows-us-why-we-deserve-universal-basic-income |title=Rutger Bregman's 'Utopia for Realists' Shows Us Why We Deserve Universal Basic Income |first=Natalie |last=Shoemaker |date=19 April 2016 |publisher=Big Think}}</ref> == Werke == * ''Met de kennis van toen : actuele problemen in het licht van de geschiedenis'' (''With the knowledge of back then : current problems in a historical light''). Amsterdam: De Bezige Bij, 2012, {{ISBN|978-90-2347212-4}}. * ''De geschiedenis van de vooruitgang'' (''The history of progress''). Amsterdam, De Bezige Bij, 2013, {{ISBN|978-90-2347754-9}}. * ''Gratis geld voor iedereen : en nog vijf grote ideeën die de wereld kunnen veranderen''. Amsterdam: De Correspondent, 2014, {{ISBN|978 90 822 5630 7}}. Engelse vertaling: ''Utopia for realists, and how we can get there'' (2014). * ''Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers'' (''Why dustmen deserve more than bankers''), with Jesse Frederik. [[Rotterdam]]: Maand van de Filosofie, 2015, {{ISBN|9789047706830}}. * ''De meeste mensen deugen, een nieuwe geschiedenis van de mens''. Amsterdam: ''De Correspondent'', 2019, {{ISBN|9789082942187}}. Engelse vertaling: ''Humankind : a new history of human nature'' (2020). * ''Het water komt'' '': een brief aan alle Nederlanders'' (''The water is coming : a letter to all Netherlanders''). [[Amsterdam]]: ''De Correspondent'', 2020, {{ISBN|9789083017761}}. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * {{Cite news |last1=Kingsley |first1=Patrick |title=He Took Down the Elite at Davos. Then He Came for Fox News. |work=[[The New York Times]] |date=2019-03-02 |url=https://www.nytimes.com/2019/03/01/world/europe/davos-fox-news-bregman-carlson.html |language=en-US |issn=0362-4331 |df=mdy-all }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bregman, Rutger}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geskiedkundiges]] cgiplcq52giyg4o28avf1fjn66t81r0 0 369322 2891405 2374617 2026-04-07T16:10:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891405 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Voëlrivier |ander_naam = |beeld = |beeld_byskrif = |kaart = |kaart_byskrif = |oorsprong = |monding = [[Darlingtondam]]<br/>([[Sondagsrivier]]) |stroomgebied_lande = [[Oos-Kaap]] |lengte = |hoogte = 1 800 m |monding_hoogte = 247 m |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Oos-Kaap |duimdrukkeretiketposisie = regs |diumdrukkerkaartgrootte = 250 |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 33 |breedtegraad_m = 6 |breedtegraad_s = 49 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 25 |lengtegraad_m = 7 |lengtegraad_s = 17 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Voëlrivier''' (Vogelsrivier) is die belangrikste oostelike [[sytak]] van die [[Sondagsrivier]] in die [[Oos-Kaap]] van Suid-Afrika. Hierdie [[rivier]] ontspring op 1&nbsp;800&nbsp;m bo seevlak in die [[Kamdeboo|Tandjiesberg]], oos van [[Graaff-Reinet]] en wes van [[Cradock]]. Daarna vloei die rivier suidwaarts en deur die dorp [[Pearston]]. Net stroomaf kom die Groot-Blyderivier uit die noordnoordooste vanaf Groot-[[Bruintjieshoogte]] en sluit by die Voëlrivier aan. (Die Blyderivierdam is net voor die aansluiting in die Blyderivier). Die groter Voëlrivier vloei verder suid en loop by Toekomst in die [[Darlingtondam]] in die Sondagsrivier. Die Voëlrivier is 'n seisoenale rivier met standhoudende kuile. Besproeiingsboerdery vind op die oewers plaas. [[Erosie]] is ‘n groot probleem. Onder die [[San]] was die rivier as die Cannigua, “die plek wat wemel van die voëls”, bekend. {{Oos-Kaap saadjie}} [[Kategorie:Riviere in Oos-Kaap]] 8bz0fwjip79c2lex8l9otksd0lncdcc 0 369732 2891389 2376373 2026-04-07T16:05:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891389 wikitext text/x-wiki Die '''''Trojaanse perd-massamoord''''' was ‘n insident tydens die anti-apartheidsproteste. Op 15 Oktober 1985 het ‘n groep studente en skoolkinders op ‘n plek in Belgraviastraat in [[Athlone]] bymekaargekom waar hulle al voorheen met die polisie gebots het tydens hulle anti-apartheidsbetogings. Op daardie dag het ‘n vragmotor van die spoorweë gelaai met kratte ‘n paar keer voor die groep jongmense verby gekom. Toe die skare die vragmotor onder die klippe steek, kom ‘n groep konstabels uit die kiste te voorskyn en skiet op die oproeriges. Drie mense sterf in die geweld. ‘n Buitelandse kameraspan was toevallig op die toneel en beelde van die oproer is gou wêreldwyd vertoon. In ‘n hofsaak na die insident is bevind dat die veiligheidsmagte wel onredelike geweld gebruik het, maar niemand is veroordeel nie. Tydens die [[WVK]] se sittings in 1997 het die insident weer ter sprake gekom. Op [[Erfenisdag]] 2005 is ‘n monument in Athlone onthul om hierdie gebeure in herinnering te roep. ==Lees ook== *[[Bambata-rebellie]] *[[Bisho-slagting]] *[[Bulhoek-opstand]] *[[Koegas-gruwels]] *[[Langalibalele-rebellie]] *[[Marikana-slagting]] *[[Maritz-rebellie]] *[[Sharpeville-slagting]] *[[Slagtersnek-rebellie]] *[[1922-staking]] == Bibliografie == * news.uct.ac.za * https://sahistory.org.za/dated-event/trojan-horse-massacre {{Waarheid-en-versoeningskommissie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 0eyx116yenpw9c6v93hv4gp2lqa8jl6 0 369780 2891445 2744739 2026-04-07T16:28:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891445 wikitext text/x-wiki '''Mandla Langa''' (gebore 1950 in Stanger, [[Durban]] ) is 'n Suid-Afrikaanse digter, kortverhaalskrywer, romanskrywer en kulturele aktivis. Hy het in [[KwaMashu|KwaMashu,]] Durban grootgeword. <ref>[https://www.theguardian.com/profile/mandlalanga Mandla Langa profile], ''The Guardian'' (London), 24 June 2008.</ref> Sy roman ''The Lost Colors of the Chameleon'' het die 2009 Commonwealth Writers 'Prize (Afrika-streek) gewen. <ref>[http://bookslive.co.za/blog/2009/03/11/mandla-langa-and-uwem-akpan-win-the-2009-commonwealth-writers-prizes-africa-region/ "Mandla Langa and Uwem Akpan Win the 2009 Commonwealth Writers’ Prizes – Africa Region"], Books Live, 11 March 2009.</ref> <ref>[http://news.artsmart.co.za/2009/03/mandla-langa-wins-commonwealth-writers.html "Mandla Langa wins Commonwealth Writers' Prize"], Artsmart, 19 March 2009.</ref> Langa skryf vir 'n graad Engels en Filosofie aan die [[Universiteit van Fort Hare|Universiteit van Fort Hare in]], maar word in 1973 geskors as gevolg van sy betrokkenheid by die aktiwiteite van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie. In 1976 gaan hy in ballingskap en woon hy in verskillende lande in Suider-Afrika, sowel as in [[Hongarye]] en die [[Verenigde Koninkryk]]. <ref>[https://www.pen.org/mandla-langa "Mandla Langa"] {{Webarchive|url=https://archive.is/20141002013030/https://www.pen.org/mandla-langa|date=2 October 2014}}, PEN America.</ref> Langa is ingebring om die tweede bundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie te voltooi, in 'n onvoltooide manuskrip agtergelaat toe Mandela in 2013 oorlede is, en in 2017 gepubliseer as ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' . <ref name="Slovo">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare Not Linger: The Presidential Years by Nelson Mandela and Mandla Langa review – an impossible act to follow|last=Gillian Slovo|authorlink=Gillian Slovo|date=22 October 2017|website=The Guardian}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Mandla Langa is [[Durban|in 1950 in Stanger, Durban]], Suid-Afrika gebore en het in die [[KwaMashu|KwaMashu-]] township 20 myl noord van Durban <ref name="cca.ukzn.ac.za">{{Cite web|url=http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/33-tow-2009/372-mandla-langa-south-africa|title=Mandla Langa (South Africa)|website=www.cca.ukzn.ac.za|publisher=Centre for Creative Arts|access-date=16 May 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> grootgeword tydens die implementering van die [[Apartheid|apartheidstelsel]]. Hy is een van sewe kinders. Sy broer [[Pius Langa]] het as hoofregter in Suid-Afrika gedien. 'n Ander broer, Bheki Langa, het as Suid-Afrika se ambassadeur in Rusland gedien. 'n Derde broer, [[Ben Langa]], is in 'n politiese sluipmoord gedood. Mandla Langa het Gardner Memorial School, Sibonelo High School in Durban, en daarna die [[Universiteit van Fort Hare|Universiteit van Fort Hare]] bygewoon. Weens die groot aantal politieke stakings gedurende sy universiteitsloopbaan, kon hy eers in 1972 sy BA in Engels en Filosofie voltooi. Hy het in 1973–74 aan 'n hoërskool in KwaMashu klas gegee. <ref>Tymon Smith, [http://www.timeslive.co.za/lifestyle/books/2012/05/06/the-fiction-prize "The Fiction Prize – The Judges"], ''Times Live'', 6 May 2012.</ref> In 1974 raak hy aktief betrokke as direkteur van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie (SASO) en handhaaf hierdie pos tot sy inhegtenisneming in 1976 weens 'n poging om die land sonder 'n permit te verlaat. As gevolg hiervan het hy 101 dae tronkstraf uitgedien. <ref name="thepresidency.gov.za">[http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847 "Mandla Langa (1950– )"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194424/http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847|date=4 March 2016}}, The Presidency, Republic of South Africa.</ref> Volgens Charles Larson (redakteur van ''Under African Skies'' ) het Langa self gesê dat sy inhegtenisneming weens sedisie was . Terwyl hy in die tronk was, het hy voortgegaan om sy skryfvaardighede te verbeter. Nadat hy sy vonnis uitgedien het, het hy na [[Botswana]] gevlug en sy lewe in ballingskap opgeneem. Hy het ook tyd in [[Lesotho]] en [[Angola]], deurgebring, waar hy militêre opleiding van [[Umkhonto we Sizwe]], ontvang het. <ref name="modernghana.com"/> Benewens Lesotho, het Langa tyd in [[Mosambiek]], [[Zambië]], [[Hongarye]] en die Verenigde Koninkryk deurgebring. <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> Hy het verskillende [[African National Congress|ANC-]] poste in die buiteland beklee, waaronder kulturele attaché in die Verenigde Koninkryk en Wes-Europa. <ref name="MediaClub">Khanyi Magubane, [http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize "Commonwealth nod to SA writer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040442/http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize |date= 4 Maart 2016 }}, Media Club South Africa, 17 March 2009.</ref> == Persoonlike lewe == Langa het twee dogters saam met sy vrou June Josephs. <ref>{{Cite web|url=http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721203114/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|archive-date=21 July 2011|access-date=31 March 2011}}</ref> Hy het twee broers, [[Pius Langa|Pius Langa,]] wat as Suid-Afrikaanse hoofregter gedien het, en Bheki WJ Langa, wat 'n diplomaat is. Sy derde broer, Ben Langa, was die slagoffer van "n politiese sluipmoord. == Beroep == Onder Langa se vroeëre uitgegewe werk is gedigte soos "Pension Jives" en "They Not Longer Speak to Us in Song". Benewens die skryf van poësie, het hy ook prosa begin skryf. Sy verhaal "The Dead Men Who Lost Their Bones" was sy eerste wat in 1980 in ''Drum Magazine'' uitgegee is, met 'n prys. <ref name="thepresidency.gov.za"/> Langa se sukses het sy literêre evolusie tot romanskrywing aangespoor. In 1991 word hy die eerste Suid-Afrikaner wat 'n beurs vir kreatiewe skryfkuns in Groot-Brittanje ontvang. Langa se uiteenlopende werk sluit in die skryf van 'n opera, ''Milestones'', met musiek gekomponeer deur die jazzmusikant [[Hugh Masekela]] . In 1999 verskyn ''Milestones'' tydens die [[Standard Bank|Standard Bank-]] fees in [[Grahamstad]] . <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> <ref>[[John Matshikiza]], [https://mg.co.za/article/1999-06-11-milestone-for-the-new-south-africa "Milestone for the new South Africa"], ''Mail & Guardian'', 11 June 1999.</ref> Sy uitgegewe boeke is ''Tenderness of Blood'' (1987), ''A Rainbow on a Paper Sky'' (1989), ''The Naked Song and Other Stories'' (1997), ''The Memory of Stones'' (2000), en ''The Lost Colors of the Chameleon'' (2008), wat die 2009 Commonwealth Writers Prize (beste boek in Afrika) gewen het. <ref>[[List of overall and regional winning authors of the Commonwealth Writers' Prize#1990s]]</ref> <ref>Katie Allen, [http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html "Commonwealth regional winners announced"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006131816/http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html}}, ''The Bookseller'', 23 March 2009.</ref> Hoofregter Elinor Sisulu het gesê: "Langa dekonstrueer die innerlike werking van 'n mitiese Afrika-staat en lê die gebreke bloot van leiers wat te verblind is deur mag om die groot uitdagings van hul tyd effektief die hoof te bied." <ref name="MediaClub"/> . Langa verskyn op die Paryse boekebeurs in 2011. <ref>{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095024/http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|archive-date=6 October 2014|access-date=2011-05-09}}</ref> Hy het ook aan die Bush Theatre se projek ''Sixty-Six Books'' in 2011 deelgeneem met 'n stuk gebaseer op 'n boek uit die King James Bible . <ref>[https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ "Sixty six books – to October 29"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205073732/https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ |date= 5 Desember 2020 }} (2011), ''ReviewsGate''.</ref> Langa is ingebring om die opvolgbundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie ''Long Walk to Freedom in'' 1994 te voltooi. Op grond van Mandela se handgeskrewe aantekeninge en 'n konsep wat onvoltooid gelaat is toe Mandela in 2013 oorlede is, asook argiefmateriaal en onderhoude, is ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' van Nelson Mandela en Mandla Langa, met 'n proloog van [[Graça Machel]], in 2017 uitgegee. Die titel is geneem uit die slotsin van ''Long Walk to Freedom'' : "Maar ek kan net 'n oomblik rus, want met vryheid kom verantwoordelikhede en ek durf nie talm nie, want my lang loop is nie beëindig nie." <ref name="Slovo"/> <ref>Prakash Naidoo, [https://www.businesslive.co.za/fm/life/books/2017-10-19-books-mandla-langa-completes-madibas-work/ "BOOKS: Mandla Langa completes Madiba’s work"], ''Financial Mail'', Business Live, 17 October 2017.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare not Linger: Mandela's 'new' memoir offers unique insights|last=Alet Janse van Rensburg|date=18 October 2017|publisher=News24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.panmacmillan.com/authors/nelson-mandela/dare-not-linger|title=Dare Not Linger: The Presidential Years|date=19 October 2017|publisher=Pan Macmillan}}</ref> <ref>Mandla Langa, [https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-10-27-book-extract-the-presidency-and-the-constitution-from-mandla-langas-dare-not-linger/ "Book Extract: The Presidency and the Constitution, from Mandla Langa’s Dare Not Linger"], ''[[Daily Maverick]]'', 27 October 2017.</ref> == Toekennings en eerbewyse == In 2007 ontvang Langa Suid-Afrika se Nasionale [[Orde van Ikhamanga]] (Silwer) vir literêre, joernalistieke en kulturele prestasies, met die verwysing as 'n "uitstekende bydrae tot die stryd teen apartheid, prestasies op die gebied van letterkunde en joernalistiek en 'n bydrae tot die post-apartheid Suid. Afrika deur in verskillende instellings te dien." <ref name="thepresidency.gov.za"/> In Februarie 2003 het die Pan African Writers 'Association (PAWA) Langa aangebied tydens 'n geleentheid wat hom as 'n vooraanstaande Suid-Afrikaanse skrywer bevorder het:' An Evening with Mandla Langa '. <ref name="modernghana.com"/> === Administratiewe poste === * Kultuurverteenwoordiger van die African National Congress (ANC) <ref name="thepresidency.gov.za"/> * Julie 2001–05: Voorsitter van die eerste raad van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (ICASA) - (samesmelting van die IBA en die Suid-Afrikaanse reguleringsowerheid vir telekommunikasie - SARRA) <ref name="modernghana.com">[http://www.modernghana.com/news/31383/1/pawa-to-host-mandla-langa.html "PAWA to Host Mandla Langa"], Modern Ghana, 18 February 2003.</ref> * Voorsitter van die Raad by MultiChoice South Africa <ref>[http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 "Leadership Changes At Multichoice South Africa Holdings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006132503/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 |date= 6 Oktober 2014 }}, Multichoice press release.</ref> Langa dien tans in die volgende rade: * Business and Arts South Africa (BASA) <ref name="LiteraryTourism">{{Cite web|url=http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47:mandla-langa&catid=13:authors&Itemid=28|title=Mandla Langa|last=Tourism|first=KZN Literary|website=www.literarytourism.co.za|language=en|access-date=8 January 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Foundation for Global Dialogue (FGD) <ref>{{Cite web|url=http://www.globaldialoguefoundation.org/|title=Global Dialogue Foundation {{!}} Illuminating the World {{!}} Celebrating Life|website=www.globaldialoguefoundation.org|access-date=8 January 2018|archive-date= 8 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108180131/http://www.globaldialoguefoundation.org/|url-status=dead}}</ref> * (Institute for the Advancement of Journalism (IAJ) <ref>{{Cite web|url=http://www.iaj.org.za/|title=Institute for the Advancement of Journalism {{!}} Leading-edge-mid-career journalism and communications training across Africa|website=www.iaj.org.za|language=en-US|access-date=8 January 2018}}</ref> * Die [[Rhodes-universiteit|Rhodes University]] School for Economic Journalism * The Nation's Trust <ref name="intofrench.org">{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|title=損することなく宝石の買取に出す方法｜お店選びが肝心|website=www.intofrench.org|language=ja|access-date=8 January 2018|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214836/http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|url-status=dead}}</ref> * Read Educational Trust * South African Screen Writers' Laboratory(SCRAWL) * Direkteur van Contemporary African Music and Arts (CAMA) === Media-aanstellings === * April 1999 - Junie 2000: Voorsitter van die Onafhanklike Uitsaaiowerheid <ref name="LiteraryTourism"/> * Langa was 'n rubriekskrywer van die ''Sunday Independent'' * Ondervoorsitter van die suksesvolle Africa '95 -uitstallingsseisoen in Londen. <ref name="thepresidency.gov.za"/> * Het in die raad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|South African Broadcasting Corporation]] (SABC) gedien na sy pos as programdirekteur * Swerwende redakteur by ''Leadership Magazine'' <ref name="modernghana.com"/> == Werke == === Fiksie === * .''The Lost Colours of the Chameleon'' Picador Afrika, 2008,{{ISBN|978-1-77010-084-8}} *   <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-408-6|978-0-86486-408-6]]</cite></bdi>''The Memory of Stones'', New Africa Books, 2000 - 'n versameling wat die aard van die Suid-Afrikaanse samelewing ondersoek na die einde van [[apartheid]] *  ''T''<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-313-3|978-0-86486-313-3]]</cite></bdi>''he Naked Song and Other Stories'', New Africa Books, 1996. * ''<nowiki/>'N Reënboog op die papierhemel'' . Kliptown Books, 1989 * ''Tederheid van bloed'' . Zimbabwe Publishing House, 1987. === Nie-fiksie === * Met Nelson Mandela, ''Dare Not Linger: The Presidential Years'', Macmillan, 2017,{{ISBN|978-1509809592}} === Samewerkende werke === * 2006: ''Youth 2 Youth: 30 Years after Soweto ’76'' (Inleiding deur Mandla Langa, onder redaksie van George Hallett ) * 2004: ''Moving in Time: Images of Life in a Democratic South Africa'' (Inleiding deur Mandla Langa, geredigeer deur George Hallett) * 2004: ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' deur [[Kader Asmal]], David Chidester en Wilmot Godfrey James (Inleiding deur Mandla Langa) === Versamelings === * 2004: Kader Asmal, David Chidester en Wilmot Godfrey James (reds), ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' - Inleiding deur Mandla Langa. [[Media24|Jonathan Ball-uitgewers]], Suid-Afrika. * 1997: Charles R. Larson (red. ), ''Under African Skies: Modern African Stories'' . [[Farrar, Straus en Giroux|Farrar, Straus & Giroux]] ; sagteband Canongate Books, 2005. * 1990: Elisa Segrave (red. ), ''Junky's Christmas and other Yuletide Stories'' . Slangstert . * 1990: Sarah LeFanu en Stephen Hayward (reds), Colours of a New Day: Writing for South Africa, Lawrence & Wishart === Ander === * ''Milestones'' - musikale opera in samewerking met die jazzmusikant [[Hugh Masekela]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Langa, Mandla}} [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] scwr5ynf7ax22b5hw47uzurpxkulr54 0 370066 2891132 2382035 2026-04-07T12:33:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891132 wikitext text/x-wiki Die '''J.J. Serfonteinbrug''' oor die [[Oranjerivier]] is op die [[R717 (Suid-Afrika)|R717]]-pad, 27 km noord van [[Colesberg]] in die [[Noord-Kaap]] en 29 km suid van [[Philippolis]] in die [[Vrystaat]]. Dit is by {{koördinate|30|30|12|S|25|12|2.5|O}}, noordwes van [[Norvalspont]] en die [[Gariepdam]] en suidoos van die punt waar die [[Seekoeirivier]] in die Oranjerivier loop. Die brug is 395 m lank en van gewapende beton gebou. [[Jan Jonathan Serfontein]] was ‘n Suid-Afrikaanse [[politikus]] in die jare 1932 tot 1966. Vanaf 1958 tot sy aftrede was hy die minister verantwoordelik vir die portefeulje Volkswelsyn. == Sien ook == * [[Lys van kruisings oor die Oranjerivier]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 6oamej05bzmhkywckcqf7ekx7lu249k 0 370132 2891342 2876662 2026-04-07T15:10:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891342 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ocho reales de plata 1759 (reverso).jpg|duimnael]] Die '''Spaanse mat''' of '''8-reaalstuk''' ([[Spaans]]: ''real de a ocho''; [[Engels]]: ''piece of eight'') is 'n swaar antieke Spaanse silwermuntstuk met die waarde van agt [[Reaal|reale]] en is wêreldwyd gebruik. ==Munt== Die munt het 'n deursnee van 28&nbsp;mm, 'n konstante massa en ‘n hoogstaande silwerinhoud gehad. Meestal is die munte in Meksiko-Stad geslaan, maar soms in ander sentrums in die Spaanse koloniale ryk in [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]]. Danksy die eenvormigheid oor baie jare en omdat dit geredelik beskikbaar was, het die munt groot vertroue ingeboesem en was dit daarom 300 jaar lank die wêreld se mees vooraanstaande handelsmunt (vergelykbaar met die Amerikaanse [[dollar]] en die [[euro]] van vandag). Omdat lande in die 17de en 18de eeue nie hul eie geldeenhede gehad het nie was munte soos die Spaanse mat lank die aanvaarbare betaalmiddels. Dikwels is daar in die kolonies vir goedere en salarisse hiermee betaal. Omdat die Spaanse mat so 'n hoë waarde gehad het, is dit gereeld in agt dele opgesny om makliker verhandelbaar te wees. Deur die jare was daar baie pogings om die munt te vervals. In 1789 het die [[VSA]] besluit om hul dollar presies dieselfde massa, grootte en silwerinhoud as die mat te gee. In seerowerverhale kom die mat dikwels ter sprake. ==Afbeeldings== Aan die een kant van die munt is die Pilare van Hercules, naamlik [[Gibraltar]] en die [[Atlasgebergte]], afgebeeld. Hulle beheer die toegang tot die [[Middellandse See]]. Hierdie pilare is verbind met 'n banier met die woorde “plus ultra’, “en verder”. By die suile is twee aardbolle wat die eenheid van die Spaanse ryksdele in Europa en Suid-Amerika moes aantoon. Bo-oor staan die woorde “ultraques unum”, met die betekenis van “een met die ander kant”. Dus weerspreek dit die idee uit die antieke tyd dat die aarde plat is en dat dit vir skepe gevaarlik is om verder as hierdie punt te seil, want hulle sou van die plat aarde afval. Op die keersy was aanvanklik die wapenskild van Spanje, maar van 1772 af die kop van die heersende koning afgebeeld. ==Suid-Afrika== Sedert die Nederlandse vestiging aan die Kaap was die Spaanse mat ook hier saam met ander munte in omloop. Dit was maar die geval in alle hawens en by alle handelsposte in die koloniale gebiede. Die [[VOC]] het hoofsaaklik handel gedryf met silwermunte. Veral vir die aankoop van groter en duurder artikels is Spaanse matte gebuik. Salarisse van die amptenary is gewoonlik in matte uitgekeer. Die munt het tot 1784 in sirkulasie gebly aan die Kaap. Toe is dit met die [[ryksdaalder|Nederlandse ryksdaalder]] vervang. Maar na die tweede Britse besetting van die Kaap is die lede van die Britse garnisoen nog daarmee betaal. Daardie dae het die Spaanse mat dieselfde waarde gehad as die Britse vyfsjielingstuk (bekend as ‘n kroon). Spaanse matte is dikwels gesmelt om die bekende [[Kaapse silwer]] te maak. ==Piet Hein== In die bekende Nederlandse lied oor hul volksheld admiraal [[Piet Hein (seevaarder)|Piet Hein]] gaan dit oor sy kordaatstuk toe hy in 1628 die Spaanse vloot aan die kus van [[Kuba]] verslaan het. Daar word gesing van “Spaanse matten” en die goue munte (“appeltjes van Oranje”) wat van die Spanjaarde gebuit is. “Heb je wel gehoord van de zilveren vloot,<br/> de zilveren vloot van Spanje?<br/> Die hadden veel Spaanse matten aan boord<br> en appeltjes van Oranje.” ==Bibliografie== * Green, Lawrence G.: In the land of afternoon. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1950. * de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} * Pretorius, Fransjohan: Munte in omloop in die Kaap in die [[VOC]] se tyd. Terugblik. In: Die Burger, 3 Januarie 2024 {{Normdata}} [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Geld]] o9s24cwwe5dr4c91b37ajlold8l5j6t 0 370171 2891123 2454690 2026-04-07T12:28:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891123 wikitext text/x-wiki {{Infoboks_Brug |brugnaam=Hennie Steynbrug |beeld=DH Steyn Bridge near Bethulie.JPG |byskrif=Die Hennie Steynbrug vanaf die Oos-Kaapse kant |amptelike_naam= |dravrag= |oorspan=[[Oranjerivier]] |ligging=[[Bethulie]] |onderhoud= |id= |ontwerp= |hoofspan= |lengte=1,2&nbsp;km |widte= |vryhoogtebo= |vryhoogteonder=51,5&nbsp;m hoog |verkeer= |opening=20 Junie 1970 |gesluit= |tol= |kaartsleutel= |kaartbeeld= |kaartteks= |kaartwydte= |koordinate= {{koördinate|30|31|53|S|26|1|23|O|region:type:landmark}} |bgraad= |lgraad= }} Die '''Hennie Steynbrug''' oor die [[Oranjerivier]] is ‘n pad- en spoorbrug naby [[Bethulie]]. Dr. D.H. Steyn was die eerste voorsitter van die Oranje-ontwikkelingsraad. Hierdie brug is op die [[R390 (Suid-Afrika)|R390-pad]] tussen [[Venterstad]] in die [[Oos-Kaap]] en Bethulie in die [[Vrystaat]]. Dit gaan oor die oostelike punt van die [[Gariepdam]] en 4&nbsp;km oos daarvan sluit die [[Caledonrivier]] by die Oranje aan. Die brug is by {{koördinate|30|31|53|S|26|1|23|O}}. Die brug is 51,5&nbsp;m hoog en 1,2&nbsp;km lank. Dus is dit een van die langste brûe in die land en is op 20 Junie 1970 geopen. ‘n Vorige brug wat uit 1901 dateer en 3&nbsp;km stroomaf van die nuwe brug geleë was, het onder die opstotende damwater verdwyn. == Sien ook == * [[Lys van kruisings oor die Oranjerivier]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 9fzcjoy9t8kfdjelfr9nqg8c33cnlaz 0 370271 2891137 2547231 2026-04-07T12:35:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891137 wikitext text/x-wiki Die '''Johan Conradiebrug''' verbind [[Namibië]] en Suid-Afrika oor die [[Oranjerivier]]. Die brug lê aan die suidpunt van die [[C10-hoofweg (Namibië)|C10]]-hoofpad, suidoos van [[Karasburg]] by Velloorsdrif(t) en aan die noordpunt van die [[R358 (Suid-Afrika)|R358]]-grondpad by [[Onseepkans]]. Dit is 49km noordwes van [[Pofadder]], by die koördinate 28° 43′ 47″ suid, 19° 18′ 19″ oos en 366m bo seevlak. By Velloorsdrift en Onseepkans is grensposte. Hierdie is een van die sewe amptelike grensoorgange tussen Namibië en Suid-Afrika. Die brug is in 1962 deur [[Paul Sauer]] geopen. == Sien ook == * [[Lys van kruisings oor die Oranjerivier]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Brûe in Namibië]] beu77pzs89q2c9ynf87vhbomuaaxp9z 0 370281 2891559 2707546 2026-04-08T05:00:17Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891559 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Battle of Courtrai2.jpg|duimnael|regs|14de eeuse uitbeelding uit die ''Grandes Chroniques de France'']] [[Lêer:De Guldensporenslag.png|duimnael|Die gevegsposisies tydens die Slag van die Goue Spore]] [[Lêer:Nicaise de Keyser02.jpg|duimnael|Willem van Saeftinghe dood Robert II van Artesië (voorstudie deur Nicaise De Keyser)]] [[Lêer:Guldensporenslag (Bataille de Courtrai) 1302 Nuova Cronica.jpg|duimnael|14e-eeuse prent uit die boek Nuova Cronica ]] [[Lêer:Ms 659 f.137 r. The Flemish defeat the French Army at the Battle of the Golden Spurs near Courtrai in 1302.png|duimnael|15de eeuse prent van die Weense meester van Maria van Boergondië ]] [[Lêer:Battle of the Golden Spurs, print by James Ensor, 1895, Prints Department, Royal Library of Belgium, S. II 79743.jpg|duimnael|Tekenening deur James Ensor uit 1895]] Die '''Slag van die Goue Spore''' of '''Gouesporeslag''' (ook bekend as die '''Slag van [[Kortrijk]]''') ({{lang-nl|Guldensporenslag}}; [[Frans]]: ''Bataille des éperons d'or'') was 'n militêre konflik tussen die leër van die Koninkryk van [[Frankryk]] en magte van die Graafskap van Vlaandere wat op [[11 Julie]] [[1302]] plaasgevind het tydens die [[Frans-Vlaamse Oorlog]] (1297–1305). Dit het plaasgevind naby die teenswoordige [[Kortrijk]] in [[België]], en geëindig in 'n onverwagte oorwinning vir die Vlaminge. Op 18 Mei 1302, na twee jaar se besetting deur die Franse, en 'n aantal jare van onrus, het verskeie stede in Vlaandere in opstand gekom teen die Franse bewind en Franse burgers in die stad [[Brugge]] afgemaai. [[Philippus IV van Frankryk|Koning Philippus IV van Frankryk]] het onmiddellik 'n ekspedisie van 8,000 troepe, waaronder 2500 soldate, onder [[Robert II van Artois|graaf Robert II van Artois]] gestuur om die rebellie te beëindig. Intussen het 9,400 man uit die burgerlike magte van verskeie Vlaamse stede byeengekom om die verwagte Franse aanval teë te werk. Toe die twee leërs op 11 Julie buite die stad Kortrijk mekaar die stryd aansê was die berede magte van die Franse nie in staat daartoe om die goed opgeleide Vlaamse [[infanterie]], wat met "goedendagte"<ref>'n Goedendag is 'n wapen wat oorspronklik in die 14de eeu deur die burgermagte van Middeleeuse Vlaandere gebruik is, veral tydens die Frans-Vlaamse Oorlog.</ref> bewapen was, te verslaan nie. Die resultaat was 'n verpletterende nederlaag vir die Franse adellikes, wat swaar verliese gely het. Die 500 pare spore van die Franse perderuiters wat op die slagveld gebuit is, het aan die stryd sy naam gegee. Die geveg is 'n bekende vroeë voorbeeld van 'n infanterie-leër, bewapen met slegs pieke ('n tipe lans) en boë, wat 'n leër kon oorkom wat aanvalle geloods het deur middel van swaargewapende berede magte. Historiografies is die stryd belangrik as gevolg van die rol wat dit vanaf die negentiende eeu in die Belgiese bewuswording gespeel het en die groei van die Vlaamse beweging wat daarop gevolg het. Feodale, sosiale en ekonomiese motiewe het op die agtergrond verdwyn en die konflik het gevolglik 'n nasionalistiese karakter verkry. 'n Belangrike bydrae tot die kollektiewe bewuswording van hierdie gebeurtenis in Vlaandere is ook gelewer deur [[Hendrik Conscience]] se roman ''De leeuw van Vlaanderen'' (1838), wat 'n geromantiseerde beeld van hierdie stryd skets. Gedurende die 19de- en 20ste eeu het die Slag van die Goue Spore 'n belangrike kulturele verwysingspunt vir die [[Vlaamse Beweging]] geword. In 1973 is die datum van die geveg gekies as die amptelike vakansiedag van die Vlaamse Gemeenskap in België. == Agtergrond == Die oorsprong van die Frans-Vlaamse Oorlog (1297–1305) kan teruggevoer word na die toetreding van [[Philippus IV van Frankryk|Philippus IV "die skone"]] tot die Franse troon in 1285. Koning Philippus het hierdeur gehoop om weer beheer oor die Graafskap van Vlaandere, 'n semi-onafhanklike regering wat deel uitgemaak het van die Koninkryk van Frankryk, te verkry, en moontlik selfs om dit as deel van die kroonlande van Frankryk te annekseer. {{sfn|Nicholas|1992|pp = 186–87}} Philippus het in die 1290's gepoog om steun van die Vlaamse aristokrasie te verkry en het daarin geslaag om die steun van sommige van die plaaslike [[aristokrasie]] te verkry, waaronder die van Johannes van Avesnes (Graaf van Hainaut, [[Holland]] en [[Zeeland]]). Hy is teëgestaan deur 'n faksie onder leiding van die Vlaamse ridder Guy van Dampierre, wat probeer het om 'n huweliksverbond met die Engelse te sluit teen Philippus. {{sfn|Nicholas|1992|pp=187–89}} In Vlaandere was baie van die stede egter verdeel in faksies wat bekend gestaan het as die "Lelies" (''Leliaerts''), wat pro-Frans was, en die ''Kloue'' (''Clauwaerts''), gelei deur [[Pieter de Coninck]] in [[Brugge]], wat onafhanklikheid voorgestaan het. {{sfn|Nicholas|1992|p=190}} [[Lêer:Goedendag on chest of Kortrijk.jpg |duimnael|Die Vlaamse gevegslyn soos afgebeeld op die Kortrijk-kis]] In Junie 1297 het die Franse Vlaandere binnegeval en vinnig opeenvolgende suksesse behaal. Die Engelse, onder [[Edward I van Engeland|Edward I]], het hulle teruggetrek om 'n oorlog met Skotland te trotseer. Die Vlaamse en Franse het in [[1297]] 'n tydelike wapenstilstand onderteken, bekend as die ''Wapenstilstand van Sint -Baafs-Vijve'', wat die konflik tydelik stopgesit het. {{sfn|Nicholas|1992|pp=190–91}} In Januarie 1300, toe die wapenstilstand verval, val die Franse Vlaandere weer binne. Teen Mei was hulle in volle beheer oor die graafskap. Guy van Dampierre is in die tronk gegooi en Philippus self het deur Vlaandere getoer en administratiewe veranderinge aangebring. {{sfn|Nicholas|1992|pp=191–92}} Nadat Philippus Vlaandere verlaat het, het daar weer onrus in die Vlaamse stad [[Brugge]] uitgebreek teen die Franse goewerneur van Vlaandere, Jacques de Châtillon. Op 18 Mei 1302 het rebelse burgers wat van Brugge gevlug het, teruggekeer na die stad en talle Franse vermoor, welke daad bekend staan as die ''Brugge Matins''. {{sfn|Nicholas|1992|p=192}} Terwyl Guy van Dampierre steeds in aanhouding was, is bevel oor die rebellie geneem deur Johannes I, markies van Namur, en Guy van Namur. {{sfn|Nicholas|1992|p=192}} Meeste van die dorpe van die Graafskap van Vlaandere het ingestem om deel te neem aan die rebellie, behalwe vir die stad [[Gent]], wat nie wou deelneem nie. Die meeste van die Vlaamse adel het ook die Franse se kant gekies, {{sfn|Nicholas|1992|p=192}} aangesien hulle die gepoogde magsgreep deur die laer klasse gevrees het. [[Lêer:Goedendags in het museum Kortrijk 1302 9-01-2010 14-20-13.JPG|duimnael|links|Fragmente van oorspronklike goedendags wat bewaar word in die Museum van Kortrijk]] ==Nasleep van die stryd== [[Lêer:Kist van oxford 6.jpg|duimnael|Die Franse Goue Spore word opgetel deur die Vlaminge. Uitbeelding op die Kortrijk-kis.]] [[Lêer:GCF - Battle of the Golden Spurs.png|duimnael|'n Uitbeelding van die Franse gesneuweldes in die ''Grandes Chroniques de France'' (omstreeks 1390–1401)]] Nadat die Franse leër verslaan is het die Vlaminge beheer oor die graafskap geneem. Die kasteel van Kortrijk het op 13 Julie oorgegee. Johannes van Namur het Gent op 14 Julie binnegekom. Die regimes in die stad en in [[Ypres]] is omvergewerp en vervang deur meer verteenwoordigende owerhede. Gildes is ook amptelik erken.{{sfn|Nicholas|1992|p=194}} Die slag het spoedig bekend geword as die Slag van die Goue Spore, nadat 500 pare spore wat tydens die slag gebuit is aangebied is aan die nabygeleë kerk in Kortrijk.{{sfn|Nicholas|1992|p=193}} Na die Slag van Roosebeke in 1382 is die spore teruggeneem deur die Franse en Kortrijk ter vergelding geplunder deur [[Karel VI van Frankryk|Karel VI]].{{sfn|Nicholas|1992|p=193}} Volgens die ''Annale'' het die Franse meer as 1,000 manskappe gedurende die stryd verloor, insluitende 75 adellikkes.{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} Hulle sluit in: * Robert II van Artois (Robert II), Graaf van Artois, en sy halfbroer Jacobus{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Raoul II van Clermont (Raoul van Clermont-Nesle) * Guy I van [[Clermont]]{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Simon de Melun * Johannes I van Ponthieu, Hertog van Aumale{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Johannes I, Hertog van Dammartin (Johannes II van Trie), Hertog van Dammartin-en-Goële * Johannes II van Brienne, Hertog van Eu{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Johannes van Avesnes, Hertog van Ostrevent, seun van Johannes II, Hertog van Holland{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Godfrey van [[Brabant]], Hertog van Aarschot en Aarschot en Vierzon, en sy seun Johannes van Vierzon{{sfn|Annals of Ghent|p=31}} * Jacques de Châtillon * Pierre de Flotte, hoofadviseur tot Philippus IV * Raoul de Nesle, seun van Johannes III, Hertog van Soissons.{{sfn|DeVries|2006|p=26}} Die Vlaamse oorwinning by Kortrijk in 1302 is vinnig opgevolg met teëspoed. In 1304 het die Franse die Vlaamse vloot tydens die Slag van Zierikzee vernietig en die Vlaminge beveg tydens die Slag van Mons-en-Pévèle.{{sfn|Nicholas|1992|p=195}} In Junie 1305 het onderhandelinge tussen die twee kante gelei tot die Verdrag van Athis-sur-Orge. {{sfn|Nicholas|1992|p=195}} Robert III, Graaf van Vlaandere (Robert van Béthune), het gevolglik teen die Franse verloor tussen 1314 en 1320.{{sfn|Nicholas|1992|pp=196–97}} [[Kortrijk]] beskik oor verskeie monumente en 'n museum wat gewy is aan die stryd.<ref>{{cite web |url=http://www.kortrijk1302.be/ |title=Official site of the museum of the battle |author= |website=Kortrijk 1302 |access-date= 30 July 2017|language= NL}}</ref> ==Geskiedkundige belang== ===Effek op oorlogvoering=== Die Slag van die Goue Spore word beskou as die eerste voorbeeld van die agteruitgang van berede eenhede en die infanterie-rewolusie in Middeleeuse oorlogvoering in Europa gedurende die [[14de eeu]]. {{sfn|Rogers|1999|pp=141–43}} Konvensionele militêre teorie het klem gelê op berede eenhede en sterk gepantserde ridders, wat as noodsaaklik vir militêre sukses beskou is. Dit het beteken dat oorlogvoering die behoud was van 'n ryk elite van ''bellatores'' (adellikes wat spesialiseer in oorlogvoering). {{sfn|Rogers|1999|pp=139–42}} Die feit dat hierdie leër-formasie, wat duur was om te onderhou, verslaan kon word deur burgermagte wat uit die "laer orde" getrek is, het gelei tot 'n geleidelike verandering in die aard van oorlogvoering gedurende die daaropvolgende eeu. {{sfn|Rogers|1999|pp=142–44}} Die taktieke en samestelling van die Vlaamse leër by Kortrijk is later gekopieër of aangepas tydens die Slag van Bannockburn (1314), die Slag van Crecy (1346), die Slag van Aljubarrota (1385), die Slag van Sempach (1386), die [[Slag van Agincourt]] (1415), die Slag van Grandson (1476) en in die veldslae van die Hussitiese Oorloë (1419–34). {{sfn|Rogers|1999|p=142}} As gevolg hiervan het die ruitery minder belangrik geword en adellikes meer algemeen op hul voete geveg. {{sfn|Del Negro|2007|p=7}} {{sfn|Rogers|1999|p=142}} Die relatief lae koste van militêre leërs het selfs klein state (soos die Middeleeuse Switserland) in staat gestel om militêre leërs op die been te bring, en het beteken dat plaaslike rebellies meer waarskynlik militêre sukses sou behaal. {{sfn|Rogers|1999|p=144}} ===In Vlaamse kultuur en politiek=== Belangstelling in die Middeleeuse geskiedenis het gedurende die 19de eeu in België sy opwagting gemaak, tesame met die opkoms van die [[Romantiek]] in die kuns en letterkunde. {{sfn|Tollebeek|2011|p=117}} Volgens die historikus Jo Tollebeek is dit spoedig verbind met nasionalistiese ideale, omdat die Middeleeue " 'n tydperk was wat gekoppel kon word aan die belangrikste kontemporêre strewes" van romantiese nasionalisme. {{sfn|Tollebeek|2011|p=117}} [[Lêer:Nicaise de Keyser02.jpg|duimnael|Nicaise de Keyser se [[Romantiek|romantiese]] uitbeelding van die stryd was waarskynlik die inspirasie vir [[Hendrik Conscience]] se beroemde boek ''De leeuw van Vlaanderen'' uit 1838 ]] Te midde van hierdie herlewing het die Slag van die Goue Spore die onderwerp geword van 'n "uitgebreide kultus" in Vlaandere in die [[19de eeu|19de]] en [[20ste eeu|20ste]] eeu. {{sfn|Tollebeek|2011|p=118}} Na Belgiese onafhanklikheid in [[1830]] is die Vlaamse oorwinning geïnterpreteer as 'n simbool van volkstrots. Die geveg is in 1836 geskilder deur 'n vooraanstaande skilder van die [[Romantiek]], Nicaise de Keyser. {{sfn| Tollebeek|2011|p=117}} Die bekende [[skrywer]] [[Hendrik Conscience]] is waarskynlik geïnspireer deur die skildery, en het dit gebruik as die middelpunt van sy klassieke roman uit 1838 getiteld ''De leeuw van Vlaanderen'' (Alternatiewe spelling: ''De leeuw van Vlaenderen''), wat die gebeure vir die eerste keer onder die aandag van die leserspubliek gebring het. {{sfn|Tollebeek|2011|p=118}} Dit was in 1895 die inspirasie vir 'n gravure deur James Ensor. 'n Monument (die Groeninge Monument) en boog (Groeningepoort) is ook tussen 1906 en 1908 op die terrein van die geveg opgerig. Aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] is die slag deur [[Albert I van België|Koning Albert I]] in herinnering gebring ten einde dapperheid onder die Vlaamse soldate aan te wakker. In [[1914]] is die Belgiese oorwinning teen die Duitse ruitery tydens die Slag van Halen gedoop as die "Slag van die Silwer Helms", ter navolging van die Goue Spore. Die herdenking daarvan, op 11 Julie, het 'n belangrike jaarlikse Vlaamse viering geword. In [[1973]] is die datum geformaliseer as die amptelike vakansiedag van die Vlaamse Gemeenskap. Namate die Slag van die Goue Spore 'n belangrike deel van die Vlaamse identiteit geword het, het dit al hoe belangriker geword binne die [[Vlaamse Beweging]]. Die stryd word gesien as 'n "mylpaal" in die historiese stryd om Vlaamse nasionale bevryding en as 'n simbool van weerstand teen vreemde heerskappy. Vlaamse nasionaliste het gedigte en liedjies oor die stryd geskryf en die leiers daarvan gevier. {{sfn|Tollebeek|2011|p=118}} == Sien ook == * [[Feesdag van Vlaandere]] ==Verwysings== {{Verwysings|20em}} == Literatuur == * Henri Moke, ''[https://books.google.be/books?id=PlpbAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false Mémoire sur la bataille de Courtrai, dite aussi de Groeninghe et des éperons]'' (= ''Mémoires de l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique'', nr. 26), 1851 *Frantz Funck-Brentano, [https://www.persee.fr/doc/mesav_0398-3587_1893_num_10_1_1074 Mémoire sur la Bataille de Courtrai (1302, 11 juillet) et les chroniqueurs qui en ont traite pour servir à l'historiographie du règne de Philippe le Bel], in: ''Mémoires de l'Académie des inscriptions et belles-lettres, savants étrangers'', vol. X-1, 1893, p.&nbsp;234-326 * Victor Fris, ''De slag bij Kortrijk'', 1902 * Jan Frans Verbruggen, ''De slag der Gulden Sporen. Bijdrage tot de geschiedenis van Vlaanderens vrijheidsoorlog, 1297-1305'', 1952, 340 p. * Johan Tollebeek en Tom Verschaffel, "Guldensporenslag", in: ''Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging'', vol. II, 1998, p.&nbsp;1382-1386 *Véronique Lambert, [https://biblio.ugent.be/publication/8613646/file/8614672.pdf De Guldensporenslag van fait-divers tot ankerpunt van de Vlaamse identiteit (1302-1838). De natievormende functionaliteit van historiografische mythen]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{pdf}}, in: ''Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden'', 2000, nr. 3 p.&nbsp;365-391 * Jan Frans Verbruggen en Rolf Falter, ''1302. Opstand in Vlaanderen'', 2001, {{ISBN|9020944126}} * Raoul Van Caenegem (red.), ''1302. Feiten en mythen van de Guldensporenslag'', 2002, {{ISBN|9061535166}} * Paul Trio e.a. (reds.), ''Omtrent 1302'', 2002, {{ISBN|9058672085}} *Martin de Bruijn en Charlotte Broer, ''Volc te voet. Gevolgen van de Guldensporenslag voor de opkomst van de burgerij in de Noordelijke Nederlanden'' (= ''Volkscultuur'', nr. 14), 2002, {{ISBN|9071840530}} *Claire Billen e.a., ''1302 herbekeken. Verslagboek van het colloquium 'Franstalige historici over de Guldensporenslag''', 2003, {{ISBN|9075368178}} * P.C.M. Hoppenbrouwers, [http://www.bmgn-lchr.nl/articles/10.18352/bmgn-lchr.6016/galley/6070/download/ 1302-2002. De Guldensporenslag en zijn nagalm in de moderne tijd] {{pdf}}, in: ''Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden'', 2004, p.&nbsp;153-173 *Xavier Hélary, ''Courtrai. 11 juillet 1302'', 2012, {{ISBN|2847347313}} ==Eksterne skakels== {{Commons category|Battle of the Golden Spurs}} * [http://www.liebaart.org/gulden_e.htm Liebaart.org] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goue Spore, Slag van die}} [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Vlaandere]] 7ypzbd827djp7vvfafp0kmx09e630fd 0 370319 2891453 2768169 2026-04-07T16:41:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891453 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = Harige perdepram | image = | taxon =Zanthoxylum humile | authority = (E.A.Bruce) P.G.Waterman, (1975) | synonyms = * ''Fagara humilis'' <small>E.A.Bruce</small> }} Die '''harige perdepram''' (''Zanthoxylum humile'') is 'n boom wat [[inheems]] is in [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Mosambiek]] en [[Zimbabwe]]. Die boom se FSA-nommer is 255.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3350-3 REDLIST Sanbi] * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:775780-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zanthoxylum|humile]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 8sme50lmd09qe6cefd44vvg303p2cxs 0 370404 2891139 2382308 2026-04-07T12:36:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891139 wikitext text/x-wiki Die '''Johann Rissikbrug''' is ‘n brug in die middestad van [[Johannesburg]]. Hierdie brug in Rissikstraat verbind die middestad met die noordelike voorstede. Dit is in 1952 geopen en vernoem na [[Johann Rissik]]. [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Johannesburg]] 80nf1pgwnivxpgpnbocn5w51d3mk1b1 0 370539 2891225 2707275 2026-04-07T13:32:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891225 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Herman Melville | beeld = Herman Melville by Joseph O Eaton.jpg | beeldonderskrif = Herman Melville, 1870. Olieverfskildery deur Joseph Oriel Eaton. | geboortenaam = Herman Melvill | geboortedatum = {{geboortedatum|1819|8|1|}} | geboorteplek = New York Stad, [[Verenigde State]]. | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1891|09|28|1819|8|1|}} | sterfplek = New York Stad, Verenigde State | resting_place = Woodlawn Cemetery<br />[[New York Stad|New York]], Verenigde State | huweliksmaat = {{marriage|Elizabeth Knapp Shaw (1822–1906)|1847}} | kinders = {{Plainlist| * Malcolm (1849–1867) * Stanwix (1851–1886) * Elizabeth (1853–1908) * Frances (1855–1938)}} | beroep = Romansier, [[kortverhaal]]skrywer, onderwyser, matroos, dosent, digter, doeaneinspekteur<!-- | genres = [[Travel literature|Travelogue]], [[captivity narrative]], [[nautical fiction]], [[gothic fiction|gothic romanticism]], [[allegory]], [[tall tale]]--> | handtekening = Herman Melville signature.svg }} '''Herman Melville''' (oorspronklik Melvill) (gebore op [[1 Augustus]] [[1819]], [[New York Stad]] - [[28 September]] [[1891]], New York Stad) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[roman]]skrywer, [[skrywer]] van [[kortverhaal|kortverhale]] en [[digter]] wat veral bekend is om sy romans van die seë, waaronder sy meesterstuk, ''[[Moby-Dick]]; or, The Whale'' uit [[1851]]. == Erfenis en jeug == Melville se jeugervarings was waarskynlik van deurslaggewende belang in die vorming van die konflik wat onderliggend was aan sy artistieke visie. Hy was die derde kind van Allan en Maria Gansevoort Melvill. Die gesin sou uiteindelik uitbrei tot vier seuns en vier dogters. Sy voorouers was [[Skotte|Skotse]] en [[Nederlanders|Nederlandse]] setlaars, en het leidende rolle gespeel in die [[Amerikaanse Vryheidsoorlog|Amerikaanse Rewolusie]] en in die sterk mededingende kommersiële en politieke lewe van die nuwe land. Een grootvader, majoor Thomas Melvill, was in [[1773]] 'n lid van die [[Boston Teeparty]] en daarna 'n invoerder in New York. Die ander grootvader, genl. Peter Gansevoort, was 'n vriend van James Fenimore Cooper, en bekend vir sy leidende rol in die verdediging van Fort Stanwix in New York teen die [[Groot Brittanje|Britte]]. In 1826 skryf Allan Melvill van sy seun dat hy "ietwat traag van begrip was. . . met 'n ingetoë en innemende geaardheid.” In dieselfde jaar het skarlakenkoors die seun met verswakte sig gelaat, maar hy het nogtans Male High School bygewoon. Toe die familie se invoersaak in [[1830]] in duie stort, keer die gesin terug na Albany, waar Herman vlugtig Albany Academy bywoon. Allan Melvill sterf in 1832 en laat sy gesin in ‘n wanhopige posisie. Die oudste seun, Gansevoort, het gevolglik verantwoordelikheid vir die gesin aanvaar en sy vader se vilt- en pelsbedryf oorgeneem. Herman het na twee jaar by hom aangesluit as bankklerk en 'n paar maande op die plaas van sy oom, Thomas Melvill, in Pittsfield, Massachusetts, gewerk. Omtrent hierdie tyd het Herman se deel van die familie die spelling van hul van verander. Alhoewel hul finansiële posisie onseker was, het Herman in 1835 Albany Classical School bygewoon en 'n aktiewe lid van die plaaslike debatsvereniging geword. 'n Pos as onderwyser in Pittsfield het hom egter ongelukkig gelaat, en na drie maande het hy teruggekeer na Albany. == Swerftogte en reise == Die jong Melville het reeds begin skryf, maar die oorblywende deel van sy jeug het 'n soeke na vastigheid geword. 'n Vergelykbare strewe op geestelike gebied sou baie van sy skryfwerk kenmerk. Die oorsaak van sy swerftogte was die bankrotskap van Gansevoort in 1837 en die gevolglike verhuising van die gesin na nabygeleë Lansingburgh (later Troy). In 'n laaste poging om 'n ortodokse beroep te beoefen, studeer Herman landmeetkunde aan die Lansingburgh Academy om homself toe te rus vir die Erie Canal-projek. Toe die werk nie realiseer nie, reël Gansevoort dat Herman in [[Junie]] [[1839]] as kajuitjong op 'n handelskip genaamd die "St. Lawrence" vanaf [[New York Stad|New York]] na [[Liverpool]] uitvaar. Met Melville se terugkeer was sy gesin egter steeds afhanklik van die goedgesindheid en liefdadigheid van familielede. Na 'n uitmergelende soektog na werk het hy 'n kort rukkie klas gegee in 'n skool wat gesluit het sonder om hom te besoldig. Sy oom Thomas, wat Pittsfield vir [[Illinois]] verlaat het, kon hom blykbaar ook nie van hulp wees toe die jong man hom na die weste gevolg het nie. In Januarie 1841 het Melville van New Bedford, Massachusetts op 'n reis na die Suidsee op die walvisboot "Acushnet" uitgevaar. In Junie 1842 het die "Acushnet" in die Marquesas-eilande in die huidige [[Frans-Polinesië]] geanker. Melville se avonture aldaar, wat ietwat geromantiseer is, het die onderwerp geword van sy eerste roman, ''Typee'' (1846). In Julie het Melville en ‘n vriend gedros, en volgens ''Typee'' was hulle vir omtrent vier maande gevangenisse van die kannibalistiese Typee-mense. In der waarheid is hy reeds in Augustus geregistreer as deel van die bemanning van die Australiese walvisboot "Lucy Ann". Nieteenstaande sy losse omgang met feitelikheid, bly ''Typee'' ‘n weerspieëling van, en getrou aan, die impak van die ervaring op Melville se verbeelding. Ten spyte van die duidelike gevare, het Melville die eksotiese vallei van die Typees voorgestel as ‘n idilliese herberg, teenoor ‘n strydlustige en aggressiewe samelewing. Alhoewel Melville geregtig was op die 120ste deel van die walvisboot se inkomste, was die reis nie produktief nie. Hy het deelgeneem aan ‘n muitery wat hom en andere in 'n [[Tahiti]]ese tronk laat beland het, waaruit hy sonder veel moeite kon ontsnap. Melville het sy tweede boek, getiteld ''Omoo'' (1847), op die gebeure gebaseer. Die boek is lighartig, en beeld die muitery uit as ietwat van ‘n klug. Dit beskryf Melville se reise deur die eilande, vergesel van "Long Ghost", die skip se voormalige skeepsdokter, wat 'n droster geword het. Die sorgvrye bestaan dien as bevestiging van Melville se bitterheid teenoor die koloniale- en veral sendelingowerheid se vernedering en ontmensliking van die inheemse Tahitiese mense. Hierdie reise het in werklikheid minder as ‘n maand in beslag geneem. In November het hy as [[harpoen]]ier aangesluit by sy laaste [[walvis]]boot, die "Charles & Henry," wat uitgevaar het vanuit [[Nantucket]], Massachusetts. Ses maande later het hy van die skip afgeklim by Lahaina in die [[Hawaiï]]ese-eilande. Hy kon daarin slaag om homself vir meer as drie maande te onderhou; waarna hy in Agustus 1843 aangesluit het as ‘n seeman op die [[fregat]] "United States," waarna hy eers weer in Oktober 1844 in Boston voet aan wal gesit het. == Die jare van roem == Melville het hierna aangesluit by sy familie -wie se vooruitsigte aansienlik verbeter het. Gansevoort, wat as sekretaris by die Amerikaanse ambassade in [[Londen]] aangestel is na die oorwinning van [[James K. Polk]] tydens die presidensiële verkiesing in [[1844]], het bekend geword as 'n vernuftige politikus. Melville, wat aangemoedig is deur sy familie se entoesiastiese ontvangs van sy verhale van die Suidseë, het die verhale nougeset neergeskryf. Melville se jare van roem sou spoedig volg. ''Typee'' het onmiddellik entoesiasme, woede en verontwaardiging ontlok; 'n jaar later het ''Omoo'' dieselfde reaksie ontlok. Gansevoort, wat beswyk het aan ‘n breinkwaal, het nooit sy broer se loopbaan sien posvat en floreer nie, maar die ontvalling het Melville daargestel as die hoof van die familie en meer vasbeslote as ooit gemaak om dié verantwoordelikheid gestand te doen deur middel van sy skryfwerk. ‘n Verdere verantwoordelikheid het ontstaan deur sy huwelik in Augustus 1847 met Alizabeth Shaw, die dogter van die hoofregter van [[Massachusetts]]. Hy was onsuksesvol met ‘n aansoek om ‘n pos in die Tesourie-departement van die VSA, wat die eerste sou wees van verskeie onsuksesvolle pogings om ‘n regeringspos te bekom. In 1847 het Melville met ‘n derde boek getiteld ''Mardi'' (1849) begin en ‘n gereelde bydraer van resensies en ander stukke geword. Vir sy literêre kennisse in New York Stad was hy die verpersoonliking van sy eie boeke — "met sy sigaar en sy Spaanse oë," soos een skrywer hom beskryf het. Melville was gebelgd oor hierdie ietwat neerbuigende stereotipering. In haar herinneringe het sy vrou hom in 'n gans ander ander lig gestel-skrywende in ‘n bitter koue kamer in winter sonder enige hitte. Hy het sy uitgewer versoek om hom nie as "die skrywer van Typee en Omoo te bemark nie," aangesien sy derde boek heeltemal anders daar sou uitsien. Toe dit verskyn het, het die publiek sowel as kritici die wilde, allegoriese fantasieë en mengsel van style onverstaanbaar gevind. Die begin soos een van sy Polinesiese avonture, maar spoedig raak die held betrokke in ‘n soektog na die geheimsinnige "Yillah", welke simboliese soektog in angs en mislukking eindig. Melville het sy teleurstelling met die boek se ontvangs egter verbloem, en spoedig verdere werke, getiteld onderskeidelik ''Redburn'', (1849) en ''White-Jacket'' (1850) in sy gebruiklike styl geskryf. In Oktober 1849 het Melville na Engeland geseil om sy Londense uitgewer se twyfel oor ''White-Jacket'' aan te spreek. Hy het besoek afgelê aan kontinentale Europa en ‘n dagboek byderhand bygehou. Hy het in Februarie [[1850]] weer in Amerika gearriveer. Die kritici het ''White-Jacket'' aanneemlik gevind. Die werk se kragtige kritiek van die [[Amerikaanse Vloot]] het ondersteuning ontvang uit politieke geledere. Beide romans, ten spyte daarvan dat dit in 'n mate Melville se styl in ''Typee'' laat herleef het, beskik oor passasies van diepliggende melancholie; dit is nie dieselfde Melivlle van die vroeëre werke nie. Hy was op daardie tydstip besig om [[Shakespeare]] te lees met "eyes which are as tender as young sparrows," met besondere fokus op die somber passasies uit ''Measure for Measure'' en ''Koning Lear''. Die werke het simpatieke reaksies by Melville veroorsaak, en as teenwig gedien teen die [[Transendentalisme|transendentale]] dogmas van [[Ralph Waldo Emerson]], wie se algemene optimisme oor menslike goedheid hy aangehoor het tydens dié se lesings. [[Nathaniel Hawthorne]] se ''Scarlett Letter'' het ‘n vars, inspirerende en verbeeldingryke invloed verskaf. Die roman ondersoek die beginsel van goed en kwaad in die mens op 'n diepgaande wyse; Melville het die boek in die lente van [[1850]] gelees. Melville het daardie somer ‘n plaas aangekoop naby Hawthorne se tuiste by Pittsfield, wat hy "Arrowhead" gedoop het. Die twee het gevolglik besonders geheg aan mekaar geraak. Melville het sy uitgewers belowe dat hy teen die herfs van [[1850]] sy roman getiteld ''The Whale'', later bekend as slegs ''Moby Dick'', sou lewer. Sy versuim om dit te lewer is nie veroorsaak deur sy verpligtinge op die plaas nie, maar deur sy ondersoeke in die onverwagte deure wat oopgemaak is deur Hawthorne. Hulle verhouding het Melville se kreatiewe energieë aangevul. Hy het die vriendskap"an infinite fraternity of feeling" genoem. Vir Hawthorne was so 'n diepte van gevoel, wat onophoudelik en vryelik verklaar is, onvanpas. Die twee se paaie het geleidelik geskei. Hulle het die laaste keer, byna as vreemdelinge, in [[1856]] ontmoet toe Melville besoek afgelê het aan [[Liverpool]], waar Hawthorne verbonde was aan die Amerikaanse konsulaat. ''Moby Dick'' is in Oktober [[1851]] in Londen, en 'n maand later in die VSA, gepubliseer. Dit het nóg roem, nóg beloning aan die skrywer besorg. Die basiese verhaal daarvan is relatief eenvoudig. Kaptein Ahab agtervolg op naarstiglike wyse die wit walvis, bekend as "Moby Dick", wat uiteindelik Kaptein Ahab se dood meebring. Op die vlak is dit 'n intense, manjifieke en oorspronklike beskrywing van die walvisjagbedryf. In die verdraaide grandiositeit van Kaptein Ahab en in die prag, vrees en onsteltenis van die vaart van die "Pequod", dramatiseer Melville egter sy eie diepgaande vrae: die dubbelsinnige nederlae en seges van die menslike gees en die gees se vermenging van kreatiewe en moorddadige behoeftes. Melville het in sy private beproewings algemeen geldende [[metafoor|metafore]] gevind. Melville het in toenemende mate ‘n kluisenaarsbestaan gevoer, sodat van sy vriende bevrees was oor sy geestesgesondheid. Melville het dadelik begin werk aan ''Pierre'' (1852). Dit is 'n baie persoonlike werk, en onthul die droewige mitologie van sy private lewe, gegiet in terme van 'n verhaal van 'n kunstenaar wat vervreem is van die samelewing. Hierin kan die vernederende reaksies op die armoede wat hy as kind deurgemaak het gesien word, asook die skynheiligheid wat hy bespeur het in sy vader se bewerings van suiwerheid en getrouheid. Hy was versot op sy moeder en het haar verafgod; tog het hy gevind dat die spiritualiteit van haar liefde geskend en versaak is deur seksuele liefde. Die roman, 'n nouliks gesluierde [[allegorie]] van Melville se eie donker verbeelding, is geanker in hierdie verhoudinge. Ook die werk was 'n kritiese en finansiële ramp. Melville moes ondervind dat sy loopbaan op die leeftyf van slegs 33 jaar daarmee heen was. Hy was naby breekpunt. Na 'n brand in [[1853]] by die kantore van sy uitgewers waartydens die meeste van sy boeke vernietig is, het Melville besluit om te volhard met sy skryfwerk. ''Israel Potter'', wat voor Melville se kennismaking met Hawthorne en sy werk bekendgestel is, is in [[1855]] gepubliseer. Die beskeie sukses daarvan, en die helderheid van styl en skynbare eenvoud van die onderwerp, dui nie daarop dat Melville besluit het om van koers te verander en volgens die leserspubliek se smaak te skryf nie. Sy bydraes tot Putnam's Monthly Magazine - Bartleby the Scrivener (1853), ''The Encantadas'' (1854) en ''Benito Cereno'' (1855) - weerspieël die wanhoop en die minagting vir menslike skynheiligheid en materialisme wat toenemend van hom besit geneem het. In 1856 vertrek Melville op 'n toer deur Europa en die Levant om sy gemoed te versterk. Die kragtigste gedeeltes van die dagboek wat hy bygehou het, is in harmonie met ''The Confidence-Man'' (1857), 'n wanhopige satire op 'n Amerika wat deur die armoedige drome van kommersialisme bederf is. Dit was die laaste van sy romans wat in sy leeftyd gepubliseer is. Drie Amerikaanse lesingtoere is gevolg deur sy laaste seereis in [[1860]], toe hy aangesluit het by sy broer Thomas, kaptein van die "Meteor", vir 'n reis na [[Cape Horn]]. Hy het egter reeds in San Francisco afgeklim. == Die jare van onttrekking == Melville het die roman vir die [[poësie]] laat vaar, maar die vooruitsigte vir publikasie was nie gunstig nie. Met twee seuns en dogters om te onderhou, het Melville die regering se beskerming gevra. 'n Konsulêre pos wat hy in 1861 voor aansoek gedoen het is vir iemand anders gegee. Met die uitbreek van die burgeroorlog het hy hom as vrywilliger aangebied vir die vloot, maar hy is weer verwerp. Hy het klaarblyklik teruggekeer na die onsekerheid van sy jeug, maar 'n erflating van sy skoonpa het verligting gebring en "Arrowhead", wat toenemend 'n las was, is verkoop. Teen die einde van 1863 het die gesin in New York Stad gewoon. Die oorlog was baie in sy gedagtes en het die onderwerp van sy eerste versbundel, ''Battle-Pieces and Aspects of the War'' (1866) gegee, wat privaat gepubliseer is. Vier maande nadat dit verskyn het, het 'n aanstelling as 'n doeane-inspekteur in New York uiteindelik aan hom 'n veilige inkomste besorg. Ondanks sy swak gesondheid het Melville begin met 'n patroon om in die aande, naweke en vakansies te skryf. In 1867 het sy seun Malcolm homself geskiet. Die jurie het bevind dat dit 'n ongeluk was, hoewel dit geblyk het dat hy die aand voor sy dood in 'n woordewisseling met sy vader betrokke was. Sy tweede seun, Stanwix, wat in 1869 see toe is, is in 1886 in 'n hospitaal in San Francisco oorlede na 'n lang siekbed. Gedurende hierdie smart, en gedurende sy 19 jaar in die doeanehuis, is Melville se kreatiewe pas op verstaanbaarbare wyse vertraag. Sy tweede bundel verse, ''John Marr, and Other Sailors; With Some Sea-Pieces'', verskyn in [[1888]] en is weer privaat uitgegee. Hy was op daardie stadium reeds drie jaar met pensioen, bygestaan deur die geldelike hulp van vriende en familielede. Sy laaste versbundel was getiteld ''Timoleon'' (1891). Sy terugkeer tot prosa het sy laaste werk, die roman ''Billy Budd'', wat tot 1924 ongepubliseer gebly het, voortgebring. Vyf maande later sterf Melville. Sy lewe was nie gelukkig nie, en ook nie volgens materiële standaarde suksesvol nie. Teen die einde van die 1840's was hy een van die mees gevierde Amerikaanse skrywers, maar sy dood het maar 'n enkele doodsberig voortgebring. In die interne spanning wat hom in konflik met sy era plaas, lê 'n vreemde 20ste-eeuse bewustheid van die bedrieglikheid van die realiteit en van die onstabiliteit van persoonlike identiteit. Tog het sy werke nooit die werklikheid uit die oog verloor nie. Sy simbole het gegroei uit sulke sigbare feite, wat intens aanwesig gemaak is, soos die sterwende walvisse en die hout waarvan die skip "Pequod" gemaak is in ''Moby Dick''. Melville het doelgerig voortgegaan en sy visie tot aan die einde aangeteken. Na jare se verwaarlosing het moderne kritici egter sy reputasie bevestig as een van die grootste Amerikaanse skrywers van alle tye.<ref>"Melville, Herman." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> == Belangrikste werke == === Romans === * Typee: A Peep at Polynesian Life (1846) * Omoo: A Narrative of Adventures in the South Seas (1847) * Mardi and a Voyage Thither (1849), ‘n politiese en filosofiese allegorie * Redburn, His First Voyage (1849) * White-Jacket; or, The World in a Man-of-War (1850) * [[Moby-Dick|Moby Dick; of, The Whale]] (1851. Ook onder die titel ''Moby Dick; or, The White Whale'' in sommige latere 19de eeuse uitgawes) * Pierre; of The Ambiguities (1852) * Israel Potter: His Fifty Years of Exile, (1855), ‘n historiese roman oor die [[Amerikaanse Vryheidsoorlog]] * The Confidence-Man: His Masquerade (1857), a satiriese allegorie * Billy Budd, Foretopman, ‘n kort roman geskryf in 1888–91 en gevind na Melville se afsterwe. Dit is aanvanklik gepubliseer in Billy Budd, and Other Prose Pieces (1924). === Ander verhale, sketse en joernale === * The Piazza Tales (1856), sluit “The Piazza,” “Bartleby the Scrivener,” “Benito Cereno,” “The Encantadas, of, Enchanted Isles,” en “The Lightning-Rod Man” in * The Apple-Tree Table and Other Sketches (1922), bevat 10 sketse wat aanvanklik gepubliseer is in tydskrifjoernale, 1850–56 * Journal up the Straits, October 1, 1856–May 5, 1857 (1935) * Journal of Melville's Voyage in the Clipper Ship * Meteor (1929). === Poësie === * Battle-Pieces and Aspects of the War (1866) * Clarel: A Poem and Pilgrimage in the Holy Land (1876) * John Marr, and Other Sailors * With Some Sea-Pieces (1888) * Timoleon (1891), ‘n versameling. Gedigte wat na Melville se dood gepubliseer is, is ingesluit in latere bundels en [[bloemlesing]]s. == Bykomende leeswerk == ;Studies van die skrywer se lewe en werk * Edward H. Rosenberry, Melville (1979), ‘n inleidende oorsig * Edwin H. Miller, Melville (1975), ‘n sielkundige biografie * Raymond M. Weaver, Herman Melville, Mariner and Mystic (1921, heruitgereik in 1968), dit is van belang aangesien dit die eerste biografie oor Melville was * Lewis Mumford, Herman Melville, hersiene uitgawe, (1963), ‘n bietjie verouderd, maar nogtans ‘n sensitiewe waardering van die skrywer * Newton Arvin, Herman Melville (1950, heruitgegee in 1976), ‘n kritiese biografie * Leon Howard, Herman Melville: A Biography (1951, heruitgegee in 1967), ‘n volledige feitelike relaas van Melville se lewe * Jay Leyda, The Melville Log: A Documentary Life of Herman Melville, 1819–1891, 2 vol. (1951, heruitgegee in 1969), ‘n fassinerende versameling dokumente, fotos en briewe * William H. Gilman, Melville's Early Life and Redburn (1951, heruitgegee in 1972), ‘n deeglike relaas van Melville se jeug en die verhoudinge tussen feit en fiksie in Redburn*;Tyrus Hillway, Herman Melville, hersiene uitgawe (1979), ‘n beknopte en kernagtige biografie ;; Literêre kritiek * William E. Sedgwick, Herman Melville: The Tragedy of Mind (1944, heruitgegee in 1972), een van die beste studies van Melville se idees soos hulle voorkom in sy romans * A.R. Humphreys, Melville (1962), ‘n uitstekende inleidende studie * Kerry McSweeney, Moby-Dick: Ishmael's Mighty Book (1986), ‘n kernagtige en beknopte maar insigryke en leesbare analise van sleutelaspekte van die werk en die plek daarvan tussen Melville se ander werke. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Melville, Herman}} [[Kategorie:Geboortes in 1819]] [[Kategorie:Sterftes in 1891]] [[Kategorie:Amerikaanse digters]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] o7ie99qnx0nsr7vx632d0nqts91zksa 0 370846 2891191 2866731 2026-04-07T12:57:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891191 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Meyerbrug''' (oorspronklik Meijerbrug) oorspan die [[Klein Olifantsrivier]] by [[Middelburg, Mpumalanga]]. Die brug van gekapte klip is op die pad na [[Stoffberg]], [[Roossenekal]] en [[Steelpoort]]. Op 16 Oktober 1895 het die Uitvoerende Raad van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] met hul besluit nr. 698 toestemming gegee vir die bou van die brug en in 1896 het die Italiaanse bou-aannemer Celso Giri die projek uitgevoer. Weens die homogene sandsteenkleur van die klip was dit destyds een van die mooiste boogbrûe in Suider-Afrika. Alhoewel die brug in ‘n goeie toestand is, voldoen dit reeds al jare lank nie meer aan die moderne verkeersvereistes nie en is ‘n moderne brug langsaan gebou. Dit is genoem na Isaac Johannes Meijer, die lid vir Middelburg in die Tweede Voksraad van die ZAR. ‘n Buitengewone pad- en brugbouprojek is tussen 1887 en 1898 onder leiding van [[Sytze Wierda]] in die ZAR onderneem. 21 groot padbrûe is in die periode ontwerp en gebou om die kontak tussen Pretoria en die platteland te verbeter. Die Meyerbrug is in 1968 tot monument verklaar. ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn op versoek van die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] gve38c2wvsxacvqzyuxrazsc4b1xmnq 0 372332 2891284 2693234 2026-04-07T14:50:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891284 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kruger Bridge over the Vaal River. Opened by President Paul Kruger in 1891. Standerton. 04.JPG|duimnael|regs|Die Krugerbrug oor die [[Vaalrivier|Vaal]] in [[Standerton]] is reeds in 1891 ingewei. <!--'n Nuwe en groter brug is sedertdien langsaan opgerig.--> 'n Verdere Krugerbrug is in 1898 oor die [[Bivanerivier|Pivaanrivier]] naby [[Paulpietersburg]] opgerig.]] Die '''Paul Krugerbrug''' (beter bekend as '''Begin der Lijnbrug''') is ‘n brug oor die [[Vaalrivier]] op ‘n voorheen belangrike roete tussen [[Lydenburg]] en [[KwaZulu-Natal]]. Die brug is by 26° 46′ 13″ suid en 29° 55′ 23″ oos. Dit is 10½ km noord van [[Amersfoort, Mpumalanga|Amersfoort]] op die pad suidwaarts van [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] na Amersfoort en [[Volksrust]] en net oos van die [[N11 (Suid-Afrika)|N11-hoofroete]]. [[Sytze Wierda]], die staatsargitek van die [[ZAR]], was meer ten gunste daarvan om brûe te bou van plaaslike klip as om moderne brûe van staal uit die buiteland in te voer. In 1898 was daar dus reeds 5 sulke klipbrûe in die land in gebruik. Op 5 Junie 1896 het die Uitvoerende Raad van die ZAR aan Wierda opdrag gegee om hierdie brug te ontwerp en te laat oprig. Dit is in 1896-97 deur die bou-aannemer Johannes van Waart gebou uit sandsteen uit die Vaalrivier. Met die lengte van 124m was dit op daardie tydstip die langste klipboogbrug in die land. Dit bestaan uit 10 boë van 9,14 m elk en het ‘n breedte van 6,74 m. Kommandant-generaal [[Piet Joubert]] en mev. Tobias Smuts het die brug op 12 April 1898 as die Paul Krugerbrug ingewy. Aangesien die brug naby die beginpunt van die destydse grenslyn tussen die ZAR en [[Swaziland]] geleë was, het dit in die volksmond die naam van die Begin der Lijnbrug gekry. Die brug is op 23 Desember 1955 tot monument verklaar. ==Bibliografie== *artefacts.co.za {{coord|26|46|13|S|29|55|23|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} <!-- {{coord|26|57|35|S|29|14|36|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} Standerton se Krugerbrug--> [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] stzmw3ykxv0q1vnmd3hnxrssursfru1 0 372383 2891297 2389536 2026-04-07T14:54:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891297 wikitext text/x-wiki Die '''Pondolandbrug''' gaan by [[Port St. Johns]] oor die [[Umzimvuburivier]]. Die brug is op die [[R61 (Suid-Afrika)|R61-provinsiale roete]], net noordwes van die dorp Port St. Johns, ‘n 3km stroomop van die riviermond, 52m bo seespieël en by die koördinate 31° 35′ 40″ suid en 29° 31′ 38″ oos. In 1953 het die brug die Camerondale-pont vervang en dus ononderbroke motorvervoer tussen die suidelike deel van [[KwaZulu-Natal]], [[Pondoland]] en die hele [[Transkei]] moontlik gemaak. Dit het die ekonomie van ‘n voorheen afgeleë gebied in Suid-Afrika ten goede gekom. Nadat die brug in 1977 weggespoel het, is dit die die vroeë 1980’s herstel. Naby die brug is ‘n gedenkteken aan [[Dick King]]. Hy is in 1842 hier verby. == Bronne == * https://mapcarta.com/14274848 * https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/eastern-cape/item/1667-umzimvubu-pass.html {{Normdata}} [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 1f5ftxesapj404u99xjiys11y5sls47 0 372413 2891171 2392664 2026-04-07T12:48:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891171 wikitext text/x-wiki Die '''Koningin Elizabeth-brug''' is ‘n brug oor die spoorlyn in die middestad van [[Johannesburg]]. Sauerstraat (M27) en Simmondsstraat sluit aan die suidekant van die brug bymekaar aan, gaan dan saam oor die brug by 26° 11′ 51.36″ suid en 28° 2′ 15″ oos en sluit dan aan by Berthastraat (die noordelike verlenging van die [[Nelson Mandelabrug]]) wat na [[Braamfontein]] lei. Die brug is 200 m lank en het twee rybane in elke rigting. Verkeer noordwaarts kom uit Sauerstraat en verkeer suidwaarts gaan met Simmondsstraat. Tot in die vroeë 1950’s was in die middestad van Johannesburg geen padbrûe oor die spoorlyn wes van die stasie nie. Toegang tot die noordelike stadsgebied was met ‘n duikweg by Braamfontein. Die aanleg van die [[Van Riebeeckbrug]] en die [[Johann Rissikbrug]] en veral die koningin Elizabethbrug in 1955 het die duikweg vervang. Verskeie ander brûe in die wêreld is ook na koningin [[Elizabeth II]] vernoem: *Koningin Elizabethbrug, wes van Windsor in [[Engeland]] *Koningin Elizabeth II-brug, [[Belfast]], [[Ierland]] *Koningin Elizabeth II-brug, [[Newcastle-upon-Tyne]], Engeland *Koningin Elizabeth II-brug, [[Britse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Johannesburg]] [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 1hzv40h0u9ii2iz1p3dhc88th29kkec 0 372419 2891505 2883048 2026-04-07T20:04:33Z BurgertB 2401 2891505 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hinduism percentage by country.png|duimnael|260px|Lande met Hindoes.]] [[Lêer:Hinduism Expansion in Asia.svg|duimnael|260px|Historiese verspreiding van Hindoeïsme van Indië na [[Suidoos-Asië]].]] '''Hindoeïsme''' is die grootste [[godsdiens]] in [[Indië]], [[Nepal]] en [[Mauritius]], asook van ongeveer ’n halfmiljoen mense van Indiese oorsprong in [[Suid-Afrika]]. Dit word ook as ’n [[dharma]], of lewenswyse, beskou. Dit is die derde grootste godsdiens in die wêreld, met meer as 1,25&nbsp;miljard aanhangers, of 15-16% van die wêreldbevolking, wat as [[Hindoe]]s bekend is. Die woord "Hindoe" is ’n term wat net buite die groep vir hulle gebruik word,{{sfn|Siemens|Roodt |2009|p=546}}{{sfn|Leaf|2014|p=36}} en hoewel Hindoeïsme al die oudste godsdiens in die wêreld genoem is, beskou baie beoefenaars van die godsdiens dit as ''Sanatana Dharma'' ([[Sanskrit]]: सनातन धर्म, "die Ewige weg") – dit verwys na die idee dat sy oorsprong buite die [[menslike geskiedenis]] gevind kan word, soos in die Hindoegeskrifte onthul word.{{sfn|Knott|1998|pp=3, 5}}{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Bowker|2000}}{{sfn|Harvey|2001|p=xiii}} Nog ’n term is ''Vaidika dharma'',{{sfn|Sharma|Sharma|2004|pp=1–2}}{{sfn|Klostermaier|2014|p=2}}{{sfn|Klostermaier|2007b|p=7}}<ref name="Sharma1985a">{{Cite journal|last=Sharma|first=A|year=1985|title=Did the Hindus have a name for their own religion?|url=https://josa-publications.sydney.edu.au/chronological-index-1960-2002/|journal=The Journal of the Oriental Society of Australia|volume=17|issue=1|pages=94–98 [95]|access-date=29 April 2021|archive-date= 4 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304042137/https://josa-publications.sydney.edu.au/chronological-index-1960-2002/|url-status=dead}}</ref> "die dharma van die [[Veda]]s", hoewel dit minder gepas is.<ref name=SmithBK1998>{{cite journal |last=Smith |first=Brian K. |title=Questioning Authority: Constructions and Deconstructions of Hinduism |journal=International Journal of Hindu Studies |volume=2 |issue=3 |pages=313–339 |year=1998 |doi=10.1007/s11407-998-0001-9 |jstor=20106612 |s2cid=144929213}}</ref> Hindoeïsme is ’n uiteenlopende stelsel van gedagtes wat gekenmerk word deur ’n reeks [[Filosofie|filosofieë]] en gedeelde begrippe, rituele, [[kosmologie]]se stelsels, pelgrimsterreine en gedeelde teksbronne wat onder meer [[teologie]], [[metafisika]], [[Hindoemitologie|mitologie]], Vediese [[yajna]], [[joga]], rituele en tempelbouwerk insluit.{{sfn|Michaels|2004}} Prominente temas in Hindoeïsme sluit in die vier [[purushartha]]s, die vier doele van die die lewe: [[dharma]] (etiek/pligte), [[artha]] (sukses/werk), [[kama]] (begeertes/passies) en [[moksha]] (bevryding/vryheid van die siklus van dood en [[reïnkarnasie|hergeboorte]]/verlossing),<ref name="Bilimoria 2007 p. 103">{{harvnb|Bilimoria|2007}}; sien ook {{harvnb|Koller|1968}}.</ref>{{sfn|Flood|1997|p=11}} sowel as [[karma]] (aksie, bedoeling en gevolge) en [[samsara]] (die siklus van dood en hergeboorte).{{sfn|Klostermaier|2007|pp=46–52, 76–77}}{{sfn|Brodd|2003}} Hindoeïsme skryf ewige pligte voor, onder meer eerlikheid, weerhouding daarvan om ander lewende wesens seer te maak, geduld, selfbeheersing, deugsaamheid en deernis.<ref>{{Cite book |last1=Dharma |first1=Samanya |title=History of Dharmasastra |last2=Kane |first2=P. V. |volume=2 |pages=4–5}} Sien ook {{harvnb|Widgery|1930}}</ref> Hindoepraktye sluit in rituele soos [[puja]] (aanbidding) en ritmiese voordrag, [[meditasie]] ([[dhyana]]), sanskara ([[deurgangsrite]]s), jaarlikse feeste en per geleentheid pelgrimstogte. Sommige Hindoes laat hulle sosiale lewe en materiële besittings agter in ruil vir ’n lewe in ’n [[klooster]] om moksha te bereik.<ref name="ellinger70">{{Cite book |last=Ellinger |first=Herbert |url=https://books.google.com/books?id=pk3iAwAAQBAJ |title=Hinduism |publisher=Bloomsbury Academic |year=1996 |isbn=978-1-56338-161-4 |pages=69–70}}</ref> Hindoegeskrifte word geklassifiseer as dié wat gehoor is en dié wat onthou word. Die belangrikstes is die [[Veda]]s, [[Upanishad]]s, [[Purana]]s, [[Mahabharata]]s, Ramayanas en Agamas.{{sfn|Klostermaier|2007|pp=46–52, 76–77}}<ref>{{Cite book|last=Zaehner|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=eWuezQEACAAJ|title=Hindu Scriptures|publisher=Penguin Random House|year=1992|isbn=978-0-679-41078-2|pages=1–7}}</ref> Die vier grootste denominasies van Hindoeïsme is tans [[Vaishnavisme]], [[Shaivisme]], [[Shaktisme]] en [[Smartisme]].{{sfn|Lipner|2009|pp=377, 398}} Bronne van gesag en ewige waarhede in die Hindoegeskrifte speel ’n belangrike rol, maar daar is ook ’n sterk Hindoetradisie om gesag te bevraagteken ten einde ’n groter begrip van dié waarhede te ontdek en die tradisie verder te ontwikkel.<ref name="frazierintrop2">{{Cite book |last=Frazier |first=Jessica |url=https://archive.org/details/continuumcompani00fraz |title=The Continuum companion to Hindu studies |date=2011 |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-9966-0 |location=London |pages=[https://archive.org/details/continuumcompani00fraz/page/n15 1]–15 |url-access=limited}}</ref> Buiten dat dit die oorheersende godsdiens in Indië, Nepal en Mauritius is, is daar ook aansienlike Hindoegemeenskappe in [[Suidoos-Asië]], insluitende in [[Bali]] in [[Indonesië]],<ref>{{Cite web |title=Peringatan |url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/page/warning |website=sp2010.bps.go.id}}</ref> die [[Karibiese See]]gebied, [[Noord-Amerika]], [[Europa]], [[Oseanië]] en [[Afrika]].<ref>{{Cite book |last=Vertovec |first=Steven |url=https://books.google.com/books?id=FRVTAQAAQBAJ |title=The Hindu Diaspora: Comparative Patterns |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-36705-2 |pages=1–4, 7–8, 63–64, 87–88, 141–143}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 December 2012|title=Hindus|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209012719/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|archive-date=9 Februarie 2020|access-date=14 Februarie 2015|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}<br />{{Cite web|date=18 Desember 2012|title=Table: Religious Composition by Country, in Numbers (2010)|url=http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201224548/http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|archive-date=1 Februarie 2013|access-date=14 Februarie 2015|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Dit is naas die [[Islam]] die vinnigs groeiende godsdiens in die wêreld.<ref>{{Cite web|last=Burke|first=Daniel|title=The fastest growing religion in the world is ...|url=https://www.cnn.com/2015/04/02/living/pew-study-religion/index.html|access-date=2021-03-04|website=CNN Religion}}</ref><ref>{{Cite web|last=Wormald|first=Benjamin|date=2015-04-02|title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050|url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/|access-date=2021-03-04|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|language=en-US}}</ref> ==Etimologie== [[Beeld:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|’n Balinese Hindoegesin ná puja in die Bratantempel in [[Bali]], [[Indonesië]].]] Die woord "Hindoe" is afgelei van die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese]]{{sfn|Flood|2008|p=3}}/[[Sanskrit]]-wortel{{sfn|Flood|1996|p=6}} ''sindhu''.{{sfn|Flood|1996|p=6}}{{sfn|Parpola|2015|loc="Chapter 1"}} Die [[Irannese tale|Proto-Irannese]] klankverandering van ''*s'' na ''h'' het tussen omstreeks 850 en 600&nbsp;v.C. plaasgevind, volgens die professor in Indologie Asko Parpola.<ref>{{harvp|Parpola|2015|loc=”Chapter 9”}}: "In Iranian languages, Proto-Iranian *s became h before a following vowel at a relatively late period, perhaps around 850–600 BCE."</ref> Die gebruik van die term "Hindoeïsme" om ’n versameling praktyke en geloofsoortuigings te beskryf is ’n redelik onlangse ontwikkeling: Dit is in 1816-'17 die eerste keer deur die godsdienshervormer radja Ram Mohun Roy gebruik.{{sfn|Singh|2008|p=433}} Omstreeks 1830 is dit gebruik deur [[Indië]]rs wat Britse [[kolonialisme]] teengestaan het en hulleself wou onderskei van ander godsdiensgroepe.{{sfn|Singh|2008|p=433}}{{sfn|Doniger|2014|p=5}}{{sfn|Parpola|2015|p=1}} Die woord "Hindoe" is veel ouer en was vermoedelik die naam wat gebruik is vir die [[Indus]]rivier in die noordwestelike deel van die [[Indiese subkontinent]].{{sfn|Singh|2008|p=433}}{{sfn|Flood|1996|p=6}} (Die Indo-Ariese woord ''sindhu'' beteken "rivier" of "oseaan".){{sfn|Flood|2008|p=3}} Dit word dikwels in die ''[[Rigveda]]'' gebruik. Volgens die Britse geleerde Gavin Flood is die term die eerste keer gebruik as ’n [[Persië|Persiese]] naam vir die mense wat oorkant die Indus (Sanskrit: ''Sindhu'') gewoon het,{{sfn|Flood|1996|p=6}} meer spesifiek in die inskripsie uit die 6de eeu&nbsp;v.C. van [[Darius I van Persië|Darius I]] (550-486&nbsp;v.C.).{{sfn|Sharma|2002}} Dit was dus ’n [[geografie]]se aanduiding en nie ’n godsdiensterm nie.{{sfn|Flood|1996|p=6}} Onder die vroegste verwysings na "Hindoe" met betrekking tot godsdiens is dalk in die 7de-eeuse [[Chinees|Chinese]] geskrif ''Rekord van die Westelike streke'' deur [[Xuanzang]]{{sfn|Sharma|2002}} en die 14de-eeuse Persiese geskrif ''Futuhu's-salatin'' deur 'Abd al-Malik Isami. Die [[Arabies]]e term ''al-Hind'' verwys ook na die mense wat oorkant die Indus woon.{{sfn|Thapar|1993|p=77}} Dié term kom van die pre-Islamitiese Persiese term ''Hindū'', wat na alle Indiërs verwys. Teen die 13de eeu is ''Hindustan'' gebruik as ’n gewilde alternatiewe naam vir [[Indië]], wat beteken die "land van Hindoes".{{sfn|Thompson Platts|1884}} Die term "Hindoe" is later soms in Sanskritgeskrifte van tussen die 15de en 18de eeu gebruik om ’n onderskeid te tref tussen Hindoes en [[Moslems]], wat ''Yavanas'' ("buitelanders) of ''Mlecchas'' ("barbare") genoem is.<ref>{{Cite journal |last=O'Conell |first=Joseph T. |year=1973 |title=The Word 'Hindu' in Gauḍīya Vaiṣṇava Texts |volume=93 |pages=340–344 |journal=Journal of the American Oriental Society |issue=3 |doi=10.2307/599467 |jstor=599467}}</ref> Europese handelaars en koloniste het die term eers teen die einde van die 18de eeu begin gebruik om te verwys na aanhangers van Indiese godsdienste. ==Definisies== Hindoeïsme sluit uiteenlopende idees oor [[spiritualiteit]] en tradisies in, maar het geen ekklesiastiese orde, onbetwiste godsdiensowerhede, beheerliggaam, profete of heilige boek nie – Hindoes kan kies of hulle [[Politeïsme|politeïsties]], [[Panteïsme|panteïsties]], [[Panenteïsme|panenteïsties]], [[Pandeïsme|pandeïsties]], [[Henoteïsme|henoteïsties]], [[Monoteïsme|monoteïsties]], [[Monisme|monisties]], [[Agnostisisme|agnosties]], [[Ateïsme|ateïsties]] of [[Humanisme|humanisties]] wil wees.<ref name=Lipner2009p8>{{harvnb|Lipner|2009|p=8}}</ref><ref>{{Cite book |title=Encyclopedia of Violence, Peace and Conflict |publisher=Academic Press |year=2008 |isbn=978-0-12-369503-1 |editor-last=Kurtz |editor-first=Lester}}</ref><ref>MK Gandhi, ''[http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf The Essence of Hinduism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724045756/http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf |date=24 Julie 2015 }}</ref> Volgens Doniger is die "idees oor al die belangrike kwessies van geloof en leefstyl – vegetarisme, niegeweld, ’n geloof in hergeboorte, selfs kaste – ’n onderwerp van debat, nie [[dogma]] nie".{{sfn|Doniger|2014|p=3}} Vanweë die groot reeks tradisies en idees wat deur die term "Hindoeïsme" gedek word, is dit moeilik om ’n omvattende definisie saam te stel.{{sfn|Flood|1996|p=6}} Die godsdiens "daag ons begeerte uit om dit te definieer en kategoriseer".{{sfn|Knott|1998|p=117}} Dit is al beskryf as ’n godsdiens, ’n godsdienstradisie, ’n stel godsdienstige sienings en ’n "lewenswyse".{{sfn|Sharma|2003|pp=12–13}} Uit ’n Westerse [[Leksikografie|leksikale]] standpunt word na Hindoeïsme as ’n godsdiens verwys, nes na ander gelowe. In Indië word die term "dharma" verkies, wat ’n breër betekenis het as die Westerse woord "godsdiens". Die studie van Indië en sy kulture en godsdienste, asook die term "Hindoeïsme", is gevorm deur die belange van kolonialisme en deur die Westerse begrip van godsdiens.{{sfn|Sweetman|2004}}{{sfn|King|1999}} Sedert die 1990's is dié invloede die onderwerp van debat onder geleerdes{{sfn|Sweetman|2004}} en onder kritici van Westerse sienings oor Indië.{{sfn|Nussbaum|2009}} ===Sienings oor strominge=== [[Beeld:Aum Om navy blue circle coral.svg|thumb|links|200px|Die [[om]], ’n gestileerde letter van die [[Devanagari]]-skrif, word in Hindoeïsme as ’n godsdienssimbool gebruik.]] Hindoeïsme, soos wat dit algemeen bekend is, kan in ’n paar groot strominge verdeel word. Van die historiese verdeling in ses hooffilosofieë is twee skole, [[Vedanta]] en [[Yoga]], tans die prominentste.<ref name="Matthew Clarke 2011 28">{{Cite book |last=Clarke |first=Matthew |url=https://books.google.com/books?id=DIvHQc0-rwgC&pg=PA28 |title=Development and Religion: Theology and Practice |publisher=Edward Elgar Publishing |year=2011 |isbn=978-0-85793-073-6 |page=28 |access-date=11 Februarie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174115/https://books.google.com/books?id=DIvHQc0-rwgC&pg=PA28 |url-status=live }}</ref> As dit volgens hoofgode verdeel word, is die vier moderne strominge [[Vaishnavisme]] (Vishnu), [[Shaivisme]] (Shiva), [[Shaktisme]] (Devi) en [[Smartisme]] (vyf gode wat as gelykes behandel word).{{sfn|Nath|2001|p=31}}{{sfn|Flood|1996|pp=113, 154}} Hindoeïsme aanvaar talle goddelike wesens: Baie Hindoes beskou hulle as aspekte of manifestasies van ’n enkele, onpersoonlike absolute realiteit van God; ander Hindoes glo ’n spesifieke godheid verteenwoordig die oppergod en die ander is laer manifestasies van dié oppergod.{{sfn|Flood|1996|p=14}} Ander kenmerke is die erkenning van [[Atman (Hindoeïsme)|atman]] (die siel, self), [[reïnkarnasie]] van die atman en karma, en ’n geloof in dharma (pligte, regte, wette, waardes en die regte leefwyse). McDaniel (2007) klassifiseer Hindoeïsme in ses groot soorte en verskeie klein soorte, ten einde die uitdrukking van emosies onder Hindoes te verstaan.<ref name="junemcdaniel6">June McDaniel "Hinduism", in {{Cite book |last=Corrigan |first=John |title=The Oxford Handbook of Religion and Emotion |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-517021-4 |pages=52–53}}</ref> Volgens McDaniel is die hoofsoorte Volkshindoeïsme, geskoei op plaaslike tradisies en kultusse van plaaslike godhede, en die oudste, niegeskrewe stelsel; Vediese Hindoeïsme, wat geskoei is op die vroegste [[Veda]]s wat na die 2de millennium&nbsp;v.C. teruggespoor kan word; Vedantiese Hindoeïsme, wat gebaseer is op die filosofie van die [[Upanishad]]s, insluitende [[Advaita Vedanta]], wat klem lê op kennis en wysheid; Yoga-Hindoeïsme, wat die teks van die ''[[Yoga Sutra]]s'' volg en klem lê op selfondersoekende bewustheid; Dharmiese Hindoeïsme of "daaglike moraliteit", wat volgens McDaniel in sekere boeke gestereotipeer word as die "enigste vorm van die Hindoegodsdiens met ’n geloof in karma, koeie en kaste"; en [[#Bhakti|bhakti]] of gewyde Hindoeïsme, waar intense emosies uitvoerig geïnkorporeer word in die navolging van die spirituele.<ref name="junemcdaniel6" /> Michaels onderskei tussen drie Hindoegodsdienste en vier vorme van Hindoegodsdienstigheid.{{sfn|Michaels|2004|p=21}} Die drie godsdienste is "Brahmanies-Sanskritiese Hindoeïsme", "volks- en stamgodsdienste" en "gestigte godsdienste".{{sfn|Michaels|2004|p=22}} Die vier vorme van godsdienstigheid is die klassieke "karma-marga", jnana-marga, bhakti-marga en "heroïsme", met sy wortels in militaristiese tradisies. Dié tradisies sluit in Ramaïsme (die aanbidding van [[Rama]], ’n held uit die epiese letterkunde; daar word geglo hy is ’n reïnkarnasie van Vishnu),<ref>{{Cite web|title=Definition of RAMAISM|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ramaism|access-date=2020-10-28|website=www.merriam-webster.com|language=en|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174144/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ramaism|url-status=live}}</ref> sowel as dele van politieke Hindoeïsme.{{sfn|Michaels|2004|p=23}} "Heroïsme" word ook ''virya-marga'' genoem.{{sfn|Michaels|2004|p=24}} Volgens Michaels behoort die meeste Hindoes tot een van die "gestigte godsdienste", soos Vaishnavisme en Shaivisme wat op verlossing fokus en dikwels minder klem lê op [[Brahmaan]]se (priesterlike) gesag.{{sfn|Michaels|2004|pp=21–22}} Hy sê onder die "gestigte godsdienste" is [[Boeddhisme]], [[Djainisme]] en [[Sikhisme]] wat nou aparte godsdienste is; [[Sinkretisme|sinkretiese]] bewegings; en verskeie "ghoeroeïsmes" en neogodsdienstige bewegings.{{sfn|Michaels|2004|pp=22–23}} ===Hindoe-sienings=== Hindoes se geloofsoortuigings is uitgebreid en uiteenlopend en daarom word dikwels na Hindoeïsme as ’n "familie godsdienste" verwys eerder as een godsdiens.<ref>{{Cite web |title=Hinduism |url=https://www.history.com/topics/religion/hinduism |access-date=2020-04-23 |website=History |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174138/https://www.history.com/topics/religion/hinduism |url-status=live }}</ref> In dié groep godsdienste is daar verskillende teologieë, praktyke en heilige geskrifte.<ref>{{Cite web |title=Basics of Hinduism |publisher=Kauai's Hindu Monastery |url=https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/ |access-date=2020-04-23 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174156/https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/ |url-status=live }}</ref> Die godsbegrip in Hindoeïsme is kompleks en teenstrydig. In een opsig word [[Brahma]] as 'n panteïstiese god beskou wat in alle dinge en mense teenwoordig is, en in 'n ander opsig as 'n transendente, persoonlike god. Die Hindoeïste het 'n sterk leerstelling oor reïnkarnasie. Hulle glo dat die menslike siel dikwels in ander liggame op aarde gebore word. Die liggaam word oud en sterf, maar die siel word weer in 'n nuwe liggaam gebore om sodoende sy ontwikkeling na hoër vlakke van goddelikheid voort te sit. 'n Beter [[karma]] word deur goeie werke en geregtigheid ([[dharma]]) opgebou. Uiteindelik sal die siklus van nuwe geboortes verbreek word wanneer die siel met die universele god saamsmelt. Vroeër of later sal dit met elke mens gebeur – niemand gaan verlore nie. Vir die onkundiges en dwalendes sal dit net langer neem om dié toestand te bereik. 'n Persoon met 'n slegte karma, wat deur negatiewe en selfsugtige dade gekenmerk word, sal in sy volgende lewensiklus gestraf word deur 'n minderwaardiger en moeiliker lewe te lei. Iemand met 'n goeie karma sal voorspoed, aansien en seëninge ervaar. ====''Sanatana Dharma''==== Vir sy aanhangers is Hindoeïsme ’n tradisionele leefwyse.<ref>{{Cite book |last=Insoll |first=Timothy |url=https://books.google.com/books?id=QNxnYjYRuOMC&pg=PA35 |title=Archaeology and world religion |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-22155-9 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174124/https://books.google.com/books?id=QNxnYjYRuOMC&pg=PA35 |url-status=live }}</ref> Baie beoefenaars verwys na die "ortodokse" vorm daarvan as ''Sanatana Dharma'', die "ewige wet" of "ewige weg".<ref>{{harvnb|Bowker|2000}}; {{harvnb|Harvey|2001|p=xiii}}</ref>{{sfn|Vivekjivandas|2010|p=1}} Hindoes meen Hindoeïsme is duisende jare oud. Die tydlyn van gebeure in die antieke Indiese geskiedenis voorsien ’n chronologie van gebeure in verband met Hindoeïsme wat lank voor 3000&nbsp;v.C. begin. Die Sanskrit-woord "dharma" het ’n veel breër betekenis as "godsdiens" en is nie gelyk daaraan nie. Alle aspekte van ’n Hindoe se lewe – die verkryging van rykdom (artha), die vervulling van wense (kama) en die verkryging van bevryding (moksha) is deel van dharma.{{sfn|Knott|1998|p=111}}<ref>{{Cite journal |last=Hacker |first=Paul |title=Dharma in Hinduism |journal=Journal of Indian Philosophy |year=2006 |volume=34 |issue=5 |pages=479–496 |doi=10.1007/s10781-006-9002-4|s2cid=170922678 }}</ref> Volgens die [[Encyclopædia Britannica]] het ''Sanatana Dharma'' histories verwys na die "ewige" pligte wat godsdienstig in Hindoeïsme verorden word, soos eerlikheid, die weerhouding daarvan om ander lewende wesens seer te maak, reinheid, selfbeheersing, deugsaamheid, deernis, ensovoorts. Dié pligte geld ongeag ’n Hindoe se klas, kaste of sekte en hulle staan in teenstelling met ''svadharma'', ’n mens se "eie plig" in ooreenstemming met jou klas of kaste (''varna'') en lewenstadium (''purushartha'').<ref name="EB-sanatana dharma">{{Cite encyclopedia |title=Sanatana dharma {{!}} Hinduism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/665848/sanatana-dharma |access-date=17 November 2016}}</ref> In onlangse jare is die term deur Hindoe-leiers, hervormers en nasionaliste gebruik om na Hindoeïsme te verwys. ''Sanatana dharma'' het ’n [[sinoniem]] geword vir die "ewige" waarheid en leringe van Hindoeïsme, wat bo geskiedenis verhewe en "onveranderlik, ondeelbaar en uiteindelik niesektaries is".<ref name="EB-sanatana dharma"/> Volgens ander geleerdes soos Kim Knott en Brian Hatcher verwys ''Sanatana Dharma'' na ’n "tydlose, ewige stel waarhede", en is dit hoe Hindoes die oorsprong van hulle godsdiens beskou. Dit word gesien as dié ewige waarhede en tradisie met ’n oorsprong buite die menslike geskiedenis en wat goddelik onthul word in die Vedas – die antiekste geskrifte van die wêreld.{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Knott|1998|p=3}} Vir baie Hindoes is die Westerse term "godsdiens" in die mate waarin dit beteken "dogma en ’n instelling wat na ’n enkele stigter teruggespeur kan word", ongeskik vir hulle tradisie, sê Hatcher. Vir hulle is Hindoeïsme ’n tradisie wat na minstens die antieke Vediese era teruggespeur kan word.{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} ====''Vaidika dharma''==== Sommige verwys na Hindoeïsme as die ''Vaidika dharma''.{{sfn|Sharma|Sharma|2004|pp=1–2}} Die woord 'Vaidika' beteken "wat afgelei is van die Vedas" of "in verband met die Vedas".<ref name="MW_Vaidika dharma">{{Cite web|last=Monier-Williams|first=Monier|year=1988|title=Sanskrit English Dictionary|url=http://sanskritdictionary.com/scans/?col=1&img=mw1022.jpg|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/http://sanskritdictionary.com/scans/?col=1&img=mw1022.jpg|archive-date=29 December 2020|access-date=24 Julie 2018|website=sanskritdictionary.com}}</ref> Geleerdes het die terme Vaidika en Avaidika tradisioneel gebruik vir onderskeidelik dié wat die Vedas as ’n gesaghebbende bron van kennis beskou en dié wat dit nie doen nie, om te onderskei tussen verskeie Indiese skole van Djainisme, Boeddhisme en Charvaka. Volgens Klaus Klostermaier is die term ''Vaidika dharma'' die vroegste selfbeskrywing van Hindoeïsme.{{sfn|Klostermaier|2014|p=2}}{{sfn|Klostermaier|2007b|p=7}} Arvind Sharma meen daar is bewyse dat Hindoes dié term al teen die 4de eeu gebruik het.<ref name="Sharma1985a"/> Die term ''Vaidika dharma'' dui op ’n kode of praktyk wat "op die Vedas gebaseer is", maar dit is onduidelik wat dit presies beteken, sê Julius Lipner.{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} Dit beteken nie Hindoes heg ’n algemeen aanvaarde betekenis aan die term nie. Baie het nie afskrifte van die Vedas nie en het dit nie gelees, soos Christene met die [[Bybel]] doen en Moslems met die [[Koran]], nie. Dit beteken egter nie hulle hele lewensoriëntasie kan nie na die Vedas teruggespoor word nie.{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} Om die Vedas se gesag te aanvaar beteken dikwels bloot dat iemand homself as ’n Hindoe beskou,{{sfn|Lipner|2009|p=16}} en "die meeste Indiërs bewys vandag lippediens aan die Vedas en het geen erg aan die inhoud van die geskrifte nie".<ref>{{harvnb|Michaels|2004|p=18}}; sien ook {{harvnb|Lipner|2009|p=77}}; en {{Cite book |last=Smith |first=Brian K. |title=Sacred Texts and Authority |publisher=Wipf and Stock Publishers |year=2008 |editor-last=Neusner |editor-first=Jacob |page=101 |chapter=Hinduism}}</ref> ====Hindoe-modernisme==== [[Beeld:Swami Vivekananda-1893-09-signed.jpg|thumb|180px|Swami Vivekananda was ’n sleutelfiguur in die bekendstelling van Vedanta en Yoga in Europa en die VSA;{{sfn|Feuerstein|2002|p=600}} Hy het die gaping tussen gelowe oorbrug en Hindoeïsme ’n wêreldgodsdiens gemaak.{{sfn|Clarke|2006|p=209}}]] Sedert die 19de eeu het Indiese moderniste Hindoeïsme hervestig as ’n belangrike bate van die Indiese beskawing;{{sfn|King|1999}} hulle het dit "gereinig" van sy tantriese elemente{{sfn|Lorenzen|2002|p=33}} en die fokus op Vediese elemente vergroot. Westerse stereotipes is omgekeer, klem is op die universele aspekte gelê en moderne benaderings tot sosiale probleme is ingestel.{{sfn|King|1999}} Dié veranderings het groot byval gevind – nie net in Indië nie, maar ook in die Weste.{{sfn|King|1999}} Belangrike verteenwoordigers van "Hindoe-modernisme"{{sfn|Flood|1996|p=258}} is radja Ram Mohun Roy, [[Vivekananda]], Sarvepalli Radhakrishnan en [[Mahatma Gandhi]].{{sfn|Flood|1996|pp=256–261}} Roy is bekend as die vader van die Hindoe-renaissance.<ref name="hindu1">{{Cite book |last=Young |first=Serinity |title=Hinduism |publisher=Marshall Cavendish |year=2007 |isbn=978-0-7614-2116-0 |page=[https://archive.org/details/hinduism0000youn/page/87 87] |url=https://archive.org/details/hinduism0000youn |access-date=19 February 2015 |url-access=registration}}</ref> Hy het ’n groot invloed uitgeoefen op Swami Vivekananda (1863-1902), wat volgens Flood ’n "baie belangrike figuur was in die ontwikkeling van ’n moderne Hindoe-selfbegrip en in die formulering van ’n Westerse siening van Hindoeïsme".{{sfn|Flood|1996|p=257}} Sentraal tot Vivekananda se filosofie is die idee dat die goddelike in alle wesens bestaan, dat alle mense eenheid met dié "ingebore goddelikheid" kan bereik{{sfn|Flood|1996|p=258}} en dat liefde en sosiale harmonie bevorder sal word as mense dié goddelikheid as die kern van ander sien.{{sfn|Flood|1996|p=258}} Hy het gemeen daar is ’n wesentlike eenheid in Hindoeïsme wat ten grondslag aan die uiteenlopendheid van sy baie vorme lê.{{sfn|Flood|1996|p=258}} Volgens Flood word Vivekananda se visie van Hindoeïsme vandag "algemeen aanvaar deur die meeste Engelssprekende middelklas-Hindoes".{{sfn|Flood|1996|p=259}} Radhakrishnan het Westerse rasionalisme met Hindoeïsme probeer versoen en "Hindoeïsme voorgestel as ’n wesentlik rasionalistiese en humanistiese godsdienservaring".{{sfn|Flood|1996|p=249}} Dié "globale Hindoeïsme"{{sfn|Flood|1996|p=265}} vind wêreldwyd aanklank en reik bo nasionale grense uit",{{sfn|Flood|1996|p=265}} en volgens Flood "word dit ’n wêreldgodsdiens naas die Christendom, Islam en Boeddhisme",{{sfn|Flood|1996|p=265}} vir beide die Hindoe-[[diaspora]] en Westerlinge wat by nie-Westerse kulture en godsdienste aanklank vind.{{sfn|Flood|1996|p=265}} Dit lê klem op universele spirituele waardes soos sosiale geregtigheid, vrede en "die spirituele transformasies van humaniteit".{{sfn|Flood|1996|p=265}} Dit is aangehelp deurdat elemente van die Hindoe-kultuur na die Weste uitgevoer is, daar gewild geraak en as ’n gevolg in Indië weer gewilder geraak het.{{sfn|Flood|1996|p=267}} ====Regtelike definisie==== Die definisie van Hindoeïsme kragtens die Indiese reg is: "Die aanvaarding van die Vedas met eerbied; die erkenning van die feit dat die maniere van of middele tot verlossing uiteenlopend is; en die besef van die waarheid dat die aantal gode wat aanbid kan word groot is".<ref>{{Cite book |last1=Derrett |first1=J. |last2=Duncan |first2=M. |title=Dharmaśāstra and juridical literature |date=1973 |publisher=Harrassowitz |isbn=978-3-447-01519-6 |location=Wiesbaden |oclc=1130636}}</ref>{{sfn|Doniger|2014|p=20}} ==Belangrikste tradisies== [[Beeld:Ganesha pachayatana.jpg|thumb|200px|Vyf gode van die Smarta-tradisie: [[Ganesha]] (middel) met [[Shiva]] (links bo), [[Parvati]] (regs bo), [[Vishnu]] (links onder) en [[Surya]] (regs onder).]] Hindoeïsme het geen sentrale gesag nie en baie praktiserende Hindoes behoort nie tot enige spesifieke denominasie of tradisie nie.{{sfn|Werner|2005|pp=13, 45}} Geleerdes gebruik egter vier belangrike denominasies in studies: [[Vaishnavisme]], [[Shaivisme]], [[Shaktisme]] en [[Smartisme]].<ref name="lancenelson">{{harv |first=Lance |last=Nelson |year=2007 |c= |in1=Espín |in2=Nickoloff |pp=562–563}}</ref>{{Sfn|Flood|1996|pp=113, 134, 155–161, 167–168}} Die verskille tussen hulle behels hoofsaaklik die sentrale godheid wat aanbid word, die tradisies en die siening oor verlossing.<ref name="sskumar">SS Kumar (2010), ''Bhakti – the Yoga of Love'', LIT Verlag Münster, {{ISBN|978-3-643-50130-1}}, ble. 35–36</ref> Lipner meen Hindoes volg dikwels meer as een denominasie; hy stel die term "Hindoe-polisentrisme" voor.{{sfn|Lipner|2009|pp=371–375}} In Vaishnavisme word [[Vishnu]]<ref>Guy Beck (2006), Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity, State University of New York Press, {{ISBN|978-0-7914-6416-8}}</ref> en sy [[avatar]]s aanbid, veral [[Krishna]] en [[Rama]].{{sfn|Bryant|Ekstrand|2013|pp=15–17}} Die volgelinge van dié tradisie is gewoonlik [[Asketisme|nieasketies]], [[Monastisisme|monasties]], en geneig tot gemeenskapsgeleenthede en aanbiddingspraktyke wat geïnspireer is deur die "intiem liefdevolle, vreugdevolle, spelerige" Krishna en ander Vishnu-avatars.<ref name=sskumar/> Dit sluit in gemeenskapsdanse, die sing van [[kirtan]]s en [[bhajan]]s, met klank en musiek wat volgens sommige mense meditasie- en spirituele kragte het.{{sfn|Bryant|Ekstrand|2004|pp=38–43}} Tempelaanbidding en feeste is gewoonlik opgesmuk.<ref>{{Cite book |last1=Nettl |first1=Bruno |url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC |title=The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia : the Indian subcontinent |last2=Stone |first2=Ruth M. |last3=Porter |first3=James |last4=Rice |first4=Timothy |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-0-8240-4946-1 |pages=246–247 |access-date=21 Februarie 2016 |archive-date=11 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011163910/https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC |url-status=live }}</ref> Die Bhagavad Gita en die Ramayana, asook Vishnu-geörienteerde Puranas verskaf die teïstiese fondament daarvan.<ref>{{harv |first=Lance |last=Nelson |year=2007 |c= |in1=Espín |in2=Nickoloff |pp=1441, 376}}</ref> Filosofies is die geloofsoortuigings gewortel in die dualistiese subskole van Vedantiese Hindoeïsme.{{sfn|Bryant|Ekstrand|2013|pp=40–43}}{{sfn|Bryant|2007|pp=357–358}} In Shaivisme word op [[Shiva]] gefokus. Shaivas word meer aangetrek deur asketiese individualisme, en dit het verskeie subskole.<ref name=sskumar/> Hulle praktyke sluit in bhakti-styl gewydheid, en tog neig hulle geloofsoortuigings na niedualistiese, monistiese skole van Hindoeïsme soos Advaita en Raja Yoga.<ref name=lancenelson/>{{sfn|Bryant|Ekstrand|2004|pp=38–43}} Sommmige Shaivas aanbid in tempels, terwyl ander klem lê op [[joga]] en daarna streef om binne-in een met Shiva te wees.<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshen |url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |publisher=Penguin Books |year=2010 |isbn=978-0-14-341517-6 |page=209 |access-date=21 Februarie 2016 |archive-date=18 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418131501/https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |url-status=live }}</ref> Avatars is ongewoon en sommige Shaivas sien god as halfmanlik, halfvroulik; as ’n vermenging van die manlike en vroulike beginsels ([[Ardhanarishvara]]). Shaivisme is verwant aan Shaktisme, deurdat Shakti beskou word as die gade van Shiva.<ref name=lancenelson/> Gemeenskapsvierings sluit in feeste en deelname aan pelgrimstogte soos die [[Kumbh Mela]].<ref>James Lochtefeld (2010), ''God's Gateway: Identity and Meaning in a Hindu Pilgrimage Place'', Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-538614-1}}</ref> Shaivisme word veral beoefen in die [[Himalaja]]-streek noord van [[Kasjmir]] tot by [[Nepal]] en in Suid-Indië.<ref>Natalia Isaeva (1995), ''From Early Vedanta to Kashmir Shaivism'', State University of New York Press, {{ISBN|978-0-7914-2449-0}}, ble. 141–145</ref> Shaktisme fokus op die aanbidding van die godin [[Adi Parashakti|Shakti]] of [[Devi]] as kosmiese moeder<ref name=sskumar/> en word veral beoefen in noordoostelike en oostelike deelstate van Indië soos [[Assam]] en [[Wes-Bengale|Bengale]]. Devi word uitgebeeld as ’n sagter vorm soos [[Parvati]], die gade van Shiva; of as ’n kragtige vegtergodin soos [[Kali]] en [[Durga]]. Shakti word erken as die krag wat aan die manlike beginsel tot grondslag lê. Shaktism word ook met [[Tantra]]-praktyke verbind.<ref>{{Cite journal |last=Scaligero |first=Massimo |year=1955 |title=The Tantra and the Spirit of the West |journal=East and West |volume=5 |issue=4 |pages=291–296 |jstor=29753633}}</ref> Gemeenskapsvierings sluit in feeste, waarvan sommige optogte en die dompeling van idole in water behels.<ref>'''Geskiedenis:''' Hans Koester (1929), The Indian Religion of the Goddess Shakti, Journal of the Siam Society, Vol 23, Deel 1, ble. 1–18;<br />'''Moderne praktyke:''' June McDaniel (2010), ''Goddesses in World Culture'', Volume 1 (red.: Patricia Monaghan), {{ISBN|978-0-313-35465-6}}, Hoofstuk 2</ref> Aanbidding in Smartisme sentreer om vyf Hindoe-godhede: Shiva, Vishnu, [[Ganesha]], [[Surya]] en Parvati.{{Sfn|Flood|1996|p=113}} Die Smarta-tradisie het tydens die (vroeë) klassieke tydperk van Hindoeïsme, omstreeks die begin van die huidige era, ontstaan toe Hindoeïsme uit die wisselwerking tussen Brahmanisme en plaaslike tradisies te voorskyn gekom het.{{sfn|Hiltebeitel|2013}}{{sfn|Flood|1996}} Dié tradisie word verbind met Advaita Vedanta en beskou [[Adi Shankara]] as die stigter en hervormer van Smartisme. Die term "Smartisme" is afgelei van die Smriti-geskrifte, wat beteken "dit wat onthou word".<ref name=lancenelson/><ref name="williamsonp89">{{cite book|first=L |last=Williamson |year=2010 |title=Transcendent in America: Hindu-inspired Meditation Movements as New Religion |publisher=New York University Press |isbn=978-0814794500 |page=89}}</ref> Dié vorm van Hindoeïsme beoefen ’n filosofiese ''Jnana yoga'', die bestudering van geskrifte, nadenke en meditasie om die self se eenheid met God te verstaan.<ref name=lancenelson/><ref>{{Cite book |last=Milner |first=Murray |title=Status and Sacredness |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-508489-4 |pages=194–197}}</ref> Daar is geen [[sensus]]data beskikbaar oor die [[demografie]]se geskiedenis of neigings van die tradisies in Hindoeïsme nie.<ref>[http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ The global religious landscape: Hindus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209012719/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ |date=9 Februarie 2020 }}, Pew Research (2012)</ref> Ramings verskil oor die aantal gelowiges van die verskillende tradisies. Volgens ’n raming in 2010 deur Johnson en Grim is die Vaishnavisme-tradisie die grootste, met sowat 641&nbsp;miljoen of 67,6% van Hindoes; gevolg deur Shaivisme, met 252&nbsp;miljoen of 26,6%; Shaktisme, met 30&nbsp;miljoen of 3,2%; en ander tradisies, insluitende Neo-Hindoeïsme en Hervorming-Hindoeïsme, met 25&nbsp;miljoen of 2,6%.<ref name="johnson400">{{Cite book |last1=Johnson |first1=Todd M |url=https://books.google.com/books?id=SAzizViY30EC&q=Table+1.19 |title=The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography |last2=Grim |first2=Brian J |publisher=John Wiley & Sons |year=2013 |isbn=978-1-118-32303-8 |page=400 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209194251/https://books.google.com/books?id=SAzizViY30EC |url-status=live }}</ref> Volgens Jones en Ryan is Shaivisme egter die grootste tradisie.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=474}} ==Geloofsoortuigings== [[Beeld:Halebid3.JPG|thumb||Paneelreliëf aan ’n muur van die Hoysaleswara-tempel in [[Karnataka]] in Indië van die [[Trimurti]]: Brahma, Shiva en Vishnu.]] Prominente temas in Hindoeïstiese geloofsoortuigings sluit in (hoewel dit nie beperk is nie tot) [[dharma]] (etiek/pligte), [[samsara]] (die voortdurende siklus van geboorte, lewe, dood en hergeboorte), [[karma]] (optrede, bedoeling en gevolge), [[moksha]] (bevryding van samsara) en die verskillende [[yoga]]s (weë of praktyke).{{sfn|Brodd|2003}} ===Purusharthas (doelwitte van die lewe)=== In klassieke Hindoeïsme word vier doelwitte van die menslike lewe (Purusharthas) aanvaar: dharma, artha, kama en moksha.<ref name="Bilimoria 2007 p. 103" />{{sfn|Flood|1997|p=11}} ====Dharma (regverdigheid, etiek)==== [[Dharma]] (Sanskrit: धर्म) word beskou as die belangrikste doel van ’n mens se lewe.<ref>{{Cite book |last=Flood |first=Gavin |title=The Fruits of Our Desiring |year=1996a |isbn=978-1-896209-30-2 |editor-last=Lipner |editor-first=Julius |pages=16–21 |chapter=The meaning and context of the Purusarthas }}</ref> Die begrip omvat gedrag wat beskou word as in ooreenstemming met die orde wat die lewe en die heelal moontlik maak,<ref>[http://www.encyclopedia.com/topic/dharma.aspx#1 "Dharma"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160926234045/http://www.encyclopedia.com/topic/dharma.aspx#1 |date=26 September 2016 }}</ref> en sluit in pligte, regte, wette, gedrag, deugde en "die regte lewenswyse".<ref name="tce">{{Cite book |title=The Columbia Encyclopedia |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-7876-5015-5 |edition=6de |chapter=Dharma}}</ref> Dharma is volgens Van Buitenen<ref name="vanbuitenen">{{Cite journal |last=Van Buitenen |first=J. A. B. |date=April–July 1957 |title=Dharma and Moksa |journal=Philosophy East and West |volume=7 |issue=1/2 |pages=33–40|doi=10.2307/1396832 |jstor=1396832 }}</ref> dit wat alle lewende mense moet aanvaar en respekteer om harmonie en orde in die wêreld te handhaaf. ====Artha (lewensbestaan, rykdom) ==== [[Artha]] (Sanskrit: अर्थ) is die nastrewing van rykdom vir ’n lewensbestaan, verpligtings en ekonomiese vooruitgang. Dit sluit in die politieke lewe, diplomasie en materiële welsyn. Artha sluit dus alle lewensmiddele, bedrywighede en hulpbronne in wat ’n mens in staat stel om in die toestand te wees waarin hy wil wees wat betref rykdom, beroep en finansiële sekuriteit.{{sfn|Koller|1968}} Die behoorlike nastrewing van artha word beskou as ’n belangrike doel van die menslike lewe.{{sfn|Lochtefeld|2002a|pp=55–56}}<ref name="bruces">Bruce Sullivan (1997), ''Historical Dictionary of Hinduism'', {{ISBN|978-0-8108-3327-2}}, pp. 29–30</ref> ====Kama (sensuele plesier)==== [[Kama]] (Sanskrit, [[Pali]]: काम) beteken begeerte, wense, passie, verlange, ’n plesier van die [[Sintuig|sintuie]], die estetiese genieting van die lewe en liefde, met of sonder [[seks]]uele konnotasies.<ref>{{Cite journal |last=Macy |first=Joanna |year=1975 |title=The Dialectics of Desire |journal=Numen |volume=22 |issue=2 |pages=145–60 |doi=10.2307/3269765 |jstor=3269765}}</ref><ref name="mmwse">Monier Williams, [http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0300/mw__0304.html काम, kāma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019211540/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0300/mw__0304.html |date=19 Oktober 2017 }} ''Monier-Williams Sanskrit English Dictionary'', bl. 271</ref> In Hindoeïsme word kama beskou as ’n noodsaaklike en gesonde doel van die menslike lewe indien dit nagestreef word sonder om dharma, artha en moksha in te boet.<ref>Sien: * "The Hindu Kama Shastra Society" (1925), ''[https://archive.org/stream/kamasutraofvatsy00vatsuoft#page/8/mode/2up The Kama Sutra of Vatsyayana]'', University of Toronto Archives, pp. 8; * A. Sharma (1982), ''The Puruṣārthas: a study in Hindu axiology'', Michigan State University, {{ISBN|978-99936-24-31-8}}, pp. 9–12; * A. Sharma (1999), [https://www.jstor.org/stable/40018229 "The Puruṣārthas: An Axiological Exploration of Hinduism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201229174154/https://www.jstor.org/stable/40018229 |date=29 Desember 2020 }}, ''The Journal of Religious Ethics'', Vol. 27, No. 2 (Summer, 1999), pp. 223–256; * Chris Bartley (2001), ''Encyclopedia of Asian Philosophy'', Editor: Oliver Learman, {{ISBN|978-0-415-17281-3}}, Routledge, Artikel oor Purushartha, p. 443</ref> ====Moksha (bevryding, bevryding van samsara) ==== [[Moksha]] (Sanskrit: मोक्ष) of mukti (Sanskrit: मुक्ति) is die uiteindelike, belangrikste doel in Hindoeïsme. In ’n sin is moksha ’n begrip wat verbind word met bevryding van hartseer, lyding en samsara (die siklus van geboorte en hergeboorte). Vanweë ’n geloof in die onvernietigbaarheid van die [[siel]]<ref>{{Cite book |last=Europa Publications Staff |title=The Far East and Australasia, 2003 – Regional surveys of the world |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-85743-133-9 |url=https://books.google.com/books?id=e5Az1lGCJwQC&pg=PA39 |page=39 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174155/https://books.google.com/books?id=e5Az1lGCJwQC&pg=PA39 |url-status=live }}</ref> word die dood as onbelangrik beskou met betrekking tot die kosmiese self.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=58UZWWzqglMC |title=Hindu spirituality - Volume 25 of Documenta missionalia |publisher=Editrice Pontificia Università Gregoriana |year=1999 |isbn=978-88-7652-818-7 |page=1 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229001010/https://books.google.com/books?id=58UZWWzqglMC |url-status=live }}</ref> Die betekenis van "moksha" verskil van een denkskool tot ’n ander. Advaita Vedanta bepaal byvoorbeeld dat nadat ’n mens moksha bereik het, hy sy "siel, self" ken en dit identifiseer as een met [[Brahman]] en almal in alle opsigte.<ref name=karlpotter/><ref name="klausklost">{{Cite book|last=Klostermaier|first=Klaus|url=https://books.google.com/books?id=x6gvAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=Mok%E1%B9%A3a+and+Critical+Theory&q=Mok%E1%B9%A3a+and+Critical+Theory&hl=en|title=Philosophy East & West|date=1985|publisher=University Press of Hawaii|pages=61–71|language=en}}</ref> Die volgelinge van [[Dvaita]]-skole (dualistiese skole) identifiseer individuele "siel, self" in ’n moksha-toestand as apart van Brahman, maar oneindig naby, en glo hulle sal die ewigheid in ’n ''loka'' (hemel) deurbring nadat hulle moksha bereik het. Vir teïstiese skole van Hindoeïsme is moksha die bevryding van samsara, terwyl moksha volgens ander skole soos die monistiese skool in die huidige lewe moontlik is en ’n sielkundige begrip is.{{sfn|Deutsch|2001}}<ref name="karlpotter">Karl Potter, "Dharma and Mokṣa from a Conversational Point of View", ''Philosophy East and West'', Vol. 8, No. 1/2 (Apr.–Jul. 1958), pp. 49–63</ref> Volgens Deutsch is moksha ’n perfekte bestaanstoestand – van selfbewuswording, van vryheid en van "bewuswording van die hele heelal as die Self".{{sfn|Deutsch|2001}} Klostermaier<ref name="klausklost"/> meen moksha in hierdie skole impliseer ’n bevryding van voorheen belemmerde vermoëns, ’n verwydering van hindernisse vir ’n onbeperkte lewe wat ’n mens in staat stel om waarlik ’n persoon in die volle sin te wees; die begrip impliseer ’n ongebruikte menslike potensiaal van kreatiwiteit, meegevoel en begrip wat voorheen geblokkeer is. Moksha is meer as ’n bevryding van die lydingsiklus van geboorte en hergeboorte; die Vedantiese skool verdeel dit in twee: ''Jivanmukti'' (bevryding in hierdie lewe) en ''Videhamukti'' (bevryding ná die dood).<ref name="klausklost"/> ===Karma en samsara=== "Karma" kan letterlik vertaal word as "aksie", "werk" of "daad",<ref>{{Cite book |last=Apte |first=Vaman S |url=https://archive.org/details/studentsenglishs00apte_271 |title=The Student's English-Sanskrit Dictionary |publisher=Motilal Banarsidas |year=1997 |isbn=978-81-208-0300-8 |edition=New |location=Delhi}}</ref> en verwys ook na die Vediese teorie van "morele wet van oorsaak en gevolg".<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Huston |year=1991 |title=The World's Religions: Our Great Wisdom Traditions |location=San Francisco |publisher=Harper |isbn=978-0-06-250799-0 |page=64 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldsreligions000smit}}</ref><ref>Karl Potter (1964), "The Naturalistic Principle of Karma", ''Philosophy East and West'', Vol. 14, No. 1 (Apr. 1964), pp. 39–49</ref> Die teorie is ’n kombinasie van (1) veroorsaking (kousaliteit) wat eties kan wees of nie; (2) etisering, dat goeie of slegte dade gevolge het; en (3) hergeboorte.<ref name="wdointro">Wendy D. O'Flaherty (1980), ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'', University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, ble. xi–xxv (Inleiding) en ble. 3–37</ref> Karma verduidelik die huidige omstandighede van ’n individu aan die hand van sy of haar dade in die verlede. Dié dade en hulle gevolge kan in ’n persoon se huidige lewe wees of, volgens sommige skole, in vorige lewens.<ref name=wdointro/><ref>Karl Potter (1980), in ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'' (O'Flaherty, red.), University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, pp. 241–267</ref> Dié siklus van geboorte, lewe, dood en hergeboorte waord samsara genoem. Bevryding van samsara deur moksha verseker langdurige geluk en vrede, word geglo.{{sfn|Radhakrishnan|1996|p=254}}<ref>{{Cite book |last=Vivekananda |first=Swami |title=Jnana Yoga |publisher=Kessinger Publishing |year=2005 |isbn=978-1-4254-8288-6 |pages=301–302}} (8ste herdruk, 1993)</ref> ==Geskrifte== Die antieke geskrifte van Hindoeïsme is in [[Sanskrit]]. Hulle word in twee dele geklassifiseer: ''Shruti'' en ''Smriti''. ''Shruti'' is "nie deur ’n mens gemaak nie", maar aan die ''rishi's'' (sieners) geopenbaar en dit word beskou as van die hoogste gesag; die ''Smriti'' is mensgemaak en het sekondêre gesag.{{sfn|Muesse|2011|p=202}} Hulle is die twee belangrikste bronne van dharma – die ander twee is ''Sista Achara/Sadachara'' ("gedrag van edel mense") en ''Atma tusti'' ("wat jouself behaag"). [[Beeld:Rigveda MS2097.jpg|thumb|200px|links|Die ''Rigveda'' is die eerste van vier Vedas en een van die oudste godsdiensgeskrifte. Dié ''Rigveda''-manuskrip is in die [[Devanagari]]-skrif.]] Hindoegeskrifte is saamgestel, gememoriseer en baie eeue lank en oor geslagte heen verbaal oorgedra voordat hulle neergeskryf is.{{sfn|Flood|2003|pp=68–69}}{{sfn|Sargeant|Chapple |1984|p=3}} Wysgeers het die leerstellings oor eeue heen verfyn en uitgebrei, en geskrifte ontwikkel met epistemologiese en metafisiese teorieë van ses klassieke skole van Hindoeïsme. ''Shruti'' (letterlik "dit wat gehoor word"){{sfn|Rinehart|2004|p=68}} verwys veral na die Vedas, wat die vroegste rekord van die Hindoegeskrifte uitmaak, en word beskou as ewige waarhede wat aan die antieke wysgeers geopenbaar is.{{sfn|Flood|2008|p=4}} Daar is vier Vedas – ''Rigveda'', ''Samaveda'', ''Yajurveda'' en ''Atharvaveda''. Elk word onderverdeel in vier belangrike soorte geskrifte – die Samhitas (mantras en seënbedes), die Aranyakas (geskrifte oor rituele, seremonies, offerandes en simboliese offerandes), die Brahmanas (kommentaar op rituele, seremonies en offerandes) en die Upanishads (geskrifte wat meditasie, filosofie en spirituele kennis bespreek).{{sfn|Flood|1996|pp=35–39}}<ref>A Bhattacharya (2006), ''Hindu Dharma: Introduction to Scriptures and Theology'', {{ISBN|978-0-595-38455-6}}, ble. 8–14; George M. Williams (2003), Handbook of Hindu Mythology, Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-533261-2}}, bl. 285</ref> Die Upanishads is die fondament van Hindoefilosofie en het ’n groot invloed op uiteenlopendes tradisies gehad.<ref name=wendydoniger/><ref>{{Cite book |last=Dissanayake |first=Wiman |title=Self as Body in Asian Theory and Practice |publisher=State University of New York Press |year=1993 |isbn=978-0-7914-1080-6 |editor-last=Kasulis |editor-first=Thomas P. |page=39|display-editors=etal}}</ref><ref name=McDowell>{{Cite book |last1=McDowell |first1=Michael |title=World Religions |last2=Brown |first2=Nathan |publisher=Penguin |year=2009 |isbn=978-1-59257-846-7 |pages=208–210}}</ref> Hulle is die invloedrykste van al die Hindoegeskrifte en word beskou as tekste par excellence van Hindoeïsme – hulle sentrale idees beïnvloed steeds gedagtes en tradisies.<ref name="wendydoniger">{{harvnb|Doniger|1990|pp=2–3}}</ref><ref name=Olivelle2014p3q>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Early Upanisads |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-535242-9 |page=3}}</ref> Daar is 108 Upanishads, waarvan tussen 10 en 13 deur geleerdes beskou word as die heel belangrikstes.<ref name=Olivelle1998Introduction>{{cite book |last=Olivelle |first=Patrick |year=1998 |title=Upaniṣads |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-282292-5 |chapter=Inleiding}}</ref><ref>{{Cite book |title=Thirteen Principal Upanishads |translator-last=Hume |translator-first=Robert |url=https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n1/mode/2up}}</ref> Die merkwaardigste van die ''Smritis'' ("wat onthou word") is die epiese verhale en die [[Purana]]s. Die epiese verhale bestaan uit die Mahabharata en Ramayana. Die ''[[Bhagavad Gita]]'' ("Lied van die Heer") is ’n integrale deel van die Mahabharata en een van die gewildste heilige geskrifte in Hindoeïsme.<ref>''Sarvopaniṣado gāvo'', ens. (''Gītā Māhātmya'' 6). ''Gītā Dhyānam'', aangehaal in {{cite book |chapter=Introduction |chapter-url=https://vedabase.io/en/library/bg/introduction/ |title=Bhagavad-gītā |trans-title=As It Is |via=Bhaktivedanta VedaBase |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174201/https://vedabase.io/en/library/bg/introduction/ |url-status=live }}</ref> Die Puranas, wat van omstreeks 300&nbsp;n.C. saamgestel is,{{sfn|Lorenzen|1999|p=655}} bevat uitgebreide [[Mitologie|mitologieë]] en is sentraal in die verspreiding van algemene temas van Hindoeïsme deur lewendige vertellings. Die ''Yoga Sutras'' is ’n klassieke geskrif vir die Hindoeïstiese Yoga-tradisie, wat in die 20ste eeu opnuut gewild geword het.<ref>{{Cite book |last=Michelis |first=Elizabeth De |url=https://books.google.com/books?id=sHBBDq_Ul3sC |title=A History of Modern Yoga: Patanjali and Western Esotericism |date=2005 |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-8772-8}}</ref> Sedert die 19de eeu het Indiese moderniste die "Ariese oorsprong" van Hindoeïsme weer beklemtoon; hulle het die geloof "gesuiwer" van sy tantriese elemente{{sfn|Lorenzen|2002|p=33}} en die Vediese elemente weer uitgelig. Hindoemoderniste soos Vivekananda beskou die Vedas as die wette van die spirituele wêreld wat steeds sal bestaan al word hulle nie meer aan die wysgeers geopenbaar nie.{{sfn|Vivekananda|1987|loc=Volume I|pp=6–7}}{{sfn|Harshananda|1989}} In die tantriese tradisie verwys Agamas na gesaghebbende geskrifte oor die leringe van Shiva aan Shakti,{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=13}} terwyl Nigamas verwys na die Vedas en die leringe van Shakti aan Shiva.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=13}} In Agamiese skole is die Vedas en Agamas ewe gesaghebbend.<ref>{{Cite book |last=Dhavamony |first=Mariasusai |title=Hindu Spirituality |publisher=Gregorian University and Biblical Press |year=1999 |isbn=978-88-7652-818-7 |pages=31–34}}</ref><ref>{{Cite book |last=Smith |first=David |title=The Dance of Siva: Religion, Art and Poetry in South India |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-48234-9 |page=116}}</ref> ==Praktyke== ===Rituele=== [[Beeld:(A) Hindu wedding, Saptapadi ritual before Agni Yajna.jpg|thumb|240px|’n Bruilof is die omvattendste ritueel wat ’n Hindoe in sy lewe sal onderneem. ’n Tipiese Hindoetroue word met ’n vuurritueel (op foto) voltrek.{{sfn|Lochtefeld|2002a|p=427}}]] Die meeste Hindoes hou tuis godsdiensrituele.<ref>{{harvnb|Muesse|2011|p=[https://archive.org/details/hindutraditionsc00mues/page/216 216]}}.</ref> Dié rituele wissel aansienlik van streek tot streek, dorp tot dorp en individu tot individu. Hulle is nie verpligtend nie. Die aard en plek van die rituele is die individu se keuse. Sommige diep godsdienstige Hindoes doen daagliks rituele soos aanbidding teen dagbreek (gewoonlik by ’n gesinsaltaar) nadat hulle gebad het. Dit sluit gewoonlik die aansteek van ’n lamp en ’n offerande van kos voor die beelde van gode in, asook die opsê van godsdienstekste, die sing van bhajans (gewyde liedere), joga, meditasie, die sing-praat van mantras, ensovoorts.{{sfn|Heitzman|Worden|1996|pp=145–146}} Vediese rituele voor ’n heilige vuur (yajna) en die sing van Vediese liedere word ook op spesiale geleenthede uitgevoer, soos op ’n bruilof.<ref>{{Cite journal |last=Sharma |first=A |year=1985 |title=Marriage in the Hindu religious tradition |journal=Journal of Ecumenical Studies |volume=22 |issue=1 |pages=69–80}}</ref> Rituele by ander groot gebeure in die lewenstadium, soos ná die dood, sluit die yajna en die praat-sing van Vediese mantras in.<ref>{{Cite web |title=Hindu Marriage Act, 1955 |url=http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm |access-date=25 June 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070605133731/http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm |archive-date=5 Junie 2007}}</ref> Die woorde van die mantras is "self heilig"{{sfn|Holdrege|1996|pp=346–347}} en "omvat nie linguistiese uitings nie".{{sfn|Holdrege|1996|p=347}} Soos Klostermaier opmerk, word hulle eerder in hulle toepassing in Vediese rituele magiese klanke, "’n middel tot ’n doel".<ref>{{harvnb|Klostermaier|2007|p=55}} haal aan uit Madhav M. Deshpande (1990), [https://www.scribd.com/document/378011865/Madhav-Deshpande-Changing-Conceptions-of-the-Veda-From-Speech-Acts-to-Magical-Sounds ''Changing Conceptions of the Veda: From Speech-Acts to Magical Sounds''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801162442/https://www.scribd.com/document/378011865/Madhav-Deshpande-Changing-Conceptions-of-the-Veda-From-Speech-Acts-to-Magical-Sounds |date= 1 Augustus 2020 }}, p.4.</ref> In die Brahmaniese perspektief het die klanke hulle eie betekenis; mantras word beskou as "oerritmes van die skepping" wat dit waarna hulle verwys, voorafgegaan het.{{sfn|Holdrege|1996|p=347}} Deur hulle op te sê word die [[kosmos]] geregenereer. "Solank as wat die suiwerheid van die klanke behou word, sal die opsê van die mantras doeltreffend wees, of hulle deur mense verstaan word of nie."{{sfn|Holdrege|1996|p=347}}<ref name=Coward2008p114>{{harvnb|Coward|2008|p=114}}</ref> ===Deurgangsrites=== Groot mylpale in die lewe word in Hindoeïsme as sanskaras ([[deurgangsrite]]s) gevier.<ref name="pandey">{{Cite book |last=Pandey |first=R |title=Hindu Saṁskāras: Socio-Religious Study of the Hindu Sacraments |publisher=Motilal Banarsidass |year=1969 |isbn=978-81-208-0434-0 |edition=2nd |location=Delhi}}</ref><ref name="knipe">{{Cite book |last=Knipe |first=David |title=Vedic Voices: Intimate Narratives of a Living Andhra Tradition |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-939769-3 |page=52}}</ref> Die deurgangsrites is nie verpligtend nie en verskil grootliks van een gender, gemeenskap of streek tot die ander.<ref name=pvkanesamsk>{{Cite book |last=Kane |first=PV |title=History of Dharmasastras |publisher=Bhandarkar Oriental Research Institute |series=Part I |volume=II |pages=190–417 |chapter=Saṁskāra |chapter-url=https://archive.org/stream/historyofdharmas029210mbp#page/n248/mode/2up}}</ref> Die ''Gautama Dharmasutra'' is in die middel van die eerste millennium&nbsp;v.C. saamgestel en lys 48 sanskaras,<ref name=patrick/> terwyl die ''Gryhasutra'' en ander geskrifte wat eeue later saamgestel is, tussen 12 en 16 sanskaras noem.<ref name="pandey"/><ref name="carlolson">{{Cite book |last=Olson |first=Carl |title=The Many Colors of Hinduism: A Thematic-historical Introduction |publisher=Rutgers University Press |year=2007 |isbn=978-0-8135-4068-9 |pages=93–94}}</ref> Die lys sanskaras omvat beide uiterlike rituele, soos die viering van ’n baba se geboorte en ’n baba se naamgeeseremonie, en innerlike rites van resolusies en etiek, soos barmhartigheid en ’n positiewe houding.<ref name="patrick">{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=Dharmasutras – The Law Codes of Ancient India |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-955537-6 |pages=90–91}}</ref> Die belangrikste deurgangsrites sluit in<ref name="pvkanesamsk"/> [[swangerskap]], die rite voor die [[fetus]] begin beweeg en skop, die ooievaarstee, viering van die geboorte, naamgeeseremonie, baba se eerste uitstappie, eerste vaste kos, eerste haarsny, begin van sy skoolloopbaan, ensovoorts. Ander is die eerste skeer vir seuns en [[maandstonde]] vir meisies, ’n gradeplegtigheid, bruilof, vas, en verassing vir ’n volwassene en begrafnis vir ’n kind.<ref>{{Cite journal |last=Siqueira |first=Thomas N. |date=March 1935 |title=The Vedic Sacraments |journal=Thought |volume=9 |issue=4 |pages=598–609 |doi=10.5840/thought1935945}}</ref> ===Bhakti=== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = ’n Tuisaltaar met offerandes (links) en ’n priester in ’n tempel. | header= | beeld1 = Vishu-kani 1.JPG | width1 = 240 | onderskrif1 = | beeld2 = Kumuthavalli AvatharaAthalam.jpg | width2 = 135 | onderskrif2 = }} Bhakti verwys na aanbidding, deelneming in en liefde vir ’n god.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2009 |title=Bhakti |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/63933/bhakti |access-date=16 Junie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174330/https://www.britannica.com/topic/bhakti |url-status=live }}</ref><ref name="karen">{{Cite book |last=Pechelis |first=Karen |title=The Continuum Companion to Hindu Studies |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-0-8264-9966-0 |editor-last=Frazier |editor-first=Jessica |pages=107–121 |chapter=Bhakti Traditions |editor-last2=Flood |editor-first2=Gavin}}</ref> ''Bhakti-marga'' word beskou as een van baie moontlike paaie van spiritualiteit en ’n alternatiewe weg na moksha.<ref>{{harvnb|Lochtefeld|2002a|pp=98–100}}</ref> Die ander paaie, wat die keuse van die aanbidder is, is ''Jnana-marga'' (pad van kennis), ''Karma-marga'' (pad van werke) en ''Raja-marga'' (pad van oordenking en meditasie).<ref name="johnmartin">{{Cite book |last=Sahajananda |first=John Martin |year=2014 |title=Fully Human Fully Divine |publisher=Partridge India |isbn=978-1-4828-1955-7 |page=60}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tiwari |first=Kedar Nath |title=Comparative Religion |publisher=Motilal Banarsidass |year=2009 |isbn=978-81-208-0293-3 |page=31}}</ref> Bhakti word op verskeie maniere beoefen, van die opsê van mantras en japas (towerspreuke) tot individuele, privaat gebede by die tuisaltaar<ref>{{Cite book |last=Huyler |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=cnNcDn36VHcC |title=Meeting God: Elements of Hindu Devotion |publisher=Yale University Press |year=2002 |isbn=978-0-300-08905-9 |pages=10–11, 71}}</ref> of in ’n tempel voor ’n beeld van ’n god.<ref>{{Cite journal |last=Gonda |first=Jan |year=1963 |title=The Indian Mantra |journal=Oriens |volume=16 |pages=244–297 |doi=10.1163/18778372-01601016}}</ref>{{Sfn|Fowler|1997|pp=41–50}} Hindoetempels en tuisaltaars is belangrike elemente van aanbidding in hedendaagse teïstiese Hindoeïsme.<ref name="Foulston2012p20">{{Cite book|last=Foulston|first=Lynn|url=https://books.google.com/books?id=3N4mGlbutbgC|title=Encyclopedia of Hinduism|publisher=Routledge|year=2012|isbn=978-1-135-18978-5|editor-last=Cush|editor-first=Denise|pages=21–22, 868|display-editors=etal}}</ref> Terwyl baie mense op spesiale geleenthede ’n tempel besoek, vind die meeste daaglikse gebede plaas by ’n tuisaltaar, gewoonlik ’n deel van die huis wat heilige beelde van gode of ghoeroes bevat.<ref name="Foulston2012p20" /> ’n Vorm van daaglikse aanbidding is aarti (smeekbede), ’n ritueel waartydens ’n vlam geoffer en ’n pryslied gesing word.<ref name=":0">{{Cite book|last=Lutgendorf|first=Philip|url=https://books.google.com/books?id=fVFC2Nx-LP8C&q=hanuman's+tale|title=Hanuman's Tale: The Messages of a Divine Monkey|date=2007-01-11|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-804220-4|pages=401|language=en|access-date=29 Desember 2020|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174158/https://books.google.com/books?id=fVFC2Nx-LP8C&q=hanuman%27s+tale|url-status=live}}</ref> Voorbeelde is ''Om Jai Jagdish Hare'', ’n gebed tot Vishnu, en ''Sukhakarta Dukhaharta'', ’n gebed tot Ganesha.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/34752006|title=Ganesh, the benevolent|date=1995|publisher=Marg Publications|others=Pal, Pratapaditya., Marg Publications.|isbn=81-85026-31-9|location=Bombay|oclc=34752006|access-date=29 Desember 2020|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174126/https://www.worldcat.org/title/ganesh-the-benevolent/oclc/34752006|url-status=live}}</ref> Ander gemeenskaps- en persoonlike praktyke sluit in puja, kirtan of bhajan, waar ’n groep aanbidders gewyde liedere en verse lees of gedigte sing.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=Puja |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/topic/puja |access-date=16 Junie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174151/https://www.britannica.com/topic/puja |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=DeNapoli |first=Antoinette |title=Real Sadhus Sing to God |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-994003-5 |pages=19–24}}</ref> Terwyl die keuse van die god van die aanbidder afhang, is die gewildste tradisies Vaishnavisme, Shaivisme en Shaktisme.<ref>{{Cite book |last=Reinhart |first=Robin |title=Contemporary Hinduism: ritual, culture, and practice |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |pages=35–47}}</ref> ’n Hindoe kan verskeie gode aanbid, almal as henoteïstiese manifestasies van dieselfde hoër god, kosmiese gees en absolute spirituele begrip wat [[Brahman]] genoem word.{{sfn|Prentiss|2014}}{{sfn|Sharma|2000|pp=72–75}} Hoewel bhakti-praktyke gewild en maklik uitvoerbaar is, beoefen nie alle Hindoes dit nie.<ref>{{Cite book |last=Smart |first=Ninian |title=The Yogi and the Devotee |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-415-68499-6 |pages=52–80}}</ref> ===Feeste=== [[Beeld:Deepawali-festival.jpg|thumb|220px|Die fees van ligte, [[Divali]], word wêreldwyd gevier. In Suid-Indië word dit "Dipavali" genoem.]] [[Beeld:Hindus in Ghana celebrating Ganesh Chaturti.jpg|thumb|220px|Hindoes in [[Ghana]] vier Ganesh Chaturti.]] Hindoefeeste (Sanskrit: ''Utsava''; letterlik "om hoër te lig") is seremonies wat die individuele en sosiale lewe met dharma verweef.<ref name=sandrarobinson/><ref name="yustf">{{Cite book |last=Yust |first=Karen-Marie |title=Nurturing Child and Adolescent Spirituality |publisher=Rowman & Littlefield |year=2005 |isbn=978-0-7425-4463-5 |page=234 |chapter=Sacred Celebrations |postscript=. Sien ook hoofstuk 18.}}</ref> Hindoes vier baie feeste deur die jaar. Die datums word bepaal volgens die [[Hindoekalender]], ’n [[maansonkalender]]; baie vind plaas met óf [[volmaan]] ([[Holi]]) óf [[donkermaan]] ([[Divali]]), dikwels met seisoenswisselings.<ref name="denisecushf">{{Cite book |last=Robinson |first=Sandra |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-1267-0 |editor-last=Cush |editor-first=Denise |page=907 |display-editors=etal}}</ref> Sommige feeste word net in ’n sekere streek gevier en behels plaaslike tradisies, terwyl ’n paar soos Holi en Divali wêreldwyd plaasvind.<ref name=denisecushf/><ref>{{Cite book |last1=Foulston |first1=Lynn |title=Hindu Goddesses: Beliefs and Practices |last2=Abbott |first2=Stuart |publisher=Sussex Academic Press |year=2009 |isbn=978-1-902210-43-8 |page=155}}</ref> Op die feeste word gewoonlik gebeure in Hindoeïsme gevier, insluitende spirituele temas en die viering van aspekte van menslike verhoudings, soos die band tussen broers en susters tydens Raksha Bandhan.<ref name=yustf/><ref>{{Cite book |editor-last=Holberg |editor-first=Dale |title=Students' Britannica India |publisher=Encyclopædia Britannica (India) |year=2000 |isbn=978-0-85229-760-5 |volume=2 |page=120 |chapter=Festival calendar of India }}</ref> ’n Fees gedenk soms verskillende stories, na gelang van die Hindoedenominasie, en behels streektemas, tradisionele [[landbou]], plaaslike [[kuns]], familiebyeenkomste en puja-rituele.<ref name="sandrarobinson">{{Cite book |last=Robinson |first=Sandra |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-1267-0 |editor-last=Cush |editor-first=Denise |pages=908–912 |display-editors=etal}}</ref> ’n Paar groot streek- en wêreldwye feeste is: {{div col|colwidth=18em}} * Makar Sankranti * Pongal * Thaipusam * Vasant Panchami * Maha Shivaratri * Shigmo * Holi * Gudi Padwa * Ugadi * Bihu * Vishu * Ram Navami * Kartik Purnima * Raksha Bandhan * Krishna Janmastami * Gowri Habba * Ganesh Chaturthi * Onam * Navaratri * Dussehra * Durga Puja * Divali of Tihar or Deepawali * Chhath * Bonalu * Rath Yatra * Dashain {{div col end}} ===Pelgrimstogte=== Baie Hindoes onderneem pelgrimstogte, wat histories ’n belangrike deel van Hindoeïsme was en vandag steeds is.{{Sfn|Fuller|2004|pp=204–05}} Pelgrimsterreine word tirtha, kshetra, gopitha of mahalaya genoem.{{Sfn|Lochtefeld|2002n|pp=698–699}}{{Sfn|Jacobsen|2013|pp=4, 22, 27, 140–148, 157–158}} Die reisproses na ’n tirtha is ’n Tirtha-yatra.{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=2}} Volgens die Hindoegeskrif ''Skanda Purana'' is daar drie soorte tirtha: ''Jangam Tirtha'' is na ’n beweegbare plek van ’n [[sadhu]], [[rishi]] of [[ghoeroe]]; ''Sthawar Tirtha'' is na ’n onbeweegbare plek, soos Benaras, Haridwar, berg Kailash of heilige riviere; ''Manas Tirtha'' is na ’n geestesplek van waarheid, welsyn, geduld, meelewing, sagte spraak en die siel.<ref>{{Cite book |last1=Sharma |first1=Krishan |last2=Sinha |first2=Anil Kishore |last3=Banerjee |first3=Bijon Gopal |url=https://books.google.com/books?id=RrkUMlsu_YIC |title=Anthropological Dimensions of Pilgrimage |publisher=Northern Book Centre |year=2009 |isbn=978-81-89091-09-5 |pages=3–5}}</ref><ref>{{Cite book |last=Maw |first=Geoffrey Waring |url=https://books.google.com/books?id=IarXAAAAMAAJ |title=Pilgrims in Hindu Holy Land: Sacred Shrines of the Indian Himalayas |publisher=Sessions Book Trust |year=1997 |isbn=978-1-85072-190-1 |page=7 |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=16 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216202914/https://books.google.com/books?id=IarXAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref> [[Beeld:Simhasth2016 Ujjain Snan2.jpg|thumb|280px|links|Die [[Kumbh Mela]] in 2016 in Ujjain.]] [[Beeld:Holi Festival of Colors Utah, United States 2013.jpg|thumb|220px|[[Holi]] word in [[Utah]], [[VSA]], gevier.]] Pelgrimstogterreine word genoem in die epiese [[Mahabharata]] en die [[Purana]]s.{{Sfn|Kane|1953|p=561}}{{Sfn|Eck|2012|pp=7–9}} [[Kumbh Mela]] is ’n groot pelgrimstog op die vooraand van die sonfees Makar Sankranti. Dit word vier keer in 12 jaar op een van vier terreine gehou: Prayag Raj, by die samevloei van die riviere [[Ganges]] en [[Yamuna]]; Haridwar, naby die oorsprong van die Ganges; Ujjain, aan die rivier [[Shipra]]; en Nasik, aan die oewer van die rivier [[Godavari]].{{sfn|Eck|2013|pp=152–154}} Dit is een van die grootste massapelgrimstogte ter wêreld, met ’n geraamde 40&nbsp;miljoen tot 100&nbsp;miljoen mense wat deelneem.<ref>{{Cite web |last=Taylor |first=Alan |date=14 Januarie 2013 |title=Kumbh Mela: The Largest Gathering on Earth |url=https://www.theatlantic.com/photo/2013/01/kumbh-mela-the-largest-gathering-on-earth/100438/ |website=The Atlantic |access-date=14 November 2017 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174128/https://www.theatlantic.com/photo/2013/01/kumbh-mela-the-largest-gathering-on-earth/100438/ |url-status=live }}</ref> Op dié geleentheid word tot die [[son]] gebid en in die rivier gebad, ’n tradisie wat aan die Indiese filosoof en teoloog Adi Shankara toegeskryf word.<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshan |title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |publisher=Penguin |year=2011 |isbn=978-0-14-341517-6 |chapter=Kumbh Mela}}</ref> Sommige pelgrimstogte is deel van ’n vrata (gelofte), wat ’n Hindoe om verskeie redes kan aflê.{{Sfn|Eck|2012|pp=9–11}}{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=6}} Dit gedenk dalk ’n spesiale geleentheid, soos die geboorte van ’n kind, ’n deurgangsrite soos ’n kind se eerste haarsny, of die herstel van ’n siekte.{{Sfn|Eck|2012|p=9}}<ref>{{Cite journal |last=Bharati |first=Agehananda |year=1963 |title=Pilgrimage in the Indian Tradition |journal=History of Religions |volume=3 |issue=1 |pages=135–167 |doi=10.1086/462476|s2cid=162220544 }}</ref> Dit kan ook wees uit dankbaarheid vir gebede wat verhoor is.{{Sfn|Eck|2012|p=9}} Ander redes vir ’n tirtha kan wees om geestelike waarde daaruit te kry om na beroemde tempels te reis of in riviere soos die Ganges te bad.{{Sfn|Bhardwaj|1983|pp=3–5}}<ref>{{Cite book |last=Amazzone |first=Laura |url=https://books.google.com/books?id=PM_TNDu8NHUC |title=Goddess Durga and Sacred Female Power |publisher=Rowman & Littlefield |year=2012 |isbn=978-0-7618-5314-5 |pages=43–45}}</ref>{{sfn|Holm|Bowker|2001|pp=69–77}} Dit kan ook wees om boete te doen en berou te betoon, vir onbedoelde foute en bedoelde sondes, in die Hindoetradisie.{{Sfn|Lingat|1973|pp=98–99}}{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=4}} Die regte prosedure van ’n pelgrimstog word algemeen in Hindoegeskrifte beskryf.{{Sfn|Kane|1953|p=573}} ’n Gewilde siening is dat die reis of ’n deel daarvan te voet afgelê moet word en dat net van ’n vervoermiddel gebruik gemaak word as die pelgrimstog andersins onmoontlik sou wees.{{Sfn|Kane|1953|pp=576–577}} ==Persoon en gemeenskap== ===Varnas=== [[Beeld:12BCM11.jpg|thumb|220px|Priesters besig met ’n Kalyanam (huweliksbevestiging) van die gode in ’n tempel in Telangana, Indië. Dit word elke dag van die jaar in dié tempel uitgevoer.]] Die Hindoegemeenskap word in vier klasse, of varnas, gekategoriseer: die ''Brahmins'', Vediese onderwysers en priesters; ''Kshatriyas'', stryders en konings; ''Vaishyas'', boere en handelaars; en ''Shudras'', diensknegte en werkers.{{sfn|Sharma|2000|pp=132–180}} Die ''Bhagavad Gita'' verbind die varna met ’n individu se plig (svadharma), ingebore natuur (svabhava) en natuurlike neigings (guna).{{Sfn|Halbfass|1995|p=264}} Die ''Manusmriti'' kategoriseer die verskillende [[kaste]]s.<ref>{{Cite web |title=Manu Smriti Laws of Manu |at=1.87–1.91 |url=http://www.bergen.edu/phr/121/ManuGC.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528064608/http://www.bergen.edu/phr/121/ManuGC.pdf |archive-date=2010-05-28}}</ref> Sommige sosioloë meen beweegbaarheid en buigsaamheid binne die varnas weerspreek bewerings van sosiale diskriminasie in die kastestelsel,<ref name="Silverberg Paper">{{Harvnb|Silverberg|1969|pp=442–443}}</ref>{{sfn|Smelser|Lipset|2005}} maar ander verskil.<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Huston |url=https://archive.org/details/illustratedworld00smit_1 |title=The Illustrated World's Religions |publisher=Harper Collins |year=1994 |isbn=978-0-06-067440-3 |location=New York |chapter=Hinduism: The Stations of Life |chapter-url=https://archive.org/details/illustratedworld00smit_1 |url-access=registration}}</ref> Geleerdes debatteer oor of die sogenaamde kastestelsel deel is van Hindoeïsme weens die geskrifte of weens sosiale gebruike.{{sfn|Michaels|2004|pp=188–197}}<ref>{{Cite web |last=V |first=Jayaram |title=The Hindu Caste System |url=http://www.hinduwebsite.com/hinduism/h_caste.asp |access-date=28 November 2012 |website=Hinduwebsite}}</ref> Sommige hedendaagse kenners voel die kastestelsel is deur die Britse [[Kolonialisme|koloniale regering]] geskep.<ref>{{Cite journal |last=de Zwart |first=Frank |date=Julie 2000 |title=The Logic of Affirmative Action: Caste, Class and Quotas in India |journal=Acta Sociologica |volume=43 |issue=3 |pages=235–249 |doi=10.1177/000169930004300304 |jstor=4201209}}</ref> Geleerdes wat afstand van die wêreld gedoen het, word in Vedantiese werke beskou as "bo alle varnas verhewe". [[Monnik]]e word aanbeveel om hulle nie te bekommer oor die kaste van die gesin by wie hulle kos bedel nie. Geleerdes soos Adi Sankara bevestig dat Brahman nie net bo alle varnas verhewe is nie; die man wat met hom geïdentifiseer word, styg ook uit bo die onderskeid en beperkings van kaste.<ref>{{Cite book |last=Jhingran |first=Saral |title=Aspects of Hindu Morality |publisher=Motilal Banarsidass |year=1989 |isbn=978-81-208-0574-3 |location=Delhi |page=143 |oclc=905765957}}</ref> ===Joga=== [[Beeld:Shiva Bangalore.jpg|thumb|220px|’n Standbeeld van [[Shiva]] in ’n jogaposisie.]] Hoe ’n Hindoe ook al die doel van die lewe definieer, daar is verskeie metodes (jogas) wat deur wyse manne geleer word om dié doel te bereik. [[Joga]] is ’n Hindoedissipline wat die liggaam, gees en bewussyn oefen vir gesondheid, kalmte en spirituele insig.<ref>{{Cite book |last=Chandra |first=Suresh |title=Encyclopaedia of Hindu Gods and Goddesses |publisher=Sarup & Sons |year=1998 |isbn=978-81-7625-039-9 |edition=1st |location=New Delhi |page=178 |oclc=40479929}}</ref> Geskrifte wat aan joga gewy word, sluit in die ''Yoga Sutras'', ''Hatha Yoga Pradipika'', ''Bhagavad Gita'' en, as hulle filosofiese en historiese basis, die Upanishads. Daar is vier vorme van joga, of ''marga'' (paaie): [[Joga#Bhakti-joga|Bhakti Yoga]] (die pad van liefde en toegewydheid), [[Joga#Karma-joga|Karma Yoga]] (die pad van regte optrede), [[Joga#Klassieke joga|Raja Yoga]] (die pad van meditasie) en [[Joga#Hatha-joga|Jnana Yoga]] (die pad van wysheid).<ref name="bhaskaressentgeneral">{{Harvnb|Bhaskarananda|1994}}</ref> ’n Individu kan een of meer jogas bo die ander verkies, volgens sy geneigdheid of begrip. Die gebruik van een joga sluit nie ander uit nie. Die moderne praktyk van joga as oefening (tradisioneel "Hatha Yoga"), word deesdae bloot "joga" genoem en die verband daarvan met Hindoeïsme word soms betwis.{{sfn|Jain|2015|pages=130-157}} ===Simboliek=== [[Beeld:Shiva Nataraja, AK-MAK-187.jpg|thumb|220px|Die standbeeld van Nataraja (die god Shiva as ’n danser) wat die silkus van skepping en vernietiging uitbeeld.]] Hindoeïsme het ’n stelsel van [[Simbool|simboliek]] en [[Ikoon|ikonografie]] ontwikkel om dit wat heilig is in [[kuns]], [[argitektuur]], [[letterkunde]] en aanbidding uit te beeld. Dié simbole se betekenis kom uit geskrifte of kulturele tradisies. Die lettergreep "[[Om]]" (wat die [[Brahman]] en [[atman]] verteenwoordig) het ontwikkel om Hindoeïsme self te verteenwoordig, terwyl ander tekens soos die [[swastika]] goeie vooruitsig verteenwoordig{{Sfn| Doniger|2000|p=1041}} en [[tilaka]] (letterlik "saad") op die voorkop – wat beskou word as die ligging van die spirituele derde oog<ref>{{Cite book |last=Napier |first=A David |title=Masks, Transformation, and Paradox |publisher=University of California Press |year=1987 |isbn=978-0-520-04533-0 |pages=186–187}}</ref> – die teken is van ’n seremoniële verwelkoming, seën of ’n mens se deelname aan ’n ritueel of deurgangsrite.<ref>{{Cite book |last=Sharma |first=SD |title=Rice: Origin, Antiquity and History |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-57808-680-1 |pages=68–70}}</ref> [[Blom]]me, [[voël]]s, [[dier]]e, [[instrument]]e, simmetriese [[mandala]]tekeninge, idole en ander voorwerpe is alles deel van die Hindoeïstiese ikonografie.<ref>{{Cite book |last=Rao |first=TA Gopinath |title=Elements of Hindu iconography |publisher=Motilal Banarsidass |year=1998 |isbn=978-81-208-0878-2 |pages=1–8}}</ref><ref>{{Cite book |last=Banerjea |first=JN |title=The Development of Hindu Iconography |date=September 2004 |publisher=Kessinger |isbn=978-1-4179-5008-9 |pages=247–248, 472–508}}</ref> ===Ahimsa, vegetarisme en ander kosgebruike=== Hindoes is ten gunste van ahimsa (niegeweld) en respek teenoor alle lewende dinge omdat geglo word goddelikheid kom voor in alle wesens, insluitende [[plant]]e en diere.{{sfn|Monier-Williams|1974}} Die term "ahimsa" kom voor in die Upanishads<ref name="Radhakrishnan">{{Cite book |last=Radhakrishnan |first=S. |title=Indian Philosophy, Volume 1 |publisher=George Allen and Unwin Ltd. |year=1929 |edition=2nd |series=Muirhead library of philosophy |location=London |page=148}}</ref> en die epiese Mahabharata, en is die eerste van die vyf yamas (geloftes van selfbeheersing) in Patanjali se ''Yoga Sutras''. [[Beeld:Gosala in Guntur, India.jpg|thumb|220px|links|’n ''Goshala'', of koeiskuiling, in die stad Guntur in Indië.]] In ooreenstemming met ahimsa volg baie Hindoes ’n vegetariese dieet uit respek vir ander lewensvorme. Ramings in Indië van streng laktovegetariërs, wat nooit enige vleis, vis of eiers eet nie, wissel tussen 20% en 42%, terwyl ander minder streng vegetaries of nievegetaries is.<ref name="veg">{{Cite web |ref=none |last1=Delgado |first1=Christopher L. |last2=Narrod |first2=Claire A. |last3=Tiongco |first3=Marites |date=24 Julie 2003 |title=Growth and Concentration in India |website=Policy, Technical, and Environmental Determinants and Implications of the Scaling-Up of Livestock Production in Four Fast-Growing Developing Countries: A Synthesis |url=http://www.fao.org/3/x6170e09.htm |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174129/http://www.fao.org/3/x6170e09.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |ref=none |last=Goldammer |first=Ted |title=Passage to India |publisher=USDA Foreign Agricultural Service |url=http://www.fas.usda.gov/htp/highlights/2001/india.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619160055/http://www.fas.usda.gov/htp/highlights/2001/india.pdf |archive-date=2009-06-19 }}</ref> Dié wat wel vleis eet, verkies ’n vinnige manier om diere dood te maak omdat dit die dier se lyding verminder.<ref>{{Cite book |last1=Gregory |first1=Neville |title=Animal Welfare and Meat Production |last2=Grandin |first2=Temple |publisher=CABI |year=2007 |isbn=978-1-84593-215-2 |pages=206–208}}</ref><ref>{{Cite book |last=Das |first=Veena |title=The Oxford India companion to sociology and social anthropology |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-564582-8 |volume=1 |pages=151–152}}</ref> Sommige Hindoes vermy vleis op spesifieke feesdae en geleenthede.<ref>{{Cite book |last=Jagannathan |first=Maithily |title=South Indian Hindu Festivals and Traditions |publisher=Abhinav |year=2005 |isbn=978-81-7017-415-8 |pages=53, 69 |postscript=;}} {{cite book|first=Pyong Gap |last=Min |year=2010 |title=Preserving Ethnicity through Religion in America |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-9586-6 |page=1}}</ref> [[Bees|Koeie]] in die Hindoegemeenskap word tradisioneel beskou as versorgers en moederlike figure,{{sfn|Walker |1968|p=257}} en word vereer as ’n simbool van onselfsugtige gawe.{{sfn|Richman|1988|p=272}} Hindoes glo kos beïnvloed die liggaam, brein en gees.<ref name="Vasudha">{{Cite book |last=Narayanan |first=Vasudha |title=A Concise Introduction to World Religions |publisher=Oxford University Press |year=2007 |editor-last=Oxtoby |editor-first=Willard G. |location=New York |chapter=The Hindu Tradition |editor-last2=Segal |editor-first2=Alan F.}}</ref><ref name="Rosen">{{Cite book |last=Rosen |first=Steven |title=Essential Hinduism |publisher=Praeger Publishers |year=2006 |edition=1st |location=Westport |page=188}}</ref> Sommige Hindoegeskrifte beveel mitahara (om met matigheid te eet) aan as een van die yamas.<ref name="ckc">{{Cite book |last=Chapple |first=Christopher Key |title=The Bhagavad Gita: Twenty-fifth–Anniversary Edition |publisher=State University of New York Press |year=2009 |isbn=978-1-4384-2842-0 |pages=641–643}}</ref> Sommige Hindoes, soos dié in die Shaktisme-tradisie<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Harold F. |title=Outline of Hinduism |date=2007 |publisher=Read Books |isbn=978-1-4067-8944-7 |chapter=12}}</ref> en in streke soos [[Bali]] en [[Nepal]],{{Sfn|Fuller|2004|p=83}}<ref>{{Cite book |editor-last=Gouyon |editor-first=Anne |title=The natural guide to Bali: enjoy nature, meet the people, make a difference |first=Bumi Kita |last=Yayasan |date=30 September 2005 |publisher=Equinox Publishing (Asia) |isbn=978-979-3780-00-9 |page=51 |chapter=The Hidden Life of Bali |access-date=12 Augustus 2010 |chapter-url=http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/welcome.jsp?action=search&type=isbn&term=9793780002 |archive-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726113644/http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/welcome.jsp?action=search&type=isbn&term=9793780002 |url-status=live }}</ref> offer diere.{{Sfn|Fuller|2004|p=83|loc=”Chapter 4”}} Die geofferde dier word as rituele voedsel geëet.<ref>{{Cite book |last=Gwynne |first=Paul |title=World Religions in Practice: A Comparative Introduction |url=https://books.google.com/books?id=tdsRKc_knZoC&pg=RA5-PT75 |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-6005-9 |page=5 footnote 16}}</ref> Daarteenoor staan Vaishnava-Hindoes dit ten sterkte teen.<ref>{{Cite book |last=Olcott |first=H.S. |title=The Theosophist |url=https://books.google.com/books?id=jKBVAAAAYAAJ&pg=PA146 |publisher=Theosophical Publishing House |year=1906 |volume=XXVII |pages=146 met voetnoot}}</ref> Die praktyk van niegeweld teenoor diere word so algemeen aanvaar in Hindoeïsme dat diere-offerandes oor die algemeen baie min voorkom.<ref>{{harvnb|Nicholson|2010|p=169}}</ref> ==Instellings== ===Tempels=== {| bgcolor="#f9f9f9" style="float:right; border:1px solid grey;" |- |'''Indiese tempels''' |- | [[Beeld:Natarajartemple1.jpg|center|200px]]||[[Beeld:Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg|200px|center]] |- | [[Beeld:Besakih Bali Indonesia Pura-Besakih-02.jpg|center|200px]]||[[Beeld:New Delhi Temple.jpg|center|190px]] |- |} Hindoetempels is vol [[Simbool|simboliek]]<ref name=stellakvol1>{{harvnb|Kramrisch|1976a|pp=1–16}}</ref> en bevat alle elemente van die Hindoekosmologie. Die spits van die toring of koepel verteenwoordig [[berg Meru]] en is ’n herinnering aan die woonplek van [[Brahma]] en die middel van die spirituele [[heelal]];{{sfn|Kramrisch|1976a|pp=161–169}} die kunswerke en ikonografie simboliseer dharma, kama, artha, moksha en karma.{{sfn|Kramrisch|1976b |pp=346–357 and 423–424}}{{sfn|Klostermaier|2007a |pp=268–277}} Die uitleg, motiewe, plan en bouproses weerspieël antieke rituele, geometriese simbole en die geloofsooruigings en waardes van verskeie Hindoeïstiese skole.<ref name=stellakvol1/> Die tempels is spirituele bestemmings vir baie Hindoes (nie almal nie), sowel as landmerke vir kuns, jaarlikse feeste, deurgangsrites en gemeenskapsvierings.<ref>{{Cite journal |last=Stein |first=Burton |date=February 1960 |title=The Economic Function of a Medieval South Indian Temple |journal=The Journal of Asian Studies |volume=19 |issue=2 |pages=163–176 |doi=10.2307/2943547 |jstor=2943547}}</ref>{{sfn|Michell|1988|pp=58–65}} Hindoetempels het baie verskillende style, is op uiteenlopende plekke gebou en is die produk van verskillende boumetodes. Hulle word aangepas by verskillende gode en streekgebonde geloofsoortuigings.<ref>{{Cite book |last=Boner |first=Alice |title=Principles of Composition in Hindu Sculpture: Cave Temple Period |year=1990 |isbn=978-81-208-0705-1 |at=Introduction and pp. 36–37}}</ref> Twee belangrike style is die Gopuram-styl, wat in Suid-Indië aangetref word, en die Nagara-styl van Noord-Indië.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Gopura |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/eb/article-9037402/gopura |access-date=16 Junie 2015 |date= |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819003114/https://www.britannica.com/technology/gopura |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Nagara |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/topic/North-Indian-temple-architecture |access-date=16 Junie 2015 |date= |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174235/https://www.britannica.com/topic/North-Indian-temple-architecture |url-status=live }}</ref> Ander sluit in grot-, woud en bergtempels.<ref>{{Cite journal |last=Meister |first=Michael W. |year=1981 |title=Forest and Cave: Temples at Candrabhāgā and Kansuān |journal=Archives of Asian Art |volume=34 |pages=56–73 |jstor=20111117}}</ref> Ondanks dié verskille deel hulle feitlik almal sekere argitektoniese beginsels, kernidees, simboliek en temas.<ref name=stellakvol1/> Baie tempels bevat een of meer idole. Die idool en heilige area in die middel van die tempel dien as fokuspunt.{{sfn|Kramrisch|1976a|pp=8–9}} In groter tempels word die sentrale area gewoonlik omring deur ’n loopgang vir die aanbidders.<ref name=stellakvol1/> ===Ashrama=== Die lewe van ’n Hindoe word tradisioneel in vier ashramas (lewensfases) ingedeel:<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Āśrama System: The History and Hermeneutics of a Religious Institution |publisher=Oxford University Press |year=1993 |pages=1–29, 84–111 |oclc=466428084}}</ref> ''brahmacharya'' (student), ''grihastha'' (hoof van die huis), ''vanaprastha'' (afgetredene) en ''sannyasa'' (wêreldversaking).<ref name="rks">{{Cite book |last=Sharma |first=RK |title=Indian Society, Institutions and Change |year=1999 |isbn=978-81-7156-665-5 |page=28}}</ref> ''Brahmacharya'' is ’n mens se lewe as jong mens, ''grihastha'' die getroude lewe met die pligte om ’n huis te onderhou, om ’n gesin groot te maak en op te voed en om ’n gesinslewe en godsdienstige sosiale lewe te lei.<ref name=rks/> Dit begin by die bruilof en word beskou as die belangrikste fase in sosiologiese verband, want Hindoes probeer nie net ’n vroom lewe lei in hierdie fase nie, maar voorsien ook kos en geld aan mense in ander lewenstadiums en hulle nageslag.{{sfn|Widgery|1930}} ''Vanaprastha'' is die aftredestadium waarin iemand die verantwoordelikhede van die huishouding aan die volgende geslag oordra, ’n raadgewende rol vervul en geleidelik aan die wêreld begin onttrek.<ref name="alnu">{{Cite book |last=Nugteren |first=Albertina |title=Belief, Bounty, And Beauty: Rituals Around Sacred Trees in India |publisher=Brill Academic |year=2005 |isbn=978-90-04-14601-3 |pages=13–21}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saraswathi |title=Bridging Cultural and Developmental Approaches to Psychology |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-538343-0 |editor-last=Jensen |editor-first=Lene Arnett |pages=280–286 |chapter=Reconceptualizing Lifespan Development through a Hindu Perspective |display-authors=etal}}</ref> ''Sannyasa'' is ’n finale onttrekking aan die wêreld en ’n toestand van onbelangstelling, ’n losmaak van die materiële lewe en eiendom, en ’n fokus op moksha, vrede en ’n eenvoudige spirituele lewe.<ref>{{Cite journal |last=Radhakrishnan |first=S. |year=1922 |title=The Hindu Dharma |journal=International Journal of Ethics |volume=33 |issue=1 |pages=1–22 |doi=10.1086/intejethi.33.1.2377174|doi-access=free }}</ref><ref name="DP Bhawuk 2011 pages 93-110">{{Cite book |last=Bhawuk |first=DP |title=Spirituality and Indian Psychology |publisher=Springer |year=2011 |isbn=978-1-4419-8109-7 |pages=93–110 |chapter=The Paths of Bondage and Liberation}}</ref> [[Beeld:Indian sadhu performing namaste.jpg|thumb|260px|’n Sadhu in Madurai, Indië.]] Hoewel dié fases gewoonlik op mekaar volg, kan enigiemand die ''sannyasa''-fase binnegaan en enige tyd ná die ''brahmacharya''-fase ’n [[Askese|askeet]] word.<ref>{{Cite book |last=Holdrege |first=Barbara |title=The Hindu World |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-415-21527-5 |editor-last=Mittal |editor-first=Sushil |page=231 |chapter=Dharma |editor-last2=Thursby |editor-first2=Gene}}</ref> ''Sannyasa'' is nie verpligtend nie en ouer mense mag saam met hulle gesinne woon.<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Ashrama System: The History and Hermeneutics of a Religious Institution |publisher=Oxford University Press |year=1993 |isbn=978-0-19-534478-3}}</ref> ===Monastisisme=== Sommige Hindoes kies om ’n [[klooster]]lewe (''sannyasa'') te lei, op soek na bevryding (moksha) of ’n ander vorm van spirituele perfeksie.<ref name=ellinger70/> [[Monnik]]e verbind hulle aan ’n eenvoudige en [[selibaat]] lewe, sonder die najaging van materiële dinge, of met meditasie en spirituele oordenking.<ref name="bhaskaranandaessential112">{{Harvnb|Bhaskarananda|1994|p=112}}</ref> ’n Hindoemonnik word ’n sanyasi, sadhu of swami genoem. ’n Vrou is ’n sanyasini. Mense wat hulle aan die wêreld onttrek, word hooggeag vanweë hulle eenvoudige ahimsa-gedrewe leefstyl en toewyding daaraan om moksha te bereik – laasgenoemde word as die hoogste doel in Hindoeïsme beskou.<ref name="DP Bhawuk 2011 pages 93-110" /> Sommige monnike woon in kloosters, terwyl ander van plek tot plek swerf, na gelang van waar hulle kos en liefdegawes kry.{{sfn|Michaels|2004|p=316}} ==Geskiedenis== [[Beeld:Shore temple, mahabalipuram.jpg|thumb|180px|Die Kustempel by Mahabalipuram in Suidoos-Indië is laat bou deur die Palava-heerser Narasimhavarman II (bewind: 700-729).]] Hindoeïsme se uiteenlopende geskiedenis{{sfn|Brodd|2003}} oorvleuel of val saam met die ontwikkeling van godsdiens op die [[Indiese subkontinent]] sedert die [[Ystertydperk]], en sommige van die tradisies kan teruggespeur word na die [[Voorgeskiedenis|prehistoriese]] godsdienste soos dié van die [[Indusvalleibeskawing]] in die [[Bronstydperk]]. Dit is dus al die "oudste godsdiens" ter wêreld genoem.{{sfn|Fowler|1997|p=1}} Geleerdes beskou Hindoeïsme as ’n samestelling{{sfn|Lockard|2007|p=50}}{{sfn|Hiltebeitel|2007|p=12}} van verskeie Indiese kulture en tradisies, met uiteenlopende wortels{{sfn|Narayanan|2009|p=11}} en geen enkele stigter nie.{{sfn|Osborne|2005|p=9}} Die geskiedenis van Hindoeïsme word dikwels verdeel in ontwikkelingstydperke. Die eerste tydperk is die voor-Vediese tyd, wat die Indusvalleibeskawing en plaaslike prehistoriese godsdienste insluit; dit het omstreeks 1750&nbsp;v.C. geëindig. Dit is in Noord-Indië gevolg deur die [[Vediese tydperk]], met die bekendstelling van die historiese [[Vediese religie]] met die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese migrasies]], wat tussen omstreeks 1900 en 1400&nbsp;v.C. begin het.{{sfn|Michaels|2004|p=32-36}} Die daaropvolgende tydperk, tussen 800 en 200&nbsp;v.C., is "’n keerpunt tussen die Vediese religie en Hindoegodsdienste",{{sfn|Michaels|2004|p=38}} en ’n vormingstydperk vir Hindoeïsme, [[Djainisme]] en [[Boeddhisme]]. Die Epiese en Vroeë [[Purana]]tydperk, van omstreeks 200&nbsp;v.C. tot 500&nbsp;n.C., was die klassieke "goue eeu" van Hindoeïsme en het saamgeval met die [[Guptaryk]]. In dié tyd het die ses takke van Hindoefilosofie ontstaan, naamlik [[Samkhya]], [[Yoga]], [[Nyaya]], [[Vaisheshika]], [[Mimamsa]] en [[Vedanta]]. [[Monoteïsme|Monoteïstiese]] sektes soos Shaivisme en Vaishnavisme het in dieselfde tyd ontwikkel deur die [[Bhakti-beweging]]. Die tydperk rofweg tussen 650 en 1100&nbsp;n.C. vorm die laat klassieke tydperk{{sfn|Michaels|2004}} of vroeë [[Middeleeue]], waarin klassieke Puraniese Hindoeïsme gevestig is, en [[Adi Shankara]] se invloedryke konsolidasie van [[Advaita Vedanta]] plaasgevind het.<ref>{{Cite journal|last=J. J. Navone|first=S. J.|date=1956|title=Sankara and the Vedic Tradition|journal=Philosophy and Phenomenological Research|volume=17|issue=2|pages=248–255|doi=10.2307/2104222|issn=0031-8205|jstor=2104222}}</ref> Onder beide Hindoe- en [[Islam]]itiese heersers van omstreeks 1200 tot 1750<ref>Blackwell's History of India; Stein 2010, bl. 107</ref><ref>Some Aspects of Muslim Administration, Dr. R.P.Tripathi, 1956, p.24</ref> het die Bhakti-beweging belangriker geword en dit is vandag steeds invloedryk. In die [[Kolonialisme|koloniale tydperk]] het verskeie Hindoeïstiese hervormingsbewegings die lig gesien wat deels deur [[Weste]]rse bewegings soos Unitarisme en Teosofie beïnvloed is.{{Sfn|Sharma|2002|p=27}} Die [[verdeling van Indië]] in 1947 was met godsdienstige grense langs, met die [[Indië|Republiek Indië]] wat uit die Hindoemeerderheid ontstaan het.{{Sfn|Sharma|2003|p=176-189|Thapar|1993|p=239-241}} Gedurende die 20ste eeu het Hindoeminderhede vanweë die Hindoeïstiese [[diaspora]] op alle kontinente gevorm, met die grootste gemeenskappe wat getalle betref in die [[VSA]]<ref>{{Cite web|title=The remarkable political influence of the Indian diaspora in the US|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/remarkable-political-influence-indian-diaspora-us|access-date=2021-03-17|website=www.lowyinstitute.org|language=en}}</ref> en [[Brittanje]].<ref>{{Cite web|date=2006-03-02|title=UK Hindu population to be studied|url=https://www.hindustantimes.com/india/uk-hindu-population-to-be-studied/story-QBEF77yew4tdgiEEICZgHM.html|access-date=2021-03-17|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ==Demografie== Hindoeïsme is ’n belangrike godsdiens in [[Indië]]. Volgens die land se 2011-sensus het 79,8% van die bevolking van 1,21&nbsp;miljard Hindoeïsme aangehang (dit is 960&nbsp;miljoen Indiërs).<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |access-date=6 Augustus 2010 |archive-date=18 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india |url-status=dead }}</ref> Ander aansienlike bevolkings kom voor in [[Nepal]] (23&nbsp;miljoen), [[Bangladesj]] (15&nbsp;miljoen) en die [[Indonesië|Indonesiese]] eiland [[Bali]] (3,9&nbsp;miljoen).<ref name="bps">{{Cite web |url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 |title=Penduduk Menurut Wilayah dan Agama yang Dianut |trans-title=Population by Region and Religion Adhered to |publisher=Statistics Indonesia |language=id |access-date=2020-07-15 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174150/https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 |url-status=live }}</ref> Die meeste van [[Viëtnam]] se Cham-volk is ook volgelinge, met die grootste konsentrasie in die provinsie Ninh Thuận.<ref>{{Cite web |date=22 October 2002 |title=Vietnam |url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm |access-date=17 Junie 2014 |website=State.gov}}</ref> [[Beeld:Hinduism percent population in each nation World Map Hindu data by Pew Research.svg|280px|thumb|'''Hindoeïsme – persentasie volgens land'''<ref name=prcpercent>[http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Table: Religious Composition (%) by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date= 5 Augustus 2013 }} Global Religious Composition, Pew Research Center (2012)</ref>]] Lande met die grootste persentasie Hindoes is: {{div col|colwidth=24em}} # {{vlagland|Nepal}}: 81,3%.<ref>{{Cite web |year=2012 |title=2011 Nepal Census Report |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525062716/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |archive-date=25 Mei 2013}}</ref> # {{vlagland|Indië}}: 79,8%.<ref>{{Cite web |title=Population of India Today |url=https://www.livepopulation.com/country/india.html |access-date=5 Augustus 2018 |website=livepopulation.com |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403015935/https://www.livepopulation.com/country/india.html |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Mauritius}}: 48,5%.<ref>{{Cite web |title=Resident population by religion and sex |url=http://www.gov.mu/portal/goc/cso/file/2011VolIIPC.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016141533/http://www.gov.mu/portal/goc/cso/file/2011VolIIPC.pdf |archive-date=16 October 2013 |access-date=1 November 2012 |publisher=Statistics Mauritius |page=68}}</ref> # {{vlagland|Guyana}}: 28,4%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guyana/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date= 7 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107032754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guyana/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Fidji}}: 27,9%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date=27 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827055140/https://www.cia.gov/the |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Bhoetan}}: 22,6%.<ref>{{Cite web |title=Bhutan |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127364.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130031858/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127364.htm |archive-date=2009-11-30 |website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Suriname}}: 22,3%.<ref>{{Cite web |title=Suriname |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127405.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130031911/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127405.htm |archive-date=2009-11-30 |website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Trinidad en Tobago}}: 18,2%.<ref>{{Cite web |title=2011 Demographic Report |url=https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019211618/https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf |archive-date=19 Oktober 2017 |page=18}}</ref> # {{vlagland|Katar}}: 13,8%.<ref>{{Cite journal|last1=Robin|first1=Christian Julien|last2=Gorea|first2=Maria|date=2002|title=Les vestiges antiques de la grotte de Hôq (Suqutra, Yémen) (note d'information)|url=https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_2002_num_146_2_22441|journal=Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres|volume=146|issue=2|pages=409–445|doi=10.3406/crai.2002.22441}}</ref> # {{vlagland|Sri Lanka}}: 12,6%.<ref>{{Cite web |year=2011 |title=The Census of Population and Housing of Sri Lanka-2011 |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |website=Department of Census and Statistics |access-date=29 July 2013 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211239/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Bahrein}}: 9,8%.<ref>{{harvnb|Marsh|2015|pp=67–94}}.</ref> # {{vlagland|Bangladesj}}: 8,5%.<ref>{{Cite web |title=SVRS 2010 |url=http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SVRS/SVRS-10.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113153533/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SVRS/SVRS-10.pdf |archive-date=13 November 2012 |access-date=2 September 2012 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=176 (Tabel P–14)}}</ref> # {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}: 6,6%.<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm|title=United Arab Emirates|website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Maleisië}}: 6,3%.<ref name="cia.gov">{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date= 2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102150659/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Koeweit}}: 6%.<ref>{{Cite web|title=Pew-Templeton: Global Religious Futures Project|url=http://www.globalreligiousfutures.org/|access-date=2021-03-18|website=www.globalreligiousfutures.org|archive-date=2013-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503083508/http://www.globalreligiousfutures.org/|url-status=dead}}</ref> # {{vlagland|Oman}}: 5,5%.<ref>{{cite web|url= https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/|title= Middle East OMAN|publisher= CIA The World Factbook|access-date= 15 Mei 2021|archive-date= 13 Maart 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/|url-status= dead}}</ref> # {{vlagland|Singapoer}}: 5%.<ref name="2010 census>{{Cite web |last=Singapore Department of Statistics |date=12 Januarie 2011 |title=Census of population 2010: Statistical Release 1 on Demographic Characteristics, Education, Language and Religion |url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303155259/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf |archive-date=3 Maart 2011 |access-date=16 Januarie 2011}}</ref> # {{vlagland|Indonesië}}: 3,86%.<ref>{{cite web|date=2011|title=Indonesia: Religious Freedoms Report 2010|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|url-status=live|access-date=4 Maart 2021|publisher=US State Department}}</ref> # {{vlagland|Nieu-Seeland}}: 2,62%.<ref>{{Cite web |title=Table 26, 2018 Census Data – Tables |url=https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/2018-Census-totals-by-topic/Download-data/2018-census-totals-by-topic-national-highlights.xlsx |format=xlsx |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=13 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413185957/https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/2018-Census-totals-by-topic/Download-data/2018-census-totals-by-topic-national-highlights.xlsx |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Seychelle}}: 2,4%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date=28 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128072600/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Pakistan}}: 2,14%.<ref>{{Cite web|title=Population by religion in Pakistan|url=http://www.census.gov.pk/Religion.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140402081116/http://www.census.gov.pk/Religion.htm|archive-date=2 April 2014|access-date=3 Maart 2021}}</ref> {{div col end}} Demografies is Hindoeïsme die grootste godsdiens in die wêreld naas die [[Christendom]] en [[Islam]].<ref>{{Cite web |year=2015 |title=The Future of World Religions |url=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506113049/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-date=6 May 2015 |website=Pew Research}}</ref><ref>{{Cite book |last=Schwarz |first=John |title=What's Christianity All About? |publisher=Wipf and Stock Publishers |year=2015 |isbn=978-1-4982-2537-3 |page=176}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" style="margin: 1em auto;" |+ Demografie van groot Hindoetradisies<ref>(Wêreldgodsdiensdatabasis, 2012): {{Cite web |date=Januarie 2012 |title=Chapter 1 Global Religious Populations |url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |archive-date=2013-10-20}}</ref> |- ! cyrus="col" | Tradisie ! scope="col" | Volgelinge ! scope="col" | % van die Hindoebevolking ! scope="col" | % van die wêreldbevolking ! scope="col" | Volgelingdinamika ! scope="col" | Wêrelddinamika |- | align="center" | [[Vaishnavisme]] | align="center" | 640&nbsp;806&nbsp;845 | align="center" | 67,6 | align="center" | 9,3 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{decrease}} Neem af |- | align="center" | [[Shaivisme]] | align="center" | 252&nbsp;200&nbsp;000 | align="center" | 26,6 | align="center" | 3,7 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- | align="center" |[[Shaktisme]] | align="center" | 30&nbsp;000&nbsp;000 | align="center" | 3,2 | align="center" | 0,4 | align="center" | {{nochange}} Stabiel | align="center" | {{decrease}} Neem af |- | align="center" |Nieu-Hindoeïsme | align="center" | 20&nbsp;300&nbsp;000 | align="center" | 2,1 | align="center" | 0,3 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- | align="center" |Hervormde Hindoeïsme | align="center" | 5&nbsp;200&nbsp;000 | align="center" | 0,5 | align="center" | 0,1 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- ! Totaal ! 948&nbsp;575&nbsp;000 ! 100 ! 13,8 ! {{increase}} Groei ! {{increase}} Groei |} ==Sien ook== * [[Avatar]] * [[Boeddhisme]] * [[Djainisme]] * [[Hindoekalender]] * [[Hindoemitologie]] * [[Shaivisme]] * [[Shaktisme]] * [[Sikhisme]] * [[Smartisme]] * [[Vaishnavisme]] * [[Zoroastrisme]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bronne== {{refbegin|3}} * {{Cite book |last=Anthony |first=David W. |title=The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World |publisher=Princeton University Press |year=2007}} * {{Citation | last1 =Anthony | first1 =David | last2 =Ringe | first2 =Don | year =2015 | title =The Indo-European Homeland from Linguistic and Perspectives | journal =Annual Review of Linguistics |volume=1 |pages=199–219 | doi =10.1146/annurev-linguist-030514-124812}} * {{Cite book |last=Avari |first=Burjor |title=Islamic Civilization in South Asia: A history of Muslim power and presence in the Indian subcontinent |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-58061-8 }} * {{Cite book |last=Ayalon |first=David |title=Studies in Islamic History and Civilisation |publisher=BRILL |year=1986 |isbn=978-965-264-014-7}} <!-- B --> * {{Cite journal |last=Bakker |first=F.L. |year=1997 |title=Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments |journal=Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia|volume=153 |issue=1 |pages=15–41 |doi=10.1163/22134379-90003943 |jstor=27864809}} * {{Cite book |last=Basham |first=Arthur Llewellyn |url=https://books.google.com/books?id=2aqgTYlhLikC |title=The Origins and Development of Classical Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-507349-2 }} * {{Cite book |last=Basham |first=A. L. |title=A Cultural History of India |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-563921-6}} *{{Cite book |last=Bhardwaj |first=Surinder Mohan |url=https://books.google.com/books?id=D6XJFokSJzEC |title=Hindu Places of Pilgrimage in India: A Study in Cultural Geography |publisher=University of California Press |year=1983 |isbn=978-0-520-04951-2 }} * {{Cite book |last=Bhaskarananda |first=Swami |url=https://archive.org/details/isbn_9781884852022 |title=Essentials of Hinduism |publisher=Viveka Press |year=1994 |isbn=978-1-884852-02-2 }} * {{Citation |title=Indian Ethics: Classical Traditions and Contemporary Challenges |year=2007 |editor-last=Bilimoria}} * {{Cite book |last=Bowker |first=John |url=https://archive.org/details/isbn_9780192800947 |title=The Concise Oxford Dictionary of World Religions |publisher=Oxford University Press |year=2000 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Brodd |first=Jeffrey |title=World Religions |publisher=Saint Mary's Press |year=2003 |isbn=978-0-88489-725-5 |location=Winona, MN}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India |year=2007 |publisher=BRILL}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Buddhism in the Shadow of Brahmanism |url=https://www.researchgate.net/publication/294688170 |year=2011 |publisher=BRILL |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174126/https://www.researchgate.net/publication/294688170_Buddhism_in_the_Shadow_of_Brahmanism |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=History and Religion: Narrating a Religious Past |year=2015 |editor-last=Otto |editor-last2=Rau |editor-last3=Rupke |chapter=The historiography of Brahmanism |publisher=Walter deGruyter}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=How the Brahmains Won |url=https://www.researchgate.net/publication/309179849 |year=2016 |publisher=BRILL |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174222/https://www.researchgate.net/publication/309179849_How_the_Brahmins_Won_From_Alexander_to_the_Guptas |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Brahmanism: Its place in ancient Indian society |work=Contributions to Indian Sociology 51, 3 (2017): 361-369 |year=2017}} * {{cite book |last=Bryant |first=Edwin |year=2001 |title=The Quest for the Origins of Vedic Culture |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-513777-9}} * {{Cite book |last=Bryant |first=Edwin |title=Krishna: A Sourcebook |publisher=Oxford University Press |year=2007 }} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin |last2=Ekstrand |first2=Maria |year=2004 |title=The Hare Krishna Movement |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-12256-6}} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin Francis |url=https://books.google.com/books?id=mBMxPdgrBhoC |title=The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant |last2=Ekstrand |first2=Maria |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-50843-8 }} * {{Cite book |last=Burley |first=Mikel |title=Classical Samkhya and Yoga: An Indian Metaphysics of Experience |publisher=Taylor & Francis |year=2007}} <!-- C --> * {{Cite book |last=Christian |first=David |year=2011 |title=Maps of Time: An Introduction to Big History |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-95067-2 |url=https://archive.org/details/mapstimeintroduc00chri_515 |url-access=limited }} * {{Cite book |last=Clarke |first=Peter Bernard |url=https://archive.org/details/newreligionsglob00clar |title=New Religions in Global Perspective |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-7007-1185-7 |page=[https://archive.org/details/newreligionsglob00clar/page/n224 209] |url-access=limited }} * {{Cite book |last=Comans |first=Michael |title=The Method of Early Advaita Vedānta: A Study of Gauḍapāda, Śaṅkara, Sureśvara, and Padmapāda |publisher=Motilal Banarsidass |year=2000 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Cousins |first=L. S. |title=The Penguin Handbook of the World's Living Religions |publisher=Penguin |year=2010 |chapter=Buddhism |isbn=9780141955049 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=2 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211114/https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Coward |first=Harold |url=https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |title=The perfectibility of human nature in eastern and western thought |year=2008 |isbn=978-0-7914-7336-8 |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=1 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101025131/https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Crangle |first=Edward Fitzpatrick |title=The Origin and Development of Early Indian Contemplative Practices |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1994}} <!-- D --> * {{Cite book |last=Deutsch |first=Eliot |year=2001 |chapter=The self in Advaita Vedanta |pages=343–360 |editor=Roy Perrett |title=Indian philosophy: Volume 3, metaphysics |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-8153-3608-2}} * {{Citation |last1=Deutsch |first1=Eliot |last2=Dalvi |first2=Rohit |year=2004 |title=The essential Vedanta. A New Source Book of Advaita Vedanta |publisher=World Wisdom |isbn=978-0941532525}} * {{Cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |year=1996 |title=Origin legends and linguistic relationships |journal=Oceania |volume=67 |number=2 |pages=127–140 |jstor=40331537 |doi=10.1002/j.1834-4461.1996.tb02587.x}} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|title=Textual Sources for the Study of Hinduism|publisher=University of Chicago Press|year=1990|isbn=978-0-226-61847-0|edition=1st}} * {{Cite book |last=Doniger |first=Wendy |url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440 |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |publisher=Merriam-Webster |year=2000 |isbn=978-0-87779-044-0 |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|url=https://books.google.com/books?id=nNsXZkdHvXUC|title=The Hindus: An Alternative History|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-19-959334-7}} * {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |title=On Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |year=2014 |publisher=Oxford University Press USA |isbn=978-0-19-936007-9 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174158/https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |url-status=live }} <!-- E --> * {{Cite book|last=Eaton|first=Richard M.|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|publisher=University of California Press|year=1993|access-date=8 Augustus 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527003759/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|archive-date=27 Mei 2016|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Eaton|first=Richard M.|year=2000a|title=Temple desecration in pre-modern India. Part I|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|journal=Frontline|access-date=8 Augustus 2015|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|url-status=live}} * {{Cite book|last=Eaton|first=Richard M.|title=Slavery and South Asian History|publisher=Indiana University Press 0–2533|year=2006|isbn=978-0-253-34810-4|editor-last=Chatterjee|editor-first=Indrani|chapter=Introduction|editor-last2=Eaton|editor-first2=Richard M.}} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=uD_0P6gS-vMC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Harmony |year=2012 |isbn=978-0-385-53190-0 }} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=PyC4o7i9tnEC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-0-385-53192-4 }} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |year=1970 |title=Yoga: Immortality and Freedom |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-01764-8}} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |year=2009 |title=Yoga: Immortality and Freedom |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14203-6}} * {{Cite book |last=Embree |first=Ainslie T. |title=Sources of Indian Tradition. Second Edition. volume One. From the beginning to 1800 |publisher=Columbia University Press |year=1988 }} * {{Cite book |editor-last1=Espín |editor-first1=Orlando O. |editor-last2=Nickoloff |editor-first2=James B. |year=2007 |title=An Introductory Dictionary of Theology and Religious Studies |publisher=Liturgical Press |isbn=978-0-8146-5856-7}} * {{Cite book |last=Esposito |first=John |title=The Oxford Dictionary of Islam |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-512559-7 |chapter=Suhrawardi Tariqah }} <!-- F --> * {{Cite book |last=Feuerstein |first=Georg |title=The Yoga Tradition |publisher=Motilal Banarsidass |year=2002 |isbn=978-3-935001-06-9 }} * {{Cite book |last=Flood |first=Gavin D. |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |title=An Introduction to Hinduism |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Bhagavadgītā for Our Times|publisher=Oxford University Press|year=1997|isbn=978-0-19-565039-6|editor-last=Lipner|editor-first=Julius J.|chapter=The Meaning and Context of the Puruṣārthas}} * {{cite book|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|year=2003|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=Blackwell Publishing|isbn=978-1-4051-3251-0|url=https://archive.org/details/blackwellcompani00floo}} {{ISBN|978-0-631-21535-6}}. * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Tantric Body. The Secret Tradition of Hindu Religion|publisher=I.B Taurus|year=2006}} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=John Wiley & Sons|year=2008}} * {{Cite book |last=Fowler |first=Jeaneane D. |url=https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |title=Hinduism: Beliefs and Practices |publisher=Sussex Academic Press |year=1997 |isbn=978-1-898723-60-8 |access-date=10 Julie 2016 |archive-date=22 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122044339/https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Fuller |first=Christopher John |url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-12048-5 |access-date=10 Julie 2016 |archive-date=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107064106/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Gaborieau |first=Marc |date=Junie 1985 |title=From Al-Beruni to Jinnah: Idiom, Ritual and Ideology of the Hindu-Muslim Confrontation in South Asia |journal=Anthropology Today |volume=1 |issue=3 |pages=7–14 |doi=10.2307/3033123 |jstor=3033123}} * {{Cite book |last=Ghurye |first=Govind Sadashiv |url=https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |title=The Scheduled Tribes of India |publisher=Transaction Publishers |year=1980 |isbn=978-0-8785-5308-2 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Gombrich |first=Richard F. |title=Theravada Buddhism. A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo |publisher=Routledge |year=1996 |location=Londen en New York}} * {{Cite book |last=Gomez |first=Luis O. |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2013 |editor-last=Joseph Kitagawa |chapter=Buddhism in India |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ&pg=PA42 }} * {{Cite book |last1=Gosch |first1=Stephen |title=Premodern Travel in World History |last2=Stearns |first2=Peter |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-415-22941-8 |pages=88–99}} * {{Cite book |last=Grapperhaus |first=F. H. M. |title=Taxes through the Ages |year=2009 |isbn=978-90-8722-054-9}} <!-- H --> * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |url=https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |title=Tradition and Reflection |publisher=SUNY Press |year=1991 |isbn=978-0-7914-0361-7 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=2 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |title=Philology and Confrontation: Paul Hacker on Traditional and Modern Vedānta |publisher=SUNY Press |year=1995}} * {{Cite book |last1=Hark |first1=Lisa |last2=DeLisser |first2=Horace |date=7 September 2011 |title=Achieving Cultural Competency |publisher=John Wiley & Sons}} * {{Cite book |last=Harman |first=William |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |editor-last=Rinehart |editor-first=Robin |pages=99–122 |chapter=Hindu Devotion}} * {{Cite book |last=Harshananda |first=Swami |chapter=A Bird's Eye View of the Vedas |title=Holy Scriptures: A Symposium on the Great Scriptures of the World |publisher=Sri Ramakrishna Math |year=1989 |isbn=978-81-7120-121-1 |edition=2nd |location=Mylapore}} * {{Cite journal |last=Hardy |first=P. |year=1977 |title=Modern European and Muslim explanations of conversion to Islam in South Asia: A preliminary survey of the literature |journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |volume=109 |issue=2 |pages=177–206 |doi=10.1017/s0035869x00133866}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Andrew |title=Teachings of the Hindu Mystics |publisher=Shambhala |year=2001 |isbn=978-1-57062-449-0 }} * {{Citation |last=Hatcher |first=Brian A. |title=Hinduism in the Modern World |url=https://books.google.com/books?id=IdeoCgAAQBAJ |year=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-04631-6 }} * {{Cite book |last=Heesterman |first=Jan |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2 |title=The Encyclopedia of Religion |publisher=Macmillan Reference |year=2005 |isbn=978-0-02-865733-2 |editor-last=Jones |editor-first=Lindsay |edition=2nd |volume=14 |pages=9552–9553 |chapter=Vedism and Brahmanism |url-access=registration }} * {{Cite book |last1=Heitzman |first1=James |url=https://www.loc.gov/item/96019266/ |title=India: a country study |last2=Worden |first2=Robert L. |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |date=1996 |lccn=96019266 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174224/https://www.loc.gov/item/96019266/ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2002 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2007 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ |edition=Digital }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2013 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Citation |last=Holdrege |first=Barbara A. |title=Veda and Torah: Transcending the Textuality of Scripture |year=1996 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-1639-6}} * {{Cite book |last1=Holm |first1=Jean |last2=Bowker |first2=John |year=2001 |orig-year=1994 |title=Sacred Place |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-5303-7 |format=pb. |url=https://books.google.com/books?id=5xlfCgAAQBAJ }} {{ISBN|978-1-6235-6623-4}} * {{Cite book |last1=Hopfe |first1=Lewis M. |url=https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |title=Religions of the World |last2=Woodward |first2=Mark R. |publisher=Pearson Education |year=2008 |isbn=978-0-13-606177-9 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |url-status=live }} <!-- I --> * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald |title=Kingship and Authority in South Asia |publisher=South Asian Studies |year=1978 |editor=John F. Richards |location=Delhi |chapter=Ritual, Authority, and Cycle Time in Hindu Kingship }} * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald B. |title=Imagining India |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=2000}} * {{Cite book |surname=Isaeva |given=Natalia |year=1995 |title=From Early Vedanta to Kashmir Shaivism |place=Albany, NY |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-2449-0}} <!-- J --> * {{Cite book |last=Jain |first=Andrea |title=Selling Yoga : from Counterculture to Pop culture |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-939024-3 |oclc=878953765 }} * {{Cite book |last=Jacobsen |first=Knut A. |url=https://books.google.com/books?id=Kn6_3oBFAqIC |title=Pilgrimage in the Hindu Tradition: Salvific Space |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-59038-9 }} * {{Cite encyclopedia |last=Johnson |first=W. J. |title=A Dictionary of Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-861025-0}} * {{Cite encyclopedia |surname=Jones |given=Constance A. |surname2=Ryan |given2=James D. |title=Encyclopedia of Hinduism |url={{Google books|OgMmceadQ3gC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2007 |place=New York |publisher=Facts On File |isbn=978-0-8160-5458-9 |series=Encyclopedia of World Religions. J. Gordon Melton, Series Editor |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PR17 |archive-date=2020-04-02 |url-status=live }} * {{Citation | last =Joseph | first =Tony | year =2018 | title =Early Indians: The Story of Our Ancestors and Where We Came From | publisher =Juggernaut}} * {{Cite journal |last=Jouhki |first=Jukka |year=2006 |title=Orientalism and India |url=http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |url-status=dead |journal=J@rgonia |volume=8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525144417/http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |archive-date=25 Mei 2017 |access-date=20 November 2013 }} <!-- K --> *{{Cite book |last=Kane |first=P. V. |url=https://archive.org/details/HistoryOfDharmasastraancientAndMediaevalReligiousAndCivilLawV.4 |title=History of Dharmaśāstra: Ancient and Medieval Religious and Civil Law in India |year=1953 |volume=4 }} * {{Cite book |last=Khanna |first=Meenakshi |title=Cultural History Of Medieval India |publisher=Berghahn Books |year=2007}} * {{Citation |last=Kim |first=Hanna H. |year=2005 |chapter=Swaminarayan movement |title=MacMillan Encyclopedia of Religion |chapter-url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |ref={{sfnref|Kim, Hanna|2005}} |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |url-status=live }} * {{Cite book |last=Kim |first=Sebastian |year=2005 |title=In Search of Identity: Debates on Religious Conversion in India |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-567712-6 |ref={{sfnref|Kim, Sebastian|2005}}}} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Routledge |year=1999}} * {{Cite journal |last=King |first=Richard |year=1999b |title=Orientalism and the Modern Myth of "Hinduism" |url=https://semanticscholar.org/paper/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |journal=NUMEN |volume=46 |issue=2 |pages=146–185 |doi=10.1163/1568527991517950 |s2cid=45954597 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174234/https://www.semanticscholar.org/paper/Orientalism-and-the-Modern-Myth-of-%22Hinduism%22-King/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |url-status=live }} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Taylor & Francis e-Library |year=2001}} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Routledge |year=2002}} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=1994 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |edition=2nd }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=22 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122033955/https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |date=5 Julie 2007a |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |chapter=The Divine Presence in Space and Time – Murti, Tirtha, Kala}} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007b |title=Hinduism: A Beginner's Guide |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-78074-026-3 |url=https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174233/https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2010 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-8011-3 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=8CVviRghVtIC }} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2014 |title=A Concise Encyclopedia of Hinduism |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-7807-4672-2 |url=https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Knott |first=Kim |url=https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |title=Hinduism: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-160645-8 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174324/https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1968 |title=Puruṣārtha as Human Aims |journal=Philosophy East and West |volume=18 |issue=4 |pages=315–319 |doi=10.2307/1398408 |jstor=1398408}} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1984 |title=The Sacred Thread: Hinduism in Its Continuity and Diversity, by J. L. Brockington (Book Review) |journal=Philosophy East and West |volume=34 |issue=2 |pages=234–236 |doi=10.2307/1398925 |jstor=1398925}} * {{cite book |last=Kramer |first=Kenneth |year=1986 |title=World Scriptures: An Introduction to Comparative Religions |publisher=Paulist Press |isbn=978-0-8091-2781-8 |url=https://archive.org/details/worldscripturesi0000kram |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976a |isbn=978-81-208-0223-0 |volume=1 }} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976b |isbn=978-81-208-0224-7 |volume=2 }} * {{Cite journal |last=Kurien |first=Prema |year=2006 |title=Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans |journal=Social Forces |volume=85 |issue=2 |pages=723–741 |doi=10.1353/sof.2007.0015|s2cid=146134214 }} <!-- L --> * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald |url=https://books.google.com/books?id=wIOSb97ph3EC |title=India's Agony Over Religion |publisher=SUNY Press |year=1995 |isbn=978-0-7914-2411-7 }} * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald James |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |year=2009 |pages=179–198 |chapter=Hinduism |isbn=9781611640472 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C }} * {{Citation |last=Leaf |first=Murray J. |title=The Anthropology of Eastern Religions: Ideas, Organizations, and Constituencies |url=https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |year=2014 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739192412 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174232/https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lingat |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |title=The Classical Law of India |publisher=University of California Press |year=1973 |isbn=978-0-520-01898-3 |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222192718/https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lipner |first=Julius|title=Hindus: their religious beliefs and practices |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-203-86464-7 |edition=2nd |location=Abingdon |oclc=812916971}} * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002a |isbn=978-0-8239-3179-8 |access-date=10 November 2017 |archive-date=28 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228001754/https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |url-status=live }} {{ISBN|978-0-8239-2287-1}}. * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002n |isbn=978-0-8239-3180-4 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Lockard |first=Craig A. |url=https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |title=Societies, Networks, and Transitions. Volume I: to 1500 |publisher=Cengage Learning |year=2007 |isbn=978-0-618-38612-3 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=26 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126122832/https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Long |first=Jeffrey D. |title=Jainism: An Introduction |publisher=I. B. Tauris |year=2013}} * {{Cite journal|last=Lorenzen|first=David N.|year=1999|title=Who Invented Hinduism?|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=41|issue=4|pages=630–659|doi=10.1017/s0010417599003084}} * {{Cite book|last=Lorenzen|first=David N.|title=The Roots of Tantra|publisher=State University of New York Press|year=2002|isbn=978-0-7914-5306-3|editor-last=Harper|editor-first=Katherine Anne|chapter=Early Evidence for Tantric Religion|editor-last2=Brown|editor-first2=Robert L.}} * {{Cite book |last=Lorenzen |first=David N. |url=https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |title=Who Invented Hinduism: Essays on Religion in History |publisher=Yoda Press |year=2006 |isbn=978-81-902272-6-1 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=3 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103164759/https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |url-status=live }} <!-- M --> * {{Cite book|last=Malik|first=Jamal|title=Islam in South Asia: A Short History|publisher=Brill Academic|year=2008|isbn=978-90-04-16859-6}} * {{Cite book |last=McMahan |first=David L. |title=The Making of Buddhist Modernism |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-518327-6}} * {{Cite book |last1=Melton |first1=J. Gordon |last2=Baumann |first2=Martin |title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices |series=[6 volumes] |edition=Second |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |isbn=978-1-59884-204-3 |url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=30 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530001305/https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michaels |first=Axel |url=https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |title=Hinduism: Past and Present |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-08953-9 |translator-last=Harshav |translator-first=Barbara |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=5 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205003241/https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |publisher=University of Chicago Press |year=1977 |isbn=978-0-226-53230-1 |url=https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=4 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204224928/https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |publisher=University of Chicago Press |year=1988 |isbn=978-0-226-53230-1}} * {{Cite book |last=Misra |first=Amalendu |title=Identity and Religion: Foundations of Anti-Islamism in India |publisher=SAGE |year=2004}} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |title=Brahmanism and Hinduism: Or, Religious Thought and Life in India, as Based on the Veda and Other Sacred Books of the Hindus |publisher=Adamant Media Corporation |year=1974 |isbn=978-1-4212-6531-5 |series=Elibron Classics |access-date=8 Julie 2007 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174256/https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |title=English Sanskrit dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |year=2001 |isbn=978-81-206-1509-0 |location=Delhi |access-date=24 Julie 2007 |orig-year=first published 1872 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174240/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |url-status=live }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark William |url=http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |title=Great World Religions: Hinduism |year=2003 |access-date=15 Mei 2021 |archive-date=27 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227040433/http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |url-status=dead }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark W. |year=2011 |title=The Hindu Traditions: A Concise Introduction |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-9790-7 |url=https://archive.org/details/hindutraditionsc00mues |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Muller |first=Max |year=1859 |title=A History of Ancient Sanskrit Literature |place=London |publisher=Williams and Norgate |url=https://archive.org/stream/historyofancient00mluoft#page/564/mode/2up }} <!-- N --> * {{Cite book |last=Nakamura |first=Hajime |title=A History of Early Vedanta Philosophy. Part Two |publisher=Motilal Banarsidass |year=2004 |location=Delhi}} * {{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |display-authors=etal |year=2019 |title=The Formation of Human Populations in South and Central Asia |journal=Science |volume=365 |issue=6457 |at=eaat7487 |url=https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174307/https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |url-status=live }} * {{Cite book |last=Narayanan |first=Vasudha |url=https://books.google.com/books?id=E0Mm6S1XFYAC |title=Hinduism |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2009 |isbn=978-1-4358-5620-2 }} * {{Cite journal |last=Nath |first=Vijay |year=2001 |title=From 'Brahmanism' to 'Hinduism': Negotiating the Myth of the Great Tradition |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=3/4 |pages=19–50 |doi=10.2307/3518337 |jstor=3518337}} * {{Cite book |editor-last=Neusner |editor-first=Jacob |year=2009 |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |edition=4th |isbn=978-0-664-23320-4 |url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=18 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418085646/https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Nicholson |first=Andrew J. |year=2010 |title=Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History |volume=3 |series=South Asia across the disciplines |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-14986-0 |url=https://books.google.com/books?id=fv4rtMlLv3kC }} * {{Cite journal |last=Noble |first=Allen |year=1998 |title=South Asian Sacred Places |journal=Journal of Cultural Geography |volume=17 |issue=2 |pages=1–3 |doi=10.1080/08873639809478317}} * {{Cite book |last=Novetzke |first=Christian Lee |title=Religion and Public Memory |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-51256-5}} * {{Cite book |last=Nussbaum |first=Martha C. |url=https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |title=The Clash Within: Democracy, Religious Violence, and India's Future |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-03059-6 |access-date=25 Mei 2013 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174239/https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |url-status=live }} <!-- O --> * {{Cite book |last=Oberlies |first=T. |title=Die Religion des Rgveda |publisher=Institut für Indologie der Universität Wien |year=1998 |isbn=978-3-900271-32-9 |location=Wene}} * {{Cite book |last=Osborne |first=E. |year=2005 |title=Accessing R.E. Founders & Leaders, Buddhism, Hinduism and Sikhism Teacher's Book Mainstream |publisher=Folens}} <!-- P --> * {{Cite book |last=Parpola |first=Asko |title=The Roots of Hinduism. The Early Aryans and the Indus Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190226930 |url=https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |url-status=live }} * {{Citation | last =Patel | first =Iva | year =2018 | chapter =Swaminarayan | editor-last1 =Jain | editor-first1 =P. | editor-last2 =Sherma | editor-first2 =R. | editor-last3 =Khanna | editor-first3 =M. | title =Hinduism and Tribal Religions. Encyclopedia of Indian Religions | series =Encyclopedia of Indian Religions | pages =1–6 | publisher =Springer, Dordrecht | doi =10.1007/978-94-024-1036-5_541-1 | isbn =978-94-024-1036-5 }} * {{Cite book |last=Pennington |first=Brian K. |title=Was Hinduism Invented?: Britons, Indians, and the Colonial Construction |publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=978-0-19-516655-2}} * {{Cite book |last=Possehl |first=Gregory L. |title=The Indus Civilization: A Contemporary Perspective |date=11 November 2002 |publisher=Rowman Altamira |isbn=978-0-7591-1642-9 |pages=141–156 |chapter=Indus religion |chapter-url=https://books.google.com/books?id=XVgeAAAAQBAJ&pg=PA154 }} * {{Cite book |last=Prentiss |first=Karen Pechilis |title=The Embodiment of Bhakti |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-535190-3}} <!-- R --> * {{Cite book |last1=Radhakrishnan |first1=S. |url=https://archive.org/details/sourcebookinindi00radh |title=A Source Book in Indian Philosophy |last2=Moore |first2=C.A. |publisher=Princeton University Press |year=1967 |isbn=978-0-691-01958-1 }} * {{Cite book |last=Radhakrishnan |first=S. |title=Indian Philosophy |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=978-0-19-563820-2 |volume=1}} * {{Cite book |last=Raju |first=P. T. |title=The Philosophical Traditions of India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1992 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Renou |first=Louis |title=The Nature of Hinduism |publisher=Walker |year=1964}} * {{Cite book |last=Richman |first=Paula |year=1988 |title=Women, branch stories, and religious rhetoric in a Tamil Buddhist text |place=Buffalo, NY |publisher=Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University |isbn=978-0-915984-90-9}} * {{Cite book |last=Rinehart |first=Robin |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |year=2004}} * {{Cite book |last=Rocher |first=Ludo |url=https://books.google.com/books?id=n0-4RJh5FgoC |title=The Puranas |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1986 |isbn=978-3-447-02522-5 }} <!-- S --> * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-69534-3}} * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2010}} * {{Cite book |last=Sanderson |first=Alexis |title=Genesis and Development of Tantrism |publisher=Institute of Oriental Culture, University of Tokyo |year=2009 |editor-last=Einoo |editor-first=Shingo |series=Institute of Oriental Culture Special Series |volume=23 |location=Tokio |chapter=The Śaiva Age: The Rise and Dominance of Śaivism during the Early Medieval Period}} * {{Cite book |last1=Sargeant |first1=Winthrop |title=The Bhagavad Gita |last2=Chapple |first2=Christopher |publisher=State University of New York Press |year=1984 |isbn=978-0-87395-831-8 |location=New York}} * {{Cite book |last=Sen Gupta |first=Anima |title=The Evolution of the Sāṃkhya School of Thought |publisher=South Asia Books |year=1986 |isbn=978-81-215-0019-7}} * {{Cite journal |last=Sharf |first=Robert H. |year=1993 |title=The Zen of Japanese Nationalism |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |journal=History of Religions |volume=33 |issue=1 |pages=1–43 |doi=10.1086/463354 |s2cid=161535877 |access-date=8 Desember 2013 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174255/http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |url-status=live }} * {{Cite web |last=Sharf |first=Robert H. |year=1995 |title=Whose Zen? Zen Nationalism Revisited |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |access-date=8 Desember 2013 |archive-date=2 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202090252/http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |url-status=live }} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Classical Hindu Thought: An Introduction|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-564441-8}} * {{Cite journal|last=Sharma|first=Arvind|year=2002|title=On Hindu, Hindustān, Hinduism and Hindutva|journal=Numen|volume=49|issue=1|pages=1–36|doi=10.1163/15685270252772759|jstor=3270470}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=The Study of Hinduism|publisher=University of South Carolina Press|year=2003}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Hinduism as a Missionary Religion|publisher=State University of New York Press|year=2011|isbn=978-1-4384-3211-3}} * {{Citation |last1=Sharma |first1=Suresh K. |title=Cultural and Religious Heritage of India: Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |year=2004 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-956-0 |last2=Sharma |first2=Usha |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174311/https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Shults |first=Brett |year=2014 |title=On the Buddha's Use of Some Brahmanical Motifs in Pali Texts |url=http://jocbs.org/index.php/jocbs/article/view/76/96 |journal=Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies |volume=6 |pages=121–9 }} * {{Citation |last1=Siemens |first1=Herman |title=Nietzsche, Power and Politics: Rethinking Nietzsche's Legacy for Political Thought |url=https://books.google.com/books?id=L2sEL7Kj6lcC |year=2009 |publisher=Walter de Gruyter |last2=Roodt |first2=Vasti |isbn=9783110217339 }} * {{Cite journal |last=Silverberg |first=James |year=1969 |title=Social Mobility in the Caste System in India: An Interdisciplinary Symposium |journal=The American Journal of Sociology |volume=75 |issue=3 |pages=442–443 |doi=10.1086/224812}} * {{Cite book |last=Singh |first=Upinder |year=2008 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Pearson Education India |isbn=978-81-317-1120-0 |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=20 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220004242/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |url-status=live }} * {{Citation |last=Singh |first=Upinder |year=2009 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Longman |isbn=978-81-317-1677-9}} * {{Cite journal |last=Sjoberg |first=Andree F. |year=1990 |title=The Dravidian Contribution to the Development of Indian Civilization: A Call for a Reassessment |journal=Comparative Civilizations Review |volume=23 |issue=23 |pages=40–74 |id=Article 4 |url=https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174248/https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |url-status=live }} * {{Citation |last=Smart |first=Ninian |year=1993 |title=THE FORMATION RATHER THAN THE ORIGIN OF A TRADITION |url=http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231922/http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-date=2 Desember 2013 |url-status=dead |journal=DISKUS |volume=1 |issue=1 |page=1 |access-date=15 Mei 2021 |archivedate=2 Desember 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202231922/http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt }} * {{Cite book |last=Smart |first=Ninian |title=Godsdiensten van de wereld (The World's Religions) |publisher=Uitgeverij Kok |year=2003 |location=Kampen}} * {{Cite book |title=Social Structure and Mobility in Economic Development |publisher=Aldine Transaction |year=2005 |isbn=978-0-202-30799-2 |editor-last=Smelser |editor-first=Neil J.|editor-last2=Lipset |editor-first2=Seymour Martin }} * {{Cite book |last1=Smith |first1=Bonnie |title=Crossroads and Cultures, Combined Volume: A History of the World's Peoples |last2=Van De Mieroop |first2=Marc |last3=von Glahn |first3=Richard |last4=Lane |first4=Kris |year=2012 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-312-41017-9 |url=https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174322/https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |url-status=live }} * {{Citation |last=Sponsel |first=Leslie Elmer |title=Spiritual Ecology: A Quiet Revolution |year=2012 |publisher=ABC-CLIO}} * {{Cite book |last=Stein |first=Burton |url=http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |title=A History of India, Second Edition |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114070555/http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |archive-date=14 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }} * {{Cite journal |last=Sweetman |first=Will |year=2004 |title=The prehistory of Orientalism: Colonialism and the Textual Basis for Bartholomaus Ziegenbalg's Account of Hinduism |url=http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |journal=New Zealand Journal of Asian Studies |volume=6 |issue=2 |pages=12–38 |access-date=23 Desember 2013 |archive-date=7 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207044659/http://nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |url-status=dead }} <!-- T --> * {{Cite book|last=Thapar|first=R.|title=Interpreting Early India|publisher=Oxford University Press|year=1993|location=Delhi}} * {{Cite book |last=Thompson Platts |first=John |title=A dictionary of Urdu, classical Hindī, and English |publisher=W. H. Allen & Co., Oxford University |year=1884}} * {{Cite book |last=Tiwari |first=Shiv Kumar |title=Tribal Roots Of Hinduism |publisher=Sarup & Sons |year=2002}} * {{Cite book |last1=Toropov |first1=Brandon |title=The Complete Idiot's Guide to World Religions |last2=Buckles |first2=Luke |publisher=Penguin |year=2011}} * {{Cite book |last=Turner |first=Bryan S. |url=https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |title=For Weber: Essays on the Sociology of Fate |year=1996a |isbn=978-0-8039-7634-4 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174249/https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |url-status=live }} <!-- V --> * {{Cite book |last=Vivekananda |first=Swami |title=Complete Works of Swami Vivekananda |publisher=Advaita Ashrama |year=1987 |isbn=978-81-85301-75-4 |location=Kalkutta }} * {{Cite book |last=Vivekjivandas |title=Hinduism: An Introduction - Part 1 |publisher=Swaminarayan Aksharpith |year=2010 |isbn=978-81-7526-433-5 |location=Ahmedabad}} <!-- W --> * {{Cite book|last=Walker|first=Benjamin|publisher=Taylor & Francis|year=1968|isbn=9-780-429-62465-0|url=https://www.google.co.in/books/edition/Hindu_World/6zj3DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|title=The Hindu world: an encyclopedic survey of Hinduism}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|title=Yoga And Indian Philosophy|orig-year=1977|publisher=Motilal Banarsidass|edition=Reprint|year=1998|isbn=978-81-208-1609-1}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|url=https://books.google.com/books?id=HvuQAgAAQBAJ|title=A Popular Dictionary of Hinduism|publisher=Routledge|year=2005|isbn=978-1-135-79753-9}} * {{Cite book|last=White|first=David Gordon|title=Tantra in Practice|publisher=Princeton University Press|year=2000|editor-last=David Gordon White|chapter=Introduction}} * {{cite journal |last=Widgery |first=Alban G. |title=The Principles of Hindu Ethics |journal=International Journal of Ethics |volume=40 |issue=2 |date=Jan 1930 |pages=232–245 |doi=10.1086/intejethi.40.2.2377977 |jstor=2377977|s2cid=170183611 }} * {{Cite book |last=Wink |first=Andre |title=Al-Hind: the Making of the Indo-Islamic World, Volume 1 |publisher=Brill Academic |year=1991 |isbn=978-90-04-09509-0}} * {{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |year=1995 |title=Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state |url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |url-status=dead |journal=Electronic Journal of Vedic Studies |publisher=Praeger |volume=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142934/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |archive-date=11 Junie 2007 |number=4 }} <!-- Z --> * {{Cite book|last=Zimmer|first=Heinrich|title=Philosophies of India|publisher=Princeton University Press|year=1951}} * Mikula, Paul en Brian Kearney en Rodney Harber: Traditional Hindu temples in South Africa. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 32, nr. 1, Desember 1982 {{refend}} ==Verdere inligting== *King, Richard. "[https://brill.com/view/journals/nu/46/2/article-p146_2.xml Orientalism and the modern myth of" Hinduism]"." Numen 46.2 (1999): 146-185. *Frykenberg, Robert Eric. "[https://www.jstor.org/stable/206101 Constructions of Hinduism at the Nexus of History and Religion]." The Journal of interdisciplinary history 23.3 (1993): 523-550. *Ranganathan, Shyam. "[https://www.mdpi.com/2077-1444/13/10/891 Hinduism, Belief and the Colonial Invention of Religion: A before and after Comparison]." Religions 13.10 (2022): 891. *Oddie, Geoffrey A. "[https://www.researchgate.net/profile/Will-Sweetman/publication/312042544_Hinduism_in_India_Modern_and_Contemporary_Movements/links/65fb41aff3b56b5b2d17242a/Hinduism-in-India-Modern-and-Contemporary-Movements.pdf#page=22 The Emergence and Significance of the term" Hinduism]." Hinduism in India: Modern and Contemporary Movements 8 (2016). *Sinha, Vineeta. "[https://brill.com/view/journals/ajss/25/2/article-p139_9.xml Unpacking the Labels" Hindu" and" Hinduism" in Singapore]." Asian Journal of Social Science 25.2 (1997): 139-160. *Sehgal, Ikram, and Bettina Robotka. "How Hinduism was Created." Defence Journal 23.2 (2019): 73. ==Skakels== * [https://www.britannica.com/topic/Hinduism "Hindoeïsme"]. ''[[Encyclopædia Britannica]]'' aanlyn. * [http://www.iep.utm.edu/hindu-ph/ Hindoefilosofie en Hindoeïsme], IEP, Shyam Ranganathan, York University * Pennington, Brian K., [https://academic.oup.com/book/6283?login=false Was Hinduism Invented?] Britons, Indians, and the Colonial Construction of Religion (New York, 2005; online edn, Oxford Academic, 14 July 2005), https://doi.org/10.1093/0195166558.001.0001, accessed 16 Jan. 2025. * [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/vedica.pdf Vediese Hindoeïsme] S.W. Jamison en M. Witzel, Harvard University * [[Wikisource:The Complete Works of Swami Vivekananda/Volume 1/Lectures And Discourses/The Hindu Religion|Die Hindoegodsdiens]], Swami Vivekananda (1894), Wikisource * [http://www.iep.utm.edu/adv-veda/ Advaita Vedanta deur Sangeetha Menon], IEP * [https://web.archive.org/web/20051103040233/http://hinduism.iskcon.com/ Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions], ISKCON (Hare Krishna-beweging) * [http://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 What is Hinduism?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418012219/https://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 |date=18 April 2021 }}, redakteurs van ''Hinduism Today'' * [https://web.archive.org/web/20150420084630/http://pluralism.org/religion/hinduism/bibliography Hinduism outside India], 'n bibliografie, Harvard University (The Pluralism Project) * [https://hal.archives-ouvertes.fr/halshs-00196705/ What's in a Name? Agama Hindu Bali in the Making – Hinduism in Bali, Indonesia] Michel Picard, Le CNRS (Parys, Frankryk) * {{Cite web|title=Oxford Centre for Hindu Studies|url=https://ochs.org.uk/|website=University of Oxford|language=en-US}} * {{Cite web|title=International Journal of Dharma Studies|url=https://internationaljournaldharmastudies.springeropen.com/|access-date=2021-03-17|website=International Journal of Dharma Studies|language=en}} {{refend}} {{CommonsKategorie-inlyn|Hinduism}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Hinduism}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Hindoeïsme| ]] [[Kategorie:Politeïsme]] ra53xoj4bqifdv2indxqais9xy1iyzc 0 372578 2891349 2875520 2026-04-07T15:13:08Z Aliwal2012 39067 /* Waens */ "Die Baai" is mos Port Elizabeth 2891349 wikitext text/x-wiki Die '''Simboliese Ossewatrek''' van 1938 was ‘n landswye [[Afrikaner]]-volksfees ter herdenking aan die [[Groot Trek]] van 100 jaar tevore. ==Agtergrond== Reeds op 25 Oktober 1934 het die [[ATKV]] besluit op deelname aan die totstandkoming van die [[Voortrekkermonument]]. Ter ere van die [[Voortrekkers]] sou hulle ‘n nabootsing van die Groot Trek reël. [[Ossewa]]ens het uit die verste uithoeke van die land vertrek om op [[16 Desember]] 1938 vir die hoeksteenlegging van die [[monument]] in [[Pretoria]] aan te kom. Die doel daarmee was om soveel as moontlik van Afrikaners by die feesverrigtinge te betrek, ‘n volkstrots by hulle aan te wakker en hulle as ‘n volk saam te smee. Kultuurleiers soos [[Henning Klopper]] (politikus), dr. M.C. (Tienie) van Schoor (hoof van die [[Suid-Afrikaanse Noodhulpliga]]), J.H. Conradie ([[administrateur]] van [[Kaapland]]) en dr. G.E.N. Ross (van [[Johannesburg]]) was onder die leiersfigure. ==Reis== Die nabootsing van die Groot Trek het op 8 Augustus [[1938]] by die [[Jan van Riebeeck-standbeeld]] in Kaapstad ten aanskoue van 25 000 aanwesiges begin. Vanuit verskeie plekke vanoor die hele land het ossewaens van dorp tot dorp getrek. Goedgunstige boere het vars spanne [[os]]se langs die roete voorsien. Op die trekpad het duisende geesdriftige feesvierders, dikwels geklee in Voortrekkerdrag en met welige baarde en soms te perd, die ossewaens ingewag. Laatmiddag is uitgespan, volksliedjies om [[braaivleis]]vure gesing en na patriotiese toesprake, met veral verwysing na die rol van die vrou in die gemeenskap, geluister. Konserte is gehou deur die plaaslike [[gemeenskap]] en het baie keer gepaardgegaan met [[boeresport]], [[volkspele]], die sing van die [[volkslied]]ere en die hys van die vlae van die [[ZAR]] en die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]]. Soms is spesiale kerkdienste gehou, paartjies in die [[huwelik]] bevestig en [[baba]]s gedoop. Die [[Voortrekker-beweging]] het ‘n fakkelloop van Kaapstad tot in Pretoria gereël. Op verskeie dorpe is ‘n straatnaam na Voortrekkerstraat verander en is op die dorps- of kerkplein ‘n monumentjie onthul om die Groot Trek en die eeufeesvierings te gedenk. Dikwels bestaan so ‘n gedenkteken ook uit die spore van die osse, waens en die touleiers gestol in sement. By die geleenthede is ook allerlei soeweniers (veral gemaak deur [[W.H. Coetzer]]) verkoop wat nog lank deur Afrikanerfamilies as erfstukke en [[Africana]] gekoester word. ==Waens== Tien waens het amptelik aan die fees deelgeneem. Elke wa het ‘n naam gedra van ‘n vooraanstaande persoon uit die tydperk van die Groot Trek. Na die volksfees afgehandel is, is die waens aan verskeie organisasies vir bewaring oorhandig. Die waens “Magdalena de Wet”, “Louis Tregardt” en “Hendrik Potgieter” word respektiewelik by die [[Universiteit van Stellenbosch]], [[Universiteit van Pretoria]] en die [[Noordwes-Universiteit]] (Potch) bewaar. By die museum op [[Hartenbos]] kan die “Andries Pretorius” en die “Piet Retief” besigtig word. Op [[Sarel Cilliers]] se plaas by [[Kroonstad]] staan die wa wat sy naam dra. Twee skole het waens ontvang. “Vrou en Moeder” is by die Oranje Meisieskool in [[Bloemfontein]] en “Magrieta Prinsloo” by die Hoërskool Cillie in [[Port Elizabeth|die Baai]]. By die Krygsmuseum is die “Dirkie Uys” en by die Voortrekkermonument die “Johanna van der Merwe” in bewaring. ==Gevolg== ‘n Oorweldigende golf van entoesiasme en vaderlandsliefde het tydens en tot lang na die volksfees oor die Afrikaner in die hele land gespoel. Die koerante en tydskrifte en veral die Afrikaanse radiodiens wat pas die vorige jaar begin uitsaai het, het baie hiertoe bygedra. Die Afrikaner het sy ooglopende politieke verdeeldheid tydelik agtergelaat, die geesdrif is na die partypolitiek oorgedra en die [[Nasionale Party]] het versterk uit die fees na vore getree. Die stigting van die [[Reddingsdaadbond]] en die [[Ossewabrandwag]] was direkte gevolge. ==Bibliografie== *Afrikaanse Kultuuralmanak. Aucklandpark: ATKV, 1980. {{ISBN|0-620-04543-4}} *Kemp, Charné: Ervaar die lewe in 'n ossewalaer. Die Burger, 14 Mei 2021. [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] 9ric8oehv702z9bj59fvw0f9hnir99p 0 372982 2891471 2399532 2026-04-07T17:09:43Z Jcb 223 2891471 wikitext text/x-wiki '''Atman''' ([[Sanskrit]]: आत्मन्) beteken die innerlike self, gees of [[siel]].<ref>W.J. Johnson (2009), A Dictionary of Hinduism, Oxford University Press, {{ISBN|978-0198610250}}.</ref><ref name=davidlorenzenatman>David Lorenzen (2004), The Hindu World (reds. Sushil Mittal en Gene Thursby), Routledge, {{ISBN|0-415215277}}, ble. 208-209</ref> In Hindoefilosofie, veral die [[Vedanta]]-skool van [[Hindoeïsme]], is "atman" die eerste beginsel:<ref>Deussen, Paul en Geden, A.S. The Philosophy of the Upanishads. Cosimo Classics (1 Junie 2010). bl. 86. {{ISBN|1616402407}}.</ref> die ware self van ’n individu. Om [[moksha]] (bevryding) te bereik moet ’n mens selfkennis (''atma [[Jnana|gyan]]'') opdoen. Die ses ortodokse skole van Hindoeïsme glo daar is ’n atman in elke lewende wese. Dit verskil van [[Boeddhisme]], wat glo daar is geen siel of self nie.<ref name=johnplott3>John C. Plott et al (2000), Global History of Philosophy: The Axial Age, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120801585}}, bl. 63</ref><ref name=4sources>KN Jayatilleke (2010), Early Buddhist Theory of Knowledge, {{ISBN|978-8120806191}}, ble. 246-2492</ref> ==Definisie== Die Sanskrit-woord ''ātman'' beteken "essensie, asem, siel".<ref name=dougharper/><ref name="auto">R Dalal (2011), The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths, Penguin, {{ISBN|978-0143415176}}, bl. 38</ref> Dit is afgelei van die Proto-[[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] woord ''*h₁eh₁tmṓ'' (’n wortel wat beteken "asem"; vergelyk die [[Nederlands]]e ''adem'' en [[Duits]]e ''atmen'' "om asem te haal"). Dit kan ook verbind word met die [[Grieks]]e woord ''atmos'', waarvan die woord "atmosfeer" afgelei is.<ref name=dougharper>[http://www.etymonline.com/index.php?term=atman Atman] Etymology Dictionary, Douglas Harper (2012)</ref> Atman word in Hindoeïsme beskou as ewig, onverganklik, bo tyd verhewe, "nie dieselfde as liggaam of gedagtes of bewussyn nie, maar... maar iets bo dit verhewe wat hulle almal deurdring".<ref>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths|url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |year=2010|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341517-6|page=38}}</ref><ref>{{cite book|author=Norman C. McClelland |title=Encyclopedia of Reincarnation and Karma |url=https://books.google.com/books?id=S_Leq4U5ihkC |year=2010|publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-5675-8 |pages=34–35 }}</ref> Atman is ’n metafisiese en spirituele begrip vir Hindoes wat dikwels in hulle geskrifte bespreek word saam met die begrip [[brahman]].<ref>{{cite book|author=A. L. Herman |title=An Introduction to Indian Thought |url=https://archive.org/details/introductiontoin00alhe |url-access=registration |year=1976|publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-484477-0 |pages=[https://archive.org/details/introductiontoin00alhe/page/110 110]–115 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ātman (Hinduism)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoeïsme]] 6ng1y3h5bo3zl9x26ya0miuahe7izwo 0 373255 2891318 2398792 2026-04-07T15:02:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891318 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tetesuspensionbridge.JPG|duimnael|400px]] Die '''Samora Machelbrug''' is ‘n brug oor die [[Zambezirivier]]. Dit is ‘n belangrike skakel tussen die noordelike en suidelike dele van [[Mosambiek]]. ==Ligging== Die brug is by 16° 9′ 19″ suid en 33° 35′ 37″ oos, by die stad [[Tete]] op die suidelike rivieroewer op die A103-pad noordwaarts na Moatize. ‘n 120km stroomop van die brug is die [[Cahora Bassa-dam]], 5km stroomaf die Kassuende-brug, 230km stroomaf die [[Dona Anabrug]] en 280km stroomaf die Armando Emilio Guebuzabrug. Hierdie roete verbind die hawestad [[Beira]] en [[Zimbabwe]] met die noordelike dele van Mosambiek sowel as [[Malawi]] en [[Zambië]]. ==Doel== Die bou van die brug was onderdeel van die wyer plan rondom die bou van die Cahora Bassa-dam. ‘n Padnetwerk tussen Kaapstad en [[Kenia]] is in die vooruitsig gestel om streke met groot ekonomiese moontlikhede wat betref landbou, veeteelt en mynbou beter toegang tot markte en hawens te gee. ==Brug== Hierdie hangbrug is ontwerp deur die Portugese ingenieur Edgar Cardoso en tussen Maart 1968 en 1973 deur die firma Empreiteiros de Moçambique gebou. Toe kom na 50 jaar die vervoer met ‘n pont oor die rivier ten einde. Die brug hang aan vier paar torings en bestaan uit 3 oorspannings van 180m elk en 2 oorspannings van 90m elk. Dit is 762m lank en 11.2m breed, waarvan 7.2m vir die motorpad gebruik word en 4m vir twee voetpaaie van elk 2m breed. Vir geruime tyd was dit die enigste brug oor die Zambezi in Mosambiek. Tydens die bou van die Cahora Bassadam het swaar voertuie die brug baie gebruik en het die brug swaar gely. Daarby het die Mosambiekse burgeroorlog noodsaaklike instandhoudingswerk agterweë laat bly. Sedert die begin van die 21ste eeu is slegs een baan van die brug in gebruik. Net een vragmotor op ‘n keer is op die brug toegelaat en dan ook met ‘n maksimum spoed van 10k.p.u. In Januarie 2011 is ingrypende herstelwerk voltooi en sedert die ingebruikneming van die Kassuende-brug in 2014 is die brug vir swaar voertuie gesluit. ==Naam== Aanvanklik was die brug bekend as die Marcello Caetanobrug. Marcello José das Neves Alves Caetano (17 Augustus 1906 – 26 Oktober 1980) was van 1968 tot 1974 die premier van [[Portugal]]. Dit is later herdoop om [[Samora Machel]] te herdenk. == Sien ook == * [[Kruisings oor die Zambezirivier]] ==Bibliografie== *hpip.org *structurae.net [[Kategorie:Brûe in Mosambiek]] 2z8hlgqp608679zi3adjgpb2acinwdi 0 374078 2891149 2404299 2026-04-07T12:40:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891149 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ponte Kassuende Novembro 2014 cropped.jpg|regs|400px]] Die '''Kassuendebrug''' (Ponte Kassuende) is ‘n brug in [[Mosambiek]] oor die [[Zambezirivier]]. ==Ligging== Die brug lê by 16° 11′ 32.42″ suid en 33° 37′ 7.71″ oos, tussen die stad [[Tete]] op die suidoewer en Benga in die Moatize-distrik op die noordoewer en skaars 6km stroomaf van die [[Samora Machelbrug]]. Dit is op die hoofpad van [[Zambië]] en [[Malawi]] na die hawe by [[Beira]]. Ook is die brug op ‘n belangrike roete tussen [[Harare]] en die noordelike dele van Mosambiek. ==Brug== Weens Mosambiek se ekonomiese groei danksy die aanwesige delfstowwe (en veral die [[steenkool]]neerslae by Moatize) het die verkeer oor die rivier baie toegeneem. Die betonbrug is gebou tussen 2011 en 2014 deur ‘n Portugese konsortium bestaande uit die firmas Mota-Engil, Soares da Costa en Opway teen ‘n koste van €105 miljoen. Alhoewel die rivier op die plek van die brug 715m breed is, is die brug 1586m lank. Dit is 148m breed en sluit ‘n voetpad aan weerskante van die brug in. Hierdie tolbrug lei die verkeer buite-om die stad Tete en verminder so die reistyd en vervoerkoste aansienlik. Sedert die opening in 2014 word geen swaarvoertuie meer op die Samora Machelbrug toegelaat nie. ==Naam== Die brug dra die naam van ‘n destydse basis van [[FRELIMO]] in daardie gebied. ==Lees ook== *[[Kruisings oor die Zambezirivier]] ==Bibliografie== *mpoverello.com *structurae.net {{Normdata}} [[Kategorie:Brûe in Mosambiek]] agsoemnpcpe4cf322cdgskmubk1x60x 0 374827 2891267 2452166 2026-04-07T14:45:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891267 wikitext text/x-wiki Die '''Otto du Plessis-brug''' is ‘n padbrug op die [[R27 (Suid-Afrika)|R27 Weskuspad]] oor die [[Dieprivier (Swartland)]]. Hierdie brug is by nagenoeg 33° 51′ 30″ suid, 18° 30′ oos, aan die suidekant van die Rietvlei-natuurreservaat<!-- moenie skakel met die een in Pretoria nie --> en die noordelike punt van die lagune van die Dieprivier by Sunset Beach aan die noordekant van [[Milnerton]]. Die brug is eintlik twee betonbrûe met twee rybane elk met ‘n fietsry- en voetgangerpad aan die westekant. Dit is vroeg in die 1960's deur die destydse Afdelingsraad van die Kaap gebou en vernoem na [[Otto du Plessis]], die [[administrateur]] van [[Kaapland]] van daardie tyd. [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] e7es1wbhl59mldqbbc30gjwlwjh3peg 2891291 2891267 2026-04-07T14:53:14Z Aliwal2012 39067 2891291 wikitext text/x-wiki Die '''Otto du Plessis-brug''' is ‘n padbrug op die [[R27 (Suid-Afrika)|R27 Weskuspad]] oor die [[Dieprivier (Swartland)]]. Hierdie brug is by nagenoeg {{Koördinate|33|51|30|S|18|30|0|O}}, aan die suidekant van die Rietvlei-natuurreservaat<!-- nie die een in Pretoria nie --> en die noordelike punt van die lagune van die Dieprivier by Sunset Beach aan die noordekant van [[Milnerton]]. Die brug is eintlik twee betonbrûe met twee rybane elk met ‘n fietsry- en voetgangerpad aan die westekant. Dit is vroeg in die 1960's deur die destydse Afdelingsraad van die Kaap gebou en vernoem na [[Otto du Plessis]], die [[administrateur]] van [[Kaapland]] van daardie tyd. [[Kategorie:Brûe in Suid-Afrika]] 7ebkd3xtk24ffm0kvq07dgtju072pto 0 374886 2891266 2687193 2026-04-07T14:44:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891266 wikitext text/x-wiki Dr. '''Josias Hendrik Otto du Plessis''' (23 Februarie 1907 – 28 April 1960) was ‘n dinamiese leier op kulturele en politieke gebied in die middel van die 20ste eeu. Otto du Plessis is op [[Vanrhynsdorp]] gebore, het skoolgegaan in [[Bredasdorp]] en studeer aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Vanaf 1931 is hy joernalis by [[Die Burger]] en daarna direkteur van staatsinligting, van 1937 tot 1946 die stigter en eerste redakteur van Die [[Oosterlig]] in [[Port Elizabeth]]. In 1948 en 1949 is hy redakteur van [[Die Volksblad]] in [[Bloemfontein]], van 1949 tot 1953 lid van die Suid-Afrikaanse afvaardiging na die Statebondskonferensie en van 15 April 1953 tot 11 Mei 1959 die Volksraadslid vir [[Stellenbosch]]. Op 12 Mei 1958 word hy benoem tot [[administrateur]] van [[Kaapland]]. Hierdie pos beklee hy tot die dag van sy dood. Du Plessis was ‘n leiersfiguur by die organisasie van die [[Simboliese Ossewatrek]] en weer by die [[Van Riebeeckfees]]. Hy was as redakteur van [[Oosterlig|Die Oosterlig]] nou betrokke by die kultuurstryd van die Afrikaner in die Baai. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was hy Nazi-gesind en het in Januarie 1941 by die Nuwe Orde van [[Oswald Pirow]] aangesluit. Uit erkentlikheid vir sy bydrae tot die ontwikkeling van Suid-Afrika kom sy naam nog dikwels voor. Voorbeeld hiervan is die [[Otto du Plessis-pas]], [[Otto du Plessis-pad]], [[Otto du Plessis-brug]], Otto du Plessis-rylaan, Hoërskool Otto du Plessis in [[Algoapark]] en die Otto du Plessis Hospitaal in Bredasdorp. == Bronne == * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 * Wallis, F. (2000). Nuusdagboek: feite en fratse oor 1000 jaar, Kaapstad: [[Human & Rousseau]] == Eksterne skakels == *journals.co.za <!-- volledige skakel asb. --> *scielo.org.za <!-- volledige skakel asb. --> {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] 1iedmkv89km77942n3atuf822qz6itz 0 375114 2891401 2881424 2026-04-07T16:09:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891401 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Venustransit 2004-06-08 07-49.jpg|duimnael|'n Venusoorgang in 2004.]] Die '''Venusoorgang''' is ‘n uiters unieke astronomiese verskynsel wat vanaf die [[aarde]] gesien kan word. By so ‘n geleentheid beweeg die planeet [[Venus]] voor die [[son]] verby en maak daardeur die berekening van afstande tussen hemelliggame moontlik. ==Verduideliking== Venus (en ook [[Mercurius]]) beweeg in bane om die son nader as die baan van die aarde om die son. Met die oorgang van Venus beweeg die planeet Venus tussen die aarde en die son. Die planeet vertoon dan as ‘n donker kolletjie wat stadig oor die son se oppervlakte beweeg. Die kolletjie is dus ‘n klein stukkie “[[sonsverduistering]]”, soortgelyk aan wanneer die maan soms ‘n gedeeltelike of algehele sonsverduistering veroorsaak. ==Afstande== Deur noukeurige waarneming van die tyd wat dit Venus neem om die oorgang oor die son te voltooi het sterrekundiges in die verlede bereken hoe ver Venus van die son geleë is. Daarvan kon dan die afstande tussen die planete en mane bereken word. So is reeds in die 19de eeu bepaal dat die afstand van die aarde na die son 150 miljoen kilometer is. ==Eienskappe van oorgange== *’n Venusoorgang kom selde voor. In die 19de eeu was daar geen Venusoorgang nie. *So ‘n oorgang is nie van oral op die aarde af sigbaar nie. Sou dit wel sigbaar moet wees, verhinder wolke dit soms. *Oorgange vind plaas in pare. Byvoorbeeld: op 7 Desember 1631 en op 4 Desember 1639. Dus 8 jaar na ‘n oorgang vind nog een plaas en nogal in dieselfde maand en meestal 3 dae vroeër. *Oorgange vind gewoonlik in Junie of Desember plaas. So was daar ‘n oorgang op 8 Junie 2004 en 6 Junie 2012. *Oorgange duur meestal net meer of net minder as ses uur. *243 jaar na ‘n Venusoorgang vind daar weer so ‘n oorgang plaas. Byvoorbeeld: op 3 Junie 1769 was daar ‘n oorgang en op 6 Junie 2012 weer. So ook op 4 Desember 1639 en 6 Desember 1882. ==Historiese oorgange== *7 Desember 1631 en 4 Desember 1639 *6 Junie 1761 en 3 Junie 1769 *9 Desember 1874 en 6 Desember 1882 *8 Junie 2004 en 6 Junie 2012 ==Toekomstige oorgange== *11 Desember 2117 en 8 Desember 2125 *11 Junie 2247 en 9 Junie 2255 *13 Desember 2360 en 10 Desember 2368 *12 Junie 2490 en 10 Junie 2498 ==Geskiedenis== Die sterrekundige Edmond Halley (1656-1742, beroemd weens [[Halley se Komeet]]) het reeds vermoed dat as jy een van hierdie Venusoorgange van bepaalde plekke op die aardbol kon meet, jy deur [[driehoeksmeting]] die afstand van die aarde na die son kon bepaal. Met daardie feit sou ook die afstande na ander hemelliggame in ons sonnestelsel bereken kon word. [[Johannes Kepler]] (1571-1630) het die oorgang van 1631 voorspel, maar nie waargeneem nie. Die eerste waarneming was deur Jeremiah Horrocks in 1639. In 1761 was die wetenskaplikes goed voorbereid op die gebeure. ‘n Honderdtal van hulle was oor die aardbol versprei vir die waarneming. Helaas het hierdie eerste wetenskaplike samewerkingsprojek omtrent oral probleme ervaar. Toe die inligting later bymekaar gebring is, het dit geblyk dat baie van die feite teenstrydig en dus nutteloos was. Die beroemde kapt. [[James Cook]] (1728-1779) het die oorgang van 1769 tydens sy eerste reis vanaf ‘n sonnige heuwel op [[Tahiti]] aanskou. ==Suid-Afrika== Twee sterrekundiges van die Britse [[Royal Society]], Charles Mason en Jeremiah Dixon (later beroemd vir hul Mason-Dixon-lyn in die VSA), was in 1761 op pad na [[Nederlands-Indië]]. Omdat hul skip vertraag is, moes hulle hul reis van 27 April tot 3 Oktober aan die Kaap onderbreek. Daarom is hul waarnemings aan die [[Kaap]] in plaas van [[Sumatra]] gedoen. Die 1882-oorgang is onder leiding van sir David Gill (1843-1914) vanuit die Koninklike Sterrewag in [[Kaapstad]] dopgehou. Boonop het Gill drie spanne na die platteland gestuur om die waarneming te doen. Twee van sy personeellede is na Aberdeenweg (tussen [[Aberdeen]] en [[Klipplaat]]) in die [[Karoo]]. ‘n Groep Amerikaners onder prof. Simon Newcomb het die oorgang vanaf die [[Hugenote Kollege]] se terrein by [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] waargeneem. Op [[Touwsrivier]] (destyds Montaguweg) is die waarnemings gedoen deur die Britse sterrekundige A. Marth bygestaan deur die Suid-Afrikaanse sterrekundige C.M. Stevens en korporaal J. Thornton. Twee pilare waarop hulle instrumente bevestig was, het nog lank naby die stasie op die dorp gestaan en is in 1938 tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Bibliografie== *Bryson, Bill: A short history of nearly everything. Londen: Black Swan, 2004. *Logie, Bartle: Two for the road. In the wagon-tracks of De Mist and Lichtenstein. Hunters Retreat: Bluecliff, 2003. {{ISBN|0-620-30946-6}} *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Venus]] ezgmm2esp2dym6vxk0grp3315jjuiig 0 383828 2891305 2872616 2026-04-07T14:58:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891305 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Reza Shah Museum''' in [[Johannesburg]] is gewy aan die geskiedenis en kultuur van [[Iran]]. ==Geskiedenis== Reza Pahlavi (16 Maart 1878 – 26 Julie 1944) was van 15 Desember 1925 tot 16 September 1941 die [[sjah]] van [[Persië]]. Omdat hy in die [[Tweede Wêreldoorlog]] sterk [[Nazi|Nazigesind]] was, is hy deur die Britse en Russiese besettingsmagte van sy land gedwing om te abdikeer en is daarna verban. Vanaf 1942 tot sy dood het hy met sy vrou en ses van sy sewe seuns in ‘n huis in die [[Kaaps-Hollandse boustyl]] by Younglaan 41, Mountain View in Houghton gewoon. ==Museum== In 1970 het die Suid-Afrikaanse regering, die firma [[Sasol]] en die ambassade van Iran saamgespan en Reza Pahlavi se huis as ‘n Persiese kuns- en kultuurmuseum ingeruim. Antieke en moderne Iranese kuns is te besigtig; soos Persiese matte, muurbehangsels, [[keramiek]], fyn skilderwerk met naalde op borde en been en fyn inlegwerk (khatam) in been, [[ivoor]] en [[perlemoen]]. ‘n Biblioteek bestaande uit boeke oor alle aspekte rakende Iran is vir navorsers toeganklik. Enkele meubelstukke gebruik deur die sjah is nog in die huis te sien. In sekere kamers hang daar besondere kandelare. ==Standbeeld== In 1976 het die sjah se dogter ‘n standbeeld in brons van haar pa voor die museum onthul. Die beeld het egter in 1979 spoorloos verdwyn. ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} *theheritageportal.co.za [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] smlbc9zzigywx4ozb3s51mmjlyauogw 0 383946 2891095 2426581 2026-04-07T12:18:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891095 wikitext text/x-wiki Die '''Fred Turner Museum''' (ook bekend as die '''Windpompmuseum''') is ‘n kultuur-historiese museum in [[Loeriesfontein]]. Dit gee ‘n beeld van die lewe van die trekboerpioniers van die 19de eeu in die [[Hantam]] en [[Boesmanland]] deur die uitstalling van ‘n wa en bybehorende tente, ‘n kookskerm met kombuisgereedskap, bybels, klere, ‘n perdemeul, ens. Veral opvallend is die 27 windpompe wat al die fabrikate verteenwoordig wat deur die jare in hierdie afgeleë kontrei op die plase gebruik is. Die museum dra die naam van die eienaar van die handelspos waarom die dorp ontwikkel het. Dr. James Walton, ‘n kultuurhistorikus van Kaapstad, het die gemeenskap aangemoedig om so ‘n museum hier te stig. Gezina Louw, die vrou van [[Eli Louw]], het die inisiatief geneem met die versamel van die oudhede en die stigting van die museum. ==Trivia== Fredrick Turner was die neef van [[Charles Haddon Spurgeon]] (1834-1892). [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] ga80ym4hp3hn5ij1y1df34pqvsxat4j 0 384697 2891536 2864951 2026-04-08T04:49:23Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2891536 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} '''''The Last of the Mohicans: A Narrative of 1757''''' is 'n historiese roman wat in 1826 deur [[James Fenimore Cooper]] geskryf is. Dit is die tweede boek van die ''Leatherstocking Tales''-pentalogie en die bekendste onder hedendaagse lesers.<ref>[https://books.google.com/books?id=eKNK1YwHcQ4C&pg=PA661 ''Last, of the Mohicans, The'']. In: ''Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature''. Merriam-Webster, 1995, {{ISBN|0877790426}}, p.661</ref> ''The Pathfinder'', wat 14 jaar later in 1840 gepubliseer is, is die opvolg daarvan. == Storielyn == ''The Last of the Mohicans'' speel af in 1757, tydens die Franse en Indiaanse Oorlog (die Noord-Amerikaanse teater van die [[Sewejarige Oorlog]]), toe Frankryk en [[Groot-Brittanje]] geveg het om beheer oor [[Noord-Amerika]]. Gedurende hierdie oorlog het beide die Franse en die Britte inheemse Amerikaanse bondgenote gebruik, maar die Franse was veral afhanklik van hulle, aangesien die Franse in die noordoostelike grensgebiede in die minderheid was teen die Britte. Die gebeurtenisse van die roman speel spesifiek af voor, tydens en na die beleg van Fort William Henry. Die roman speel hoofsaaklik af in die omgewing van Lake George, New York, en beskryf die vervoer van die twee dogters van kolonel Munro, Alice en Cora, na 'n veilige bestemming in Fort William Henry. Onder die karavaan wat die vroue bewaak, is die grensman Natty Bumppo, majoor Duncan Heyward, sangonderwyser David Gamut, en die [[Indiane]] Chingachgook en Uncas, waarvan laasgenoemde twee die titelkarakters van die roman is. Hierdie karakters word soms gesien as 'n mikrokosmos van die ontluikende Amerikaanse samelewing, veral met betrekking tot hul rassesamestelling.<ref>[http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198112228.001.0001/acprof-9780198112228-chapter-10 ''New Ideas of Race: The Last of the Mohicans'']. In: Fiona J. Stafford: ''The Last of the Race: The Growth of a Myth from Milton to Darwin.''. Oxford Scholarship, 1994</ref> == Gewildheid == Die roman is sedert sy publikasie een van die gewildste Engelstalige romans en word gereeld in Amerikaanse literatuurkursusse gelees.<ref>[https://books.google.com/books?id=28ZGsefcNXAC&pg=PA75 ''Last of the Mohicans'']. In: Martin J. Manning (ed.), Clarence R. Wyatt (ed.): ''Encyclopedia of Media and Propaganda in Wartime America. Volume I.''. ABC-CLIO, 2011, {{ISBN|9781598842289}}, pp. 75-76</ref> Dit is verskeie kere en in baie tale aangepas vir films, TV-films en tekenprente. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * H. Daniel Peck (ed.): ''New Essays on The Last of the Mohicans''. Cambridge University Press 1992, {{ISBN|0-521-37771-4}} * Martin Barker, Roger Sabin: ''The Last of the Mohicans''. University Press of Mississippi 1995, {{ISBN|0-87805-858-3}} * George Dekker (ed.), John P. Williams (ed.): ''James Fenimore Cooper: The Critical Heritage''. Routledge 1997, {{ISBN|0-415-15928-8}}, pp. 87–114 * Craig White: ''Student Companion to James Fenimore Cooper''. Greenwood Publishing 2006, {{ISBN|0-313-33413-7}}, pp. 101–124 {{en-vertaal|The Last of the Mohicans}} {{DEFAULTSORT:Last of the Mohicans, The}} [[Kategorie:Engelse romans]] lqdcqgw7nuyxqdk03brd87r1uemjbca 0 384751 2891090 2773091 2026-04-07T12:16:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891090 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Haworthia fukuyae | authority = M.Hayashi, (2007) | synonyms = }} '''''Haworthia fukuyae''''' is 'n meerjarige [[sukkulent]] wat tot die [[genus]] ''[[Haworthia]]'' behoort. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]]. == Bronnelys == * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77085608-1 Plants of the World Online] * [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-347087 The Plant List] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Haworthia|fukuyae]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 8a88e5992qv3pr88exr0e683ng2wkjx 0 384855 2891211 2450060 2026-04-07T13:10:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891211 wikitext text/x-wiki Die '''Mashu-etnologiemuseum''' van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal]] in [[Durban]] vertoon voorbeelde van die stoflike kultuur van die inheemse bevolking van [[Suider-Afrika]]. Dit het tot ‘n internasionaalbekende navorsingsinstelling vir volkekundiges ontwikkel. [[Tsjaka]] se ivoorarmband is die pronkstuk in die groot versameling kralewerk. So ook is daar geelkoperkrale, halskettinkies, halsbande, ‘n Ovambo-koperenkelband en ‘n Ovambo-rok gemaak uit volstruiseierdopkrale. Houtsneewerk soos maskers en grasweefwerk soos eet- en slaapmatte is te sien. Xilofone en ‘n wye verskeidenheid snaarinstrumente word uitgestal. Baie ystersmeewerk en ornamente soos skoffels, Tonga-visvangspiese, graafklippe van die [[Boesman]]s, pyle, boë, knopkieries, assegaaie en skilde is te besigtig. ‘n Wye verskeidenheid boeke oor die etnologie is beskikbaar. Alhoewel daar nie baie relevante foto’s is nie, is daar 250 skilderye deur Barbara Tyrrell met verklarende aantekeninge wat die gewoontes, rituele, seremoniële drag en die sosiale drag van die inheemse mense van die suidelike deel van Afrika uitbeeld. Die museum dra die naam van die suikerpionier Marshall Campbell. ==Lees ook== *[[Campbell-versamelings]] ==Bibliografie== *Duggan, J.F.: Killie Campbell se weergalose kultuurnalatenskap. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 13, nr. 3, Maart 1974. *phambo.wiser.org.za [[Kategorie:Museums]] 98gnmtuyyf8by7adzmcfvzihmg18ih8 0 384884 2891523 2774354 2026-04-07T21:26:12Z CommonsDelinker 1161 "New_Administrative_Capital.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Abdelrhman 1990|]] 2891523 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Nuwe administratiewe hoofstad |ander_naam= |inheemse_naam=العاصمة الإدارية الجديدة |nedersetting_tipe= |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= |beeldgrootte=280px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Egipte |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Egipte}} |onderafdelingtipe1=Goewerment |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of Cairo.svg|22px]] Kaïro |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=5.6 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=2.2 |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2=714 |oppervlak_stedelik_myl2=276 |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate={{Koördinate|30|01|39|N|31|45|54|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op= |bevolkingnotas= |bevolking_totaal= |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=EST |utcafset=+2 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://acud.eg/ ''acud.eg''] }} '''Nuwe administratiewe hoofstad''' ([[Arabies]]: العاصمة الإدارية الجديدة&lrm;, ''Al-ʿĀṣima al-ʾIdāriyya al-Jadīda'') is die projeknaam vir die oprigting van 'n nuwe [[hoofstad]] in [[Egipte]] wat sedert 2015 in aanbou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/aponline/2015/03/13/world/middleeast/ap-ml-egypt-new-capital-.html |title=Egypt Announces Plans to Build New Capital |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Maart 2015 |accessdate=3 September 2021}}</ref> Dit is deur die destydse Egiptiese minister vir behuising, Mostafa Madbouly, tydens die Konferensie oor ekonomiese ontwikkeling in Egipte op 13 Maart 2015 aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/03/egypt-plans-capital-adjacent-cairo-150314014400946.html |title=Egypt plans new capital adjacent to Cairo |publisher=[[Al Jazeera]] |date=14 Maart 2015 |accessdate=14 Maart 2015}}</ref> Die nuwe hoofstad word beskou as een van die programme en projekte vir ekonomiese ontwikkeling, en is deel van 'n groter inisiatief met die naam Egiptiese Visie 2030.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://arabdevelopmentportal.com/sites/default/files/publication/sds_egypt_vision_2030.pdf |title=Egypt Vision 2030 |publisher=arabdevelopmentportal.com |access-date= 8 September 2021 |archive-date=25 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725064906/https://www.arabdevelopmentportal.com/sites/default/files/publication/sds_egypt_vision_2030.pdf |url-status=dead }}</ref> Die nuwe hoofstad van Egipte het nog nie 'n naam nie. 'n Kompetisie is op die nuwe hoofstad se webwerf geloods om 'n nuwe naam en logo vir dié stad te kies. 'n Jurie van spesialiste is saamgestel om die voorstelle wat op die lys ingedien is, te evalueer en om die beste onder al die voorstelle te bepaal.<ref>{{ar}} {{cite web |url=https://www.youm7.com/story/2019/7/17/العاصمة-الإدارية-الجديدة-تطلق-مسابقة-لاختيار-اسم-وشعار-جديد/4338108 |title=The New Administrative Capital launches a competition to choose a new name and logo |publisher=Youm7}}</ref><ref>{{ar}} {{cite web |url=https://www.baladnaelyoum.com/news/5d2f6fefa24321573677d112/%D8%AA%D8%BA%D8%B7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B7%D9%84%D9%82-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF |title=العاصمة الإدارية تطلق مسابقة لاختيار اسم وشعار جديد |publisher=www.baladnaelyoum.com |access-date= 8 September 2021 |archive-date= 4 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104033400/https://www.baladnaelyoum.com/news/5d2f6fefa24321573677d112/%D8%AA%D8%BA%D8%B7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B7%D9%84%D9%82-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF |url-status=dead }}</ref> Die Egiptiese regering het egter nog geen amptelike uitslae bekend gemaak nie. Die nuwe stad sal 45&nbsp;km oos van [[Kaïro]] en net buite die Tweede Groter Kaïro-ringweg, in 'n grootliks onontwikkelde gebied halfpad na die hawestad [[Suez]], geleë wees. Volgens die planne word die stad die nuwe administratiewe en finansiële hoofstad van Egipte wat die belangrikste regeringsdepartemente en ministeries, asook buitelandse ambassades huisves. Op 'n totale oppervlakte van 700&nbsp;km² (270&nbsp;myl²) sal daar 'n bevolking van sowat 6,5 miljoen wees, hoewel dit na raming tot sewe miljoen sal kan styg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-31874886 |title=Egypt to build new administrative and business capital |publisher=[[BBC]] |date=13 Maart 2015 |accessdate=3 September 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cnn.com/2015/03/14/africa/egypt-plans-new-capital/ |title=Egypt unveils plan to build glitzy new capital |publisher=[[CNN]] |author=Brian Walker |date=16 Maart 2015 |accessdate=16 Oktober 2016}}</ref> Die belangrikste en amptelike rede vir die begin van die projek is die opeenhoping in Kaïro, wat reeds een van die wêreld se besigste stede is, te verlig, met die verwagting dat die bevolking van Groter Kaïro in die komende dekades sal verdubbel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/business/new-capital-to-cut-cairo-overcrowding-1.77647 |title=New capital to cut Cairo overcrowding |publisher=The National}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.citymetric.com/skylines/so-why-egypt-building-new-capital-city-right-next-cairo-855 |title=So why is Egypt building a new capital city right next to Cairo? |publisher=City Metric |date=19 Maart 2015 |accessdate=16 Oktober 2016}}</ref> Kaïro, ter vergelyking, het 'n bevolking van sowat 20 miljoen. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|New Administrative Capital|Nuwe administratiewe hoofstad}} * {{en}} {{Wikivoyage|New_Administrative_Capital_(Egypt)|Nuwe administratiewe hoofstad}} * {{ar}} {{en}} [http://acud.eg/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Egipte]] j70w8e02wli1sgcmhy5cqw4fsjv4251 0 384916 2891419 2450480 2026-04-07T16:14:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891419 wikitext text/x-wiki Die '''William Campbell-meubelversameling''' van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal]] in [[Durban]] bestaan oorwegend uit meubels wat in die pionierstyd in [[Natal (kolonie)|Natal]] gebruik is. ==Meubels== Uitstaande items is die stinkhoutrusbanke en -stoele uit die 18de en 19de eeu, kaste uit dieselfde periode met die oorspronklike silwerbeslag, ‘n kiaat- en geelhoutkas en stinkhoutklaptafels met ysterbeslag. By die meubels is ‘n stoel en Bybel gebruik deur [[Daniel Lindley]] en ‘n stoel gemaak deur [[Dinuzulu]] op [[St. Helena]]. Verskeie konfore en ‘n brandewynstookketel is te besigtig. ==Breekware== Borde uit ‘n 19de eeuse Sevres-eetstel is versier met handgeskilderde tonele. Uit die 18de eeu is daar ook ‘n Chinese keramiekvaas. Skerwe van Ming-porselein uit die periode 1360 tot 1440 is waarskynlik afkomstig van skepe wat langs die kus van [[Pondoland]] vergaan het. ==Horlosies== ‘n Goue sakhorlosie deur [[Winston Churchill]] geskenk aan Charles Burnham as dank vir sy hulp met Churchill se ontsnapping herinner ons aan die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Skilderye== Die groot versameling olie- en waterverfskilderye deur ‘n wye verskeidenheid kunstenaars beeld hoofsaaklik tonele in die vroeëre [[Natal (kolonie)|Natal]] en [[KwaZulu|Zoeloeland]] uit. Daar is waterverfskilderye deur [[Thomas Baines]] en [[Thomas William Bowler]], etse deur [[Nita Spilhaus]] en [[Tinus de Jongh]], met die hand gekleurde akwatinte deur [[William John Burchell]] en litografieë deur [[William Cornwallis Harris]]. ==Naam== Die versameling dra die naam van die suikermangaat William Alfred Campbell (1880-1962), die oudste seun van die sakeman en politikus Marshall Campbell en broer van Killie Campbell. William Campbell het in 1955 sy ouerhuis Muckleneuk, waarin die versameling uitgestal word, aan die stad Durban geskenk. ==Lees ook== *[[Campbell-versamelings]] *[[Killie Campbell-Africana-biblioteek]] *[[Mashu-etnologiemuseum]] ==Bibliografie== *Duggan, J.F.: Killie Campbell se weergalose kultuurnalatenskap. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 13, nr. 3, Maart 1974. *phambo.wiser.org.za *web.archive.org [[Kategorie:Museums]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] rcvl8bbw2umtlh21pggromum4i49l7i 0 384959 2891244 2450672 2026-04-07T14:36:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891244 wikitext text/x-wiki Die '''Natal Society Library''' in [[Pietermaritzburg]] is op drie biblioteke na die oudste in die land. Hierdie biblioteek beskik oor unieke [[Africana]] (en veral Nataliana). Sedert 1916 is dit ‘n [[pligleweringsbiblioteek]]. ==Geskiedenis== Die biblioteek het sy oorsprong in die Natal Book Society wat in Februarie 1846 begin het. Dit lei tot die stigting op 9 Mei 1851 tot ’n kultuur- en natuurwetenskaplike vereniging bekend as die Natal and East African Society. Maar die klem in die vereniging het eerder gelê op navorsing as op lees vir ontspanning. In 1888 publiseer die bibilioteek die ''Annals of Natal, 1487-1843'' deur John Bird en sedert 1971 die tydskrif ''Natalia''. Van 1865 tot 1900 was Alexander Neale die bibliotekaris. ==Teenswoordig== In April 2004 het die eienaarskap van die biblioteek van die Natal Society oorgegaan na die Msunduzi-munisipalitiet en staan dit bekend as die Msunduzi Munisipale Biblioteekdiens. Die hooftak van die diens heet sedert 2007 die Bessie Head-biblioteek. ==Bibliografie== *Judd,U.E.M.: Natal’s Oldest Cultural Society. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 23, nr. 3, Maart 1974. *Leverton, B.J.: The Natal Society. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 4, Junie 1966. [[Kategorie:Biblioteke]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] ms2dvtsrgt99hw5hqh6qk44gv27xn1g 0 385044 2891333 2451481 2026-04-07T15:06:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891333 wikitext text/x-wiki Die '''Sioma-brug''' is ‘n padbrug oor die [[Zambezirivier]] in [[Zambië]]. Die brug is by 16° 40′ 19″ suid en 23° 37′ 38″ oos, 16km suidoos van die dorp Sioma en 125km van die grens met [[Namibië]]. Die is egter nie op die ou M10-hoofpad (tussen [[Livingstone]], verby Sesheke, Sioma, Sitoti en Senanga na [[Mongu]]) nie, maar is die begin van ‘n nuwe trajek aan die oostekant van die rivier. Maar dit is naby die Sioma- en Ngonye-watervalle, die Sioma Ngwezi Nasionale Park en die Ngwezi Pools Nasionale Park. Die brug is 252m lank, 10½m breed met ‘n voetpad met ‘n breedte van 1½m elk aan beide kante. ‘n Chinese firma het dit gebou en is op 21 April 2016 ingewy en het die pont by Sioma-Sikuka vervang. ==Lees ook== *[[Kruisings oor die Zambezirivier]] [[Kategorie:Zambië]] nigft86id33vj21at1kn0uteqaulo02 0 385076 2891200 2451630 2026-04-07T13:02:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891200 wikitext text/x-wiki Die '''Lubosi Imwiko II-brug''' is ‘n padbrug oor die [[Zambezirivier]] in Barotseland in [[Zambië]]. Die brug is by 15° 12′ 53″ suid en 22° 55′ 34″ oos op die pad van [[Mongu]] via Lealui noordwes na Kalabo. Dit is die grootste van die 26 brûe (Barotse Vloedvlaktelaagwaterbrug) oor die Barotse-vloedvlakte wat in die reëntyd meesal oorspoel. Dit dra die naam van die Litunga (die koning) van Barotseland, die westelike provinsie van Zambië. Die konstruksie is 10m breed en net meer as ‘n kilometer lang. Weerskante van die rybane is smal voetpaadjies. Die bouwerk is tussen 2011 en 2016 uitgevoer deur die Chinese firma AVIC International. ==Lees ook== *[[Kruisings oor die Zambezirivier]] ==Bibliografie== *vymaps.com [[Kategorie:Zambië]] pj5zd8tq6mpqw1nc74iy7v4cpz5ni40 2891201 2891200 2026-04-07T13:02:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891201 wikitext text/x-wiki Die '''Lubosi Imwiko II-brug''' is ‘n padbrug oor die [[Zambezirivier]] in Barotseland in [[Zambië]]. Die brug is by 15° 12′ 53″ suid en 22° 55′ 34″ oos op die pad van [[Mongu]] via Lealui noordwes na Kalabo. Dit is die grootste van die 26 brûe (Barotse Vloedvlaktelaagwaterbrug) oor die Barotse-vloedvlakte wat in die reëntyd meesal oorspoel. Dit dra die naam van die Litunga (die koning) van Barotseland, die westelike provinsie van Zambië. Die konstruksie is 10m breed en net meer as ‘n kilometer lang. Weerskante van die rybane is smal voetpaadjies. Die bouwerk is tussen 2011 en 2016 uitgevoer deur die Chinese firma AVIC International. ==Lees ook== *[[Kruisings oor die Zambezirivier]] ==Bibliografie== *vymaps.com [[Kategorie:Zambië]] oi8cmqjttvad7bartwcnbgpb07qci7b 0 385332 2891208 2454716 2026-04-07T13:09:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891208 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mardijker detail churchill 1704.jpg|duimnael|regs|'n Markyker familie.]] '''Mardykers''' was vrygestelde [[slawe]]. Tydens die [[Portugese]] en [[Nederland]]se bewind in die Oos-Indiese eilande is [[Maleis]]e slawe in die gebied ingevoer. Van hierdie slawe is later vrygelaat of vrygekoop en hulle en hul afstammelinge het as mardykers bekendgestaan. Meesal was hierdie mense [[Christene]]. [[VOC]]-amptenare is op die retoervloot van [[Java]] na [[Nederland]] soms tot in [[Kaapstad]] van hul slawe vergesel. Sommige slawe is daan aan die Kaap verkoop, omdat die prys vir ‘n slaaf aan die Kaap heelwat hoër was as in [[Nederlands-Indië]]. Maar ‘n aantal is ook teruggestuur en ander is hier vrygestel. Enkele vrygestelde slawe het egter hoë amptenare na Nederland vergesel, Nederlands leer praat en sommige het later weer met die uitwaartse vloot na Java teruggekeer. Dikwels het het hierdie Nederlandssprekende oud-slawe in die Kaap agtergebly. Veral die vrygestelde Nederlandssprekende slawe is aan die Kaap Mardykers genoem. Hulle en hul nageslag was bekend as bedrewe messelaars en mandjievlegters. Die woord mardyker is afgelei van die Maleise woord ''merdika'', met die betekenis van ''vry''. {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Slawerny]] s516ibacptyp01hfcsr5ibjazvjlia6 0 385425 2891421 2597906 2026-04-07T16:14:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891421 wikitext text/x-wiki {{Location map|Wes-Kaap|float = right|width=240 | caption = Ligging van die Witsenberg in die Wes-Kaap. | label = Witsenberg|position=right|background=white|lat=-33.25512|long=19.21051}} Die '''Witsenberg''' (soms verkeerdelik Witzenberg) lê by [[Tulbagh]] in die [[Boland]]. ==Ligging== Hierdie bergreeks strek van die [[Groot-Winterhoekberge]] suidwaarts tot by [[Mostertshoek]], [[Michellspas]] en die noordpunt van die [[Waaihoekberge]]. Dit vorm die skeiding tussen Het [[Land van Waveren]] en die [[Warm Bokkeveld]]. ==Naam== Goew. [[Willem Adriaan van der Stel]] het in 1699 die berge vernoem na sy vriend Nicolaes Witsen (8 Mei 1641 - 10 Augustus 1717). Witsen was ‘n wêreldbekende persoon in Nederland se Goue Eeu, onder andere jare lank die burgemeester van [[Amsterdam]], direkteur van die [[V.O.C.]], maritieme kenner en skrywer van die eerste Nederlandse skeepvaarthandleiding ''Scheeps-Bouw en Bestier''. Sy handtekening staan onder baie briewe met instruksies gerig aan die goewerneur van die [[Kaapkolonie]]. Op die wyse het hy ‘n rol gespeel in die geskiedenis van die jong kolonie. ==Reis== Op die landreis van 1803 deur goew. [[Jacob Abraham de Mist]] vergesel van o.a. sy dogter Augusta en dr. [[Hinrich Lichtenstein]] het die geselskap oor die Witsenberge in die Land van Waveren afgedaal. ==Wyn== Witsenberg is ook die naam van ‘n bekende ligte tafelwyn gemaak van druiwe verbou op die voetheuwels. {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]] 6xvveu161wynr871xs3vrrs58hgl1hf 0 385437 2891355 2766284 2026-04-07T15:15:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891355 wikitext text/x-wiki Die '''Sturrock-droogdok''' in die [[Kaapstad-hawe]] is 'n skeepswerf waar skepe gekalfater kan word. Dit is geleë aan die oostekant van die [[Duncan-dok]] en is 360&nbsp;m lank, 14&nbsp;m diep, die ingang is 45&nbsp;m wyd, en die maksimum breedte van 'n skip in die dok is 38&nbsp;m. [[Jonkheer]] Constantijn Leopold Carl van Kretschmar van Veen, 'n Nederlandse waterboukundige ingenieur, het 'n leidende rol in die beplanning van die hele hawe gespeel en sy firma, die Hollandse Aanneming Maatskappy SA (Edms.) Bpk. het die projek uitgevoer. Dit is in September 1945 geopen. [[Frederick Sturrock|Frederik Claud Sturrock]] (Skotland, 25 Mei 1882 - Kaapstad, 5 Augustus 1959) was 'n ingenieur, sakeman, politikus en minister van vervoer en finansies. ==Bibliografie== *transnetnationalportsauthority.net [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] afuyddegzlzh71qjmcjrc7ktd3ovc4y 0 385439 2891307 2793193 2026-04-07T14:58:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891307 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Robinson dry dock, Cape Town 1.jpg|duimnael|regs]] Die '''Robinson-droogdok''' is ‘n skeepswerf in die [[Kaapstad-hawe]]. Hierdie kalfaatdok is tussen die Victoria-bekken en die Alfred-bekken (nou saam bekend as die [[Victoria & Alfred Waterfront]]). Dit is 161&nbsp;m lank en op die bodem 152&nbsp;m lank. By die ingang is die wydte 20,7&nbsp;m en op die bodem 17&nbsp;m. In 1867 het [[prins Alfred]] die hoeksteen van die droogdok gelê en op 20 Oktober 1882 was die RMS ''Athenium'' die eerste skip wat daarin vasgemeer het. Sir [[Hercules Robinson]] alias lord Rosmead (19 Desember 1824 – 28 Oktober 1897) was die Britse goewerneur in die [[Kaapkolonie]] van 22 Januarie 1881 tot 1 Mei 1889 en van 30 Mei 1895 tot 21 April 1897. {{Normdata}} [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] rp2vj56ptg7ohqwsd93gq0jhumn6iim 0 385682 2891141 2456231 2026-04-07T12:36:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891141 wikitext text/x-wiki Die '''Jukhoogte''' is ‘n pas op die [[Vergete Grootpad]] tussen [[Karoopoort]] en die [[Verlatekloofpas]] in die suidelike deel van die Tankwa-Karoo. Dit bereik ‘n hoogte van 865m bo seevlak en ‘n helling van 1:9. ==Sien ook== • [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== • Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www. slingsbymaps.com {{normdata}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] feecg969yrxemr4xrd95pf1nc61u4q8 0 385948 2891329 2458543 2026-04-07T15:05:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891329 wikitext text/x-wiki Die '''Shepstone-familie''' het ‘n prominente rol gespeel in die geskiedenis van Suid-Afrika en KwaZulu-Natal in die besonder. Hulle oorheersende rol was nie slegs beperk tot die politieke terrein nie, maar was ook op die administratiewe, regterlike, kerklike en maatskaplike gebied. Die bekendste familielede was '''John William Shepstone''' (Westbury-on-Trym, [[Bristol]], Engeland, 1796 - Kamastone, naby [[Queenstown]], in die [[Oos-Kaap]], 26 Mei 1873) *[[Britse setlaar]] in 1820, Wesleyaanse sendeling sir '''[[Theophilus Shepstone]]''' *seun van eerw. John William Shepstone *Theophilus het 6 seuns en 3 dogters gehad '''John Wesley ("Misjan") Shepstone''' ([[Grahamstad]], 29 Maart 1827 - [[Pietermaritzburg]], 23 Januarie 1916) *vierde seun van eerw. J.W. Shepstone *J.W. Shepstone was ‘n Natalse staatsamptenaar, [[landdros]], regter, diplomaat, kenner van die Zulu-taal en -kultuur '''Henrique Charles Shepstone''' (Peddie, 18 Januarie 1840 - Durban, 17 Oktober 1917) *oudste seun van sir Theophilus *Henrique was staatsamptenaar in Natal en [[Transvaal]], landdros, regter, Zulu-raadgewer, Zulu-taalkundige *uitstaande sportman: [[krieket]] en ruiter '''Theophilus (“Offy”) Shepstone''' (Peddie, 19 Junie 1843 - Johannesburg, 7 Maart 1907) *derde seun van sir Theophilus *prokureur, advokaat, Natalse politikus, Zulu-raadgewer, boer, kenner van Afrika-tale, soldaat, adviseur vir die [[Swazi]]’s van 1887-1891 *veelsydige sportman '''Francis Alan (Frank) Shepstone''' (25 April 1879 – 1952) *seun van Offy *regter '''Dennis Gem Shepstone''' (7 Februarie 1888- ) *agterneef van sir Theophilus *[[administrateur]] van Natal 1948-1958 '''Basil John Shepstone''' *[[Rhodes-beurs]]-wenner in 1959 ==Bibliografie== *Leverton, B.J.: The Shepstone Papers. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966. [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] aymvhp4jcjqhq9kz4jde952cj3ppwvg 0 385969 2891146 2459688 2026-04-07T12:39:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891146 wikitext text/x-wiki '''Karelsgraf''' is 'n wit graf 40&nbsp;km van [[Carnarvon]] af langs die R386-pad na [[Prieska]]. Dit is 'n stille getuie van die avontuurlustige en bandelose lewe wat sommige mense meer as 200 jaar gelede op die grense van die [[Kaapkolonie]] gevoer het. Carel en Jacob Kruger is in die [[Roggeveld]] gebore en het daar opgegroei. In 1776 word Carel aangestel as [[veldkornet]] in die Klein-Roggeveld. Die broers het 'n besondere meganiese aanleg gehad. Hierdie vaardigheid wend hulle toe aan om [[ryksdaalder]]s te druk wat lyk soos dié wat die [[VOC]] aan die Kaap gebruik. Daarmee koop hulle in [[Kaapstad]] onder andere [[vuurwapen]]s en [[mes]]se. Hulle word gearresteer, ontsnap egter en verdwyn oor die noordgrens van die Kaapkolonie. Langs die [[Oranjerivier]] voer hulle 'n bestaan as grootwildjagters. In 1791 word Carel doodgetrap deur 'n [[olifant]] wat kort tevore deur hom gekwes is. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: [[Karoo]]. The story of the Karoos of South Africa – the Great Karoo, the Little Karoo and the far corners of the North West Cape and Namaqualand. Kaapstad: Howard Timmins, 1955. *Human, Eben: Buite se 100 puik plekke. In: Die Burger, 5 November 2013. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] h6i37nbym3nm5wn5w7t5tcipgbl3t9j 10 385978 2891477 2458936 2026-04-07T17:52:04Z BurgertB 2401 2891477 wikitext text/x-wiki {{Location map+ | World | width = {{{2|500}}} | places = {{Location map~ | World | label=[[Teide]] | coordinates = {{coord|28|16|23|N|16|38|22|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Nyiragongo]] | coordinates = {{coord|1|31|0|S|29|15|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Vesuvius]] | coordinates = {{coord|40|49|0|N|14|26|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=top}} {{Location map~ | World | label=[[Berg Etna|Etna]] | coordinates = {{coord|37|45.3|0|N|14|56.7|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Santorinikaldera|Santorini]] | coordinates = {{coord|36|25|0|N|25|26|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=right}} {{Location map~ | World | label=[[Berg Unzen|Unzen]] | coordinates = {{coord|32|45|24|N|130|17|40|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=right}} {{Location map~ | World | label=[[Sakurajima]] | coordinates = {{coord|31|35|0|N|130|39|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Taalvulkaan|Taal]] | coordinates = {{coord|14|0|7|N|120|59|34|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=right}} {{Location map~ | World | label=[[Berg Merapi|Merapi]] | coordinates = {{coord|7|32|26.99|S|110|26|41.34|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Ulawun]] | coordinates = {{coord|5|3|0|S|151|20|0|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Mauna Loa]] | coordinates = {{coord|19|28|46.3|N|155|36|9.6|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=bottom}} {{Location map~ | World | label=[[Volcán de Colima|Colima]] | coordinates = {{coord|19|30|46|N|103|37|2|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Santa María (vulkaan)|Santa María]] | coordinates = {{coord|14|45|21.6|N|91|33|7.2|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=right}} {{Location map~ | World | label=[[Awatsjinski]]- | coordinates = {{coord|53|15|18|N|158|49|48|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Korjakski]] | coordinates = {{coord|53|19|15|N|158|42|45|E}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=bottom}} {{Location map~ | World | label=[[Galeras]] | coordinates = {{coord|1|13|0|N|77|22|0|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} {{Location map~ | World | label=[[Berg Rainier|Rainier]] | coordinates = {{coord|46|51|10|N|121|45|37|W}} | label_size=90 | mark = Wallpaper group diagram legend rotation3.svg | marksize=10 | position=left}} | float = {{{1|right}}} | alt = Decade Volcanoes | caption = Kaart van die 16 Dekadevulkane. }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> tf2s365rez2z39wgk1o1raoav449woq 0 386095 2891184 2462671 2026-04-07T12:53:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891184 wikitext text/x-wiki Die '''Kromrivierpas''' is ‘n bergoorgang in die [[Sederberge]] in die [[Wes-Kaap]]. Dit is by nagneoeg 32° 32′ suid, 19° 18′ oos, op die P1487-pad, tussen die rotsformasie bekend as ''Lot se vrou'' en die aansluiting by die P1482-pad tussen [[Wupperthal]] en [[Op-die-Berg]]. Die pas bereik ‘n hoogte van 1000m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:5. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www. slingsbymaps.com  == Eksterne skakels == * [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/51-kromrivier-pass,-cederberg.html Kromrivierpas op mountainpassessouthafrica.co.za] {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] gj12knhzik9h26ql8byqocsbak8rsyn 0 386132 2891434 2830168 2026-04-07T16:18:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891434 wikitext text/x-wiki By ‘n bron by '''Zuurbekom''' (Suurbekom) is ‘n pompstasie van [[Rand Water]] vir die verskaffing van water vir huishoudelike en nywerheidsgebruik. Dit het voorheen ‘n groot deel van [[Johannesburg]] van water voorsien. ==Ligging== Die bron is by 26° 18′ 4″ suid en 27° 48′ 49″ oos. Dit is naby die spoorweghalte Waterworks en die oorsprong van die [[Kliprivier, Gauteng]], aan die westekant van die Klipriviersberg, tussen [[Soweto]] en [[Westonaria]], noordwes van [[Lenasia]] en ongeveer 20km suidwes van die middestad van Johannesburg. ==Bron== Die presiese boorplek in die dolomietrotse is reeds in 1895 deur die geoloog dr. David Draper aangewys en in 1899 is op daardie plek die pompstasie deur [[Barney Barnato]] se ''Johannesburg Waterworks Estate and Exploration Co. Ltd.'' gebou. Dit is later deur die Randse Waterraad oorgeneem. Hierdie was die eerste betroubare standhoudende watertoevoer aan die sentrale [[Witwatersrand]]. Daardeur is die chroniese watertekort beëindig wat tot op daardie tydstip die openbare gesondheid benadeel het en die ontwikkeling van die dorpe en goudmyne gestrem het. Elke dag sedert 1899 is ‘n 27 miljoen liter water van ‘n besonder goeie gehalte hier uit die dolomietlae gepomp. Dit was nooit nodig om die water te filtreer nie. Die bron word nou nie meer gebruik nie en die pompstasie is tot ‘n gedenkwaardigheid verklaar. ==Lees ook== *[[Albionbron]] *[[Gerhardminnebron]] *[[Oog van Kuruman]] *[[Schoonspruitoog]] *[[Warmwaterbronne van Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *artefacts, co.za *McCarthy, T.S. en V. Arnold, J. Venter en W.N. Ellery: The collapse of Johannesburg’s Klip River wetland. In: South African Journal of Science. www.scielo.org.za [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Gauteng]] d43mdu3b6ozrb8lximqvutkeo0tesv7 0 386299 2891413 2462686 2026-04-07T16:13:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891413 wikitext text/x-wiki Die '''Wasbankpas''' is op ‘n belangrike toeristiese roete op die suidelike grens van die [[Groot Karoo]]. Hierdie pas is by 33° 21′ suid, 20° 50′ oos en ‘n 30km van [[Laingsburg]] in die rigting van [[Zoar]] en [[Amaliënstein]]. Langs hierdie pad is die [[Floriskraaldam]], [[Seweweekspoort]] (deur die Klein Swartberge) en die [[Bosluiskloofpas]] (‘n toegang tot [[Gamkaskloof]]). Die pas bereik ‘n hoogte van 798m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:8. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com  == Eksterne skakels == * [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/827-wasbank-pass-p315.html Wasbankpas op mountainpassessouthafrica] * tracks4africa.co.za  {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] qbf8m6d7j4b2c69wvvgvdofffspcaof 0 386403 2891125 2547388 2026-04-07T12:29:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891125 wikitext text/x-wiki '''Hoek se Bergpas''' is in die [[Sederberge]]. Hierdie kort steil pas is in die Biedouwvallei op die P2262-grondpad tussen [[Clanwilliam]] en [[Wupperthal]] by 32° 7′ suid en 19° 11′ oos. Dit is net suidsuidwes van die [[Engelsman se graf (Clanwilliam)]] by 32° 3′ 56″ suid en 19° 7′ 38″ oos op die [[R364 (Suid-Afrika)|R364-streeksroete]]. Hierdie pas bereik ‘n hoogte van 722&nbsp;m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:7. Op vroeëre kaarte word hierdie pas die [[Uitkykpas]] genoem. Om verwarring met twee ander passe met dieselfde naam te voorkom, is hierdie pas se naam gewysig. ==Lees ook== * [[Uitkykpas, Wes-Kaap]] * [[Uitkykpas, Mpumalanga]] * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *mountainpassessouthafrica.co.za *Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com {{koördinate|32|7|S|19|11|O|display=title}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] o1yqmvoie5vl7qwubi2mfjzfufub97u 0 386404 2891395 2623890 2026-04-07T16:07:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891395 wikitext text/x-wiki Die '''Uitkykpas''' in die Krokodilberge is 15km suid van [[Nelspruit]].<ref name="mpsa" /> Dit lei na denne- en bloekomplantasies. == Lees ook == * [[Uitkykpas, Wes-Kaap]] * [[Hoek se Bergpas]] * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{Cite web |url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/mpumalanga/item/564-uitkyk-pass-nelspruit.html |title=mountainpassessouthafrica.co.za Uitkykpas, Mpumalanga |access-date=20 Oktober 2023 |archive-date=19 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519093759/https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/mpumalanga/item/564-uitkyk-pass-nelspruit.html |url-status=live }}</ref> }} [[Kategorie:Mpumalanga]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] 2zbi02q9h7dekk9q3eq8ijf4aoqkxjp 0 386405 2891396 2623892 2026-04-07T16:08:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891396 wikitext text/x-wiki Die '''Uitkykpas''' is in die [[Sederberge]].<ref name="mpsa" /> Dit is in die suidelike Sederberge by 32° 24′ 13″ suid en 19° 5′ 32″ oos op die P1487-pad en in die omgewing van die Algeria-bosboustasie. Die pas is 4.7km lank en is in 2019 geteer. Soms word ook na hierdie pas as die '''Sederbergpas''' verwys. == Lees ook == * [[Uitkykpas, Mpumalanga]] * [[Hoek se Bergpas]] * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{Cite web |url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/29-uitkyk-pass,-cederberg.html |title=mountainpassessouthafrica.co.za Uitkykpas, Wes-Kaap |access-date=20 Oktober 2023 |archive-date=18 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518003814/https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/29-uitkyk-pass,-cederberg.html |url-status=live }}</ref> }} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] o5d2hr1faca3wze7pdxjm5luqvu8rmo 0 386509 2891259 2464658 2026-04-07T14:42:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891259 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mappa Ogaden.svg|duimnael|regs|Kaart van Ogaden.]] Die '''Ogaden''' is 'n woestyngebied in [[Ethiopië]]. ==Ligging en bewoners== Hierdie gebied van ongeveer 200 000km² is deel van die [[Horing van Afrika]]. Dit is in die suidooste van Ethiopië en grens aan [[Djibouti]], [[Puntland]], [[Somalië]] en [[Kenia]]. In die streek is die grootste dorpe Degeh Bur, Kelafo, Werder, Harer en Dire Dawa. Dit is 'n plato met 'n hoogte wat wissel van 1500m bo seevlak in die noordweste tot 'n 300m in die suide. Die Scebelirivier vloei suidooswaarts en mond uit by [[Mogadisjoe]]. Meer suid vloei die Genalerivier. Hierdie dunbevolkte landstreek word bewoon deur Somali-sprekende nomadiese stamme wat 'n bestaan voer as veeboere. Van die ontginning van die aanwesige gas- en oliereserwes in die bodem het nog nie veel gekom nie. ==Geskiedenis== Laat in die 19de eeu het Ethiopië sowel as [[Italië]] (die koloniale heerser in Somalië) op die gebied aanspraak gemaak. In 1896 het Ethiopië dit beset en sedertdien word die grens tussen Ethiopië en Somalië op landkaarte dikwels als onbepaald en omstrede aangedui. In die 1960’s het Somalië die gebied amptelik opgeëis en het dit by tye tot aanvalle deur guerillabendes gelei. In 1977- 1978 ontstaan 'n volskaalse oorlog om die gebied met Somalië te verenig. Weens hierdie oorlog en die droogte sterf duisende mense in die Ogaden-streek en 'n anderhalf miljoen mense vlug oor die grens na Somalië. Dit lei tot 'n groot humanitêre krisis en ernstige menseregteskendings. Onrus flikker periodiek nog op. ==Bibliografie== * britannica.com {{Normdata}} [[Kategorie:Ethiopië]] [[Kategorie:Somalië]] pybrivg414ekr6xnehj98q40v2jd9qi 0 386723 2891352 2467338 2026-04-07T15:14:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891352 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsbiblioteek''' in [[Pretoria]] is deel van die [[Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika]]. ==Taak== Hierdie bibilioteek huisves een van die uitgebreidste en kosbaarste versamelings boeke en ander inligtingsbronne in die land. Die voorraad naslaan- en navorsingsmateriaal is van groot belang vir wetenskaplikes wat hulle op Suid-Afrikaanse onderwerpe toespits. Die biblioteek is ‘n [[pligleweringsbiblioteek]]. Hier word die gesamentlike katalogus van die Suid-Afrikaanse biblioteke bygehou en die interbiblioteekleningstelsel gekoördineer. ==Seldsame versamelings== Unieke boekversamelings in die biblioteek is die Smutsversameling, die [[Frans Engelenburg]]-versameling van kuns en historiese werke, die Duncan-versameling bestaande uit klassieke letterkunde en boeke oor die politiek en geskiedenis van die land, die Middleton-versameling oor ekonomie en geldwese, die Smithsonian-versameling oor die [[VSA]], staatsadministrasie, wetenskap, tegnologie, handel en die regswese en die Keltiese versameling. Onder die groot aantal atlasse en landkaarte is daar die seldsame twaalfdelige Blaeu-atlas (die Franse uitgawe) wat dateer uit 1662. ‘n Unieke versameling is die 39 oorspronklike waterverfskilderye wat die inheemse bevolking van die [[Kaapkolonie]] uitbeeld. Dit is in 1841 deur die onbekende kunstenaar “I.W.” geskilder. ==Seldsame boeke== Die biblioteek besit skaars boeke oor die vroeë geskiedenis van en reise in Suid-Afrika deur skrywers en reisigers soos *[[Ludwig Alberti]] (1768-1812), ‘n Bataafse offisier *[[William John Burchell]] (1781-1863) *[[Samuel Daniell]] (1775-1811) *Olfert Dapper (1636-1689), ‘n Nederlandse geskiedskrywer oor Suid-Afrika *[[William Cornwallis Harris]] (1807-1848) *sir Thomas Herbert (1606-1682), Britse historikus en skrywer oor Afrika *[[Peter Kolbe]] (1675-1726) *Christian Ignatius Latrobe (1758-1836), ‘n Morawiese sendeling *[[William Paterson]] (1755-1810) *[[Anders Sparrman]] (1748-1820) *[[Francois le Vaillant]] (1753-1824) ==Geskiedenis== Die biblioteek is in 1887 geopen as die Staats-Bibliotheek der [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] met ‘n skenking van ‘n groot versameling boeke uit Nederland en Vlaandere. In 1893 het die Pretoria Openbare Biblioteek daarmee saamgesmelt. Ds. [[Adriaan Begemann]] (1831-1925) was tot 1893 die eerste bibliotekaris. Hy is tot in 1900 opgevolg deur [[Jan F.E. Cilliers]]. Latere bekende bibliotekarisse was die Presbiteriaanse dominee James Gray (1852-1933), F.T. Nicholson, in die 1930’s Matthew M. Stirling en in die 1960’s H.J. Aschenborn. [[Pierneef]], [[Samuel Zwaartman]] en [[Jacoba Gilfillan]] was as personeellede aan die biblioteek verbonde. ==Bibliografie== *Aschenborn, H.J.: Die Staatsbiblioteek. Deel 2 – van 1887 tot die hede. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, nr. 1, September 1966. *Aschenborn, H.J.: Die Staatsbiblioteek. Deel 3 - die huidige bedeling. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, nr. 2, Desember 1966 *Ploeger, Jan: Die Staatsbiblioteek. Deel 1 – die geskiedenis van ‘n skenking. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, nr. 1, September 1966. [[Kategorie:Biblioteke]] pysn3op3v7f106dwowmwwwdvm6pq8io 0 386935 2891255 2829352 2026-04-07T14:40:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891255 wikitext text/x-wiki '''Nywerheidsdiamante''' is al daardie [[diamant]]e wat nie geskik is om tot juwele verwerk te word nie. Slegs 20% van die diamante wat gedelf word, is van so ‘n gewensde kwaliteit dat dit in sierade verwerk kan word. Die ander diamante word vir boor- en skuurdoeleindes gebruik. Omdat diamante buitengewoon hard is, is daar net een ding wat ‘n diamant kan slyp, en dit is ‘n ander diamant. Ruite en [[porselein]] word daarmee gesny. Graveerwerk op spoggerige wynglase word met diamantpunte gedoen. Tandartse gebruik diamantpoeier op hul bore om gaatjies in [[emalje]] en tandsteen te boor. In [[horlosie]]s word dit gebruik om die fyn masjinerie glad te laat loop. Diamantpoeier word aan boorpunte gesmeer om deur harde rots te boor. Boort (soms bort) is laegraadse diamantgruis, dus diamantafval, wat tot poeier gestamp is. Dit word dan gebruik om o.a. edelstene te slyp en poleer. Die wêreldproduksie van nywerheidsdiamante was in 1974 ‘n 32.4 miljoen [[karaat]] teenoor 13.52 miljoen karaat diamante wat as sierstene benut is. Hiervan het onderskeidelik 4 067 000 en 3 435 000 karaat uit Suid-Afrika gekom. [[Brasilië]] en die [[DRK]] is die bekendste leweransiers van nywerheidsdiamante. Sowel die [[Premiermyn]] as die myn te [[Jagersfontein]] is bekend om die uitstekende gehalte industriële diamante wat by hul opbrengs van edelgesteentes aangetref word. == Bronnelys == *Brown, E.T.S.: The use of diamonds in industry. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 2, nr. 1, Augustus 1952 {{Normdata}} [[Kategorie:Minerale]] [[Kategorie:Diamante]] 8pzgyc0e73sz8dw0iwkro3mw7xxanwh 0 387144 2891183 2643886 2026-04-07T12:53:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891183 wikitext text/x-wiki Die '''Koudebergpas''' (Koubergpas, Kleinhoogpas) is ‘n pas op die P2262-pad in die [[Sederberge]].<ref name="mpsa" /> Hierdie pas is by nagenoeg 32° 16′ suid en 19° 12′ oos. Dit is dus net noordwes van [[Wupperthal]] en suid van [[Hoek se Bergpas]]. Dit is ‘n kort steil pas op ‘n smal grondpad. ‘n Maksimum helling van 1:6 word bereik. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{cite web |url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/55-kouberg-pass,-wupperthal.html |title=Koudebergpas op mountainpassessouthafrica.co.za |language=Engels }}</ref> }} == Bronnelys == * Index of Cape Mountain Passes. samountainpasses.co.za * Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] ljjgbkvwegqv02xo4yxodwvj7rwhnsl 0 387205 2891354 2665704 2026-04-07T15:15:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891354 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaane Vrouefederasie''' (SAVF) is ‘n welsyns- en kultuurorganisasie met [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]] as werkterrein. ==Doel== Die strewe van die organisasie is om maatskaplike dienste aan individue en gesinne in die gemeenskap te lewer om daardeur hul lewensgehalte te verbeter. Veral die armstes in die gemeenskap geniet hul aandag. Hierdie doel het deur die jare dieselfde gebly, maar met aanpassings om aan die behoeftes van die tyd te voldoen. Sommige dienste is dus gestaak, nuwe is aangebied. ==Dienste== Die welsynswerk is gemik op kinder- , jeug- en gesingsorg, sowel as bejaardes, verswaktes, gestremdes en op maatskaplike ontwikkeling. Daarvoor bedryf die SAVF kleuterskole, kinderhuise, dagsorgsentrums, naskoolsentrums, losieshuise, ouetehuise, klubs vir vroue, bejaardes en kinders, werkplase vir beskutte arbeid, dienssentrums en ouerleidingklinieke. Maatskaplike werkers koördineer en lei die werksaamhede. ==Voorbeelde== Die Moedersbond Hospitaal in [[Pretoria]] is in 1919 begin gevolg deur nog ‘n twintigtal kleiner kraaminrigtings in die platteland. Daar is ook vroedvroue opgelei. In 1905 is die Armstrong-Berning Tehuis vir getraumatiseerde meisies geopen. Uit 1910 dateer die Môreglans Ouetehuis in [[Krugersdorp]]. Koshuise is in stedelike gebiede ingerig vir jongmense van die platteland wat in die stad gaan werk het. Klere en kos is aan behoeftiges voorsien. Kursusse in naaldwerk, spin-, en weefwerk en mandjiemakery is aangebied. Geldelike steun is soms aan skole verskaf en die eerste huishoudskool is geopen. So ook word gehelp met die onderhoud van die konsentrasiekampkerkhowe en is geld bygedra tot die oprigting van die [[Vrouemonument]]. ==Geskiedenis== Die weduwee van [[Saul Solomon]], Georgina Thomson, het uit [[Skotland]] na Suid-Afrika gekom om hoof te word van die Good Hope Seminary School in die [[Tuine, Kaapstad|Tuine]] in [[Kaapstad]]. Sy het die SAVF op 19 Oktober 1904 in Pretoria aan die huis van die premiersvrou [[Annie Botha]] gestig. Die plan was dat die blanke Protestantse vroue die Afrikaner in Transvaal moet help ophef na die ellende van die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Mev. Botha was tot 1908 die eerste voorsitster. Ander bekende voorsitsters vans Susanna Barbara Broers (1876 – Pretoria, 2 Oktober 1947) van 1915 tot 1947 en haar opvolgster Johanna Magdalena Raath (Frankfort, 8 November 1909 – 9 September 1995). ==Bibliografie== *afrikanergeskiedenis.co.za *savf.co.za [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] eru60rd82nf763m7t83dzsgcwcqsqqe 0 387206 2891084 2468952 2026-04-07T12:14:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891084 wikitext text/x-wiki Die '''Federale Vroueraad''' was van 1920 tot 2003 ‘n skakelkomitee tussen Afrikaanse welsynsorgansisasies. Dit het bestaan uit afgevaardigdes van die *Afrikaanse Christelike Vrouevereniging (die ACVV) van [[Kaapland]] *Oranje-vrouevereniging van die [[Vrystaat]] *Natalse Christelike Vrouevereniging (NCVV) en *die [[Suid-Afrikaanse Vrouefederasie]] (SAVF). In 2003 is die NCVV by die SAVF ingelyf. Bekende lede was [[M.E.R.]], [[Tertia Flemming]], [[Nettie Hanekom]], [[Ria Jordaan]], [[Rina Venter]] en Elsie Eloff, die vrou van [[Herman van Broekhuizen]]. [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] 6ggt5io93am2y55kryxd1kji9rwy239 0 387365 2891253 2471340 2026-04-07T14:40:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891253 wikitext text/x-wiki Die '''Nongqai''' was ‘n tydskrif vir die Suid-Afrikaanse [[weermag]] en [[polisie]]. Die blad het bestaan van 1903 tot 1961 en is versprei onder soldate, polisiemanne en gevangenispersoneel in Suid-Afrika en die destydse [[Suidwes-Afrika]], [[Suid-Rhodesië]], [[Noord-Rhodesië]] en [[Duits-Oos-Afrika]]. Die titel vir die blad dateer uit 1907 toe dit reeds verskyn het vir die koloniale Natalse Berede Polisie en daaorm is die tydskrif een van die vroegste in Suid-Afrika. Nuusberigte en artikels in die Nongqai was in Afrikaans en Engels. John Jackson, die bekend spotprenttekenaar van The Cape [[Argus,]] het gereeld tekeninge aan die blad voorsien. Nongqai is ‘n Zoeloewoord met die betekenis van “die koning se wagte wat altyd van plek tot plek aan die beweeg is”. Nongqai is opgevolg deur die tydskrifte Paratus, [[Justitia]] en [[Servamus]]. ==Lees ook== *[[Fort Nongqayi]] ==Bibliografie== *samirror.com [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tydskrifte]] 5dvjfkik8veqhapiunexts9815u69cv 0 387402 2891418 2766040 2026-04-07T16:14:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891418 wikitext text/x-wiki Die '''Willem Prinsloo-landboumuseum''' gee ‘n beeld van die ontwikkeling van die landbou en veeteelt in Suid-Afrika van die [[Steentydperk]] tot 1945. ==Doel== Die doel met die museum is om deur die bekendstelling van die geskiedenis van die boerdery in die land ‘n groter waardering by die publiek te ontwikkel vir landbou en veeteelt en dus voedselproduksie. ==Ligging== Die museum is geleë op die plaas Kaalfontein, suidoos van [[Rayton]], naby [[Cullinan]] en ‘n 40km oos van Pretoria in die rigting van [[Bronkhorstspruit]]. ==Geboue== Die kompleks bestaan uit ‘n moderne museumgebou met ‘n lesingsaal en kantore, maar ook ‘n slagrondavel, melkrondavel, smidswinkel, stalle, bees- en skaapkrale, diptenks, dorsvloer, bakoond, watermeul, plaasdam, riembreiplek en ‘n bakkiespomp. ==Uitstallings== In die museum en op die terrein is ‘n groot versameling meubels, landbougereedskap, rytuie, trekkers, dorsmasjiene, trekkers, ploeë en ‘n stookketel. Verskeie rasse van skape, varke, hoenders, koeie, osse en perde is op die werf te besigtig. Demonstrasies vir die maak van [[mampoer]], botter, seep, kerse, die rooster van koffie en die bak van brood word gehou. ==Geskiedenis== Die plaas was sedert 1888 die eiendom van Willem Prinsloo. In 1976 het sy nageslag die opstal en 16ha aan die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmusuem geskenk en op 29 Maart 1980 is die plaasmuseum deur [[Hendrik Schoeman]] geopen. ==Trivia== ‘n Soortgelyke museum is Kleinplasie by [[Worcester]]. ==Bibliografie== *boereafrikana.com *Nel, P.G.: Die Willem Prinsloo-landboumuseum in kultuurhistoriese perspektief. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 3, Julie 1982 *The good old days ... In: Omgewing RSA. Februarie 1985, deel 12, nr. 2 {{Ditsong Museums}} {{Normdata}} [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] e3ocj3glx5abpz6r38z3gzsy7pzo7ix 0 387544 2891101 2715856 2026-04-07T12:20:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891101 wikitext text/x-wiki Die '''Gubbins-versameling''' van [[Africana]] is die eiendom van die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. ==Geskiedenis== Die regsgeleerde [[John Gaspard Gubbins]] (Upham, Hampshire, Engeland, 6 Januarie 1877 – Johannesburg, 12 November 1935) kom in 1902 in Suid-Afrika aan en boer op die plaas Malmanioog suidoos van [[Ottoshoop]]. Hy ontwikkel tot historikus, skrywer en ywerige versamelaar van Africana. Weens die ontginning van [[vloeispaat]] op sy grond, word hy ‘n vermoënde man en gevolglik word sy versameling van boeke, prente, landkaarte en manuskripte so omvangryk dat hy dit aan die pasgestigte universiteit skenk. Met Kersfees 1931 ontstaan daar ‘n brand in die biblioteek en word ‘n 35&nbsp;000 boeke vernietig, waarvan die helfte deel was van die Gubbins-versameling. Dit het Gubbins aangespoor om die versameling verder op te bou en daarna is die ander oudhede na die nuutgestigte [[Africana Museum]] oorgeplaas met Gubbins as die eerste kurator. Vir sy werk is Gubbins met ‘n eredoktorsgraad vereer. Sy belangstelling in die geskiedenis lei tot sy ontdekking van die bouval van [[David Livingstone]] se eerste sendingstasie by Mabotsa. Elizabeth Duncan Rose (gebore Gubbins) skenk in 1992 die plaas Malmanioog aan die provinsie Noordwes en dit is ontwikkel tot die Oog van Malmanie-natuurreservaat. ==Besondere items== *[[William John Burchell]] se Suid-Afrikaanse sketse is in die bibilioteek te besigtig. *[[Thomas Baines]] se illustrasies gemaak vir die voëlkundige, jagter, ontdekkingsreisiger, handelaar en wetenskaplike Carl Johan Andersson (Swede, 1827 – Ovamboland, 1867) is in die versameling opgeneem. *In 1912 is die grafsteen van Jane Wilson, die eerste blanke vrou wat in die gebied noord van die [[Vaalrivier]] sterf, by die plaas Malmanioog ontdek. Hierdie steen is die eerste item wat in die Africana Museum opgeneem is. (Jane Wilson was die vrou van die Amerikaanse sending-dokter Alexander Erwin Wilson (1803-1841). Hulle arriveer in 1835 in Afrika en Jane sterf op 18 September 1836.) ==Bibliografie== *Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4 *degruyter.com <- volledige skakel, hierdie beteken niks! *historicalpapers.wits.ac.za <- volledige skakel, hierdie beteken niks! *researchgate.net <- volledige skakel, hierdie beteken niks! [[Kategorie:Noordwes]] [[Kategorie:Biblioteke]] eoszbu2ykbt1paq0mn7pt5yx0rbf5po 0 388014 2891175 2479504 2026-04-07T12:50:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891175 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mageu (carton and glass).JPG|duimnael|regs|'n Karton van magou, langs 'n glas van magou.]] '''Magou''' (ook: '''mageeu''', '''mageu''', '''mahewu''') is die tradisionele tuisgebroude [[bier]] van sekere inheemse bevolkingsgroepe van [[Suider-Afrika]]. Die gegiste suurpap gemaak van [[mielie]]s is tot ‘n ligte bier verdun. Bier is vir sekere volkere ‘n belangrike voedsame voedselsoort en ‘n rituele drank. Dit het ‘n lae alkoholgehalte en groot hoeveelhede kan dus daarvan gedrink word. Tuisgebroude bier se alkoholinhoud is soms verhoog met die byvoeging van middels wat voedselvergiftiging tot gevolg gehad het. Teenswoordig word magou in fabrieke vervaardig. == Bronne == * Steinkraus, Keith H. [https://books.google.com/books?id=WfjPq9dfTuMC&pg=PA400&lpg=PA400&dq=mageu&source=web&ots=Iz7V5s3V3H&sig=gdF3RWM0aii0j61k55bwwNgXHPo#v=onepage&q=mageu&f=false "Industrialization of indigenous fermented foods"]. [[Google Books]]. Besoek op Mei 2010. {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns}} {{Normdata}} [[Kategorie:Alkoholiese drank]] c0eqin271xlg6drd7e5iigvtv1eu1qh 0 388053 2891097 2784853 2026-04-07T12:19:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891097 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Fremantle-versameling''' in die staatsargief in Kaapstad gee ‘n beeld van die politieke ontwikkeling van Suid-Afrika in die eerste twee dekades van die 20ste eeu. [[Henry Fremantle]] het ‘n wye versameling briewe, pamflette, koerantuitknipsels en ander stukke nagelaat waarvan veral sy dagboek van 1891 tot 1924 van belang is. Die volledige versameling dek die periode 1860 tot 1935, aangesien dit deur sy familie aangevul is. [[Kategorie:Biblioteke]] oocowdhjrq31pmxn0p1cqicapbjo43m 0 388063 2891374 2695078 2026-04-07T15:21:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891374 wikitext text/x-wiki Die '''Te Water-versameling''' in die staatsargief in [[Kaapstad]] gee inligting oor bedrywighede op politieke gebied in Suid-Afrika tydens die laaste helfte van die 19de en eerste dekade van die 20ste eeu. Hierdie versameling bestaan hoofsaaklik uit briewe ontvang deur F.K. te Water en T.N.G. te Water onder andere van [[Jan Hendrik Hofmeyr]] en pres. [[M.T. Steyn]]. Dit dek die periode 1844 tot 1913. Frans Karel te Water ([[Brussel]], 13 Augusutus 1824 – [[Graaff-Reinet]], 18 Desember 1913) was die lid vir Graaff-Reinet van die Wetgewende Vergadering van die [[Kaapkolonie]]. Sy seun was [[Thomas te Water]]. ==Trivia== ‘n Ander vooraanstaande lid van die Te Water-familie was Charles Theodore te Water (Graaff-Reinet, 4 Februarie 1887 – 6 Junie 1964), advokaat, politikus, Volksraaadslid vir Pretoria-Sentraal van 1924 tot 1929, Suid-Afrika se Hoë Kommissaris in [[Londen]], voorsitter van die [[Volkebond]], kanselier van die [[Universiteit van Pretoria]]. ==Lees ook== *[[Te Water Huis]] [[Kategorie:Biblioteke]] 0lu5pwrzxvju5bbdef6ata3g7odwdqz 0 388128 2891222 2812417 2026-04-07T13:31:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891222 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bali memorial.jpg|250px|right|thumb|Die Bali-bomaanvalle gedenkteken.]] Die '''2002 Bali-bomaanvalle''' het op 12 Oktober 2002 in die toeristedistrik [[Kuta]], [[Bali]], [[Indonesië]] plaasgevind. Die aanval is gedoen deur lede van [[Jemaah Islamiyah]], 'n Islamitiese terreurgroep en 'n bondgenoot van [[Al-Kaïda]]. == Aanval == Lede van die Jemaah Islamiyah-terreurgroep het twee bomme in die volgepakte Sari Club en Paddy's Pub laat ontplof.<ref name=":0">https://theconversation.com/remembering-the-bali-bombings-ten-years-on-10040</ref> Altesaam 202 mense is in die ontploffings dood, waarvan 88 Australiëers was. Twee Suid-Afrikaners het ook gesterf. 'n Derde bom het rondom dieselfde tyd buite die Amerikaanse konsulaat in Denpasar, Bali ontplof.<ref name=":0" /> == Gevolge == Kort ná die bomontploffings het die Indonesiese polisie verskeie lede van Jemaah Islamiyah gearresteer.<ref>https://www.scmp.com/topics/bali-bombing?module=inline&pgtype=article</ref> Imam Samudra, Amrozi Nurhasyim en Huda bin Abdul Haq is skuldig bevind en in November 2008 deur 'n vuurpeloton tereggestel. Op 19 Januarie 2022 is Arif Sunarso, ook bekend as Zulkarnaen, gevangenisstraf van 15 jaar opgelê vir sy aandeel aan die Bali-bomaanvalle.<ref name=":1">https://www.dw.com/en/indonesia-militant-sentenced-to-15-years-in-jail-over-2002-bali-bombing/a-60471432</ref> Zulkarnaen het vir 18 jaar lank inhegtenisneming ontduik en is in Desember 2020 in Lampung, Indonesië gearresteer.<ref name=":1" /> ==Sterftes volgens nasionaliteit== {| class="wikitable sortable" ! Land ! Aantal sterftes<ref> https://www.sbs.com.au/news/bali-bombings-full-list-of-victims-names</ref> |- | {{flag|Australië}} | 88 |- | {{flag|Indonesië}} | 38 |- | {{flag|Verenigde Koninkryk}} | 23 |- | {{flag|Verenigde State}} | 7 |- | {{flag|Duitsland}} | 6 |- | {{flag|Swede}} | 6 |- | {{flag|Nederland}} | 4 |- | {{flag|Frankryk}} | 4 |- | {{flag|Denemarke}} | 3 |- | {{flag|Switserland}} | 3 |- | {{flag|Nieu-Seeland}} | 2 |- | {{flag|Brasilië}} | 2 |- | {{flag|Kanada}} | 2 |- | {{flag|Japan}} | 2 |- | {{flag|Suid-Afrika}} | 2 |- | {{flag|Suid-Korea}} | 2 |- | {{flag|Ekuador}} | 1 |- | {{flag|Griekeland}} | 1 |- | {{flagicon|Republiek van Ierland}} [[Republiek van Ierland|Ierland, Republiek van]] | 1 |- | {{flag|Italië}} | 1 |- | {{flag|Pole}} | 1 |- | {{flag|Portugal}} | 1 |- | {{flag|Taiwan}} | 1 |- | ''Onbekend'' | 2 |- | '''Totaal''' | 202 |} == Sien ook == * [[Islamitiese terrorisme]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bali-bomanvalle, 2002}} [[Kategorie:Islamitiese terrorisme]] nprybl8zr2h5t376m05cqtl7yd90550 0 388521 2891135 2678772 2026-04-07T12:34:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891135 wikitext text/x-wiki Die '''Jansen-versameling''' in die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in [[Pretoria]] bestaan uit antieke voorwerpe en [[Africana]] nagelaat deur dr. [[E.G. Jansen]] en sy vrou [[Mabel Jansen]]. Die versameling bestaan uit 600 items waarvan die kern gevorm word deur ‘n aantal Kaapse meubelstukke uit die 17de en 18de eeu gemaak van [[stinkhout]] en [[geelhout]]. Onder die 122 skilderye en grafiese werke is werke van [[Thomas Bowler]], [[Thomas Baines]], [[Frederik I’Ons]], [[Jahleel Brenton]], [[Abraham de Smidt]], Emily Sophia Hamilton, [[Pierneef]], [[Frans Oerder]], [[W.H. Coetzer]], [[Ruth Prowse]] en [[Jan Volschenk]]. Daar is bronsbeelde deur [[Anton van Wouw]], antieke Kaapse gebruiksartikels (veral kombuisware) in koper, stukke in [[Kaapse silwer]], Africana-gravures, enkele besondere boeke oor Afrika, Chinese porselein, ornamente, horlosies en besondere stukke naaldwerk. Die versamel van besondere oudhede was Mabel Jansen se stokperdjie. Jare lank het sy rommelwinkels, afslaerslokale, oudhedehandelaars, veilings en markte (veral die [[Parade]]) besoek. Hierdie versameling is in 1977 deur die staat aangekoop. ==Bibliografie== *Die Jansen-versameling. ‘n Kultuurskat nagelaat deur Ernest en Mabel Jansen. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 2, April 1982 [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Versamelings]] 2cs309m4biz3fcnbcqw31yywd7nfvh5 0 388562 2891242 2876619 2026-04-07T14:35:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891242 wikitext text/x-wiki Die '''N.P. van Wyk Louw-medalje''' word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] toegeken aan ’n persoon ter erkenning van sy volgehoue bydrae oor lange jare tot ’n vertakking of vertakkings van die geesteswetenskappe en die bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur. == Lys van wenners == * [[1994]] – Prof. [[Hennie Rossouw]] * [[1995]] – Prof. [[Elize Botha]] * [[2000]] – Prof. [[Jaap Steyn]] * [[2001]] – Prof. [[Willie Jonker]] * [[2022]] – Prof. [[H.P. van Coller|Hennie van Coller]]<ref>https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/naude-wen-hertzogprys-met-dol-heuning/</ref> * [[2023]] – Prof. [[Gerrit van Wyk Kruger]]<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/64e4997d26379f9b4308fe0d_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202023%202.pdf |accessdate=13 Mei 2024 |publisher=SA Akademie |title=SA Akademiepryse 2023 }} </ref> * [[2024]] – Prof. [[Heinrich van der Mescht]]<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/66221a61723224142654460a_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202024%20finaal.pdf |title=SA Akademiepryse 2024 |publisher=SA Akademie |date=19 April 2024 |accessdate=13 Mei 2024 }}</ref> == Verwysing == {{verwysings}} {{SA_Akademie}} [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] qk328q9c34k8zrz85c74bzkoya1fynh 0 388621 2891411 2882704 2026-04-07T16:12:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891411 wikitext text/x-wiki Die '''Vrymesselary''' het kort na die middel van die 18de eeu ‘n maatskaplike en ekonomiese rol '''in Suid-Afrika''' begin speel. Teen die einde van die 20ste eeu het die ledetal begin kwyn. Messelary in Suid Afrika is besig om 'n herlewing te beleef en Losies is besig om weer te groei. Vrymesselary was in [[Nederland]] en veral in die destydse [[Nederlands-Indië]] baie gewild. Meeste van die hoogste amptenare van die [[VOC]] was lede. Dus was daar onder die passasiers op die VOC-skepe wat [[Kaapstad]] aangedoen het altyd baie Vrymesselaars. In April 1772 is die Losie De Goede Hoop in Kaapstad gestig volgens ‘n magsbrief van die Nasionale Groot Losie in [[Den Haag]]. ‘n Tweede losie, Losie De Goede Trouw, is reeds in 1800 gestig. Na die Britse oorname van die Kaap word in 1811 die British Lodge begin. Die Skotte stig die Lodge Southern Cross in 1860 en die Iere die Lodge St. Patrick in 1882. Hierna versprei die organisasie vinnig en veral onder die afstammelinge van die [[1820-Setlaars|Britse Setlaars]] oor die hele land, die destydse [[Suidwes-Afrika]] en [[Rhodesië]]. Losies is in die meeste en selfs afgeleë dorpe geopen. Teen die middel van die 20ste eeu was daar ‘n 500 losies met ‘n ledetal van om en by die 20&nbsp;000. In die losies is die Engelse kulturele identiteit en waardes versterk, sosiale netwerke opgebou en sakebande gesmee. Op 22 April 1961 het die losies wat geval het onder die Nederlandse Groot Losie hul bande met Nederland verbreek en ‘n eie Suid-Afrikaanse groot losie opgerig. Die Suid-Afrikaanse regering het die [[geheimhouding]] van die ledelys gewantrou en onderduimse politieke bemoeiing en beïnvloeding vermoed. ‘n Regterlike kommissie se ondersoek in 1964 het die agterdog uit die weg geruim. Sedert die vroeë 1960’s het die [[NG Kerk]] hul lidmate verbied om Vrymesselaars te wees. Na Republiekwording in 1961 het die emosionele bande van die Engelssprekende deel van die bevolking met Engeland begin verswak. Teen die einde van die 20ste eeu het die ledetal van baie losies so afgeneem dat hulle hul deure moes sluit. ==Vooraanstaande lede== <!-- het ons bronne dat enige van hierdie mense lede was, of nie was nie? Is dit die eerste verwysing in the Bronnelys? --> *[[Anton Anreith]], lid van Losie De Goede Hoop *[[P.J. Blignaut]] *[[Louis Botha]] *[[Christoffel Josephus Brand|Christoffel Brand]] *[[Jan Brand]] *Charles Cowen (Londen, 1828 – Brighton, 1914), Suid-Afrikaanse joernalis, digter, sakeman, stigter van die Britse losie in [[Johannesburg]] *[[Jacob Abraham de Mist]] *Abraham de Smidt (Nederland, 1755 – Kaapstad, 1809), stamvader van die De Smidt-familie in Suid-Afrika *David Pieter Faure (12 November 1842 – 17 Augustus 1916), Unitariese predikant, skrywer, joernalis, van 1895 tot 1907 Grootmeester van Losie De Goede Hoop *Johann Conradie Gie (Zürich, 22 Maart 1727 – Kaapstad, 23 Julie 1793), Suid-Afrikaanse stamvader van die Gie-familie, stigter van die Losie De Goede Hoop *[[Piet Joubert]] *[[C.J. Langenhoven]] *[[Willem Johannes Leyds]] *[[Ernest Oppenheimer]] *[[Harry Oppenheimer]] *[[M.W. Pretorius]] President van Suid Afrika (1866–1871) - oorlede Potchefstroom (19 Mei 1901) *[[F.W. Reitz]] *[[Piet Retief]] *[[Cecil John Rhodes]] *Herman Schutte (Bremen, 25 Desember 1761 – Kaapstad, 25 Oktober 1844), bou-aannemer en argitek *[[M.T. Steyn]] *[[C.R. Swart]] *[[Danie Theron]] *[[Louis Thibault]] *[[John Truter]], volg De Mist op as Adjunk-Grootmeester 1826 tot 1833 van Losie De Goede Hoop en is ook Provinsiale Grootmeester van die Engelse losies *[[J.J. Venter]] *[[Ben Viljoen]] *[[S.G. Vilonel]], Boere-kommandant *[[P.J. Wessels]], Boere-kommandant == Sien ook == * [[Vrymesselary]] == Bronnelys == * Smith, Charles: SA Vrymesselaars vier 250 j. In: [[Die Burger]], 17 Junie 2022 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]] [[Kategorie:Organisasies]] [[Kategorie:Vrymesselary]] rheiiufszgfbdcbo6d2w09lm855kvwv 0 388638 2891341 2794614 2026-04-07T15:10:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891341 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Tana (T.D.) Joseph''' (gebore 1984)<ref name="schoolsobservatory" /> is ‘n Suid-Afrikaansgebore astrofisikus. Sy is in 2002 op 37-jarige ouderdom benoem tot die koördinator van die Netherlands Astronomy Equity and Incluson Committee. Die liggaam bedien die Raad van die Astronomie van advies. Dr. Joseph is ‘n gesaghebbende op die gebied van dubbelsterre en diversiteit. Sy het haar B.Sc.- en M.Sc.-grade aan die [[Universiteit van Kaapstad]] behaal en in 2013 het die Universiteit van [[Southampton]] die Ph.D.-graad aan haar verleen. Daarna was sy agtereenvolgens betrokke by die Universiteit van [[Manchester]] en as navorsingsgenoot by die Universiteit van [[Amsterdam]]. == Bronne == *aic.saao.ac.za *astrobites.org *astronomie.nl == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="schoolsobservatory">https://www.schoolsobservatory.org/careers/interested/explaining/tana-joseph</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterrekunde]] hnn3b9z98zov8pc58c3e3si7hf8ej3c 0 388747 2891269 2670894 2026-04-07T14:45:57Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2891269 wikitext text/x-wiki Die '''Protea Boekhuisprys''' word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] toegeken vir die beste Afrikaanse verhandeling, proefskrif of gepubliseerde werk in geskiedenis of kultuurgeskiedenis. Die prys word gewoonlik jaarliks toegeken. == Lys van wenners == * [[2015]] – Marianna Botes vir haar proefskrif ''Bloemfontein gedurende die bewind van pres. F.W. Reitz, 1889-1895: ‘n kultuur-historiese studie'' * [[2016]] – Carel van der Merwe vir sy boek ''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog'' * [[2017]] – Anneke van Heerden vir haar MA-verhandeling ''Die Suiderkruisfonds en die mobilisering van die Suid-Afrikaanse burgerlike samelewing tydens die Grensoorlog 1968-1989'' * [[2019]] – [[J.E.H. Grobler|Jackie Grobler]] vir sy boek ''Die Eerste Vryheidsoorlog, 1880-1881'' * [[2020]] – Ruhan Fourie vir sy MA-verhandeling ''Beyers Naudé 1915-1963: die vorming van ‘n dissidente Afrikaner'' * [[2021]] – Vicky Heunis vir haar proefskrif ''Anglo-Boereoorlogboerekrygsgevangenekuns, 1899-1902'' en J.J.R. van Zijl vir sy proefskrif ''Bethulie 1896-1907, met spesifieke verwysing na die Anglo-Boereoorlog'' * [[2022]] – [[Carel van der Merwe]] vir ''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen.''<ref>https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/naude-wen-hertzogprys-met-dol-heuning/</ref> * [[2023]] – Hetta van Deventer-Terblanche vir haar M-verhandeling: ''Die koskultuur en geskiedenis van die Westpalm-reseptemanuskrip (Manuskrip SB 522), circa 1719-1888''.<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/64e4997d26379f9b4308fe0d_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202023%202.pdf |accessdate=13 Mei 2024 |publisher=SA Akademie |title=SA Akademiepryse 2023 }} </ref> * [[2024]] – Karina Sevenhuysen vir haar Ph.D.-proefskrif ''“Model native townships" in Suid-Afrika: “The pinnacle of perfection”? ’n Historiese evaluering, ca. 1900’s-1940’s''.<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/66221a61723224142654460a_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202024%20finaal.pdf |title=SA Akademiepryse 2024 |publisher=SA Akademie |date=19 April 2024 |accessdate=13 Mei 2024 }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{SA_Akademie}} [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ry1perbzok78emxjp5yilcorb26ul2n 0 388798 2891367 2485725 2026-04-07T15:19:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891367 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|USS ''Theodore Roosevelt'' (CVN-71)}} {{Databoks}} '''USS Theodore Roosevelt (CVN-71)''' is die vierde Nimitz-klas [[kernreaktor|kernaangedrewe]] superdraer in die [[Amerikaanse Vloot]], genoem na oudpresident [[Theodore Roosevelt]]. Die [[vliegdekskip]] is op 27 Oktober 1984 ter water gelaat en op 25 Oktober 1986 in diens geneem. Sy eerste operasionele konflik was tydens [[Golfoorlog|''Operasie Desert Storm'']] in 1991. {{Saadjie}} [[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]] cxb15nfmoqfcwyg4nxwrvkz8od8j5ek 0 389089 2891148 2547396 2026-04-07T12:40:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891148 wikitext text/x-wiki '''Karretjiespas''' is 'n [[bergpas]] op ‘n viertrekroete op die westelike oewer van die Doringrivier in die [[Tankwa-Karoo]]. Hierdie nou bergpas is by 32° 15′ suid, 19° 28′ oos, bereik ‘n hoogte van 562 m en ‘n maksimum helling van 1:6 en is slegs 1½ km lank. Dit is deel van die ou posroete tussen die [[Biedouwvallei]] en [[Elandsvlei]]. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Tankwa-Karoo & the Roggeveld Escarpment. Slingsby Maps, 2018. www.slingsbymaps.com  * [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/1276-karretjies-pass.html www.mountainpassesssouthafrica.co.za] {{koördinate|32|15|S|19|28|O|display=title}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 4q3fayq5ynhljw8zs7meo7h4mn5q3ai 0 389537 2891169 2716725 2026-04-07T12:48:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891169 wikitext text/x-wiki Lys van sure en basisse gerangskik in volgorde van sterkte. {| class=wikitable |+ !Suur sterkte !! ''K''{{Sub|a}} !! Suurnaam !! Suurformule !! !! Suurresformule !! Suurresnaam !! Basis sterkte |- | style="text-align: center;" | Sterkste suur|| 1,58x10{{Sup|15}} || [[Perchloorsuur]] || {{chem|H|Cl|O|4}} || style="background: grey;"| || {{chem|Cl|O|4|-}} || [[Perchloraat]]ioon || style="text-align: center;" | Swakste basis |- | rowspan=33 |[[Lêer:Green-Up-Arrow.svg|x160px|]] || 3,2x10{{Sup|9}} || Hidrojodsuur || HI||style="background: grey;"| || I{{Sup|-}} || [[Jodied]]ioon || rowspan=33 |[[Lêer:GreenDownArrow.svg|x160px|]] |- | 1,0x10{{Sup|9}} || [[Hidrobroomsuur]] || HBr ||style="background: grey;"| || Br{{Sup|-}} || [[Bromied]]ioon |- | 1,3x10{{Sup|6}} || [[Soutsuur]] || HCl ||style="background: grey;"| || Cl{{Sup|-}} || [[Chloried]]ioon |- | 1,0x10{{Sup|3}} || [[Swaelsuur]] || {{chem|H|2|S|O|4}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|S|O|4|-}} || Waterstofsulfaatioon |- | 2,4x10{{Sup|1}} || [[Salpetersuur]] || {{chem|H|N|O|3}} ||style="background: grey;"| || {{chem|N|O|3|-}} || [[Nitraat]]ioon |- | ---------- || Hidroniumioon || {{chem|H|3|O|+}} ||style="background: grey;"| || {{Chem|H|2|O}} || Water |- |7,9x10{{Sup|-2}}<ref>Daar is net een K{{sub|a}} {{cite journal|authors=Kirk K, Kuchel PW, Labotka RJ|title=Hypophosphite ion as a 31P nuclear magnetic resonance probe of membrane potential in erythrocyte suspensions |journal=Biophys J. |year=1988|volume=54|issue=2|pages=241-7|doi=10.1016/S0006-3495(88)82953-9}}</ref> || [[Hipofosforigsuur]] || {{chem|H|3|P|O|2}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|2|P|O|2|-}} || [[Hipofosfiet]]ioon |- |5,4x10{{Sup|-2}} || [[Oksaalsuur]] || {{chem|H|O|2|C|2|O|2|H}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|O|2|C|2|O|2|-}} || [[Waterstofoksalaat]]ioon |- |5,0x10{{Sup|-2}}<ref name="princ">{{cite web|url=https://2012books.lardbucket.org/books/principles-of-general-chemistry-v1.0/s31-appendix-c-dissociation-consta.html|title=Appendix Chapter 27|publisher=Principles of General Chemistry}} Teen 20 °C</ref> || [[Fosforigsuur]] || {{chem|H|3|P|O|3}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|2|P|O|3|-}} || [[Diaterstoffosfiet]]ioon |- |1,3x10{{Sup|-2}} || [[Swaeligsuur]] || {{chem|H|2|S|O|3}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|S|O|3|-}} || Waterstofsulfietioon |- |1,0x10{{Sup|-2}} || Waterstofsulfaatioon|| {{chem|H|S|O|4|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|S|O|4|2-}} || [[Sulfaat]]ioon |- |7,1x10{{Sup|-3}} || [[Fosforsuur]] || {{chem|H|3|P|O|4}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|2|P|O|4|-}} || Diwaterstoffosfaatioon |- |7,2x10{{Sup|-4}} || [[Nitroësuur]] || {{chem|H|N|O|2}} ||style="background: grey;"| || {{chem|N|O|2|-}} || [[Nitriet]]ioon |- |6,6x10{{Sup|-4}} || Hidrofluoorsuur || {{chem|H|F}} ||style="background: grey;"| || {{chem|F|-}} || [[Fluoried]]ioon |- |1,8x10{{Sup|-4}} || [[Mieresuur|Metanoësuur]] || {{chem|H|C|O|2|H}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|C|O|2|-}} || Metanoaatioon |- |1,26x10{{Sup|-4}}<ref>{{cite journal|title=Development of a hydrolysis-based small-molecule hydrogen selenide (H2Se) donor|author=Turner D. Newton and Michael D. Pluth|journal=Chem. Sci. |year=2019|volume=10|pages=10723}}</ref> || [[Waterstofselenied]] || {{chem|H|2|Se}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|Se|-}} || Waterstofseleniedioon |- |6,3x10{{Sup|-5}} || [[Bensoësuur]] || {{chem|C|6|H|5|COOH}} ||style="background: grey;"| || {{chem|C|6|H|5|COO|-}} || Besoaatioon |- |5,4x10{{Sup|-5}} || [[Waterstofoksalaat]]ioon || {{chem|H|O|2|C|2|O|2|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|O|2|C|2|O|2|2-}} || Oksalaatioon |- |1,8x10{{Sup|-5}} || [[Asynsuur|Etanoësuur]] || {{chem|C|H|3|C|O|O|H}} ||style="background: grey;"| || {{chem|C|H|3|C|O|O|-}} || [[Asetaat|Etanoaat]] |- |4,4x10{{Sup|-7}} || [[Koolsuur]] || {{chem|H|2|C|O|3}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|C|O|3|-}} || [[Waterstofkarbonaat]] |- |2,0x10{{Sup|-7}} || Diwaterstoffosfietioon<ref name="princ"/>|| {{chem|H|2|P|O|3|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|P|O|3|2-}} || Waterstoffosfietioon |- |1,1x10{{Sup|-7}} || [[Waterstofsulfied]] || {{chem|H|2|S}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|S|-}} || Bisulfied |- |6,3x10{{Sup|-8}} || Diwaterstoffosfaatioon || {{chem|H|2|P|O|4|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H||P|O|4|2-}} || Waterstoffosfaatioon |- |6,2x10{{Sup|-8}} || Waterstofsulfietioon || {{chem|H|S|O|3|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|S|O|3|2-}} || Sulfietioon |- |2,9x10{{Sup|-8}} || Hipochloorsuur || {{chem|H|Cl|O}} ||style="background: grey;"| || {{chem|Cl|O|-}} || Hipochlorietioon |- |6,2x10{{Sup|-10}} || [[Blousuur|Waterstofsianied]] || HCN ||style="background: grey;"| || {{chem|CN|-}} || [[Sianied]]ioon |- |5,8x10{{Sup|-10}} || [[Ammonium]]ioon || {{chem|N|H|4|+}} ||style="background: grey;"| || {{chem|N|H|3}} || [[Ammoniak]] |- |5,8x10{{Sup|-10}} || [[Boorsuur]] || {{chem|H|3|B|O|3}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|2|B|O|3|-}} || Diwaterstof[[boraat]] |- |4,7x10{{Sup|-11}} || Waterstof[[karbonaat]]ioon || {{chem|H|C|O|3|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|C|O|3|2-}} || [[Karbonaat]]ioon |- |3,9x10{{Sup|-13}} || Waterstof[[fosfaat]]ioon || {{chem|H|P|O|4|2-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|P|O|4|3-}} || [[Fosfaat]]ioon |- |1,8x10{{Sup|-13}} || Diwaterstof[[boraat]]ioon || {{chem|H|2|B|O|3|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|H|B|O|3|2-}} || Waterstof[[boraat]]ioon |- |1,3x10{{Sup|-13}} || Bisulfied || {{chem|H|S|-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|S|2-}} || [[Sulfied]]ioon |- |1,6x10{{Sup|-14}} || Waterstof[[boraat]]ioon || {{chem|H|B|O|3|2-}} ||style="background: grey;"| || {{chem|B|O|3|3-}} || [[Boraat]]ioon |- | style="text-align: center;" | Swakste suur || ---------- || Water || {{chem|H|2|O}} ||style="background: grey;"| || {{chem|O|H|-}} || [[Hidroksied]]ioon || style="text-align: center;" | Sterkste basis |} == Bronne == * {{cite web | title=Acid and Base Chart - Table of Acids & Bases | website=MilliporeSigma, USA | url=https://www.sigmaaldrich.com/ZA/en/technical-documents/technical-article/chemistry-and-synthesis/acid-base-chart | access-date=1 April 2022 |language=en}} == Kyk ook == *[[pH]] *[[Suur]] *[[Basis]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Chemiese stowwe‎]] [[Kategorie:Fisiese chemie‎]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe‎]] go8q29jdvgcdozjhlwd05l36szr9bfl 0 390003 2891290 2495121 2026-04-07T14:52:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891290 wikitext text/x-wiki {{Geen bronnelys}} Die '''Phil Weber-medalje''' is [[Naspers]] se hoogste eerbewys vir prestasies gelewer in diens van sy groep maatskappye. Aan die toekenning is ‘n aansienlike beloning verbonde. Bekendes wat die medalje ontvang het, is onder ander [[P.J. Cillié]] (in 1985), [[Hennie van Deventer]] (1997), Eric Wiese (1998), Nolo Letele (2003), Mohammed Patel (2009), Ferial Haffagee (2012), Basil Sgourdus (2012), [[Koos Bekker]] (2014), Serge de Reus (2017), David Tudor (2018), [[Jonathan Ball]] (2021), [[Niel Hammann]], Mathatha Tsedu en Ebbe Dommisse. Naspers het ook die medalje aan Pony Ma van [[Tencent]] toegeken, maar hy het dit van die hand gewys. Hy is gesteld op sy goeie verhouding met die Chinese regering en wou nie met ‘n buitelandse verering in China die aandag op homself vestig nie. Dr. P.A. (Phil) Weber het [[Albertus Geyer]] in 1954 as redakteur van [[Die Burger]] opgevolg. Op sy beurt is hy in 1954 in die pos deur [[P.J. Cillié]] opgevolg. Daarna was Weber besturende direkteur van die Nasionale Boekhandel Beperk en vanaf 1971 voorsitter van die direksie van die Nasionale Pers. Dr. Weber is self in 1971 met die [[Markus Viljoenmedalje vir Joernalistieke Prestasie]] vereer. [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] 4oeo9mrmrz41ls61bvo75kbn8zun4ij 2891292 2891290 2026-04-07T14:53:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891292 wikitext text/x-wiki {{Geen bronnelys}} Die '''Phil Weber-medalje''' is [[Naspers]] se hoogste eerbewys vir prestasies gelewer in diens van sy groep maatskappye. Aan die toekenning is ‘n aansienlike beloning verbonde. Bekendes wat die medalje ontvang het, is onder ander [[P.J. Cillié]] (in 1985), [[Hennie van Deventer]] (1997), Eric Wiese (1998), Nolo Letele (2003), Mohammed Patel (2009), Ferial Haffagee (2012), Basil Sgourdus (2012), [[Koos Bekker]] (2014), Serge de Reus (2017), David Tudor (2018), [[Jonathan Ball]] (2021), [[Niel Hammann]], Mathatha Tsedu en Ebbe Dommisse. Naspers het ook die medalje aan Pony Ma van [[Tencent]] toegeken, maar hy het dit van die hand gewys. Hy is gesteld op sy goeie verhouding met die Chinese regering en wou nie met ‘n buitelandse verering in China die aandag op homself vestig nie. Dr. P.A. (Phil) Weber het [[Albertus Geyer]] in 1954 as redakteur van [[Die Burger]] opgevolg. Op sy beurt is hy in 1954 in die pos deur [[P.J. Cillié]] opgevolg. Daarna was Weber besturende direkteur van die Nasionale Boekhandel Beperk en vanaf 1971 voorsitter van die direksie van die Nasionale Pers. Dr. Weber is self in 1971 met die [[Markus Viljoenmedalje vir Joernalistieke Prestasie]] vereer. {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] 5uq8oqbu97s2urxzh2w5kwvpekglisn 0 390079 2891371 2794581 2026-04-07T15:20:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891371 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Taco Kuiper-prys vir ondersoekende joernalistiek''' is ‘n toonaangewende toekenning wat uitnemendheid in die ondersoekende joernalistiek beloon. Die prys word toegeken aan ‘n joernalis in die gedrukte of elektroniese media (insluitende persfotografie) wat verhale van korrupsie, wanbestuur, pligsversuim en ander misstande deur persone in die openbare lewe aan die kaak te stel en hulle verantwoordelik hou vir hul optrede of gebrek daaraan. ‘n Eerste prys van R200 000 en ‘n tweede prys van R100 000 is jaarliks beskikbaar. Die seleksie van die wenners en die fondse is onder beheer van die Departement van Joernalistiek aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en die Valley Trust. Bekende wenners was [[Adriaan Basson]] van [[Die Burger]] in 2006, [[Barry Bateman]] van [[AfriForum]] in 2012 en [[Pieter-Louis Myburgh]] van die [[Daily Maverick]] in 2021. Taco Esgo Kuiper ([[Batavia]], [[Nederlands-Indië]], 11 November 1941 – Johannesburg, 24 September 2004) was ‘n Suid-Afrikaanse ondersoekende joernalis, vermoënde uitgewer en eienaar van The Investors’ Guide. Die prys is in 2006 ingestel en word betaal uit Kuiper se nalatenskap vir die doel. ==Bibliografie== *journalism.co.za *sanef.org.za *wits.ac.za [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] 1nqi8k0kf9a162nsh2tmmo1arl12x2z 0 390688 2891160 2502037 2026-04-07T12:44:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891160 wikitext text/x-wiki Die '''Klein-Koebeepas''' is op ‘n afgeleë grondpad in die [[Bokkeveldberge]] in die [[Wes-Kaap]]. Hierdie rowwe en steil grondpad is by nagenoeg 31° 31′ suid, 18° 57 oos en op die oostelike grens van die [[Knersvlakte]]. Dit verbind enkele plase met [[Vanrhynsdorp]] en [[Nieuwoudtville]]. Met gewone motors is dit moeilik begaanbaar en dikwels is sekere hekke gesluit. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Slingsby: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com * mountainpassessouthafrica. co.za {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] 8s5m3kvccezw95inmx20y8xkqp49d02 0 390733 2891116 2861396 2026-04-07T12:25:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891116 wikitext text/x-wiki Die '''Hel se Pad-pas''' is ‘n bergoorgang op die grens tussen die Wes- en Noord-Kaap in die Noord-Bokkeveld.<ref name="mpsa" /> Hierdie pas lê by nagenoeg 31° 10′ suid en 19° 00′ oos en op die noordelike punt van die [[Bokkeveldberge]] en suidwes van [[Loeriesfontein]]. Dit is op die DR2290-pad wat noordnoordwes vanaf [[Nieuwoudtville]] kom. Die verlengde deel van hierdie pad sluit later net oos van die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn]] by die Gemsbokrivierpad aan. Die pas bereik ‘n hoogte van 800m bo seespieël en ‘n maksimum helling van 1:7. Tydens nat weersomstandighede is die roete onbegaanbaar. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">https://mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/northern-cape/item/1143-hel-se-pad-pass.html</ref> }} ==Bibliografie== * Cederberg – The touring map. www.slingsbymaps.com {{ISBN|978-1-920377-44-1}} [[Kategorie:Noord-Kaap]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 5wqhxmpsipm9i3k2xmkczr0wwtbtxwq 0 390900 2891393 2503957 2026-04-07T16:06:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891393 wikitext text/x-wiki 'n '''Uitgewery''', '''uitgewer''' of '''uitgewersmaatskappy''' is 'n firma wat publikasies soos boeke, tydskrifte en koerante laat saamstel en in die handel bring. 'n Uitgewer is dus 'n sakeman wat besef dat daar by die gemeenskap 'n behoefte bestaan aan 'n publikasie soos byvoorbeeld 'n boek oor 'n besondere onderwerp. Dan nader so 'n uitgewer 'n kenner oor die onderwerp met die versoek om 'n manuskrip daaroor aan hom voor te lê. Dit kan ook wees dat so 'n kenner op eie inisiatief 'n boek geskryf het en dit aan die uitgewer aanbied. Sodra die manuskrip ontvang word, word dit aan 'n paneel kenners vir kommentaar voorgelê. As die firma daarna sou besluit dat dit finansieel die moete werd is om die boek uit te gee, word die manuskrip deur 'n redakteur of redakteurs deeglik gelees en daarna word aan die skrywer voorstelle gemaak oor moontlike veranderinge en verbeteringe aan die inhoud, taal, spelling en styl. Die [[ISBN]] word bepaal. Kunstenaars en fotograwe help met die illustrasies, ontwerp van die stofomslag en die bladuitleg en 'n indeks word saamgestel. Daarna word in oorleg met die drukker besluit op die soort papier waarop die boek gedruk word, die besondere lettertipe wat gebruik sal word, op die soort binding (harde- of sagteband) en wat die oplaag (die aantal kopieë) van die eerste druk sal wees. Daarna reël die uitgewer die publisiteit vir die nuwe boek, verskaf kopieë aan resensente en versprei eksemplare na die boekwinkels. Ongeveer dieselfde prosedure word gevolg met die uitgee van 'n tydskrif, koerant, musiek of ander inligtingsbronne. Teenswoordig word al hoe meer in digitale vorm gepubliseer. Gewoonlik ontvang 'n skrywer 'n vasgestelde bedrag vir elke kopie van sy boek wat verkoop is. Dit staan bekend as die tantième. Voor die 18de eeu was die drukker, uitgewer en boekhandelaar gewoonlik dieselfde persoon. In die 19de eeu het die beroepstakke vanmekaar geskei. == Spesialisasie == Sommige uitgewers spesialiseer in die uitgee van sekere soorte boeke. So is daar uitgewers wat slegs akademiese boeke, skoolhandboeke, kunsboeke, bladmusiek, mediese handboeke, kinderboeke, Africana-herdrukke of naslaanwerke, ens. publiseer. So is die uitgewerye Juta bekend vir regsboeke, [[Elsevier]] vir wetenskaplike boeke, Slingsby vir landkaarte en [[Protea Boekhuis]] en [[LAPA Uitgewers]] vir hul publikasies in Afrikaans. Boeke uitgegee deur die firma A.A. Balkema in Kaapstad staan uit weens hul besondere hoë standaard van ontwerp, [[Boekbindery|boekbinding]] en tipografie. == Bronne == * Lemma [https://www.dbnl.org/tekst/dela012alge01_01/dela012alge01_01_03257.php Uitgeverij] in het Algemeen Letterkundig Lexicon, G.J. van Bork, D. Delabastita, H. van Gorp, P.J. Verkruijsse en G.J. Vis, 2012, besoek op 23 April 2021. * Joost Nijsen, ''ABC van de literaire uitgeverij''. [[Podium (uitgeverij)|Podium]] {{Normdata}} [[Kategorie:Uitgewery]] n08rv1rxln4505s3tnsc3wvv9d20dwu 0 391112 2891243 2868252 2026-04-07T14:36:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891243 wikitext text/x-wiki Die '''Nardouwskloofpas''' is in die westelike voetheuwels van die [[Nardouwsberg]] in die [[Wes-Kaap]].<ref name="mpsa" /> Hierdie pas is by nagenoeg 32° 2′&nbsp;suid en 18° 49′&nbsp;oos, noord van [[Clanwilliam]] op die ou pad na [[Klawer]] en aan die westekant van die streek bekend as Agter-Pakhuis. Dit bereik 'n hoogte van 320&nbsp;m bo seespieël en 'n maksimum steilte van 1:8. == Lees ook == * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Bronne == * Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022, {{ISBN|978-1-920377-44-1}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/item/625-nardouwskloof-pass.html</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] gupxczyma2ajwtjo76ycdkq1bnzmve2 0 391281 2891157 2863633 2026-04-07T12:43:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891157 wikitext text/x-wiki Die '''Kindermonument''' is ‘n gedenkteken in [[Bloemfontein]] ter ere van Afrikaner-jeughelde en is op 1 Oktober 1959 deur dr. [[H.F. Verwoerd]] onthul. ==Ligging== Die monument is op die voorgewel van die Sondagskoolgebou van die [[NG Kerk]] in Maitlandstraat. ==Sentrale beeldgroep== Dit bestaan uit ‘n ongeveer 2 m-hoë beeld van ‘n seun en ‘n meisie van elk ±15 jaar oud wat die landsvlag hys. Die seun simboliseer die krag waarop die land gebou is en die meisie die volksideale wat nog nagestreef word. Aan hul voete is ‘n oop [[Bybel]] met die teks “Laat my lammers wei”. Prof. G. Ricotti van [[Johannesburg]] was die kunstenaar. ==Sypanele== Daar is 8 sypanele van elk naastenby 2 m breed en 1 m hoog. Op elkeen is ‘n kernaspek in die Afrikaner se ontwikkelingsgeskiedenis afgebeeld met ‘n verklarende byskrif. *”Eerste Doop, 1653”. Die eerste Christelike doop aan die Kaap word bedien aan Willem Wijlant, die eerste Nederlandse baba wat by [[Jan van Riebeeck]] se verversingstasie op 6 Junie 1652 gebore is. Hy was die seun van Willem Barendtszoon Wijlant, die eerste [[sieketrooster]] en onderwyser. *”Katkisasieklas, Trichardttrek”. Meester Daniël Pfeffer hou Sondagskool vir drie kinders in Januarie 1838. *”Petrus Bezuidenhout, 1838”. Dit toon die 14-jarige seun wat van die geveg met die Zoeloes by [[Bloukransrivier (KwaZulu-Natal)|Bloukransrivier]] ontsnap. *”Rachel de Beer” ([[Racheltjie de Beer]]) *”Helena Lotrie, 1888” ([[Helena Lotrie]]) *”Japie Greyling, 1901” ([[Japie Greyling]]) *”Die Penkoppe, 1899-1902”. Twee onervare kindersoldate (penkoppe) dra ‘n gewonde burger na veiligheid, terwyl ‘n derde aanhou skiet en ‘n vierde die omgewing deur sy verkyker dophou. *”Boekevat”. Dit toon ‘n gesin tydens huisgodsdiens: die oudste seun gee die [[Statebybel]] aan, ‘n dogter sit voor die huisorreltjie, ‘n seun en dogter sit by die kombuistafel en die jongste kind sit op sy ma se skoot. Al hierdie sypanele is die werk van [[Laurika Postma]]. ==Bibliografie== *Ensiklopedie van die Wêreld, deel 6. Stellenbosch: Albertyn, 1991. {{ISBN|0-949948-20-9}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 3. Kaapstad: Nasou, 1971 {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 56uqfsm3ddv0lfjkbgnnk6f2y9s8qqi 0 391922 2891115 2861395 2026-04-07T12:24:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891115 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2011-11-07 Infundibulicybe geotropa 180122.jpg|duimnael|'n Heksekring in 'n woud.]] ‘n '''Heksekring''' wat in die [[volksverhale]] voorkom, is meesal ‘n sirkel wat gevorm word deur [[paddastoel]]e. Die feetjies [[dans]] in die maanlig in die rondte op so ‘n kring paddastoele en vergader binne die [[sirkel]]. Daar is geglo dat dit vir ‘n mens gevaarlik is om deur so ‘n kring te stap, want [[heks]]e kan dan [[siekte]]s by so ‘n persoon veroorsaak. In ander volksverhale bring dit juis weer geluk. So ‘n kring is in werklikheid die gevolg van ‘n paddastoel wat in die middel van die sirkel gestaan het en sy spore na alle kante uitgeskiet het voordat dit verwelk het. Feetjies wat aanhoudend in ‘n kring op dieselfde plek dans, was in die [[folklore]] ook soms die gewaande oorsaak van ‘n kring dooie [[gras]]. Dit is egter die gevolg van ‘n [[swam]] wat die gras se [[wortel]]s aantas. In Duits staan die verskynsel bekend as Feenringe (‘’kringe van die feetjies’’) en in Engels as fairy rings. ==Bibliografie== * Hendrikson, Robert: The encyclopedia of words and phrase origins. Londen: MacMillan, 1987. {{ISBN|0-333-46089-8}} {{Normdata}} [[Kategorie:Volksverhale]] [[Kategorie:Natuurreligie]] lpwzrbczd8mlc4z4sb6uwl10zzk1mz2 0 392386 2891277 2872786 2026-04-07T14:48:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891277 wikitext text/x-wiki '''Rietvlei se Hoogte''' is ‘n bergpas in die voetheuwels van die [[Sederberge]]. Die pas is by nagenoeg 32° 15′ suid en 18° 57′ oos, net oos van die [[Clanwilliamdam]] en suidoos van die dorp [[Clanwilliam]]. Dit bereik ‘n maksimum helling van 1:8. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Slingsby, Peter: Cederberg -The touring map. www.slingsbymaps.com, 2022, {{ISBN|978-1-920377-44-1}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] j5h2q30812ffhxiqi21vdizaobjxmjx 0 392664 2891317 2517796 2026-04-07T15:01:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891317 wikitext text/x-wiki Die '''Sammy Marks-tiekie''' is ‘n besondere Suid-Afrikaanse munt met groot versamelaarswaarde. ==Geskiedenis== [[Sammy Marks]] was goed bevriend met [[Paul Kruger]] en ander leiers in die destydse [[ZAR]]. Hy het dikwels opgetree as hul finansiële adviseur. Volgens oorlewering is die staatsmunt in [[Pretoria]] vir een volle dag tot Marks se beskikking gestel as belonig vir sy dienste. Hy het met die stempels vir die 3-pennie-munte 215 van die munte in [[goud]] laat slaan. Gewoonlik was die munte in [[silwer]]. Al die stempels vir die 1898-reeks van die ZAR-munte het reeds uit [[Duitsland]] in [[Transvaal]] aangekom, maar was nog nie gebruik nie. Die tiekie-stempels is vir Marks se doel aan die reeks onttrek. In 1898 is daar dus geen tiekies in silwer gemunt nie. Die Sammy Marks-tiekie was nie ‘n wettige betaalmiddel in die ZAR nie en hulle was nooit in omloop nie. Marks het die goue tiekies as geskenke aan sy familie en vriende, soos die president en sekere Volksraadslede gegee. Hierdie munte is baie skaars en daar is al ‘n eksemplaar verkoop vir ‘n R1½ miljoen. ==Metaal== Die gewig van so ‘n [[tiekie]] is 2.611 gram (in die destydse maat 40 grein). Die munt het ‘n middellyn van 16.3mm en die metaalinhoud van goud is 916.67 en van koper 83.33. ==Uitbeelding== Aan die voorkant word die syprofiel van pres. Paul Kruger afgebeeld. Aan die agterkant is ‘n lourierkrans rondom die jaartal 1898 en die syfer 3 (vir 3 pennies) en die afkorting ZAR. Otto Schultz van [[Berlyn]] was die ontwerper. ==Bibliografie== *coinweek.com *Green, Lawrence G.: Something Rich and Strange. The Story of South Africa’s Treasures, Famous and Unknown, Sunken and Buried, and Some Personal Experiences in the Search for Lost Hoards. Kaapstad: Howard Timmins, 1962. [[Kategorie:Geld]] h46dtdywjv3z3b1822eqc54cmoweaom 0 392820 2891124 2518666 2026-04-07T12:28:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891124 wikitext text/x-wiki Die '''Hildebrand-monument''' by [[Darling]] dui die punt aan waar die mees suidelike veldslag tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] plaasgevind het. == Ligging == Die obelisk staan op die plaas Kraalbosdam, 'n 65km van [[Kaapstad]] en 8km van Darling. == Geskiedenis == [[Veldkornet]] C.P. Hildebrand van die Maritz-kommando is opgedra om met 150 man suidwaarts na [[Hopefield]] en Darling op te ruk. Hulle beset Hopefield. In Darling ontset hulle die enigste gevangene in die plaaslike gevangenis en hulle konfiskeer perde en voorrade in die kontrei. Terselfdertyd kom 'n Britse mag van 500 op die stasie van [[Kalbaskraal]] aan. Daardie mag beweeg in die rigting van Darling. In die daaropvolgende skermutseling word Hildebrand noodlottig gewond. Hy is tydelik op die toneel begrawe. 'n Paar maande later is die amptelike begrafnisdiens gehou en nog later is 'n grafsteen van marmer op sy graf opgerig met die bewoordng: ''Ter gedachtenis aan C.P. Hildebrand uit Lichtenburg, Transvaal, die als veldcornet in het commando van Maritz, alhier op den 12den November 1901 is gesneuveld, is deze steen opgericht door Afrikaansche vrienden en vriendinnen. 1 Tim. 6 : 12'' == Monument == Op inisiatief van die [[Voortrekker-beweging]] is die oorspronklike grafsteen met 'n obelisk vervang, waarvan die grafsteen 'n deel vorm. Die eerste steen van die gedenknaald is op [[Geloftedag]] 1939 gelê en op Geloftedag 1940 is dit ingewy. == Bibliografie == * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 3. Kaapstad: Nasou, 1971 * https://www.hellodarling.org.za/hildebrand-monument/ * route27sa.com {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 35eisiqof050iie3d1k7445sba0w0hw 0 392861 2891294 2518763 2026-04-07T14:54:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891294 wikitext text/x-wiki Die '''Pieter Cruythoff-monument''' naby [[Riebeek-Kasteel]] herdenk die sewentiende eeuse verkenners van die landstreek direk ten noorde van [[Kaapstad]]. Op 19 Julie 1961 is die gedenkteken op privaat grond by die hoogste punt in die [[Bothmaskloofpas]] tussen Riebeek-Kasteel en [[Malmesbury]] onthul. Dit is die beginpunt van ‘n aantal voetslaanroetes. Pieter Cruythoff (soms Cruijthoff) was een van die vroeë Kaapse reisigers. Hy het in 1658 as adelbors in diens van die [[VOC]] aan die Kaap aangekom. Reeds die volgende jaar was hy ‘n korporaal en superintendent van die landbou. Op 31 Januarie 1661 lei hy in opdrag van [[Jan van Riebeeck]] ‘n ekspedisie van 15 man deur die berge by die huidige [[Riebeek-Wes]] en Riebeek-Kasteel tot by [[Graafwater]]. Noord van die [[Olifantsrivier]] ontmoet hy op 19 Februarie die [[Khoikhoi]]-stam die Namakwas onder Akemba. Die joernaalskrywer op die reis Pieter van Meerhoff noem dat die Namakwas duisende beeste en skape besit het. Leeus, renosters, sebras, volstruise en hartebeeste was volop aanwesig en in die [[Klein-Bergrivier]] was seekoeie. Op ‘n tweede reis in Oktober 1662 kom sy geselskap van 12 man so ver as [[Koekenaap]]. Hul doel was egter om [[Monomotapa]] en [[Vigiti Magna]] te bereik. Die dagboekskrywer Frederik de Smit meld dat hulle deur die Sonkwas aangeval is en dat daar baie wild in die omgewing van die Klein-Bergrivier was. Tydens ‘n derde reis in Januarie 1670 verkry hulle 67 beeste en 150 skape van die Namakwas. Teen 1663 is Cruythoff superintendent van die ruiterwag en al die waghuise rondom die Kaap. In Mei 1673 bewoon hy ‘n VOC-buitepos in die [[Hottentots-Holland]]-kom. ==Bibliografie== *Böeseken, A.J.: Die Nuusbode. Kaapstad: Nasou,1966 *riebeek-valley.com *sa-venues.com [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] s6jb2biaegldw1upy6fh01hhzev6r6w 0 393003 2891195 2864899 2026-04-07T13:00:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891195 wikitext text/x-wiki Die '''Langeberg-rebellie''' van 1896-1897 was ‘n stryd van die [[Tswana]] teen Britse koloniale oorheersing. ==Agtergrond== In 1885 is die gebied tusssen die [[Oranjerivier]] en die [[Moloporivier]] deur [[Groot-Brittanje]] geannekseer as die kroonkolonie [[Brits-Betsjoeanaland]]. Tien jaar later, 16 November 1895, is die landstreek by die [[Kaapkolonie]] ingelyf. Die Tswanas is van hul diamantryke stamgrond na reservate verdryf. Hulle is gedwing om op die plase van die blanke setlaars en die myne by [[Kimberley]] te werk. Hulle moes ‘n hutbelasting betaal. Polisie is aangestel om die mense te beheer en allerhande nuwe wette toe te pas. Al meer grond is onteien. Rondloper beeste is geskut. Wildsbokke is op groot skaal deur die koloniste geskiet. Die Tswanas het verarm, was wanhopig en onrus het onder hulle geheers. Die hoofmanne se gesag is ondermyn, maar die bevolking het na hulle opgesien om leiding in hierdie plofbare situasie. ==Opstand== In die stryd om die verspreiding van [[runderpes]] te bekamp, is op 27 November 1896 17 beeste, waarvan slegs ‘n paar besmet was, doogeskiet. Beeste was nie alleen voedsel vir die Tswanas nie. Dit was ook hul rykdom en van groot kulturele belang. Die atmosfeer was deur die blanke indringing reeds gespanne en toe kom die nuwe owerheid en skiet van die Tswana se beeste. Hoofman Galeshewe en sy Tlhaping-volgelinge kom op Kersaand 1896 in opstand en vermoor twee blanke winkeliers. ‘n Polisiemag en soldate word gestuur om die daders aan te keer. Galeshewe vlug na skuiling in ‘n kloof in die Langeberge. Hoofman Toto van die Tlharo-groep en hoofman Luka Jantjie van die Batlapin sluit hier by hom aan. ‘n Gewapende mag van oor die 2000 man uit alle dele van die Kaapkolnie is byeengebring om die oproer te onderdruk. Dit neem die mag egter 6 maande om die 500 uitgehongerde en uitgeputte rebelle te verdryf. Eers daarna is die rebelle stelselmatig tot oorgawe gedwing. Luka Jantie het op 30 Julie 1897 gesneuwel en is onthoof. Toto het hom op 2 Augustus oorgegee en is na [[Robbeneiland]] verban. Galeshewe ontsnap en is heelwat later in ‘n grot vasgekeer en gewond. Hy is tot 12 jaar tronkstraf veroordeel. Tydens die opstand is ‘n 1500 rebelle gedood . Die koloniale magte se verliese was 28 man en 36 gewondes. Enkele rebelle is opgehang en vierduisend is gevange geneem en as kontrakarbeiders na die [[Wes-Kaap]] gedeporteer. ==Bibliografie== *mahala.co.za/culture/the-last-stand-of-a-south-african-hero/ *Matlhako, Chris: The Langeberg ‘Rebellion’ – Luka Jantjie, Galeshewe and Toto – their little known story of courage and bravery in defence of their people, land and livelihood. https://ujcontent.uj.ac.za *Stapleton, Timothy J.: Encyclopedia of African colonial conflicts. Denver, Col.: ABC-CLIO, 2017. {{ISBN|978-1-59884-836-6}} *www.jstor.org [[Kategorie:Opstande]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Noord-Kaap]] 5b0d4pkd60hy6b0achdyfrok8vecwnh 0 393390 2891470 2687220 2026-04-07T17:09:10Z Jcb 223 2891470 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artemis program (solid contrast with wordmark).svg|thumb|240px|Artemis is 'n program van Nasa en sy vennote die ESA, JAXA en CSA.]] Die '''Artemis-program''' is 'n verkenningsprogram na die [[Maan]] wat [[ruimtetuig|robot-]] en bemande vlugte insluit. Dit staan onder leiding van [[Nasa]], met drie ander vennootinstellings wat betrokke is: die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA), Japannese Aëroruimteverkenningsagentskap ([[JAXA]]) en die [[Kanadese Ruimteagentskap]] (CSA). As die program geslaagd is, sal dit weer 'n menslike teenwoordigheid op die Maan vestig, die eerste keer sedert die [[Apollo 17]]-sending in 1972. Die belangrikste komponente van die program is die Ruimtelanseringstelsel (SLS), [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]], [[Lunar Gateway]]-ruimtestasie en die kommersiële menselandingstelsels, insluitende Starship HLS. Die langtermynvisie van die program is om 'n permanente basiskamp op die Maan te vestig en menslike sendings na [[Mars]] te vergemaklik. Die Artemis-program is 'n samewerkingspoging deur ruimteagentskappe en maatskappye oor die hele wêreld wat deur die Artemis-akkoorde en steunkontrakte saamgebind word. Teen Julie 2022 het 21 lande die akkoorde onderteken,<ref>{{Cite web |title=NASA: Artemis Accords |url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-accords/index.html |access-date=2022-08-28 |website=NASA}}</ref> insluitende tradisionele Amerikaanse vennote (soos die Europese Ruimteagentskap en agentskappe van [[Kanada]], [[Japan]] en [[Brittanje]]), sowel as opkomende ruimtelande soos [[Brasilië]], [[Suid-Korea]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |date=2021-12-10 |title=Mexico joins Artemis Accords |url=https://spacenews.com/mexico-joins-artemis-accords/ |access-date=2022-08-28 |website=SpaceNews |language=en-US}}</ref> Die Artemis-program is in 2017 amptelik beplan tydens die [[Donald Trump|Trump]]-administrasie. Baie van die komponente, soos die Orion-tuig, is tydens die vorige Constellation-program (2005-2010) en ná sy kansellasie ontwikkel. Orion se eerste lansering en die gebruik van die Ruimtelanseringstelsel is aanvanklik in 2016 beplan, maar is geskeduleer vir 2022 as die [[Artemis 1]]-sending, met robotte en mannekyne aan boord. Die plan is dat die bemande [[Artemis 2]]-lansering in 2024 sal plaasvind, die bemande [[Artemis 3]]-maanlanding in 2025, die [[Artemis 4]]-aansluiting by die Lunar Gateway in 2027 en daarna jaarlikse maanlandings. Sommige waarnemers meen egter die program se koste en tydlyn sal waarskynlik oorskry en vertraag word weens Nasa se swak bestuur van kontrakteurs.<ref name=":30">{{Cite web |date=15 November 2021 |title=NASA's management of the Artemis missions |url=https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115213313/https://oig.nasa.gov/docs/IG-22-003.pdf |archive-date=15 November 2021 |access-date=22 November 2021 |work=NASA Office of Inspector General |at="What We Found" section at 3th and 4th page}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jason |date=June 11, 2019 |title=NASA’s Artemis program will return astronauts to the moon and give us the first female moonwalker |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/nasa-s-artemis-program-will-return-astronauts-moon-give-us-ncna1015341 |access-date=2022-08-27 |website=NBC News |language=en}}</ref> ==Oorsig== Die Artemis-program is beplan rondom 'n reeks SLS-sendings. Hulle sal al hoe ingewikkelder word en met tussenposes van 'n jaar of langer geskied. Nasa het die sendings Artemis&nbsp;1 tot Artemis&nbsp;5 beplan; latere sendings is ook voorgestel. Elke SLS-sending sentreer om die lansering van 'n SLS-stelsel met 'n Orion-ruimtetuig aan boord. Sendings ná Artemis 2 sal afhang van steunsendings deur ander organisasies en ruimtetuie vir steunfunksies. [[Beeld:Artemis Phase 1.jpg|thumb|links|280px|Beplande sendings van die Artemis-program.]] Artemis&nbsp;1 (2022) is 'n onbemande toetssending van die SLS en Orion, en is die eerste toetsvlug vir albei. Die doel van die Artemis&nbsp;1-sending is om Orion in 'n maanwentelbaan te plaas en dit dan terug te bring na die Aarde. Orion sal omtrent ses dae lank in 'n wentelbaan om die Maan bly. Die Orion-kapsule sal van die diensmodule wegbreek, die atmosfeer binnekom en met behulp van valskerms in die see stort.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=18 May 2020|access-date=19 May 2020|archive-date=8 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Artemis 2 (2024) sal die SLS en Orion se eerste bemande toetsvlug wees.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Latifiyan |first=Pouya |date=August 2022 |title=Artemis 1 and space communications |journal=Qoqnoos scientific magazine |volume=1 |pages=4}}</ref> Die vier bemanningslede sal uitgebreide toetse in 'n wentelbaan om die Aarde uitvoer, en Orion sal dan na die Maan gestuur word om daar in 'n wentelbaan te bly voordat dit terugkeer Aarde toe. Lansering sal op die vroegste in Mei 2024 plaasvind.<ref name="nsf-20210531">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |title=NASA evaluating schedule, launch date forecasts for Artemis 2 |work=NASASpaceFlight |date=May 31, 2021 |access-date=June 1, 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214240/https://www.nasaspaceflight.com/2021/05/artemis2-launch-forecast/ |url-status=live }}</ref> Artemis 3 (2025) sal 'n bemande maanlandingsending wees.<ref name=":0" /> Die sending hang af van 'n steunsending wat 'n menselandingstelsel (''Human Landing System'' of ''HLS'') voor die tyd in 'n wentelbaan (''NRHO'') om die Maan sal plaas. Die Orion-tuig sal dan met vier bemanningslede na die Maan gestuur word – dit sal moontlik die eerste vrou en gekleurde persoon na die Maan insluit. Twee bemanningsede sal dan op die Maan land en sowat 6,5 dae op die oppervlak bly. Hulle sal toetse doen en daarna na Orion terugkeer. Orion sal die vier bemanningslede na die Aarde terugbring. Lansering sal op die vroegste in 2025 wees.<ref>{{cite news |last=Foust |first=Jeff |url=https://spacenews.com/nasa-outlines-plans-for-lunar-lander-development-through-commercial-partnerships/ |title=NASA outlines plans for lunar lander development through commercial partnerships |work=SpaceNews |date=21 July 2019 |access-date=17 July 2020 }}</ref> [[Beeld:Artemis Base Camp.png|thumb|240px|'n Voorstelling van 'n Artemis-basiskamp.]] Artemis&nbsp;4 sal 'n bemande sending na die Lunar Gateway-stasie wees. 'n Vroeë steunsending sal die eerste twee Gateway-modules na die ''NRHO'' neem. Artemis&nbsp;4 sal die I-HAB-Gateway-module vervoer vir verbinding aan die Gateway. Lansering sal nie voor 2027 wees nie.<ref name=gov20201110>{{cite web|url=https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|title=NASA's Management of the Gateway Program for Artemis Missions|page=3|work=Office of Inspector General (OIG)|publisher=NASA|date=10 November 2020|access-date=4 January 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428040506/https://www.oversight.gov/sites/default/files/oig-reports/IG-21-004.pdf|url-status=live}}</ref> Artemis&nbsp;5 tot Artemis&nbsp;8 en latere sendings sal waarskynlik ruimtemanne na die maanoppervlak neem, waar hulle van die verbeterende infrastruktuur gebruik sal maak wat deur steunsendings daarheen geneem sal word. Dit sal habitats, verkenningstuie, wetenskaplike instrumente en ander toerusting insluit. ==Veranderde sending en naam== Op 11 Desember 2017 het oudpresident Trump 'n ruimtebeleidsverandering onderteken wat voorsiening gemaak het vir 'n terugkeer na die Maan onder leiding van Amerika en met die hulp van vennote in die privaat sektor, en wat gevolg sou word deur sendings na Mars en verder. Op 26 Maart 2019 het die destydse visepresident, [[Mike Pence]], aangekondig Nasa se doelwit om op die Maan te land is met vier jaar vervroeg tot 'n moontlike landing in 2024.<ref>{{cite news|last1=Pearlman|first1=Robert|title=NASA Names New Moon Landing Program Artemis After Apollo's Sister|url=https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|publisher=Space.com|date=14 May 2019|access-date=14 May 2019|archive-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726011226/https://www.space.com/nasa-names-moon-landing-program-artemis.html|url-status=live}}</ref> Op 14 Mei 2019 het Nasa aangekondig die nuwe program sal [[Artemis]] genoem word, na die [[Griekse mitologie|Griekse maangodin]] en tweelingsuster van [[Apollo]].<ref name="Verge May2019">{{cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|first=Loren|last=Grush|publisher=The Verge|date=17 May 2019|access-date=20 May 2019|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704091616/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref><ref name="NYT-2019">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|title=For Artemis Mission to Moon, NASA Seeks to Add Billions to Budget|last=Chang|first=Kenneth|date=13 May 2019|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=21 July 2019|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525034839/https://www.nytimes.com/2019/05/13/science/trump-nasa-moon-mars.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis program}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis program}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program| ]] [[Kategorie:Ruimteprogramme]] jgc8c8hu0k5vroqkmy1yaywsrxmc89c 0 393633 2891145 2887467 2026-04-07T12:38:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891145 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Landschaft bei Orupembe-Kaokoveld.jpg|duimnael|regs|Landskap noord van Orupembe, Namibië.]] [[Lêer:AT1310 map.png|duimnael|regs|Ligging van die Kaokoveldwoestyn.]] Die '''Kaokoveldwoestyn''' is 'n kuswoestyn in die noorde van [[Namibië]] en suide van [[Angola]]. Die Kaokoveldwoestyn beslaan 'n kusstrook wat 45 700 vk kilometer beslaan, van 13° tot 21°S en word begrens deur die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste, die Namibiese savanneboslande in die ooste, en die [[Namibwoestyn]] in die suide. Dit sluit die Moçâmedes-woestyn van suidelike Angola in. Die Kaokoveld is 'n geharde woestyn van drywende sanduine en klipperige berge. Dit ontvang die meeste van sy reënval gedurende die [[somer]], wat dit onderskei van die aangrensende Namib-woestyn in die suide, wat die meeste van sy reën gedurende die [[winter]] ontvang. Die [[Kunenerivier]] is die enigste permanente waterloop, maar baie droë rivierlope (insluitend die Hoanib-, Hoarusib- en Khumib-riviere) dra vog deur die woestyn en is die tuiste van diere, insluitend olifante, swartrenosters en [[kameelperd]]e. Andersins is die area antieke woestynsand, bevogtig deur af-en-toe kusmis. == Flora == Die Kaokoveld is die tuiste van ''[[Welwitschia|Welwitschia mirabilis]]'', 'n plant wat geen nabye lewende familie het nie. == Fauna == Die Kaokoveld is die tuiste van 'n aantal endemiese reptiele terwyl groot soogdiere insluitend [[Savanne-olifant|woestynolifante]] (''Loxodonta africana''), swartrenosters (''[[Swartrenoster|Diceros bicornis]]'') en kameelperde (''Giraffa camelopardalis'') die rivierbeddings besoek. Daar is groot voëllewe, insluitend die endemiese Aspoestertjie-wasbek (''[[Angolasysie|Glaucestrilda thomensis]]'') op die Kunenerivier. == Bedreigings en bewaring == Die Skedelkus- Nasionale Park strek vir 500&nbsp;km langs die kus van Namibië en is die belangrikste beskermde gebied in die streek, saam met ander kleiner bewarea in die binneland. Baie van die gebied was voorheen beskerm onder Wildreservaat 2, wat in grootte verklein is om in 1967 [[Nasionale Etoshawildtuin|Etosha Nasionale Park]] te word, met 'n daaropvolgende toename in stropery en meer onlangs onbeheerde veldry. Daar is 'n gebied van sandduine in die Iona Nasionale Park in Angola. ==Bibliografie== * Hall-Martin, Anthony en Clive Walker en J. du P. Bothma: Kaokoveld - the last wilderness. In: Custos, Deel 17, nr. 7, Oktober 1988. ISSN 0379-9921 * Kruger, Gideon: Die Kaokoveld. In: Ons Land. 'n Reeks van 65 praatjies uitgesaai in die Afrikaanse diens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie van 1 September tot 16 November 1967. {{Normdata}} [[Kategorie:Ekostreke van Namibië]] 8y7rbu4teabltrkke9qwql1sp4lnt7w 0 393843 2891334 2875755 2026-04-07T15:07:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891334 wikitext text/x-wiki '''Skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus''' oor die eeue heen is volop, vir die redes hieronder verskaf. Sedert 1500 het daar ongeveer 1300 skepe langs die Suider-Afrikaanse kus vergaan. Veral in die kusstreek vanaf [[Tafelbaai]] verby [[Kaap Agulhas]] tot [[Struisbaai]] is daar skeepswrakke wat dateer uit alle eeue sedert die tyd van die Portugese seevaarders en moontlik nog vroeër. ==Oorsake== Die oorsake van hierdie skeepsrampe is legio. Nie slegs die swak skeepskonstruksie, maar ook die agterstallige onderhoud (weens besuiniging) was in vele gevalle die oorsaak. Baie skepe was ook onseewaardig weens gebrekkige seile en swak kalfaterwerk. Vrot hout aan skepe het dikwels voorgekom. Van die 15de tot die 17de eeu was die seemanne se kennis van die seeroetes gebrekkig. Landkaarte het nie bestaan nie en toe hulle beskikbaar word, was baie van die kaarte maar swak of selfs foutief. 'n Bydraende faktor was die min natuurlike veilige en beskutte ankerplekke in die suide van [[Afrika]]. Seevaarders se kennis van die heersende stormwinde, reënseisoene, verraderlike seestrome, rotsriwwe en sandbanke was beperk. Mis- en wolkbanke en storms het soms veroorsaak dat 'n skip honderde kilometers van die beplande koers gevaar het. Dit veroorsaak dan dikwels groot stormskade op die diepsee. Daarby het ook nog in oorlogsjare aanvalle (in later jare met torpedo’s) van vyandelike skepe voorgekom. Tot die einde van die 19de eeu was storms die hoofoorsaak van strandings, want toe het stoomskepe die seilskepe begin vervang. Toe raak mis die groot gevaar. Skepe was op die retoervaart dikwels gans te swaar gelaai. Die wederregtelike privaat handel deur VOC-amptenare het daartoe bygedra. Skeepseienaars het by tye gesukkel om personeel te werf. Dit lei tot matrose met 'n gebrek aan bekwaamheid en toegewydheid. Agtelosigheid en dronkenskap was 'n bekende verskynsel. [[Skeurbuik]] lei tot 'n hoë sterftesyfer onder die opvarendes en daar was gevalle waar dit so erg was dat die skip onbeheerbaar geword het. Baie matrose kon selfs nie eens swem nie. Gevalle van muitery deur die bemanning gesteun deur die slawe het voorgekom. Ook bygeloof het 'n rol gespeel. Daar is byvoorbeeld geglo dat storms dikwels 'n gevolg is van 'n sonsverduistering êrens. Die meeste strandings het egter bloot weens menslike feilbaarheid plaasgevind. Die kaptein van die ''Queen of the Thames'' het 'n veldbrand aangesien vir die [[Kaap Agulhas-vuurtoring|vuurtoring by Kaap Agulhas]] en toe te gou van koers verander. Verskeie kapteins het by Blouberg die maanlig en die bedrieglike wit sand daarvoor blameer dat hulle dit moeilik gevind het om afstande in die maanlig te skat. By die strandings van die ''Kakapo'' en die ''Clan Monroe'' (beide te [[Kommetjie]]) blyk dit dat die kapteins snags Chapmanspiek met [[Kaappunt]] verwar het en te gou kuswaarts gedraai het. Waarskynlik is dit die rede waarom die meeste strandings in die nag plaasgevind het. Skeepsrampe weens seerowery is nie onbekend nie. Gevalle kom voor waar 'n skip met opset laat strand is sodat die bemanning hul hande op die inhoud van die kluise kon lê. Kapteins van VOC-skepe het 'n ekstra beloning ontvang as hulle die reis tussen [[Nederland]] en [[Batavia]] binne 'n bepaalde tyd afgelê het. Daarom het sommige kapteins groot kanse gewaag wat skip en bemanning in gevaar gestel het. Daarna het die VOC hul skepe verplig om in [[Tafelbaai]] aan te doen om vars water en [[groente]] in te skeep. Tussen 1750 en 1800 het die VOC 160 skepe verloor, die meeste daarvan deur skeepsrampe, maar enkeles weens brand of in oorlogvoering. == Teenswoordig == Toe die era van seilskpe tot 'n einde kom, het die toestande vir die seevaart aanmerklik verbeter. Goeie beskutte hawens met hawemure en kaaie is ontwikkel. Al hoe meer [[vuurtoring]]s is op gevaarlike plekke aan die kus opgerig. Skepe is daarna voorsien van reddingstuie en aan die kus word reddingsvaartuie in gereedheid gehou. Na die ingebruikname van radio, radar, satellietnavigasie en rekenaartegnologie het skeepsrampe selde meer voorgekom. Maar alhoewel meer aandag aan die opleiding van personeel gegee word, kan die menslike oordeelsfout nie heeltemal uitgeskakel word nie. == Bekendste skeepsrampe aan die Suider-Afrikaanse kus == === 16de eeu === *1554 Sint Benedictus ([[São Bento]]) *1585 Santiago (op 'n sandbank in die [[Mosambiekkanaal]]) *1589 [[São Thomé (skip)|São Thomé]] (aan die kus van [[Tongaland]]) *1593 [[Santo Alberto]] (aan die kus van [[Pondoland]]) === 17de eeu === *1622 Sint Johannes die Doper of [[São João Baptista]] (aan die kus van die [[Ciskei]]) *1630 [[São Gonçalo]] *1635 [[Nossa Senhora de Belem (skip)]] *1647 [[Haarlem (skip)|Haarlem]] (in [[Tafelbaai]]) *1647 Sacramento *1647 [[Nossa Senhora da Atalya]] *1673 [[Zoetendaal]] (by [[Struisbaai]]) *1682 Joanna *1686 [[Stavenisse]] *1686 [[Nossa Senhora de los Milagros (skip)]] (die laaste groot Portugese skeepsramp) *1697 [[Oosterland]] en die Waddingsveen, beide VOC-skepe vergaan in Tafelbaai === 18de eeu === *1722 op 17 Junie tydens 'n hewige storm in Tafelbaai, vergaan 11 skepe met groot lewensverlies o.a. die skepe Addison, Rotterdam, Lorrendraayer en Standvastigheid *1722 [20 November]: [[Schoonenberg]] (in [[Struisbaai]]) *1728 tydens 'n winterstorm in Tafelbaai vergaan die Nederlandse skepe Middenrak, Haarlem en Stabroek *1737 tydens die winterstorms vergaan 3 skepe in Tafelbaai *1740 Visch *1755 [[Doddington (skip)|Doddington]] (in [[Algoabaai]]) *1766 Meermin *1773 ''[[Jonge Thomas (skip)|De Jonge Thomas]]'' (in Tafelbaai) *1781 Middelburg *1782 ''[[Grosvenor]]'' *1789 Guardian *1792 Winterton *1794 São José (by Kampsbaai) *1796 Hercules (aan die kus van die [[Transkei]]) *1799 [[Sceptre (skip)|Sceptre]] en 4 ander skepe (in Tafelbaai) === 19de eeu === *1815 [[HMS Arniston]] (by [[Waenhuiskrans]]) *1836 Doncaster (by Kaap Agulhas) *1842 [[Waterloo (skip)|Waterloo]] (in Tafelbaai) *1842 [[Abercrombie Robinson]] (in Tafelbaai) *1848 Maid of the Thames (by [[Skipskop]]) *1852 [[HMS Birkenhead]] (by [[Danger Point-vuurtoring]]) *1854 [[Charlotte]] (in Algoabaai) *1862 Waldensian *1865 in 'n noordwesterstorm vergaan 11 skepe op 17 Mei in Tafelbaai *1865 Athens (by [[Mouillepunt]]) *1871 Queen of the Thames (by [[Kaap Agulhas]]) *1872 op 26 Mei vergaan 7 skepe by die [[Buffelsrivier (Oos-Kaap)|Buffelsriviermond]], [[Oos-Londen]] *1874 Cospatrick *1881 Teuton (by Kaap Agulhas) *1899 Thermopylae (by Mouillepunt) === 20ste eeu === *1900 Kakapo (by [[Chapmanspiek-rylaan]]) *1901 [[Hermes (skip)|Hermes]] (by [[Bloubergstrand]]) *1902 op 31 Augustus vergaan 18 skepe tydens 'n winterstorm in Algoabaai *1902 [[City of Lincoln (skip)|City of Lincoln]] (in Tafelbaai) *1905 Clan Monroe (by [[Kommetjie]]) *1908 [[Newark Castle (skip)|Newark Castle]] *1909 [[Waratah]] *1909 [[Maori (skip)|Maori]] *1911 [[SS Lusitania]] *1912 Seabird *1914 Clan Stuart (by [[Simonstad]]) *1917 [[Matheran]] en die [[City of Athens (skip)|City of Athens]] *1939 Doric Star *1939 [[Tairoa]] *1942 [[Dunedin Star]] (aan die [[Skedelkus]]) *1942 Thomas T. Tucker (by [[Kaappunt]]) *1942 [[Llandaff Castle]] (by [[Durban]]) *1946 [[City of Lincoln (skip)|City of Lincoln]] *1947 George M. Livanos (by [[Groenpunt]]) *1956 [[Adelfotis]] *1965 Nolloth (by Kaappunt) *1966 [[Seafarer]] (by Groenpunt) *1968 Phyllisia (by Kaappunt) *1971 [[Wafra]] *1974 Oriental Pioneer (by Kaap Agulhas) *1977 Antipolis (by [[Bakoven]]) *1977 Romeilia (by [[Llandudno]]) *1977 [[Venpet-Venoil-ramp]] *1982 Meisho Maru 38 *1983 [[Castillo de Bellver (skip)|Castillo de Bellver]] (by [[Saldanhabaai]]) *1991 [[Oceanos (skip)|Oceanos]] (by [[Koffiebaai]]) == Trivia == Die meeste wrakke aan die [[Weskus]] is van skepe wat van Europa na die Ooste gevaar het. Aan die Suid-Afrikaanse ooskus is die meeste wrakke weer van skepe op pad terug na Europa. == Sien ook == * [[Grootste rampe in Suid-Afrika]] == Bronnelys == * de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} * Green, Lawrence G.: South African Beachcomber. Kaapstad: Howard B. Timmins,1958 * Grobbelaar, Jeannette: Golgotha van die Oseane – Skeepsrampe aan die Agulhas-kus. Eversdal (Kaapstad): Inset-Uitgewers, 2012. {{ISBN|978-0-620-52920-4}} * Ploeger, Jan: Skipbreuk en Redding. Uit die dagverhaal van Frans Verschuur. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966 * Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons Kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969 * Turner, Malcolm: Shipwrecks & Salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. {{ISBN| 0-86977-387-9}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Shipwrecks in South Africa}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] qsof3jtepeisqhtj64kp81q3dki5l5a 0 395786 2891089 2747892 2026-04-07T12:16:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891089 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe | image = <!-- Fort Lauderdale airport logo.jpg --> | image-width = 250 | image2 = Fort Lauderdale, Florida - FLL from airplane.jpg | IATA = FLL | ICAO = KFLL | FAA = FLL | WMO = 74783 | image2-width = 250 | location = Broward County, [[Florida]], Verenigde State | opened = 1929 | hub = IBC Airways<br/>Silver Airways | focus_city = [[JetBlue]] | coordinates = {{coord|26|04|21|N|080|09|10|W|region:US-FL_type:airport|display=it}} | mapframe = yes | type = Openbaar | owner-oper = Broward County Aviation Department | city-served = Miami metropolitaans | elevation-f = 65 | elevation-m = 20 | website = {{URL|broward.org/airport}} | image_map = File:FLL diagram.png | image_map_caption = FAA diagram | r1-number = 10L/28R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Teer | r2-number = 10R/28L | r2-length-f = 8 000 | r2-length-m = 2 438 | r2-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 35 208 611 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 301 220 | stat3-header = Vrag (goedere+pos) | stat3-data = 106 713 ton | stat4-header = Basis vir vliegtuie | stat4-data = 100<ref>{{cite web|url=http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=FLL&AptSecNum=2|title=AirportIQ 5010|website=Gcr1.com|access-date=September 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627053054/http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=FLL&AptSecNum=2|archive-date=June 27, 2017|url-status=live}}</ref> | footnotes = Bron: [[FAA]] }} '''Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''FLL''', [[ICAO]]: '''KFLL''') is 'n groot openbare [[lughawe]] in Broward County, Florida, Verenigde State. Dit is een van drie lughawens wat die Miami-metropolitaanse gebied bedien. Die lughawe is langs Interstate 595, Interstate 95, US Route 1, Florida State Road A1A, en Florida State Road 5, begrens deur die stede [[Fort Lauderdale]], Hollywood en Dania Beach, 5&nbsp;km suidwes van die sentrum van Fort Lauderdale en 34 km noord van Miami.<ref>"[http://www.ci.dania-beach.fl.us/DocumentView.aspx?DID=977 Zoning Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608232214/http://www.ci.dania-beach.fl.us/DocumentView.aspx?DID=977}}." </ref> [[Lêer:Fort_Lauderdale_–_Hollywood_International_Airport_terminal_1_check-in.jpg|duimnael| Inklokarea by Fort Lauderdale – Hollywood Internasionale Lughawe, Terminaal 1]] [[Lêer:Fort_Lauderdale_Airport_Terminal_1_hallway.jpg|duimnael| Terminaal 1 loopgang]] Met meer as 700 daaglikse vlugte na 135 binnelandse en internasionale bestemmings, het FLL sedert die laat 1990's 'n interkontinentale poort geword, hoewel Miami Internasionale Lughawe steeds die meeste langafstandvlugte hanteer. FLL dien as 'n primêre lughawe vir die Fort Lauderdale-, Pompano Beach- en Boca Raton- gebiede, en 'n sekondêre lughawe vir dele van [[Miami]]. Die lughawe is 'n basis vir Allegiant Air, JetBlue en Spirit Airlines, met laasgenoemde wat sy korporatiewe hoofkwartier hiernaby het.<ref>{{Cite web|url=https://therealdeal.com/miami/2019/12/23/spirit-airlines-closes-on-site-for-new-dania-beach-hq/|title=Spirit Airlines Purchased Property For New Headquarters|date=2019-12-23|website=The Real Deal South Florida|language=en-US|access-date=2021-03-31}}</ref> Daarbenewens is FLL die primêre suid-Florida-lughawe vir [[Southwest Airlines]], met die meerderheid Southwest-vlugte wat tans Fort Lauderdale bedien. FLL word deur die Amerikaanse [[Federale Lugvaartadministrasie]] geklassifiseer as 'n "major hub"-fasiliteit wat kommersiële lugverkeer bedien.<ref name="ACI">{{Cite web|url=http://www.broward.org/Airport3/About/Documents/Monthlytrafficrecapdecember2017.pdf|title=2018 Year End Traffic Recap|date=December 2018|publisher=broward.org 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225130045/http://www.broward.org/Airport3/About/Documents/Monthlytrafficrecapdecember2017.pdf|archive-date=December 25, 2018|access-date=January 6, 2018}}</ref> === Terminale === Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe het vier terminale met 66 hekke. Terminaal 1, waarna algemeen verwys word as "The New Terminal," het in fases tussen 2001 en 2003 geopen en is ontwerp deur Hellmuth, Obata en Kassabaum<ref>{{Cite web|url=http://www.broward.org/Commission/Documents/ActionAgendas/ca010599.pdf|title=Meeting of January 5, 1999 Consent Agenda Board Appointments|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608053017/http://www.broward.org/Commission/Documents/ActionAgendas/ca010599.pdf|archive-date=June 8, 2013|access-date=June 16, 2012}}</ref> en Cartaya Associates.<ref>{{Cite web|url=http://www.cartayaandassociates.com/project_detail.php?project=38|title=Cartaya Associates – Fort Lauderdale / Hollywood International Airport Terminal No.1 (Concourses B & C)|publisher=Cartayaandassociates.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315125552/http://www.cartayaandassociates.com/project_detail.php?project=38|archive-date=March 15, 2013|access-date=June 16, 2012}}</ref> Die ander drie terminale is in 1986 gebou as deel van 'n $263 miljoen konstruksieprojek.<ref>{{cite news|title=Firm Asks For Extra Payment Architect's Work at Airport in Dispute|first=Michael|last=Lasalandra|url=http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-04/news/8701140106_1_reynolds-richard-mooney-coopers-and-lybrand|newspaper=South Florida Sun-Sentinel|date=March 4, 1987|access-date=June 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213125616/http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-04/news/8701140106_1_reynolds-richard-mooney-coopers-and-lybrand|archive-date=December 13, 2013|url-status=live}}</ref> Terminaal 4, wat algemeen na verwys word as die Internasionale Terminaal, is in 1983 deur 'n [[Concorde]]-besoek ingewy. Sedert 2005 ondergaan T4 opknappings en 'n groot uitbreiding. === Landvervoer === [[Lêer:Terminal_Drive_Loop_(33138304213).jpg|regs|duimnael| 'n Uitsig oor die Terminal Drive-lus wat na die lughawe lei]] Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe is naby die Dania Beach-treinstasie, bedien deur Amtrak-intercity-treine en Tri-Rail-pendeltreine. Laasgenoemde verskaf 'n pendelbusdiens vanaf die stasie na drie plekke by die lughawe, almal op die onderste vlak. Die pendeldienste werk sewe dae per week en is gratis vir Tri-Rail-kliënte. == Lugrederye en bestemmings == === Top bestemmings === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf FLL (Jan 2023 – Des 2023)''' <ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=SYY&Nv42146_anzr=S146%20Yn7qr4qnyr,%20SY:%20S146%20Yn7qr4qnyr-U1yyB911q%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Fort Lauderdale–Hollywood International|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=25 November 2022}}</ref> !Rang ! Stad ! Passasiers ! Lugrederye |- | 1 | [[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 1 294 000 | Delta, JetBlue, Southwest, Spirit |- | 2 | [[Newark Liberty Internasionale Lughawe|Newark, New Jersey]] | 819 000 | JetBlue, Spirit, United |- | 3 | [[LaGuardia-lughawe|LaGuardia, New York]] | 756 000 | Delta, JetBlue, Spirit |- | 4 | [[John F. Kennedy Internasionale Lughawe|New York-JFK, New York]] | 604 000 | American, Delta, JetBlue |- | 5 | [[Baltimore/Washington Internasionale Lughawe|Baltimore, Maryland]] | 485 000 | Southwest, Spirit |- | 6 | [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe|Charlotte, Noord-Carolina]] | 468 000 | American, Spirit |- | 7 | [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago-O'Hare, Illinois]] | 394 000 | American, JetBlue, Spirit, United |- | 8 | [[Logan Internasionale Lughawe|Boston]], [[Massachusetts]] | 442 000 | Delta, JetBlue, Spirit |- | 9 | [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 437 000 | Amercan, Spirit |- | 10 | [[Philadelphia Internasionale Lughawe|Philadelphia, Pennsilvanië]] | 393 000 | American, Frontier, Southwest, Spirit |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Besigste internasionale roetes na en van FLL (Okt 2021 – Sep 2022)''' <ref name="internationalreport">{{Cite web|title=International_Report_Passengers {{!}} Department of Transportation - Data Portal|url=https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|access-date=July 23, 2021|website=data.transportation.gov|archive-date=19 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719031853/https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|url-status=dead}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 | {{vlagikoon|MEX}} [[Cancún Internasionale Lughawe|Cancún, Meksiko]] | 444 458 | JetBlue, Southwest, Spirit |- | 2 | {{Vlagikoon|CAN}} [[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto–Pearson, Kanada]] | 415 443 | Air Canada, Air Canada Rouge, Air Transat, Flair, WestJet |- | 3 | {{Vlagikoon|CAN}} [[Montréal–Trudeau Internasionale Lughawe|Montréal–Trudeau, Kanada]] | 377 843 | Air Canada, Air Canada Rouge, Air Transat, Flair |- | 4 | {{Vlagikoon|Jamaika}} [[Sangster Internasionale Lughawe|Montego Bay, Jamaika]] | 300 294 | JetBlue, Southwest, Spirit |- | 5 | {{Vlagikoon|DOM}} [[Punta Cana Internasionale Lughawe|Punta Cana, Dominikaanse Republiek]] | 271 752 | JetBlue, Southwest, Spirit |- |6 | {{Vlagikoon|DOM}} [[Las Américas Internasionale Lughawe|Santo Domingo, Dominikaanse Republiek]] | 262 545 | JetBlue, Spirit |- | 7 | {{Vlagikoon|Jamaika}} [[Norman Manley Internasionale Lughawe|Kingston, Jamaika]] | 249 192 | Caribbean, JetBlue, Spirit |- | 8 | {{Vlagikoon|Colombia}} [[Las Américas Internasionale Lughawe|Bogotá, Colombia]] | 240 670 | Avianca, JetBlue, Spirit |- | 9 | {{Vlagikoon|Costa Rica}} [[Juan Santamaría Internasionale Lughawe|San José, Costa Rica]] | 235 345 | JetBlue, Spirit |- | 10 | {{Vlagikoon|Bahamas}} [[Lynden Pindling Internasionale Lughawe|Nassau, Bahamas]] | 225 652 | Bahamasair, JetBlue, Silver, Southwest, Western Air |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+'''Jaarlikse passasiersverkeer (retoer), 1997 – hede <ref name="broward.org">{{Cite web|url=http://www.broward.org/Airport/About/Pages/Statistics.aspx|title=Statistics|website=Broward.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208123121/http://www.broward.org/Airport/About/Pages/Statistics.aspx|archive-date=December 8, 2015|access-date=June 4, 2015}}</ref>''' ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers |- | 1997 | 12 277 411 | 2007 | 22 681 903 | 2017 | 32 511 053 |- | 1998 | 12 453 874 | 2008 | 22 621 698 | 2018 | 35 963 370 |- | 1999 | 13 990 692 | 2009 | 21 061 131 | 2019 | '''36 747 622''' |- | 2000 | 15 860 004 | 2010 | 22 412 627 | 2020 | 16 484 132 |- | 2001 | 16 407 927 | 2011 | 23 349 835 | 2021 | 28 076 808 |- | 2002 | 17 037 261 | 2012 | 23 569 103 | 2022 | 31 686 404 |- | 2003 | 17 938 046 | 2013 | 23 559 779 | 2023 | 35 115 485 |- | 2004 | 20 819 292 | 2014 | 24 648 306 | 2024 | 35 208 611 |- |2005 | 22 390 285 | 2015 | 26 941 511 | | |- |2006 | 21 369 787 | 2016 | 29 205 002 | | |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+Top lugrederye by FLL<br />(Februarie 2023 - Januarie 2024) <ref name="F_Lauderdale_BTS">{{Cite web|url=https://www.broward.org/Airport/Business/about/Documents/FLLstatsoctober2021.pdf|title=Fort Lauderdale, FL: Fort Lauderdale-Hollywood International (FLL)|publisher=Broward County|access-date=November 1, 2021}}</ref> !Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! % markaandeel |- | 1 | [[Spirit Airlines]] | 7 373 000 | 27,56% |- | 2 | [[JetBlue Airways]] | 5 094 000 | 19,04% |- | 3 | [[Southwest Airlines]] | 4 003 000 | 14,96% |- | 4 | [[Delta Air Lines]] | 3 902 000 | 14,59% |- | 5 | [[United Airlines]] | 2 236 000 | 8,36% |- | | Ander | 4 145 000 | 15,49% |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] 66qtbwue7emc9zdob35h7hll1m5626r 0 396133 2891544 2728991 2026-04-08T04:53:21Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 2891544 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of the Combat Organization of Anarcho-Communists.svg|duimnael|Vlag van die Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste. ]] Die '''Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste''' ([[Russies]]: Боевая организация анархо-коммунистов, geromaniseer: ''Boyevaya organizatsiya anarkho-kommunistov''; '''BOAK''') is 'n Oos-Europese ondergrondse anargo-kommunistiese organisasie.<ref>{{Cite web|date=2022-07-06|title=Рельсовая война в рф. Кто такие анархо-коммунисты, и как они воюют против путинизма (ВИДЕО) {{!}} Inshe.tv|url=https://inshe.tv/suspilstvo/2022-07-06/691349/|access-date=2022-08-11|website=inshe.tv|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=''Ongoing Sabotage and Resistance to War in Russia and Ukraine: Interview with BOAK/Anarchist Communist Combat Organization'' {{!}} libcom.org|url=https://libcom.org/article/ongoing-sabotage-and-resistance-war-russia-and-ukraine-interview-boakanarchist-communist|access-date=2022-08-11|website=libcom.org|language=en}}</ref> Dit streef na sosiale rewolusie en libertêre sosialistiese samelewing. Volgens ''The Insider'' het die groep "die mees aktiewe 'ondermynende' mag" in [[Rusland]] geword sedert die begin van die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|2022 Russiese inval in die Oekraïne]].<ref>{{Cite web|title=Этот поезд в огне: как российские партизаны поджигают военкоматы и пускают поезда под откос|url=https://theinsider.pro/politika/252389|access-date=2022-08-11|website=The Insider|language=ru|archive-date=2022-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810092620/https://theinsider.pro/politika/252389|url-status=dead}}</ref> == Geskiedenis == Die organisasie se [[webjoernaal]] is aktief sedert ten minste September 2020.<ref>{{Cite web|title=Боевая Организация Анархо-Коммунистов {{!}} Page 4|url=https://boakmirror.noblogs.org/page/4/|access-date=2022-08-11|language=en-US}}</ref> Lede van die groep het in hul onderhoude beklemtoon dat die organisasie al jare bestaan voordat dit besluit het om na vore te tree toe die aktiewe fase van oorlog in die [[Oekraïne]] begin het.<ref>{{Cite web|title=Ongoing Sabotage and Resistance to War in Russia and Ukraine: Interview with BOAK/Anarchist Communist Combat Organization {{!}} libcom.org|url=https://libcom.org/article/ongoing-sabotage-and-resistance-war-russia-and-ukraine-interview-boakanarchist-communist|access-date=2022-08-11|website=libcom.org|language=en}}</ref> Webwerwe en [[Telegram (sagteware)|Telegram]]-kanale "''Anarchist Fighter''", geaffilieer met die Gevegsorganisasie van Anargo-Kommuniste organisasie, word sedert 2018 bestuur.<ref>[https://t.me/BO_AK_reborn Телеграм-канал "Боец Анархист"]</ref> == Teenstand teen die 2022 Russiese inval in die Oekraïne == Die organisasie het bekendheid verwerf tydens die 2022 Russiese inval in die Oekraïne met aksies wat ontwerp is om die logistiek van die [[Russiese Leër]] in die Russiese Federasie en [[Belarus]] te ontwrig, sabotasie, brandstigting van militêre registrasie en inskrywingskantore en spooroorloë in Belarus en Rusland te organiseer.<ref>{{Cite web|title=«Инструкции из даркнета». Как анархо-коммунисты совершают диверсии в РФ и что это за люди|url=https://nv.ua/world/countries/eto-raznorodnaya-gruppa-lyudey-kotorye-protiv-putina-zhurnalistka-poslednie-novosti-50255001.html|access-date=2022-08-11|website=nv.ua|language=ru}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-05|title="Боевая организация анархо-коммунистов" объявила в России рельсовая войну - СМИ|url=https://telegraf.news/world-news/v-rossii-nachalas-relsovaya-vojna-smi/|access-date=2022-08-11|website=Telegraf.news|language=ru-RU|archive-date=2022-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220811192150/https://telegraf.news/world-news/v-rossii-nachalas-relsovaya-vojna-smi/|url-status=dead}}</ref><ref name="inews">{{Cite web|last=McDonald|first=Karl|date=2022-08-05|title=How Russia's anarchist saboteurs are destroying Putin's war machine from within|url=https://inews.co.uk/news/world/russia-anarchist-saboteurs-destroying-putin-war-machine-1781388|access-date=2022-08-11|website=inews.co.uk|language=en}}</ref>"Die oorlog in die Oekraïne, ontketen deur die Russiese staat, is 'n verskriklike tragedie, maar die [[oorlog]] het geleenthede geskep vir die revolusionêre minderheid, deur partydige optrede, om die krisis van die stelsel te verdiep," - het die woordvoerder van BOAK in die onderhoud vir ''I-news''.<ref name="inews"/> Die naam BOAK het op 18 April 2022 die eerste keer in die openbaar verskyn toe die groep verantwoordelikheid aanvaar het vir [[sabotasie]] van 'n selfoontoring naby die dorpie Belomestnoye in [[Belgorod-oblast]], grensstreek met Oekraïne. Die doel van die aanval is gestel om die Russiese militêre kommunikasienetwerk te beskadig.<ref>[https://boakeng.noblogs.org/post/2022/04/22/arson-attack-on-a-cell-tower-in-belomestnoye-belgorod-oblast/ BOAK: Arson attack on a cell tower in Belomestnoye]</ref> Op 23 Mei 2022 het BOAK aanspraak gemaak op sabotasie-optrede teen militêre spoorweë wat lei tot die 12de Hoofdirektoraat van die Russiese Ministerie van Verdediging naby Sergiyev Posad in [[Moskou-oblast]]. Volgens die BOAK-webwerf is sommige spoorlyne afgebreek.<ref>[https://boakeng.noblogs.org/post/2022/05/26/sabotage-of-railway-tracks-leading-to-the-12th-chief-directorate-of-the-ministry-of-defense-of-rf/ BOAK: Sabotage of railway tracks leading to the 12th Chief Directorate of the Ministry of Defense of RF]</ref> Op 28 Junie 2022 het die sel "BOAK-Vladimir" 'n verklaring gepubliseer waarin beweer word dat sabotasie-aksie op die spoorlyn van militêre eenheid 55443 VD Barsovo (51ste arsenaal van die hoofvuurpyl-artillerie-afdeling van die Russiese ministerie van verdediging) naby Kirzhach in Vladimir-oblast. Die spoorlyne is beskadig. “Elke trein wat gestop word, help om ontslae te raak van [[Missiel|missiele]] en vuurpyle, wat vreedsame Oekraïense stede kan tref!” - volgens die verklaring van die groep.<ref>[https://boakeng.noblogs.org/post/2022/07/04/sabotage-action-on-the-railway-of-military-unit-55443-vd-barsovo-51th-arsenal-of-the-main-rocket-artillery-department-of-russian-defense-ministry/ BOAK: Sabotage action on the railway of military unit 55443 VD Barsovo (51th Arsenal of the Main rocket-artillery department of Russian Defense ministry)]</ref> Op 9 Oktober 2022 het BOAK foto's geplaas van gesaboteerde spoorweë in Barnaul, en beweer dat die sabotasie 'n goederetrein suksesvol ontspoor het.<ref>{{Cite web|date=16 Oktober 2022|url=https://libcom.org/article/mobilizing-against-mobilization-first-crack-kremlin-regime-part-15|title=Mobilizing against mobilization - the first crack in the Kremlin regime? Part 15|first=|last=|access-date=12 November 2022|website=LibCom}}</ref> In Januarie 2023 het BOAK verantwoordelikheid aanvaar vir 'n ontploffing wat 'n gedeelte van die [[Transsiberiese Spoorlyn]] in [[Krasnojarsk-krai]] beskadig het.<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/1/25/russian-saboteurs-seek-to-hamper-putins-war-machine|title=Russian saboteurs seek to hamper Putin's war machine|first=Niko|last=Vorobyov|date=25 Januarie 2023|access-date=28 January 2023|publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref> Op 19 April 2023 is Dmitri Petrov, een van die organisasie se stigters, in die slag van Bakhmut dood terwyl hy vir die Oekraïense Territoriale Verdedigingsmagte geveg het.<ref name="NG2704">{{cite web|url=https://novayagazeta.eu/articles/2023/04/27/pod-bakhmutom-pogib-rossiiskii-anarkhist-dmitrii-petrov-on-voeval-na-storone-ukrainy-news|title=Под Бахмутом погиб российский анархист и основатель Боевой организации анархо-коммунистов Дмитрий Петров. Он воевал на стороне Украины|trans-title=Dmitry Petrov, a Russian anarchist and founder of the Militant Anarcho-Communist Organisation, was killed near Bakhmut. He fought on the side of Ukraine|date=27 April 2023|access-date=28 April 2023|work=Novaya Gazeta}}</ref><ref>{{cite web|url=https://inews.co.uk/news/world/russian-anarchist-leader-killed-ukraine-2304775|title=Russian anarchist leader codenamed ‘Lion’ killed fighting for Ukraine|first=Kieron|last=Monks|work=i|date=28 April 2023|access-date=29 April 2023}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rusland]] [[Kategorie:Terrorisme]] [[Kategorie:Anargisme]] 7dib0vy7iiq0atalqb8hbqa7ioqy9vd 0 396278 2891492 2841776 2026-04-07T19:23:51Z BurgertB 2401 2891492 wikitext text/x-wiki '''Maskulisme''' of '''maskulinisme'''<ref name="Chandler 2016">{{cite book |last1=Chandler |first1=Daniel |last2=Munday |first2=Rod |title=A Dictionary of Media and Communication |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acref/9780191800986.001.0001 |date=2016 |edition=2de |chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780191800986.001.0001/acref-9780191800986-e-1615 |isbn=978-0-1918-0098-6 |chapter=masculinism (masculism)}}</ref> verwys na ideologieë en sosiaalpolitieke bewegings wat ten doel het om [[seksisme]] teen mans te bestry en hulle regte gelyk te stel aan dié van vroue.<ref name="Chandler 2016"/><ref name="Young 1994">{{cite magazine |magazine=Reason |title=Man Troubles: Making Sense of the Men's Movement |author=Cathy Young |date=Julie 1994 |url=http://reason.com/archives/1994/07/01/man-troubles }}</ref> Dit is dus in 'n mate 'n teenpool vir [[feminisme]] en bevorder eienskappe wat tipies van mans en seuns is.<ref name="Bunnin 2008">{{cite book |last1=Bunnin |first1=Nicholas |last2=Yu |first2=Jiyuan |title=The Blackwell Dictionary of Western Philosophy |page=411 |publisher=Blackwell Publishing |location=Malden, Mass. |year=2004 |isbn=1-4051-0679-4}}</ref><ref name="Christensen 2005">{{cite book |last1=Christensen |first=Ferrell |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-926479-1 |pages=562–563 |chapter=Masculism |edition=2de}}</ref><ref name="Young 1994"/> Die terme kan ook verwys na die mansregtebeweging<ref name="McElroy 2003">{{cite news |last1=McElroy |first1=Wendy |title=Gender Issues Impacted by Masculinists |url=https://www.foxnews.com/story/gender-issues-impacted-by-masculinists |work=Fox News |date=3 June 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513042400/https://www.foxnews.com/story/gender-issues-impacted-by-masculinists |archive-date=13 May 2019 |url-status=live}}</ref> of 'n soort antifeminisme.<ref name="OED1">{{cite book |title=masculinism, n |work=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |edition=3de |year=2000}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Masculism}} {{Politieke ideologieë}} {{Normdata}} [[Kategorie:Aktivisme]] [[Kategorie:Sosiologie]] [[Kategorie:Politieke ideologieë]] f5b52obww0xndifdegrehcghqzyh7lb 0 396283 2891348 2876883 2026-04-07T15:12:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891348 wikitext text/x-wiki '''Sint Sebastiaanbaai''' is ‘n wye baai aan die kus van die [[Tuinroete]]. ==Ligging== Die baai strek van Kaap [[Infanta]] by 20° 50′ westerlengte tot by Kaap Barracouta by 21° 18′ oosterlengte, naby [[Jongensfontein]]. In die baai is die mondings van die [[Breederivier]] sowel as die [[Duiwenhoksrivier]]. By die mond van laasgenoemde is die vakansieoord [[Puntjie]] met sy [[kapstylhuise]]. [[Port Beaufort]], [[Witsand]] en [[Infanta]] is dorpies aam die mond van die Breederivier. ==Naam== Perestrelo, ‘n Portugese seevaarder, het die baai in 1576 besoek en dit vernoem na die Portugese koning Sebastiaan I. ==Lees ook== *[[Joseph Barry]] *[[Malgas]] ==Skeepsrampe== Verskeie skepe het in die baai en veral rondom die mond van die Breederiver vergaan. *''King George IV'', 16 Julie 1824 *''Locust'', 2 September 1824 *''Harriet'', 8 Maart 1848 *''Arion'', 7 April 1854 *''Ospray'', 13 Apjril 1855 *''Barrys II'', 7 Mei 1857 *''Osmond'', 13 Junie 1859 *''SS Kadie'', 17 November 1865 (die skip van die Barrys van [[Swellendam]]) *''Minnie'', 10 Junie 1874 *''Cape of Good Hope'', 25 November 1881 *''SS Umsimkulu'', 16 Junie 1883 *''Merasheen'', 1947 ==Bibliografie== *Slingsby, Peter: Garden Route – the map. Muizenberg: Slingsby Maps, 2010. {{ISBN|978-1-920377-06-9}} *South Africa Road Atlas, Mapstudio, {{ISBN|978-1-770260154-9}} *Turner, Malcolm: Shipwrecks & Salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. {{ISBN|0-86977-387-9}} [[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]] 2cykjrgg2uk4kkyy6m2malejbxqz7uu 0 396453 2891234 2560395 2026-04-07T13:37:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891234 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Ornithoglossum |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1781) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cymation'' <small>Spreng.</small> * ''Lichtensteinia'' <small>Willd.</small> }} '''''Ornithoglossum''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Colchicaceae''. Al die [[spesies]] is [[inheems]] in [[Suidelike Afrika]]. == Spesies == Daar is nege spesies wat behoort aan die genus:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24596-1</ref> * ''[[Ornithoglossum calcicola]]'' <small>K.Krause & Dinter</small> * ''[[Ornithoglossum dinteri]]'' <small>K.Krause</small> * ''[[Ornithoglossum gracile]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Ornithoglossum parviflorum]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Ornithoglossum pulchrum]]'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]], B.Nord. & Mannh.</small> * ''[[Ornithoglossum undulatum]]'' <small>Sweet</small> * ''[[Ornithoglossum viride]]'' <small>(L.f.) Dryand. ex W.T.Aiton</small> * ''[[Ornithoglossum vulgare]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Ornithoglossum zeyheri]]'' <small>(Baker) B.Nord.</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ornithoglossum| ]] n1bznlsv69o59755of5pw0i0np0074z 0 396910 2891065 2553656 2026-04-07T12:05:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891065 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Transylvania County.svg|thumb|'''Transylvania County, Noord-Carolina''']] '''Transylvania County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 6djzyzhdaujfr08yvej4uqnxnio6qq1 0 396911 2891054 2552990 2026-04-07T12:00:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891054 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Montgomery County.svg|thumb|'''Montgomery County, Noord-Carolina''']] '''Montgomery County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 8cx0w2hmbzwenxhf62dwzpozwxcq2k7 0 396920 2891052 2553537 2026-04-07T12:00:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891052 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Mecklenburg County.svg|thumb|'''Mecklenburg County, Noord-Carolina''']] '''Mecklenburg County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] gtff8gcjheflfqlfu2yty9rvasn4kgm 0 396921 2891059 2553874 2026-04-07T12:02:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891059 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Onslow County.svg|thumb|'''Onslow County, Noord-Carolina''']] '''Onslow County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 7pzp6bl49t0rqbc5mpjvlyd3l2fa82k 0 396922 2891060 2553873 2026-04-07T12:03:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891060 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Orange County.svg|thumb|'''Orange County, Noord-Carolina''']] '''Orange County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] l82wvzce2rn86u7izsehwwzfqil1rhj 0 396923 2891061 2553868 2026-04-07T12:03:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891061 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Pamlico County.svg|thumb|'''Pamlico County, Noord-Carolina''']] '''Pamlico County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] nekqh25fszzbiojgqx4uyzws3zhc0sf 0 396924 2891072 2553820 2026-04-07T12:07:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891072 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Rockingham County.svg|thumb|'''Rockingham County, Noord-Carolina''']] '''Rockingham County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 0v98iar3jsnifpvzdwpnrr4uan2ywoz 0 396925 2891078 2553682 2026-04-07T12:09:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891078 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Surry County.svg|thumb|'''Surry County, Noord-Carolina''']] '''Surry County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] c0nl5ttf06ble0h0q7n33u643gna1gi 0 396926 2891077 2553683 2026-04-07T12:09:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891077 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Stokes County.svg|thumb|'''Stokes County, Noord-Carolina''']] '''Stokes County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 2etxz78c24tnq1cjzjvkc1yfdp5g39f 0 396927 2891079 2553657 2026-04-07T12:10:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891079 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Swain County.svg|thumb|'''Swain County, Noord-Carolina''']] '''Swain County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] fp017qd2zg35q6p9blx91ugj47jfgyl 0 396940 2891056 2554516 2026-04-07T12:01:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891056 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Nash County.svg|thumb|'''Nash County, Noord-Carolina''']] '''Nash County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] ls9vwjlgu3cv0zlu2lfbiqw1hsqoi5e 0 396941 2891057 2553876 2026-04-07T12:02:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891057 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_New Hanover County.svg|thumb|'''New Hanover County, Noord-Carolina''']] '''New Hanover County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] fsypcaxdzr3evb9dkd7tttxpek0n59y 0 396942 2891058 2553875 2026-04-07T12:02:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891058 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Northampton County.svg|thumb|'''Northampton County, Noord-Carolina''']] '''Northampton County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] dk6igzt9c5vzv70frg3b3nc0cduxitg 0 396943 2891049 2696137 2026-04-07T11:59:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891049 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Madison County.svg|duimnael|Ligging van '''Madison County, Noord-Carolina''' binne die deelstaat.]] '''Madison County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} {{Normdata}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 6nkc0clb56apqqnjyaxe6p0ueu2u14z 0 396948 2891050 2553533 2026-04-07T11:59:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891050 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Martin County.svg|thumb|'''Martin County, Noord-Carolina''']] '''Martin County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] mdxmmxfn07z0b167l53v1laxlqh7pwj 0 396951 2891051 2553534 2026-04-07T11:59:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891051 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_McDowell County.svg|thumb|'''McDowell County, Noord-Carolina''']] '''McDowell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] ti5mr62l3wgf2p76k230booyzxtatkr 0 396952 2891075 2553685 2026-04-07T12:08:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891075 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_ Scotland County.svg|thumb|'''Scotland County, Noord-Carolina''']] '''Scotland County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] pj5bil9ipfshncnq971f3ssh1qb5c5b 0 396954 2891076 2553684 2026-04-07T12:09:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891076 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Stanly County.svg|thumb|'''Stanly County, Noord-Carolina''']] '''Stanly County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] cc8osu94049zhdjhyheah5jdpmzt4ca 0 396957 2891068 2553862 2026-04-07T12:06:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891068 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Pitt County.svg|thumb|'''Pitt County, Noord-Carolina''']] '''Pitt County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] aj2ssy97hua7triaohdmuir1dl6g1m6 0 396958 2891067 2553825 2026-04-07T12:05:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891067 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Polk County.svg|thumb|'''Polk County, Noord-Carolina''']] '''Polk County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 1mjph5h3y9shzgrmhsx9v4107oe621q 0 396959 2891069 2553824 2026-04-07T12:06:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891069 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Randolph County.svg|thumb|'''Randolph County, Noord-Carolina''']] '''Randolph County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] d0jy2rcqvh3hvbcfn7uu4mf42l7t2s3 0 396960 2891070 2553822 2026-04-07T12:06:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891070 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Richmond County.svg|thumb|'''Richmond County, Noord-Carolina''']] '''Richmond County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 9jua04m9tx4rzvvkti7upwvd1adrht7 0 396961 2891064 2553865 2026-04-07T12:04:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891064 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Perquimans County.svg|thumb|'''Perquimans County, Noord-Carolina''']] '''Perquimans County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] mmvr2t4a69wef18gsme3lxzmabyw4jb 0 396962 2891063 2553866 2026-04-07T12:04:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891063 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Pender County.svg|thumb|'''Pender County, Noord-Carolina''']] '''Pender County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] dazoglep9w247wz6o4zjo938ag36wac 0 396963 2891062 2553867 2026-04-07T12:04:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891062 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Pasquotank County.svg|thumb|'''Pasquotank County, Noord-Carolina''']] '''Pasquotank County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] h7b7ac286hqta4f2qy4vf70s3cyh1rd 0 396967 2891074 2553818 2026-04-07T12:08:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891074 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Rutherford County.svg|thumb|'''Rutherford County, Noord-Carolina''']] '''Rutherford County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] sqhfh03uxt75ypcy3ufwb7aj7k0wyi9 0 396968 2891066 2553864 2026-04-07T12:05:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891066 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Person County.svg|thumb|'''Person County, Noord-Carolina''']] '''Person County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 2hsaywuywj4rr2h71u79iyb0dnrfe6g 0 396972 2891071 2553821 2026-04-07T12:07:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891071 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Robeson County.svg|thumb|'''Robeson County, Noord-Carolina''']] '''Robeson County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] k1idl3q4zb6c4rm1080q4t3d9ta0659 0 396974 2891053 2554513 2026-04-07T12:00:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891053 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Mitchell County.svg|thumb|'''Mitchell County, Noord-Carolina''']] '''Mitchell County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] 4b2n8e6et138jvbazv1zk9sbp48a0uz 0 396978 2891055 2554514 2026-04-07T12:01:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891055 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Moore County.svg|thumb|'''Moore County, Noord-Carolina''']] '''Moore County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] or4ss38jjyx0k1kanx8i8pfympp00gf 0 396984 2891073 2553819 2026-04-07T12:08:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891073 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_North_Carolina_highlighting_Rowan County.svg|thumb|'''Rowan County, Noord-Carolina''']] '''Rowan County, Noord-Carolina''' is 'n distrik wat gevind word in die staat [[Noord-Carolina]] in die land [[Verenigde State van Amerika]] in [[Noord-Amerika]]. {{Provinsies van Noord-Carolina}} [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] ioyzo346k2mygtbyejwt4mx2q507rbh 0 397416 2891306 2872756 2026-04-07T14:58:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891306 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rhodesian_ridgeback.jpg|duimnael|regs]] Die '''Rhodesiese rifrug''' is ‘n honderas wat kenmerkend verskil van ander rasse deur ‘n unieke smal haarrif wat al langs die ruggraat teen die normale groeirigting in van die vag groei. ==Eienskappe== Hierdie hond word 10 tot 13 jaar oud, is sterk, gespierd en atleties gebou, het ‘n rustige temperament en blaf min. Die vag bestaan uit kort koringkleurige hare. Gewoonlik is die neus swart, maar soms kom ‘n bruin neus voor. ‘n Reun word 66 cm hoog en weeg gemiddeld 38 kg. ‘n Teef word 63 cm hoog en tot 32 kg swaar. ==Geskiedenis== Europese besoekers het reeds in die 16de eeu honde met ‘n rifrug by die [[Khoikhoi]] aangetref. Deur kruising met bekende Europese hondesoorte is ‘n ras jaghonde ontwikkel wat die klimaat en plantegroei van Afrika goed kon verdra. In 1922 het telers van [[Zimbabwe]] ‘n standaard daargestel wat betref hoogte en kleur van hierdie besondere ras. Voorheen was die honde beter bekend as jaghonde, maar tans meer as waghonde en geselskapsdiere. ==Bibliografie== * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 4. Kaapstad: Nasou,1971. {{ISBN|0-625-00320-9}} * hillspet.com {{Normdata}} [[Kategorie:Honde]] s18vnb8d8psnqdo4i5jbus7jhj5h47t 0 397559 2891494 2832131 2026-04-07T19:30:06Z BurgertB 2401 2891494 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Heures de Louis de Laval - BNF Lat920 f2r (Dieu créateur de la terre).jpg|thumb|200px|Die eerste dag van die Skepping, deur Jean Colombe uit die ''Heures de Louis de Laval''.]] Die '''Genesis-skeppingsverhaal''' is die [[skeppingsmite]]<ref group="nota">Die term "mite" word hier in sy akademiese betekenis gebruik, dus 'n tradisionele storie wat bestaan uit gebeure wat skynbaar histories, hoewel dikwels bonatuurlik, is en die oorsprong van 'n kulturele praktyk of natuurlike verskynsel verduidelik." Dit word nie gebruik vir "iets wat vals is" nie.</ref> van beide die [[Judaïsme]] en [[Christendom]].{{sfn|Leeming|Leeming|2004|p=113}} Die verhaal bestaan uit twee stories, wat rofweg ooreenstem met die eerste twee hoofstukke van [[Genesis]]. In die eerste storie skep [[Elohim]] (die [[Hebreeus]]e generiese woord vir [[God]]) die hemel en aarde in ses dae; daarna rus Hy en seën en heilig die sewende dag (dus die [[Bybel]]se [[Sabbat]]). In die tweede storie skep God (wat nou [[Jaweh]] genoem word), vir [[Adam]], die eerste man, uit die stof en plaas hom in die [[tuin van Eden]]. [[Eva]], die eerste vrou, word uit Adam se ribbebeen omgebou as 'n metgesel. Die Hebreeuse skeppingsverhaal het temas geleen uit die [[Mesopotamiese mitologie]], maar het dit aangepas by hulle unieke [[Monoteïsme|geloof in een God]].{{sfn|Sarna|1997|p=50}} Die eerste uitgebreide konsep van die [[Pentateug]] (die reeks van vyf boeke van Genesis tot [[Deuteronomium]]) is vermoedelik in die laat 7de of die 6de eeu&nbsp;v.C. opgestel (die Jahwistiese bron) en is later uitgebrei deur ander skrywers (die priesterlike bron) tot 'n werk wat baie ooreenstem met die Genesis wat ons vandag ken.{{sfn|Davies|2007|p=37}} Die twee bronne kan onderskei word in die skeppingsverhaal.{{sfn|Bandstra|2008|p=37}} Die gekombineerde verhaal is 'n kritiek op die Mesopotamiese skeppingsteologie: Genesis bevestig [[monoteïsme]] en ontken [[politeïsme]].{{sfn|Wenham|2003b|p=37}} Robert Alter beskryf die gekombineerde verhaal "boeiend in sy argetipiese hoedanigheid, sy aanpassing van mite vir monoteïstiese doeleindes".{{sfn|Alter|2004|p=xii}} Geleerdes verwys dikwels na Genesis as 'n mite, want al het die skrywer van Genesis 1-11 sy verhaal "gedemitologiseer" deur die verwydering van die Babiloniese mites en die elemente wat nie in sy eie geloof gepas het nie, bly dit 'n mite in die sin dat dit 'n storie van oorsprong is.{{sfn|Hamilton|1990|pp=57–58}} ==Samestelling== [[Beeld:Bm-epic-g.jpg|thumb|180px|links|'n [[Wigskrif]]tablet met die Atra-Hasis-verhaal in die [[Britse Museum]].]] ===Bronne=== Hoewel Genesis volgens tradisie aan [[Moses]] toegeskryf word, glo Bybelse geleerdes dat dit saam met die volgende vier boeke (wat die Jode die [[Tora]] en Bybelse geleerdes die Pentateug noem) 'n "saamgestelde werk is, die produk van baie hande en tydperke".{{sfn|Speiser|1964|p=xxi}} 'n Algemene hipotese onder Bybelse geleerdess vandag is dat die eerste groot konsep van die Pentateug in die laat 7de of die 6de eeu&nbsp;v.C. (die Jahwistiese bron) saamgestel is en dat dit later uitgebrei is met die byvoeging van verskeie verhale en wette (die priesterlike bron) tot 'n werk baie soos die een wat ons vandag ken.{{sfn|Davies|2007|p=37}} Wat die historiese agtergrond betref wat tot die skepping van die verhaal gelei het, is 'n teorie wat al hoe meer belangstelling lok, hoewel dit steeds omstrede is, die een van "Persiese keiserlike magtiging". Daarvolgens het die [[Perse]], ná hulle oorwinning van Babilon in 538&nbsp;v.C., ooreengestem om 'n groot mate van outonimiteit in die ryk aan [[Jerusalem]] toe te ken, maar in ruil daarvoor moes die plaaslike owerhede met 'n enkele regskode vorendag kom wat deur die hele gemeenskap aanvaar word. Daar word verder voorgestel dat daar twee magtige groepe in die gemeenskap was – die priesterlik families wat die Tempel beheer het en die grondbesittende families wat die "ouderlinge" uitgemaak het – en dat dié twee groepe oor baie sake verskil het. Elk het sy eie "geskiedenis van oorsprong" gehad, maar die Persiese belofte van groter plaaslike outonimiteit vir almal was 'n sterk aansporing om saam te werk en 'n enkele teks te skep.{{sfn|Ska|2006|pp=169, 217–18}} ===Struktuur=== Die skeppingsverhaal bestaan uit twee stories, wat rofweg ooreenstem met die eerste twee hoofstukke van Genesis{{sfn|Alter|1981|p=141}} (daar is geen verdeling van die hoofstukke in die oorspronklike Hebreeuse teks nie). Die eerste deel (Genesis 1:1-2:3) gebruik 'n herhalende struktuur van Goddelike beslissing en verwesentliking, gevolg deur die stelling "Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die [''x''^de] dag" vir elk van die ses dae van die skepping. In elk van die eerste drie dae was daar 'n handeling van verdeling: Dag een skei die lig en die donker, dag twee die "waters onder die gewelf" van die "waters bo die gewelf" en dag drie "die waters onder die hemel" van die "droë grond". In elk van die volgende drie dae word hierdie verdelings gevul: Op dag vier is die lig en donkerte gevul met die [[son]], [[maan]] en [[ster]]re; op dag vyf is die waters en grond gevul met seediere en voëls, en eindelik op dag ses is die mak diere, diere wat kruip, wilde diere en mens gemaak.{{sfn|Ruiten|2000|pp=9–10}} Eenvormigheid is duidelik nie in die [[letterkunde]] van die [[Nabye Ooste]] as 'n noodsaaklikheid van storievertelling beskou nie.<ref>{{harvnb |Levenson|2004|p=9}} "Een aspek van die verhaal in Genesis wat spesiale aandag verg, is die baie weergawes van dieselfde voorval, 'n bekende eienskap van die Nabye Oosterse letterkunde ... Dit sou nie kon gebeur as die bestaan van variasies beskou is as 'n ernstige defek of as rigiede eenvormigheid as noodsaaklik beskou is nie."</ref> Die oorvleuelende stories van Genesis 1 en 2 is teenstrydig, maar ook aanvullend, met die eerste (die priesterlike storie) wat gaan oor die skepping van die hele [[kosmos]] terwyl die tweede een (die Jahwistiese storie) fokus op die mens as die merele agent en verbouer van sy omgewing.{{sfn|Alter|1981|p=141}} Die hoogs geordende sewedaevertelling van Genesis 1 verleen prominensie aan 'n almagtige God wat 'n mens soos God skep, terwyl die eendagvertelling van Genesis 2 'n eenvoudige lineêre vertelling gebruik, 'n God wat kan misluk sowel as slaag, en 'n mens wat nie soos God is nie, maar gestraf word omdat hy probeer om soos God te word.{{sfn|Carr|1996|pp=62–64}} Selfs die volgorde en metode van die skepping verskil.{{sfn|Carr|1996|pp=62–64}} Die primêre vertellings in elke hoofstuk word verenig deur 'n letterkundige brug in Genesis 2:4: "Dit dan is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskep is." Dit eggo die eerste reël van Genesis 1: "In die begin het God die hemel en die aarde geskep", maar word omgeruil in die volgende frase van Genesis 2:4: "Toe die Here God die aarde en die hemel gemaak het". Dié vers is een van die "generasies"-frases wat deur die hele Genesis gebruik word en wat 'n letterkundige struktuur aan die boek verskaf.{{sfn|Cross|1973|pp=301ff}} Hulle dien gewoonlik as opskrifte vir wat daarna gebeur, maar die posisie van dié een, die eerste in die reeks, word baie oor gedebatteer.{{sfn|Thomas|2011| pp=27–28}} ===Mesopotamiese invloed=== Die vergelyking van mitologieë verskaf historiese en kruiskulturele perspektiewe op die Joodse mitologie. Albei bronne van die Genesis-skeppingsverhaal het temas van die Mesopotamiese mitologie geleen,{{sfn|Lambert 1965}}{{sfn|Levenson|2004|p=9}} maar dit aangepas by hulle geloof in een God.{{sfn|Sarna|1997|p=50}} So is 'n monoteïstiese verhaal geskep in teenstelling met die politeïstiese skeppingsmite van [[Israel|antieke Israel]] se bure.{{sfn|Leeming|2004}}{{sfn|Smith|2001}} [[Beeld:Marduk and the Dragon.jpg|thumb|220px|[[Mardoek]], die god van Babilon, vernietig [[Tiamat]], die draak van die [[Chaos (mitologie)|oerchaos]].]] Genesis&nbsp;1-11 is vol Mesopotamiese mites.{{sfn|Lambert 1965}}{{sfn|Kutsko|2000|p=62, quoting J. Maxwell Miller}} Genesis&nbsp;1 het beide treffende verskille van en treffende ooreenkomste met Babilon se skeppingsmite, die [[Enoema Elisj]].{{sfn|Levenson|2004|p=9}} Wat ooreenkomste betref, begin albei met 'n fase van chaotiese waters voordat iets geskep is. In albei is daar 'n gewelf wat dié water van die bewoonbare aarde skei, en albei eindig met die skepping van 'n wese wat "mens" genoem word en die bou van 'n tempel vir die god (in Genesis&nbsp;1 is dié tempel die hele kosmos).{{sfn|McDermott|2002|pp=25–27}} Wat teenstellings betref, is Genesis&nbsp;1 monoteïsties; dit wend geen poging aan om die oorsprong van God te verduidelik nie en daar is geen teken van weerstand teen die omskepping van chaos in orde (letterlik "godestryd") nie, wat alles in die Mesopotamiese skeppingsweergawes voorkom.{{sfn|Sarna|1997|p=50}} Tog toon Genesis&nbsp;1 ooreenkomste met die [[Baälsiklus]] van Israel se buurman [[Oegarit]].<ref name="SmithPitard2008">{{cite book|author1=Mark Smith|author2=Wayne Pitard|title=The Ugaritic Baal Cycle: Volume II. Introduction with Text, Translation and Commentary of KTU/CAT 1.3–1.4|url=https://books.google.com/books?id=VO55DwAAQBAJ&pg=PA615|year= 2008|publisher=Brill|isbn=978-90-474-4232-5|page=615}}</ref> Die Enoema Elisj het ook 'n invloed op Genesis&nbsp;2 gehad. Albei begin met 'n reeks stellings oor wat nie bestaan het voor die oomblik waarop die skepping begin het nie; die Enoema Elisj noem 'n fontein (in die see) as die punt toe die skepping begin het, teenoor die fontein (op die land – Genesis&nbsp;2 is bekend as 'n "droë" skeppingsverhaal) in Genesis&nbsp;2:6: "Daar het water uit die aarde uit opgekom en al die grond nat gemaak"; in albei mites het Jahweh / die gode 'n mens geskep om Hom/hulle te dien en toe die diere en plante. Terselfdertyd het die Joodse weergawe, nes met Genesis&nbsp;1, sy Babiloniese model drasties verander: Dit lyk of Eva die rol vul van 'n moedergodin, terwyl sy in Genesis&nbsp;4:1 sê sy "het 'n man in die wêreld gebring met die hulp van die Here”, maar sy is nie 'n goddelike wese soos haar Babiloniese eweknie nie.{{sfn|Van Seters|1992|pp=122–24}} Genesis&nbsp;2 het ook groot parallelle met nog 'n Mesopotamiese mite, die [[Atra-Hasis]] – daar is in der waarheid parallelle wat deur die hele Genesis&nbsp;2-11 strek, van die Skepping tot met die [[Sondvloed]] en sy gevolge. Die twee verhale deel baie besonderhede (voorbeelde is die goddelike tuin en die rol van die eerste man in die tuin, die skepping van die eerste man uit 'n mengsel van die aarde en 'n goddelike bestanddeel, die kans op onsterflikheid, ensovoorts) en het 'n soortgelyke algehele tema: die geleidelike verduideliking van die man se verhouding met die God/gode en die diere.{{sfn|Carr|1996|p=242-248}} ===Skepping deur woord en deur stryd=== Die verhale in Genesis&nbsp;1 en 2 was nie die enigste skeppingsmites in antieke Israel nie, en die volledige Bybelse bewyse dui op twee teenstellende modelle.{{sfn|Dolansky|2016}} Die eerste is die "logos"- of praatmodel, waarin 'n oppergod rustende materie in bestaan "praat". Die tweede een is die "agon"- of strydmodel, waarin dit God se oorwinning oor die monsters van die see is wat sy soewereiniteit en mag teweegbring.{{sfn|Fishbane|2003|pp=34–35}} Genesis&nbsp;1 is 'n voorbeeld van 'n skepping deur praat, terwyl [[Psalms|Psalm]]&nbsp;74 en [[Jesaja]]&nbsp;51 voorbeelde is van die "stryd"-mitologie, wat herinner aan 'n [[Kanaän]]itiese mite waarin God die wêreld skep deur die watergode te verslaan: "Gryp in, Here, gryp in! ... Is dit dan nie U wat vir Rahab verslaan het nie, wat die seemonster deurboor het nie? Is dit nie U wat die see, die groot diep waters laat opdroog het nie, U wat op die seebodem 'n pad gemaak het sodat dié wat verlos is, kon deurgaan nie?" (Jesaja&nbsp;51:9-10){{sfn|Hutton|2007|p=274}} ==Eerste verhaal: Genesis 1:1-2:3== [[Beeld:Europe a Prophecy, copy D, object 1 (Bentley 1, Erdman i, Keynes i) British Museum.jpg|thumb|200px|''The Ancient of Days'' deur [[William Blake]] (Kopie D, 1794).]] ===Agtergrond=== Die kosmos wat in Genesis&nbsp;1 geskep word, toon 'n treffende ooreenkoms met die tabernakel in [[Eksodus]]&nbsp;35-40 van die [[Hebreeuse Bybel]], wat die prototipe van die Tempel in [[Jerusalem]] en die fokus van die priesterlike aanbidding van Jahweh was; om dié rede en omdat ander Midde-Oosterse skeppingsverhale ook 'n hoogtepunt bereik met die bou van 'n tempel/huis vir die skeppergod, kan Genesis&nbsp;1 vertolk word as 'n beskrywing van die konstruksie van die kosmos as God se huis, waarvoor die Tempel in Jerusalem gedien het as die aardse verteenwoordiging.{{sfn|Levenson|2004|p=13}} Die woord ''bara'' word in die [[Bybel#Afrikaanse vertaling|Afrikaanse Bybel]] vertaal as "vorm", maar die begrip is nie dieselfde as in die moderne term nie: In die wêreld van die [[antieke Nabye Ooste]] het die gode hulle mag oor die wêreld gedemonstreer nie deur materie te vorm nie, maar deur lotsbeslissings, sodat die essensie van die ''bara'' wat God in Genesis verrig, gaan oor die feit dat Hy die "hemel en aarde" (wat beteken "alles") laat ontstaan het deur die organisering en toekenning van rolle en funksies.{{sfn|Walton|2006|p=183}} Syfers in antieke tye is dikwels gebruik vanweë simboliese waarde vir die skrywer.{{sfn|Hyers|1984|p=74}} Die getal 7, wat dui op goddelike vervollediging, is volop in Genesis&nbsp;1: Vers&nbsp;1 bestaan in die Hebreeuse Bybel uit 7 woorde, en vers 2 uit 14. Genesis&nbsp;2:1-3 het 35 (5×7) woorde. Elohim word 35 keer genoem; "hemel", "gewelf" en "aarde" 21 keer elk; en die frases "so het dit gebeur" en "God het gesien dit is goed" 7 keer elk.{{sfn|Wenham|1987|p=6}} ===Voor die Skepping: Genesis&nbsp;1:1-2=== {{quote| 1 In die begin het God die hemel en die aarde geskep. 2 Die aarde was heeltemal onbewoonbaar, dit was donker op die diep waters, maar die Gees van God het oor die waters gesweef.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:1-2</ref>}} Hoewel die openingsfrases van Genesis&nbsp;1 in die 1983-vertaling van die Afrikaanse Bybel soos hier bo vertaal word, is die Hebreeus meersinnig en kan dit op drie maniere vertaal word: * as 'n stelling dat die kosmos 'n absolute begin het ("In die begin het God die hemel en die aarde geskep"); * as 'n stelling wat die toestand van die wêreld beskryf toe God dit begin skep het ("Voor God die hemel en die aarde in die begin geskep het, was die aarde onbewoonbaar"); en * basies nes die tweede weergawe, maar met die gebruikmaking van die hele Genesis&nbsp;1:2 as agtergrondinligting ("Voor God die hemel en die aarde in die begin geskep het, toe die aarde onbewoonbaar was, het God gesê: Laat daar lig wees."){{sfn|Bandstra|2008|pp=38–39}} Dit lyk of die oorspronklike priesterlike skrywer die tweede betekenis in gedagte gehad het: Die woord ''bara'' word net vir God gebruik (en nie vir mense nie) en dit gaan oor die toekenning van rolle, soos in die skepping van die eerste mense as "manlik en vroulik" (Hy het dus [[geslag]]te aan hulle toegeken). Die mag van God kan dus nie gesien word in die skepping van materie nie, maar deur lotsbeslissings.{{sfn|Walton|2006|p=183}} "Die hemel en die aarde" is 'n vaste frase wat "alles" beteken, dus die kosmos. Dit het bestaan uit drie vlakke, die bewoonbare aarde in die middel, die hemel daarbo en die [[Hiernamaals|onderwêreld]] onder, en alles was omring deur 'n waterige "oseaan" van chaos, soos die Babiloniese ''[[Tiamat]]''.{{sfn|Spence|2010|p=72}} Die aarde self was 'n plat skyf, omring deur berge of see. Bo was die hemelgewelf, 'n deurskynende maar soliede koepel wat op die berge gerus en die mens toegelaat het om die blou van die waters bo die gewelf te sien, met "vensters" om die [[reën]] te laat inkom; dit het ook die son, maan en sterre bevat. Die water het gestrek tot onder die aarde, wat op pilare in die waters gerus het, en onder die aarde was [[Hiernamaals|Sjeool]], die tuiste van die afgestorwenes.{{sfn|Knight|1990|pp=175–76}} Die inleiding van Genesis&nbsp;1 lui voorts: "Die aarde was heeltemal onbewoonbaar ..." Die woord "onbewoonbaar" is 'n vertaling van die Hebreeuse ''tohu wa-bohu'' (תֹהוּ וָבֹהוּ), chaos, die toestand wat deur ''bara'', ordeskepping, verbeter word.{{sfn|Walton|2001|p=}} ''Tohu'' self beteken "leegheid, nutteloosheid" en word gewoonlik gebruik om die wildernis van die [[woestyn]] te beskryf; ''bohu'' het geen bekende betekenis nie en is waarskynlik gebruik om met ''tohu'' te rym en dit te versterk.{{sfn|Alter|2004|p=17}} Die frase kom ook voor in [[Jeremia]]&nbsp;4:23, waar die profeet Israel waarsku dat opstand teen God sal lei tot 'n terugkeer na die donkerte en chaos: "Ek het na die land gekyk, en dit was onbewoonbaar".{{sfn|Thompson|1980|p=230}} Teen die einde van die opening van Genesis&nbsp;1 is die stelling "dit was donker op die diep waters" (תְהוֹם, ''t^ehôm''), met "donker" en "diep" as twee elemente van die chaos wat in ''tohu wa-bohu'' verteenwoordig word (die derde een is die "vormlose aarde"). In die Enoema Elisj word die "diep" verpersoonlik deur die godin Tiamat, die vyand van [[Mardoek]];{{sfn|Walton|2001|p=}} hier is dit die vormlose oerwater wat die bewoonbare wêreld omring, en dit word later vrygestel tydens die Sondvloed, toe "die fonteine van die groot waters oopgebreek het" en "die vensters van die hemel oopgemaak is" (Genesis&nbsp;7:11). {{sfn|Wenham|2003a|p=29}} Net voor die Skepping het die ''ruach elohim'' oor die waters gesweef. ''Ruach'' (רוּחַ) kan beteken "wind, gees asem"; en ''elohim'' kan beteken "groot" of "god": ''ruach elohim'' kan dus beteken die "wind/asem van God" (die stormwind of orkaan is God se asem in Psalm&nbsp;18:16 en elders") of die "Gees van God", soos in die Afrikaanse Bybel. Dit kan ook bloot 'n "groot stormwind" beteken – die konsep is ietwat vaag in die Hebreeuse Bybel.{{sfn|Blenkinsopp|2011|pp=33–34}} ===Ses dae van die Skepping: Genesis 1:3-2:3=== [[Beeld:The Creation - Bible Historiale (c.1411), vol.1, f.3 - BL Royal MS 19 D III.jpg|thumbnail|200px|Die Skepping, ''Bible Historiale'' (omstreeks 1411).]] God se eerste daad in die Skepping was om lig te skep; daarna het Hy die lig en donker van mekaar geskei in dag en nag. Die volgorde van aand voor môre dui daarop dat dit 'n liturgiese dag was; en toe is die son, maan en sterre geskep. Eers hierna het God die man en vrou geskep, asook maniere om hulle te onderhou (plante en diere). Aan die einde van die sesde dag, toe die Skepping klaar was, was die wêreld 'n kosmiese tempel waarin die rol van die mens was om God te aanbid. Dit vorm parallelle met die Mesopotamiese mite Enoema Elisj en herhaal ook hoofstuk 38 van die boek [[Job]], waarin God onthou hoe die sterre saamgesing het toe die "aarde se fondamente gelê" is.{{sfn|Blenkinsopp|2011|pp=21–22}} ====Eerste dag==== {{quote| 3 Toe het God gesê: "Laat daar lig wees!" En daar was lig. 4 God het gesien die lig is goed, en Hy het die lig en die donker van mekaar geskei. 5 God het die lig toe "dag" genoem, en die donker het Hy "nag" genoem. Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die eerste dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:3-5</ref>}} Dag 1 begin met die skepping van lig. God skep deur te praat en die elemente van die wêreld te noem namate Hy hulle skep. In die antieke Nabye Ooste het die daad van opnoeming gelei tot die daad van skepping: In Egiptiese letterkunde het die skeppergod die name van alles aangekondig, en die Enoema Elisj begin waar nog niks genoem is nie.{{sfn|Walton|2003|p=158}} God se skepping deur te praat dui ook daarop dat Hy met 'n koning vergelyk word, wat net hoef te paat om dinge te laat gebeur.{{sfn|Bandstra|2008|p=39}} ====Tweede dag==== {{quote| 6 Toe het God gesê: "Laat daar 'n gewelf wees tussen die waters om die waters van mekaar te skei." 7 So het dit gebeur. God het die gewelf gemaak en die waters onder die gewelf geskei van die waters bo die gewelf. 8 God het die gewelf "hemel" genoem. Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die tweede dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:6-8</ref>}} ''Rāqîa'', die woord wat as "gewelf" vertaal word en op ander plekke as "hemelgewelf", kom van ''rāqa','' die [[werkwoord]] vir die slaan van [[metaal]] in dun velle.{{sfn|Hamilton|1990|p=122}} Dit is die soliede koepel wat op die tweede dag geskep en op die vierde dag van ligte voorsien is, die koepel wat die aarde onder van die hemel daarbo skei, soos in dié tyd ook in Egipte en [[Mesopotamië]] geglo is.{{sfn|Seeley|1991|p=227}} In Genesis&nbsp;1:17 is die sterre in die ''raqia'''; in Babiloniese mites was die hemel van verskeie [[Edelsteen|edelstene]] gemaak (vergelyk [[Eksodus]]&nbsp;24:10, waar die leiers van Israel God in die hemel sien op 'n plaveisel soos saffiersteen), met die sterre wat op hulle uitgegraveer was.{{sfn|Walton|2003|pp=158–59}} ====Derde dag==== {{quote| 9 Toe het God gesê: "Laat die waters onder die hemel op een plek bymekaarkom sodat die droë grond sigbaar word." So het dit gebeur. 10 God het die droë grond "aarde" genoem, en die waters wat bymekaargekom het, het Hy "see" genoem. En God het gesien dit is goed. 11 Toe het God gesê: "Laat daar uit die aarde groenigheid voortkom, groen plante wat saad gee en vrugtebome op die aarde, wat elkeen na sy aard vrugte dra en waarvan die saad in sy vrug sit." So het dit gebeur. 12 Die aarde het groen plante laat uitspruit wat elkeen na sy aard saad gee, en bome wat vrugte dra met die saad daarin, elkeen na sy aard. En God het gesien dit is goed. 13 Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die derde dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:9-13</ref>}} Op die derde dag het die water op een plek bymekaargekom en 'n ring van [[see]] gevorm om 'n enkele, ronde [[kontinent]].{{sfn|Seeley|1997|p=236}} Teen die einde van die derde dag het God 'n basiese omgewing geskep van lig, hemele, seë en aarde.{{sfn|Bandstra|2008|p=41}} Die drie vlakke van die kosmos word daarna bevolk in dieselfde volgorde was waarin hulle ontstaan het: hemel, see en aarde. God skep nie bome en plante nie, maar gee die aarde opdrag om hulle te laat voortkom. Die onderliggende teologiese betekenis hiervan is blykbaar dat God die voorheen barre aarde die vermoë gegee het om plante voort te bring, en dat dit nou sy bevel gehoorsaam. Dit lyk of "elkeen na sy aard" 'n vooruitskouing is van die wette wat later in die Pentateug aangetref word en wat groot klem lê op heiligheid deur skeiding.{{sfn|Kissling|2004|p=106}} ====Vierde dag==== [[Beeld:Psautier de Paul III - BNF Lat8880 f182v (Création du monde).jpg|thumb|200px|Die skepping van die maan, Vincenzo Raimondo (omstreeks 1535).]] {{quote| 14 Toe het God gesê: "Laat daar ligte wees aan die hemelgewelf om dag en nag van mekaar te skei. Hulle moet ook as tekens dien om seisoene, dae en jare aan te dui. 15 Hulle moet ligte wees aan die hemelgewelf om op die aarde lig te gee." So het dit gebeur. 16 God het die twee groot ligte gemaak, die grootste om bedags te heers en die kleiner lig om snags te heers, en ook die sterre. 17 God het hulle in die hemelgewelf geplaas om op die aarde lig te gee, 18 om oor dag en nag te heers en om lig en donker van mekaar te skei. En God het gesien dit is goed. 19 Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die vierde dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:14-19</ref>}} Op dag vier word die woord "heers" bekend gestel: Die hemelliggame sal oor dag en nag heers en die seisoene, dae en jare aandui. Later sou die mens gevorm word en oor die hele skepping heers. God maak ook twee ligte, die grootste een om bedags te heers en die kleiner een om snags te heers.{{sfn|Walsh|2001|p=37 (fn.5)}} Die feit dat van die grootste en die kleiner lig gepraat word en nie van die eksplisieter "son" en "maan" nie, is antimitologiese retoriek wat bedoel was om die wydverspreide geloof van dié tyd te weerspreek dat die son en maan self gode was.{{sfn|Hamilton|1990|p=127}} ====Vyfde dag==== {{quote| 20 Toe het God gesê: "Laat die waters krioel van lewende wesens, en laat daar voëls onder die hemelgewelf oor die aarde vlieg." 21 God het die groot seediere geskep en al die ander lewende wesens waarvan die waters krioel, almal na hulle aard; ook al die voëls na hulle aard. En God het gesien dit is goed. 22 Toe het God hulle geseën: "Wees vrugbaar, word baie en bewoon al die waters van die see. En laat die voëls baie word op land." 23 Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die vyfde dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 20-23</ref>}} In die Egiptiese en die Mesopotamiese mitologieë veg die skeppergod teen die seemonsters voordat hy die hemel en aarde kan maak; in Genesis 1:21 vorm die woord ''tannin'', wat soms vertaal word as "seemonsters" of "groot seediere", 'n parallel met die chaosmonsters Rahab en die Leviatan van Psalm 74:13, Jesaja 27:1 en Jesaja 51:9, maar daar is geen skimp in Genesis op 'n geveg nie, en die ''tannin'' is bloot wesens wat deur God geskep is.{{sfn|Walton|2003|p=160}} ====Sesde dag==== {{quote| 24 Toe het God gesê: "Laat die aarde lewende wesens voortbring, elkeen na sy aard: mak diere, diere wat kruip, wilde diere, elkeen na sy aard." So het dit gebeur. 25 God het die wilde diere op die aarde gemaak, elkeen na sy aard; ook die mak diere, elkeen na sy aard; en ook al die diere wat kruip, elkeen na sy aard. En God het gesien dit is goed. 26 Toe het God gesê: "Kom Ons maak die mens as ons verteenwoordiger, ons beeld, sodat hy kan heers oor die vis in die see, die voëls in die lug, die mak diere, die wilde diere en al die diere wat op die aarde kruip." 27 God het die mens geskep as sy verteenwoordiger, as beeld van God het Hy die mens geskep, man en vrou het Hy hulle geskep. 28 Toe het God hulle geseën en vir hulle gesê: "Wees vrugbaar, word baie, bewoon die aarde en bewerk dit. Heers oor die vis in die see, oor die voëls in die lug, oor al die diere van die aarde, ook oor die diere wat op die aarde kruip." 29 Verder het God gesê: “Let op! Ek gee aan julle al die plante wat saad gee op die hele aarde; ook al die bome wat vrugte dra en saad gee. Dit sal julle kos wees. 30 Maar aan die wilde diere op die aarde en aan die voëls in die lug en aan die diere wat op die aarde kruip, aan alles wat leef, gee Ek al die groen plante as kos.” So het dit gebeur. 31 Toe het God gekyk na alles wat Hy gemaak het, en dit was baie goed. Dit het aand geword en dit het môre geword. Dit was die sesde dag.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 1:24-31</ref>}} Toe God in Genesis 1:26 sê "Kom Ons maak die mens," word die Hebreeuse woord ''adam'' gebruik, wat "die mens" beteken en nie noodwendig beteken dat die eerste mens 'n man was nie. Wanneer God in Genesis 1:27 die mens "as beeld van God" skep ("man en vrou het Hy hulle geskep") is die woord steeds nie eksklusief manlik nie.{{sfn|Alter|2004|pp=18–19, 21}} [[Beeld:Michelangelo - Creation of Adam (cropped).jpg|thumb|340px|links|Die skepping van [[Adam]], deur [[Michelangelo]].]] Die mens is as "beeld van God" geskep. Die betekenis hiervan is onduidelik. Voorstelle sluit in: # Met die spirituele eienskappe van God soos intellek, wil, ensovoorts; # Met die fisieke vorm van God; # 'n Kombinasie van dié twee dinge; # As God se eweknie op aarde en in staat om 'n verhouding met hom te hê; # As God se verteenwoordiger of onderkoning op aarde.{{sfn|Kvam et al. 1999|p=24}} Daar is verskeie teorieë oor die feit dat God sê kom "Ons" maak die mens.... Die belangrikste een hiervan is dat "Ons" die [[meervoud van verhewendheid]] is,{{sfn|Davidson|1973|p=24}} of dat daar 'n goddelike raad is met God wat as koning heers en die skepping van die mens aan die minder goddelike wesens voorstel.{{sfn|Levenson|2004|p=14}} God vertel aan die mens dat Hy aan hulle as kos gee al die plante wat saad gee, asook al die bome wat vrugte dra en saad gee. Die skepping sal dus [[Vegetarisme|vegetaries]] wees. Eers later, ná die Sondvloed, kry die mens toestemming om vleis te eet. Dit lyk of die priesterlike skrywer van Genesis terugkyk na 'n ideale verlede waarin die mens in vrede met homself en die dierekoninkryk gewoon het, en dat dit weer bereik kan word met 'n behoorlike lewe vol opofferings in harmonie met God.{{sfn|Rogerson|1991|pp=19ff}} ===Sewende dag: goddelike rus=== {{quote| 1 Die hemel en alles daarin is voltooi en ook die aarde en alles daarop. 2 Op die sewende dag was God reeds klaar met die skeppingswerk en het Hy gerus na al die werk wat Hy gedoen het. 3 Hy het die sewende dag as gereelde rusdag geheilig, want op daardie dag het Hy gerus na al die skeppingswerk wat Hy gedoen het.<ref>[http://www.diebybel.org Die Bybel], Gen. 2:1-3</ref>}} Skepping word opgevolg deur rus. In die antieke Nabye Oosterlike letterkunde vind die goddelike rus plaas in 'n tempel ná chaos wat in orde omskep is. Rus is beide losmaking, omdat die skeppingswerk klaar is, maar ook vasmaking, omdat die godheid nou in sy tempel teenwoordig is om 'n veilige en geordende kosmos te onderhou.{{sfn|Walton|2006|pp=157–58}} Vergelyk dié vers in Genesis met Eksodus&nbsp;20:8-11: "Sorg dat jy die sabbatdag heilig hou. Ses dae moet jy werk en alles doen wat jy moet, maar die sewende dag is die sabbat van die Here jou God. Dan mag jy geen werk doen nie, nie jy of jou seun of jou dogter of die man of vrou wat vir jou werk, of enige dier van jou of die vreemdeling by jou nie. Die Here het in ses dae die hemel en alles daarin gemaak, die aarde en alles daarop, die see en alles daarin. Op die sewende dag het Hy gerus, en daarom het die Here dit as gereelde rusdag geheilig." ==Tweede verhaal: Genesis 2:4-2:25== [[Beeld:Nuremberg chronicles - f 5v.png|thumb|200px|''Sewende Dag van die Skepping'', uit die ''Neurenbergkroniek'' van 1493 deur Hartmann Schedel.]] Genesis 2-3, die verhaal van die tuin van Eden, is waarskynlik omstreeks 500&nbsp;v.C. geskryf as 'n "redevoering oor ideale in die lewe, die gevaar van menslike glorie en die basies dubbelsinnige aard van die mens – veral menslike geestesvermoëns".{{sfn|Stordalen|2000|pp=473–74}} Die tuin waarin die aksie plaasvind, lê op die mitologiese grens tussen die menslike en goddelike wêrelde, moontlik aan die verre kant van die kosmiese oseaan naby die rand van die wêreld; volgens 'n konvensioneel antieke Nabye Oosterse konsep vorm die Edenrivier eers daardie oseaan en verdeel dan in vier riviere wat van die vier uithoeke van die wêreld na sy middelpunt loop.{{sfn|Stordalen|2000|pp=473–74}} Dit begin op die dag waarop God die aarde en die hemel geskep het, 'n vasgestelde inleiding soortgelyk aan dié wat in Babiloniese mites aangetref word.{{sfn|Van Seters|1998|p=22}} Voor die mens geskep word, is die aarde 'n barre stuk land met water uit 'n ''’êḏ'' (Hebreeus: אד); die weergawe van Genesis 2:6 in koning Jacobus se weergawe van die Bybel vertaal dit as 'n "mis" volgens die Joodse gebruik, maar sedert die helfte van die 20ste eeu stem kenners oor die algemeen saam dat dit eintlik "fonteine met ondergrondse water" is.{{sfn|Andersen|1987|pp=137–40}} In Genesis 1 is die kenmerkende woord wat vir God se aktiwiteit gebruik word ''bara'', "skep"; in Genesis 2 is die woord wanneer Hy die mens skep ''yatsar'' (ייצר, ''yîṣer''), wat "vorm" beteken, 'n word wat gebruik word soos in 'n pottebakker wat 'n pot uit klei vorm.{{sfn|Alter|2004|pp=20, 22}} God blaas sy eie asem in die klei en dit word ''nephesh'' (נֶ֫פֶשׁ), 'n woord wat "lewe", "lewenskragtigheid", "die lewende persoonlikheid" beteken; die mens deel ''nephesh'' met al die wesens, maar die teks gebruik dié lewegewende daad deur God net in verband met die mens.{{sfn|Davidson|1973|p=31}} [[Beeld:Creation-Luther-Bible-1534.jpg|thumb|200px|''Die Skepping'', deur Lucas Cranach, 1534.]] Eden, waar God sy tuin van Eden plaas, kom van die wortel wat "vrugbaarheid" beteken: Die eerste mens moet in God se wonderbaarlik vrugbare tuin werk.{{sfn|Levenson|2004|p=15}} Die "[[Boom van die lewe (Bybel)|boom van die lewe]]" is 'n motief uit die Mesopotamiese mitologie: In die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' (omstreeks 1800&nbsp;v.C.) word 'n plant aan die held gegee met die naam "die mens word jonk in die ouderdom", maar 'n slang steel die plant van hom.{{sfn|Davidson|1973|p=29}}<ref>{{harvnb |Levenson|2004|p=9}} "Die storie van Adam en Eva se sonde in die tuin van Eden toon ooreenkomste met Gilgamesj, 'n [[Epos|epiese gedig]] wat vertel hoe die held die geleentheid op onsterflikheid verloor en sy menslikheid aanvaar het ... Die Bybelse verteller het die Mesopotamiese epos aangepas vir die Joodse teologie."</ref> Geleerdes het al baie gedebatteer oor die soort kennis wat die boom gegee het. Voorstelle sluit in: menslike eienskappe, seksuele bewustheid, etiese kennis of algemene kennis; met die laaste een wat die algemeenste aanvaar word.{{sfn|Kooij|2010|p=17}} In Eden het die mens 'n keuse tussen wysheid en die lewe, en die mens kies die eerste een, hoewel God die tweede een in gedagte het.{{sfn|Propp|1990|p=193}} Die mitiese Eden en sy riviere verteenwoordig dalk die regte Jerusalem, die [[Salomo se Tempel|Tempel]] en die Beloofde Land. Eden kan die goddelike tuin op Sion, die berg van God, verteenwoordig wat ook Jerusalem was. Genesis&nbsp;2 is die enigste plek in die Bybel waar Eden 'n geografiese ligging is: Op ander plekke (veral in [[Esegiël]]) is dit 'n mitologiese plek op die heilige berg van God, wat weerklank vind in 'n Mesopotamiese mite van 'n koning as 'n oermens wat in 'n goddelike tuin geplaas word om die boom van die lewe op te pas.{{sfn|Davidson|1973|p=33}} "Goed en kwaad" is 'n [[merisme]], wat in dié geval "alles" beteken. Dit kan egter ook 'n morele betekenis hê. Toe God die mens verbied om van die boom van kennis te eet, sê Hy as hy dit wel doen, sal hy sterf: die Hebreeuse frase is die vorm wat in die Bybel gebruik word om doodsvonnisse uit te spreek.{{sfn|Alter|2004|p=21}} Die eerste vrou word gevorm uit een van Adam se ribbebene as sy ''ezer kenegdo'' (עזר כנגדו ''‘ךzer kəneḡdō''){{sfn|Galambush|2000|p=436}} – 'n term wat moeilik is om te vertaal. ''Kəneḡdō'' beteken "langs, oorkant, 'n teenvoeter", en ''‘ךzer'' beteken "aktiewe tussenkoms namens 'n ander persoon".{{sfn|Alter|2004|p=22}} God se naamgewing aan die elemente van die kosmos in Genesis&nbsp;1 illustreer sy mag oor die skepping; die mens se naamgewing van die diere (en die vrou) illustreer Adam se mag binne die skepping.{{sfn|Turner|2009|p=20}} Die vrou word ''ishah'' (אשה, ''’iš-šāh'') genoem, dalk van die woord ''ish'' (אִישׁ‎, ’מš, "man"), hoewel sommige kenners dit betwis. Later, nadat die storie van die tuin klaar is, kry sy 'n ander naam: ''Ḥawwāh'' (חוה, "Eva"). Dit beteken "lewend" in Hebreeus, 'n wortel wat ook "slang" kan beteken.{{sfn|Hastings|2003|p=607}} ==Skeppingsleer en die genre van die skeppingsverhaal== Die betekenis van die Genesis-skeppingsverhaal sal afhang van die leser se begrip van die [[genre]], die letterkundige "tipe" waartoe dit behoort (byvoorbeeld wetenskaplike kosmologie, skeppingsmite of historiese saga).{{sfn|Wood|1990|pp= 323–24}} Volgens die Bybelkenner Francis Andersen sal 'n wanbegrip van die genre of die teks – dus die bedoeling van die skrywer(s) en die kultuur waarin hulle geskryf het – daartoe lei dat die verhaal verkeerd verstaan word.{{sfn|Andersen|1987|p=142}} Die evangeliese kenner Bruce Waltke waarsku teen een so 'n verkeerde leesmanier: die "houtagtig letterlike" benadering, wat lei tot "skeppingswetenskap", maar ook tot "onwaarskynlike vertolkings" soos die aanvaarding dat die aarde jonk is en die ontkenning van [[evolusie]].{{sfn|Waltke|1991|pp=6–9}} Nog 'n kenner, Conrad Hyers, som dieselfde gedagte op deur te skryf: "'n Letterlike vertolking van die Genesis-verhale is onvanpas, misleidend en onwerkbaar [want] dit voorveronderstel en dring aan op 'n soort letterkunde en bedoeling wat nie daar is nie."{{sfn|Hyers|1984|p=28}} [[Beeld:Adam and Eve by Lucas Cranach (I).jpg|thumb|260px|''Eden'' (Lucas Cranach die Ouere, 1472-1553).]] Wat anders Genesis&nbsp;1 ook al is, dit is 'n "storie", want dit bevat karakters en karakterisering, 'n verteller en dramatiese spanning wat uitgedruk word deur 'n reeks gebeure wat in tyd gerangskik is.{{sfn|Cotter|2003|pp=5–9}} Die priesterlike skrywer van Genesis&nbsp;1 het twee groot probleme gehad. Eerstens was daar die feit dat net God in dié stadium bestaan het en daar dus nie 'n verteller beskikbaar was nie; hy het dit opgelos deur 'n onopvallende "derdepersoonverteller" daar te stel.{{sfn|Cotter|2003|p= 7}} In die tweede plek was daar die probleem van konflik: Konflik is nodig om die leser se belangstelling in die storie gaande te maak, maar niks anders bestaan nie: Sonder 'n chaosmonster of 'n ander god is daar geen konflik nie. Dit is opgelos deur 'n baie minimale spanning te skep: God word teengestaan deur niks self, die niks van die wêreld "sonder vorm en leeg."{{sfn|Cotter|2003|p= 7}} Om die storie op dié manier te vertel was 'n doelbewuste keuse: Daar is 'n paar skeppingstories in die Bybel, maar hulle word meestal in die eerste persoon vertel, deur Wysheid, die instrument waarmee God die wêreld geskep het; die keuse van 'n alwetende derdepersoonverteller in die Genesis-vertelling stel die storieverteller in staat om die indruk te wek dat alles vertel word en niks verswyg word nie.{{sfn|Cotter|2003|p= 8}} 'n Mens kan Genesis ook beskou as "geskiedenisagtig", "deel van 'n breër spektrum van oorspronklik anonieme, geskiedenisagtige antieke Nabye Oosterse verhale."{{sfn|Carr|1996|p=21. |ps = "In summary, rather than creating a fully new text after the manner of a modern novelist or even a modern historian, ancient authors of historylike narratives like Gilgamesh or Genesis would often build their text out of earlier traditions. [...] Seen within this perspective, Genesis is part of a broader spectrum of originally anonymous, history-like ancient Near Eastern narratives."}} Geleerdes verwys dikwels na Genesis as 'n mite, maar daar is geen ooreenkoms oor hoe om "mite" te definieer nie: Terwyl Brevard Childs verklaar het die skrywer van Genesis&nbsp;1-11 het sy verhaal "gedemitologiseer", bedoelende dat hy die Babiloniese mites en ander elemente wat nie in sy geloof gepas het nie verwyder het, kan ander sê dit is totaal en al 'n mite.{{sfn|Hamilton|1990|pp=57–58}} Genesis&nbsp;1-2 weerspieël antieke idees oor die wetenskap. in die woorde van E.A. Speiser: "Oor die onderwerp van die skepping lyn die Bybelse tradisie op met die tradisionele beginsels van Babiloniese wetenskap."{{sfn|Seidman|2010|p=166}} Die openingswoorde van Genesis&nbsp;1, "In die begin het God die hemel en die aarde geskep", som die skrywer se oortuiging op dat Jahweh, die god van Israel, alleen verantwoordelik was vir die skepping en dat Hy geen teenstanders gehad het nie.{{sfn|Wright|2002|p=53}} Latere Joodse denkers, wat idees uit Griekse filosofie aangeneem het, het tot die gevolgtrekking gekom dat God se Wysheid, Woord en Gees deur alle dinge gedring en hulle eenheid gegee het.{{sfn|Kaiser|1997|p= 28}} Die Christendom het weer dié idees aanvaar en [[Jesus]] geïdentifiseer met die skeppende woord: "In die begin was die Woord daar, en die Woord was by God, en die Woord was self God." ([[Johannes]] 1:1).{{sfn|Parrish|1990|pp= 183–84}} Toe die Jode in kontak kom met Griekse denke, het daar 'n groot hervertolking van die onderliggende kosmologie van die Genesis-verhaal gevolg. Die Bybelse skrywers het die kosmos verstaan as 'n plat, skyfvormige aarde in die middel, 'n onderwêreld vir die afgestorwenes daaronder en die hemel daarbo.{{sfn|Aune|2003|p= 119}} Onder die aarde was die "waters van chaos", die kosmiese see, die tuiste van mitiese monsters wat deur God verslaan en doodgemaak is; in Eksodus&nbsp;20:4 waarsku God teen die maak van 'n beeld van onder meer enigiets wat "in die water onder die aarde is".{{sfn|Wright|2002|p=53}} Daar was ook waters bo die aarde en daarom was die gewelf, 'n soliede bak, nodig om te keer dat die wêreld oorstroom.<ref>{{harvnb|Ryken et al|1998|p=170}}</ref> In die [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese tydperk]] is dit grootliks vervang met 'n meer "wetenskaplike" model soos uitgedink deur Griekse filosowe. Daarvolgens was die aarde 'n sfeer in die middel van konsentriese skille van hemelse sfere wat die son, maan, sterre en planete bevat het.{{sfn|Aune|2003|p=119}} Die idee dat God die wêreld uit niks geskep het (''creatio ex nihilo''), het die sentrale geloof geword van die Islam, Christendom en Judaïsme – die Middeleeuse Joodse filosoof [[Maimonides]] het in der waarheid gevoel dit is die enigste begrip wat die drie gelowe deel{{sfn|Soskice|2010|p=24}} – maar dit word nie regstreeks in Genesis of die hele Hebreeuse Bybel genoem nie.{{sfn|Nebe|2002|p= 119}} Die priesterlike skrywers van Genesis&nbsp;1 het nie geskryf oor die oorsprong van materie (die materiaal wat God in die woonbare kosmos omvorm het) nie, maar oor die toedeling van rolle sodat die kosmos kon funksioneer.{{sfn|Walton|2006|p= 183}} Dit was steeds die situasie in die 2de eeu&nbsp;n.C., hoewel vroeë Christelike geleerdes begin het om 'n spanning te sien tussen die idee van wêreldvorming en die almagtigheid van God; teen die begin van die 3de eeu is dié spanning uit die weg geruim, wêreldvorming is oorkom en die skepping ''ex nihilo'' het 'n fundamentele leerstelling van die Christelike teologie geword.{{sfn|May|2004|p=179}} == Notas == {{Reflist|group=nota}} ==Sien ook== *[[Christelike mitologie]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} === Bronne === {{refbegin|3}} * {{cite book |last = Alter |first = Robert |title = The Art of Biblical narrative |date = 1981 |publisher = Basic Books |url = https://books.google.com/books?id=ptw4DgAAQBAJ |isbn = 978-0-465-00427-0 }} * {{cite book |last = Alter |first = Robert |title = The Five Books of Moses |date = 2004 |publisher = W. W. Norton & Company |isbn = 0-393-33393-0 |url = https://books.google.com/books?id=ZcMhkJ8a708C&q=he+Five+Books+of+Moses }} * {{cite book |last = Andersen |first = Francis I. |chapter = On Reading Genesis 1–3 |editor1-last = O'Connor |editor1-first = Michael Patrick |editor2-last = Freedman |editor2-first = David Noel |title = Backgrounds for the Bible |publisher = Eisenbrauns |date = 1987 |chapter-url = https://books.google.com/books?id=8AZt990zCKYC&q=The+text+of+Genesis+1-3+has+been+read+for+thousands+of+years&pg=PA137 |isbn = 978-0-931464-30-0 }} * {{cite book |last1 = Aune |first1 = David E. |title = Westminster Dictionary of the New Testament and Early Christian Literature |chapter = Cosmology |date = 2003 |publisher = Westminster John Knox Press |isbn = 978-0-664-21917-8 |url = https://books.google.com/books?id=nhhdJ-fkywYC&q=cosmology }} * {{cite book | last = Bandstra | first = Barry L. | title = Reading the Old Testament: An Introduction to the Hebrew Bible | date = 2008 | publisher = Wadsworth Publishing Company | isbn = 978-0-495-39105-0 | pages = 576 | url = https://books.google.com/books?id=vRY9mTUZKJcC&q=Bandstra }} * {{cite book | last = Blenkinsopp | first = Joseph | title = Creation, Un-Creation, Re-Creation: A Discursive Commentary on Genesis 1–11 | date = 2011 | publisher = T&T Clarke International | isbn = 978-0-567-37287-1 | url = https://books.google.com/books?id=B12qwOSMD20C&q=Blenkinsopp+Genesis+commentary }} * {{cite book |last1 = Carr |first1 = David M. |title = Reading the Fractures in Genesis |date = 1996 |publisher = Westminster John Knox Press |isbn = 0-664-22071-1 |url = https://books.google.com/books?id=8UJctZxFHikC&q=%22combination+of+parallel+character%22&pg=PA64 }} * {{cite book |last = Cotter |first = David W |title = Genesis |publisher = Liturgical Press |date = 2003 |url = https://books.google.com/books?id=6lCVzr4cT9QC&q=Genesis+David+W.+Cotter |isbn = 978-0-8146-5040-0 }} * {{cite book |last = Cross |first = Frank Moore |title = Canaanite Myth and Hebrew Epic: Essays in the History of the Religion of Israel |date = 1973 |publisher = Harvard University Press |isbn = 0-674-09176-0 |page = 394 |chapter = The Priestly Work |chapter-url = https://books.google.com/books?id=bJqwWRDOMgEC&q=Cross+The+Priestly+Work&pg=PA293 }} * {{cite book | last = Davidson | first = Robert | title = Genesis 1–11 | date = 1973 | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-09760-4 | url = https://books.google.com/books?id=7cIb7DvR5BsC&q=genesis }} * {{cite book |last = Davies |first = G.I. |chapter = Introduction to the Pentateuch |editor1-last = Barton |editor1-first = John |editor2-last = Muddiman |editor2-first = John |title = Oxford Bible Commentary |publisher = Oxford University Press |chapter-url = https://books.google.com/books?id=DWUTDAAAQBAJ&q=%22The+first+major+comprehensive+Pentateuchal+narrative%22&pg=PA37 |date = 2007 |isbn = 978-0-19-927718-6 }} * {{cite journal |first=Shawna |last=Dolansky |title=The Multiple Truths of Myths |volume=42 |number=1 |pages=18, 60 |year=2016 |journal=Biblical Archaeology Review |url=http://members.bib-arch.org/publication.asp?PubID=BSBA&Volume=42&Issue=1&ArticleID=10 }} * {{cite book |last = Fishbane |first = Michael |title = Biblical Myth and Rabbinic Mythmaking |date = 2003 |publisher = Oxford University Press |url = https://books.google.com/books?id=6qZg42W9EFcC&q=Biblical+Myth+and+Rabbinic+Mythmaking |isbn = 0-19-826733-9 }} * {{Cite book |last = Galambush |first = Julie |chapter = Eve |editor1-last = Freedman |editor1-first = David Noel |editor2-last = Myers |editor2-first = Allen C. |title = Eerdmans Dictionary of the Bible |publisher = William B. Eerdmans Publishing Co. |location = Grand Rapids, Mich. |year = 2000 |chapter-url = https://books.google.com/books?id=qRtUqxkB7wkC&q=Adam+Eve+rib |isbn = 978-9-0535-6503-2 }} * {{cite book |last = Hamilton |first = Victor P |title = The Book of Genesis: Chapters 1–17 |url = https://books.google.com/books?id=WW31E9Zt5-wC&pg=PR3 |series = New International Commentary on the Old Testament (NICOT) |date = 1990 |publisher = William B. Eerdmans Publishing Company |location = Grand Rapids |isbn = 0-8028-2521-4 |pages = 540 }} * {{cite book | last = Hastings | first = James | title = Encyclopedia of Religion and Ethics, Part 10 | date = 2003 | publisher = Kessinger Publishing | isbn = 978-0-7661-3682-3 }} * {{cite journal | last = Hutton | first = Jeremy | title = Isaiah 51:9–11 and the Rhetorical Appropriation and Subversion of Hostile Theologies | date = 2007 | journal = Journal of Biblical Literature | publisher = Society of Biblical Literature | volume = 126 | issue = 2 | pages = 271–303 | doi = 10.2307/27638435 | jstor = 27638435 }} * {{cite book |last = Hyers |first = Conrad |title = The Meaning of Creation: Genesis and Modern Science |date = 1984 |publisher = Westminster John Knox |url = https://books.google.com/books?id=ePfMEo2UAzsC&q=The+Numerology+of+Genesis&pg=PA74 |isbn = 978-0-8042-0125-4 }} * {{cite book |last1 = Kaiser |first1 = Christopher B. |title = Creational Theology and the History of Physical Science |date = 1997 |publisher = Brill |isbn = 90-04-10669-3 |url = https://books.google.com/books?id=BBgXuy_D8WEC&q=number+heavens+biblical+cosmology&pg=PA28 }} * {{cite book | last = Kissling | first = Paul | title = Genesis, Volume 1 | publisher = College Press | date = 2004 | isbn = 978-0-89900-875-2 | url = https://books.google.com/books?id=lotBnvqdmeQC&q=In+the+beginning&pg=PP4 }} * {{cite book |last = Knight |first = Douglas A |editor = Watson E. Mills |title = Mercer Dictionary of the Bible |publisher = Mercer University Press |chapter = Cosmology |date = 1990 |chapter-url = https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&q=Mercer+Dictionary+of+the+Bible+Cosmology&pg=PA176 |isbn = 978-0-86554-373-7 }} * {{cite book|last=Kooij|first=Arie van der|chapter=The Story of Paradise in the Light of Mesopotamian Culture and Literature|editor1-last=Dell|editor1-first=Katherine J|editor2-last=Davies|editor2-first=Graham|editor3-last=Koh|editor3-first=Yee Von|title=Genesis, Isaiah, and Psalms|publisher=Brill|date=2010|chapter-url=https://books.google.com/books?id=1DXDt2-eJsYC&q=The+story+of+Paradise+in+the+light+of+Mesopotamian+culture+and+literature&pg=PA3|isbn=978-90-04-18231-8}} * {{cite book | last = Kutsko | first = John F. | title = Between Heaven and Earth: Divine Presence and Absence in the Book of Ezekiel | publisher = Eisenbrauns | date = 2000 | isbn = 978-1-57506-041-5 | url = https://books.google.com/books?id=ydAh7kxQuzMC&q=Between+Heaven+and+Earth%3A+divine+presence+and+absence+in+the+Book+of+Ezekiel }} * {{cite book| editor-last = Kvam| editor-first = Kristen E.| editor2-last = Schearing| editor2-first = Linda S.| editor3-last = Ziegler| editor3-first = Valarie H.| title = Eve and Adam: Jewish, Christian, and Muslim Readings on Genesis and Gender| url = https://books.google.com/books?id=Ux3bSDa2rHkC&q=Eve+and+Adam:+Jewish,+Christian,+and+Muslim+readings+on+Genesis+and+gender| date = 1999| publisher = Indiana University Press| isbn = 0-253-21271-5| pages = 515| ref = {{harvid|Kvam et al. 1999 | p = 24 }}}} * {{cite news |title = A New Look at the Babylonian Background of Genesis |first = W. G. |last = Lambert |year=1965 |journal = The Journal of Theological Studies |volume = 16 |number = 2 |pages = 287–300 | ref = {{harvid|Lambert 1965}} |jstor=23959032 }} * {{cite book |title = The Oxford Companion to World Mythology |last = Leeming |first = David A. |publisher = Oxford University Press |chapter = Biblical creation |date = 2004 |isbn = 978-0-19-515669-0 |access-date = 5 May 2010 |url = http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?subview=Main&entry=t208.e229 }} * {{cite book |title = A Dictionary of Creation Myths |last1 = Leeming |first1 = David A. |last2 = Leeming |first2 = Margaret |publisher = Oxford University Press |date = 2004 |url = https://books.google.com/books?id=vetARxZS-bMC&pg=PA113 |isbn = 978-0-19-510275-8 }} * {{cite book |last = Levenson |first = Jon D. |editor1-last = Berlin |editor1-first = Adele |editor2-last = Brettler |editor2-first = Marc Zvi |title = The Jewish study Bible |chapter = Genesis: Introduction and Annotations |date = 2004 |publisher = Oxford University Press |isbn = 978-0-19-529751-5 |url = https://archive.org/details/isbn_9780195297515 |url-access = registration }} * {{cite book |last = May |first = Gerhard |title = Creatio Ex Nihilo |publisher = T&T Clarke International |date = 2004 |isbn = 978-0-567-08356-2 |url = https://books.google.com/books?id=eu4RBwAAQBAJ&q=%22tension+between+the+idea+of+world-formation%22&pg=PA179 |edition = English trans. of 1994 }} * {{cite book |title = Reading the Pentateuch: A Historical Introduction |last = McDermott |first = John J. |publisher = Paulist Press |date = 2002 |url = https://books.google.com/books?id=Dkr7rVd3hAQC&q=Reading+the+Pentateuch%3A+a+historical+introduction |isbn = 978-0-8091-4082-4 }} * {{cite book |last1 = Nebe |first1 = Gottfried |chapter = Creation in Paul's Theology |editor1-last = Hoffman |editor1-first = Yair |editor2-last = Reventlow |editor2-first = Henning Graf |title = Creation in Jewish and Christian Tradition |date = 2002 |publisher = Sheffield Academic Press |chapter-url = https://books.google.com/books?id=tz_8VGMy014C&q=Gottfried+Nebe+Creation+in+Paul%27s+Theology&pg=PA111 |isbn = 978-0-567-57393-3 }} * {{cite book |last = Parrish |first = V. Steven |editor = Watson E. Mills |title = Mercer Dictionary of the Bible |publisher = Mercer University Press |chapter = Creation |date = 1990 |chapter-url = https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&q=Creation%2C+Wisdom+and+the+Torah&pg=PA183 |isbn = 978-0-86554-373-7 }} * {{cite book |last = Propp |first = W.H. |editor1-last = Propp |editor1-first = W.H. |editor2-last = Halpern |editor2-first = Baruch |editor3-last = Freedman |editor3-first = D.N. |title = The Hebrew Bible and its Interpreters |date = 1990 |publisher = Eisenbrauns |isbn = 978-0-931464-52-2 |chapter = Eden Sketches |url = https://books.google.com/books?id=93eMm1X80vcC }} * {{cite book | last = Ruiten | first = Jacques T. A. G. M. | title = Primaeval History Interpreted | date = 2000 | publisher = Brill | isbn = 90-04-11658-3 | url = https://books.google.com/books?id=1xxo82l7TeQC&pg=PA9 }} * {{cite book |last = Rogerson |first = John William |title = Genesis 1–11 |publisher = T&T Clark |date = 1991 |url = https://books.google.com/books?id=EFle13pCS0wC |isbn = 978-0-567-08338-8 }} * {{cite book |last = Sarna |first = Nahum M. |editor-last = Feyerick |editor-first = Ada |title = Genesis: World of Myths and Patriarchs |date = 1997 |publisher = NYU Press |location = New York |isbn = 0-8147-2668-2 |pages = 560 |chapter = The Mists of Time: Genesis I–II |chapter-url = https://books.google.com/books?id=c7BSe16MeRsC&q=The+Mists+of+Time%3A+Genesis+I-II+Nahum+Sarna&pg=PA49 }} * {{cite book| title = Dictionary of Biblical Imagery| chapter = Cosmology| editor1-last = Ryken| editor1-first = Leland| editor2-last = Wilhoit| editor2-first = Jim| editor3-last = Longman| editor3-first = Tremper| editor4-last = Duriez| editor4-first = Colin| editor5-first = Douglas| editor5-last = Penney| editor6-first = Daniel G.| editor6-last = Reid| date = 1998| publisher = InterVarsity Press| isbn = 978-0-8308-6733-2| chapter-url = https://books.google.com/books?id=qjEYEjVVEosC&q=biblical+firmament&pg=PA172| ref = {{harvid|Ryken et al|1998 }}}} * {{cite book |last = Seidman |first = Naomi |chapter = Translation |chapter-url = https://books.google.com/books?id=H4JvhWo04oEC&q=%22on+the+subject+of+creation+biblical+tradition+aligned+itself+with+the+traditional+tenets+of+Babylonian+science%22&pg=PA166 |editor = Ronald Hendel |title = Reading Genesis: Ten Methods |publisher = Cambridge University Press |date = 2010 |isbn = 978-0-521-51861-1 }} * {{cite journal |last1 = Seeley |first1 = Paul H. |date = 1991 |title = The Firmament and the Water Above: The Meaning of ''Raqia'' in Genesis 1:6–8 |journal = Westminster Theological Journal |volume = 53 |pages = 227–40 |publisher = Westminster Theological Seminary |url = http://faculty.gordon.edu/hu/bi/Ted_Hildebrandt/OTeSources/01-Genesis/Text/Articles-Books/Seely-Firmament-WTJ.pdf |access-date = 11 December 2007 |archive-date = 5 March 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090305132849/http://faculty.gordon.edu/hu/bi/Ted_Hildebrandt/OTeSources/01-Genesis/Text/Articles-Books/Seely-Firmament-WTJ.pdf |url-status = dead }} * {{cite journal |last1 = Seeley |first1 = Paul H. |date = 1997 |title = The Geographical Meaning of 'Earth' and 'Seas' in Genesis 1:10 |journal = Westminster Theological Journal |volume = 59 |publisher = Westminster Theological Seminary |pages = 231–55 |url = http://faculty.gordon.edu/hu/bi/Ted_Hildebrandt/OTeSources/01-Genesis/Text/Articles-Books/Seely_EarthSeas_WTJ.pdf |access-date = 11 December 2007 |archive-date = 16 October 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201016190009/http://faculty.gordon.edu/hu/bi/ted_hildebrandt/OTeSources/01-Genesis/Text/Articles-Books/Seely_EarthSeas_WTJ.pdf |url-status = dead }} * {{cite book |last = Ska |first = Jean-Louis |title = Introduction to Reading the Pentateuch |publisher = Eisenbrauns |date = 2006 |url = https://books.google.com/books?id=7cdy67ZvzdkC&q=Introduction+to+reading+the+Pentateuch+Jean+Louis+Ska |isbn = 978-1-57506-122-1 }} * {{cite book |last = Smith |first = Mark S. |title = The Early History of God: Yahweh and the Other Deities in Ancient Israel |publisher = William B Eerdmans Publishing Co |edition = 2nd |date = Oct 2002 |isbn = 0-8028-3972-X |url = https://books.google.com/books?id=1yM3AuBh4AsC&q=The+Early+History+of+God }} * {{cite book |last = Smith |first = Mark S. |title = The Origins of Biblical Monotheism: Israel's Polytheistic Background and the Ugaritic Texts |publisher = Oxford University Press USA |edition = New |date = Nov 2001 |isbn = 0-19-516768-6 |url = https://books.google.com/books?id=qKBlFnQj4AEC&q=he+Origins+of+Biblical+Monotheism%3A+Israel%27s+Polytheistic+Background+and+the+Ugaritic+Texts }} * {{cite book|last = Soskice|first = Janet M.|chapter = Creatio ex nihilo: its Jewish and Christian foundations|editor1-last = Burrell|editor1-first = David B.|editor2-last = Cogliati|editor2-first = Carlo|editor3-last = Soskice|editor3-first = Janet M.|editor4-last = Stoeger|editor4-first = William R.|title = Creation and the God of Abraham|date = 2010|publisher = Cambridge University Press|chapter-url = https://books.google.com/books?id=iV-dWv_WhG0C&q=Creatio+ex+nihilo+its+jewish+and+christian+foundations+Janet+Soskice&pg=PA24|isbn = 978-1-139-49078-8}} * {{cite book |last = Speiser |first = Ephraim Avigdor |title = Genesis |publisher = Doubleday |date = 1964 |url = https://archive.org/details/genesis00spei |url-access = registration }} * {{cite book |last = Spence |first = Lewis |title = Myths and Legends of Babylonia and Assyria |orig-year = 1916 |date = 2010 |publisher = Cosimo, Inc. |isbn = 978-1-61640-464-2 |page = 72 |url = https://books.google.com/books?id=nla68_sQEhoC&pg=PA72 }} * {{cite book | last = Stordalen | first = Terje | title = Echoes of Eden | publisher = Peeters | date = 2000 | isbn = 978-90-429-0854-3 | url = https://books.google.com/books?id=UIXwojA2_nYC&q=Echoes+of+Eden%3A+Genesis+2-3+and+symbolism+of+the+Eden+garden+in+Biblical }} * {{cite book | last = Thomas | first = Matthew A. | title = These Are the Generations: Identity, Covenant and the Toledot Formula | publisher = T&T Clark (Continuum) | date = 2011 | isbn = 978-0-567-48764-3 | url = https://books.google.com/books?id=wkpoApcZJTAC&q=These+Are+the+Generations%3A+Identity%2C+Covenant+and+the+Toledot+Formula&pg=PA96 }} * {{cite book |last = Thompson |first = J. A. |title = Jeremiah |edition = 2nd |series = New International Commentary on the Old Testament |date = 1980 |publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing Company |isbn = 0-8028-2530-3 |pages = 831 |url = https://archive.org/details/bookofjeremiah00thom |url-access = registration |quote = J.A Thompson Jeremiah. }} * {{cite book | last = Turner | first = Laurence A. | title = Genesis | date = 2009 | publisher = Sheffield Phoenix Press | isbn = 978-1-906055-65-3 | url = https://books.google.com/books?id=SvxTWrBZVtwC&q=Turner+Genesis }} * {{cite book|last=Van Seters|first=John|chapter=The Pentateuch|chapter-url=https://books.google.com/books?id=owwhpmIVgSAC&q=Van+Seters+The+Pentateuch+The+Hebrew+bible+today&pg=PA3|editor1-last=McKenzie|editor1-first=Steven L.|editor2-last=Graham|editor2-first=M. Patrick|title=The Hebrew Bible Today: An Introduction to Critical Issues|publisher=Westminster John Knox Press|date=1998|isbn=978-0-664-25652-4}} * {{cite book |last = Van Seters |first = John |title = Prologue to History: The Yahwist As Historian in Genesis |series = New International Commentary on the Old Testament |date = 1992 |publisher = Westminster John Knox Press |isbn = 0-664-22179-3 |url = https://books.google.com/books?id=zRl8aj_KiM4C }} * {{cite book |last = Walsh |first = Jerome T. |title = Style and Structure in Biblical Hebrew Narrative |date = 2001 |publisher = Liturgical Press |url = https://books.google.com/books?id=hGeXrcQTZ2kC |isbn = 978-0-8146-5897-0 }} * {{cite journal |last1=Waltke |first1=Bruce |date=1991 |title=The Literary Genre of Genesis, Chapter One |journal=Crux |volume=27:4 |publisher=Westminster Theological Seminary |url=http://home.comcast.net/~oregonstate-fscf/fscf_apr_19_2006_acro5.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429190036/http://home.comcast.net/~oregonstate-fscf/fscf_apr_19_2006_acro5.pdf |archive-date=29 April 2014 |df=dmy }} * {{cite book |last = Walton |first = John H. |title = Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament: Introducing the Conceptual World of the Hebrew Bible |publisher = Baker Academic |date = 2006 |url = https://books.google.com/books?id=rhb20fH7cZYC |isbn = 0-8010-2750-0 }} * {{cite book |last = Walton |first = John H. |chapter = Creation |url = https://books.google.com/books?id=Ao5ecZ0ZsG8C |editor = T. Desmond Alexander, David Weston Baker |title = Dictionary of the Old Testament: Pentateuch |publisher = InterVarsity Press |date = 2003 |isbn = 978-0-8308-1781-8 }} * {{cite book |last = Walton |first = John H. |title = Genesis |publisher = Zondervan |date = 2001 |isbn = 978-0-310-86620-6 |url = https://books.google.com/books?id=qNbx-84TAwQC&pg=PT77 }} * {{cite book | last = Wenham | first = Gordon | title = Exploring the Old Testament: A Guide to the Pentateuch | series = Exploring the Bible Series | volume = 1 | date = 2003a | publisher = IVP Academic | pages = 223 }} * {{cite book|last=Wenham|first=Gordon|chapter=Genesis|editor1-last=Dunn|editor1-first=James Douglas Grant|editor2-last=Rogerson|editor2-first=J. John William|title=Eerdmans Commentary on the Bible|publisher=Eerdmans|date=2003b|chapter-url=https://books.google.com/books?id=2Vo-11umIZQC&q=Eerdmans+Commentary+on+the+Bible+Genesis&pg=PA32|isbn=978-0-8028-3711-0}} * {{cite book | last = Wenham | first = Gordon | title = Genesis 1–15 | volume = 1 and 2 | publisher = Word Books | date = 1987 | isbn = 0-8499-0200-2 | location = Texas }} * {{cite book |last = Wood |first = Ralpth C |editor = Watson E. Mills |title = Mercer Dictionary of the Bible |publisher = Mercer University Press |chapter = Genre, Concept of |date = 1990 |chapter-url = https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&q=Mercer+dictionary+bible+genre+concept&pg=PA323 |isbn = 978-0-86554-373-7 }} * {{cite book |last1 = Wright |first1 = J. Edward |title = The Early History of Heaven |date = 2002 |publisher = Oxford University Press |isbn = 978-0-19-534849-1 |url = https://books.google.com/books?id=lKvMeMorNBEC&q=Mesopotamian&pg=PA42 }} {{refend}} ==Skakels== * [http://www.i-cias.com/e.o/enuma_elish.htm "Enoema Elisj" by Encyclopedia of the Orient] Opsomming. * [http://www.wsu.edu/~dee/MESO/GILG.HTM "Heldedig van Gilgamesj"] Opsomming * [https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/me/c/cuneiform_the_atrahasis_epic.aspx Britse Museum: Wigskriftablet uit Sippar met die verhaal van Atra-Hasis] {{CommonsKategorie-inlyn|Creation according to Genesis}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Genesis creation narrative}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bybel]] [[Kategorie:Christelike mitologie]] grd176gcl8o9uua127ufugo52n4o61x 0 397715 2891503 2707502 2026-04-07T19:48:58Z BurgertB 2401 2891503 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Rubens apostel johannes grt.jpg|thumb|200px|''Johannes by Patmos'', deur [[Peter Paul Rubens]], omstreeks 1611.]] Die frase "'''die dissipel vir wie Jesus baie lief was'''" ([[Grieks]]: ὁ μαθητὴς ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς, ''ho mathētēs hon ēgapā ho Iēsous'') of, in [[Johannes]] 20:2, "'''die ander dissipel vir wie Jesus baie lief was'''", word ses keer in die Evangelie van Johannes gebruik,<ref>Johannes 13:23, 19:26, 20:2, 21:7, 21:20</ref> maar in geen ander boek van die [[Nuwe Testament]] nie. Volgens Johannes 21:24<ref>Johannes 21:24</ref> is die Evangelie van Johannes geskoei op die geskrewe getuienis van dié dissipel. Sedert die einde van die 1ste eeu word die geliefde dissipel algemeen geïdentifiseer as Johannes self.<ref>Eusebius of Caesarea, ''Ecclesiastical History'' Boek iii. Hoofstuk xxiii.</ref> Geleerdes debatteer egter al sedert minstens die 3de eeu, maar veral sedert die [[Verligting]], oor wie die skrywer van die Johannes-boeke was (die Evangelie van Johannes, die Briewe van Johannes en [[Openbaring]]). Baie moderne geleerdes verwerp die idee dat die boeke deur Johannes geskryf is,<ref name="harris">{{cite book|last1=Harris|first1=Stephen L.|title=Understanding the Bible: a Reader's Introduction|date=1985|publisher=Mayfield|location=Palo Alto|isbn=978-0-87484-696-6|page=355|edition=2de|quote=Although ancient traditions attributed to the Apostle John the Fourth Gospel, the Book of Revelation, and the three Epistles of John, modern scholars believe that he wrote none of them.}}</ref><ref name="Kelly2012">{{cite book|last=Kelly|first=Joseph F.|title=History and Heresy: How Historical Forces Can Create Doctrinal Conflicts|url=https://books.google.com/books?id=923-w0Knq-AC&pg=PA115|date=1 October 2012|publisher=Liturgical Press|isbn=978-0-8146-5999-1|page=115}}</ref> maar nie almal nie.<ref>{{cite book|quote=other contemporary scholars have vigorously defended the traditional view of apostolic authorship.|page=26|title=The Book of Revelation For Dummies|publisher=John Wiley & Sons|year=2011|isbn=9781118050866|first1=Richard|last1=Wagner|first2= Larry R.|last2=Helyer}}</ref> Daar is konsensus onder geleerdes dat die geliefde dissipel 'n regte persoon was,<ref>{{cite book|publisher=Uitgeverij Peeters|year=1991|isbn=9789061864530|first=Frans|last=Neirynck|title=Evangelica II: 1982-1991 : Collected Essays}}</ref> maar daar is geen konsensus oor wie dit was nie.<ref>{{cite book|quote=but there is no consensus as to the Beloved Disciple's actual identity|title=The Complete Idiot's Guide to the Gnostic Gospels|first=J. Michael|last=Matkin|year=2005|isbn=9781440696510|publisher=Penguin}}</ref> ==Bronne== [[File:Brooklyn Museum - Saint Peter and Saint John Run to the Sepulchre (Saint Pierre et Saint Jean courent au sépulcre) - James Tissot.jpg|thumb|200px|links|''Petrus en Johannes hardloop na die Heilige Graf'', deur James Tissot (omstreeks 1886-'94).]] Daar word in die Evangelie van Johannes ses keer verwys na "die dissipel vir wie Jesus baie lief was": * Dit is die dissipel wat by die Laaste Avondmaal langs Jesus aan tafel sit en vir Hom vra wie hom sal verraai nadat [[Simon Petrus]] hom gevra het om dit te doen.<ref>Johannes 13:23-25</ref> * Later, by die [[kruisiging]], sê Jesus vir [[Maagd Maria|Maria]]: "Daar is u seun," en aan die geliefde dissipel: "Daar is jou moeder."<ref>Johannes 19:26-27</ref> * Toe [[Maria Magdalena]] die leë graf ontdek, hardloop sy na die geliefde dissipel en Simon Petrus om hulle te vertel. Die twee mans hardloop na die graf en die geliefde dissipel bereik dit eerste. Petrus is egter die eerste een wat ingaan.<ref>Johannes 20:1-10</ref> * In die laaste hoofstuk van die Evangelie van Johannes is die geliefde dissipel een van sewe vissermanne wat betrokke is in die wondebaarlike vangs van 153 visse.<ref>Johannes 21:1-25</ref><ref>James D.G. Dunn en John William Rogerson, ''Eerdmans Commentary on the Bible'', Wm. B. Eerdmans Publishing, 2003, p. 1210, {{ISBN|0-8028-3711-5}}.</ref> * Ook in die laaste hoofstuk, nadat Jesus geskimp het op die manier waarop Petrus sal sterf, sien Petrus die geliefde dissipel volg en vra: "Here, en wat van hom?" Jesus antwoord toe: “As Ek wil hê dat hy in die lewe moet bly totdat Ek weer kom, is dit nie jou saak nie. Volg jy My!”<ref>Johannes 21:20-23</ref> * Weer in die laaste hoofstuk word gesê dié Bybelboek self is geskoei op die geskrewe getuienis van die geliefde disspiel: "Dit is die dissipel wat oor al hierdie dinge getuienis aflê en dit beskrywe het, en ons weet dat sy getuienis waar is."<ref>Johannes 21:24</ref> Die ander Evangelies noem niemand wat moontlik met die geliefde dissipel vergelyk kan word nie. In [[Lukas]] 24:12<ref>Lukas 24:12</ref> hardloop Petrus na die graf. [[Matteus]], [[Markus]] en Lukas noem nie dat enige dissipel die kruisiging aanskou het nie. ==Identiteit== ===Die apostel Johannes=== Die slotwoorde van die Evangelie van Johannes stel dit duidelik dat dié boek geskoei is op die geskrewe getuienis van die geliefde dissipel. [[Eusebius van Caesarea|Eusebius]], wat in die 4de eeu geskryf het, noem in sy ''Kerkgeskiedenis'' 'n brief wat hy glo in die 2de eeu deur [[Polukrates van Efese]] (omstreeks 130's-196&nbsp;n.C.) geskryf is. Polukrates het geglo Johannes is die dissipel wat "op die bors van Jesus lê", wat daarop sinspeel dat hy die geliefde dissipel was: {{quote| Johannes, wat beide 'n getuie en 'n onderwyser was, "het op die bors van die Here gelê" en omdat hy 'n priester was, die priesterlike bord gedra. Hy het in [[Efese]] aan die slaap geraak.<ref>{{cite web|url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iii.x.xxv.html|title=NPNF2-01. Eusebius Pamphilius: Church History, Life of Constantine, Oration in Praise of Constantine – Christian Classics Ethereal Library|work=ccel.org}}</ref>}} [[Beeld:Valentin de boulogne, John and Jesus.jpg|thumb|200px|''Jesus en Johannes by die Laaste Avondmaal'', deur Valentin de Boulogne.]] [[Augustinus van Hippo]] (354-430) het ook geglo Johannes was die geliefde dissipel. In sy ''Verhandelings oor die Evangelie van Johannes'' skryf hy:<ref>''[http://newadvent.org/fathers/1701119.htm Tractate 119]'' (Johannes 19:24-30)</ref> "Die evangelis sê: 'Van daardie oomblik af het die dissipel haar in sy huis geneem.' Hy praat van homself. Hy verwys gewoonlik na homself as "die dissipel vir wie Jesus baie lief was"; Hy het hulle sekerlik almal liefgehad, maar hom meer as die ander, en met 'n groter familiariteit, sodat Hy hom selfs aan die etenstafel teen sy bors laat leun het." Die aanname dat die geliefde dissipel een van die [[apostel]]s was, is geskoei op die waarneming dat hy blykbaar teenwoordig was by die Laaste Avondmaal. Volgens Matteus en Markus het Jesus saam met die 12 apostels geëet.<ref>[[Matteus]] 26:20 en [[Markus]] 14:17</ref> Die algemeenste identifikasie is dus met Johannes die Apostel, wat dieselfde is as Johannes die Evangelis.<ref>{{cite book|last1=Cross|first1=F. L.|last2=Livingstone|first2=Elizabeth A.|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|url=https://books.google.com/books?id=fUqcAQAAQBAJ|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-280290-3}}</ref> Merril F. Unger kom tot dié slotsom aan die hand van 'n uitskakelingsproses.<ref>Merrill F. Unger, ''The New Unger's Bible Dictionary'', Chicago: Moody, 1988; p. 701</ref> Hoewel sommige moderne akademici Augustinus en Polukrates se siening deel,<ref>{{cite book|first=Scott |last=Hahn |title=The Gospel of John: Ignatius Catholic Study Bible |year=2003 |isbn=978-0-89870-820-2 |page=13 |url=https://books.google.com/books?id=aPldG0wUOxEC}}</ref><ref>{{cite book|first=Leon |last=Morris |title=The Gospel according to John |year=1995 |isbn= 978-0-8028-2504-9 |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=II-33dS9esAC}}</ref> glo baie nie dat Johannes die Apostel die Evangelie volgens Johannes geskryf het nie, en dalk ook nie enige van die boeke van die [[Nuwe Testament]] wat tradisioneel aan hom toegeskryf word nie, en dit maak dié verband tussen 'n "Johannes" en 'n geliefde dissipel moeilik om te volhou.<ref name="harris" /> ===Lasarus=== Die geliefde dissipel is ook al verbind met [[Lasarus van Betanië]], geskoei op Johannes 11:5: "Jesus het vir Marta en haar suster en Lasarus liefgehad," en Johannes 11:3: "Die susters het iemand na Jesus toe gestuur om te sê: 'Here, hy vir wie U lief is, is siek.'”<ref>W.R.F. Browning, ''A Dictionary of the Bible'', Oxford University Press, 1996, p. 207.</ref> Nog 'n relevante feit volgens Ben Witherington III is dat die geliefde dissipel nie genoem word voordat Lasarus uit die dood opgewek is nie (Lasarus word in Johannes 11 uit die dood opgewek, terwyl die geliefde dissipel in Johannes 13 die eerste keer genoem word).<ref>Witherington III, Ben. ''OneBook Daily-Weekly, The Gospel of John'' Seedbed Publishing, 2015. {{ISBN|978-1-62824-203-4}}</ref> ===Maria Magdalena=== Ramon K. Jusino (1998) stel voor die geliefde dissipel was oorsronklik [[Maria Magdalena]].<ref>1998. "Mary Magdalene, Author of the Fourth Gospel?"</ref> Maar soos Matkin en ander opmerk, verskyn Maria en die geliefde dissipel saam in die tonele in Johannes 20.<ref>J. Michael Matkin · ''The Complete Idiot's Guide to the Gnostic Gospels'' 2005.</ref> [[Beeld:El Greco - The Penitent Magdalene - Google Art Project.jpg|200px|thumb|''Boetedoenende Magdalena'', Maria Magdalena deur El Greco, omstreeks 1580.]] Om dié bewering te maak en met die Skrif te laat ooreenstem, word die teorie voorgestel dat Maria se teenwoordigheid saam met dié van die geliefde dissipel in Johannes 19:25-27 en Johannes 20:1-11 die gevolg is van haastige veranderings om in die laat 2de eeu magtiging aan die Evangelie te gee (veral Johannes 19:25-27, want die geliefde dissipel se teenwoordigheid aan die voet van die kruis word eers genoem nadat Maria Magdalena as een van die teenwoordige lys vroue genoem word en nie daarvoor nie; daar word ook nie genoem dat hy Jesus se moeder vergesel het tot nadat die lys vroue genoem word nie. Sy teenwoordigheid word eers genoem wanneer Jesus hom vra om na sy moeder om te sien). Albei tonele het na bewering interne teenstrydighede asook teenstrydighede wanneer dit met die ander evangelies vergelyk word.<ref name="brown">Brown, Raymond E. 1970. "The Gospel According to John (xiii-xxi)". New York: Doubleday & Co. Pp. 922, 955</ref> Dié ruwe redigering kon dus aangebring gewees het om Maria Magdalena en die geliefde dissipel soos twee mense te laat lyk. In die [[Evangelie volgens Maria]], deel van die [[Nuwe Testamentiese apokriewe]] – veral die [[Nag Hammadi-geskrifte]] – word 'n sekere Maria algemeen identifiseer as iemand vir wie Jesus liewer was as vir enigiemand anders.<ref>King, Karen L. Why All the Controversy? Mary in the Gospel of Mary. "Which Mary? The Marys of Early Christian Tradition" p. 74. F. Stanley Jones, red. Brill, 2003</ref> In die [[Evangelie volgens Philippus]], nog 'n [[Gnostisisme|gnostiese]] Nag Hammadi-teks, word dieselfde oor Maria Magdalena gesê.<ref>Sien http://www.gnosis.org/naghamm/gop.html</ref> ===Onbekende priester of dissipel=== Brian J. Capper meen die geliefde dissipel was 'n priester van 'n kwasimonastiese, mistiese en [[Asketisme|asketiese]] Joodse [[aristokrasie]] aan Jerusalem se prestigeryke suidwestelike heuwel wat Jesus se laaste avondmaal daar aangebied het.<ref>'With the Oldest Monks...' Light from Essene History on the Career of the Beloved Disciple?, Journal of Theological Studies 49 (1998) pp. 1–55</ref> Hy haal die geleerde D.E.H. Whiteley aan wat aflei die geliefde dissipel was die gasheer van die ete.<ref>D.E.H. Whiteley, 'Was John written by a Sadducee?, Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt II.25.3 (red. H. Temporini en W. Haase, Berlyn: De Gruyter, 1995), pp. 2481–2505</ref> Capper stel voor die taal van die "liefde" kan algemeen verbind word met Joodse groepe, wat die sosiale eienskappe uitlig wat voorgekom het in asketiee gemeenskappe.<ref>Brian J. Capper, 'Jesus, Virtuoso Religion and Community of Goods.' In Bruce Longenecker and Kelly Liebengood, reds., Engaging Economics: New Testament Scenarios and Early Christian Interpretation, Grand Rapids: Eerdmans, 2009, pp. 60–80.</ref> Die Britse geleerde Richard Bauckham<ref name="Bauckham, Richard 2008">Bauckham, Richard. ''Jesus and the Eyewitnesses: The Gospels As Eyewitness Testimony''. Grand Rapids: Eerdmans, 2008. {{ISBN|978-0-8028-3162-0}}</ref> kom tot dieselfde gevolgtrekking: dat die geliefde dissipel, wat volgens Johannes die evangelie geskryf het, waarskynlik 'n letterkundig gesofistikeerde lid van die verbasend uitgebreide hoëpriesterlike familieclan was. Gerd Theissen en Annette Merz meen die getuienis kon gekom het van 'n minder bekende dissipel, dalk van Jerusalem.<ref name="TM1998 2">Theissen, Gerd and Annette Merz. The historical Jesus: a comprehensive guide. Fortress Press. 1998. Vertaal uit Duits (1996-uitgawe). Hoofstuk 2. Christelike bronne oor Jesus.</ref> ===Jakobus, broer van Jesus=== James D. Tabor<ref>Tabor, James D. ''The Jesus Dynasty: The Hidden History of Jesus, His Royal Family, and the Birth of Christianity'', Simon & Schuster (2006) {{ISBN|978-0-7432-8724-1}}</ref> meen die geliefde dissipel was [[Broers van Jesus|Jakobus, broer van Jesus]] (of sy neef, na gelang van hoe die woord vertaal word). Een van verskeie bewyse wat Tabor gee, is 'n letterkundige vertolking van Johannes 19:26: "Toe Jesus sy moeder sien en die dissipel vir wie Hy baie lief was, wat by haar staan, sê Hy vir haar: “Daar is u seun.” Op 'n ander plek in die evangelie roep die geliefde dissipel egter uit toe hy die herrese Jesus sien: "Dit is die Here!" eerder as "Dit is my broer!"<ref>Johannes 21:7</ref> Tabor noem ook 'n paragraaf in die apokriewe boek Tweede Openbaring van Jakobus waarvolgens Jesus na Jakobus verwys as "my geliefde" (twee keer), en dus is dit waarskynlik dat hy die geliefde dissipel was.<ref>[http://www.earlychristianwritings.com/apocalypsejames2.html Peter Kirby]</ref> Die paragraaf lui: {{quote| En Jesus het my mond gesoen. Hy het my vasgedruk en gesê: 'My geliefde! Kyk, ek sal aan jou daardie dinge openbaar wat nie die hemele of die engele geweet het nie. Kyk, ek sal alles aan jou openbaar, my geliefde. Kyk, ek sal aan jou onthul wat verborge is. Maar strek nou uit jou hand. Druk my nou vas.'}} ==Redes vir vaagheid== Voorstelle oor die rede vir die geheimsinnigheid oor die kerakter is talryk. Een algemene voorstel is dat die skrywer sy naam nie genoem het nie bloot vanweë nederigheid. Nog 'n rede is dat geheimhouding 'n politieke en veiligheidsdoel gedien het, wat nodig was weens die bedreiging van vervolging of verleentheid in die tyd van die evangelie se publikasie. Die skrywer kon 'n baie hoë persoon in Jerusalem gewees het wat sy verbintenis met die Christelike geloof weggesteek het,<ref name="Bauckham, Richard 2008" /> of die anonimiteit kon nodig gewees het vir iemand wat die afgesonderde lewe van 'n [[Asketisme|askeet]] gelei het. Een of baie ongenoemde dissipels in die evangelie was dalk óf die geliefde dissipel self óf ander onder sy leiding, wat uit die nederigheid van hulle asketiese belofte hulle identiteit weerhou of hulle getuienis onder die naam van hulle spirituele meester gelewer het.<ref>Brian J. Capper, ''Jesus, Virtuoso Religion and Community of Goods.'' In Bruce Longenecker and Kelly Liebengood, reds., Engaging Economics: New Testament Scenarios and Early Christian Interpretation, Grand Rapids: Eerdmans, 2009, pp. 60–80.</ref> Martin L. Smith, lid van die Vereniging van Sint Johannes die Evangelis, skryf die skrywer van Johannes kon die identiteit van die geliefde dissipel met opset geheim gehou het sodat lesers van die evangelie beter kon identifiseer met die dissipel se verhouding met Jesus: {{Quote| Dalk word die dissipel se naam nooit genoem nie, en word hy nooit geïndividualiseer nie, sodat ons makliker kan aanvaar dat hy getuienis dra van die intimiteit wat vir elkeen van ons bedoel is. Die nabyheid wat hy geniet het, is 'n teken van die nabyheid wat myne en joune is omdat ons in Christus en Christus in ons is.<ref>{{cite book |last=Smith |first=Martin L., Society of St. John the Evangelist |title=A Season for the Spirit |edition=10de herdenking |year=1991 |publisher=Cowley Publications |location=Cambridge, Massachusetts |isbn=1-56101-026-X |chapter=Lying Close to the Breast of Jesus |page=[https://archive.org/details/seasonforspiritr0000smit/page/190 190] |chapter-url=https://archive.org/details/seasonforspiritr0000smit/page/190 }}</ref>}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Nog leesstof== * Baltz, Frederick W. ''The Mystery of the Beloved Disciple: New Evidence, Complete Answer''. Infinity Publishing, 2010. {{ISBN|0-7414-6205-2}}. * Charlesworth, James H. ''The Beloved Disciple: Whose Witness Validates the Gospel of John?''. Trinity Press, 1995. {{ISBN|1-56338-135-4}}. * Smith, Edward R. ''The Disciple Whom Jesus Loved: Unveiling the Author of John's Gospel.'' Steiner Books/Anthroposophic Press, 2000. {{ISBN|0-88010-486-4}}. ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Disciple whom Jesus loved}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mense uit die Nuwe Testament]] [[Kategorie:Jesus]] 19x91bjc6cdrvooxp67d1a923ckqt6e 0 397793 2891130 2862345 2026-04-07T12:32:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891130 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gardiner - Dingane se lofsanger (1836).png|duimnael|Illustrasie van die  lofsanger van Dingane kaSenzangakhona deur Allen Francis Gardiner in 1839.]] Die '''imbongi''' is die pryssanger en lofdigter in die tradisionele kulturele lewe van die [[Xhosa]]. Hy is die oppperhoof se voordragkunstenaar en sy lofgedigte vorm ‘n integrale deel van die seremonies en rituele plegtighede soos bv. reënseremonies, huweliksfeeste, inwydingsplegtighede en voor gevegte. So ‘n pryssanger is ‘n digter wat tradisioneel sy gedigte spontaan voordra. Vroeër dae was hy dikwels in ‘n ekstatiese toestand wat soms deur die gebruik van [[dagga]] aangehelp is. Daarom kan hy gewoonlik na die tyd nie onthou wat hy gesê het nie. Hy het in elk geval nie namens homself gepraat nie, maar as medium vir die voorvaders. ‘n Imbongi sweep sy mense op in gedigte, sang en met baie begeesterde danse. Dit doen hy deur die grootheid van die voorvaders te besing en die huidige stamhoof te bejubel. Deur die oorvertel van die heroïese dade van die voorvaders en die uitlê van hul stambome probeer hy om hul goeie gesindheid te wen. Die inhoud van sy tekste is soms kripties. Dikwels help sy voordragte om spanning in die gemeenskap te verlig en probleme en ontevredenheid openlik bespreekbaar te maak. Teenswoordig tree ‘n imbongi soms buite stamverband op om luister te verleen aan geleenthede buite sy eie kulturele kring. Ook dan dra hy sy besondere kostuum met o.a. ‘n leeuvel en ‘n knopkierie. Die verskynsel soortgelyk aan ‘n imbongi kom in verskeie kulture voor. Teenswoordig ken ons in die Westerse kultuur kabaretvertonings en in die [[Middeleeue]] was die [[hofnar]] nagenoeg sy gelyke. ==Lees ook== *[[Samuel Mqhayi]] *[[Samuel Edward Mqhayiprys]] ==Bibliografie== *Bruwer, J.P. van S.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1963 *Studieprojekte, deel 4: Mens- en sosiale wetenskappe. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewery, 1998. {{ISBN|0-949948-44-6}} [[Kategorie:Xhosas]] 9swekyl1b7fjb3lm4g83w4dr8koazam 0 397881 2891164 2561631 2026-04-07T12:45:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891164 wikitext text/x-wiki Die '''Klub Here Sewentien''' ('''Klub Here XVII''') was ‘n sosiale en kultuurvereniging vir Afrikaner-mans in die middestad van [[Kaapstad]]. Lidmaatskap was beperk tot invloedryke en vooraanstaande Afrikaners, soos ministers, sakemanne, dokters en regsgeleerdes. Getrou aan die gees van die tyd was dit ‘n sterk ondersteuner van die apartheidsbestel. Dit het van 1955 tot 1997 bestaan. [[C.F. Albertyn]] was ‘n stigterslid en later erepresident. Aan die einde van die 20ste eeu het die ledetal van hierdie soort sosiale kringe landswyd skerp gedaal. Oorblywende lede van Klub Here XVII het met ander organsiasies opgegaan in die Kaapstad-klub. ==Trivia== Die [[Maria van Riebeeck-klub]] in [[Johannesburg]] was ‘n soortgelyke organisasie vir vroue. ==Bibliografie== *za.linkedin.com/emiledebeer *digital.lib.sun.ac.za [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] fab9kzzr587vhmvyjhrb6iwcvxevxrm 0 397888 2891082 2561689 2026-04-07T12:13:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891082 wikitext text/x-wiki '''Fairlady''' is ‘n Suid-Afrikaanse vroueblad. Die tydskrif word sedert Maart 1965 deur [[Media24]] in [[Kaapstad]] uitgegee. Aanvanklik was dit ‘n maandblad. Later het dit elke 14 dae verskyn. Jane Raphaely was die eerste redakteur en later het [[Dene Smuts]] ‘n periode die rol vervul. Getroude en geskeide vroue is die teikenmark van die tydskrif. ==Bibliografie== * news24.com/news24/fairlady {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tydskrifte]] fj2nyobojz2kb390zrmelpu96e78tei 0 398197 2891322 2563541 2026-04-07T15:03:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891322 wikitext text/x-wiki Die '''Sanlam-kunsversameling''' is ‘n versameling van skilderye, beeldhouwerke en grafiese werke deur Suid-Afrikaanse kunstenaars. ==Galerye== Hierdie kunswerke is die eiendom van [[Sanlam]] en kan deur die publiek besigtig word by die Sanlam-kunsgalery in die versekeringsmaatskappy se hoofkantoor in [[Bellville]]. ‘n Deel van die versameling word egter uitgestal in Sanlam se kunskamer in [[Sandton]]. Voorheen het Sanlam sekere van die werke op reise deur die platteland geneem tot in Namibië en [[Zimbabwe]]. Op ‘n sekere geleentheid is sekere van die kunswerke in [[Duitsland]], [[Oostenryk]] en [[Switserland]] uitgestal. ==Geskiedenis== Dr. [[A.D. Wassenaar]], ‘n destydse besturende direkteur van Sanlam, was ‘n groot kunsliefhebber. Hy het besluit dat op die kalender wat die maatskappy elke jaar uitgee twaalf afdrukke van kunswerke deur Suid-Afrikaanse kunstenaars moet verskyn. Sanlam is by die aankoop van die kunswerke geadviseer deur F.L. Alexander, die kunsresensent van [[Die Burger]], en later bygestaan deur ‘n advieskomitee. Prof. [[Matthys Bokhorst]] en dr. [[Albert Werth]] was ook betrokke by die keuring en aankoop van die kunsobjekte. ==Doel== Die doel met die projek was om Sanlam as maatskappy bekend te stel, die publiek se belangstellling in kuns aan te wakker, die kunstenaar aan te moedig en vir hulle ‘n moontlike afsetgebied te skep. ==Kunstenaars== Werke van die ondergenoemde gevestige kunstenaars kom in die versameling voor, maar aandag aan kuns deur die jonger geslag word ook gegee om die kolleksie verteenwoordigend te hou van wat in die land beskikbaar is. [[Gregoire Boonzaier]], [[Christo Coetzee]], [[Irmin Henkel]], [[Adolph Jentsch]], [[Wolf Kibel]], [[Moses Kottler]], [[Fritz Krampe]], [[Erik Laubscher]], [[Maggie Laubser]], [[Judith Mason]], [[Frans Oerder]], [[Pierneef]], [[Alexis Preller]], [[Irma Stern]], [[Herman van Nazareth]], [[Anton van Wouw]], [[Jan Vermeiren]], [[Edoardo Villa]], [[Jean Welz]], [[Pieter Wenning]] ==Bibliografie== *blog.sanlam.co.za *Sanlam se kunsversameling. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 34, nr. 2, April 1985 [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] 023t9mu1r5l8vevojcypt1mkq8ygaqz 0 398452 2891426 2565424 2026-04-07T16:16:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891426 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |taxon = Xylia |authority = Benth, (1842) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Esclerona'' <small>Raf.</small> * ''Xylolobus'' <small>Kuntze</small> }} '''''Xylia''''' is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''.<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23832-1</ref> Daar is slegs nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort. Spesies van die genus kom in [[Afrika]] en [[Asië]] voor. Die naam ''Xylia'' is 'n Griekse woord en beteken hout; die hout van die boom is baie hard.<ref>https://pza.sanbi.org/xylia-torreana</ref> == Spesies == * ''[[Xylia africana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Xylia evansii]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Xylia fraterna]]'' <small>(Vatke) Drake</small> * ''[[Xylia ghesquierei]]'' <small>Robyns</small> * ''[[Xylia hoffmannii]]'' <small>(Vatke) Drake</small> * ''[[Xylia mendoncae]]'' <small>Torre</small> * ''[[Xylia schliebenii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Xylia torreana]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Xylia xylocarpa]]'' <small>(Roxb.) W.Theob.</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylia| ]] fc1s5myv0r8jrv9wd71vahlz95cfgvf 0 398468 2891258 2565475 2026-04-07T14:41:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891258 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Oil production Nigeria.svg|duimnael|Ontwikkeling van olieproduksie in Nigerië]] [[Nigerië]] is die tweede grootste olie- en gasprodusent in [[Afrika]].<ref>{{Cite news |date=2022-09-08 |title=Angola Tops Nigeria as Africa’s Biggest Oil Producer in August |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-09-08/angola-tops-nigeria-as-africa-s-biggest-oil-producer-in-august |access-date=2022-11-25}}</ref> [[Ruolie]] uit die Niger-delta-kom kom in twee tipes voor: lig en betreklik swaar – die ligter het ongeveer 36 swaartekrag terwyl die swaarder 20–25 swaartekrag het. Beide tipes is [[paraffien]]ies en laag in [[swael]].<ref>{{cite web |url=https://www.ogj.com/articles/print/volume-93/issue-46/in-this-issue/exploration/niger-delta-oil-production-reserves-field-sizes-assessed.html |title=Niger Delta Oil Production, Reserves, Field Sizes Assessed |publisher=Oil and Gas Journal |date=13 November 1995 |work=Industry Briefs |author=David Thomas }} </ref> Nigerië se ekonomie en begroting is sedert 1960 grootliks ondersteun uit inkomste en inkomste wat uit die petroleumbedryf gegenereer is.<ref>{{Cite web|title=Nigeria - Economy|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria|access-date=2021-05-29|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Statistieke soos teen Februarie 2021 toon dat die Nigeriese oliesektor bydra tot ongeveer 9% van die hele [[BBP]] van die land.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: contribution of oil sector to GDP 2018-2020|url=https://www.statista.com/statistics/1165865/contribution-of-oil-sector-to-gdp-in-nigeria/|access-date=2021-05-29|website=Statista|language=en}}</ref> Nigerië is die tweede grootste olie- en gasprodusent in Afrika, 'n groot uitvoerder van ruolie en petroleumprodukte na die [[Verenigde State van Amerika]]. In 2010 het Nigerië meer as een miljoen vate per dag na die Verenigde State uitgevoer, wat 9% van die Amerikaanse totale invoer van ruolie en petroleumprodukte verteenwoordig en meer as 40% van Nigerië-uitvoere.<ref name="Reuters">{{Cite news|date=2011-03-08|title=UPDATE 2-Nigeria will boost oil output if OPEC asks|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/nigeria-opec-output-idUSLDE7270W120110308|access-date=2021-05-29}}</ref> Die behoefte aan holistiese hervormings in die petroleumbedryf, gemak om sake te doen en aanmoediging van plaaslike inhoud in die bedryf het die Petroleumbedryfwet deur die [[Goodluck Jonathan]]-administrasie op 18 Julie 2008 ontstaan.<ref>{{Cite web|date=2012-09-12|title=Overview of the Nigerian Petroleum Industry Bill|url=https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=f4fe5d56-809e-4fc7-945c-924cd35f67ca|access-date=2021-08-07|website=Lexology|language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Nigerië]] 8l8g4ng3jk58v3yevnmrgj81py5dua3 0 399079 2891541 2890261 2026-04-08T04:51:52Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2891541 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ibn Arabi.jpg|duimnael|Beeld van onbekende bron getiteld "Ibn Arabi"]] '''Ibn Arabi''' (Murcia , [[28 Julie]] [[1165]] – [[Damaskus]], [[10 November]] [[1240]]) was 'n Arabiese <ref name="genealogy">''Genealogy and Knowledge in Muslim Societies: Understanding the Past''. Sarah Bowen Savant.</ref> [[Islam]]itiese [[teoloog]] uit [[More|Moorse-Spanje]], en die grootste verteenwoordiger en teoretikus van [[Soefisme]]. Hy staan bekend as die "Grootste Sheikh" (''al-Sheikh al-Akbar'') van Soefisme. Ibn al-Arabi het wyd gereis, sy reise en indrukke het gewoonlik 'n mistieke Soefi-inslag. Volgens sy verhale het hy Al-Khidr drie keer ontmoet. == Biografie == Ibn Arabi is in 'n adellike Arabiese familie in die stad Murcia gebore, terwyl die Almorawiede [[Andalusië]] regeer het. Hy was omring deur edeles, intellektuele en askete. Ibn Arabi het goeie onderwys ontvang in [[Sevilla]] (Ishbilia), wat die hoofstad en kulturele sentrum van die Almohad-kalifaat word. In 1172 het die Moslems 'n swaar nederlaag gely as gevolg van die ''[[Reconquista]]''. Hy gee die loopbaan van 'n amptenaar prys en berei hom voor vir die geestelike pad. In 1180 ontmoet hy in Córdoba met [[Averroes]]. Hy word uiteindelik 'n Soefi in 1184. ==Familie== Ibn ʿArabī was van Arabiese afkoms.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EBlfEAAAQBAJ&pg=PA105 |title=Illustrated Dictionary of the Muslim World |date=2011-01-15 |publisher=Cavendish Square Publishing, LLC |isbn=978-0-7614-9966-4 |pages=105 |language=en}}</ref> Sommige bronne dui daarop dat hy uit 'n gemengde agtergrond gekom het, wie se vader 'n [[Arabiere|Arabier]] was wat van emigrante na [[Al-Andalus]] afstam in die vroeë jare van die Arabiese verowering van [[Iberiese Skiereiland|Iberië]], terwyl sy ma vermoedelik van [[Berbers|Berber]]-afkoms was.<ref>{{cite book |last=Hirtenstein |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=EBjyBc_0zjMC&pg=PA32 |title=The Unlimited Mercifier: The Spiritual Life and Thought of Ibn 'Arabi |date=1999 |publisher=Anqa Publishing |isbn=978-1883991296 |location=Oxford |page=32 |quote=Soos baie Andalusiërs, het hy uit gemengde afkoms gekom: sy pa se naam dui op 'n Arabiese familie, wat waarskynlik in die vroeë jare van die Arabiese verowering na [[Andalusië]] geëmigreer het, terwyl sy ma blykbaar uit 'n Berber-familie gekom het....}}</ref> In sy ''Futūḥāt al-Makkīyah'' skryf hy van 'n oorlede oom aan moederskant, Yahya ibn Yughan al-Sanhaji, 'n prins van Tlemcen wat rykdom vir 'n asketiese lewe laat vaar het nadat hy 'n Soefi-mistikus ontmoet het.<ref>{{cite book |last=Hirtenstein |first=Stephen C. |url=https://books.google.com/books?id=KplVDwAAQBAJ&pg=PA252 |title=The Unlimited Mercifier: The Spiritual Life and Thought of Ibn 'Arabi |date=September 1999 |isbn=978-1905937387 |page=252}}</ref> Sy vaderlike afkoms kom van Jemen en behoort aan een van die oudste Arabiese stamme in Andalusië, hulle het waarskynlik gemigreer tydens die tweede golf van die Moslem-verowering van die Iberiese Skiereiland.<ref name=":2">{{Cite book |last=Addas |first=Claude |title=Ibn Arabi: The Voyage of No Return |publisher=Islamic Texts Society |year=2019 |isbn=9781911141402 |edition=2nd |location=Cambridge |pages=}}</ref> Sy pa, 'Ali ibn Muḥammad, het in die leër van Ibn Mardanīsh, die heerser van Murcia, gedien.<ref name=":1">{{cite encyclopedia |title=Ibn Arabi |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |location=Stanford |url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2018/entries/ibn-arabi/ |access-date=19 Julie 2018 |last=Chittick |first=William |date=Summer 2018 |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |quote=bn ‘Arabî het na homself verwys met vollediger weergawes van sy naam, soos Abû ‘Abdallâh Muhammad ibn ‘Alî ibn al-‘Arabî al-Tâ’î al-Hâtimî (die laaste drie name wat sy edele Arabiese afkoms aandui)}}</ref> Toe Murcia in 1172 vir die Almohad-kalifaat geval het, het Ibn Mardanīsh nie die nederlaag oorleef nie en is in die geveg gedood, wat daartoe gelei het dat sy pa trou aan die Almohad-kalief Abū Ya'qūb Yūsuf I beloof het.<ref name=":2" /> Op daardie tydstip was Ibn ʿArabī net 7 jaar oud, en sy gesin het van Murcia na [[Sevilla]] verhuis om die nuwe heerser te dien.<ref name=":2" /> Ibn ʿArabī het drie vroue gehad. Hy het met Maryam, 'n vrou uit 'n invloedryke familie, getrou <ref name=":1" /> toe hy nog 'n jong volwassene was en in Andalusië gewoon het. Maryam het ook sy strewe gedeel om die Soefi-pad te volg, soos aangehaal deur Austin in ''Sufis of Andalusia'': "My heilige vrou, Maryam bint Muhammad binti Abdun, het gesê: 'Ek het in my [[slaap]] iemand gesien wat ek nog nooit in die vlees gesien het nie, maar wat aan my verskyn in my oomblikke van (geestelike) ekstase. Hy vra my of ek was aspirant na die Weg, waarop ek geantwoord het dat ek wel was, maar dat ek nie weet hoe om daarby uit te kom nie. Hy het toe vir my gesê dat ek daarheen sal kom deur vyf dinge: vertroue, sekerheid, geduld, vasberadenheid en waarheid.' So het sy haar visie aan my gebied (vir my oorweging) en ek het haar vertel dat dit inderdaad die metode van die Volk (Soefi's) was. Ek het self nog nooit iemand met daardie mate van mistieke ervaring gesien nie."<ref>{{Cite book |last=Austin |first=R.J.W. |title=Sufis of Andalusia: The Ruh Al-Quds & Al-Durrat Al-Fakhirah |publisher=New Leaf Distributing Company |year=1988 |isbn=9780904975130}}</ref> Toe Ibn ʿArabī etlike jare in [[Anatolië]] gebly het, het hy volgens verskeie Arabiese en Persiese bronne met die weduwee van Majduuddin getrou en beheer oor die opvoeding van sy jong seun, Sadruddin al-Qunawi, geneem.<ref name=":2" /> Ibn ʿArabī het ook sy derde vrou in sy geskrifte genoem, die moeder van sy seun Imāduddin, aan wie hy die eerste kopie van ''Futūḥāt al-Makkīyah'' bemaak het.<ref name=":2" /> ==Onderwysers== Ibn 'Arabi het onder baie geleerdes van sy tyd gestudeer, baie van hulle is genoem in die ''ijaza'' (toestemming om te onderrig en oor te dra) geskryf aan koning al-Muzaffar Baha' al-Din Ghazi (seun van al-'Adil I die Ayyubid),<ref name="Gibril Fouad Haddad">{{cite web|url=https://sunnah.org/2020/11/21/muhiydin-ibn-arabi/|title=Muhyiddin ibn 'Arabi|author=Gibril Fouad Haddad|website=sunnah.org|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://archive.ph/miszv|archive-date=21 Oktober 2023}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=z69qDwAAQBAJ&pg=PT9|title=عنقاء مغرب في ختم الأولياء وشمس المغرب|trans-title=The Fabulous Gryphon/Phoenix on the Seal of the Saints and the Sun of the West|author=Ibn 'Arabi|editor='Asim Ibrahim al-Kayyali|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=ar|edition=2|date=2009|pages=9–14|isbn=9782745145925}}</ref> onder die mees prominente van wie die volgende is:<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bpzODwAAQBAJ&pg=PT74|title=محيي الدين بن عربي وآراؤه الفقهية في الفتوحات المكية|trans-title=Muhyi al-Din ibn 'Arabi and his Jurisprudential Opinions in al-Futuhāt al-Makkiyya|author=Nader Jamil Jum'a|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=ar|edition=1st|date=2020|pages=75–81|isbn=9782745192783}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=godxDwAAQBAJ&pg=PT28|title=فقه الشيخ محيي الدين بن عربي في العبادات|trans-title=The Jurisprudence of Shaykh Muhyi al-Din ibn 'Arabi in Acts of Worship|author=Muhammad Faruq Salih al-Badri|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=ar|edition=1st|date=2006|pages=29–32|isbn=9782745151193}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L0RwDwAAQBAJ&pg=PT6|title=الفتوحات المكية|trans-title=The Meccan Revelations|author=Ibn 'Arabi|editor=Ahmad Shams al-Din|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=ar|edition=3rd|date=2011|pages=7–11|isbn=9782745122759}}</ref> * Ibn 'Asakir († 571/1176), en sy seun al-Qasim b. 'Ali b. 'Asakir [ar] (d. 600/1203) * Abu Tahir al-Silafi († 576/1180) * Ibn Bashkuwal († 578/1183) * 'Abd al-Haqq al-Ishbili [ar] (d. 581/1185) die student van Ibn Hazm. Ibn 'Arabi het al Ibn Hazm se boeke gelees terwyl hy onder hom studeer het.[18][23][24] * Abu Zayd al-Suhayli († 581/1185) * Ibn Zarqun [ar] († 586/1190) * Ibn al-Jadd [ar] († 586/1190) * Abu Madyan († 594/1197)[28] * Ibn Rushd ([[Averroes]]) († 595/1198) * Ibn al-Jawzi († 597/1201) * Ibn Abi Jamra [ar] († 599/1202) * Abu Shuja' Zahir ibn Rustam al-Isfahani (d. 609/1212) [[Imam]] van die Heilige Heiligdom in die Groot Moskee van [[Mekka]]. * Jamal al-Din geb. al-Harastani [ar] († 614/1217) * Ibn Malik († 672/1274) ==Studente== Onder sy mees vooraanstaande studente is die volgende:<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bpzODwAAQBAJ&pg=PT81|title=محيي الدين بن عربي وآراؤه الفقهية في الفتوحات المكية|trans-title=Muhyi al-Din ibn 'Arabi and his Jurisprudential Opinions in al-Futuhāt al-Makkiyya|author=Nader Jamil Jum'a|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=Arabic|edition=1st|date=2020|pages=82–86|isbn=9782745192783}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=godxDwAAQBAJ&pg=PT31|title=فقه الشيخ محيي الدين بن عربي في العبادات|trans-title=The Jurisprudence of Shaykh Muhyi al-Din ibn 'Arabi in Acts of Worship|author=Muhammad Faruq Salih al-Badri|location=Lebanon|publisher=w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya|via=Google Books|language=Arabic|edition=1st|date=2006|pages=32–36|isbn=9782745151193}}</ref> * Badr al-Din al-Habashi († 618/1221)<ref name="Al-Shaykh al-Akbar">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=POQrEAAAQBAJ&pg=PT210|title=الشيخ الأكبر محيي الدين بن العربي سلطان العارفين|trans-title=The Greatest Master Muhyi al-Din ibn al-'Arabi the King of Gnostics|author='Abd al-Hafiz Farghali 'Ali al-Qarani|location=[[Giza]], Egypt|publisher=Arab Press Agency (Publishers)|via=Google Books|language=Arabic|date=2021|page=211|isbn=978-977-991-172-4}}</ref> * Ibn al-Farid (d. 632/1235) is deur 'Abd al-Ghani al-Nabulsi onder Ibn 'Arabi se studente oorweeg.< ref name="Al-Shaykh al-Akbar"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TVKtDQAAQBAJ&pg=PA451|title=موسوعة الصوفية|trans-title=Encyclopedia of Sufism|author=Al-Husaini al-Husaini Ma'addi|location=Cairo, Egypt|publisher=Kenouz for Publishing and Distribution|via=Google Books|language=Arabic|edition=1st|date=2013|page=451|isbn=9796500154978}}</ref> * Al-Muzaffar Baha' al-Din Ghazi (seun van al-'Adil I die Ayyubid) (d. 613/1216 of 635/1237) * Zakiy al-Din al-Birzali [ar] († 636/1239) * Shams al-Din al-Khuwayyi [ar] († 637/1239) * Ibn al-Dubaythi († 637/1239) * Ibn al-Najjar († 643/1245) * Diya' al-Din al-Maqdisi († 643/1245) * Isma'il ibn Sawdakin († 646/1248) * Sa'd al-Din al-Hamawi († 650/1252) * Muhyi al-Din Yahya ibn al-Zaki (d. 668/1270) wat Ibn 'Arabi in [[Damaskus]] beskerm het, en wat gereël het dat Ibn 'Arabi in die familiebegraafplaas van die Banu al-Zaki begrawe word<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sC5tDwAAQBAJ&pg=PT5|title=ديوان ابن عربي|trans-title=Diwan of Ibn 'Arabi|author=Ibn 'Arabi|editor=Explained by Ahmad Hasan Bassaj|location=Lebanon|publisher=[[w:de:Dār al-Kutub al-ʿilmīya|Dar al-Kutub al-'Ilmiyya]]|via=[[Google Books]]|language=ar|edition=3rd|date=2011|pages=6|isbn=9782745108012}}</ref> Hy was 'n afstammeling van Zaki al-Din 'Ali b. Mohammed b. al-Zaki († 564/1169), die Shafi'i-hoof-qadi van Damaskus, wat 'n kragtige politieke alliansie gevorm het met die 'Asakir-familie (Banu 'Asakir),<ref>{{cite journal|author = Gerald Elmore|year = 1997|title = New Evidence on the Early Life of Ibn al-ʿArabī|journal = Journal of the American Oriental Society|volume = 117|issue = 2|jstor = 605498}}</ref> wie se lede gesogte posisies as regters en geleerdes van die Shafi'i-skool van Soenni-reg in Damaskus vir byna drie eeue (laat elfde tot vroeë veertiende eeue). * Sadr al-Din al-Qunawi († 672/1273) * Baybars (gebore 676/1277) == Literatuur == * {{en}} Addas, Claude, ''Quest for the Red Sulphur'', Islamic Texts Society, Cambridge, 1993. {{ISBN|0-946621-45-4}}. * {{en}} Addas, Claude, ''Ibn Arabi: The Voyage of No Return'', Cambridge, 2019 (second edition), Islamic Texts Society. {{ISBN|9781911141402}}. * {{en}} Akkach, Samer, ''Ibn 'Arabî's Cosmogony and the Sufi Concept of Time'', in: ''Constructions of Time in the Late Middle Ages'', ed. Carol Poster and Richard Utz. Evanston, IL: Northwestern University Press, 1997. Pp. 115-42. * {{en}} Titus Burckhardt & Bulent Rauf (translator), ''Mystical Astrology According to Ibn 'Arabi'' (The Fons Vitae Titus Burckhardt Series) {{ISBN|1-887752-43-9}} * {{en}} Henry Corbin, '' Alone with the Alone; Creative Imagination in the Sūfism of IbnʿArabī'', Bollingen, Princeton 1969, (reissued in 1997 with a new preface by Harold Bloom). * {{en}} Elmore, Gerald T. ''Ibn Al-'Arabī’s Testament on the Mantle of Initiation (al-Khirqah)''. Journal of the Muhyiddin Ibn ‘Arabi Society XXVI (1999): 1-33. Print. * {{en}} Elmore, Gerald T. ''Islamic Sainthood in the Fullness of Time: Ibn Al-‘Arabī's Book of the Fabulous Gryphon''. Leiden: Brill, 1999. Print. * {{cite book|last=Hirtenstein|first=Stephen|title=The Unlimited Mercifier, The Spiritual life and thought of Ibn 'Arabi|isbn=978-0953451326|publisher=Anqa Publishing & White Cloud Press|year=1999}} * Hirtenstein, Stephen, and Jane Clark. [https://web.archive.org/web/20150102164234/http://www.ibnarabisociety.org/articles/mssarchivereport2009.html Ibn 'Arabi Digital Archive Project Report for 2009] Muhyiddin Ibn 'Arabi 1165AD - 1240AD and the Ibn 'Arabi Society. Dec. 2009. Web. 20 Aug. 2010. * Knysh, Alexander. Ibn 'Arabi in the Later Islamic Tradition: The making of a polemical image in medieval Islam. Albany, NY: SUNY Press, 1999. * {{sv}} Torbjörn Säfve, ''Var inte rädd'', {{ISBN|91-7221-112-1}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spanjaarde]] [[Kategorie:Islamitiese geleerdes]] [[Kategorie:Filosowe]] [[Kategorie:Soefisme]] [[Kategorie:Geboortes in 1165]] [[Kategorie:Sterftes in 1240]] 5xtxlbiadbjhfwy77e5yj7jy4990dbc 0 399606 2891189 2571857 2026-04-07T12:55:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891189 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = | image_caption = | taxon = Maerua | authority = (Sond.) Hochst. ex Pax, (1891) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = 71. [[#Spesies|Sien teks]]<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5968-1</ref> | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Courbonia'' <small>Brongn.</small> * ''Niebuhria'' <small>DC.</small> * ''Physanthemum'' <small>Klotzsch</small> * ''Streblocarpus'' <small>Arn.</small> * ''Wiegmannia'' <small>Hochst. & Steud.</small> }} '''Maerua''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat aan die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Capparaceae]]'' behoort. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Maerua acuminata]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Maerua aethiopica]]'' <small>(Fenzl) Oliv.</small> * ''[[Maerua andradae]]'' <small>Wild</small> * ''[[Maerua angolensis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Maerua apetala]]'' <small>(B.Heyne ex Roth) M.Jacobs</small> * ''[[Maerua arenaria]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Maerua baillonii]]'' <small>Hadj-Moust.</small> * ''[[Maerua boranensis]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Maerua brevipetiolata]]'' <small>Killick</small> * ''[[Maerua brunnescens]]'' <small>Wild</small> * ''[[Maerua bussei]]'' <small>(Gilg & Gilg-Ben.) R.Wilczek</small> * ''[[Maerua buxifolia]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua cafra]]'' <small>(DC.) Pax</small> * ''[[Maerua calantha]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Maerua candida]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Maerua crassifolia]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Maerua cylindrocarpa]]'' <small>Hadj-Moust.</small> * ''[[Maerua decumbens]]'' <small>(Brongn.) DeWolf</small> * ''[[Maerua denhardtiorum]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Maerua descampsii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Maerua dewaillyi]]'' <small>Aubrév. & Pellegr.</small> * ''[[Maerua duchesnei]]'' <small>(De Wild.) F.White</small> * ''[[Maerua edulis]]'' <small>(Gilg & Gilg-Ben.) DeWolf</small> * ''[[Maerua elegans]]'' <small>R.Wilczek</small> * ''[[Maerua eminii]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua endlichii]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua erlangeriana]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua filiformis]]'' <small>Drake</small> * ''[[Maerua friesii]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua gilgiana]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Maerua gilgii]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Maerua gillettii]]'' <small>Kers</small> * ''[[Maerua glauca]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Maerua grantii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Maerua holstii]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua homblei]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Maerua humbertii]]'' <small>Hadj-Moust.</small> * ''[[Maerua intricata]]'' <small>Kers</small> * ''[[Maerua juncea]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua kaessneri]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua kaokoensis]]'' <small>Swanepoel</small> * ''[[Maerua kirkii]]'' <small>(Oliv.) F.White</small> * ''[[Maerua koratensis]]'' <small>Srisanga & Watthana</small> * ''[[Maerua macrantha]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Maerua mendesii]]'' <small>J.A.Abreu, E.S.Martins & Catarino</small> * ''[[Maerua mungaii]]'' <small>Beentje</small> * ''[[Maerua nana]]'' <small>R.A.Graham ex Polhill</small> * ''[[Maerua nervosa]]'' <small>(Hochst.) Oliv.</small> * ''[[Maerua nuda]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Maerua oblongifolia]]'' <small>(Forssk.) A.Rich.</small> * ''[[Maerua paniculata]]'' <small>Wild</small> * ''[[Maerua parvifolia]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua pintobastoae]]'' <small>J.A.Abreu, E.S.Martins & Catarino</small> * ''[[Maerua polyandra]]'' <small>R.A.Graham</small> * ''[[Maerua prittwitzii]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua pseudopetalosa]]'' <small>(Gilg & Gilg-Ben.) DeWolf</small> * ''[[Maerua puccionii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Maerua purpurascens]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Maerua racemulosa]]'' <small>(DC.) Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua robynsii]]'' <small>R.Wilczek</small> * ''[[Maerua rosmarinoides]]'' <small>(Sond.) Hochst. ex Pax</small> * ''[[Maerua salicifolia]]'' <small>Wild</small> * ''[[Maerua scandens]]'' <small>(Klotzsch) Müll.Berol. ex B.D.Jacks.</small> * ''[[Maerua schinzii]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua schliebenii]]'' <small>Gilg-Ben.</small> * ''[[Maerua sebrabergensis]]'' <small>Schoeman</small> * ''[[Maerua sessiliflora]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Maerua siamensis]]'' <small>(Kurz) Pax</small> * ''[[Maerua somalensis]]'' <small>Pax</small> * ''[[Maerua subcordata]]'' <small>(Gilg) DeWolf</small> * ''[[Maerua triphylla]]'' <small>A.Rich.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Maerua| ]] hsyf6n3xn0suq80amqnq48wir5n79jk 0 400921 2891387 2879080 2026-04-07T16:04:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891387 wikitext text/x-wiki Die bou van die '''Torquaydam''' in die [[Oranjerivier]] was deel van die aanvanklike beplanning van die [[Oranjerivierprojek]]. Die beoogde damterrein was net suid van die Torquayberg (20° 16′ suid, 23° 19′ oos), tussen [[Douglas]] en [[Hopetown]] in die [[Noord-Kaap]] en net voor die aansluiting van die [[Vaalrivier]] by die [[Oranjerivier]]. Hierdie dam met sy beplande kapasiteit van ‘n 400 miljoen m³ sou die kleinste van die drie reuse damme, die ander was die [[Gariepdam]] en die [[Vanderkloofdam]], in die rivier wees. ‘n Kanaalstelsel sou besproeiingswater aan 23000 hektaar landbougrond noordwaarts tot in die omgewing wes van die [[Langberg]] by Witpan in die [[Kalahari]] en suidwaarts tot in die omgewing van [[Carnarvon]] verskaf. Mettertyd is afgesien van die bou van hierdie dam. Vroeg in die 21ste eeu is die terrein weer oorweeg vir die moontlike opwekking van [[hidroëlektrisiteit]]. ==Bibliografie== *Final Scoping Report for the Construction of the South Hydroelectric Power Site and associated infrastructure, Orange River. sahris.sahra.org.za/sites/default/files/additonaldocs/ *Stallebras, J.L.: The Orange River Development Project. In: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Wetenskap, Oktober 1963 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} *van Jaarsveld, A.Z.A.: Mont tot Mond. Noordstad, 2000. {{ISBN|0-620-25739-3}} [[Kategorie:Noord-Kaap]] [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] 58xdu5wmpqb1gl7iiutarxy8td7o7m7 0 401768 2891323 2585406 2026-04-07T15:03:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891323 wikitext text/x-wiki '''Sarnami''' is 'n taal wat deur ongeveer 150.000 persone van Hindostaanse afkoms in [[Suriname]] gepraat word. Die taal is veral 'n dogter van [[Bhojpuri]], 'n taal wat in die Bhojpur-Purvanchal streek van Bihar, India en die Terai streek van Nepal gepraat word. Dis nie baie nou aan [[Hindi]] verwant nie. Maar daar is ook invloede van Avadhi, 'n dialek van Purva-Hindi.<ref>{{cite web|url=https://suriname.nu/101alg/taalalg02.html|title=Suriname.nu|accessdate=7 Julie 2023}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Indo-Ariese tale]] [[Kategorie:Tale van Suriname]] lc6mhpjtm3fjwejx53e3ndqmqnf3wnc 0 401830 2891361 2877153 2026-04-07T15:17:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891361 wikitext text/x-wiki Die '''Stettynsberge''' is 'n bergreeks in die [[Boland]], in die omgewing van [[Worcester]] en [[Villiersdorp]]. ==Ligging== Hierdie bergreeks loop van noord na suid van nagenoeg 33° 40′ suid tot 33° 55′ suid en 19° 20′ oos tot 19° 25′ oos. Aan die noordekant daarvan is die Du Toitsberge (met die [[Du Toitskloofpas]] en die [[Hugenotetonnel]]), die Stettynskloof, die [[Stettynskloofdam]] en die [[Holsloot]] wat in die [[Breederivier]] uitmond. Wes daarvan is die [[Limietbergnatuurreservaat]], noordwes die [[Wemmershoekberge]], suid die Kaaimansgat-viertrekroete (by 33° 55′ suid, 19° 17′ oos) en die [[Theewaterskloofdam]]. Langs die [[R43 (Suid-Afrika)|R43-pad]] is die Stettyn-wynkelder. ==Pieke== *Voorsorgberg, 787 m, is wes van die [[Brandvleidam]] en kyk uit oor Worcester *Koningin Victoriapiek, 1300 m is net wes van die [[Brandvlei-gevangenis]] *Waboomberg, 1951 m *Kweekkraalberg, 1400 m *Stettynsberg, 1820 m *Kroonlandpiek, 1673 m *Aasvoëlberg, 1581 m, wat uitkyk op Villiersdorp ==Vliegramp== In 1963 het ‘n [[Avro Shackleton]] van die Suid-Afrikaanse Lugmag in hierdie berge neergestort met ‘n lewensverlies van 13. ==Bibliografie== *mountainpassessouthafrica.co.za *piscator.co.za *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 10. [[Kaapstad]]: Nasou, 1974. {{ISBN|0-625-00326-8}} *Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. [[Muizenberg]]: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} {{Bergreekse van die Kaapse Plooigordel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]] iuxn53znucn21za1qdycp8mhc8ni0u6 0 402710 2891108 2729272 2026-04-07T12:22:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891108 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Jean Rhys |beeld = Jean Rhys (left, in hat) with Mollie Stoner, Velthams, 1970s B.jpg |beeldonderskrif = Jean Rhys en Mollie Stoner in die 1970's |geboortedatum = {{Geboortedatum|1890|8|24}} |geboorteplek = [[Roseau]] of Grand Bay, [[Dominica]] |sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1979|5|14|1890|8|24}} |sterfplek = [[Exeter]], Devon, Engeland |beroep = [[roman]]sier, kortverhaalskryfster, essayis<!-- |notableworks ={{plainlist| *''Good Morning, Midnight'' *''Wide Sargasso Sea'' }} |genre = [[Modernisme]], [[postmodernisme]]<ref name=gardiner>{{Cite journal |title=Good Morning, Midnight; Good Night, Modernism |first=Judith Kegan |last=Gardiner |journal=Boundary 2 |volume=11 |issue=1/2 |date=Autumn 1982 – Winter 1983 |pages=233–51 |doi=10.2307/303027 |jstor=303027}}</ref><ref name=castro>{{Cite journal |title=Jean Rhys |journal=The Review of Contemporary Fiction |volume=XX |issue=2 |pages=8–46 |last=Castro |first=Joy |date=Summer 2000 |url=http://www.joycastro.com/Rhys%20article.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224164749/http://www.joycastro.com/Rhys%20article.pdf |archive-date=24 December 2014}}</ref>--> |huweliksmaat = {{plainlist| *{{marriage|Jean Lenglet|1919|1933|end=div}} *{{marriage|Leslie Tilden-Smith|1934|1945|end=d}} *{{marriage|Max Hamer|1947|1966|end=d}} }} |children = 2 }} '''Jean Rhys''', ({{IPAc-en|r|iː|s}} gebore '''Ella Gwendolyn Rees Williams'''; [[24 Augustus]] [[1890]] – [[14 Mei]] [[1979]]) was 'n Britse romansier. Sy is gebore, en het grootgeword, in die karibiese eiland van [[Dominica]]. Sy was vanaf 16-jarige ouderdom hoofsaaklik woonagtig in Engeland, waarnatoe sy gestuur is vir haar opvoeding. Sy is veral bekend vir haar roman ''Wide Sargasso Sea'' (1966), wat geskryf is as voorloper tot [[Charlotte Brontë]] se ''Jane Eyre''.<ref>{{Cite book |last=Modjeska |first=Drusilla |title=Stravinsky's Lunch |publisher=Picador |year=1999 |location=Sydney |isbn=0-330-36259-3}}</ref> In 1978 is sy aangestel as 'n Kommandeur van die [[Orde van die Britse Ryk]] vir haar skryfwerk. == Vroeë lewe == Rhys se vader, William Rees Williams, was 'n Walliese mediese dokter en haar moeder, Minna Williams, née Lockhart, 'n derde-generasie Dominikaanse kreoolse persoon van Skotse afkoms. ("Kreools" is in daardie tye algemeen gebruik om te verwys na enige persoon wat op die eiland gebore is, hetsy van Europese- of Afrika afkoms, of albei.) Sy het 'n broer gehad. Haar moeder se familie het 'n landgoed ('n voormalige plantasie) op die eiland gehad. Rhys is in Dominica opgevoed tot die ouderdom van 16, toe sy na Engeland gestuur is om by 'n tante te woon, aangesien haar verhouding met haar moeder stroef was. Sy het die Perse School for Girls in [[Cambridge]]<ref name="carr"/> bygewoon, waar sy as buitestaander, en om haar aksent, gespot is. Sy het teen 1909 twee terme aan die Royal Academy of Dramatic Art in Londen bygewoon. Haar instrukteurs het getwyfel of sy ooit sal leer om "behoorlike Engels" te praat, en het haar vader aangeraai om haar weg te neem. Omdat Williams nie as aktrise opgelei kon word nie, en geweier het om na die Karibiese Eilande terug te keer soos haar ouers wou, het sy met uiteenlopende sukses as 'n koormeisie gewerk en die name Vivienne, Emma of Ella Gray aangeneem. Sy het deur Brittanje se klein dorpies getoer en telkens teruggekeer na haar "kamers" in die vervalle woonbuurte van Londen.<ref name="carr">Carr, Helen (2004). "Williams, Ella Gwendoline Rees (1890–1979),," ''Oxford Dictionary of National Biography,'' Oxford University Press.</ref> Nadat haar vader in 1910 gesterf het, het dit gelyk of Rhys geëksperimenteer het om as 'n "demimondaine" te leef. Sy het die minnares geword van die welgestelde aandelemakelaar Lancelot Grey Hugh Smith, wie se vader, Hugh Colin Smith, Goewerneur van die Bank van Engeland was.<ref>{{Cite web|url=https://genealogy.links.org/links-cgi/readged?/home/ben/camilla-genealogy/current+c-smith81059+2-2-0-1-0|title=Lancelot Grey Hugh SMITH|website=genealogy.links.org|access-date=14 March 2020|archive-date= 1 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801231422/https://genealogy.links.org/links-cgi/readged?%2Fhome%2Fben%2Fcamilla-genealogy%2Fcurrent+c-smith81059+2-2-0-1-0|url-status=dead}}</ref>Alhoewel hy 'n vrygesel was, het Smith nie aangebied om met Rhys te trou nie, en hul verhouding het gou geëindig. Hy kon egter steeds af en toe finansiële hulp bied. Sy het begin skryf (na o.a. 'n byna dodelike [[aborsie]]. Nie Smith se kind nie), en 'n vroeë weergawe van haar roman, ''Voyage in the Dark'', geskryf.<ref name="carr"/> In 1913 was sy 'n tyd lank in Londen selfonderhoudend. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Rhys as 'n vrywillige werker in 'n soldatekantien gedien. In 1918 het sy in 'n pensioenkantoor gewerk. == Huwelik en familie == In 1919 is Rhys getroud met Willem Johan Marie (Jean) Lenglet, 'n Frans-Nederlandse joernalis, spioen en liedjieskrywer. Dit was die eerste van haar drie huwelike.<ref name="carr"/> Sy en Lenglet het deur Europa rondgedwaal. Hulle het twee kinders gehad, 'n seun wat jonk gesterf het, en 'n dogter. Hulle is in 1933 geskei, en hul dogter het meestal by haar vader gewoon. Die volgende jaar het Rhys met Leslie Tilden-Smith, 'n Engelse redakteur, getrou. In 1936 is hulle vlugtig na Dominica. Dit was die eerste keer dat Rhys teruggekeer het na Dominica sedert sy vroeër Cambridge toe is. Sy het aangekom by 'n verwaarloosde landgoed, en die toestande op die eiland het ook versleg. Sy het namens haar broer (Oscar), wat in Engeland gewoon het, 'n paar finansiële sake behartig, en 'n skikking aangegaan met 'n vrou van gemengde ras, wat 'n buite-egtelike kind van haar broer gebaar het. In 1937 het Rhys 'n vriendskap aangeknoop met die romanskryfster Eliot Bliss (wie se voornaam sy aangeneem het). Die twee vroue het Karibiese agtergronde gedeel. Hul korrespondensie is bewaar.<ref>McFarlin-biblioteek [http://orgs.utulsa.edu/spcol/?p=2073 Opgespoor 17 September 2015.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171027074557/http://orgs.utulsa/7p/7202011/10/2015/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/2017/10/2017 |date=27 Oktober 2017 }} Bliss word soos volg aangehaal oor hul verhouding in Alexandra Pringle se inleiding tot die 1984-heruitgawe van Bliss se roman ''Luminous Isle'': "She used to make me delightful West-Indian suppers, and we used to drink an awful lot. Well, she could hold it, but it used to make me ill, frequently ill. And she had a delightful husband who used to leave us, go out. Well, often he would come home and find us drunk. He once picked her off the floor. And he was furious if he found we'd drunk his wine."</ref> In 1939 het Rhys en Tilden-Smith na [[Devon]] verhuis, waar hulle vir etlike jare gewoon het. Hy is oorlede in 1945. In 1947 trou Rhys met Max Hamer, 'n prokureur en die neef van Tilden-Smith. Hy is skuldig bevind aan bedrog en is ná hul huwelik tronk toe gestuur.<ref>[http://readingdetectives.org/kent/2009/10/from-maidstone-prison-to-the-wide-sargasso-sea.html "Kent: From Maidstone Prison to the Wide Sargasso Sea!"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131203002910/http://readingdetectives.org/kent/2009/10/from-maidstone-prison-to-the-wide-sargasso-sea.html |date= 3 Desember 2013}}, Reading Detectives.</ref> Hy is in 1966 oorlede. == Skryfloopbaan == In 1924 het Rhys onder invloed van die Engelse skrywer [[Ford Madox Ford]] gekom. Nadat sy Ford in Parys ontmoet het, het Rhys kortverhale onder sy beskerming geskryf. Ford het besef dat haar ervaring as 'n banneling aan Rhys 'n unieke oogpunt verleen het, en het haar "singular instinct for form" geprys. "Coming from the West Indies, het [Ford] verklaar, 'with a terrifying insight and... passion for stating the case of the underdog, she has let her pen loose on the Left Banks of the Old World'." <ref name="carr"/> Hy het dit geskryf in sy voorwoord tot haar debuutkortverhaalbundel, ''The Left Bank and Other Stories'' (1927). Dit was Ford wat voorgestel het sy verander haar naam van Ella Williams na Jean Rhys.<ref name="Owen, Katie 2000">Owen, Katie, "Introduction", ''Quartet'', Penguin Modern Classics-uitgawe, Penguin, 2000, p. vi. {{ISBN|978-0-14-118392-3}}</ref> Haar man was destyds in die tronk. Rhys het by Ford en sy jarelange vriendin, Stella Bowen, ingetrek. 'n Liefdesverhouding met Ford het ontstaan, wat sy in fiksie-vorm uitgebeeld het in haar roman ''Quartet'' (1928).<ref name="Owen, Katie 2000"/> Haar protagonis is 'n gestrande buitelander, Marya Zelli, wat in die oë van vreemdelinge moet kyk as haar man in Parys gearresteer word. Die gelyknamige rolprentverwerking van die roman uit 1981, ''Quartet'', is deur Merchant Ivory Productions vervaardig. [[Maggie Smith]], [[Isabelle Adjani]], Anthony Higgins en [[Alan Bates]] vertolk die hoofrolle. In ''After Leaving Mr. Mackenzie'' (1931) is die protagonis, Julia Martin, 'n meer ontrafelde weergawe van Marya Zelli, en sy bevind haar op die sypaadjies, kafees en goedkoop hotelkamers van Parys. Met ''Voyage in the Dark'' (1934) het Rhys voortgegaan om 'n verwaarloosde, wortellose vrou, uit te beeld. Hier is die verteller, Anna, 'n jong koormeisie wat in die Wes-Indiese Eilande grootgeword het en in Engeland vervreemd voel. ''Good Morning, Midnight'' (1939) word dikwels beskou as 'n voortsetting van Rhys se eerste twee romans. Hier gebruik sy 'n gewysigde bewussynstroomtegniek om die ervarings van 'n ouerwordende vrou, Sasha Jansen, wat 'n alkoholis is, slaappille neem, en obsessief is oor haar voorkoms, uit te beeld, en wat rondslenter in Parys. ''Good Morning, Midnight'' is egter, in die lig van die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] as te neerdrukkend beskou, terwyl lesers optimisme gesoek het. Dit het oënskynlik Rhys se literêre loopbaan beëindig. In die 1940's het Rhys haar merendeels aan die openbare lewe onttrek. Van 1955 tot 1960 het sy in Bude, Cornwall, gewoon, waar sy ongelukkig was, en dit "Bude the Obscure" genoem het, voordat sy na Cheriton Fitzpaine, 'n klein dorpie in Devon, verhuis het. Na 'n lang afwesigheid uit die openbare oog is Rhys "herontdek" deur [[Selma Vaz Dias]], wat in 1949 'n advertensie in die ''New Statesman'' geplaas het, waarin sy navraag gedoen het oor waar Rhys haar bevind, met die oog op die verkryging van die radio-uitsaairegte vir ''Good Morning, Midnight''. Rhys het gereageer, en daarna 'n hegte vriendskap met Vaz Dias ontwikkel, wat haar aangemoedig het om weer te begin skryf. Hierdie aanmoediging het uiteindelik gelei tot die publikasie in 1966 van haar krities bekroonde roman ''Wide Sargasso Sea''. Haar bedoeling was om die vrou met wie Rochester getrou het en op sy solder in ''Jane Eyre'' gehou het, uit te beeld . Sy was geruime tyd reeds besig met die boek toe sy haar in Bude gevestig het. Die roman is in 1967 met die WH Smith Literêre-prys bekroon. Hierna het Rhys in haar volgende werk teruggekeer na die temas van oorheersing en afhanklikheid in die huwelik. Die roman beeld die wedersyds pynlike verhouding tussen 'n Engelse man en 'n [[Kreoolse volke|Kreoolse]] vrou van Dominica uit. Die vrouekarakter is magteloos en word telkens deur die manskarakter en andere mislei. Beide die mans- en vrouekarakter verkeer in die war oor mekaar. Die vroulike hoofkarakter trou uiteindelik met mnr. Rochester, en gaan stelselmatig agteruit in Engeland, as die "malvrou op die solder". Rhys beeld hierdie vrouekarakter uit vanuit 'n heel verskillende perspektief as wat die geval is met die vrou in ''Jane Eyre''. Diana Athill, van die uitgewer André Deutsch, het 'n kans gewaag om ''Wide Sargasso Sea'' te publiseer. Sy en die skrywer Francis Wyndham het daartoe bygedrae om belangstelling in Rhys se werk te laat herleef.<ref name=Penguin>Preliminary page in Jean Rhys, ''Quartet'', Penguin: 2000, {{ISBN|978-0-14-118392-3}}</ref> Daar is ook rolprent-, opera- en radio verwerkings daarvan gemaak.<ref>Brian Kellow,[https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2012/12/Departments/On_the_Beat.html "On the Beat: A novel that sings: Jean Rhys's Wide Sargasso Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517133626/https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2012/12/Departments/On_the_Beat.html |date=17 Mei 2021 }}, ''Opera News'', December 2012 — Vol. 77, No. 6.</ref><ref>[http://www.radiolistings.co.uk/programmes/j/je/jean_rhys___wide_sargasso_sea.html "Jean Rhys – Wide Sargasso Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212211911/http://www.radiolistings.co.uk/programmes/j/je/jean_rhys___wide_sargasso_sea.html |date=12 Desember 2021 }}, ''RadioListings''.</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/programmes/b00m0stc "Jean Rhys – Wide Sargasso Sea"], BBC Radio 4 Extra.</ref> <ref>[https://www.bbc.co.uk/programmes/b072zkst "Wide Sargasso Sea"], Drama, BBC Radio 4.</ref> In 1968 het André Deutsch 'n versameling van Rhys se kortverhale onder die titel ''Tigers are Better-Looking'' gepubliseer, waarvan agt kortverhale geskryf is tydens Rhys se jare van ontnugtering en onsekerheid in die 1950's, en nege heruitgegee is uit haar bundel van 1927, ''The Left Bank and Other Stories''. Haar kortverhaal uit 1969, ''I Spy a Stranger'', wat uitgegee is deur Penguin Books, is in 1972 vir televisie verwerk vir die BBC se ''Thirty-Minute Theatre'', met [[Mona Washbourne]], [[Noel Dyson]], [[Hanah Maria Pravda]] en [[Basil Dignam]] in die hoofrolle.<ref>{{Cite book |last1=Rhys |first1=Jean |url=https://www.worldcat.org/oclc/251855018 |title=Letters, 1931-1966 Jean Rhys ; Selected and ed. by Francis Wyndham and Diana Melly |last2=Melly|first2=Diana |last3=Wyndham |first3=Francis |date=1984 |isbn=978-0-233-97567-2 |oclc=251855018}}</ref><ref>{{Citation |title="Thirty-Minute Theatre" I Spy a Stranger (TV Episode 1972) – IMDb |url=http://www.imdb.com/title/tt0721085/fullcredits |access-date=1 May 2020}}</ref> In 1976 het Deutsch 'n verdere kortverhaalbundel getiteld ''Sleep It Off Lady'' gepubliseer. Dit bestaan uit 16 stukke wat gekies is uit 'n skryfloopbaan van nagenoeg 75 jaar, beginnende by die einde van die [[19de eeu]]. == Latere jare == Rhys het vanaf 1960 tot en met haar afsterwe in Cheriton Fitzpaine in Devon gewoon. Sy het dit eenmaal beskryf as "a dull spot which even drink can't enliven much."<ref>[http://www.exeterexpressandecho.co.uk/Villagers-reject-dull-spot-jibe/story-11826347-detail/story.html "Villagers Reject 'Dull Spot' Jibe"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151121084752/http://www.exeterexpressandecho.co.uk/Villagers-reject-dull-spot-jibe/story-11826347-detail/story.html |date=21 November 2015}}, ''Exeter Express & Echo'', 11 Februarie 2010.</ref> Sy was nie juis beïndruk met haar laat opgang na literêre roem nie: "It has come too late."<ref name=Penguin/> Tydens 'n onderhoud kort voor haar dood het sy dit bevraagteken of enige romansier, ook wat haarself betref, ooit werklik gelukkig kan wees: "If I could choose I would rather be happy than write... if I could live my life all over again, and choose...."<ref>''In Their Own Words: British Novelists. Ep. 1: Among the Ruins (1919–1939)''. BBC (2010).''</ref> == Afsterwe == Jean Rhys het op 14 Mei 1979 op 88-jarige leeftyd in [[Exeter]] gesterf; voordat sy 'n outobiografie kon voltooi wat sy enkele maande tevore begin dikteer het.<ref>{{Cite news |last=Mitgang |first=Herbert |url=https://www.nytimes.com/1979/05/17/archives/jean-rhys-84-novelist-known-for-sargasso-sea.html |title=Jean Rhys, 84, Novelist Known for 'sargasso Sea' |date=17 Mei 1979 |work=The New York Times |access-date=24 April 2020 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>Lisa Paravisini, [http://repeatingislands.com/2009/05/14/bbc-interviews-jean-rhys%E2%80%99-typist/ "BBC Interviews Jean Rhys's Typist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181102133925/https://repeatingislands.com/2009/05/14/bbc-interviews-jean-rhys%E2%80%99-typist/ |date= 2 November 2018 }}, Repeating Islands, 14 Mei 2009.</ref> Die onvolledige teks daarvan is in 1979 onder die titel ''Smile Please: An Unfinished Autobiography'' gepubliseer. == Keur uit haar bibliografie == *''The Left Bank and Other Stories'', 1927 *''Postures'', novel, 1928 (gepubliseer in die VSA onder die titel ''Quartet'', 1929) *''After Leaving Mr. Mackenzie'', [[roman]], 1931 *''Voyage in the Dark'', roman, 1934 *''Good Morning, Midnight'', roman, 1939 *''Wide Sargasso Sea'', roman, 1966 *''Tigers Are Better-Looking: With a Selection from 'The Left Bank' '', verhale, 1968 *''Penguin Modern Stories 1'' (met Bernard Malamud, David Plante en William Sansom), 1969 *''My Day: Three Pieces'', verhale, 1975 *''Sleep It Off Lady'', verhale, 1976 *''Smile Please: An Unfinished Autobiography'', 1979 *''Jean Rhys: Letters 1931-1966'', 1984 *''Early Novels'', 1984 *''The Complete Novels'', 1985 *''Tales of the Wide Caribbean'', verhale, 1985 *''The Collected Short Stories'', 1987 *''Let Them Call It Jazz'', verhale, 1995 == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == *Angier, Carol. ''Jean Rhys: Life and Work''. Little, Brown and Co., 1990. *{{cite journal|last=Casey|first=Nancy|title=Study in the Alienation of a Creole Woman|journal=Caribbean Quarterly | date=September 1973 | volume=19 | issue=3 | pages=95–102 |jstor=23050219 | url=https://www.jstor.org/stable/23050219}} *Dash, Cheryl M. L. "Jean Rhys", in Bruce King, ed., ''West Indian Literature''. Macmillan, 1979, pp. 196–209. *Joseph, Margaret Paul. ''Caliban in Exile: The Outsider in Caribbean Fiction'', Greenwood Press, 1992. *Lykiard, Alexis, ''Jean Rhys Revisited''. Stride Publications, 2000. {{ISBN|1-900152-68-1}} *Lykiard, Alexis. ''Jean Rhys Afterwords''. Shoestring Press, 2006. *{{Cite book |author-last=Pizzichini |author-first=Lilian |title=The Blue Hour: A Life of Jean Rhys |location= |publisher=W. W. Norton |year=2009}} *Seymour, Miranda. ''I Used to Live Here Once: The Haunted Life of Jean Rhys''. 2022. *{{Cite journal |url=http://www.theparisreview.org/interviews/3380/the-art-of-fiction-no-64-jean-rhys |title=Jean Rhys, The Art of Fiction No. 64 |author-first=Elizabeth |author-last=Vreeland |date=Fall 1979 |journal=The Paris Review|volume=Fall 1979 |issue=76 }} == Eksterne skakels == *[http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=3758 Literary Encyclopedia biography] *[https://web.archive.org/web/20051025101140/http://www.lennoxhonychurch.com/jeanrhysbio.cfm Jean Rhys bio, with particular reference to her time in Dominica] *[https://web.archive.org/web/20070525205443/http://www.lib.utulsa.edu/speccoll/collections/rhysjean/index.htm "Jean Rhys Archive"], University of Tulsa McFarlin Library, Department of Special Collections and University Archives *[http://searcharchives.bl.uk/IAMS_VU2:IAMS032-002000011 Jean Rhys Papers], the British Library *[https://web.archive.org/web/20160304101934/http://www.lennoxhonychurch.com/jeanrhys.cfm Biography of Jean Rhys] by Dominican historian Lennox Honychurch *[http://www.londonfictions.com/jean-rhys-after-leaving-mr-mackenzie.html London Fictions article on 'After Leaving Mr Mackenzie'] by literary historian Susie Thomas {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rhys, Jean}} [[Kategorie:Geboortes in 1890]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] [[Kategorie:Britse skrywers]] cl910yne09rpj86l8sayhb269wa2pti 0 403901 2891122 2630880 2026-04-07T12:27:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891122 wikitext text/x-wiki '''Hemel en Aarde''' is ‘n vallei in die [[Overberg]] bekend om sy wynplase en voorheen om sy hospitaal vir [[Melaatsheid|melaatses]] en die Rudolf Steiner-skool vir swaksinniges. ==Ligging== Die vallei is tussen [[Shaw se pas]] en [[Sandbaai]], langs die oewer van die [[Onrusrivier]] en aan die voet van die [[Babilonstoringberge]]. Dit is langs die suidelike deel van die [[R320 (Suid-Afrika)|R320-roete]] wat [[Caledon]] met [[Hermanus]] verbind. ==Wingerde== Die vallei is deel van die Hermanus-wynroete. Aan die 35 km tussen Caledon en Hermanus is daar ‘n 15 wynplase. Hierdie wingerde is nog jonk. Die oudste dateer uit 1976. ==Lasaret== Vroeg in die 19de eeu het melaatsheid onder alle dele van die bevolking, maar veral onder die vissersvolk aan die kus van die Overberg, toegeneem. Die Kollege van [[Landdros]] en [[Heemraad|Heemrade]] van [[Swellendam]] besluit in 1814 om op ‘n afgeleë plek 'n [[melaatse kolonie]] vir die lyers in hul gemeenskap te verskaf. Hulle koop vir die doel ‘n plaas hoog teen die Babilonstoring en aan die mond van die [[Onrusrivier]] en dit kry daarom die naam Hemel en Aarde. In 1817 open die eerste gespesialiseerde mediese inrigting in die [[Kaapkolonie]] op hierdie plek. Vir die instandhouding van die instituut is ‘n sogenaamde melaatsbelasting op grondbesitters van die landdrosdistrik Swellendam gehef. Pasiënte van alle rasse en gelowe is opgeneem. Vir die geestelike versorging van die melaatses was die Morawiese sendelinge van [[Genadendal]] verantwoordelik. Op 21 Januarie 1823 het biskop Hans Peter Hallbeck (*[[Malmö]], [[Swede]], 18 Maart 1784 - †Genadendal, 25 November 1840) hom op versoek van lord [[Charles Somerset]] daar gevestig. Toe was daar 150 pasiënte. Later was die bekende dr. [[James Barry]] ook ‘n tyd die mediese hoof. Rantsoene is aan die pasiënte verskaf, groente het uit hul eie tuine gekom en een maal per week is geslag. Reeds op 16 Maart 1828 is ‘n permanente kerkgebou ingewy. Die sterftesyfer by die Lasaret was hoog. Ongeveer 400 lyers aan melaatsheid is op die terrein begrawe. Teen die einde van 1845 en vroeg in 1846 is al die pasiënte na [[Robbeneiland]] oorgeplaas en Hemel en Aarde gesluit. ==Lees ook== *[[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Tomlinson, L.L.: Geskiedkundige Swellendam. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943 [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] ftf62io6uunwy5ymcfsscgoz3cuff2j 0 403904 2891432 2595845 2026-04-07T16:17:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891432 wikitext text/x-wiki '''Zoeloe tradisionele godsdiens''' of '''Zoeloe-mitologie''' bevat talle gode wat gewoonlik met [[dier]]e of algemene klasse van natuurlike verskynsels geassosieer word. Soortgelyk aan sommige ander [[godsdiens]]te, glo aanhangers van tradisionele [[Zoeloe]]-godsdiens daarin om voorvaders (''Amadlozi'') te vereer. [[Unkulunkulu]] is die hoogste god en is die skepper van die mensdom.<ref>{{cite book|last=Bartlett|first=Sarah|title=The Mythology Bible: The Definitive Guide to Legendary Tales|url=https://books.google.com/books?id=J7-QIwk7ezkC&q=%22Zulu+mythology%22&pg=PA169|access-date=1 Januarie 2018|year=2009|publisher=Sterling Publishing|isbn=9781402770029|page=169}}</ref> Unkulunkulu ("die grootste een") is in Uhlanga,<ref>Callaway, Henry, ''The Religious System of the Amazulu ... in Their Own Words'', J. A. Blair (1868), bl. 57-8 [https://books.google.com/books?id=9roNAAAAQAAJ&pg=PA58] (Retrieved 11 Julie 2019)</ref> 'n groot moeras riete, geskep voordat hy na die aarde gekom het. Unkulunkulu word soms vermeng met die hemelgod Umvelinqangi<ref>Callaway, Henry (1868) [in] ''Unkulunkulu: The tradition of creation as existing among the Amazulu and other tribes of South Africa, in their own words, Volume 1'', (1868), bl. 41-3 [https://books.google.com/books?id=x3yOVtckoJIC&pg=PA41] (Besoek 11 Julie 2019)</ref> (wat beteken "hy wat in die heel begin was"), god van [[donderweer]], [[aardbewing]] wie se ander naam Unsondo is, en die seun is van Unkulunkulu, die Vader, en [[Nomkhubulwana]], die Moeder. Die woord nomkhubulwane beteken die een wat vormverskuiwing in enige soort dier doen. 'n Ander naam wat vir die opperwese Unkulunkulu gegee word, is uSomandla, die uiteindelike bron van alle bestaan. Europese setlaars het die woord Unkulunkulu gebruik om hul geloof in die god van die [[Bybel]] aan die mense van [[Zoeloeland]] te probeer verduidelik. Volgens Irvin Hexham (1981), "is daar geen bewyse van geloof in 'n hemelse godheid of hemelgod in Zoeloe-godsdiens voor die koms van Europeërs nie".<ref>*Hexham , Irvin ((1981), ''Lord of the Sky-King of the earth: Zulu Traditional Religion and Belief in the Sky God'', Sciences Religieuses Studies in Religion, vol. 10: 273-78)</ref> Ander geleerdes soos Eileen Jensen Krige, Isaac Schapera, Axel-Ivar Berglund (1976), Hammond-Took en John Mbiti stem egter nie saam met Hexham se ontleding nie. Hulle argumenteer dat die "heer van die hemel" of Zoeloe-hemelgod nog altyd in die tradisionele Zoeloe-geloofstelsel bestaan het, 'n godheid wat volgens hulle groter is as die "argetipiese voorouer en skepper, Unkulunkulu".<ref>Chidester, David; Kwenda, Chirevo; Petty, Robert ; Tobler, Judy; and Wratten, Darrel; ''African Traditional Religion in South Africa: An Annotated Bibliography: An Annotated Bibliography'', ABC-CLIO (1997), bl. 246, {{ISBN|9780313032257}} [https://books.google.com/books?id=RlHs4yC0eP0C&pg=PA247] (Besoek 11 Julie 2019)</ref> Ander gode sluit in Nomhoyi, die godin van riviere, en Nomkhubulwane, wat soms die Zoeloe Demeter genoem word, wat 'n godin van die reënboog, landbou, reën en bier is (wat sy uitgevind het). Nog ander gode is uNgungi, die godheid van die smede; iNyanga die maangodin wat geassosieer word met genesers wat IziNyanga genoem word, die woord nyanga is 'n Zoeloe-woord vir die maan; Sonzwaphi die godheid van genesing; en Ukhulukhulwana (of UkhuluKhukwan) 'n ster-voorouer wat van die sterre af gekom het en gevind het dat die ou Zoeloes soos diere en sonder wette leef. Hy het hulle geleer om hutte te bou en hulle die hoë wette van isiNtu geleer. Daar word vermoed dat die woord unkulunkulu 'n korrupsie van die woord umkhuluwomkhulu is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Religie in Afrika]] n699w939cwtq2fo96sv83vqm8vdkitk 0 404765 2891111 2861317 2026-04-07T12:23:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891111 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hawequas Mountain "Man in the Mountain" - Wellington.jpg|duimnael|regs|Die Hawekwaberge.]] Die '''Hawekwaberge''' (of Hawequa) is ‘n bergreeks in die [[Boland]], noord van die [[Klein-Drakensteinberge]]. In die ooste sluit dit by die [[Slanghoekberge]] aan, en in die noordweste by die [[Limietberge]]. ==Ligging== Die reeks is tussen die [[Paarl]], [[Wellington]] en [[Rawsonville]] en noord van die Klein-Drakensteinberge geleë. Die suidergrens word as die Du Toitskloof met sy Molenaarsrivier, die [[Du Toitskloofpas]] (op die [[R101 (Suid-Afrika)|R101-pad]]) en die [[Hugenotetonnel]] (op die [[N1 (Suid-Afrika)|N1-pad]]) beskou. ==Bergterrein== Rondom die Hawekwa-bergopvanggebied is van die grootste damme in die [[Wes-Kaap]]. In en rondom die Hawekwa-natuurreservaat is verskeie kampeerterreine en voetslaanpaaie. ‘n Radiotoring staan op die Wittebergpiek, teen 1&nbsp;634&nbsp;m bo seevlak is dit die hoogste punt in hierdie gebied. Ander pieke is die Nuwejaarspiek (1&nbsp;327&nbsp;m), Kromrivierpiek (1&nbsp;457&nbsp;m) en Molenaarspiek (1&nbsp;527&nbsp;m). ==Geskiedenis== Waarskynlik is die reeks vernoem na ‘n [[Khoi]]-stam, die Hawequa, of ook Hawekwa, Obiekwa of Obiqua.<ref name="lc" /> Die betekenis van die woord word aangegee as óf "moordenaar", "man-in-die-berg", of "dief/diewe".<ref name="wm" /><ref name="donsmaps" /><ref name="theincidentaltourist" /><ref name="capetownetc" /> Daar was reeds in 1783 'n veepaadjie in die berge. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="lc">{{Cite web |url=https://languagecentre.sun.ac.za/wp-content/uploads/2021/01/SaPlaceNamesDictionary1987.pdf |title=Raper, PE, Dictionary Of Southern African Place Names, 1987, p201 |lang=en |access-date= 5 Februarie 2025 |archive-date=15 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615131737/https://languagecentre.sun.ac.za/wp-content/uploads/2021/01/SaPlaceNamesDictionary1987.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="wm">{{Cite web |work=Wellingtonmuseum |url=https://www.facebook.com/photo.php?fbid=2980406482236235&id=1581547128788851&set=a.1589530717990492 |title=Facebook/Wellington Museum}}</ref> <ref name="donsmaps">{{Cite web|url=https://www.donsmaps.com/sanafrica.html|title=South African Rock paintings in the Cedar Mountains|website=www.donsmaps.com|accessdate=2025-02-11|archive-date=2024-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20241218122906/https://www.donsmaps.com/sanafrica.html|url-status=live}}</ref> <ref name="theincidentaltourist">{{Cite web|url=https://theincidentaltourist.com/natural-born-hiker/|title=Natural Born Hiker. My Love for Walking|first=Dawn|last=Jorgensen|date=2019-04-10|accessdate=2025-02-11|archive-date=2024-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211094737/https://theincidentaltourist.com/natural-born-hiker/|url-status=live}}</ref> <ref name="capetownetc">{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/things-to-do-cape-town/the-man-in-the-mountain-a-khoisan-tale/|title=The man in the mountain: A Khoisan tale|date=2020-08-04|website=CapeTown ETC|accessdate=2025-02-11}}</ref> }} == Bronnelys == *Burman, José: Cape Trails and Wilderness Areas. [[Kaapstad]]: [[Human & Rousseau]], 1987. {{ISBN|0-7981-2236-6}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} {{koördinate|33|40|40|S|19|05|15|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] 3yfdhp4mjd2x8etc8w8akx5vx854a14 0 405233 2891441 2890401 2026-04-07T16:25:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891441 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Paulus van Tarsus}} Ons gaan die voetspore van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] volg, aangesien hy die grootste Sendeling was wat daar ooit was. == Erkennings == Die Bybelgenootskap van Suid-Afrika en Zondervan King James Version Volume 2. === Verkiesing van die 7 Diakones (Hand. 6:1-7) === Waarom begin ek hier. Dit skep die agtergrond vir Paulus se optrede voor en na sy bekering en dis by Stefanus se steniging waar ons vir die eerste keer Saulus ontmoet. Die kerk het aanhou groei en dit het gelei tot verstaanbare probleme. Op hierdie stadium van sy ontwikkeling was die kerk Joods in sy same-stelling. Daar was veral 2 groepe, nl. Die Grieksprekendes, wat van ander lande as die Heilige Land afkomstig was en dan die Jode wat die Joodse kultuur en gebruike gevolg het. Dit was die gebruik dat daaglikse fondse aangewend was om vir die wedu-wees, wat niemand gehad het om hulle te versorg nie, te sorg. Nou het die Grieksprekende weduwees gekla dat hulle afgeskeep word. Die 12 apostels het die gemeente byeengeroep en gese: “Dit is nie reg dat ons die verkondiging van die Woord van God verwaarloos om die weduwees te versorg nie. Soek nou 7 mans uit wat daarvoor bekend is dat hulle vol van die Heilige Gees is en wysheid het. Hulle kan dan aangestel word vir hierdie taak. Die gemeente het toe so gemaak en die 7 mans voor die apostels gebring, wie vir hulle gebid en die hande opgele het. Een van hierdie manne was Stefanus. == Stefanus word Gevange Geneem (Hand. 6:1-7) == Stefanus, aan wie God baie genade en krag gegee het, het groot wonders en tekens onder die volk gedoen. Die Party van die Vrygelate Slawe, wat beataan het uit Jode wat van Sirene en Aleksandrie afkomstig was, het saam met Jode van die Provinsie Silisie en Asie gekom het, het met Stefanus ge-redeneer. Hulle was egter nie opgewase teen die wysheid van Stefanus wat hy van die Heilige Gees ontvang het nie. Die ander het toe manne omgekoop om te se hulle het Stefanus teen Moses en God hoor laster. Hulle het die volk en familiehoofde en skrifgeleerders opgesweep. Hulle het op Stefanus afgestorm en hom voor die Joodse Raad gebring. == Stefanus se Toespraak (Hand. 7:1ev) == Stefanus het in sy toespraak by Abraham begin en die hele Israelitiese geskiedenis geskets. == Stefanus word Gestenig (Hand. 7:54 ev) == Toe Stefanus se hulle het die Regverdige verraai en vermoor, het die Joodse Raad op hulle tante gekners. Stefanus, vol van die Heilige Gees , het opgekyk na die hemel en die heerlikheid van God gesien en Jesus wat aan Sy regter-hand sit. Toe hy vir hulle se wat hy sien, het hulle geskreeu en hull ore toegedruk. Soos een man het hulle op hom afgestorm, hom uit die stad gesleep en hom gestenig. Stefanus se laaste woorde was: “Here moet hulle tog nie hierdie sonde toereken nie.” Hier kom ons die eerste keer die naam Saulus tee. Die getuienisse van Stefanus se steniging het hulle klere neergele by ‘n jongman, Saulus. Die dat die getuienisse hulle klere by Saulus neergele het, het geleerders laat dink dat hy in bevel was of tenminste deel van die Joodse Raad was. Hy het tenminste die steniging goedgekeur. == Saulus Vervolg die Kerk (Hand. 8:1 ev) == Daardie dag het daar ‘n hewige vervolging van die gemeente in Jerusalem begin. Saulus het die kerk probeer uitroei. Hy het van huis tot huis gegaan en mans sowel as vrouens laat uitsleep en hulle in die tronk laat sit. Die Here het ook hierdie sonde gebruik om die evangelie te laat groei. Die gelowiges het sover hulle gegaan het die enangelie verkondig. So het dit vinnig versprei. == Saulus se Bekering (Hand. 9:1 ev) == Saulus het intussen soos ‘n besetene voortgegaan om die volgelinge van die Here met die dood te dreig. Hy het na die hoeprister gegaan en van hom bekendstellinsbriewe gekry aan die sinagoges in Damaskus. Sy doel was om al die aanhangers van die Here gevange te laat neem en na Jerusalem te bring. Toe hy op reis was naby Damaskus, het daar skielik ‘n skerp lig uit die hemel op Saulus geskyn. Hy het op die grond neergeval en ‘n stem vir hom hoorbse: “Saul, Saul waarom vervolg jy My.” “Wie is U Here”, het hy gevra. “Ek is Jesus, dit is vir My wat jy vervolg, jy maak jou net seer deur jou te verset. Maar staan op en gaan na die stad, daar sal vir jou gese word wat om te doen.” Die Here kon vir hom direk gese het wat hy moet doen, maar die Here verkies om deur sy kerk en volgelinge te werk. Saulus was blind toe hy opstaan en hulle moes aan die hand Damaskus toe lei. == Annanias Kry die Opdrag om met Saulus te Gaan Praat (Hand. 9:10 ev) == Die Here het Annanias gestuur na Reguitstraat waar Saulus gebly het by Judas. Annanius het geweet van Saulus se dade en het eers teegstribbel. Maar toe hy hoor die Here het vir Saulus uitgekies om ‘n werktuig vir Hom te wees, het hy dadelik gegaan. Annanias het Saulus die hande opgele en vir hom gese: ”Saul, broer, die Here Jesus wat aan jou verskyn het, het my na jou toe gestuur, sodat jy weer kan sien en met die Heilige Gees vervul kan word. Onmiddellik het daar iets soos skille van Saulus se oe afgeval en kon hy weer sien. Hy het opgestaan en is gedoop. Paulus het ‘n paar dae by die gelowiges in Damaskus gebly en in die sinagoge verkondig dat Jesus die Seun van God is. Die gelowiges was ver-baas oor Saulus, maar hy het al hoe kragtiger gepreek en die Jode in die war gebring deur te wys dat Jesus die Christus is. Die Jode het saamgesweer om Saulus te vermoor. Sy medegelowiges het hom eennag geneem en in ‘n mandjie laat afsak deur ‘n opening in die stads-muur. == Saulus in Jerusalem (Hand. 9:26 ev) == Saulus is na Jerusalem en het probeer om daar by die volgelinge in Jeru-salem aan te sluit, maar almal was vir hom bang. Barnabas het blykbaar geweet van Saulus se bekering en het hom oor Saulus ontferm en hom na die apostels geneem. Saulus het toe saam met apostels in Jerusalem rondgegaan en openlik in die Naam van Jesus gepreek. Hy het ook met die Grieksprekende Jode geredeneer, maar hulle het ook probeer om hom te vermoor. == Tyd van Vrede (Hand. 9:31 ev) en Saulus se Onderwysing in Arabie == In die hele Judea, Galilea en Samaria het die kerk ‘n tyd van rus en vrede beleef. Die kerk het gevestig geraak en in gehoorsaamheid aan die Here geleef. Die kerk is deur die Heilige Gees versterk en die ledetal het toegeneem. Ons weet nie veel van Saulus se verblyf in Arabie vir 3 jaar nie. Ons weet hy was goed geskool in die Ou Testament. Hy het onder andere onder Gemaliel geskool. Die Here het hom egter die geheimenisse van die Evangelie geleer, wat hy later met die hele wereld gedeel het. == Gemeente in Antiogie (Hand. 11:19 ev) == Soos ons reeds gesien het, het die gelowiges uitmekaar gespat na Stefanus se dood. Baie van hulle het in Antiogie beland. Die gelowiges het egter die Woord aan net Jode gebring. ‘n Berig oor die mooi dinge wat in Antiogie aan die gang was hett die ge-meente in Jerusalem bereik. Hulle het vir Barnabas daarna tioe gestuur. Hy was bly om te sien hoe God se genade onder hulle gewerk het ennhy het hulle aangespoor om met hart en siel getrou te bly aan die gemeente en aan God. Intussen het Saulus uit Arabie teruggekeer na Tarsis, sy tuis dorp. Barnabas het hulp nodig gehad en het na Tarsis gereis om vir Saulus te gaannsoek. Hy het hom gevind en hom na Antiogie gebring, waar hulle 2 jaar lank saam in Antiogie gewerk het en baie mense onderrig. Daar is gie gelowiges die eerste keer Christene genoem. In die tyd het daar profete na Antiogie gekom. Onder hulle was Agabus en hy is deur die Heilige Gees gelei om te voorspel dat ‘n groot hongersnood die wereld sou tref. Dit het toe ‘n werklikheid geword in Keiser Cladius se tyd. Die gelowiges het besluit dat elkeen na sy vermoe sou bydra tot ‘n hulpfonds wat vir hul medegelowiges, wat in Judea woon, gestuur sou word. Hulle het so gemaak en die geld met Barnabas en Saulus gestuur aan die Ouderlinge in Jerusalem. Barnabas en Saulus het teruggekeer na Antiogie nadat hulle, hul opdrag in Jerusalem uitgevoer het. Hulle het virnJohannes Markus saamgebring. == Eerste Sendindreis: Barnabas en Saulus word Uitgestuur (Hand. 13:1 ev) == Op ‘n keer het die Heilige Gees gese: “Sonder Barnabas en Saul vir My af om die werknte doen waarvoor Eknhulle geroep het.” Nadat die gemeente gevas enngebid het, het die gemeente hulle laat gaan. Barnabas en Saulus het die volgende plekke besoek: # Seleukie; # Siprus; # Salamis; # Pafos; # Pergie in Pamfilie; # Antiogie in Pisidie; # Ikonium; # Listra; # Derbe; # Terug na Listra, Ikonium en Antiogie; # Deur Psidie tot by Perge; # Terug na hulle sending gemeente. === Seleukie en Siprus (Hand. 13:4 ev) === So is Barnabas een Saulus deur die Heilige Gees uitgestuur. Hulle is na Seleukie en oorgevaar na Siprus. Daar het baie Jode gebly en die woord was reeds daar verkondig. === Salamis (Hand. 13:4-6) === Hulle het in Salamis aangekom. Daar het hulle die Woord van God in die Joodse sinagoges verkondig. Hulle het vir Johannes Markus (hy was ‘n neef van Barnabas) by hulle gehad omnhulle te help. === Pafos (Hand. 13:6-12) === Hulle het die hele eiland deurgegaan tot by Pafos, waar hulle ‘n Joodse towernaar met die naam Barjesus teegekom het, wat voorgegee het dat hy ‘n profeet is. Hy was by die goewerneer, Sergius Paulus (aangesien Siprus ‘n Romeins provinsie was, was ‘n goewerneer nodig) wat ‘n verstandige man was. Die goewerneer het vir Barnabas en Saulus laat roep, want hy wou graag die Woord van God hoor. Die towenaar, Elimas (dit is ‘n simitiese naam wat beteken towenaar of wyse man), soos hy inbGrieks genoem is, het hulle egter teegestaan omdat hy wou verhoed dat die goewerneer in Jesus glo. Maar Saulus, vol vanbdie Heilige Gees, het hom skerp aangekyk en gese: “Duiwelskind! Deurtrapte skelm en bedrieer! Vyand van alles wat reg is. Sal jy ophou om in die pad vanbdie Here te staan! Die Here gaan jou nou straf. Jy sal blind word een die son ‘n tyd lank nie sien nie”. Onmiddellik het alles vir hom vaag en donker geword,nhy het rondgetas na iemand om hom aan die te lei. Die goewerneer was diep onder die indruk van die leer van die Here en hy het gelowig geword. === Perge in Pamfilie en Antiogie in Psidie (Hand. 13:13-52) === Paulus en sy reisgenotee het met ‘n skip van Pafos af vertrek en in Perge aangekom, waar Johannes Markus hulle verlaat het en terug na Jerusalem gegaan het. Soos ons later sal sien, het hierdie voorval die verhouding tussen Barnabas en Paulus versuur, maar soos ons sal sien gebruik die Here ook dit tot Sy voordeel. Paulus en sy reigenote het die reis vanaf Perge voortgesit en in Antiogie in Psidie aangekom. Soos dit Paulus se gebruik was het hy op die sabatdag na die sinagoge gegaan. Na die voorlesing uit wer en die profete het die raadslede van die sinagoge vir Paulus gevra om te praat. Ek gaan nie die hele preek weergee nie, maar hier is ‘n opsomming: * Hy vertel hulle die Here het die Israeliete uitgekies toe hulle vreemdeling in Egipte was; * Dat Hy hulle met groot mag uitgelei het; * Dat Hy hulle vir 40 jaar lank in die woestyn verdra het; * Daarna het hy 7 nasies in die land Kanaan uitgewis en hulle land aan die Israeliete gegee het; * Daarna het hy rigters oor die land laat regeer het tot die tyd van die Profeet Samuel; * Toe die Israeliete ‘n koning wou he, het God vir hulle Saul gegee; * Daarna het hy Dawid as koning oor hulle aangestel. Van hom het God gese: “Ek het in Dawid seun van Isai'n man na my hart gevind. Hy sal al My opdragte uitvoer”; * Uit hierdie man se nageslag het God, volgens Sy belofte, Jesus as Verlosser vir Israel laat voorkom; * Die inwoners van Jerusalem en hulle leiers,mhet Hom nie erken nie en hom laat doodmaak; * God het Hom egter uit die dood opgewek ennHy het aan die volk verskyn, wat nou getuienis is daarvan; * Nou verkondig ons aan julle die goeie boodskap dat God Sy belofte aan die voorvaders vir ons, hulle nageslag, vervul het deur Jesusuit die dood te laat opstaan: * Daarom moet julle goed weet dat wat aan julle verkondig word, die vergewing van sondes deur Hom is, en datt elkeen wat glo, deur Hom vrygespeek word van alle sondes. Terwyl hulle die sinagoge verlaat, het die mense vir Paus en Barnabas gevra om hulle die volgende sabbatdag meer van hierdie dinge te vertel. Nadat die sinagoge uit was, het baie van die Jode en van die mense wat vantevore uit die heidendom tot die Jodedom oorgegaan het, saam met Paulus en Barnabas gegaan. Dié het met hulle gepraat en hulle aangemoedig om op die genade van God te bly vertrou. Die volgende sabbatdag het byna die hele stad bymekaargekom om die woord van die Here te hoor. Toe die Jode die groot opkoms sien, is hulle met afguns vervul en het hulle telkens Paulus se woorde teëgespreek en hom beledig. Paulus en Barnabas het reguit vir hulle gesê: “Die woord van God moes eerste aan julle verkondig word. Maar omdat julle dit verwerp en daarmee beslis dat julle die ewige lewe nie werd is nie, gaan ons nou na die mense toe wat nie Jode is nie, want so lui die Here se opdrag aan ons: “Ek het U gegee as 'n lig vir die nasies, sodat U verlossing kan bring tot in die uithoeke van die aarde. ” Hy het in die loop van baie dae aan die mense verskyn wat saam met Hom van Galilea af na Jerusalem toe gegaan het. Hierdie mense is nou sy getuies by die volk. Toe die heidene dit hoor, was hulle baie bly oor die woord van die Here en het hulle dit toegejuig. Almal wat vir die ewige lewe bestem was, het gelowig geword. Die woord van die Here het dwarsdeur die hele streek versprei. Maar die Jode het vooraanstaande godvresende vroue en toonaangewende burgers van die stad teen Paulus en Barnabas opgesweep. Hulle is vervolg en uit die streek verdrywe. Hulle het toe as gebaar teen die stad die stof van hulle voete afgeskud en na Ikonium toe gegaan. Die gelowiges in Antiogië was vol blydskap en vol van die Heilige Gees. === Ikonium (Hand. 14:1-7) === In Ikonium het Paulus en Barnabas op dieselfde manier opgetree. Hulle het weer na die Joodse sinagoge toe gegaan en daar gepreek, met die gevolg dat 'n groot aantal Jode en Grieke gelowig geword het. Maar die Jode wat nie die bodskap wou aanneem nie, het die gemoedere van die heidene opgesweep en hulle teen die gelowiges aangehits. Ten spyte hiervan het die apostels 'n geruime tyd in die stad gebly en in vertroue op die Here onbevrees gepreek. Die Here het ook die boodskap van sy genade bevestig deur die apostels tekens en wonders te laat doen. Die inwoners van die stad was verdeeld, party vir die Jode en party vir die apostels. Die heidene en die Jode saam met hulle leiers het egter oproerig begin word en wou hulle aanrand en stenig. Toe die apostels dit agterkom, het hulle na Listra en Derbe en omgewing gevlug. Dit was twee stede in Likaonië. Daar het hulle toe die evangelie verkondig. === Listra (Hand. 14:8-20) === In Listra was daar 'n man met gebreklike voete. Hy was van sy geboorte af verlam en kon nooit loop nie. Hy het geluister terwyl Paulus praat. Paulus het stip na hom gekyk en gesien dat hy die geloof het om gesond gemaak te word. Toe roep hy na hom: “Staan regop, op jou voete!” Die man het opgespring en hy kon loop. Toe die mense sien wat Paulus gedoen het, roep hulle in Likaonies uit: “Die gode het soos mense geword en het na ons toe afgekom!” Hulle het vir Barnabas Zeus genoem en vir Paulus Hermes, omdat hy die woordvoerder was. Die priester van die Zeustempel, net buitekant die stad, het bulle en blomkranse na die stadspoort toe gevat, en hy wou saam met die mense offers aan die apostels gaan bring. Toe die apostels, Barnabas en Paulus, daarvan hoor, het hulle hulle klere geskeur en tussen die mense ingespring en geskreeu: “Mense, wat vang julle nou aan? Ons is maar net sulke mense soos julle. Ons bring vir julle die goeie boodskap dat julle hierdie sinlose gode moet laat staan en julle tot die lewende God bekeer. Dit is Hy wat die hemel en die aarde en die see en alles wat daar is, gemaak het. Hy het in die verlede alle nasies toegelaat om hulle eie koers te gaan, maar tog bekend gemaak dat dit Hy is wat die goeie dinge gee: Hy het vir julle reën van die hemel af gegee en gereelde oeste; Hy het julle volop kos gegee en julle gelukkig gemaak.” Maar selfs met hierdie woorde kon die apostels nouliks voorkom dat die mense aan hulle offers bring. Toe het daar Jode van Antiogië en Ikonium af gekom en die mense na hulle kant toe oorgehaal. Hulle het Paulus met klippe gegooi en hom uit die stad gesleep onder die indruk dat hy dood is. Daar het die gelowiges rondom hom kom staan, en hy het opgestaan en weer die stad ingegaan. Die volgende dag het hy en Barnabas na Derbe toe vertrek. === Derbe === Paulus en Barnabas het die evangelie ook in Derbe verkondig, en baie mense het daar gelowig geword. === Terug na Listra, Ikonium en Antiogie === Daarna het hulle na Listra, Ikonium en Antiogië toe teruggegaan. Hulle het die gelowiges geestelik versterk en hulle aangespoor om getrou te bly in die geloof. “Ons sal eers deur baie verdrukking moet gaan voordat ons in die koninkryk van God kom,” het hulle gesê. In elke gemeente het hulle ouderlinge gekies. Nadat die gemeente gebid en gevas het, het die apostels hulle opgedra aan die Here, in wie hulle nou geglo het. Die apostels het verder deur Pisidië na Pamfilië toe gegaan. Daarvandaan is hulle met 'n skip terug na Antiogië toe, waar hulle aan die genade van God opgedra was vir die werk wat hulle nou voltooi het. By hulle aankoms het hulle die gemeente bymekaargeroep en vir hulle vertel wat God alles deur hulle gedoen het en dat Hy vir die heidene die deur van die geloof oopgemaak het. Die apostels het 'n geruime tyd daar by die gelowiges deurgebring. == Vergadering in Jerusalem == Daar het mense van Judea af gekom en die gelowiges wysgemaak: “As julle nie die gebruik van Moses nakom deur julle te laat besny nie, kan julle nie gered word nie.” Toe Paulus en Barnabas hulle daarteen verset en in 'n heftige meningsverskil met hulle betrokke geraak het, is daar besluit dat hulle twee en nog 'n paar ander van die gemeente na die apostels en ouderlinge in Jerusalem moet gaan in verband met hierdie vraagstuk. Nadat die gemeente hulle van die nodige vir die reis voorsien het, het hulle deur Fenisië en Samaria gegaan en vertel van die bekering van die heidene. Hieroor was al die gelowiges baie bly. Toe hulle in Jerusalem aankom, is hulle deur die gemeente, die apostels en die ouderlinge verwelkom. Hulle het vertel wat God alles deur hulle gedoen het, maar party van die gelowiges wat vroeër Fariseërs was, het na vore gekom en gesê: “Die bekeerlinge moet besny word en aangesê word om die wet van Moses te onderhou.” Die apostels en die ouderlinge het toe bymekaargekom om hierdie vraagstuk te bespreek. Na 'n lang bespreking het Petrus opgestaan en vir hulle gesê: “Broers, julle weet dat God my lankal uit julle geledere gekies het om die evangelie aan die heidennasies te verkondig sodat hulle kan glo. En God, wat die harte ken, het dit bevestig deur die Heilige Gees aan hulle te gee net soos aan ons. Hy het geen onderskeid tussen ons en hulle gemaak nie: Hy het ook hulle harte deur die geloof gereinig. Waarom wil julle dan nou God se geduld op die proef stel deur op die nek van die gelowiges uit die heidennasies 'n juk te lê wat ons voorvaders nie in staat was om te dra nie en ons ook nie? Nee! Ons, en ook hierdie gelowiges, glo dat ons net deur die genade van die Here Jesus gered word.” Daarna het al die mense stilgebly en na Barnabas en Paulus geluister. Hulle het vertel van die tekens en wonders wat God deur hulle onder die heiden-nasies gedoen het. Toe hulle klaar was, sê Jakobus: “Broers, luister na my! Simon het verduidelik hoe dit God self is wat begin het om na die heidennasties om te sien deur vir Hom 'n volk uit hulle te versamel. Die profete sê dieselfde. Daar staan geskrywe: “Daarna sal Ek terugkom, en Ek sal die vervalle huis van Dawid weer opbou, en Ek sal sy bouvalle herstel en dit weer regmaak, sodat al die ander mense die Here kan soek, ja, al die heidennasies wat Ek geroep het om my eiendom te wees, sê die Here wat hierdie dinge doen. “Dit is van ouds af bekend. Daarom meen ek dat ons dit nie moeilik moet maak vir die heidene wat hulle tot God bekeer nie. Maar ons moet vir hulle skrywe om nie vleis te eet wat aan 'n afgod geoffer is nie, want dit is onrein; dat hulle onsedelikheid moet vermy, geen dier wat verwurg is, moet eet nie, en ook nie bloed nie. Hierdie voorskrifte van Moses word immers van ouds af in elke stad aan die mense voorgehou. Elke sabbatdag word dit in die sinagoges voorgelees.” === Besluit van die Vergadering === Daarna het die apostels en die ouderlinge saam met die hele gemeente be-sluit om mense uit hulle geledere saam met Paulus en Barnabas na Antiogië toe te stuur. Hulle het vir Judas, wat ook Barsabbas genoem is, en vir Silas gekies, manne wat die agting van die gelowiges geniet het. Hulle het die volgende brief saamgestuur: “Van die apostels en die ouderlinge, julle broers. “Aan die gelowiges uit die heidendom in Antiogië, Sirië en Silisië. “Groete. “Ons het gehoor dat daar mense van ons af gekom het wat julle verwar en ontstel het deur dinge te sê waarvoor hulle geen opdrag van ons ontvang het nie. Daarom het ons eenparig besluit om manne te kies en na julle toe te stuur. Hulle vergesel ons geliefde Barnabas en Paulus, wat hulle lewe gewaag het vir die Naam van ons Here Jesus Christus. Ons stuur nou vir Judas en Silas om ook mondeling hierdie dinge aan julle oor te dra. Die Heilige Gees en ons het besluit om geen verdere las op julle te lê as net hierdie noodsaaklike dinge nie: dat julle nie vleis moet eet wat aan 'n afgod geoffer is nie, ook nie bloed nie en ook geen dier wat verwurg is nie, en dat julle onsedelikheid moet vermy. As julle julle van hierdie dinge weerhou, doen julle reg. “Hartlike groete.” Die afgevaardigdes het afskeid geneem en na Antiogië toe gegaan. Daar het hulle al die gelowiges bymekaar laat kom en die brief oorhandig. Die gelowiges het dit gelees en was baie bly oor die bemoedigende boodskap. Judas en Silas, wat self ook profete was, het lank met die gelowiges gepraat en hulle bemoedig en geestelik versterk. Nadat Judas en Silas geruime tyd daar gebly het, het hulle teruggegaan en die groete van die gelowiges oorgedra aan dié wat hulle afgevaardig het. Paulus en Barnabas het 'n tyd lank in Antiogië gebly en saam met baie ander onderrig gegee en die woord van die Here verkondig. == Die Tweede Sendingreis == 'n Tydjie later het Paulus vir Barnabas gesê: “Kom ons gaan kyk hoe gaan dit met die gelowiges in al die stede waar ons die woord van die Here verkondig het.” Hier kom die probleme wat ek van gepraat het toe Johannes Markus hulle op die eerste sendingreis verlaat het. Maar Jesus gebruik ook hierdie sonde tot Sy voordeel. Nou is daar twee sendingreise en nie net een nie. Barnabas wou vir Johannes, wat ook Markus genoem is, met hulle saamneem. Maar Paulus het gedink dit is nie reg om die man saam te neem wat hulle in Pamfilië verlaat het en nie end-uit die werk saam met hulle gedoen het nie. Hieroor het hulle so skerp verskil dat hulle van mekaar geskei het. Barnabas het toe vir Markus geneem en met 'n skip na Siprus toe vertrek. Paulus het vir Silas gekies en vertrek, nadat hulle deur die gelowiges aan die genade van die Here toevertrou is. Barnabas-hulle het deur Sirië en Silisië gereis en die gemeentes geestelik versterk. Verder weet ons niks van hierdie reis nie. Paulus-hulle se reis het soos volg verloop: # Derbe en Listra (Hand. 16:1 ev); # Timoteus sluit by Paulus aan (Hand. 16:1 ev); # Troas (Hand. 16:8 ev); # Filipi (Hand. 16:12 ev); # Tessalonika (Hand. 17: 1 ev); # Berea (Hand. 17:10 ev); # Atene (Hand. 17:15 ev); # Korinte (Hand. 18:1 ev); # Efese (Hand. 18:19-21); # Jerusalem (Hand. 18:22); # Terug na Antiogie (Handl.18:22-23). === Derbe en Listra. Timoteus sluit by Paulus aan (Hand. 16:1 ev) === Paulus het in Derbe gekom en daarna in Listra. Dáár was 'n gelowige met die naam Timoteus. Sy ma, ook 'n gelowige, was 'n Joodse vrou en sy pa 'n Griek. Die gelowiges in Listra en Ikonium het net goed van hom gepraat. Omdat Paulus vir Timoteus met hom wou saamneem, het hy hom besny. Dit het hy gedoen ter wille van die Jode wat in daardie gebied gewoon het, want hulle het almal geweet sy pa is 'n Griek. Soos hulle van stad tot stad gereis het, het hulle die besluite wat die apostels en ouderlinge in Jerusalem geneem het, aan die gelowiges oorgedra en hulle beveel om daarvolgens te handel. So is die gemeentes in die geloof versterk, en die getal gelowiges het by die dag groter geword. === Troas[[Voetspore van paulus#sdfootnote1sym|¹]] (Hand. 16:6 ev) === Hulle het daarna deur die gebied van Frigië en Galasië gereis, omdat die Heilige Gees hulle verhinder het om die woord in die provinsie Asië te verkondig. Toe hulle by die grens van Misië kom, het hulle na Bitinië toe probeer gaan, maar die Gees van Jesus het hulle dit nie toegelaat nie. Hulle het toe deur Misië gereis en na Troas toe gegaan. Daar het Paulus in die nag in 'n gesig 'n Masedoniese man gesien wat by hom staan en hom smeek: “Kom oor na Masedonië toe en help ons.” Nadat Paulus die gesig gesien het, het ons so gou as moontlik gereed gemaak en na Masedonië toe vertrek, omdat ons tot die oortuiging gekom het dat God ons geroep het om die evangelie aan hulle daar te verkondig. === Filipi (Hand. 16:10 ev) === Nadat Paulus die gesig gesien het, het hulle[[Voetspore van paulus#sdfootnote2sym|²]] so gou as moontlik gereed gemaak en na Masedonië toe vertrek, omdat hulle tot die oortuiging gekom het dat God hulle geroep het om die evangelie aan hulle daar te verkondig. Hulle het van Troas af weggevaar en reguit koers gehou na Samotrake[[Voetspore van paulus#sdfootnote3sym|³]] en die volgende dag na Neapolis[[Voetspore van paulus#sdfootnote4sym|⁴]] toe. Daarvandaan is hulle na Filippi[[Voetspore van paulus#sdfootnote5sym|⁵]] toe, 'n belangrike stad in daardie deel van Masedonië en ook 'n Romeinse kolonie. In hierdie stad het hulle 'n paar dae gebly. Op die sabbatdag is hulle na die rivier toe buitekant die stadspoort, omdat hulle gedink het daar sou 'n Joodse bidplek wees. Hulle het gaan sit en met die vroue gepraat wat daar bymekaar was. Een van dié wat geluister het, was 'n vrou met die naam Lidia, wat die Joodse geloof aangeneem het. Sy het handel gedrywe met pers wolmateriaal en was van Tiatira afkomstig. Die Here het haar vir Paulus se woorde ontvanklik gemaak. Sy en haar huisgesin is toe gedoop. Daarna het sy hulle uitgenooi en gesê: “Aangesien julle daarvan oortuig is dat ek in die Here glo, kom gaan by my tuis.” En sy het hulle oorreed om dit te doen. Terwyl hulle eendag na die bidplek toe op pad was, het hulle 'n slavin teëgekom in wie daar 'n waarsêersgees was. Deur waarsêery het sy vir haar eienaars baie geld verdien. Sy het agter Paulus-hulle aangeloop en aanhou-dend geskreeu: “Hierdie mense is dienaars van God, die Allerhoogste! Hulle vertel vir julle hoe julle gered kan word.” Sy het dit baie dae na mekaar gedoen totdat Paulus dit nie langer kon hou nie. Hy het omgedraai en vir die gees gesê: “Ek beveel jou in die Naam van Jesus Christus: Gaan uit haar uit!” Die gees het op daardie selfde oomblik uit haar uitgegaan. Toe haar eienaars sien dat sy nie meer geld vir hulle kan inbring nie, het hulle vir Paulus en Silas gegryp en hulle na die owerheid toe op die stadsplein gesleep. Hulle het hulle voor die stadsbestuur gebring en gesê: “Hierdie mense is Jode wat moeilikheid maak in ons stad. Hulle wil vir ons gebruike leer wat ons as Romeine nie kan aanvaar of navolg nie.” Die skare het ook teen hulle gekant geraak. Die stadsbestuur het toe hulle klere van hulle laat afskeur en beveel dat hulle lyfstraf moet kry. Nadat hulle baie ge-slaan is, is hulle in die tronk gegooi, en die bewaarder het opdrag gekry om hulle streng te bewaak. Op hierdie bevel het hy hulle in die binneste sel op-gesluit en hulle voete in die houtblok vasgeklem. Teen middernag was Paulus en Silas besig om te bid en tot lof van God te sing. Die ander gevangenes het na hulle geluister. Skielik kom daar 'n groot aardbewing wat die fondamente van die tronk geskud het. Al die deure van die tronk het onmiddellik oopgegaan, en al die gevangenes se boeie het losgeraak. Die bewaarder het wakker geskrik, en toe hy die deure van die tronk sien oopstaan, het hy sy swaard uitgetrek om homself om die lewe te bring, want hy het gedink die gevangenes het ontsnap. Maar Paulus het baie hard vir hom geskreeu: “Moenie jouself doodmaak nie! Ons is nog almal hier.” Toe het die bewaarder 'n lig gevra, die sel ingestorm en bewend voor Paulus en Silas neergeval. Hy het hulle buitekant toe gevat en gevra: “Menere, wat moet ek doen om gered te word?” Hulle antwoord hom: “Glo in die Here Jesus, en jy sal gered word, jy en jou huisgesin.” Hulle het toe die woord van die Here aan hom en aan al die mense in sy huis verkondig. Op daardie uur van die nag het hy vir Paulus en Silas geneem en hulle wonde gewas. Hy en al sy mense is daar en dan gedoop. Toe bring hy hulle na sy huis toe en sit vir hulle 'n ete voor. Hy en sy hele huisgesin was vol blydskap omdat hulle nou in God geglo het. Die volgende môre het die stadsbestuur polisie gestuur met die boodskap: “Laat daardie mense los.” Die bewaarder het toe die boodskap aan Paulus oorgedra en gesê: “Die stadsbestuur het laat weet dat julle losgelaat moet word. Julle kan nou gaan, en voorspoed op julle reis!” Maar Paulus sê vir die polisie: “Ons is sonder verhoor in die openbaar geslaan en in die tronk gestop, ons wat Romeinse burgers is. En nou wil hulle ons stilletjies hier wegkry. O nee! Laat hulle self kom en ons uitlei.” Die polisie het dit toe vir die stadsbestuur gaan vertel. Dié het groot geskrik toe hulle hoor dit is Romeinse burgers. Hulle het gegaan en om verskoning gevra, hulle uit die tronk uitgelei en hulle versoek om die stad te verlaat. Nadat hulle uit die tronk gekom het, is hulle na Lidia se huis toe, waar hulle die gelowiges gesien en bemoedig het. Daarna het Paulus-hulle vertrek. === Tessalonika[[Voetspore van paulus#sdfootnote6sym|⁶]] (Hand. 17:1 ev) === Paulus-hulle het deur Amfipolis en Apollonië na Tessalonika toe gereis, waar daar 'n Joodse sinagoge was. Soos dit Paulus se gewoonte was, het hy daarheen gegaan en op drie sabbatdae na mekaar uit die Skrif met die Jode geredeneer. Hy het die Skrif uitgelê en daaruit aangetoon dat die Christus moes ly en uit die dood moes opstaan. “Hierdie Jesus wat ek aan julle ver-kondig,” het hy gesê, “Hý is die Christus.” Party van die Jode het oortuig geraak en by Paulus en Silas aangesluit. 'n Groot aantal godvresende Grieke en 'n aansienlike getal vooraanstaande vroue het ook nog bygekom. Maar die Jode was hieroor afgunstig en het met die hulp van 'n klomp nikswerd leeglêers 'n betoging op tou gesit wat die stad in oproer gebring het. Hulle het na Jason se huis toe opgeruk en wou vir Paulus en Silas hê om hulle voor die volk te bring. Toe die Jode hulle nie kry nie, sleep hulle vir Jason en 'n paar ander gelowiges na die stadsbestuur toe en skreeu: “Dit is die mense wat die hele wêreld in beroering bring. Hulle is nou hier in ons stad, en Jason het vir hulle huisvesting gegee. Hulle handel almal in stryd met die keiser se wette en sê dat daar 'n ander koning is, Jesus!” Die mense en die stadsbestuur was ontsteld toe hulle dit hoor, maar nadat hulle van Jason en die ander gelowiges die nodige waarborg gekry het, is hulle losgelaat. === Berea (Hand. 17:10 ev) === Sodra dit donker was, het die gelowiges vir Paulus en Silas na Berea toe gestuur. Daar aangekom, het hulle na die Joodse sinagoge toe gegaan. Die mense daar was ontvankliker as dié in Tessalonika. Hulle het met groot be-langstelling na die woord geluister en elke dag die Skrif ondersoek om te sien of dit is soos Paulus sê. Baie van die Jode het gelowig geword en ook heel-party van die Grieke, mans sowel as vooraanstaande vroue. Toe die Jode in Tessalonika egter hoor dat Paulus die woord van God ook in Berea ver-kondig, het hulle ook dáár oproer gaan stook en die mense opge-sweep. Die gelowiges het dadelik vir Paulus na die kus toe laat wegbring, maar Silas en Timoteus het daar agtergebly. === Atene[[Voetspore van paulus#sdfootnote7sym|⁷]] (Hand. 17:16 ev) === Die mense wat vir Paulus begelei het, het hom tot by Atene gebring en toe teruggegaan met die opdrag van Paulus aan Silas en Timoteus om so gou as moontlik na hom toe te kom. Terwyl Paulus in Atene vir Silas en Timoteus wag, het hy baie verontwaardig geword toe hy sien hoe vol afgodsbeelde die stad is. Hy het in die sinagoge met die Jode en die godvresendes geredeneer en elke dag op die stadsplein met die verbygangers gepraat. 'n Paar wysgere, Epikureërs en Stoïsyne, het met hom gestry. Party het gesê: “Wat sou hierdie praatjiesmaker tog wil sê?” Ander het gesê: “Dit lyk of hy 'n boodskapper van vreemde gode is.” Dit was omdat Paulus die evangelie van Jesus en sy opstanding verkondig het. Hulle het hom na die Areopagus toe geneem en gesê: “Kan ons te wete kom wat hierdie nuwe leer is wat jy verkondig? Party van die dinge wat jy sê, klink vir ons vreemd, en ons wil graag weet wat dit beteken.” Die Ateners in die algemeen en die uitlanders wat daar gewoon het, het hulle tyd aan niks anders bestee as om iets nuuts te sê of te hoor nie. Paulus het toe in die middel van die Areopagus gaan staan en gesê: “Ateners, ek sien dat julle in alle opsigte baie godsdienstig is. Terwyl ek deur julle stad geloop en kyk het na die plekke waar julle aanbid, het ek ook 'n altaar gekry waarop geskrywe staan: ‘Aan 'n onbekende god.’ “Nou ja, wat julle aanbid sonder om daarvan kennis te hê, verkondig ek aan julle. God, wat die wêreld met alles wat daarin is, gemaak het, Hý is die Here van hemel en aarde, en Hy woon nie in tempels wat deur mense gemaak is nie. Hy het ook nie nodig dat mense Hom versorg nie. Inteendeel, dit is Hy wat aan almal lewe en asem en alles gee. Uit een mens het Hy al die nasies gemaak. Hy het hulle gemaak om oor die hele aarde te woon. Hy het bepaal hoe lank hulle sal bestaan en waar hulle sal woon. God het hulle gemaak om Hom te soek, al sou hulle ook moes rondtas om Hom te vind. Hy is nie ver van enigeen van ons af nie, want deur Hom lewe ons, beweeg ons en bestaan ons. Of soos party van julle digters ook gesê het: ‘Ons stam ook van Hom af.[[Voetspore van paulus#sdfootnote8sym|⁸]]’ Aangesien ons dan self van God afstam, moet ons nie dink dat die Godheid aan beelde van goud, silwer of klip gelyk is nie. Dit is bloot skeppinge van menslike vaardigheid en verbeelding. “God het die tye van onkunde oorge-sien, maar nou roep Hy al die mense oral op om hulle te bekeer, want Hy het 'n dag bepaal waarop Hy regverdig oor die wêreld gaan oordeel deur 'n Man wat Hy uitgekies het. As bewys daarvan vir almal, het Hy Hom uit die dood laat opstaan.” Toe hulle van die opstanding uit die dood hoor, het party hom uitgelag, maar party het gesê: “Ons sal jou weer hieroor wil hoor.” 'n Paar mense het egter gelowig geword en by hom aangesluit. Onder hulle was daar Dionisius, 'n lid van die Areopagus, en 'n vrou met die naam Damaris en nog ander saam met hulle. === Korinte[[Voetspore van paulus#sdfootnote9sym|⁹]] (Hand. 18:1 ev) === Hierna het Paulus Atene verlaat en na Korinte toe gegaan. Daar het hy vir Akwila, 'n Jood wat in Pontus gebore is, ontmoet. Hy het kort tevore saam met sy vrou, Priscilla, uit Italië daar aangekom, nadat keiser Claudius beveel het dat al die Jode Rome moet verlaat. Paulus het hulle gaan opsoek, en omdat hulle net soos hy tentmakers van beroep was, het hy by hulle ingetrek en saam met hulle gewerk. Maar elke sabbatdag het hy in die sinagoge met die mense geredeneer en Jode en Grieke probeer oortuig. Nadat Silas en Timoteus van Masedonië af gekom het, het Paulus al sy tyd bestee aan die prediking om die Jode daarvan te oortuig dat Jesus die Christus is. Maar toe hulle hulle aanhou verset en hom beledig, het hy die stof van sy klere afgeskud en vir hulle gesê: “As julle verlore gaan, is dit julle eie skuld. Ek aanvaar nie die verantwoordelikheid daarvoor nie. Van nou af gaan werk ek onder mense wat nie Jode is nie.” Toe het hy die sinagoge verlaat en na die huis toe gegaan van 'n godvresende man met die naam Titius Justus. Sy huis was net langs die sinagoge. Krispus, die hoof van die sinagoge, en sy hele huisgesin het tot geloof in die Here gekom. Ook baie ander mense in Korinte wat die boodskap gehoor het, het gelowig geword en is gedoop. Een nag het die Here in 'n gesig vir Paulus gesê: “Moenie bang wees nie; hou aan met preek en moenie stilbly nie, want Ek is by jou. Niemand sal jou aanval of jou kwaad aandoen nie, want in hierdie stad behoort baie mense aan My.” Paulus het 'n jaar en ses maande lank daar gebly en die mense onderrig in die woord van God. Nadat Gallio goewerneur van Agaje geword het, het die Jode egter soos een man teen Paulus in opstand gekom en hom voor die hof gebring. “Hierdie man,” het hulle gesê, “probeer die mense oorhaal om God op 'n manier te vereer wat in stryd is met ons wet.” Paulus wou praat, maar toe sê Gallio vir die Jode: “As dit oor 'n onreg of 'n ernstige misdaad gegaan het, was dit my plig om geduldig na julle Jode te luister. Maar aangesien dit 'n geredekawel is oor woorde en name en julle eie wet, moet julle self daaroor beslis. In sulke sake wil ek nie regter wees nie.” Hulle het toe almal vir Sostenes, die hoof van die sinagoge, gegryp en hom net daar voor die regbank aangerand. Gallio het hom egter niks daaraan gesteur nie. === Efese[[Voetspore van paulus#sdfootnote10sym|¹⁰]] === Nadat Paulus nog 'n tyd lank daar by die gelowiges in Korinte gebly het, het hy van hulle afskeid geneem en saam met Priscilla en Akwila na Sirië toe vertrek. Voordat hy in Kenchreë aan boord gegaan het, het hy sy hare laat afsny, omdat 'n gelofte wat hy afgelê het, vervul was. By hulle aankoms in Efese het Paulus sy reisgenote verlaat en in die sinagoge ingegaan, waar hy met die Jode geredeneer het. Hy het van hulle afskeid geneem en gesê: “As God wil, kom ek na julle toe terug.” === Jerusalem en Terug na Antiogie === Hy het van Efese af weggegaan en in Sesarea aangekom. Daarvandaan het hy Jerusalem toe gegaan en die gemeente gegroet, en toe na Antiogië toe vertrek, waar hy 'n tyd lank gebly het. == Derde Sendingreis == Daarna het hy weer vertrek en deur die landstreek van Galasië en Frigië[[Voetspore van paulus#sdfootnote11sym|¹¹]] gereis. Oral het hy die gelowiges geestelik versterk. == Paulus besoek die volgende plekke == Efese (Hand. 19:1 ev) Masedonie en Griekeland (Hand. 20:1-6); Troas (Hand. 20:7-12;) Milete (Hand. 20:13-38). === Efese (Hand. 19:1 ev) === Paulus het deur die binneland gereis en in Efese gekom. Daar het hy 'n groepie gelowiges gekry vir wie hy gevra het: “Het julle die Heilige Gees ontvang toe julle gelowig geword het?” “Ons het nog nie eens gehoor of die Heilige Gees al gekom het nie,” het hulle geantwoord. “Watter soort doop het julle dan ontvang?” vra hy toe. “Die doop van Johannes,” antwoord hulle. Daarop sê Paulus: “Johannes het die mense gedoop as hulle hulle bekeer het. Maar hy het vir die volk gesê dat hulle in die Een moet glo wat ná hom kom, dit is in Jesus.” Toe hulle dit hoor, het hulle hulle in die Naam van die Here Jesus laat doop. Paulus het hulle ook die hande opgelê. Toe het die Heilige Gees op hulle gekom, en hulle het ongewone tale of klanke gebruik, en hulle het geprofeteer. Hulle was altesaam omtrent twaalf. Paulus het drie maande lank met vrymoedigheid in die sinagoge geredeneer oor die koninkryk van God en die mense daarvan probeer oortuig. Maar party was koppig en wou hulle nie laat oortuig nie. Hulle het ook in die openbaar die leer van die Here belaglik probeer maak. Toe het Paulus hulle verlaat en die gelowiges afsonderlik geneem en daagliks in die saal van Tirannus besprekings gehou. Dit het twee jaar lank so aangehou, sodat al die inwoners van die provinsie Asië, Jode sowel as Grieke, die woord van die Here gehoor het. God het deur Paulus wonderbaarlike dinge gedoen. Selfs doeke of voorskote wat aan sy lyf geraak het, is op siekes gesit en dan het hulle siektes verdwyn; en die bose geeste het uit hulle uitgegaan. Party Jode wat rondgegaan het om bose geeste te besweer, het dit ook gewaag om die Naam van die Here Jesus daarvoor te gebruik. Hulle het gesê: “Ek besweer julle in die Naam van dié Jesus wat deur Paulus verkondig word.” Dit was die sewe seuns van 'n Joodse priesterhoof, Skeva, wat dit gedoen het. Maar een van die bose geeste het vir hulle gesê: “Jesus ken ek, en van Paulus weet ek, maar julle, wie is julle?” Die man met die bose gees spring toe onder hulle in en oorweldig hulle. Hy was te sterk vir hulle, sodat hulle kaal en stukkend geslaan uit daardie huis gevlug het. Al die Jode en Grieke wat in Efese gewoon het, het daarvan te hore gekom. Vrees het hulle almal oorval, en die Naam van die Here Jesus is geprys. Baie van die mense wat gelowig geword het, het ook gekom en al hulle towerpraktyke openlik bely en bekend gemaak. Heelparty van die mense wat toorkunste beoefen het, het hulle boeke gebring en voor almal verbrand. Hulle het die waarde daarvan bereken en gevind dat dit vyftig duisend silwermuntstukke werd was. So het die woord van die Here sy krag getoon en al hoe verder versprei. Na hierdie gebeurtenisse het Paulus besluit om deur Masedonië en Agaje te reis en na Jerusalem toe te gaan. “Nadat ek daar was,” het hy gesê, “moet ek Rome ook besoek.” Hy het twee van sy helpers, Timoteus en Erastus, vooruit gestuur Masedonië toe, maar self nog 'n tyd lank in die provinsie Asië agtergebly. Juis toe het daar 'n groot opskudding ontstaan oor die leer van die Here. 'n Silwersmid met die naam Demetrius het silwerbeelde van die tempel van Artemis gemaak en vir die vakmanne 'n goeie verdienste verskaf. Hy roep hulle en ander mense wat soortgelyke werk doen, toe bymekaar en sê vir hulle: “Mense, julle weet dat ons voorspoed van hierdie werk afhang. Julle sien en hoor self dat hierdie Paulus daarin geslaag het om nie net in Efese vir hom 'n groot aanhang te kry nie, maar ook in byna die hele provinsie Asië. Hy sê dat goed wat met die hand gemaak word, nie gode is nie. Ons bedryf staan in gevaar om 'n slegte naam te kry. En nie net dit nie. Die gevaar is ook dat die tempel van die groot godin Artemis sy betekenis sal verloor en dat sy van haar grootheid berowe sal word, hierdie godin wat in die hele provinsie Asië en oor die hele wêreld vereer word.” By die aanhoor hiervan het hulle woedend geword en geskreeu: “Groot is Artemis van die Efesiërs!” Die oproer het oor die hele stad uitgebrei. Soos een man het die mense na die amfiteater toe gestorm. Hulle het vir Gaius en Aristargos, twee Masedoniërs wat saam met Paulus gereis het, gegryp en saamgesleep. Paulus wou self met die skare gaan praat, maar die gelowiges wou hom dit nie toelaat nie. Ook het party van die hoë amptenare van die provinsie Asië wat goedgesind was teenoor Paulus, vir hom 'n boodskap gestuur om hom te waarsku om nie na die amfiteater toe te gaan nie. Almal het deurmekaar geskreeu, en die hele vergadering was in die war. Die meeste mense het nie geweet hoekom hulle daar bymekaar was nie. Toe die Jode vir Aleksander vorentoe stoot, het party van die mense vir hom gesê wat aan die gang is. Hy het met sy hand gewys dat hy iets vir die volk wil sê. Maar toe hulle merk dat hy 'n Jood is, het hulle almal byna twee uur lank uit een mond aangehou skreeu: “Groot is Artemis van die Efesiërs!” Uiteindelik het die stadsklerk daarin geslaag om die skare tot bedaring te bring. “Efesiërs,” het hy gesê, “watter mens weet nou nie dat die stad van die Efesiërs die beskermer is van die tempel van die groot Artemis en van haar beeld wat uit die hemel geval het nie? Niemand kan dit betwis nie. Bedaar dus en moenie iets oorhaastigs doen nie. Julle het hierdie mans hierheen gebring alhoewel hulle nie die tempel berowe of ons godin belaster het nie. Die hofsittings word gehou, en daar is regters. As Demetrius en sy vakmanne 'n klag teen iemand het, laat hulle mekaar daar gaan aankla. En as julle verder wil gaan, moet die saak op 'n wettige volksvergadering behandel word, want ons loop gevaar om van opstand aangekla te word oor die dinge wat vandag hier gebeur het. Daar is geen rede vir hierdie oploop nie, en ons sal dit nie kan verantwoord nie.” Deur dit te sê, het hy die byeenkoms uitmekaar laat gaan. === Masedonie en Griekeland (Hand. 20:1-6) === Paulus was van plan om: # Efese te verlaat; # In Troas gaan preek; # Titus in Troas te ontmoet en terugvoer oor Korinte te kry; # om voort te gaan met die insammeling van fondse vir Judea. Nadat die oproer bedaar het, het Paulus die gelowiges bymekaargeroep en hulle moed ingepraat. Daarna het hy hulle gegroet en Masedonië toe vertrek. Op sy reis deur daardie gebiede het hy die gelowiges telkens met sy prediking bemoedig. Hy kom toe in Griekeland aan, waar hy drie maande gebly het. Toe hy op vertrek gestaan het Sirië toe, het hy van 'n Joodse komplot teen hom te hore gekom en besluit om deur Masedonië terug te gaan. Pirrus se seun Sopater van Berea het saam met Paulus gereis, en ook Aristargos en Sekundus, albei van Tessalonika, Gaius van Derbe, en Timoteus, asook Tigikus en Trofimus, albei van die provinsie Asië. Hulle het vooruitgegaan en in Troas vir ons gewag. === Troas (Hand. 20:7-12) === Na die fees van die ongesuurde brood het ons van Filippi af met 'n skip vertrek en vyf dae later by hulle in Troas aangekom. Daar het ons sewe dae gebly. Ons het die Sondag bymekaargekom vir die gemeenskaplike maaltyd. Paulus het die gelowiges toegespreek, en aangesien hy die volgende dag sou vertrek, het hy tot middernag aangehou. Daar was heelwat lampe in die bovertrek waar ons bymekaar was. 'n Jongman met die naam Eutigus het op die vensterbank gesit. Hoe langer Paulus gepraat het, hoe vaker het Eutigus geword. Hy het naderhand vas aan die slaap geraak en uit die derde verdieping tot op die grond geval. Toe hulle hom optel, was hy dood. Paulus het ondertoe gegaan, hom oor Eutigus uitgestrek en hom teen hom vasge-druk en gesê: “Moet julle nie ontstel nie. Hy lewe!” Paulus het weer boontoe gegaan, brood gebreek en geëet. Hy het nog lank met hulle gepraat, tot dag-breek, en daarna vertrek. Die mense het toe die seun lewend weggebring huis toe. Hulle was buitengewoon bemoedig deur alles. === Reis vanaf Troas na Milete (Hand. 20:13-16) === Paulus se geselskap[[Voetspore van paulus#sdfootnote12sym|¹²]] het vooruit per skip na Assus[[Voetspore van paulus#sdfootnote13sym|¹³]] toe vertrek, waar hulle vir Paulus aan boord sou neem. Dit was sy opdrag, omdat hy self oor land daarheen wou gaan. Toe hy hulle in Assus kry, het hulle hom aan boord geneem en na Mitilene[[Voetspore van paulus#sdfootnote14sym|¹⁴]] toe gevaar. Daarvandaan het hulle die volgende dag verder gevaar en tot regoor Chios[[Voetspore van paulus#sdfootnote15sym|¹⁵]] gekom. Die dag daarna het hulle Samos[[Voetspore van paulus#sdfootnote16sym|¹⁶]] bereik en nog 'n dag later Milete[[Voetspore van paulus#sdfootnote17sym|¹⁷]]. Paulus het besluit om by Efese verby te vaar, sodat hy nie tyd in die provinsie Asië sou verloor nie, want hy was haastig om, as dit kon, op pinksterdag[[Voetspore van paulus#sdfootnote18sym|¹⁸]] in Jerusalem te wees. === Milete (Hand. 20:7-38) === Van Milete af het Paulus 'n boodskap na Efese toe gestuur om die ouderlinge van die gemeente te laat roep. Toe hulle by hom kom, sê hy vir hulle: “Julle weet hoe ek die hele tyd, van die eerste dag af dat ek in die provinsie Asië gekom het, onder julle geleef het; hoe ek die Here in alle nederigheid gedien het te midde van droefheid weens die vervolginge wat ek deur die komplotte van die Jode moes verduur. Julle weet dat ek niks teruggehou het wat vir julle voordelig kon wees nie, toe ek by julle in die openbaar gepreek en julle in julle huise onderrig het. Ek het sowel die Jode as die Grieke ernstig vermaan om hulle tot God te bekeer en in ons Here Jesus te glo. “En nou gaan ek Jerusalem toe, daartoe gedring deur die Gees. Wat dáár met my sal gebeur, weet ek nie. Ek weet dat die Heilige Gees my in elke stad verseker dat gevangenskap en vervolging op my wag. Maar al is my lewe vir my kosbaar, reken ek dit van geen belang nie as ek maar net my lewenstaak kan voltooi en die dienswerk wat ek van die Here Jesus gekry het, kan klaar maak: dit is om die evangelie van God se genade te verkondig. “Ek het onder julle almal rondgegaan en die koninkryk van God verkondig, maar nou weet ek dat julle my nie weer sal sien nie. Daarom verklaar ek vandag dat dit nie my skuld is as enigeen van julle verlore gaan nie, want ek het nie nagelaat om die heilsplan van God in sy volle omvang aan julle te verkondig nie. Pas julle self op en die hele kudde wat die Heilige Gees onder julle sorg gestel het. Soos wagters 'n kudde versorg, so moet julle die gemeente van God versorg wat Hy vir Hom verkry het deur die bloed van sy eie Seun. Ek weet dat daar ná my vertrek wrede wolwe onder julle sal indring, en hulle sal die kudde nie ontsien nie. Ja, uit julle eie geledere sal daar mense na vore kom wat met leuens die gelowiges agter hulle aan sal probeer verlei. Wees waaksaam. Onthou dat ek elkeen van julle drie jaar lank onderrig het, aanhoudend, dag en nag, baiekeer met trane. Maar nou vertrou ek julle aan God toe en aan die woord van sy genade. Die woord is magtig om julle op te bou en julle in die seëninge te laat deel wat Hy aan al die gelowiges as erfdeel belowe het. “Ek het niemand se geld of klere begeer nie. Julle weet self dat ek vir myself en vir die mense wat saam met my was, gesorg het deur met hierdie twee hande van my te werk. Deur my voorbeeld het ek in elke opsig vir julle gewys dat ons hard moet werk sodat ons die armes kan help. Onthou die woorde van die Here Jesus. Hy het self gesê: Om te gee, maak 'n mens gelukkiger as om te ontvang.” Nadat Paulus dit gesê het, het hy saam met hulle almal gekniel en gebid. Almal het baie gehuil en hom omhels en gesoen. Hulle was veral hartseer omdat hy gesê het dat hulle hom nie weer sou sien nie. Daarna is hulle saam met hom na die skip toe. == Paulus-Hulle Reis na Jerusalem (Hand. 21:1-16) == Nadat Paulus-hulle swaar van die ouderlinge afskeid geneem het, het Paulus-hulle aan boord gegaan. Hulle het reguit koers gehou en by die eiland Kos aangekom. Die volgende dag het hulle Rodos'''[[Voetspore van paulus#sdfootnote19sym|¹⁹]]''' bereik en daarvan-daan by Patara'''[[Voetspore van paulus#sdfootnote20sym|²⁰]]''' aangekom. Daar het hulle 'n skip gekry wat na Fenisië toe sou vaar, en hulle het aan boord gegaan en weggevaar. Hulle het Siprus in sig gekry en is aan die suidekant daarvan verby Sirië toe. In Tirus, waar die skip sy vrag moes aflaai, het hulle afgeklim. Hulle het die gelowiges daar opgesoek en sewe dae by hulle gebly. Deur die Gees gelei, het hulle vir Paulus gesê om nie Jerusalem toe te gaan nie. Maar toe die sewe dae verby was, het hull verder gereis, en hulle is almal met hulle vrouens en kinders saam met hulle tot buitekant die stad. Hulle het op die strand gekniel en gebid en van mekaar afskeid geneem. Daarna het hulle aan boord gegaan, en hulle het omgedraai huis toe. Van Tirus af het hulle die seereis voortgesit na Ptolemaïs[[Voetspore van paulus#sdfootnote21sym|²¹]] toe. Daar het hulle die gelowiges gegroet en 'n dag by hulle gebly. Die volgende dag het hulle vertrek en in Sesarea aangekom. Hulle het die evangelis Filippus, een van die sewe, opgesoek en by hom tuis gegaan. Hy het vier ongetroude dogters gehad wat die gawe besit het om te profeteer. Nadat hulle reeds 'n hele paar dae daar was, het daar 'n profeet met die naam Agabus van Judea af aangekom. Hy het na hulle toe gekom, Paulus se gordel gevat, sy eie hande en voete daarmee vasgebind en gesê: “So sê die Heilige Gees: Die Jode sal in Jerusalem die eienaar van hierdie gordel net so vasbind en hom aan die heidene uitlewer.” Toe hulle dit hoor, het hulle en die mense daar vir Paulus gesmeek om nie Jerusalem toe te gaan nie. Toe antwoord Paulus: “Waarom wil julle my hart sag maak met julle trane? Ter wille van die Naam van die Here Jesus is ek bereid om in Jerusalem nie net gevange geneem te word nie, maar selfs ook te sterwe.” Toe ons hom nie kon oorreed nie, het ons daarin berus en gesê: “Laat die wil van die Here geskied.” Na 'n paar dae het hulle, hul voorbereidings afgehandel en na Jerusalem toe vertrek. Party van die gelowiges het van Sesarea af saam met hulle gegaan. Hulle het hulle by Mnason gebring, wat oorspronklik van Siprus afkomstig was en wat van vroeg af reeds 'n gelowige was. By hom sou hulle tuis gaan. == Paulus Besoek Jacobus (Hand. 21:17-26) == By Paulus-hulle se aankoms in Jerusalem het die broers hulle hartlik ontvang. Die volgende dag het hulle saam met Paulus na Jakobus toe gegaan. Al die ouderlinge was daar teenwoordig. Paulus het hulle gegroet en in besonderhede vertel wat God deur sy diens onder die heidene gedoen het. Toe hulle dit hoor, het hulle God geprys en vir Paulus gesê: “Jy sien, broer, hier is duisende Jode wat gelowig geword het, maar almal onderhou die wet van Moses nog stiptelik. Hulle het gehoor dat jy al die Jode wat onder die heidene woon, leer om van die wet van Moses af te sien. Jy sou hulle geleer het om nie meer hulle kinders te laat besny nie en om nie die Joodse ge-bruike te onderhou nie. “Wat moet ons nou doen? Hulle sal beslis te hore kom dat jy hier is. Maak nou soos ons vir jou sê. Hier by ons is daar vier mans wat 'n gelofte afgelê het. Neem hulle saam met jou vir die reinigingshandeling en betaal die koste daarvan, sodat hulle hulle hare kan laat afsny. Dan sal almal weet dat nie een van die gerugte wat oor jou versprei word, waar is nie, maar dat jy self die wet onderhou. Ons het tog al vir die gelowiges wat vroeër heidene was, laat weet van ons besluit dat hulle nie vleis wat aan 'n afgod geoffer is, en bloed en 'n dier wat verwurg is, moet eet nie, en dat hulle onsedelikheid moet vermy.” Die volgende dag het Paulus die manne geneem en die reinigingshandeling saam met hulle verrig. Hy het tempel toe gegaan en kennis gegee op watter dag die reiniging verby sou wees, wanneer die offer vir elkeen van hulle gebring sou word. == Paulus word by die Tempel Gevange Geneem (Hand. 21:27-40) == Toe die sewe dae van die reiniging byna om was, het Jode van die provinsie Asië vir Paulus by die tempel gesien. Hulle het die hele skare aangehits en vir Paulus gegryp. “Israeliete, kom help!” het hulle geskreeu. “Hier is die man wat ons volk, die wet van Moses en die tempel oral aanval. Nou het hy boonop nog Grieke in die tempel ingebring en hierdie heilige plek ontheilig.” Hulle het dit gesê omdat hulle vantevore vir Trofimus van Efese saam met Paulus in die stad gesien het en gedink het dat Paulus hom in die tempel in geneem het. Die hele stad het in beroering gekom. Die mense het saamge-drom, vir Paulus gegryp en hom uit die tempel uitgesleep. Die deure is dadelik agter hulle toegesluit. Die mense wou hom net doodmaak. 'n Bood-skap is toe na die kommandant van die Romeinse garnisoen[[Voetspore van paulus#sdfootnote22sym|²²]] toe gestuur dat die hele Jerusalem in oproer is. Hy het onmiddellik met soldate en offisiere na die oproer toe gehardloop. Toe die skare die kommandant en sy soldate sien, het hulle opgehou om vir Paulus te slaan. Die kommandant het na Paulus toe gegaan, hom gevange geneem en beveel dat hy met twee kettings geboei moet word. Daarna het hy probeer vasstel wie die man is en wat hy gedoen het. Die skare het so deur-mekaar geskreeu dat hy in die lawaai nie kon uitvind wat presies aan die gang is nie. Hy het toe beveel dat Paulus na die kaserne toe gevat moet word. By die trap van die kaserne het die gepeupel so saamgedrom dat die soldate Paulus moes dra, want al die mense het agterna geloop en geskreeu: “Weg met hom!” == Paulus Verdedig Homself (Hand. 21:37-40) == Net voor hulle Paulus die kaserne wou inbring, sê hy vir die kommandant: “Mag ek u iets vra?” Daarop sê die kommandant: “Ken jy Grieks? Dan is jy nie die Egiptenaar wat 'n rukkie gelede in opstand gekom en met vier duisend terroriste die woestyn in getrek het nie?” Daarop antwoord Paulus hom: “Ek is 'n Jood van Tarsus in Silisië, 'n burger van 'n belangrike stad. Laat my asseblief toe om die volk toe te spreek.” Die kommandant het ingewillig, en Paulus het op die trap gaan staan en met sy hand vir die mense gewys om stil te bly. Toe dit baie stil geword het, het hy hulle in Hebreeus toegespreek. == Paulus Vertel van Sy Bekering (Hand. 22:1-21) == “Broers en vaders, luister na wat ek nou tot my verdediging vir julle wil sê.” Toe hulle hoor dat hy Hebreeus praat, het hulle nog stiller geword. Hy gaan toe voort: “Ek is 'n Jood wat in Tarsus in Silisië gebore is, maar ek het hier in Jerusalem grootgeword. As leerling van Gamaliël is ek volgens die streng opvatting van die wet van die voorvaders opgevoed, en ek was net so 'n kampvegter vir God soos julle almal vandag is. Ek wou die mense wat die leer van Christus volg, totaal uitroei. Mans sowel as vrouens het ek gevange geneem en in tronke laat stop. Dit kan die hoëpriester[[Voetspore van paulus#sdfootnote23sym|²³]] en die hele Joodse Raad bevestig. Van hulle het ek selfs bekendstellingsbriewe aan die Joodse broers in Damaskus gekry om ook daar hierdie mense in hegtenis te gaan neem en Jerusalem toe te bring om gestraf te word. “Terwyl ek op reis was en naby Damaskus gekom het, het daar teen die middag skielik 'n sterk lig uit die hemel op my gestraal. Ek het op die grond neergeval en 'n stem vir my hoor sê: ‘Saul, Saul, waarom vervolg jy My?’ ‘Wie is U, Here?’ het ek gevra. ‘Ek is Jesus van Nasaret,’ het Hy my geantwoord. ‘Dit is vir My wat jy vervolg.’ “Die mense wat saam met my was, het wel die lig gesien, maar nie die stem verstaan van Hom wat met my gepraat het nie. Toe vra ek: ‘Wat moet ek doen, Here?’ Die Here sê toe vir my: ‘Staan op en gaan na Damaskus toe. Dáár sal alles vir jou gesê word wat God bepaal het dat jy moet doen.’ “Die skerp lig het my blind gemaak, en my reisgenote moes my aan die hand lei. So het ek in Damaskus aangekom. 'n Sekere Ananias, 'n man wat getrou volgens die wet van Moses gelewe het en by al die Jode in die stad hoog aangeskrewe was, het na my toe gekom. Hy het by my kom staan en gesê: ‘Saul, broer, jy kan weer sien!’ En dadelik kon ek hom sien. Toe sê hy: ‘Die God van ons voorvaders het jou uitgekies om sy wil te ken, die Regverdige te sien en sy stem te hoor, want jy sal vir alle mense sy getuie wees van wat jy gesien en gehoor het. En nou, waarom nog wag? Kom, laat jou doop en jou sondes afwas nadat jy sy Naam aangeroep het.’ “Ek het na Jerusalem toe teruggegaan, en terwyl ek by die tempel besig was om te bid, het ek in geesvervoering geraak en die Here gesien wat vir my gesê het: ‘Maak gou en gaan dadelik uit Jerusalem weg. Die mense hier sal nie aanvaar wat jy oor My getuig nie.’ Toe het ek gesê: ‘Ja, Here, hulle weet dat ek die man is wat oral in die sinagoges die mense wat in U glo, laat vang en laat slaan het. En toe Stefanus, u getuie, se bloed vergiet is, het ek self daarby gestaan. Ek het dit goedgekeur en sy moordenaars se klere opgepas.’ Toe het die Here vir my gesê: ‘Jy moet hiervandaan weggaan, want Ek wil jou ver weg stuur, na die heidene toe.’ ” == Paulus en die Romeinse Kommandant (Hand. 22:22-30) == Meer as dit wou die skare nie hoor nie, en hulle het begin skreeu: “Weg met hom! So 'n man behoort nie te bly lewe nie!” Die skare het geskreeu, hulle klere uitgepluk en stof in die lug opgegooi. Die kommandant het toe beveel dat Paulus in die kaserne ingebring moet word en dat hy gegesel moet word om vas te stel hoekom die skare hom so uitgejou het. Hulle het hom alreeds vir die geseling vasgebind gehad toe Paulus vir die kaptein wat daarby staan, vra: “Mag julle 'n Romeinse burger gesel, en boonop nog sonder verhoor?” Toe die kaptein dit hoor, gaan hy na die kommandant toe en sê: “Wat gaan u doen? Hierdie man is 'n Romeinse burger.” Die kommandant gaan vra toe vir Paulus: “Sê vir my, is jy 'n Romeinse burger?” “Ja,” antwoord Paulus. Toe sê die kommandant: “Ek het 'n groot som geld betaal om die burgerreg te verkry.” En Paulus sê: “Maar ek het dit deur geboorte gekry.” Die soldate wat vir Paulus moes gesel, het hom dadelik losgemaak, en selfs die kommandant het bang geword toe hy besef dat Paulus 'n Romeinse burger is en dat hy hom laat boei het. Omdat die kommandant presies te wete wou kom wat die Jode teen Paulus het, het hy die volgende dag bevel gegee dat die priesterhoofde en die hele Joodse Raad bymekaar moet kom. Hy het Paulus laat haal en voor hulle gebring. == Paulus Voor die Joodse Raad (Hand. 23:1-11) == Paulus het die lede van die Joodse Raad vierkantig in die oë gekyk en gesê: “Broers, ek het heeltemal 'n skoon gewete oor hoe ek tot vandag toe my lewe in diens van God gelei het.” Toe beveel die hoëpriester Ananias[[Voetspore van paulus#sdfootnote24sym|²⁴]] die mense wat by Paulus staan, om hom op sy mond te slaan. Daarop sê Paulus vir hom: “God sal jou slaan, jou skynheilige! Jy sit hier om my volgens ons wet te verhoor, maar in stryd met die wet beveel jy dat ek geslaan moet word.” Die mense wat by Paulus staan, sê toe vir hom: “Skel jy die hoëpriester van God uit?” Daarop antwoord hy: “Ek het nie geweet dat hy die hoëpriester is nie, broers. Dit ís soos daar geskrywe staan: Jy mag nie 'n leier van jou volk beledig nie. ” Paulus het geweet dat die Raad deels uit Sadduseërs en deels uit Fariseërs bestaan. Hy roep toe in die Raad uit: “Broers, ek is 'n Fariseër en ek kom uit 'n familie van Fariseërs. Dit is oor die verwagting dat die dooies weer sal opstaan dat ek verhoor word.” Toe hy dit sê, het daar rusie tussen die Fariseërs en die Sadduseërs ontstaan, en die vergadering het verdeeld geraak. Die Sadduseërs ontken dat daar 'n opstanding uit die dood is en dat daar engele en geeste bestaan, maar die Fariseërs aanvaar wel albei hierdie dinge. 'n Hewige woordewisseling het toe ontstaan. 'n Paar skrifgeleerdes van die party van die Fariseërs het opgespring, heftig beswaar gemaak en gesê: “Ons het niks teen hierdie man nie. Miskien het daar 'n gees of 'n engel met hom gepraat.” Die rusie het so hewig geword dat die kommandant bang was dat hulle Paulus uitmekaar sou skeur. Daarom het die kommandant sy soldate beveel om hom tussen hulle te gaan uithaal en terug te bring na die kaserne toe. Daardie nag het die Here by Paulus gestaan en vir hom gesê: “Hou moed! Hier in Jerusalem het jy vir My getuig. So moet jy dit in Rome ook nog doen.” == Die Komplot Teen Paulus (Hand. 23:12-22) == Die volgende dag het die Jode 'n komplot teen Paulus gesmee. Hulle het gesweer dat hulle nie sou eet of drink voordat hulle hom doodgemaak het nie. Daar was meer as veertig mense wat so saamgesweer het. Hulle het na die priesterhoofde en die familiehoofde toe gegaan en gesê: “Ons het 'n dure eed afgelê dat ons niks oor ons lippe sal neem voordat ons Paulus doodge-maak het nie. Julle moet nou namens die Joodse Raad die versoek aan die kommandant rig dat Paulus weer voor julle gebring moet word. Julle kan voorgee dat julle sy saak noukeuriger wil ondersoek. Ons is reg om hom op pad hierheen dood te maak.” Maar die seun van Paulus se suster het gehoor van die plan om hom voor te lê en kaserne toe gekom en dit vir Paulus gaan vertel. Toe laat Paulus een van die kapteins roep en sê vir hom: “Vat hierdie jongman asseblief na die kommandant toe, want hy het 'n boodskap vir hom.” Hy vat hom toe na die kommandant toe en sê: “Paulus, die gevangene, het my laat roep en my gevra om hierdie jongman na u toe te bring. Hy het iets om vir u te sê.” Die kommandant vat hom toe aan die hand, gaan met hom eenkant en vra vir hom: “Wat is dit wat jy my wil vertel?” Hy het geantwoord: “Die Jode het saamgesweer om u te vra om Paulus môre weer voor die Raad te bring, sogenaamd om sy saak noukeuriger te ondersoek. U moet hulle tog nie glo nie, want meer as veertig van hulle wil hom voorlê. Hulle het gesweer dat hulle nie sal eet of drink voordat hulle hom doodgemaak het nie. Hulle sit klaar en hulle wag nou net dat u hulle versoek moet toestaan.” Die kommandant sê toe vir hom: “Moet vir niemand sê dat jy dit vir my vertel het nie.” En hy het hom toe laat gaan. == Paulus word na Feliks Gestuur (Hand. 23:23-35) == Die kommandant het toe twee kapteins geroep en hulle beveel: “Maak twee honderd soldate, sewentig perderuiters en twee honderd spiesvegters[[Voetspore van paulus#sdfootnote25sym|²⁵]] gereed om teen nege-uur vanaand na Sesarea toe te vertrek. Sorg dat daar rydiere is, sodat Paulus veilig na Feliks, die goewerneur, oorgebring kan word.” Toe skrywe hy 'n brief met die volgende inhoud: “Van Claudius Lisias. “Aan die hooggeagte goewerneur Feliks. “Groete. “Die Jode het hierdie man gevang en hulle het op die punt gestaan om hom dood te maak toe ek met my soldate ingegryp en hom gered het, omdat ek te wete gekom het dat hy 'n Romeinse burger is. Omdat ek wou uitvind wat hulle beskuldiging teen hom is, het ek hom voor hulle Raad gebring. Dit blyk dat hulle hom aankla oor twispunte in verband met hulle wet, maar dat hy niks gedoen het wat die dood of tronkstraf verdien nie. Toe aan my meegedeel is dat daar 'n komplot teen die man gesmee is, het ek hom dadelik na u toe gestuur. Vir sy aanklaers het ek gesê om hulle klagte aan u voor te lê.” Die soldate het hulle opdrag uitgevoer en Paulus dwarsdeur die nag begelei tot in Antipatris[[Voetspore van paulus#sdfootnote26sym|²⁶]]. Die volgende dag het hulle die ruitery met Paulus verder laat gaan en self teruggekeer kaserne toe. Die ruitery het in Sesarea[[Voetspore van paulus#sdfootnote27sym|²⁷]] aangekom, die brief aan die goewerneur afgelewer en Paulus aan hom oorhandig. Hy het die brief gelees en vir Paulus gevra van watter provinsie hy afkomstig is. Toe hy hoor dat hy van Silisië af kom, het hy gesê: “Ek sal jou verhoor sodra jou aanklaers kom.” Daarna het hy beveel dat Paulus in die paleis van Herodes bewaak moet word. === Paulus voor Feliks (Hand. 24:1-23) === Vyf dae later het die hoëpriester Ananias saam met 'n paar van die familiehoofde en 'n advokaat, Tertullus, daar aangekom. Hulle het voor die goewerneur verskyn om hulle aanklag teen Paulus in te dien. Paulus is ingeroep, en Tertullus het met die aanklag voor Feliks begin: “U Edele, onder u lewe ons in rus en vrede, en deur u beleid het daar verbete-ringe vir hierdie volk ingetree. Dit erken ons altyd en oral met diep dank-baarheid. “Ek wil u nie onnodig vermoei nie. Ek versoek u om met u ken-merkende welwillendheid na 'n kort uiteensetting van ons saak te luister. “Ons beskou hierdie man as 'n gevaar vir die samelewing. Hy bring skeuring in die Joodse geledere dwarsdeur die wêreld. Hy is 'n leier van die dwaal-rigting van die Nasareners. Toe hy probeer het om selfs die tempel te ontheilig, het ons hom gevange geneem. As ú hom oor al hierdie dinge verhoor, kan u te wete kom waarom ons hom aankla.” Hiermee het die Jode saamgestem en hulle het bevestig dat dit so is. Op 'n teken van die goewerneur het Paulus begin praat: “Ek weet dat u al jare lank hierdie mense se regter is. Daarom verdedig ek my saak voor u met vertroue. “U kan self vasstel dat ek maar sowat twaalf dae gelede in Jerusalem aangekom het om daar te aanbid. Niemand het my in die tempel of in die sinagoges of êrens in die stad gekry dat ek met iemand gestry of die skare tot oproer aangehits het nie. Die beskuldigings wat hulle nou teen my inbring, kan hulle ook nie vir u bewys nie. “Dit erken ek wel voor u: Ek dien die God van my voorvaders volgens die leer van Christus wat hulle 'n dwaalrigting noem. Ek glo nog steeds alles wat in die wet en die profete geskrywe staan. Ek het my hoop op God gestel, en net soos hulle verwag ek dat alle mense, goeies en slegtes, uit die dood sal opstaan. Daarom doen ek ook my uiterste bes om altyd 'n skoon gewete voor God en die mense te hê. “Na baie jare het ek teruggekom om my mense met 'n geldelike bydrae te help en om aan God te offer. Toe ek met die offers besig was, het hulle my in die tempel gekry. Ek was klaar met die reinigingshandeling, en daar was nie 'n skare of 'n gedrang om my nie. Daar was net 'n paar Jode van die pro-vinsie Asië. Dit is eintlik hulle wat hier voor u moes gewees het om my aan te kla, as hulle iets teen my kan inbring. Of laat hierdie mense dan nou sê aan watter misdaad ek in my verhoor voor die Joodse Raad skuldig bevind is. Al wat ek daar vir hulle gesê het, was: Ek staan vandag hier voor julle tereg omdat ek aan die opstanding van die dooies glo.” Hier het Feliks, wat die besonderhede in verband met die leer van Christus taamlik goed geken het, die verhoor onderbreek. “Wanneer Lisias, die kommandant, kom, sal ek julle saak afhandel,” het hy gesê. Hy het die kaptein beveel om Paulus nog aan te hou, maar om hom minder streng te behandel en sy mense ook toe te laat om vir hom te sorg. === Paulus word Aangehou (Hand. 24:24-27) === Na 'n paar dae het Feliks en sy Joodse vrou, Drusilla, vir Paulus laat haal om meer van hom te hoor oor die geloof in Christus Jesus. Paulus het met hom gepraat oor 'n lewe in gehoorsaamheid aan God, oor selfbeheersing en oor die komende oordeel. Dit het Feliks laat bang word, en hy het gesê: “Dit is nou genoeg! Gaan maar terug, en as ek tyd het, sal ek jou weer laat roep.” Hy het die hele tyd ook gehoop Paulus sou hom omkoopgeld aanbied om los te kom. Daarom het hy hom so dikwels moontlik laat haal om met hom te praat. Twee jaar later is Feliks deur Porcius Festus opgevolg. En omdat Feliks die Jode 'n guns wou bewys, het hy Paulus as gevangene agtergelaat. === Paulus Beroep Hom op die Keiser (Hand. 225:1-12) === Drie dae na sy aankoms in die provinsie het Festus van Sesarea af Jerusalem toe gegaan. Die priesterhoofde en die leiers van die Jode het voor hom verskyn en 'n aanklag teen Paulus ingebring. Hulle het hom ernstig versoek om hulle 'n guns te bewys en Paulus na Jerusalem toe te laat haal. Hulle het dit gevra omdat hulle hom op pad daarheen in 'n hinderlaag wou doodmaak. Festus het egter geantwoord: “Paulus word in Sesarea aangehou, en ek is van plan om binnekort daarheen terug te gaan. Julle bekwaamste manne kan dan saam met my gaan en hom aankla as hy iets verkeerds gedoen het.” Hy het 'n dag of ag, hoogstens tien, daar deurgebring en toe na Sesarea toe teruggegaan. Die dag na sy aankoms daar het hy op die regbank gaan sit en beveel dat Paulus voor hom gebring moet word. Toe Paulus binnekom, het die Jode wat van Jerusalem af gekom het, om hom gaan staan en hom van 'n hele klomp ernstige dinge beskuldig, wat hulle nie kon bewys nie. Paulus het hom toe verdedig: “Ek het niks verkeerds teen die Joodse wet of die tempel of die keiser gedoen nie.” Maar Festus wou die Jode 'n guns bewys en sê vir Paulus: “Sou jy bereid wees dat ek jou oor hierdie saak in Jerusalem gaan verhoor?” Paulus antwoord hom: “Ek staan tereg voor die keiserlike regbank. Hier moet ek verhoor word. Ek het die Jode geen kwaad aangedoen nie. Dit weet u self baie goed. As ek skuldig is en iets gedoen het wat die doodstraf verdien, is ek bereid om te sterwe. Maar as daar niks in hulle beskuldigings teen my steek nie, kan niemand my as guns aan hulle uitlewer nie. Ek beroep my op die keiser.” Nadat Festus die saak met sy raadgewers bespreek het, het hy geantwoord: “Jy het jou op die keiser beroep; na die keiser toe sal jy gaan.” === Paulus voor Agrippa en Bernice (HAND. 25:13-27) === Na verloop van tyd het koning Agrippa en Bernice na Sesarea toe gekom om Festus te verwelkom. Hulle het 'n paar dae daar deurgebring, en Festus het Paulus se saak by die koning ter sprake gebring: “Hier is iemand wat deur Feliks as gevangene agtergelaat is. By my aankoms in Jerusalem het die priesterhoofde en die familiehoofde van die Jode 'n aanklag teen hom ingebring en my gevra om hom skuldig te bevind. Ek het hulle geantwoord dat dit nie die Romeinse gebruik is om 'n beskuldigde as guns uit te lewer nie. Hy moet eers geleentheid kry om hom voor sy aanklaers teen hulle beskuldiging te verdedig. Toe hulle hierheen gekom het, het ek sonder uitstel die volgende dag op die regbank gaan sit en bevel gegee dat die man voor my gebring moet word. Sy aanklaers het om hom gaan staan en hom beskuldig, maar nie van ernstige misdade soos ek verwag het nie. Dit het alles gegaan oor twisvrae in hulle eie godsdiens en oor 'n sekere Jesus wat dood is, maar van wie Paulus beweer dat hy lewe. Omdat ek nie geweet het hoe om hierdie saak te hanteer nie, het ek gevra of hy gewillig sou wees om Jerusalem toe te gaan en daar oor hierdie dinge verhoor te word. Maar Paulus het hom op die keiser beroep. Hy wou liewer gevangene bly en deur die keiser verhoor word. Ek het toe beveel dat hy aangehou moet word totdat ek hom na die keiser toe kan stuur.” Agrippa sê toe vir Festus: “Ek sou self ook graag die man wil hoor.” “Môre kan u hom hoor,” antwoord Festus. Die volgende dag het Agrippa en Bernice met groot vertoon die saal binnegekom in geselskap van die generaals en die vooraanstaande inwoners van die stad. Op Festus se bevel is Paulus ingebring. Toe sê Festus: “Koning Agrippa en almal hier teenwoordig, kyk, dit is die man teen wie al die Jode in Jerusalem en hier 'n aanklag by my ingebring het. Hulle het geskreeu dat hy nie langer behoort te lewe nie. Ek kon egter nie vasstel dat hy iets gedoen het wat die doodstraf verdien nie. Aangesien hy hom op die keiser beroep het, het ek besluit om hom daarheen te stuur. Maar ek weet eintlik nie wat ek vir die keiser moet skrywe nie. Daarom het ek hom voor u gebring, en veral voor u, koning Agrippa, sodat ek ná die ondersoek iets kan hê om te skrywe. Dit is sinloos, lyk dit vir my, om 'n gevangene te stuur sonder om die aanklag teen hom duidelik aan te gee.” === Paulus verdedig hom voor Agrippa (Hand. 26:1-32) === Agrippa sê toe vir Paulus: “Jy kan maar jou saak stel.” Met 'n handbeweging het Paulus sy verdediging begin: “Koning Agrippa, ek ag my gelukkig dat ek my vandag juis voor u teen al die beskuldigings van die Jode kan verdedig, veral omdat u so goed bekend is met al die Joodse gebruike en twisvrae. Ek versoek u dus om geduldig na my te luister. “Al die Jode ken my geskiedenis van jongs af. Van die begin af het ek tussen my volk en in Jerusalem gewoon. Hulle ken my al lankal en kan getuig, as hulle wil, dat ek my hele lewe lank lid was van die Fariseërs, die strengste party van ons godsdiens. En nou staan ek tereg omdat ek my hoop gevestig het op die belofte wat God aan ons voorvaders gemaak het. Ons twaalf stamme dien God nougeset dag en nag juis omdat hulle die hoop het dat Hy sal doen wat Hy belowe het. Oor hierdie hoop, U Majesteit, word ek deur die Jode beskuldig. Waarom is dit vir u en ander onmoontlik om te glo dat God dooies opwek? “Ek het self gedink dat ek alles in my vermoë moes doen teen die Naam van Jesus van Nasaret. Dit het ek toe ook in Jerusalem gedoen. Met die mag-tiging van die priesterhoofde het ek baie van die gelowiges in tronke gestop, en as hulle die doodstraf opgelê word, het ek daarmee saamgestem. Dikwels het ek hulle in al die sinagoges laat straf om hulle te dwing om hulle geloof af te sweer. Ek het hulle so gehaat dat ek hulle selfs in die buitelandse stede vervolg het. “Terwyl ek hieroor na Damaskus toe op reis was, met volmag en in opdrag van die priesterhoofde, het ek, U Majesteit, helder oordag langs die pad 'n lig gesien wat uit die hemel gekom het. Dit was helderder as die son en dit het op my en my reisgenote geskyn. Ons het almal op die grond neergeval, en ek het 'n stem in Hebreeus vir my hoor sê: ‘Saul, Saul, waarom vervolg jy My? Jy maak jou net seer deur jou te verset.’ ‘Wie is U, Here?’ vra ek toe. ‘Ek is Jesus,’ sê die Here. ‘Dit is vir My wat jy vervolg. Maar staan op, staan regop. Ek het aan jou verskyn om jou as my dienaar aan te stel. Jy moet getuie wees van wat jy van My gesien het en van wat Ek jou nog sal laat sien. Ek sal jou beskerm teen die volk Israel en teen die heidennasies na wie toe Ek jou stuur. Jy moet hulle oë oopmaak sodat hulle hulle van die duisternis tot die lig en van die mag van die Satan tot God kan bekeer. Deur in My te glo, sal hulle sondes vergewe word en sal hulle deel word van die volk van God.’ “Van toe af, koning Agrippa, was ek nie aan die gesig uit die hemel onge-hoorsaam nie. Ek het eers vir die mense in Damaskus en in Jerusalem en toe deur die hele Judea en daarna vir die heidennasies gepreek dat hulle tot inkeer moet kom en hulle tot God moet bekeer; en dit moet hulle bewys met dade wat by die bekering pas. Daarom het die Jode my by die tempel aangeval en probeer vermoor. Omdat God my tot vandag toe bewaar het, staan ek hier as sy getuie voor klein en groot. Ek verkondig maar net waarvan die profete en Moses gepraat het: Die Christus moes ly en die eerste wees wat uit die dood opstaan. Daardeur sou Hy aan die Jode en aan die heidennasies die lig bring.” Terwyl Paulus hom nog so verdedig, skreeu Festus: “Jy's mal, Paulus! Jou groot geleerdheid maak jou mal!” Maar Paulus sê: “Ek is nie mal nie, U Edele, maar onder die leiding van die Heilige Gees praat ek die waarheid wat elkeen kan verstaan. Die koning weet van hierdie dinge, en daarom praat ek openhartig met hom. Ek is seker dat dit nie sy aandag ontgaan het nie, want dit het nie êrens in 'n hoekie gebeur nie. Koning Agrippa, glo u die profete? Ek weet u glo.” Agrippa sê toe vir Paulus: “Jy dink seker jy kan my sommer gou-gou 'n Christen maak.” “Of dit nou gou-gou gebeur of langer duur,” antwoord Paulus, “ek bid God dat nie net u nie, maar almal wat vandag na my luister, sal word wat ek is, natuurlik net sonder hierdie boeie.” Die koning het opgestaan en saam met hom ook die goewerneur en Bernice, met hulle gevolg. Toe hulle uitgaan, sê hulle vir mekaar: “Hierdie man het niks gedoen wat die dood of tronkstraf verdien nie.” Agrippa sê toe vir Festus: “Hierdie man kon vrygelaat gewees het as hy hom nie op die keiser beroep het nie.” == Paulus en sy Geselskap Vertrek na Rome (Hand. 27:1-12) == Toe hulle vertrek na Italië toe bepaal was, het hulle Paulus en 'n paar ander gevangenes aan Julius, 'n offisier van die keiserlike regiment, oorhandig. Hulle het weggevaar aan boord van 'n skip van Adramittium wat by die hawens van die provinsie Asië sou aandoen. Saam met hulle was Aristargos, 'n Masedoniër van Tessalonika. Hulle het die volgende dag in Sidon aangekom. Julius was tegemoetkomend teenoor Paulus en het hom toegelaat om sy vriende te besoek. Hulle het hom van die een en ander voorsien. Hulle het daarvandaan weggevaar en hulle is aan die beskutte kant van Siprus verby, omdat die wind teen hulle was. Met Silisië en Pamfilië aan ons regterkant het ons die see oorgesteek en Mira in Lisië bereik. Daar het die offisier 'n Aleksandrynse skip gekry wat na Italië toe sou vaar, en ons daarop gesit. Hulle het dae lank stadig gevaar en met moeite regoor Knidus gekom. Toe die wind hulle nie toegelaat het om verder op dié koers voort te gaan nie, het hulle aan die beskutte kant van Kreta by Salmone verby gevaar. Hulle het met moeite langs die kus op gevaar en 'n plek met die naam Mooi Hawens bereik, naby die stad Lasea. Hulle het baie tyd verloor, en dit het al gevaarlik geword vir skeepvaart, want dit het al begin winter word. Paulus waarsku hulle toe: “Manne, ek sien dat ons vaart van nou af gevaarlik sal wees en dat daar nie net groot skade aan die vrag en die skip gaan kom nie, maar ook lewensverlies.” Die Romeinse offisier het egter meer waarde geheg aan die mening van die kaptein en die eienaar van die skip as aan wat Paulus gesê het. Die hawe was nie geskik om daar te oorwinter nie, en die meeste wou liewer daarvandaan wegvaar en probeer om Feniks te bereik. Feniks was 'n hawe van Kreta wat suidwes en noordwes see toe oop lê. Daar sou hulle kon oorwinter. === Die Sorm op See (Hand. 27:13-38) === ’n Ligte bries het uit die suide begin waai, en die manne het gedink dat hulle hulle plan sou kon uitvoer. Die anker is gelig, en hulle het so na moontlik aan die kus van Kreta gevaar. Maar dit was nie lank nie toe waai daar 'n stormwind van die land af, die Noordoos, genoem die Eurakilon. Die wind het die skip meegesleur. Omdat dit onmoontlik was om die skip se boeg wind op te hou, het hull dit opgegee en wind af gedrywe. Hulle het 'n bietjie beskutting gevind toe hulle onderkant die eilandjie Kauda langs kom. Daar kon hulle darem met moeite die bootjie van die skip in veiligheid bring. Nadat die matrose die bootjie opgehaal het, het hulle as noodmaatreël 'n paar toue styf onder om die skip vasgemaak. Omdat hulle bang was dat die skip op die sandbanke van die Sirtis verpletter sou word, het hulle die dryfanker laat sak en die skip sommerso laat drywe. Omdat hulle baie swaar gekry het in die storm, het hulle die volgende dag die skip se vrag oorboord begin gooi. Die dag daarna het hulle eiehandig ook die skip se toerusting in die see gegooi. Dae lank was die son en die sterre nie te sien nie en het die geweldige wind voortgewoed. Uiteindelik het hulle alle hoop laat vaar om gered te word. Nadat hulle 'n lang tyd nie meer geëet het nie, het Paulus tussen hulle gaan staan en gesê: “Manne, julle moes na my geluister het en nie van Kreta af weggevaar het nie. Dan sou ons hierdie ramp en skade vrygespring het. Maar selfs in hierdie omstandighede vra ek julle: Hou moed! Niemand van julle sal sy lewe verloor nie. Net die skip sal vergaan. Verlede nag het daar 'n engel aan my verskyn van die God aan wie ek behoort en wat ek dien. Die engel het vir my gesê: ‘Moenie bang wees nie, Paulus. Jy moet nog voor die keiser verskyn. En ter wille van jou spaar God in sy goedheid die lewe van almal wat hier saam met jou op die skip is.’ Daarom, hou moed, manne! Ek vertrou op God dat alles net so sal gebeur soos Hy vir my gesê het. Dit is so bestem dat ons êrens op 'n eiland moet strand.” Die veertiende nag dat hulle so op die Adriatiese See rondgeslinger is, teen middernag, het die matrose vermoed dat hulle naby land kom. Hulle het 'n dieplood uitgegooi en 'n diepte van ses en dertig meter gekry. 'n Bietjie verder het hulle weer die dieplood uitgegooi, en toe was dit sewe en twintig meter. Hulle was bang die skip loop op die rotse en het toe vier ankers by die agterstewe van die skip uitgegooi en gewens dit moet dag word. Die matrose wou wegkom van die skip af en het die bootjie in die see neergelaat onder die voorwendsel dat hulle ankers by die boeg van die skip wou laat sak. Paulus sê toe vir die offisier en sy soldate: “As hierdie matrose nie aan boord bly nie, kan julle nie gered word nie.” Toe het die soldate die toue van die bootjie afgekap en hom in die see laat val. Net toe dit begin lig word, het Paulus almal aangespoor om te eet: “Vandag is dit al veertien dae dat julle in spanning wag sonder om iets te eet. Daarom raai ek julle aan om nou te eet. Julle het dit nodig om gered te word. Niemand van julle sal 'n haar van sy kop verloor nie.” Nadat Paulus dit gesê het, het hy brood geneem, God in die teenwoordigheid van almal gedank, dit gebreek en begin eet. Hulle het almal moed geskep en self ook begin eet. Hulle was altesaam twee honderd ses en sewentig mense aan boord. Nadat hulle genoeg geëet het, het hulle die vrag koring in die see gegooi en so die skip nog ligter gemaak. === Die Skipbreuk (Hand. 27:39-44) === Toe dit dag word, kon hulle nie die land herken nie, maar hulle het 'n baai met 'n strand gesien. Hulle besluit toe om die skip daar te laat strand as hulle kon. Hulle het die ankers afgekap en in die see gelos. Terselfdertyd het hulle die toue wat die stuurspane vashou, losgemaak en die voorseil gehys, sodat die wind die skip strand toe kon voer. Maar die skip het op 'n sandbank geloop en gestrand. Die boeg het vasgesteek en kon nie beweeg nie. Die agterstewe is deur die geweld van die golwe stukkend geslaan. Die soldate het besluit om die gevangenes dood te maak, sodat niemand van hulle dalk kon uitswem en ontsnap nie. Maar die Romeinse offisier wou Paulus red en het hulle verhinder om dit te doen. Hy het die mense wat kon swem, beveel om eerste oorboord te spring en land toe te swem. Die ander moes dan volg deur aan planke en ander wrakstukke vas te klou. Op hierdie manier het almal veilig aan land gekom. === Paulus op Malta (Hand. 28:1-10) === Nadat hulle veilig aan wal gekom het, het hulle gehoor dat dit die eiland Malta is. Die mense daar was baie vriendelik teenoor ons. Omdat dit begin reën het en koud was, het hulle 'n vuur aangesteek en ons almal daarby verwelkom. Paulus het 'n klomp hout bymekaargemaak en op die vuur gegooi. Van die hitte het daar 'n slang uitgekom, en dit het aan sy hand vasgebyt. Toe die mense die slang aan Paulus se hand sien hang, sê hulle vir mekaar: “Hierdie man moet beslis 'n moordenaar wees. Al is hy uit die see gered, wil die god-delike wraak hom nie laat lewe nie.” Paulus het egter die slang in die vuur afgeskud en niks oorgekom nie. Hulle het gewag dat hy moet opswel of skielik dood neerslaan, maar nadat hulle 'n lang ruk gewag het en gesien het dat daar niks ongewoons met hom gebeur nie, het hulle van mening verander en gesê hy is 'n god. Daar was 'n plaas in daardie omgewing wat aan die hoof van die eiland, 'n man met die naam Publius, behoort het. Hy het hulle vriendelik ontvang en hulle drie dae lank as sy gaste gehuisves. Publius se pa was in die bed, siek aan maagkoors. Paulus het na hom toe gegaan, en nadat hy gebid het, het hy hom die hande opgelê en hom gesond gemaak. Na hierdie voorval het ook die ander siekes op die eiland na Paulus toe gekom, en hy het hulle gesond gemaak. Hulle het ons met baie geskenke vereer, en toe ons vertrek, het hulle ons van alles voorsien wat ons nodig gehad het. === Van Malta tot Rome (Hand. 28:11-15) === Na drie maande het hulle vertrek met die Dioskuri, 'n Aleksandrynse skip, wat daar oorwinter het. Hulle het in Sirakuse gekom en drie dae daar oorgebly. Daarvandaan het hulle verder gevaar en in Regium gekom. Die volgende dag het daar 'n suidewind begin waai, en na twee dae was hulle in Puteoli. Daar het ons gelowiges teëgekom wat ons uitgenooi het om sewe dae by hulle te bly. En so is hulle na Rome toe. Die gelowiges daar het van ons gehoor, en party van hulle het ons by die Appiusmark kom ontmoet en party by die Drie Herberge. Toe Paulus hulle sien, het hy God gedank en moed geskep. == Paulus in Rome (Hand.28:16-31) == Na hulle aankoms in Rome het Paulus die vergunning gekry om op sy eie te woon met 'n soldaat om hom te bewaak. Drie dae later het hy die Joodse leiers na hom toe uitgenooi. Toe hulle bymekaargekom het, het hy vir hulle gesê: “Broers, ek het niks teen ons volk of teen die gebruike van ons voorvaders gedoen nie, en tog is ek in Jerusalem gevange geneem en aan die Romeine uitgelewer. Hulle het my verhoor en wou my loslaat omdat daar geen rede was om my ter dood te veroordeel nie. Maar omdat die Jode daarteen beswaar gemaak het, is ek gedwing om my op die keiser te beroep. Dit beteken egter nie dat ek 'n aanklag teen my volk gaan inbring nie. Dit is dan die rede waarom ek u laat roep het om u te ontmoet en met u te praat. Ek is in hierdie boeie ter wille van Hom vir wie Israel verwag.” Toe sê hulle vir hom: “Ons het geen briewe oor u van Judea af gekry nie, en nie een van ons broers het berig oor u gebring of iets kwaads van u gesê nie. Ons wil graag hoor wat u dink, want al wat ons weet, is dat daar oral teenstand teen hierdie rigting is.” Hulle het toe 'n datum met hom afgespreek, en op daardie dag het daar nog meer mense na die plek toe gekom waar hy gebly het. Van vroeg die môre tot laat die aand het Paulus die koninkryk van God vir hulle verduidelik en hulle uit die wet van Moses en uit die profete probeer oortuig van Jesus. Deur sy uiteensetting het daar party oortuig geraak, maar ander wou nie glo nie. Hulle was dit nie met mekaar eens nie en het weggegaan, maar Paulus het nog eers dít vir hulle gesê: “Hoe waar is dit tog wat die Heilige Gees by monde van die profeet Jesaja vir julle voorvaders gesê het! Hy het gesê: “Gaan na hierdie volk toe en sê vir hulle: Julle sal hoor en hoor en tog niks verstaan nie; en kyk en kyk en tog niks sien nie. Hierdie volk se verstand is afgestomp: hulle het hulle ore toegedruk en hulle oë toegemaak, sodat hulle nie met hulle oë kan sien en met hulle ore kan hoor en met hulle verstand verstaan en hulle bekeer en Ek hulle gesond maak nie. “Julle moet nou goed verstaan dat God se boodskap van redding na die heidennasies toe gestuur word. Húlle sal luister.” Paulus het 'n volle twee jaar lank in die huis gebly wat hy gehuur het, en hy het almal ontvang wat hom kom besoek het. Hy het die koninkryk van God verkondig en die mense alles oor die Here Jesus Christus geleer. Dit het hy gedoen met die grootste vrymoedigheid en sonder enige verhindering. == Wat Verder == Die Bybel vertel ons nie, maar buite Bybelse bronne wilbdi he dat Paulus vrygespreek was en verdere sending gedoe het. Hy is blykbaar later weer gevang en veroordeel. = Paulus se Briewe = == Waarom Briewe == Ons moet onthou dat in Paulus se tyd het dit lank geneem om vant A tot punt B te reis. Hulle moes of loop of op donkies ry. Die skepe was ook nie volop nie en hulle was stadig. Soos gesien kan word het Paulus party gemeentes net een keer besoek, party 2 keer en sommiges hoogstens 3 keer. So briewe was die logiese gevolg. == Inhoud van die Briewe == Ek gaan elke brief afsonderlik hanteer, maar die briewe se inhoud verskil baie. Party is om te vermaan, soms om hulle te loof. Meeste van die briewe is egter om te leer en om God se geheimenisse te openbaar en verder om orde reelings vir die kerk neer te le. In die briewe leer ons ook dinge sooos hoe die doop en nagmaal werk, hoe ’n gemeente behoort te lyk, ens. Ons moe ook onthou dat alhoewel die briewe gerig was aan spesifieke gemeentes of individe, was dit bedoel om tussen al die gemeentes gesirkuleer te word. Die versameling briewe, soos ons nou in die Bybel vind, gee ons al die inligting wat ons nodig het. == Werkswyse == Ek gaan nie die briewe se inhoud, woord weergee nie, maar gaan inligting soos volg weergee: * Waar, wanneer en onder watter omstandighede die brief geskryf was; * Die tema en teologiese boodskap; * Aan wie die brief gerig was – dit bepaal gewoonlik die inhoud; * Literere funksies; * En dan ’n voorbeeld van hoe die brief sinvol bestudeer kan word. == Die Brief aan die Romeine == === Datum en Plek van Skrywe === Die brief was heelwaarskynlik geskryf in die vroee herfs van die jaar 57nC. Paulus was heelwaarskynlik op sy derde sendingreis, gereed om na Jerusalem terug te keer met die geld wat ingesamel was vir die arm gelowi-ges in Jerusalem. In 15:26 word dit gesuggereer dat Paulus reeds geld ontvang het van die kerke in Masedonie en Achaie. Die mees logiese plek waar die brief geskryf was, was of Korinte of Kechree, aangesien hy Phebe van Kenchree en ook Gaius, Paulus se gasheer noem. === Ontvangers === Die oorspronklike ontvangers van die brief, was die gemeente in Rome, wie grootliks heidene was. Daar moes egter ook ’n groot groep Jode gewees het. Miskien het Paulus die volledige brief aan die Romeinse gemeente gestuur en iemand anders het ’n korter weergawe, vir algemene sending gebruik. === Agtergrond === Soos reeds gese, Paulus was heerwaarskynlik in Korinte met sy derde sendingreis toe hy hierdie brief geskryf het. Sy werk in die oostelike Medite-reense gebied was feitlik klaar en hy het begeer om die Romeinse kerk te besoek. Op hierdie stadium kon hy egter nie Rome besoek nie, want hy wou graag die kollekte self in Jerusalem afgelewer het. Daarom het hy die brief gestuur om die Christene daar voor te berei op sy voorgenome besoek. Viir baie jare al wou hy Rome besoek, daarom is hierdie brief ’n versigtige en sistematiese teologiese inleiding tot sy persoonlike prediking. Aangesien hy nie direk bekend was met die kerk nie, se hy min van die probleme daar. Die redes vir hierdie brief was legio: # Hy het geskryf om hulle voor te berei vir sy komende sendingreis na Spanje; # Ook om die basiese sisteem van redding te verduidelik aan ’n kerk wat nog nie die voorreg gehad het van prediking deur ’n apostel ne; # Hy ook die verhouding van Jood teenoor heidene in God se algehele plan van redding te verduidelik. Die Joodse Christene was verwerp aangesien hulle nog dieet reels en heilige dae gevolg het. === Tema en Teologiese Boodskap === Paulus se hoof tema in Romeine is die basiese boodskap van die Bybel. Gos se plan van redding en regverdigheid van alle mense, Jood en heidene. Sommige verstaan dit eerder as regverdigheid deur geloof alleen, lyk dit tog of ’n wyer tema, die brief meer beskryf. Die Regverdigheid van God sluit regverdigmaking deur geloof in, maar omarm ook idees soos skuld, regver-digmaking en sekuriteit in. Paulus begin die brief deur die geestelike kondisie van die mensdom te ondersoek. Hy vind dat Jode en heidene is sondaars en redding nodig het. Redding word voorsien deur God deur Jesus Christus se reddings werk aan die kruis. Daar is egter ’n proviso dat dit deur geloof aanvaar moet word, soos geillustreer deur Abraham. Aangesien redding die eerste stap is van die Christen se ondervinding, wys Paulus daarop hoe die die een wat glo bevry is van sonde, die wet en die dood, wat moontlik gemaak word deur die eenheid met God in beide dood en opstanding en die inwoning van die Heilige Gees. Dan gaan Paulus voort om aan te dui dat Israel, wat nou in ’n staat van ongeloof is, tog ’n plek het in God se reddingsplan. Die brief sluit dan af met ’n appel tot die lesers om hulle Christengeloof prakties uit te werk, beide in die kerk en in die wereld. Geen van Paulus se ander briewe sit die Woord en die implekasies daarvan vir die hede en toekoms, so duidelik uit as hierdie brief nie. === Literere Aspekte === Hierdie brief bevat verskeie literere aspekte: # Dit is die mees sistematiese uiteensettimg van al Paulus se brewe en lees meer soos ‘n uitgebreide teologiese opsterl as ‘n brief; # Die nadruk is op Christelike doktrine. Die hoeveelheid en belangrik-heid van die teologiese skemas wat Paulus aanraak is indrukwek-kend: ## sonde; ## redding; ## genade; ## geloof; ## heiligheid; ## regverdiging; ## reiniging; ## dood; ## opstanding, en ## glorifikasie. # Paulus gebruik ‘n groot hoeveelheid Ou Testamentiese aanhalings. Alhoewel hy dikwels aanhaal uit die ou testament in sy briewe, voer hy in Romeine by tye ‘n argument bloot deur aanhalings; # die brief wys die diep bekommernis wat Paulus Israel het. Hy skryf oor haar huidige status, haar verwantskap tot Heidene en haar finale redding. === Die Wyse van Bestudering === Alhoewel daar verskeie manere is om die brief te bestudeer, stel ek die volgende voor: # Inleiding (1:1-15); # Tema: Die Heiligeheid van God (1:16-17) # Die Onheiligheid van die mensdom (1:18-3:20) ## Heidene (1:18-32) ## Jode (2:1-3:8) ## Opsommimg: Alle mense (3:9-20) # Heiligheid toegereken: Regverdiging (3:21-5:21) ## Deur Christus (3:21-26) ## Ontvang deur Geloof (3:27-4:25) ### )Die beginsel vasgestel (3:27-31 ### DieDDDdDdi DDie beginsel geillustreer (Hoofstuk 4) ## DieDDDDdDie Vrugte van Heiligheid (5:1-11) ## Opsommimg: Die Mens se Onheiligheid Gekontraseer met God se Gawe van Heiligheid (5:12-21) # Heiligheid Toegereken: Regverdigmaking (hoofstukke 6 & 7) ## Vryheid van Sonde se Tiranie (Hoofstuk 6) ## Vryheid van die Wet se verooordeling (HHHhHHHHHoofstuk 7) ## Lewe in die Krag van die Heilige Gees (Hoofstuk 8) # Regverdiging van God se : Die Probleem van Israel se Oenskynlike Verwerping (Hoofstukke 9-11) ## Die Regverdiging van die Verwerping (9:1-29) ## Die Oorsaak van die Verwerping (9:30-10:21) ## Feite wat die Probleem so Bietjie Verlig ((Hoofstuk 11) ### Die Verwerping is nie Totaal nie (11:1-10) ### Die Verwerping is nie Finaal nie (11:11-24) ### God se Uiteindelike Doel is Genade (11:25-26) # Uitoefening van Heiligheid (12:1-15-13) ## In die Liggaam, die Kerk ((Hoofstuk 12) ## In die Wereld (Hoofstuk 13) ## Tussen Swak en Sterk Christene (14:1-15:13) # Afsluiting (15:14-33) # Aanbevelings en Groete (Hoofstuk 16) == Paulus se 1ste Brief aan die korintiers == === Datum van die Brief === Die brief was geskryf in 55 nC teen die einde van Paulus se drie jaar verblyf in Efese (Sien 16:5-9 en Hand. 20:31). Dit is duidelik deur sy verweysing dat hy in Efese bly tot die Pinksterfees (16:8). === Die Stad Korinte === Daar wordgeskat dat in Paul se tyd het Korinte ‘n bevolking van 250 000 vrymense en sowat 400 000 slawe gehad het. Dit was die hoofstad van grtiekeland. ==== Handel ==== Kointe was gelee opdiekruisroete vir reisigers en handelaars. Dit het 2 hawens gehadf nl. Kenchree, 8km. oos op die Saroniese Golf en Lechaion, 2km. wes van die Korintiese Golf. Goedere het oor die gebied beweeg op die Diolkos, ‘n pad waarop kleiner skepe,ten volle gelaai, vervoer kon word en waarop vrag van groter skepe, op waens vervoer kon word van die een einde tot die ander. Goedere het deur die stad beweeg vanaf Italie en Spanje in die weste en vanaf Laer Asie, Phoenisie en Egipte in die ooste. ==== Kultuur ==== ==== Alhoewel Korinte nie ‘n universiteitstad soos Atene was nie, was dit tog in karakter ‘n tipiese Griekse karakter gehad. Die mense was geintreseerd in Griekse filisofie en het ‘n hoe premie op wysheid geplaas. ==== ==== Godsdiens ==== ==== Korinte hat minstens 12 tempels gehad. Dit is nie bekend of hulle almal in Paulus se tyd in gebruik was nie. Een van die mees berugte tempel, was die een wat aan Aphodite, die godin van liefde, toegewei was. Daarin was godsdienstige prostitusie beoefen. Baie naby was ook die tempel van Asclepius, die god van gesondheid en in die middel van die stad, was die tempel van Apollo. Die Jode het ook ‘n sinagoge gehad, die lintel daarvan was gevind en ditis in die museum van Ou Korinte geplaas. ==== ==== Moraliteit ==== Soos enige groot kommersdiele stad, was Korinte sentrum vir oop moraliteit.Die aanbidding van Aphordite het prostitusie aangehelp in die naam van godsdiens. Op ‘n tyd het 1000 prostitute die tempel bedien. Dit was dus geen wonder dat die kerk in Korinte baie probleme ondervind het nie. === Agtergrond === Paulus het inligting van baie bronne gekry oor die toestande in die Korint kerk. Sommigelede van die Chloe huishouding het hom ingelig van faksies wat in die kerk ontwikkel het (1:11). Drie persone, Stephanas, Fortunatus en Achaicus, het na Paulus in Efese gekom om ‘n bydra te lewer tot Paulus se bediening (16:17), maarof hulle diegene van Chloe se huishouding was, is onbekend. Van die wat gekom het, het Paulus lelike berigte gebring van morele ongerymdhede in die kerk (hoofstukke 6 en 7). Immoraliteit was ‘n probleem in Korinte se kerkvan die beging af. Uit 5:9-10 is dit duidelik dat Paulus reeds voorheen geskryf het oor morele probleme. Hy het gelowiges aangemoedig om nie met “onsedelikes” te meng nie (5:9). As gevolg van mis-konsepsie, moet hy nou skryf om sy instruksies duideliker te stel en hulle aan te se om drastiese aksie te neem (5:3-5, 13). Ander besoekers van Korinte het ‘n brief gebring van die gemeente om raad te vra oor verskeie sake (7:1, sien ook 8:1; 12:1; 16:1). Dit is duidelik dat, alhowel die kerk baie gawes gehad het (1:4-7), die gemeente onvolwasse en ongeestelike was. Paulus se redes vir die brief was: * om die kerk instruksie te gee en areas van swakheid te herstel, verkeerde praktyke soos verdeeldheid (1:10-4:21), immoraliteit (Hoofstuk 5; 6:12-20), litigasie in heidense howe (6:1-8) en misbruik van die Here se Maaltyd (11:17-34) regte stel; * om vals lering aangaande die opstanding te korrigeer (Hoofstuk 15); en * om instruksies te gee oor bydraes vir die arm gowiges in Jerusalem (16:1-4). === Tema en Teologiese Boodskap === Die brief gaan oor die temavan probleme in Christene se ptrede in die kerk. Dit het dus te doen met die voortgaande reinheid, ontwikkeling van heiligheid. Dit is duidelik dat Paulus persoonlik bekommerd was oor Korinte se probleme, en dit wys op ‘n ware predikaants (skaapwagter) se hart. Hierdie brief is tydelik vir vandag se kerk, beide om dinge duidelik te maak en te inspireer. Meeste van die vra en probleme wat die kerk in Korinte gehad het, is ook die hedendaagse – probleme soos onvolwassendheid, onstabilitiet, groep vorming, jaloersheid, hofsake, huweliksprobleme, seksuele immoraliteit en misbruik van geestelike gawes. Tenspyte van die probleme, bevat die brief sommige van die bekenste en geliefste hoofstukke in die hele Bybel – byv. Hoofstuk 13 en 15). === Bestudering === # Inleiding (1:1-9) ## Groete (1:1-3) ## Dank aan God (1:4-9) # Verdeeldheid in Kerk (1:10-4-21) ## Spesifieke en Verdeeldheid (1:10-17) ## Die Verskeie Oorsake van Verdeeldheid (1:18-4:5) ### Verkeerde Siening van die Christelike Boodskap (1:18-3:4) ### Verkeerde Siening van die Christelike Boodskap (3:5-4:5) ## Hoe om die Verdeeldheid op te Los (4:6-21) # Immoriliteit in die Kerk (Hoofstukke 5 en 6) ## Vrugte van ‘n Gebrek aan Dissipline in die Kerk (Hoofstuk 5) ## Stryd agv ‘n Gebrek aan Dissipline in die Kerk ((6:1-11) ## Gebrek aan die Veroordeling van Immoraliteit in die Kerk (6:12-20) # Verskeie Probleme in die Kerk (Hoofstukke 7-14) ## Aanwysings oor Huwelike (Hoofstuk 7) ### Weerhouding van seks (7:1-9) ### Egskeiding (7:10-24) ### Hulwelike en prediking (7:25-38) ### Hertroue (7:39-40) ## Aanwysings oor Christelike Vryheid (Hoofstukke 8-11) ### Eet van vleis wat aan afgode geoffer was (Hoofstuk 8) ### Paulus se Apostelskap en Mag (Hoofstuk 9) ### Versoekings ((10:1-13) ### Vlug weg van afgode (10:14-22) ### Wetlike dinge en Rypheid (10:23-11:1) ### Die bedekking van die vrou se gesig ((11:2-16) ### Gebruik van die Here se Maaltyd (11:17-34) ## Gebruik van Heilige Gawes (Hoofstukke 12-14) ### Die verskeidenheid van die gawes (12:1-11) ### Heilige Gawes en die Liggaam van God (12:12-31) ### Liefde is belangriker as gawes (Hoofstuk 13) ### Profesiee isbelangriker as spreek in tale (14:1-25) ### Regulering van Heilige Gawes (14:26-40) # Belangrikeheid van die Opstandingsleer (Hoofstuk15) ## Historiese feite oor die Opstanding (15:1-11) ## Daar is geen Redding sonder Opstanding nie (15:12-19) ## Almal sal lewendig gemaak word deur God (15:20-34) ## Die Belofte van die Opstanding (15:35-49) ## Christus het die dood oorwin (15:50-56) # Praktiese en Persoonlike (Hoofstuk 16) ## Die kollekte vir die nodige Heiliges (16:1-4) ## Paulus se begeerte om Korinte te besoek (16:5-9) ## Persoonlike Kwesies en Bemoediging (16:10-18) ## Finale Groete en Seeninge (16:19-24) == Paulus se Tweede Brief aan die Korintiers == === Datum en Plek van die Skrywe van die Brief === Dit wil voorkom dat die briief geskryf s in 55nC. Van 1 Korintiers 16:5-8 lei on af dat daardie brief by Efese geskryf was voor Pinksterfees (in die ) en dat hierdie brief daardie selfde jaar geskryf was voor die begin van die winter.2:13; 7:5 dui aan dat die brief vanaf Masedonie geskryf is. === Ontvangers van die Brief === Die begin van die brief dui aan dat dit geskryf was aan die kerk in korinte en aan die Christene in die hele Agaje (die Romeinse provinsie bestaande uit die gebiede suid van Masedonie). === Tema === Die kerk in Korinte was geinfiltreer deur valse leraars wat beide Paulus se persoonlike integriteit en sy magtiging as apostel uit gedaag het. Omdat hy ‘n verandering in sy reisplanne aangekondig het, met die gevolg dat hy Korinte een lang besoek sou bring instede van 2 kortes, het die vals leraars beweer Paulus kan nie vertrou word nie. Hulle het ook gese dat hy nie ‘n regte apostel is nie en dat hy die geld, wat ingesamel is vir die armes in Jerusalem, vir hom self hou. Paulus vra die Korintiers om te oorweeg dat sy persoonlike lewe by hulle altyd eerlik was en dat sy lewensveranderlike boodskap van redding altyd waar was. Hy moedig hulle aan om voor te berei vir sy besoek deur die insammeling van die kollekte te voltooi en met die moeilikheidsmakers onder hulle te deel. Hywaarsku hulledat hy bedoel wat hy geskrywe het. === Lieterere Aspekte === Die struktuur van die brief gaan hoofsaaklik oor Paulus se voorgenome besoek aan Korinte. Die brief verdeel natuurlik in drie dele: # Paulus verduidelik die rede vir die verandering in sy reisplanne (Hoofstukke 1-7) # Hy moedig die Korintiers aan om die kollekte tevoltooi vir sy besoek (Hoofstukke 8-9) # Hy benadruk die sekerheid dat hy hulle gaan besoek, van sy apostelskap en die gebruik van sy mag as apostel om te dissiplineer as dit moet. Sommige het die eenheid van die brief bevraagteken, maar dit volg ‘n eenheid, wat die struktuur aandui. Tradisie is di eens oor die eenheid daarvan (die vroee kerkvaders het die brief net geken in sy huidige vorm). Verder verdeel geen van die vroee Griekse manuskripte verdeel die boek nie. === Bestudering === # Paulus se Verdediging van sy Apostoliese Predikingt en -roeping (Hoofstukke 1-7); ## Groete en inleiding (1:1-2); ## Dank aan God vir Vertroosting in Moeilike Tye (1:3-11); ## Paulus se Motiewe en Planne vir die Bediening (1:12-2:4); ## Vergewe die Oortreders (2:5-11); ## God se Leiding in die Bediening (2:12-17); ## Die Korintiers is ‘n Brief van Christus (3:1-11); ## Onbedekte Gesigte Sien die Glorie van God (3:12-4:6); ## Skatte in Aardse Houers (4:7-16a); ## Dood en die Betekenis Daarvan vir die Christen (4:16b-510) ## Die Bediening van Versoening (5:116:10); ### Versoening Bereik (5:11-21); ### Die kostevan Versoening (6:1-10); ## Appel tot Geerstelike Kinders (6:11-7:4); ## Troosting van Titus (7:5-16); # Die Kollektevir die Christene in Jerusalem (Hoofstukke 8-9); ## Die Seeninge vir Vrygewigheid (8:1-15); ## Titus en Reisgenote na Korinte gestuur (8:16-9:5); ## Die Resultate van vrygewigheid (9:6-15); # Paulus se Sterk Verdedigingvan sy Bediening, Roeping en Apostelskap (Hooftukke 10-12); ## Paulus se Magtiging is deur God Self Verskaf (Hoofstuk 10); ## Paulus seDiens aan God (11-12); ### Waarskuwing teen Vals Leraars (11:1-15); ### Paulus se Regmatige Eise (11:16-33); ### Paulus se Getuienis oor sy Visie (12:1-21); # Afsluiting (Hoofstuk 13); ## Geestelike Bekommernisse (13:1-10); ## Totsiens en Seening (13:11-14). == Paulus se Brief aan die Galasiers == === Die Datum Wanneer die Brief Geskryf is === Die datum wanneer die brief geskryf is hang af van aan wie die brief geskryf is. Daar is 2 sienings: # Die ouer Noord Galatie teorie beweer dat die brief geskryf is aan die kerke gelee in die noord-sentrale dele van Laer Asie (Pessinus, Ancira en Tavium), waar die Galasiers ingetrek het toe hulle die area binne-geval het in die derde eeu vC. Paulus het die area besoek gedurende sy 2de sendingreis, alhoewel Handelinge geen melding maak so ‘n besoek nie. Hierdie siening beweer dan dat die brief tussen 53 en 57 nC geskryf is vanaf Efese of Masedonie. # Volgens die Suid Galasiese teorie, was die brief geskryf aan die kertke in die suidelike areavan die Romeinse provinsie van Galatie (Antiogie, Ikonium, Listra en Derbe), wat Paulus gestig het op sy 1ste sending-reis. Sommige glo dat die brief geskryf was vanaf die Siriese Antiogie in 48-49 nC nadat Paulus se 1ste sendingreis en voor die Jerusalemver-gadering (sien Hand. 15). Ander beweer weer dat dit in tussen 51-53 geskryf is. === Agtergrond === Judaseers was Joodse christene wat, onder andere, geglohet dat sommige van die seremoniele praktyke van die Ou Testament nog bindend was op die Nuwe Testamentiese kertk. Hulle evangelieverkondig nie net die Mesias nie, maar ook die verbond wat met hulle vader Abraham gemaak was asook die wetwataan Moses gegee was. Dus, in ‘n sekere sin, was die spesiale status van die Jode ingevou met die mesiaanse voorreg om in Jesus teglo. In kort glo hulle in Jesus plus Juda. Vir heidene beteken dit dat hulle in Jesus moet glo plus hulle moet ‘n Jood word deur besnydenis en ook in die wet glo. Gevolglik, na Paulus se suksesvol reis in Galatie, dring hulle daarop aan dat heidene wat Christene word eers besny moet word en hou by die wet. Ander motiewe het verder bygedra tot die posisie van Paulus se bediening. Die Judaseers het geargumenteer dat Paulus nie ‘n regte apostel was nie en dat hy, om die boodskap meer aanvaarbaar te maak vir die heidene, dus sekere regsvereistes uit die evangelie gehaal het. Hulle was ook gedryf deur ‘n begeerte om die vervolging van Zealot Jode te voorkom, wie daarteen was dat hulle met heidene moet meng. Paulus reageer deur duidelik sy magtiging as apostel te bewys en dat hy die regte evangelie bedien. Deurdat hy addisionele bewyse vir regverdiging (byv. Werke van die wet) bring, bewys hy dat sy teenstanders die evangelie van genade misbruik en indien nie ‘n ent kry nie kan dit Paulus se bekeerlinge bind tot slawevan die wet. Dit is deur geloof en genade alleen dat ‘n mens geregverdig word en deur geloof allen dat hy sy nuwe lewe in die vryheid van die Gees kan uitleef. === Tema en Teologiese Boodskap === Vir Paulus, omdat die gekruisigte Jesus God se Messia is, impliseer dit die uitskakeling van die wet (sien 3:15-26) en daartmee tesame besnydenis. Daarom is Galasiers die ware apologeet vir die essensiele Nuwe Testamen-tiese waarheid dat mens alleen geregverdig is deur geloof in Jesus Christus alleen – deur niks minder en niks meer nie en dat ons gesuiwer is nie deur wetlike werke nie, maar deur gehoorsaamheid wat kom deur geloof in God se werk vir, in en deur hom deur die genade en krag van Christus en die Heilige Gees. Dit was deur die herondekking van hierdie brief wat die Hervorming begin het. Galasiers word dikwels na verwys as “Luther se Boek”, aangesien Luther sterk gesteun het op hierdie brief in sy skrywes en argumente teenoor die teologie van sy dag. ‘n Kertn vers is 2:16. === Bestudering === # Inleiding (1:1-9) ## Groete (1:1-5) ## Daar is geen ander Evangelie nie (1:6-9) # Perssoonlik: Magtiging van die Apostel deur Vryheid en Geloof (1:10-2:21) ## Paulus het die Evangelie Ontvang deur ‘n Spesiale Openbaring (1:10-12) ## Paulus se Evangelie was Onafhanklik van die Jerusalem se Apostels en die Judeese Kerke (1:13-2:21) ### Bewys deur Sy Vroeëre Aktiwiteite as ‘n Christen (1:13-17) ### Bewys deur Sy Eerste Na-Christen Besoek aan Jerusalem (1:18-24) ### Bewys deur Sy Tweede Na-Christen Besoek aan Jerusalem (2:1-10) ### Bewys deur Sy Teregwysing van Petrus in Antiogie (2:11-21) # Lering: Regverdiging van die Lering van Geregtigheid deur Geloof (Hoofstukke 3-4) ## Die Galasiers se Beskouing van die Evangelie (3:1-5) ## Die Beskouing van Abraham (3:6-9) ## Die Vloek van die Wet (3:10-14) ## Die Wet en die Belofte (3:15-18) ## Die Doel van die Wet (3:19-25) ## Seuns, nie Slawe nie (3:26-4:11) ## Paulus se Smeking dat die Galasiers Vry moet Kom van die Wet (4:12-20) ## Die Figuurlike Betekenis van die Verhaal van Hagar en Sarai (4:21-31) # Prakties: Die Uitlewing van die Christelike Vryheid en Geloof (5:1-6:10) ## Versoek tot Vryheid (5:1-12) ## Lewe in die Gees nie in die Sondige Natuur (5:13-26) ## Dra Mekaar se Laste (6:1-10) # Laaste Waarskuwing en Groete (6:11-18) == Paulus se Brief aan die Efesiers == === Datum en Plek waar die Brief Geskryf is === Paulus het hierdie brief dieselfde tyd geskryf as die brief aan die Kolosense, ongeveer in 60 nC, terwyl hy in die gevangenisskap in Rome was. === Die Stad Efese === Efese was die belangrikste stad in die westelike deel van Laer Asie (vandag Turkye). Dit het ‘n hawe gehad wat in die Caysterrivier was, wat weer in die Aegiese See geloop het. Aangesien die stad gelee was op die kruising van belangrikie handelsroetes, was Efese ‘n kommersiële sentrum. Dit het ‘n heidense tempel gehad vir die Romeinse godin Diana (in Grieks Artemis – sien Hand. 19:23-31). Paulus het Efese ‘n evaqngeliese sentum gemaak vir 2 jaar en 3 maande en die kerk daar het gefloreer vir ‘n tydjie, maar het later die waarskuwing in Openb. 2:1-7, nodig gehad. === Tema en Teologiese Boodskap === Anders as Paulus se ander briewe, spreek hierdie brief nie enige besondere probleme aan nie. Paulus skryf om sy lesers te horisone te verbreed, sodat hulle God se ewige doel en genade beter kan verstaan en die doel van God se hoogste doel met sy kerk te waardeer. Efese kan net sowel Paulus se hoof teologie van die kerk genoem word. Die brief begin met ‘n reeks verklarings oor Gos se seeninge, wat deurspek is van verskeie uitdrukkings wat ‘n mens gedag maak van Gos se wysheid, voorsienigheid en doelstellings. Paulus fokus daarop dat gelowiges gered is nie net vir hulle eie voordeel nie, maar ook God te prys en aan Hom glorie te bring. Die klimaks van God se einddoel[[Voetspore van paulus#sdfootnote28sym|²⁸]], is om alles in die heelal saam te bring onder Christus. Dit is uiters belangrik dat Christene dit sal besef, daarom bid hy vir hulle om dit te verstaan[[Voetspore van paulus#sdfootnote29sym|²⁹]]. Nadat hy God se groot doelstellings vir Sy kerk uitgespel het, gaan Paulus verder en verduidelik die stappe om dit te bewerkstellig: # God het individue met Homself versoen as ‘n daad van genade[[Voetspore van paulus#sdfootnote30sym|³⁰]]. # God het hierdie geredde individue versoen met mekaar. God het deur Sy eie dood mure afgbebreek[[Voetspore van paulus#sdfootnote31sym|³¹]]. God het nog meer as dit gedoen, Hy het hierdie individue saamgesnoer in een liggaam, die kerk. Hierdie is ‘n misterie wat nie ten volle bekend was tot dit aan Paulus getoon was nie[[Voetspore van paulus#sdfootnote32sym|³²]]. Paulus was toe bemagtig om nog duideliker te stel wat God se bedoeling is met die kerk, nl. dat dit die plek is waar Hy Sy “Groot veelvuldige wsheid” ten toon stel[[Voetspore van paulus#sdfootnote33sym|³³]] aan “elke mag en gesag in die hemelruim”[[Voetspore van paulus#sdfootnote34sym|³⁴]]. Die herhaling van “hemelruim”[[Voetspore van paulus#sdfootnote35sym|³⁵]] maak dit duidelik dat Christene se bestaan nie net op ‘n aardse vlak is nie. Dit vind mening en betekenis vanaf die hemel, waar verheerlikte Jesus sit aan die regterhand van God[[Voetspore van paulus#sdfootnote36sym|³⁶]]. Nogtans word die Christelike lewe uitgeleef op die aarde, waar die praktiese alle daagse lewe van die gelowige God se plan uitleef. Die neergedaalde God het geskenke aan die lede van sy kerk gegee om hulle is staat te stel om aan mekaar die woord te bring en om eenheid en volwassendheid[[Voetspore van paulus#sdfootnote37sym|³⁷]] te bring. Sy bedoeling is om alles wat in die hemel en alles wat op die aarde is onder een hoof te verenig, naamlik onder Christus[[Voetspore van paulus#sdfootnote38sym|³⁸]]. Die lewe van suiwerheid en onderlinge eenheid, staan in kontras met die ou lewe soos heidene sonder Christus[[Voetspore van paulus#sdfootnote39sym|³⁹]]. Hulle wat hulle “krag in die Here soek en in Sy groot mag”[[Voetspore van paulus#sdfootnote40sym|⁴⁰]] kry oorwinning oor die bose geeste wat heers oor die aarde en die in die lug[[Voetspore van paulus#sdfootnote41sym|⁴¹]], veral deur gebed. === Studie === # Groete (1:1-2); # Lof aan God vir sy Genade (1:3-14); # Paulus se Gebed (1:15-23); # Stappe om God se Doel te bereik (Hoofstukke 2-3); ## Lewe uit Genade (2:1-10); ## Versoening van Jood en Heiden deur die Kruis (2:11-18); ## Samevoeging van Jood en Heiden in Een Huisgesin (2:19-22); ## Openbaring van Gos se Wysheid deur die Kerk (3:1-13); ## Gebed vir ‘n Dieper Ondervinding van God se Volheid (3:14-21); # Praktiese Maniere om God se Doel met die Kerk te Bereik (4:1-6:20); ## Eenheid (4:1-6); ## Volwassendheid (4:7-16); ## Vernuwing van jou Persoonlike Lewe (4:17-5-20); ## Persoonlike Verhoudings ( 5:21-6:9); ### Die Beginsel (5:21); ### Man en Vrou (5:22-33); ### Ouers en Kinders (6:1-4); ### Eienaars en Slawe (6:5-9); ## De Christen se Wapenrusting (6:10-20); # Slotwoord en Seening (6:21-24). == Paulus se Brief aan die Filipense == === Outeur, Datum en Plek van Skrywe === Dit is duidelik dat Paulus die brief geskryf het uit die gevfangenis[[Voetspore van paulus#sdfootnote42sym|⁴²]]. Sommige se dit was in Efese, diedatum is dan 53-55; andere beweer is was Seserea, dan 57-59. Die beste getuienis is egter vanaf Rome en die datum dan 61. Dit pas in by Paulus se vertelling van sy husarres in Rome in Hand. 28:31. Toe Paulus die brief geskryf het,was hy nie in die Mamertine ondergrondes, soos to hy 2 Timoteus geskryf het nie. Hy was in sy eie gehuurde huis, waar hy vir 2 jaar vry was om die evangelie oor te dra aan almal watna hom toegeom het. === Die Stad Filipi === Die stad Filipi was vernoem na Koning Philip II van Macedon, die vader van Alexander die Grootte. Dit was ‘n vooruitstrewende Romeinse kolonie, wat beteken het die inwoners van Filipi was ook burgers van Rome. Hulle het daarop geroem dat hulle Romeine was[[Voetspore van paulus#sdfootnote43sym|⁴³]], hulle het soos Romeine aangetrek en het dikwels Latyn gepraat. Dit was Paulus se agtergrond om van die gelowige se hemelse burgerskap te praat[[Voetspore van paulus#sdfootnote44sym|⁴⁴]]. Baie van die Filipense was afgetrede militere manne wat land gegee was in die omgewing, wat weer opgetree het as militere teenwoordiging. Dat Filipense’n Romeinse kolonie was, mag veduidelik waarom daar nie genoeg Jode was om die bou van ‘n sinagoge teregtverdig nie en waarom Paulus nie die Ou Testament aangehaal het in sy brief nie. === Tema en Teologiese Boodskap === Paulus se hoofrede waarom hy hierdie brief skryf om die Filipense dankie te se vir die geskenk wat hulle aan hom gestuur het, nadat hulle uitgevind het van sy aanhouding in Rome[[Voetspore van paulus#sdfootnote45sym|⁴⁵]]. Hy het egter ook die geleentheid gebruik om ‘n paar ander begeertes bekend te maak: # Om sy eie omstandighede bekend te maak[[Voetspore van paulus#sdfootnote46sym|⁴⁶]]; # Om hulle aan temoedig om vas te staan in die vervolging en te juig ten spyte van omstandighede[[Voetspore van paulus#sdfootnote47sym|⁴⁷]]; # Om hulle te versoek om nederig en samehorig te wees[[Voetspore van paulus#sdfootnote48sym|⁴⁸]]; # Om Timoteus en Epahroditus aan te beveel by die Kerk in Filipense[[Voetspore van paulus#sdfootnote49sym|⁴⁹]]; # En om hulle te waarsku teen die Judeers (wetigers) en antinomiens (libertyne)[[Voetspore van paulus#sdfootnote50sym|⁵⁰]]. === Literere Temas === Filipense is ‘n dankie se brief waarin die sendingsverslag oor die vordering van sy werk uiteengesit word en bevat geen Ou-Testamentiese aanhalings nie. Dit staan ‘n besonderse soort Christelike lewe voor: # ‘n self opofferende houding[[Voetspore van paulus#sdfootnote51sym|⁵¹]]; # Reik uit na die doel[[Voetspore van paulus#sdfootnote52sym|⁵²]]; # Gebrek aan angstigheid[[Voetspore van paulus#sdfootnote53sym|⁵³]]; # ‘n gewilligheid om alle dinge te doen[[Voetspore van paulus#sdfootnote54sym|⁵⁴]] Dit is uitstaande as die Nuwe-Testamentiese brief van vreugde; die woord “vreugde”[[Voetspore van paulus#sdfootnote55sym|⁵⁵]] kom, in verskeie vorme, 14 keer voor. Ander uitstaande uitdrukkings sluit die woord “dink”[[Voetspore van paulus#sdfootnote56sym|⁵⁶]] kom 10 keer voor “oorweeg”[[Voetspore van paulus#sdfootnote57sym|⁵⁷]] kom 6 keer voor; en “verbond”[[Voetspore van paulus#sdfootnote58sym|⁵⁸]] kom 4 keer voor. Filipense bevat een van die grootste christlogiese paragraaf van die Nuwe Testament[[Voetspore van paulus#sdfootnote59sym|⁵⁹]]. Hoe belangrik dit ook al is, het Paulus dit hoofsaaklik vir ‘n illustrasie neer gepen. Oor die algemeen het Filipense ‘n warm, praktiese en persoonlike aanslag, met die nadruk op vreugde. === Bestudering === # Groete (1:12); # Danksegging en Gebed vir die Gemeente (1:3-11); # Paulus se Persoonlike Omstandighede en Bevordering van die Evangelie ten spyte van Gevangenisskap (1:12-26); # Vermanings (1:27-2:18); ## Tot Standvastigheid , Eensgesindheid en Nederigheid (1:27-30); ## Volg die Bediende Houding (2:1-18)-; # Paulus se Medewerkers vir die Evangelie (2:19-30); ## Timoteus (2:19-24); ## Epaphroditus (2:25-30); # Waarskuwings Teen (3:1-4:1): ## Judeers of Wetonderhouers (3:1-16); ## Antinomiens of Libertyne (3:17-4:1); # Finale Vermanings, Dank en Groete (4:2-23); ## Vermanings oor Verskeie Aspekte van die Christelike Lewe (4:2-9); ## Afsluitende Woorde en Dank (4:10-20); ## Groete en Genade (4:21-23). == Paulus se Brief aan die Kolosense == === Datum en Plek va Skrywe === Paulus se brief is geskryf gedurende sy eerste gevangeneskap in Rome, waar hy twee jaar onder huisarres was. Daar is sommige wat meen dat die brief geskryf is van Efese of Ciseria, maar meestal is ten gunste van Rome waar Palus die brie neergepen het. Die brief is geskryf in ongeveer die jaar 60. === Kolosse die Stad en Kerk === 'n Paar honderd jaar voor Paules was Kolosse 'n leidende stad in Asie onder (die hedendaagse Turkye). Dit was gelee op die Lycusrivier en op die groot oos-westelike handelsroete wat geleie het vanaf Efese tot die Eufraatrivier. By die eerste eeu voor Christus het dit tot 'n tweedehandse dorp gelei. Wat Kolosse so belangrik maak as 'n Nuwe Testamentiese dorp, was die feit dat Epafras 'n Christen geword het en die evangelie na Kolosse gebring het. Die jong kerk het dus die teiken van aanvalle geword. Dit het gelei tot Epafras se besoek aan Paulus en Paulus se brief aan Kolosse. As gevolg van Epafras en ander bekeerlinge van Paulus se werk, het daar Christelike kerke tot stand gekom in Laodisie en Hierapolis. Sommige van hulle was huiskerke maar meeste van hulle was Heidense kerke. == Kolossense se vals leeringe. == Paulus het nooit uitdruklik die vals leringe beskryf nie. Die valse leringe moet aangeneem word deur dit wat hy maak in opposisie tot die vals leeraars. Die aard van sy weersprekend, dui daarop dat die leringe divers van aard was. Sommige van die elemente van hulle leringe was: # Seremonieel van aard. Dit het by die streng reels gehou tot wat geeet en gedrink kan word sowel as die besnydenis. # Dit wat geraak en geproe mag word en wat nie. # Engel aanbidding. # Dat hulle Christus nie genoeg geëer het nie. # Geheime kennis. Hulle het geroem daarop. # Die staatmaking op menslike wysdom en tradisie. Hierdie elemente val in twee kategorieë. Joodse en gnosisme.en Dit is moontlik, dat die Kolossen se vals leringe'n vermenging was van uiterste vorm van Judaïsme en vroeë stadium van gnosisme. [[Voetspore van paulus#sdfootnote1anc|1]] Troas was 10 myl vanaf Troy. Die volle naam is Aleksandrie Troas en was ‘n Romeinse kolonie en ‘n belangrike hawe vir toegang tot Masedonie en Griekeland aanndie een kant en Laer Asie aan die ander kant. [[Voetspore van paulus#sdfootnote2anc|2]] Hier het Dr Lukas by hulle aangesluit. [[Voetspore van paulus#sdfootnote3anc|3]] Samotrake was ‘n eiland in die Noord-Oostelike deel van die Aegasie See. Dit was ‘n gerieflike plek vir skepe om daar te anker. [[Voetspore van paulus#sdfootnote4anc|4]] Vandag bekend as Kavalla en was die hawe van Filipi. [[Voetspore van paulus#sdfootnote5anc|5]] Filipi ‘n stad in die oostelike deel van Masedonie, vernoem na Filip Ii, die pa van Aleksander die Gootte. [[Voetspore van paulus#sdfootnote6anc|6]] Tessalonika was die hoofstad van die provinsie Masedonie en het ‘n bevolking van meervas 200 000 gehad, insluitende ‘n kolonie Jode en ‘n sinagoge. [[Voetspore van paulus#sdfootnote7anc|7]] 5 eeu voor Paulus, was Atene op ‘n hoogtepunt wat betref kuns, filisofie en literer. Atene het egter sy reputasie behou wat filisofie aanbetref en in Paulus se tyd was daar ‘n universiteit. [[Voetspore van paulus#sdfootnote8anc|8]] Paulus haal aan uit 2 Griekse digters. [[Voetspore van paulus#sdfootnote9anc|9]] In Paulus se tyd het Korinte ‘n bevolking van ongeveer 250 000 gehad. Dit was die belangrikste stad in Griekeland. [[Voetspore van paulus#sdfootnote10anc|10]] Tessalonika was ‘n besige hawe stad op die Thermaic Golf. Dit was ‘n belangrike kommunikasie- en handelsentrum. Die bevolking was ongeveer 200 000. Dit was die hoofstad van Masedonie. [[Voetspore van paulus#sdfootnote11anc|11]] Dit is dieselfde roete wat Paulus gevolg het met sy tweede sendingreik, maar vanaf die anders om. [[Voetspore van paulus#sdfootnote12anc|12]] Hier het Dr. Lukas weer by Paulus-hulle aangesluit. [[Voetspore van paulus#sdfootnote13anc|13]] Assus was aan die ander kant van die binneland as Troas en ongeveer 20 myl binnelands. [[Voetspore van paulus#sdfootnote14anc|14]] Mitelene was ‘n hawe aan die suid-oostelike strand van die eiland Lesbos. [[Voetspore van paulus#sdfootnote15anc|15]] Dit was ‘n groter eiland aan die weskus van Laer Asie. [[Voetspore van paulus#sdfootnote16anc|16]] Dit was een van die bellangrikste eilande in daardie streek. [[Voetspore van paulus#sdfootnote17anc|17]] Milete was 30 myl suid van Efese. Milete was die bestemming van die skip. Indien hy Efese sou gaan, sou hy ‘n ander skip moes kry, daarom die versoek dat die ouderlinge na hom toe kom. [[Voetspore van paulus#sdfootnote18anc|18]] Pinkster was 50 dae na die Pasga. [[Voetspore van paulus#sdfootnote19anc|19]] Dit was die belangrikste stad op eiland Rodos. Dit is een van die 7 wonders van die antieke tye. [[Voetspore van paulus#sdfootnote20anc|20]] Patara le op die suidelike kus van Lisie. [[Voetspore van paulus#sdfootnote21anc|21]] Ptolemais is die moderne stad Acco, noord van en oorkant die berg Karmel. [[Voetspore van paulus#sdfootnote22anc|22]] Hy was ’n bevelvoerder oor ’1 000 manskappe (regiment). [[Voetspore van paulus#sdfootnote23anc|23]] Dit moes Annanias gewees het, aangesien Kajafas reeds 200 jaar tevore gesterf het. [[Voetspore van paulus#sdfootnote24anc|24]] Hy was hoepriester 47-59 nC en was die seun van Nebedeeus. Hy was bekend vir wreedheid. [[Voetspore van paulus#sdfootnote25anc|25]] Dus 470 man. Hy het die komplot ernstig opgeneem. [[Voetspore van paulus#sdfootnote26anc|26]] Antipatris was herbou deur Herod die Grootte en na sy vader vernoem. Dit was’n militere basis tussen samaria en Judea. 30 myl vanaf Jerusalem. [[Voetspore van paulus#sdfootnote27anc|27]] Sesarea was die hoofkwartier van die Romeinse regering in Samaria en Judea. Dit was 8 myl vanaf Antiparis. [[Voetspore van paulus#sdfootnote28anc|28]] Sien 1:10 [[Voetspore van paulus#sdfootnote29anc|29]] In 1:15-23. Sien ‘n 2de gebed in 3:14-21. [[Voetspore van paulus#sdfootnote30anc|30]] Sien 2:1-10. [[Voetspore van paulus#sdfootnote31anc|31]] Sien 2:11-22. [[Voetspore van paulus#sdfootnote32anc|32]] Sien 3:1-6. [[Voetspore van paulus#sdfootnote33anc|33]] Sien 3:10. [[Voetspore van paulus#sdfootnote34anc|34]] Sien 3:10 en 3:7-13. [[Voetspore van paulus#sdfootnote35anc|35]] Sien 1:3, 20; 3:10; 6:12. [[Voetspore van paulus#sdfootnote36anc|36]] Sien 1:20. [[Voetspore van paulus#sdfootnote37anc|37]] Sien 4:1-16. [[Voetspore van paulus#sdfootnote38anc|38]] Sien 1:10. [[Voetspore van paulus#sdfootnote39anc|39]] Sien 4:17-6:9. [[Voetspore van paulus#sdfootnote40anc|40]] Sien 6:10. [[Voetspore van paulus#sdfootnote41anc|41]] Sien 6:12. [[Voetspore van paulus#sdfootnote42anc|42]] Sien 1:13-14. [[Voetspore van paulus#sdfootnote43anc|43]] Sien Hand. 16:21. [[Voetspore van paulus#sdfootnote44anc|44]] Sien 3:20-21. [[Voetspore van paulus#sdfootnote45anc|45]] Sien 1:5; 4:10-19. [[Voetspore van paulus#sdfootnote46anc|46]] Sien 1:12-26; 4:10-19. [[Voetspore van paulus#sdfootnote47anc|47]] Sien 1:27-30; 4:4. [[Voetspore van paulus#sdfootnote48anc|48]] Sien 2:1-11; 4:2-5. [[Voetspore van paulus#sdfootnote49anc|49]] Sien 2:19-30. [[Voetspore van paulus#sdfootnote50anc|50]] Sien Hoofstuk 3. [[Voetspore van paulus#sdfootnote51anc|51]] Sien 2:1-4. [[Voetspore van paulus#sdfootnote52anc|52]] Sien 3:13-14. [[Voetspore van paulus#sdfootnote53anc|53]] Sien 4-6. [[Voetspore van paulus#sdfootnote54anc|54]] Sien 4:13. [[Voetspore van paulus#sdfootnote55anc|55]] Engels “joy”; Grieks “chara”. [[Voetspore van paulus#sdfootnote56anc|56]] Grieks “phroneo”. [[Voetspore van paulus#sdfootnote57anc|57]] Engels “consider; Grieks “hegeomai”. [[Voetspore van paulus#sdfootnote58anc|58]] Engels “bond”. [[Voetspore van paulus#sdfootnote59anc|59]] Sien 2:5-11. d32bkrr6zf0qymwsq9x96pkl5ezmn49 0 405302 2891179 2864411 2026-04-07T12:51:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891179 wikitext text/x-wiki [[Lêer:India Coromandel Coast locator map.svg|duimnael|regs|Kaart van die kus.]] Die '''Koromandelkus''' is die smal vrugbare suidoostelike kusstrook van [[Indië]]. == Aardrykskunde == Die gebied lê tussen die [[Oos-Ghats]] in die weste, die [[Golf van Bengale]] in die ooste, die deltamonding van die [[Krisjna (rivier)]] in die staat [[Andhra Pradesh]] in die noorde en [[Kaap Calimere]] naby die delta van die Kaveririvier in die staat [[Tamil Nadu]] in die suide. Verskeie ander riviere mond ook as deltas hier uit, soos die Palar en die Penner. Al die riviere kom uit die oostelike hellings van die [[Wes-Ghats]]. Weens die deltas is die kus baie vlak en is daar ‘n gebrek aan natuurlike hawens. Hawens is ontwikkel by Pulicat (Pazhaverkadu), [[Chennai]] ([[Madras]]), Puducherry (Pondicherry), Karaikal en Nagappattinam (Negapatam) en bied beskerming teen die [[moeson]]. Katamarans word dikwels gebruik. In Oktober tot Desember val die meeste reën. Daar is immergroen woude en [[wortelboommoeras]]se. Die alluviale vlaktes is vrugbaar en geskik vir landbou en die binneland lewer sekere minerale. ‘n Goeie infrastruktuur verbind die stede. Met die [[tsunami]] van 26 Desember 2004 het die kusgebied baie gely. == Geskiedenis == In die oudheid het die gebied met die [[Romeinse Ryk]] handel gedryf. Griekse en Arabiese handelaars het [[wierook]], [[ivoor]], edelstene, [[pêrel]]s en tekstiel na die Weste geneem sowel as speserye wat hulle uit die lande in die suidooste van Asië verkry het. In die 15de eeu ontdek [[Vasco da Gama]] die seeweg na Indië. [[Nederland]] verower in 1659 Negapatam van die Portugese en beveilig daarmee die [[VOC]] se skeepvaart rondom Indië. Hulle bou daar indrukwekkende forte as simbole van mag, maar ook as huisvesting vir die koopmanne en soldate en as magasyne vir die uitvoer van katoen en diamante. Die Britte kry beheer ook Madras en Machilipatnam, die Nederlanders oor Pulicat, Sadras, Tuticorin en later ook Machilipatnam, die Franse oor Pondicherry, Nizampatnam en Karaikal en die Dene in November 1620 oor Tranquebar. In 1825 neem Engeland beheer oor die Nederlandse besittings oor. Frankryk regeer tot in 1954 oor die gebiede Pondicherry en Karaikal. == Slawe == Tot ongeveer 1660 was die meeste Kaapse slawe in besit van die VOC van Indiese afkoms. Hulle was hoofsaaklik vakmanne, talle was Christene en het [[Kreools]]-[[Portugees]] gepraat. Die Koromandelkus was bekend om die bedrukte katoenstof sis en meubelstukke beskilder met lak verkry uit skulpe. Slawe afkomstig uit die streek was ook bekend as bedrewe met naald en gare. == Bronnelys == * De Wet, Con; Hattingh, Leon en Visagie, Jan (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Indië]] [[Kategorie:Tamil Nadu]] 3css3r1dhgm3u33fuh1rfjy5d67dmuq 0 405362 2891391 2879726 2026-04-07T16:06:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891391 wikitext text/x-wiki '''Tweede Nuwe Jaar''' was in die [[Kaapkolonie]] en latere [[Kaapprovinsie]] ‘n vakansiedag. Die feesdag op 2 Januarie was aanvanklik uniek aan [[Kaapstad]] en stam uit die tyd van die [[slawerny]] toe aan die slawe ‘n ekstra vakansiedag gegee is. Op hierdie dag het latere die [[Kaapse Klopse]] opgetree. In wetgewing van die Unie-parlement is 1930 is die dag as ‘n vakansiedag vir slegs die Kaapprovinsie vasgestel. Winkels en privaat en provinsiale kantore was gesluit, maar nie die kantore van die sentrale regering nie, omdat dit nie ‘n nasionale vakansiedag was nie. Selfs Maandag [[3 Januarie]] was ‘n vakansiedag as [[2 Januarie]] op ‘n [[Sondag]] geval het. ==Bibliografie== * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} [[Kategorie:Openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] 30a852iczyt9ls3shhtnmvihln1m9wu 0 405457 2891126 2862132 2026-04-07T12:29:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891126 wikitext text/x-wiki Die '''Hollanderkorps''' was ‘n militêre eenheid wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] geveg het. Met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog het ‘n groot groep Nederlanders in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] en die Republiek van die [[Oranje-Vrijstaat]] gewoon. Na hulle is goedig verwys as [[Kruger se Hollanders]]. Uit lojalitiet aan ‘n gemeenskaplike afkoms of weens ‘n sterk anti-Britse gevoel of bloot ‘n sug na avontuuur wou ‘n groot aantal van hierdie mense graag by die Boeremagte aansluit. Sekere van die Hollanders het spesifiek uit Nederland gekom om te help veg. Onder leiding van dr. Herman Coster en Cars de Jonge is op 14 September 1899 vir Nederlanders in [[Pretoria]] en [[Johannesburg]] ‘n vegkorps gevorm volgens die gebruiklike kommandostelsel. Belgiese burgers onder leiding van dr. A. Heijmans het by hulle aangelsuit. Lede wat nie aktief wou of aan gevegte kon deelneem nie is in ‘n Garnisoensdienskorps opgeneem. Die hoofkommandant vir al hierdie buitelanders was J.P. la G. Lombard en ander aanvanklike leiersfigure was kapt. Boudewijn Hamer en J.M. de Bruijn. Die Vegkorps het ‘n 150 en die Garnisoensdienskorps ‘n 300 lede gehad. Hierdie lede het geen soldy ontvang nie alhewel die offisiere wel deur die Z.A.R. ingesweer is. Op 21 Oktober 1899 het 108 lede aan die [[Slag van Elandslaagte]] deelgeneem. Enkeles sneuwel, ook Coster en De Jonge. ‘n Dertigtal is krygsgevange geneem en 40 man het ontsnap. Hierna word die Vegkorps ontbind. Verskeie van die lede sluit by die ZAR-kommando’s of die Garnisoensdienskorps aan. In Maart van die volgende jaar sluit 140 Nederlanders by die Vreemdelingelegioen van genl. [[Georges de Villebois-Mareuil]] aan. Kort daarna sneuwel De Villebois-Mareuil en word sy legioen ook ontbind. Kommandant Andries Smorenburg probeer lewe in die Vegkorps blaas, maar dit misluk weens sy gebrekkige leierskap. Die Garnisoensdienskorps was veral betrokke by polisiewerk, die ambulansdiens en teenspioenasie. Assistent-kommandant G. Westenenk en sy manne in Pretoria het krygsgevangenes opgepas. Verskeie faktore het die lewe vir die Hollanders bemoeilik. Die meeste van hulle was onbekend met die ruwe terrein en die strawwe klimaat van die vir hulle vreemde land. Dus het hulle nog meer ontberings op kommando gely as die Boere self. Die bekendste lede van die Hollanderkorps was *[[Herman Coster]] *Cars Geert de Jonge, (*[[Bahia]], [[Brasilië]], 10 Oktober 1865 – †Elandslaagte, 21 Oktober 1899), sekretaris van die Transvaalse Onderwysersvereniging, amptenaar, vrywilliger-offisier *Johannes Petrus la Grange Lombard, (*[[Riversdal]], 24 Julie 1846 - †Pretoria, Augustus 1939, Boerekommandant, lid van die Eerste Volksraad van die ZAR, en vader van [[J.P. la Grange Lombard]] *Boudewijn Gerrit Versélewel de Witt Hamer, (*[[Doesburg]], 12 Februarie 1855 – †[[Dundee]], 18 Desember 1930), joernalis, amptenaar, lid van die Tweede Volksraad van die ZAR *[[Andries Smorenburg]] *Cornelius van Gogh, broer van [[Vincent van Gogh]] *[[Frans Oerder]] *[[Jochem van Bruggen]] *[[Herman van Broekhuizen]] *Willem Frederik Mondriaan, broer van die kunstenaar [[Piet Mondriaan]] ==Bibliografie== *Pretorius, Fransjohan: Nederlanders trap diep spore in ou Transvaal. Terugflits. In: Die Burger, 16 April 2025 *Schoeman, Chris: Broers in die Stryd. Hollanders in die Anglo-Boereoorlog. Kaapstad: Zebra, 2011. {{ISBN|978-177022-341-7}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] dlqq23mab6nuuljdxibjgyw9m6mibaz 0 405474 2891356 2608068 2026-04-07T15:16:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891356 wikitext text/x-wiki Die '''Staatsverjaardag''' op 23 Februarie was ‘n openbare vakansiedag in die Republiek van die [[Oranje-Vrijstaat]]. Hierdie dag herdenk die stigtingsdag van die [[republiek]] met die ondertekening van die [[Bloemfontein-konvensie]] op 23 Februarie 1854. Elke jaar op hierdie datum was daar ‘n groot byeenkoms in die meeste gemeenskappe om die verjaardag van die land te vier. Mense het van ver van hul plase gekom om een dag per jaar vrolik en gesellig saam te wees. Dit was meesal ‘n groot saamtrek van oud en jonk onder koeltebome en seile wat gespan is. Kenmerke van die feesvierings was ‘n Boeredag, [[Boeresport]], ‘n Wapenskou en perderesies. Mans was veral bedrywig op die skietbaan en patrone is gratis beskikbaar gestel. Daar is van 300 tot 400 tree uit die vuis geskiet. By die Wapenskou het die plaaslike [[kommando]] ‘n vertoning van hul slaankrag gegee in moontlike landsverdediging. By die Boeresport is kalf gery en hoenderhane en varke gevang. [[Jukskei]] is gespeel volgens die skyfskietreëls. Hamels, verse, sakke hawer, sakke mielies en ammunisie is as pryse uitgeloof. ==Bibliografie== *Die lewe in ou Suider-Afrika. [[Johannesburg]]: [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]], 1966 [[Kategorie:Vrystaat]] amnwezcighdd01zaon95mxel1mvzmo0 0 405781 2891128 2862212 2026-04-07T12:31:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891128 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Howiesonspoortdam''' verskaf water aan [[Grahamstad]] (Makhanda). Hierdie dam in die Palmietrivier is by die koördinate 33° 23′ 9.61″ suid en 26° 28′ 58.62″ oos en 341 m bo seevlak. Dit is in die [[Thomas Baines-natuurreservaat]], nagenoeg 8 km suidwes van Grahamstad, noordwes van die Setlaarsdam en net oos van die R343-pad wat via [[Salem]] na [[Kenton-on-Sea]] loop. Dit is in 1931 gebou deur die munisipaliteit van Grahamstad en het toe ‘n diepte van 30 m en ‘n maksimum volume van 1114 miljoen liter gehad. Toeslikking het die kapasitiet baie laat afneem. Die opvanggebied is 34 km² groot. Met ‘n pyplyn van 10 km word die water na die dorp gebring. In 1962 is die Setlaarsdam 3 km laer af in die rivier gebou. ==Bibliogrfie== *mountainpassessouthafrica.co.za *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] hczg5582p7lbofcw4yjcbvmwiwqls5k 0 405938 2891129 2862330 2026-04-07T12:32:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891129 wikitext text/x-wiki [[Lêer:9 2 084 0002 005-Idas Valley Homestead-Stellenbosch-s.jpg|duimnael|regs|Die Idasvallei-opstal]] [[Lêer:Red House 4.JPG|duimnael|regs|Die Rooi Huis in Kahlerstraat]] '''Idasvallei''' is ‘n woonbuurt van [[Stellenbosch]]. Die gebied lê aan die noordoostekant van die dorp, noord van die pad wat lei na [[Helshoogte]] en suid van die Kromrivier. Aan die einde van 1682 het goewerneur [[Simon van der Stel]] die plaas Idasvallei toegeken aan Francois Villion, ‘n [[Hugenoot]] wat vroeër as ander Hugenote na die Kaap gekom het. (Die dorp Stellenbosch is eers drie jaar later, 1685 aangelê.) Die plaashuis met ‘n gewel in ‘n unieke uitspattige styl is deur Samuel Johannes Cats in 1789 gebou. Die dorp se munisipaliteit het ‘n groot deel van die plaas aangekoop en nadat die [[Groepsgebiedewet]] in werking gestel is, is 7&nbsp;000 kleurlinge van die dorp in die 1950’s op die plaasgrond hervestig. ==Bibliografie== *Coertze, Heleen: The Homestead of Ida's Valley. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 10, nr. 2, Februarie 1983 *Collier, Joy: Stellenbosch revisted. Stellenbosch: U.U.B., 1959 *Hoskyn, Margaret: Stellenbosch village 1920-1950. Kaapstad: Tafelberg, 1979. {{ISBN|0-624-01159-3}} *Khafif, Zainab: History of Ida’s Valley. collections.sun.ac.za *Protected national heritage site – Cape Winelands cultural landscape: Idas Valley Stellenbosch https://sahris.sahra.org.za {{coord|33|55|12|S|18|53|00|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} [[Kategorie:Stellenbosch]] 8x4g29ohql4ufq3rs6mu9xfjgyplgl3 0 406045 2891152 2750271 2026-04-07T12:41:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891152 wikitext text/x-wiki '''Keeromstraat''' is ‘n kort, maar bekende doodloopstraat in die hart van [[Kaapstad]]. Die straat begin by die oostelike punt van Dorpstraat en loop suidweswaarts dood teen die agtertuin van die [[Sentrum vir die Boek]]. Voorheen het die straat ‘n noordelike ingang gehad vanaf [[Waalstraat]] deur ‘n groot poort onderdeur die gebou van die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|Wes-Kaapse Provinsiale Wetgewer]]. In die straat is die Kaapse Hooggeregshoof gevestig sowel as kantore van regspersoneel. Voorheen het o.a. die Kaaplandse [[Nasionale Party]] hul kantore en [[D.C. Boonzaier]] sy ateljee daar gehad en was die Nederlandse Klub daar ‘n gewilde bymekaarkomplek vir vooraanstaande Afrikaners. Sedert sy stigting was [[Die Burger]] se kantore by '''Keeromstraat 30''' totdat [[Naspers]] / [[Media24]] ‘n toringgebou aan die Heerengracht betrek het. Weens die koerant en die politieke party se kantore in die straat het die straat ‘n simbool geword van die politieke mag van die [[Nasionale Party]]. Daarom is daar dikwels in die verlede na die '''Keeromstraat-kliek''' verwys bedoelende die [[Nasionale Pers]] en die Kaaplandse Nasionale Party. ==Bbibliografie== *Scannell, J.P.: Keeromstraat 30. Gedenkbundel vir die vyftigste verjaardag van Die Burger. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1965. [[Kategorie:Kaapstad]] qcjt1bt0c1iwhpmb3mcl0xyyfpvqavq 0 406164 2891153 2863567 2026-04-07T12:41:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891153 wikitext text/x-wiki Die kern van die '''Kemper Museum''' in [[Colesberg]] is die unieke versameling voorwerpe en dokumente betreffende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Onderwerpe== In die museum is objekte te sien van geskiedkundige belang vir Colesberg en omstreke. Die ongelyksoortige versameling bestaan uit fossiele, bokhorings, prente, manuskripte, illustrasies, halfedelstene, skulpe en items oor merinoboerdery en die perdeteelt. Daar is ‘n werkende perdemeul. Verskeie artefakte illustreer die lewe en tyd van vorige inwoners van die streek. Ou landbouwerktuie dateer uit die era toe die trekboere die dorp via [[Norvalspont]] as wegspringplek gebruik het vir hul reis na noord van die [[Oranjerivier]] en die [[Vaalrivier]]. ‘n Besondere besit van die museum is die oorspronklike skets deur die Colesbergse apteker C.J. Kemper (1806-1887) van een van die [[Van Plettenberg-bakens]] gemaak in 1830 op die plaas T’Zamenkomst (destyds die plaas van [[Tjaart van der Walt]]). ==Skenking== Op 3 November 1924 het hierdie museum begin toe die munisipale amptenaar George Ludwig Engelhardt (Luther, Luke, Luth) Kemper (*Colesberg, 22 April 1856 - †Mafeking, 13 Oktober 1954) sy persoonlike versameling gedenkwaardighede aan sy tuisdorp geskenk het. ==Bibliografie== *de Jongh, Michael en Belinda Gordon: The forgotten front. Untold stories of the Anglo-Boer War in the [[Karoo]]. [[Durban]]: Watermark Press, 2018. {{ISBN|978-0-620-78699-7}} *Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. [[Kaapstad]]: Suid-Afrikaanse Museumvereniging, 1978 [[Kategorie:Museums]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] bu2h0csch8aut6y98pq361ucptttd9o 0 406165 2891144 2862976 2026-04-07T12:38:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891144 wikitext text/x-wiki Die '''Kalahari-pannestreek''' (ook bekend as die '''Kalahari-pannewêreld''' of die '''Kalahari-soutpanne''') is die grootste netwerk soutpanne in die wêreld.<ref name="et" /><ref name="btg" /><ref name="ea" /> Eens deel van die antieke en reusagtige Makgadikgadi-meer, wat in die afgelope 10 000 jaar opgedroog het, vorm die Makgadikgadi-soutpanne, die Nxai-soutpanne in die noorde daarvan, en die Sua-panne en die Ntwetwe-panne in die ooste daarvan, die Kalahari-pannestreek.<ref name="et" /> Kenmerke van die pannestreek is die groot aantal panne, vloere, kolke, putte (puts) en komme wat daar voorkom. Hierdie streek lê ongeveer suid van 26° 30′ suid en oos van 19° 30′ oos en oorvleuel met [[Gordonia]] en die [[Duineveld]]. In die holtes of depressies kom in die skaars reëntye gewoonlik water voor, maar is andersins langdurig droog. Dikwels skitter en skyn die blink salpeterpanne se soutkors nadat die water in die grond weggesak of verdamp het. Bekende plekke in hierdie gebied is Aseriesputs, Bastersput, Bitterpan, Blomberg se Vloer, Bok se Puts, [[Hakskeenpan]], Klipkolk, [[Noenieput]], Rykheerputs, Sonderpan, Rooiputs, Geelbospan, Rooivloer, Lutzputs, [[Putsonderwater]], Doringknie se Vloer, Putsies, Geelvloer, Morrels Puts, Karvloer, Patryspan, Koranderkolk, Jagkolkvloer, Eierdopput, Droogenhoutputs, Karreeboschkolk, Diemansput, Granaatboskolk, [[Verneukpan]], Vermeulensput, Stinkputs, Damskolk, Blaauboskom, Grootvloer, Verdorskolk, Konnes se Pan, Dwaggasoutpan, Rietfontein se Pan, Kommissaris-soutpan, Brospan, De Vloere, Job se puts, Brakputs, Riet se Vloer, Swartkolkvloer, [[Kootjieskolk]], Snykolk, Soutpan, Eensaamheidspan, Kooppan, Skrypan, Grootkolk, Dikbaardskolk, Uitsakpan, Van Rooi’s Vlei, Vrouenspan, Eenbeker en Tweebeker. ==Lees ook== * [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="et">{{Cite web|url=https://www.enchantingtravels.com/travel-blog/see-kalahari-salt-pans/|title=Kalahari Salt Pans: Top Reasons Why You Should Visit This Place|date=2025-04-02|website=Enchanting Travels|accessdate=2025-04-02 |lang=en}}</ref> <ref name="btg">{{Cite web|url=http://www.botswana-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=429|title=Kalahari Salt Pans - Botswana Travel Guide|website=www.botswana-travel-guide.com|accessdate=2025-04-02|lang=en|archive-date=2024-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20241205085913/http://www.botswana-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=429|url-status=live}}</ref> <ref name="ea">{{Cite web|url=https://www.expertafrica.com/botswana/kalaharis-salt-pans|title=The Great Salt Pans &#124; Makgadikgadi & Nxai &#124; Botswana|website=www.expertafrica.com|accessdate=2 April 2025}}</ref> }} == Bronnelys == * Green, Lawrence G.: Riddle of the pans. In: On wings of fire. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-212-6}} * Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes (Naamkundereeks, nr. 1). [[Kaapstad]]: Tafelberg vir die Suid-Afrikaanse Naamkundesentrum van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. {{ISBN|0-624-00182-2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Streke van die Noord-Kaap]] 2smey3oefyfapaqvlfok9n58ipwd4hx 0 406472 2891154 2863599 2026-04-07T12:42:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891154 wikitext text/x-wiki '''Kersefontein''' is ‘n plaas van historiese belang in die [[Sandveld]]. ==Ligging== Die plaas is by die koördinate 32° 54′ suid en 18° 46′ oos. Dit is aan die oewer van die [[Bergrivier]] en ‘n 20 km van [[Hopefield]]. ==Geskiedenis== Reeds in 1744 het die [[VOC]] die plaas aan Johannes Mijndertsz Cruywagen toegeken. Op 13 Augustus 1770 word [[Martin Melck]] die eienaar en tans is die agtste geslag van die Melck-familie in beheer. In die beginjare was die plaas ‘n uitspanning vir reisigers onderweg na en van die binneland. ==Opstal== Die kern van die huis dateer waarskynlik uit 1770 (aldus die jaartal op die gewel). Aan die besondere gebouekompleks is verskeie male ver- en aangebou. Buiten die slaweklok is daar op die werf stalle, ‘n waenhuis, smidswinkel, bakkery, koringskuur, koetsiershuis en gastekamers. In 1953 is die Kaaps-Hollandse gewel gerestoureer en is dit ‘n duidelike nabootsing van die gewel op die geskiedkundige plaas [[Elsenburg]] buite [[Stellenbosch]]. Dit is gemeubileer met antieke Kaapse meubels. Die opstal en die plaas is tot monument verklaar. ==Boerdery== Aanvanklik is hier met Arabierperde geboer en het jaarliks ‘n veiling van reisiesperde plaasgevind. Later is met Afrikanerbeeste, Boerperde en muile en op nog ‘n later tydstip met Hereford- en Friesbeeste, Merinoskape en koring geboer. Tans is die hoofhuis as gastehuis ingerig. ==Naam== Die oorspronklike naam van die plaas was Karse Fontein. Blykbaar was dit weens die baie wilde kersies wat hier groei. ==Bibliografie== *capetownlegends.com/legend/julian-melck/ *Fransen, Hans (samesteller): A guide to the old buildings of the Cape. A survey of the extant architecture from before c.1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *westerncape.gov.za/other/2010/11/provincial_heritage_sites_2002_09_19_-_old_national_monuments.pdf *www.kersefontein.co.za [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] tgqyfoqnj2do5ee6fhplhx7tnalrbh2 0 406713 2891446 2681927 2026-04-07T16:28:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891446 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kakamas NG kerk.jpg|duimnael|440x440px]] Die '''NG Gemeente Kakamas''' is ‘n gemeente in die Sinode van Noord-Kaapland. == Beginjare == “De plaats, die de naam draagt van [[Kakamas]], is de Arbeids-Kolonie van de Ned. Ger. Kerk in de Kaap Provincie. Zijn is ’n middel door de kerk bij de hand genomen om verarmden en verwaarloosden van ons volk, die tegelijk tot haar behoren, tegemoet te komen. Met deze nedersetting beoogt de Kerk een drievoudig doel, n.l. (1) om voor verarmden stoffelik bestaan te vinden, (2) om aan hunne kinderen verstandontwikkeling te verschaffen, (3) om de reeds genoemden onder behoorlik geestelike bearbeiding te krijgen”. Die projek is in 1898 begin en in ’n stadium was die bevolking 3,000 siele: “omtrent 700 kinderenzijn in de zeven dag- en 850 in de Zondagscholen”. Die gemeente het op die stadium uit 1200 siele bestaan. Kakamas was ’n versameling van arm mense wat van reg oor die land gekom het om hulle hier te vestig. Die mense het aan beide kante van die oewer van die Oranjerivier oor ’n afstand van 12 tot 15 myl gebly. Kakamas was vroeër deel van [[Kenhardt]]. Veral eerw. Christian Schröder, in sy hoedanigheid as ouderling van Kenhardt, wat ook die eerste superintendent van die Kolonie was, het onder die mense gearbei. Tog was ds. BPJ Marchand “de eigenlike fondamentlegger en vader dezer heerlike onderneming”. In die tyd was daar nog nie ’n kerkgebou nie. ’n Sogenaamde “rietsteier” is as aanbiddingsplek en skool gebruik. Soos die naam aandui was die “skuiling” van riet en was dit onmoontlik om op stormagtige dae godsdiensoefeninge of skool te hou. Vanaf 1898 tot 1904 moes die mense maar hiermee tevrede wees. Eers in 1904 is ’n “school-kerk-zaal” met omtrent 600 sitplekke gebou. Die kommissie wat verantwoordelik was vir die oprigting is bygestaan deur “koloniste” wat teen geringe betaling al die stene en sand voorsien het en die gebou opgerig het. Die “koloniste” van die arbeidskolonie het die nodig sink, hout en planke voorsien. As gevolg van die groot getal kinders is ’n deel van die saal later afgesny en is nog 6 klaskamers aangebou. “Dit gebouw zal nu door de Regering worden overgenomen voor ’n £2,000 en word ter dan een behoorlike Godshuis opgericht”. Superintendent Schröder het ook toesig gehou oor die bou van die eerste kanaal, die sogenaamde Suidvoor. In Julie 1911 het Kakamas ’n selfstandige gemeente geword en is die ampte van superintendent en leraar geskei. Ds. Hofmeyr is as eerste leraar bevestig, terwyl ds. JG. de Bruijn die amp van Superintendent aanvaar het. Ds. PJB Shaw is in Januarie 1913 bevestig en eerw. PJ van der Walt is in Augustus 1913 “als zijne hulp” bevestig, met die spesifieke opdrag om die dorp Marchand te bedien. Die gebied wat deur die twee groot watervore – die Suid- en die Noordkanaal – besproei is, het 2,300 morge beslaan, terwyl al die grond wat uit verskillende plase aangekoop is, 120,000 morg beslaan het. Dié plase se transportaktes is aan die kerk oorgedra. “Er staat reeds op de verschillende dorpjes (Soetap, Kakamas, Alheit, Marchand, Salzberg en Schröder) meer dan 100 goede woningen, benevens vele andere van minder permanente aard. Erzijnsevenschoolgebouwen, waarin over de 700 kinderenonderwijsontvangen, alsook een pastorie, ’n superintendents en dokters woning met ’n paar verpleegkamers. Naast de gewone kursus van elementair onderwijs, wijdt het onderwijzen personeel zich aan de opleiding van onderwijzers die vooralin’tNoordwesten kunnen arbeiden. Men wil ook mettertijd een Industriële Inrichting alhier hebben. De Arbeidskommissie heeft ’n hydro-elektries toestel, dat twee molens drijft, opgericht; en hoopt met de eerste industrie – leerloierij en schoenmakerij – binne kort ’n aanvang te maken”. Hierdie arm gemeente het deur eie ondervinding geleer om mild by te dra vir die saak van die Here. == Predikante == * Ds Hofmeyr, 1911 – * PJB Shaw, 1913 – == Bron == * Ons Kerk Album, bladsy 146 [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]] {{DEFAULTSORT:Kakamas, NG gemeente}} gkd3h30y7a2qhyexs6mrcfdlpgiqalm 0 406845 2891156 2863628 2026-04-07T12:42:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891156 wikitext text/x-wiki [[Lêer:GreatMosque.jpg|duimnael|regs|Die Groot Moskee op Kilwa Kisiwani.]] '''Kilwa Kisiwani''' is ‘n eiland aan die kus van [[Tanzanië]] bekend vir sy rol in die koloniale geskiedenis. == Ligging == Die eiland is by 8° 55′ suid en 39° 30′ oos. Dit is 8 km lank en 5 km breed en is slegs 2 km van die vasteland. Op die noordwestelike hoek van die eiland is die hawe Kilwa, in geskiedkundige tye beskou as een van die beste hawens aan die ooskus van Afrika. ‘n Kenmerk van die eiland is die bodem van koraal en die wortelboommoerasse. Regoor die seestraat op die kontinent is die hawe '''Kilwa Masoko'''. == Geskiedenis == In 975 het die Perse hier ‘n sultanaat gestig. Tussen die 12de en die 15de eeu was dit onder beheer van die Arabiere en was dit ‘n bloeiende stad. Dit het ‘n belangrike rol gespeel in die wedersydse handel o.a. in goud en slawe tussen Afrika en die [[Verre Ooste]] tot selfs in [[China]]. In die 13de en 14de eeu is dit deur Europese ontdekkingsreisigers besoek en is in 1502 deur [[Vasco da Gama]] verower. In 1505 het [[Francisco de Almeida]] op Quiloa (die Portugese naam vir Kilwa) ‘n vesting gebou. Sedert die 16de eeu is dit ‘n sentrum vir die slawehandel. In 1784 het die eiland onder beheer gekom van die Omani en is die slawehandel onverminderd voortgesit. Deur die strategiese ligging het verskeie van die omliggende volke hier aangekom en sodoende ‘n rol gespeel in die vorming van die taal [[Swahili]] en die verspreiding van die [[Islam]] in Oos-Afrika. In 1856 kom dit onder beheer van die sultan van [[Zanzibar]], in 1885 van die Duitsers en in 1919 neem die Britte die beheer oor die eiland. == Bouvalle == Ruïnes op die eiland is van kultuur-historiese belang. Sekere dateer uit die 12de eeu en bestaan uit reste van moskees, ‘n paleis en ‘n hele woonkompleks met ‘n mark en stadsmure. In 1981 is hierdie bouvalle deur [[Unesco]] tot ‘n wêrelderfenisgebied verklaar. == Bronnelys == * [[Ensiklopedie van die Wêreld]], deel 6. [[Stellenbosch]]: [[Albertyn-uitgewers]], 1991. {{ISBN|0-949948-20-9}} * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 6. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00322-5}} * {{Citation | last=Chittick | first=H. Neville |author-link=Neville Chittick| year=1974 | title=Kilwa: an Islamic trading city on the East African coast (2 Vols) | publisher=British Institute in Eastern Africa | place=Nairobi }}. Volume 1: History and archaeology; Volume 2: The finds. {{Normdata}} [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Afrika]] [[Kategorie:Tanzanië]] o8agthtjqq8bgdt94n9hr3d4p6bzgvp 0 406882 2891163 2864074 2026-04-07T12:45:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891163 wikitext text/x-wiki '''Kloofnek''' is ‘n lae rug wat die westelike punt van [[Tafelberg]] met [[Leeukop]] verbind. Dit bereik ‘n hoogte van nagenoeg 240 m bo seespieël. [[Buitengracht]] en Nuwe Kerkstraat in die stadskom van [[Kaapstad]] loop suidweswaarts, loop ineen en van daar af staan die M62-pad vir ongeveer 2 km verby die Tuine en [[Higgovale]] bekend as Kloofnekweg. In die nek loop Kloofweg weswaarts uit Kloofnekweg verby Round House (die eertydse jaglosie van lord [[Charles Somerset]] en latere goewerneurs van die [[Kaapkolonie]]) na [[Clifton]], [[Bantrybaai]], [[Fresnaye]] en [[Seepunt]]. Suidweswaarts gaan Kloofnekweg verder as Kampsbaaiweg verby [[Kampsbaai]] na [[Bakoven]]. Die nek het voorheen bekend gestaan as Vlaggemanshoogte omdat die personeel van die seinpos op [[Seinheuwel]] daar gewoon het. Alhoewel die roete al sedert die laat 17de eeu gebruik is, dateer die huidige pas uit 1848. ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00322-5}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Tafelberg]] 57lkiqkd329aoyntr2cn96oq7l6ht8h 0 407053 2891303 2875165 2026-04-07T14:57:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891303 wikitext text/x-wiki Die '''Sentrum vir die Boek''' in die stadskom van [[Kaapstad]] word gehuisves in ‘n buitengewone gebou van besondere kultuur-historiese belang. ==Ligging== Die gebou is by Koningin Victoriastraat 62, by die koördinate 33° 55′ 37″ suid, 18° 24′ 57″ oos en regoor die [[Kompanjiestuin]]. ==Gebou== Die gebou in die Edwardiaanse styl is vroeg in die 20ste eeu opgerig as hoofgebou vir die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] volgens tekeninge van die Britse argitekte W. Hawke en W.N. McKinley. Die koste van die oprigting is gedra deur sir [[Donald Currie]] en Willem Hiddingh (*Kaapstad, 29 Mei 1808 - †Kaapstad, 10 Desember 1899), ‘n Kaapse regsgeleerde, weldoener en oujongkêrel. Hiddingh het ook in sy testament die perseel vir die oprigting van die beoogde gebou bemaak. Aangesien dit mettertyd geblyk het dat die gebou nie meer aan die nuwe en groter eise van ‘n universiteit voldoen nie, is dit in 1932 aan die staat verkoop en het dit die tuiste van die staatsargief geword. ==Argitektuur== Die onderkant van die buitemure is van graniet verkry uit die [[Paarl]]. Daar bo-op is gebou met sandsteen afkomstig van die [[Vrystaat]]. Hierdie sagte sandsteen is versier deur ingewikkelde, soms oordadige en fyn uitgewerkte beeldhouwerk. Groen Spaanse teëls is op die dak aangebring. Koperkleurige plate bedek die koepel. Op die koepel staan ‘n torinkie van kiaat. Die groot saal onder die koepeldak het die voorkoms van ‘n Griekse teater. ‘n Sirkelvormige suilegang is beklee met marmer en leiklip en die pilare is van ‘n rooskleurige sandsteen. In die voorportaal is vlakreliëf portrette in brons en marmer van Currie en Hiddingh. ==Huidige gebruik== Die Sentrum vir die die Boek se doel is om geletterdheid in alle bevolkingsgroepe en in alle tale van die land te promoveer deur aandag te gee aan die ontwikkeling van ‘n leeskultuur. Daar word aandag gegee aan die skryf en uitgee van goeie boeke deur kursusse aan te bied. Sedert ±1990 is dit ‘n filiaal van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteek]] ([[Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika]]). Spesiale en unieke boekversamelings word hier bewaar. Onder andere word die [[Louis Leipoldt]]-versameling en die kantoor van die [[Van Riebeeck-Vereniging]] hier gehuisves. ==Bibliografie== *Duncan, Paul en Alain Proust: Hidden Cape Town. Kaapstad: Struik, 2013. {{ISBN|978-1-43170-299-2}} *publishsa.co.za *sa-venues.co *[[Suid-Afrikaanse biografiese woordeboek]], deel 2. Kaapstad: [[Tafelberg Uitgewers]], 1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Biblioteke]]] qeny49onqmiqn5xkddjfjjul5go7xeg 0 407090 2891553 2885011 2026-04-08T04:57:44Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891553 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |beeld=[[Lêer:October 2023 Gaza−Israel conflict.svg|320px|]]{{leftlegend|#F08080|[[Gasastrook]] onder Palestynse beheer}}{{leftlegend|#5788FF|Gasastrook onder Israeliese beheer}}<!--{{leftlegend|#9bf7f0|Verste Israeliese opmars in Gasastrook}}-->{{leftlegend|#FFFF00|Ontruimde gebiede binne Israel}} |datum=7 Oktober 2023 – hede <br />({{Tydsverloop|maand1=10|dag1=7|jaar1=2023}}) |plek=[[Midde-Ooste]] |party1=[[Lêer:Flag_of_al-Qassam_Brigades.svg|raamloos|24px]] '''[[Hamas]]''' |party2='''{{Vlag|Israel}}''' |aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(Eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Yoav Gallant]]'''}}<br /><small>(Minister van Verdediging tot 5 November 2024)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Israel Katz]]'''}}<br /><small>(Minister van Verdediging sedert 5 November 2024)</small> |aanvoerder1={{nowrap|[[Lêer:Flag_of_al-Qassam_Brigades.svg|raamloos|24px]] '''[[Yahya Sinwar]]'''☠}}<br /><small>(Leier van Hamas)</small><br />{{nowrap|[[Lêer:Flag_of_al-Qassam_Brigades.svg|raamloos|24px]] '''[[Ismail Haniyeh]]'''☠}}<br /><small>(Leier van Hamas)</small> |status=Voortdurend * Skietstilstand formeel van krag sedert 10 Oktober 2025 onder die eerste fase van 'n vredesplan. |resultaat=<!-- Die oorlog is nog nie amptelik verby nie, so daar is nog geen eindresultaat nie --> }} [[Lêer:A rocket hit a vehicle in Rishon Lezion.jpg|duimnael|Nasleep van 'n vuurpylaanval in [[Rishon LeZion]].]] Op [[7 Oktober]] [[2023]] het Palestynse militante groepe onder leiding van [[Hamas]] die '''Gasa-Israel-konflik''' teen [[Israel]] vanaf die [[Gasastrook]] geloods, deur verby die Gasa-Israel-versperrings te breek en toegang tot Gasa-grensoorgange, nabygeleë Israeliese stede, aangrensende militêre installasies en burgerlike nedersettings te verkry. Dit is die eerste direkte konflik binne Israel se ''[[de jure]]''-gebied sedert die 1948 [[Arabies-Israeliese konflik|Arabies-Israeliese Oorlog]].<ref name=":1">{{Cite web|last=Beauchamp|first=Zack|date=7 Oktober 2023 |title=Why did Hamas invade Israel?|url=https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007185123/https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=7 Oktober 2023 |website=Vox |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Erlanger|first=Steven |date=7 Oktober 2023 |title=An Attack From Gaza and an Israeli Declaration of War. Now What? |language=en-US |work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/israel-gaza-war-hamas-palestinians.html |access-date=7 Oktober 2023|issn=0362-4331 |archive-date=7 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007195542/https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/israel-gaza-war-hamas-palestinians.html |url-status=live}}</ref> Vyandelikhede is vroegoggend begin met vuurpylaanvalle teen Israel en invalle deur middel van voertuie op Israeliese grondgebied, met 'n aantal aanvalle wat op omliggende Israeliese burgerlike gemeenskappe en Israeliese militêre basisse uitgevoer is. Sommige waarnemers het na hierdie gebeure verwys as die begin van 'n derde Palestynse intifada.<ref>In opvolging van die Eerste Intifada en Tweede Intifadas.</ref> Israel het vir die eerste keer sedert die 1973 [[Jom Kippoeroorlog]] formeel oorlog verklaar.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-rockets-airstrikes-tel-aviv-ca7903976387cfc1e1011ce9ea805a71|title=Israel declares war and approves 'significant' steps to retaliate for surprise attack by Hamas|date=8 Oktober 2023|website=AP News}}</ref> Organisasies wat aan die Palestynse aanval deelgeneem het, sluit Hamas, die Islamitiese Jihad, Demokratiese Front vir die Bevryding van Palestina en die "Leeukuil" in. [[Mohammed Deif]], bevelvoerder van Hamas se militêre vleuel, die Izz ad-Din al-Qassam Brigades, het gesê die aanval was in reaksie op “ontheiliging van die [[Al-Aqsa-moskee]]” en Israel wat honderde [[Palestyne]] vroeër in 2023 vermoor en gewond het.<ref name="TOI1"/> Hy het 'n beroep op Palestyne en Arabiese Israeli's gedoen om "die besetters te verdryf en die mure af te breek".<ref name="TOI1">{{cite web |url=https://www.timesofisrael.com/hamas-commander-says-attacks-are-in-defense-of-al-aqsa-claims-5000-missiles-fired |title=Hamas commander says attacks are in defense of Al-Aqsa, claims 5,000 missiles fired |access-date=7 Oktober 2023 |date=7 Oktober 2023 |work=The Times of Israel|archive-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007094309/https://www.timesofisrael.com/hamas-commander-says-attacks-are-in-defense-of-al-aqsa-claims-5000-missiles-fired/ |url-status=live}}</ref> In 'n noodvergadering in die [[Wesoewer]] kort nadat die aanvalle begin het, het [[Mahmoud Abbas]] van die [[Palestynse Owerheid]] steun uitgespreek vir die Gasa-infiltrasie en verklaar dat Palestyne die reg het om hulself teen die Israeliese besetting te verdedig.<ref>{{Cite news |last1=Yang |first1=Maya |last2=Bayer |first2=Lili |last3=Ho |first3=Vivian |last4=Fulton |first4=Adam |last5=Bayer |date=7 Oktober 2023 |title=Israel says civilians and soldiers held hostage in Gaza after major Palestinian attack – live |language=en-GB |work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |url-status=live |access-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007071116/https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |archive-date=7 Oktober 2023 |issn=0261-3077}}</ref> In Israel het alle groot opposisiepartye gepleit vir die vorming van 'n [[nasionale eenheidsregering]] om die Palestynse offensief te bekamp.<ref>{{Cite news |last1=Yang |first1=Maya |last2=Bayer |first2=Lili |last3=Ho |first3=Vivian |last4=Fulton |first4=Adam |last5=Bayer |date=7 Oktober 2023 |title=Israel says civilians and soldiers held hostage in Gaza after major Palestinian attack – live |language=en-GB |work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |url-status=live |access-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007071116/https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |archive-date=7 Oktober 2023 |issn=0261-3077}}</ref> Minstens 2 200 vuurpyle is vanaf die Gasastrook afgevuur toe Hamas-militante deur die grens gebreek en Israel binnegedring het, wat ten minste 700 Israeli's doodgemaak het<ref>{{Cite news |title=At Least 600 Israelis Killed, 2,000 Wounded as Surprise Infiltration, Massive Barrages Rock Israel; Civilians and Soldiers Held Hostage in Gaza |language=en |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-08/ty-article-live/over-250-israelis-killed-1-590-wounded-civilians-and-soldiers-held-hostage-in-gaza/0000018b-0cd2-d8fc-adff-6dfe855e0000 |access-date=2023-10-08}}</ref> en Israel se regering aangespoor het om 'n noodtoestand af te kondig. Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het verklaar dat Israel "in 'n oorlog is" in 'n nasionale toespraak ná die begin van die aanvalle.<ref>{{cite news |title=Live updates: Militants infiltrate Israel from Gaza as Hamas claims major rocket attack|url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/al-aqsa-storm-militants-infiltrate-israel-after-gaza-rockets-10-07-intl-hnk/index.html |publisher=[[CNN]] |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221148/https://www.cnn.com/middleeast/live-news/al-aqsa-storm-militants-infiltrate-israel-after-gaza-rockets-10-07-intl-hnk/index.html |archive-date=7 October 2023 |access-date=7 Oktober 2023}}</ref><ref name="guardian7oct">{{Cite news|last=McKernan |first=Bethan |date=7 Oktober 2023 |title=Hamas launches surprise attack on Israel as Palestinian gunmen reported in south|url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/07/hamas-launches-surprise-attack-on-israel-as-palestinian-gunmen-reported-in-south |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007101214/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/07/hamas-launches-surprise-attack-on-israel-as-palestinian-gunmen-reported-in-south |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=7 Oktober 2023|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Staff |first=ToI |title='We are at war,' Netanyahu says, after Hamas launches devastating surprise attack|url=https://www.timesofisrael.com/we-are-at-war-netanyahu-says-after-hamas-launches-devastating-surprise-attack/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007104131/https://www.timesofisrael.com/we-are-at-war-netanyahu-says-after-hamas-launches-devastating-surprise-attack/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=7 Oktober 2023 |work=The Times of Israel |language=en-US}}</ref> Palestynse militante wat Israel geïnfiltreer het, het in verskeie [[kibboets]]e naby die Gasastrook sowel as die Israeliese stad Sderot gekom.<ref name="ynet">{{Cite news |last=Ynet |date=7 Oktober 2023 |title=Netanyahu: 'We are at war' |language=en |work=Ynetnews |url=https://www.ynetnews.com/article/rysg8i0l6 |url-status=live |access-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007052803/https://www.ynetnews.com/article/rysg8i0l6 |archive-date=7 Oktober 2023}}</ref> Die Palestynse Ministerie van Gesondheid onder leiding van Hamas in Gasa het berig Israel het ten minste 300 Palestyne in gevegte en deur lugaanvalle gedood, insluitend burgerlikes en 20 kinders,<ref name="nbc7oct">{{cite news |title='We are in a war,' Netanyahu says after Hamas launches surprise attack |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-says-palestinian-militants-are-infiltrating-gaza-rcna119315 |date=7 Oktober 2023 |publisher=NBC News |access-date=8 Oktober 2023 |archive-date=8 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008035129/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-says-palestinian-militants-are-infiltrating-gaza-rcna119315 |url-status=live}}</ref> terwyl die IDF verklaar het dat dit meer as 400 van wat hulle "terroriste" genoem het gedood.<ref>{{cite news |title=Israeli military says 'hundreds of terrorists' killed; Gaza death toll reaches 313 |newspaper=The Hindu |date=8 Oktober 2023 |url=https://www.thehindu.com/news/international/israel-palestine-hamas-gaza-conflict-october-8-2023-live-updates/article67395219.ece}}</ref> Beide Palestynse en Israeliese mediabronne het berig dat Israeliese burgerlikes en soldate, insluitend kinders, deur Palestynse militante gyselaar geneem is;<ref>[https://twitter.com/Russianowarabic/status/1710562275646411223 Israeli family kidnapped to Gaza], "Russia Now" in arabic, 7 Oktober 2023</ref> verskeie van hierdie gyselaars is glo sedertdien na die Gasastrook geneem. Talle gevalle van geweld en slagtings teen Israeliese burgerlikes is ook aangemeld sedert die begin van die Hamas-offensief.<ref>{{Cite news |last=Crisp |first=James |date=7 Oktober 2023 |title=Naked Israeli woman paraded by jeering Hamas fighters |language=en-GB |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/07/naked-israeli-woman-paraded-jeering-hamas-fighters/ |access-date=7 Oktober 2023 |issn=0307-1235 |archive-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007211651/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/07/naked-israeli-woman-paraded-jeering-hamas-fighters/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Harel|first=Amos|date=7 Oktober 2023 |title='Nightmare Scenario': Hamas' Victory Is an Israeli Failure on a Massive Scale |language=en |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-07/ty-article/.premium/hamas-victory-is-an-israeli-failure-massive-scale/0000018b-0a1a-d8fc-adff-6b7e7e3b0000 |access-date=8 Oktober 2023 |quote=Daar was verskriklike slagtings in sommige gemeenskappe en militêre basisse. |archive-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007211915/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-07/ty-article/.premium/hamas-victory-is-an-israeli-failure-massive-scale/0000018b-0a1a-d8fc-adff-6b7e7e3b0000 |url-status=live}}</ref> Die meeste lande, insluitend Westerse nasies en [[Indië]], het Hamas vir die geweld veroordeel en die taktiek wat gebruik word as [[terrorisme]] beskryf,<ref name="auto2">{{cite news |title=World reaction to surprise attack by Palestinian Hamas on Israel |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/we-are-at-war-reactions-to-palestinian-hamas-surprise-attack-in-israel |access-date=8 Oktober 2023 |agency=[[Al Jazeera]] |language=en |archive-date=7 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007201341/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/we-are-at-war-reactions-to-palestinian-hamas-surprise-attack-in-israel |url-status=live}}</ref> terwyl sommige Moslemlande die skuld vir die Israeliese besetting van Palestynse gebiede en die ontkenning van Palestynse [[selfbeskikking]] as die grondoorsaak van die eskalasie gegee het.<ref>{{cite news |title=Arab states call for restraint after Hamas attack— but some blame Israel |work=The Forward |url=https://forward.com/fast-forward/563491/arab-states-gaza-hamas-israel-attack-blame-reaction/ |url-status=live |access-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008063302/https://forward.com/fast-forward/563491/arab-states-gaza-hamas-israel-attack-blame-reaction/ |archive-date=8 Oktober 2023}}</ref> Ander het gevra vir de-eskalasie.<ref>"Saudi Arabia joins global calls for de-escalation of conflict between Palestinians, Israelis". Arab News. 7 Oktober 2023. Geargiveer van die oorspronklike op 7 Oktober 2023. Besoek op 7 Oktober 2023.</ref> == Skietstilstande == === Eerste skietstilstand (November 2023) === Na die aanvang van ’n deur Katar bemiddelde skietstilstand op 24 November 2023, het aktiewe gevegte in die Gasastrook opgehou. Hamas het sommige gyselaars verruil vir Palestynse gevangenes wat deur Israel aangehou is. Israel het gedurende die skietstilstand byna net soveel Palestyne gearresteer as wat dit vrygelaat het. Gevangenisruilings het tot 28 November voortgeduur, toe beide Israel en Hamas mekaar daarvan beskuldig het dat hulle die ooreenkoms oortree het. Op 30 November het Hamas, in ’n “laaste-minuut-ooreenkoms”, agt gyselaars vrygelaat in ruil vir 30 Palestynse gevangenes en ’n een-dag-verlenging van die skietstilstand. Die skietstilstand het op 1 Desember geëindig nadat Israel en Hamas mekaar die skuld gegee het dat hulle nie tot ’n verlenging kon ooreenkom nie.<ref>{{cite news|last=Lodhi|first=Areesha|date=22 November 2023|title=Israel-Hamas truce deal: All that you need to know|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/israel-hamas-truce-all-you-need-to-know|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122164932/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/israel-hamas-truce-all-you-need-to-know|archive-date=22 November 2023|access-date=22 November 2023|work=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{Cite news|date=22 November 2023|title=Who Are the Palestinian Prisoners to Be Released in the Israel-Hamas Hostage Deal?|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-22/ty-article/who-are-the-palestinians-prisoners-to-be-released-in-israel-hamas-hostage-deal/0000018b-f625-d558-a3eb-f72f2ab40000|url-status=live|access-date=25 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123045921/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-22/ty-article/who-are-the-palestinians-prisoners-to-be-released-in-israel-hamas-hostage-deal/0000018b-f625-d558-a3eb-f72f2ab40000|archive-date=23 November 2023}}</ref><ref name="reuters20231121">{{cite news|last1=Massoud|first1=Bassam|last2=Rose|first2=Emily|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-government-debates-deal-release-gaza-hostages-truce-2023-11-21/|title=Israel, Hamas agree 4-day truce for hostage release and aid into Gaza|website=[[Reuters]]|date=22 November 2023|access-date=22 November 2023|archive-date=22 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122145512/https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-government-debates-deal-release-gaza-hostages-truce-2023-11-21/|url-status=live}}</ref> === Tweede skietstilstand (Januarie–Maart 2025) === [[Lêer:Return of displaced people via Al-Rasheed Street after ceasefire, January 2025, Gaza Strip.jpg|duimnael|Terugkeer van ontheemdes ná die skietstilstand, Januarie 2025]] Op 15 Januarie 2025 is ’n ooreenkoms tussen Israel en Hamas aangekondig, bemiddel deur Katar, waarvolgens Hamas ingestem het om ’n aantal Israelse gyselaars in die Gasastrook vry te laat in ruil vir Hamas-militante en ander Palestynse gevangenes in Israel. Albei partye het tot ’n tweede skietstilstand tydens die oorlog ooreengekom, wat op 19 Januarie 2025 in werking getree het.<ref name="aljazeera20250213">{{Cite news|date=13 February 2025|title=Hamas confirms it will release captives as planned, ceasefire deal back on track|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/2/13/live-positive-signals-for-israeli-captives-as-more-aid-enters-gaza?update=3507923|access-date=13 February 2025|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="timesofisrael20250213">{{Cite news|date=13 February 2025|title=Hamas says it will release hostages as planned, has agreed to continue with ceasefire|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-says-it-has-agreed-to-continue-with-ceasefire-deal-will-release-hostages-as-planned/|access-date=13 February 2025|work=The Times of Israel}}</ref> Op 27 Januarie het tienduisende Palestyne begin terugkeer na noordelike Gasa nadat Israel ’n gang vir burgerlike beweging geopen het ná ’n vertraging van 48 uur. Hamas het op 10 Februarie aangekondig dat Israel die voorwaardes van die skietstilstand oortree het, en die vrylating van Israelse gyselaars opgeskort. Ná dreigemente deur Netanyahu en [[Donald Trump]] om die gevegte in Gasa te hervat, het Hamas op 13 Februarie toegegee, en die gyselaarvrylating het twee dae later hervat. Op 22 Februarie het Hamas ses Israelse gyselaars vrygelaat. Israel het egter geweier om 600 Palestynse gevangenes vry te laat. Netanyahu het gesê die gyselaars word vir “propaganda” gebruik en dat gevangenes eers vrygelaat sal word wanneer toekomstige gyselaarvrylating gewaarborg word sonder openbare seremonies. Op 25 Februarie het Israel en Hamas ’n ooreenkoms bereik om die liggame van Israelse gyselaars wat vroeër ooreengekom is om oorhandig te word, te verruil vir honderde Palestynse gevangenes, sonder publieke seremonies. Op 1 Maart, die dag waarop fase een van die skietstilstand sou eindig, het Hamas ’n Israelse voorstel verwerp om dit te verleng, en het op die implementering van fase twee aangedring. Onderhandelinge oor fase twee, wat die vrylating van alle oorblywende lewende gyselaars, die onttrekking van Israelse troepe uit Gasa en ’n permanente beëindiging van die oorlog sou insluit, moes reeds in Februarie begin het, maar het nooit plaasgevind nie. Netanyahu se kantoor het gesê Israel steun ’n Amerikaanse plan om die skietstilstand oor [[Ramadan]] en Pasga uit te brei. Volgens dié plan sou die helfte van die lewende en dooie gyselaars op die eerste dag van die verlengde skietstilstand vrygelaat word, en die res aan die einde daarvan indien ’n permanente ooreenkoms bereik word. Israel het egter gesê die ooreenkoms laat hulle toe om die oorlog ná 1 Maart te hervat indien onderhandelinge onsuksesvol is. Ná Hamas die Amerikaanse voorstel verwerp het, het Netanyahu op 2 Maart die invoer van humanitêre hulp na Gasa opgeskort. Die blokkade van hulp is deur bemiddelaars soos Egipte veroordeel as ’n skending van die skietstilstand, wat bepaal het dat fase een outomaties sou voortduur solank fase twee-onderhandelinge aan die gang was. Op 9 Maart het Israelse Energieminister Eli Cohen die voorsiening van elektrisiteit aan Gasa gestaak. Op 14 Maart het Hamas gesê dat hulle ’n voorstel van bemiddelaars aanvaar het om die Israels-Amerikaanse gyselaar Edan Alexander en die liggame van vier dubbelburgers vry te laat. Die VSA en Israel het die aanbod verwerp omdat dit nie ooreenstem met hul voorstel vir die vrylating van vyf lewende gyselaars op die eerste dag van die verlengde skietstilstand nie. Op 18 Maart het Israel ’n verrassingsaanval geloods, insluitend lugaanvalle regoor Gasa, wat die skietstilstand beëindig het.<ref>{{#invoke:cite|news|last1=Shurafa|first1=Wafaa|last2=Frankel|first2=Julia|last3=Magdy|first3=Samy|date=18 March 2025|title=Israel's surprise bombardment plunged Palestinians back into 'hell'|url=https://apnews.com/article/gaza-airstrikes-ceasefire-israel-palestinians-war-34d2d174417e3f7caf341406bc761c0e|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318210308/https://apnews.com/article/gaza-airstrikes-ceasefire-israel-palestinians-war-34d2d174417e3f7caf341406bc761c0e|archive-date=18 March 2025|access-date=20 May 2025|work=Associated Press|quote=The surprise wave of airstrikes … following two months of ceasefire.}}</ref><ref>{{#invoke:cite|news|last1=Baba|first1=Anas|last2=Estrin|first2=Daniel|last3=Lonsdorf|first3=Kat|date=18 March 2025|title=Israel declares ceasefire 'over' as it launches airstrikes in Gaza killing hundreds '|url=https://www.npr.org/2025/03/17/g-s1-54401/israel-launches-deadly-series-of-attack-on-gaza|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318044008/https://www.npr.org/2025/03/17/g-s1-54401/israel-launches-deadly-series-of-attack-on-gaza|archive-date=18 March 2025|access-date=20 May 2025|work=NPR|quote=Israel has declared the ceasefire in Gaza over, with a surprise wave of devastating airstrikes in Gaza Tuesday. The barrage killed more than 400 people…}}</ref><ref>{{#invoke:cite|news|date=18 March 2025|title=Netanyahu's testimony in graft trial canceled for the day amid shock Gaza offensive|url=https://www.timesofisrael.com/netanyahus-testimony-in-graft-trial-canceled-for-the-day-amid-shock-gaza-offensive/|access-date=20 May 2025|work=The Times of Israel|quote=...Israel's surprise attack on the Gaza Strip, which ended a two-month ceasefire.|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321104052/https://www.timesofisrael.com/netanyahus-testimony-in-graft-trial-canceled-for-the-day-amid-shock-gaza-offensive/|url-status=live}}</ref> === Derde skietstilstand en vredesplan (Oktober 2025) === Op 8 Oktober 2025 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] aangekondig dat Israel en Hamas ooreengekom het oor die "eerste fase" van 'n vredesplan, wat 'n pouse in gevegte, die vrylating van "ten minste" sommige gyselaars en gevangenes, en 'n aanvanklike Israeliese troepe-onttrekking uit dele van Gasa ingesluit het. Die ooreenkoms, wat bereik is na onderhandelinge in Egipte met Amerikaanse, Katarse, Turkse, Egiptiese, Israeliese en Hamas-amptenare, is beskryf as die belangrikste deurbraak in maande in die rigting van die beëindiging van die twee jaar lange oorlog.<ref>{{#invoke:Cite|web|date=8 Oktober 2025 |title=Live Updates: Israel and Hamas Reach Deal on Hostage and Prisoner Exchange |url=https://www.nytimes.com/live/2025/10/08/world/israel-hamas-gaza-ceasefire |website=[[The New York Times]]}}</ref> 'n Internasionale Gaza-vredesberaad oor die volgende fase van die vredesplan het op 13 Oktober 2025 in Sharm el Shaikh, Egipte, begin.<ref>{{#invoke:cite|web| url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/10/13/world-leaders-arrive-in-egypt-as-gaza-peace-summit-set-to-begin- | title=World leaders arrive in Egypt as Gaza peace summit set to begin | website=Al Arabiya | date=13 Oktober 2025 }}</ref> Op 22 Januarie 2026 het president Donald Trump die [[Raad vir Vrede]] aangekondig, ’n internasionale inisiatief wat daarop gemik is om ’n skietstilstand in Gasa te monitor en post-konflik-heropbou asook breër konflikoplossingspogings te ondersteun, met die handves wat by die [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]] bekend gestel is. Lande wat na berig word deelneem of ingestem het om aan te sluit, sluit Argentinië, Armenië, Azerbeidjan, Bahrein, Egipte, Hongarye, Indonesië, Israel, Jordanië, Kasakstan, Kosovo, Marokko, Pakistan, Katar, Saoedi-Arabië, Turkye, die Verenigde Arabiese Emirate, Oesbekistan en Viëtnam in, met verskeie ander state wat belangstelling getoon het, wat die totale aantal ondersteuners op ongeveer twee tot drie dosyn te staan bring. Die voorstel het ’n gemengde internasionale reaksie ontlok, aangesien verskeie Westerse lande — insluitend Frankryk, Noorweë, Swede, Slowenië en die Verenigde Koninkryk — geweier het om deel te neem, terwyl ander [[Groot moondheid|groot moondhede]] ten tyde van die aankondiging nog nie publiek verbind was nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn8jek4vv8ko|title=Seven more countries agree to join Trump's Board of Peace|date=2026-01-21|website=[[BBC]]|access-date=2026-01-22}}</ref> == Voorgestelde "Humanitêre Stad" == In die middel van 2025 het die Israelse Minister van Verdediging, [[Israel Katz]], planne aangekondig om ’n sogenaamde "humanitêre stad" in suidelike Gasa te bou op die puin van Rafah. Die projek, wat bedoel is om uiteindelik die hele bevolking van Gasa te huisves, sou die beweging van Palestyne beperk en hulle effektief verhoed om die gebied te verlaat sodra hulle daar is. Katz het ook herhaal dat hy die emigrasie van Palestyne uit Gasa wil bevorder as deel van die plan. Die voorstel het ernstige kritiek ontlok, beide plaaslik en internasionaal, insluitend van die voormalige Israelse Eerste Minister, [[Ehud Olmert]], wat die projek as ’n “[[konsentrasiekamp]]” en ’n stap in die rigting van etniese suiwering beskryf het. In ’n onderhoud met [[The Guardian]] het Olmert gesê: “Wanneer hulle ’n kamp bou waar hulle beplan om meer as die helfte van Gasa ‘skoon te maak’, is die onvermydelike interpretasie van die strategie nie om [Palestyne] te red nie, maar om hulle te deporteer.” Menseregteprokureur Michael Sfard het soortgelyke bekommernisse uitgespreek en gesê dat Katz se voorstel neerkom op die gedwonge verskuiwing van ’n bevolking — ’n oorlogsmisdaad ingevolge [[internasionale reg]] — en moontlik ’n [[misdaad]] teen die mensdom as dit op groot skaal plaasvind. Sfard het die idee dat enige vertrek uit Gasa vrywillig kan wees, as onsin verwerp. Die Israelse regering het gereageer deur Olmert persoonlik aan te val en te verwys na sy vorige korrupsieveroordeling, terwyl hulle hul optrede verdedig het as burgerlike ontruimings wat deur Hamas belemmer word. Nietemin beklemtoon die vergelykings met [[Nazi-Duitsland|Nazi-era]] konsentrasiekampe — iets wat in Israelse politieke diskoers as amper ondeurspreeklik beskou word — die erns van die kritiek. Opposisieleier [[Yair Lapid]] het die voorstel veroordeel as ’n ekstremistiese beleid wat bedoel is om Eerste Minister Netanyahu se regse koalisie in stand te hou, en het gevra dat die oorlog beëindig en gyselaars teruggebring word.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/07/14/middleeast/israel-gaza-ehud-olmert-concentration-camp-intl|title=Former Israeli leader says planned ‘humanitarian city’ in Gaza would be a ‘concentration camp’|date=2025-07-14|website=[[CNN]]|access-date=2025-07-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/israel-humanitarian-city-rafah-gaza-camp-ehud-olmert|title=‘Humanitarian city’ would be concentration camp for Palestinians, says former Israeli PM|date=2025-07-13|website=[[The Guardian]]|access-date=2025-07-20}}</ref> Die VSA se president, Donald Trump, het vroeër in 2025 aangebied om die Gasastrook oor te neem. Hy het sy visie uitgespreek om die gebied te herontwikkel tot die “[[Franse Riviera|Riviera]] van die Midde-Ooste”.<ref name="Paul-2025">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn4z32y12jpo|title=Why does Donald Trump want to take over Gaza and could he do it?|last1=Adams|first1=Paul|date=11 February 2025|website=www.bbc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250216170317/https://www.bbc.com/news/articles/cn4z32y12jpo|archive-date=16 February 2025|access-date=21 February 2025|url-status=live}}</ref> == Sien ook == * [[Vredesraad]] * [[Volksmoord in Gasa]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Midde-Ooste]] [[Kategorie:Gasastrook]] [[Kategorie:Israel]] [[Kategorie:Staat Palestina]] k6k0vr3tre2y19dlmmjyfvk6v2me43p 0 407133 2891177 2864399 2026-04-07T12:50:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891177 wikitext text/x-wiki Die '''Korana''' was ‘n [[Khoikhoi]]-stam wat aan die noordelike grens van die [[Kaapkolonie]] gewoon het. Teen die middel van die 19de eeu het hulle reeds uitgesterf. ==Vestiging== Die Korana kom na bewering oorspronklik uit die gebied rondom die groot mere in [[Oos-Afrika]] en teen die 17de eeu woon van die mense in die [[Kaapse Skiereiland]] en omgewing. Hulle voer ‘n nomadiese lewe en trek van noord na suid en andersom vir somer- en winterweiding. Die laaste trek onder kaptein Kora van die Gorachouqua vanuit die suide was egter ook weens blanke indringing. In die eerste helfte van die 18de eeu vestig hulle hulle in valleie en op eilande van die [[Oranjerivier]], wes van die samevloeiing van die [[Vaalrivier]] en die Oranje en later langs die Vaal tot by [[Taung]] en tussen die Vaal en die [[Hartsrivier]]. Na 1800 woon baie Koranas rondom die Hartsrivier, [[Modderrivier]] en [[Rietrivier]] en stig die [[Berlynse Sendinggenootskap]] sendingposte soos [[Bethanie, Vrystaat]], Pniël in 1845, Saron in 1847 en Platberg in 1849 om hulle te bedien. Ander woon weer by [[Klaarwater]] en [[Campbell]]. Britse koloniale magte het hullle later vanaf die eilande in die Oranjerivier verdryf. ==Mense== Na kapt. Kora se dood verdeel die stam in twee, die Linkse en die Reghandse. Deur rusies oor water, weiveld en eienaarskap van beeste en skape verdeel die twee groepe in allerhande kleiner faksies onder kleurryke name soos die Seekoeie, Smalwange, Symense, Taaibosse, Tovenaars, Sakmense, Kinswartse, Kaatse, Laaste-Lê en Moddermense. In die loop van die 19de eeu het hierdie tradisionele name grootliks verdwyn. Die Korana is fisies gekenmerk aan hul hoë wangbene, effens groot ken, ‘n duidelike beenrandje net bokant die oë wat die lyn van die winkbroue volg. Hulle was langer en sterker as lede van ander Khoikhoigroepe. Opvallend was hul aangename geaardheid en gemaksug, maar kon soms aggressief en veglustig raak. Hulle was primitiewe veeboere en het in eenvoudige hutte gewoon. By blankes het hulle leer perdry en vuurwapens gebruik. Met die ''gabus'' (die jagboog) en rietfluite het hulle musiek gemaak en veral met [[volmaan]] het hulle soms tot ‘n week lank gedans. Al vroeg het hulle Nederlands as taal aangeneem. Ondertrouery met blankes, swartes en [[Boesman]]s het vanaf die eerste kontak tussen die groepe plaasgevind. Veral weens pokkies en drankmisbruik het die bevolkingsgetalle vinnig afgeneem en teen die einde van die 19de eeu het die Korana as ‘n aparte volk ophou bestaan. ==Bibliografie== *[[Afrikaanse Kinderensiklopedie]], deel 1. [[Kaapstad]]: Nasionale Boekhandel, 1969 *[[Ensiklopedie van die Wêreld]], deel 6. [[Stellenbosch]]: [[Albertyn-uitgewers]], 1991.{{ISBN|0-949948-20-9}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. Kaapstad: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00322-5}} [[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Inheemse volke van Suider-Afrika]] nhd1f33elpmmo58szvbd3yvvh1ikeqh 0 407137 2891166 2679337 2026-04-07T12:46:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891166 wikitext text/x-wiki '''Koelenhof''' is 'n landbougebied by [[Stellenbosch]] bekend vir sy wingerdplase. Die streek grens aan Stellenbosch se noordwesgrens en lê oos van die Devonvallei, suid van die Ou Paarl-pad en wes van [[Klapmuts]]. By die [[Muldersvlei]]-spoorweghalte in die noorde van die kontrei sluit die spoorlyn vanaf Stellenbosch by die lyn tussen [[Kaapstad]] en die [[Paarl]] aan. De Meye, Hoopenburg, Simonsig en Koelenhof is die bekendste wynkelders. [[Elsenburg]]-landboukollege en die Mariendahl-proefplaas lê ook in dié gebied. 'n Dertigtal plase het reeds rondom Stellenbosch bestaan voordat die dorp in 1685 gestig is. Van die huidige plaasname wat nog uit daardie tyd dateer, is [[Idasvallei]], [[Coetzenburg]], [[Welgevallen]], Koelenhof, [[Kromme Rhee]], [[Rustenburg, Koelenhof|Rustenburg]], [[Mostertsdrif]], [[Zorgvliet]], [[Spier (Wes-Kaap)|Spier]] en [[Jonkershoek]]. {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] qs95z5v3j8qnnyzyn6erfmu7qdceeqy 0 407156 2891529 2621575 2026-04-07T22:10:20Z Jcb 223 2891529 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Zeffiro-e-clori---pompeii.jpg|duimnael|300px|Die bruilof van [[Zephyrus]] en Chloris. [[Fresko]] in [[Pompeii]]]] In die [[Griekse mitologie]] was '''Chloris''' Grieks Χλωρίς ''Chlōrís'', van χλωρός ''chlōrós'', wat "groen-geel", "bleekgroen" "bleek" of "vars" beteken, 'n [[nimf]] ([[godin]]) wat geassosieer is met die lente, blomme en nuwe groei. Sy het vermoedelik in die [[Elysium]] gewoon. == Mitologie == Chloris is ontvoer deur [[Zephyrus]], die god van die westewind (wat, soos Ovidius self uitwys, 'n parallel was met die verhaal van sy broer [[Boreas (god)|Boreas]] en [[Orithia]] ), wat haar, nadat hulle getroud is, verander het in 'n godheid bekend as [[Flora (mitologie)|Flora]]. Saam het hulle 'n seun, [[Karpos]] (vrug) genaamd. Daar word ook gedink dat sy verantwoordelik was vir die transformasies van [[Adonis]], [[Attis]], [[Krokus (mitologie)|Krokus]], [[Hyacinthus]] en [[Narcissus]] in blomme.<ref>[[Ovidius]], ''[[Fasti]]'', 5. 195 ev</ref> == Beeldgalery == <gallery> Zephyr and Flora, c.1720, by Antonio Corradini, V&A.JPG |''Zephyrus en Flora''; Antonio Corradini, ChlorisPrimavera.jpg |Chloris van wat se lippe rose ontspring. William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Flora And Zephyr (1875).jpg|Chloris en Zephyrus; William-Adolphe Bouguereau </gallery> == Bronnelys == * [[Ovidius|Publius Ovidius Naso]], ''Fasti'' <ref>Engelse vertaling James G. Frazer. [https://topostext.org/work/143 Online version at the Topos Text Project].</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Chloris}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse gode]] rsh0aicz53a0engnyv9ow96gz6mdexp 0 407342 2891181 2864418 2026-04-07T12:52:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891181 wikitext text/x-wiki '''Korsten''' is ‘n woonbuurt van [[Gqeberha]]. Die buurt dateer uit 1853 en lê nagenoeg 2 km uit die middestad. Stanfordweg (M10) skei Korsten in die noordooste van die Neave-nywerheidsgebied. Schauderville lê suidwes van Highfieldweg. Die N2-hoofpad vorm die grens tussen Korsten en Gelvandale. Holland Park in die suidooste word deur Cottrellweg, Kempstonweg, C.J. Langenhovenweg en Burtweg (M26) van Korsten geskei. Die Livingstone Hospitaal is in die noordwestelike hoek van die gebied. In die apartheidsjare het die bevolking rasgemeng gebly. Dit dra die naam van Frederick Korsten (*Zierikzee, [[Nederland]], 17 Augustus 1773 - †Cradock Place, [[Algoapark]], 16 Junie 1839). Korsten was aanvanklik ‘n soldaat en staatsamptenaar, maar word geleidelik ‘n welvarende sakeman en groot grondeienaar. Hy het geboer op die plaas Cradock Place en was ‘n spekulant en skeepseienaar en betrokke by die [[Walvis|walvisvangs]], [[Visvang|visvangs]], [[Skaap|skaapboerdery]] en die handel in sout, vleis, [[wol]] en [[huide en velle]]. Korsten was in sy tyd een van die mees gesiene persone in die oostelike distrikte van die [[Kaapkolonie]]. Sy grootskaalse handelsonderneming naby die middedorp van die destydse Port Elizabeth was die begin van Gqeberha as nywerheidstad. Noordeinde van die huidige stad beslaan sy vroeëre woonplek. ==Bibliografie== *[[Suid-Afrikaanse biografiese woordeboek]], deel 2. Kaapstad: [[Tafelberg Uitgewers]], 1977. {{ISBN|0-624-00368-X}} [[Kategorie:Voorstede van Port Elizabeth]] [[Kategorie:Port Elizabeth]] kp8vxptal5brtf0c6j8ei7xxxc21hwu 0 407812 2891543 2791868 2026-04-08T04:52:50Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891543 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} 'n '''Nuwejaarsgeskenk''' is die geskenk wat gegee word aan die begin van die jaar, verkieslik die 1ste Januarie. Dit is veral in [[Frankryk]] (ook in Neder-Bretagne) gebruiklik, en staan bekend as '''les étrennes'''.<br/> Belangrik: Die '''strenna''' of '''Strenna di Natale''' in [[Italië]] word egter teen Kerstyd self gegee, so ook die '''estrenes''' in [[Katalonië]]. === Die Oudheid === Die hedendaagse ''les étrennes'' van Frankryk kan teruggevoer word na die ''strena'' van die Oudromeine.<ref>{{fr}} [https://www.cnrtl.fr/etymologie/étrennes Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales, s.v. étrennes.]</ref> Of liewer dan die Romeinse ''mite''. Die Romeine was 'n baie bygelowige volk. Daar word aangevoer dat die Romeine reeds vroeg die behoefte gehad het om hul godsdiens met dié van die staat te verweef (wel met 'n duidelike onderskeid van die ''familia''/huisgesin se eie huisgode!), waardeur die deugde van die burger veredel en uitgebou kan word - met name die liefde vir die vaderland. Altare is onder andere opgerig en toegewy aan die eer, trou, ywer, en dapperheid. Veral laasgenoemde moes 'n god(in) bykry. En so ontstaan die tempel vir Strenia of Strenua, in die jare van die legendariese Romulus en Titus Tatius (hoof van die Sabyne), in 'n gewyde woud. En hierdie tempel in die woud word omring deur 'n geheimsinnige plant wat gekweek is, wat baie herinner aan die "maretak" of "mistel" wat deur die druïdes van die Galliërs gekweek is. Hierdie plant is onder andere tydens 'n towenares se besweringe geraadpleeg. En omrede die heroute hul daarmee omkrans het wanneer hul na die vyandelike kampe gegaan het, het die plant later die simbool van dapperheid verkry. Die Romeine het daarom die eerste dag van die jaar op 1 Maart, naamlik ''Kalendis Martiis'' (vernoem na Mars, die god van oorlog), waarmee die jaar in die tyd van Romulus begin het, hierdie plantjie gaan pluk. Hierdie plantjie het die Romeine dan aan hul opperhoofde gebied, en dan as 'n soort gelukbringer ook onder mekaar uitgedeel. Hierdie plant, ter hulde van die dapperes, is ''strena'' (waarskynlik na die Sabyns-Romeinse godin self) genoem, wat later in die Franse volksmond ''étrennes'' sou word.<ref name="Avondbode">{{nl}} [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010969759:mpeg21:p001 ''De Avondbode''. 1838. De Nieuwjaars-geschenken bij de ouden. Jaargang 2, Uitgave 55, 18 januarij:1]</ref> [[Romulus]] se tyd was nie so vreedsaam soos sy opvolger Numa s'n nie. Numa het hom in dié vredestyd besig gehou om die Romeinse kalender te verbeter, deur twee maande, naamlik Januarie en Februarie by die jaarkalender te voeg. [[Januarie]] is vernoem na Janus (die tweegesig god van poorte). Maar hoe nou gemaak in 'n tyd van vrede? Die geskenke moes tog nie meer krygsugtige denkbeelde oproep nie. En in stede van die plant, word ander geskenke in sy plek gegee, naamlik vye, dadels en heuning, want die voortekens of voorbodes gaan hierdie soetheid vooraf; sodat die jaar sal loop soos stroop. Dié gebaar kry later muntwaarde: muntstukke word vir mekaar gestuur, maar slegs 'n ''as'', 'n bronsmuntstukkie van aanvanklik so 327,45 gram<ref>[[WAT]]</ref>, van weinig waarde. Aan die een kant pryk die gesig van Janus, aan die ander kant die stewe van die skip waarmee Saturnus in [[Latium]] sou aangekom het.<ref name="Avondbode" /> Die volk ken egter geen maat nie. Gierigheid is die wortel van allerlei kwaad (so ook pronksug), en soos 'n buikspreker gebruik [[Ovidius]] vir Janus in sy ''Fasti I'' om sy gevoelens oor die verdorwe sedes te verwoord - naamlik oor hebsug (wat uit monde van Janus reeds in die tyd van Saturnus al 'n probleem was, d.i. nog lank voor die ontstaan van [[Rome]]). Want nou was 'n bietjie heuning nie meer goed genoeg nie. Die betekenis, wat by die Tempel van Strenia begin het, het lankal sy waarde verloor. Die muntstukke het nie by [[koper]] gebly nie, maar oorgegaan na silwer, en van silwer na goud. Maar goud was immers self 'n goeie voorbode, en glad nie te versmaai nie.<ref name="Avondbode" /> Maar vriendskap is meer as goud werd - en allerhande soorte geskenke is aan mekaar gestuur by Nuwejaar. [[Tibullus]] merk byvoorbeeld op hoe die besoekers in die strate deur die stad trek, belaai met geskenke. Teenoor sy beminde, voel hy, die skone sal deur die poësie oorwin word, die gierigaards deur goud.<ref name="Avondbode" /> Keiser Augustus het weer die gawes gebruik om 'n standbeeld van 'n godheid te koop; hy glo die geld moes liewers in die openbare belang dien, en nie as spaargeld vir die keiser self nie. [[Tiberius]] het aanvanklik maar meegedoen (dit was immers tradisie), maar later teen Nuwejaar se kant saggies uit Rome verdwyn - al tou die vleiers ook agterna. [[Caligula]] maak weer sy poorte wawyd oop - elke burger kon maar sy presentjie sommer in die voorportaal van sy paleis los; die burgers het dan ook uit vrees hul geskenke stiptelik afgelewer.<ref name="Avondbode" /> Met die koms van die Christen-Keisers probeer die Kerkvaders hierdie heidense gebruik wortel en tak uitroei, maar sonder sukses. Biskoppe wat hierdie gebruik goedpraat en uit Frankryk verban word, vlug net [[Spanje]] toe, maar deur die Konsilie van Toledo word hul na die ooste verjaag, en selfs 'n derde maal terug na die weste.<ref name="Avondbode" /> === Frankryk === ==== Franse Revolusie ==== Op 29 November 1789 besluit die Nasionale Grondwetgewende Vergadering, wat van mening was dat die Nuwejaarsgeskenk 'n teelaarde vir korrupsie onder sy staatsamptenare is, om hierdie gebruik te verbied: {{cquote| À compter du 1^er décembre prochain, il ne sera permis à aucun agent de l'administration ni à aucun de ceux qui, en chef ou en sousordre, exercent quelque fonction publique, de rien recevoir à titre d'étrennes, gratifications, vin de ville, ou sous quelqu'autre dénomination que ce soit, des compagnies, administrations des provinces, villes, communautés, corporations ou particuliers, sous peine de concussion ; aucune dépense de cette nature ne pourra être allouée dans le compte desdites compagnies, administrations, villes, communautés, corporations.<ref>{{fr}} Duvergier, Jean Baptiste. 1834. ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'état, depuis 1788 jusques et y compris 1824''. A. Guyot et Scribe, p.59</ref> Met ingang die aanstaande 1ste Desember, sal geen enkele staatsamptenaar, nòg 'n meerdere nòg 'n ondergeskikte, wat 'n posisie in die staatsdiens beklee, op straf van knewelary, iets mag ontvang as Nuwejaarsgeskenk, fooitjie, stadswyn, of onder watter naam dan ook, van ondernemings, provinsiale owerhede, stede, gemeenskappe, maatskappye of privaatpersone nie; geen enkele uitgawe van hierdie aard mag op sy beurt op die rekening kom van die genoemde ondernemings, owerhede, stede, gemeenskappe of maatskappye nie. }} ==== Derde Republiek ==== "Livres d'étrennes" is 'n uitdrukking wat tussen die middel van die 19de eeu en tot en met die [[Eerste Wêreldoorlog]] algemeen gebruik is om na "mooi" boeke te verwys wat teen Nuwejaar se kant gedruk is; gewoonlik hardebandboeke wat ryklik geïllustreerd is. Dit was 'n belangrike mark vir uitgewers wat hul destyds hoofsaaklik op die jong publiek toegespits het, soos Mame, Hachette et Cie of Maison Quatin.<ref>{{fr}} [https://fr.wikisource.org/wiki/Les_Livres_d'étrennes,_1891 Les Livres d'étrennes. In: ''La Revue des deux Mondes'', 1891]</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{fr-vertaal|Special:PermanentLink/206871197|Étrennes] }} [[Kategorie:Tradisies]] 21vfkdj54jir8u2vbdmdtfdt2hj2awy 0 409886 2891235 2638148 2026-04-07T13:37:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891235 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Oxalis comptonii | authority = [[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]], (1939) | synonyms = }} '''''Oxalis comptonii ''''' is 'n meerjarige, [[Blom|blomdraende]] plant en [[geofiet]] wat deel is van die ''Oxalidaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom op die [[Gifberg]] en die [[Matsikammaberge]] voor. Daar is vyf tot tien subpopulasies wat bedreig word deur die aanplanting van [[rooibos]]. == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1794-68 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:663299-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Oxalis|comptonii]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] kxseg9gr76umhobqb3f8zpdajkqxq4y 0 410779 2891293 2644911 2026-04-07T14:53:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891293 wikitext text/x-wiki Die '''Phokwane-rebellie''' van Desember 1896 in die noorde van die [[Kaapkolonie]] was ‘n gevolg van die [[runderpes]]. Hierdie opstand het in die grensgebied van die huidige [[Noord-Kaap]] en [[Noordwes]] rondom die dorpe [[Hartswater]], [[Jan Kempdorp]], [[Pampierstad]] en [[Taung]] plaasgevind. Duisende beeste het in Suider-Afrika aan die runderpes gevrek. Om verspreiding daarvan teen te gaan het die staatsveearts van die Kaapkolonie beveel dat die polisie alle beeste wat simptome van die siekte toon dadelik geskiet moes word. Dit het ‘n geweldige reaksie onder die swart bevolking veroorsaak, want tradisioneel het hulle hul rykdom, welvaart en status in terme van die omvang van hul veekudde gemeet. Geweld in hoofman [[Galeshewe]] se kontrei het die hele blanke bevolking op die platteland in gevaar gestel. Toe die polisie beeste van toordokter Booi skiet, het manne bewapen met gewere en assegaaie na die plaas opgeruk en die polisie bedreig. Op 21 Desember val ‘n 90 oproerlinge ‘n polisiekantoor aan. Twee dae later vra ‘n winkelier om beskerming teen ‘n dreigende skare. Paaie is geblokkeer, ‘n trein ontspoor, winkels geplunder, gyselaars geneem, passe opgeskeur en boonop dreig Galeshewe om almal in uniform te skiet. Algehele onrus het in die streek geheers. ‘n Paar honderd polisiemane is as versterking van [[Kimberley]] en [[King William’s Town]] ontbied. Nadat verskeie mense van alle partye omgekom het, Galeshewe ontsnap en sy kraal in vlamme opgegaan het, het die protes vroeg in 1897 bedaar. ==Bibliografie== * kimberley.org.za/today-in-kimberleys-history-26-december/ * Sonnenberg, Max: The way I saw it. Kaapstad: Howard Timmins, 1957 [[Kategorie:Opstande]] [[Kategorie:Noord-Kaap]] j4xth483zyv1nehcfvq4a30an8wqljj 0 410976 2891552 2831371 2026-04-08T04:57:18Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2891552 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Egyptian races.jpg|260px|thumb|Die antieke Egiptiese klassifikasie van antieke volke (van links): 'n [[Libië#Vroeë geskiedenis|Libiër]], [[Nubië|Nubiër]], [[Asië|Asiaat]] en [[Antieke Egipte|Egiptenaar]]. 'n Tekening deur 'n onbekende kunstenaar in 'n 1820-tekening van 'n [[Boek van Poorte]]-fresko van die graf van [[Seti I]]; afskrif deur Heinrich Menu von Minutoli (1820). Wat gelaat betref, was hulle onderskeidelik pienk, swart, geel en rooibruin.<ref>{{Cite book |last=Burrell |first=Kevin |title=Cushites in the Hebrew Bible |chapter-url=https://brill.com/display/book/9789004418769/BP000011.xml |chapter=Cushite Ethnic Identity in the Context of Ancient Egypt |year=2019 |publisher=Brill Publishing |isbn=978-90-04-41876-9 |pages=99 |language=en |doi=10.1163/9789004418769_004|s2cid=214258815 }}</ref> Elke groep het ook sy unieke haarstyl en kleredrag gehad.<ref>{{Cite book |last=Eaverly |first=Mary Ann |url=https://books.google.com/books?id=ch9WAgAAQBAJ&pg=PA35 |title=Tan Men/Pale Women: Color and Gender in Archaic Greece and Egypt, a Comparative Approach |date=2013 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-11911-0 |pages=35 |language=en}}</ref> Die voorstelling van [[etniese groep]]e in Egiptiese ekonografie is 'n bron van omstredenheid onder geleerdes.<ref>{{cite journal |last1=Matić |first1=Uroš |title=Ethnic Identities in the Land of the Pharaohs: Past and Present Approaches in Egyptology |journal=Elements in Ancient Egypt in Context |date=November 2020 |doi=10.1017/9781108885577 |isbn=978-1108885577 |s2cid=229429843 |url=https://www.cambridge.org/core/elements/abs/ethnic-identities-in-the-land-of-the-pharaohs/A08B80C56B307D0970EC6CDAC9CADDF9#:~:text=Summary,two%20hundred%20years%20of%20Egyptology. |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sabbahy |first1=Lisa |title=All things ancient Egypt : an encyclopedia of the ancient Egyptian world |date=2019 |location=Santa Barbara, Kalifornië|isbn=978-1440855122 |pages=158–160}}</ref>]] Die '''Antieke Egiptiese rassedebat''' het ontstaan uit die historiese vraag oor van watter ras [[Antieke Egipte|antieke Egiptenare]] was. Dit is geopper as 'n produk van die vroeë begrippe oor ras van die 18de en 19de eeu. 'n Paar menings is gehandhaaf oor die rasse-identiteit van die Egiptenare en die bron van hulle kultuur.{{sfn|Sanders|1969|pp=521–532}} Sommige geleerdes het gereken die antieke Egiptiese kultuur is beïnvloed deur ander [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]]sprekende bevolkings in [[Noord-Afrika]], die [[Horing van Afrika]] of die [[Midde-Ooste]], terwyl ander gewys het op invloede van verskeie [[Nubië|Nubiese]] bevolkingsgroepe in [[Europa]]. In onlangser tye bevraagteken sommige skrywers steeds die hoofstroomsiening, veral wat betref die ras van spesifieke individue soos die koning wat die [[Groot Sfinks van Giza]] verteenwoordig, die inheemse koning van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] farao [[Toetankamen]], koningin [[Tije]] en die [[Ptolemeïese Ryk|Grieks-Ptolemeïese]] koningin [[Cleopatra VII]]. Die meeste geleerdes weier vandag om te aanvaar Egipte was 'n wit of swart beskawing; hulle glo 'n mens kan nie moderne idees van ras op antieke Egiptenare van toepassing maak nie.<ref name="Egypt pg 162">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=AClFWV6PE8wC&q=brace,+egyptian,+race&pg=PA162 |title=Black Athena Revisited |page=162 |access-date=2016-05-28 |isbn=978-0807845554 |last1=Lefkowitz |first1=Mary R. |last2=Rogers |first2=Guy Maclean |year=1996 |publisher=UNC Press Books |via=Google Books}}</ref><ref name="Ancient Egypt pg 329">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PG6HffPwmuMC&q=bard,+egyptian,+race&pg=PA329 |title=Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt |page=329 |access-date=28 May 2016 |isbn=978-0415185899 |last1=Bard |first1=Kathryn A. |last2=Shubert |first2=Steven Blake |year=1999 |publisher=Routledge |via=Google Books}}</ref><ref name="Race pg 19">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=pFrm19cZhugC&q=race,+egypt,+anachronistic,+bard&pg=PA136 |title=Afrocentrism: Mythical Pasts and Imagined Homes |first=Stephen |last=Howe |page=19 |access-date=28 May 2016 |isbn=978-1859842287 |year=1999 |publisher=Verso |via=Google Books}}</ref> Net so verwerp geleerdes die idee dat antieke Egiptenare 'n homogene ras was; hulle glo die velkleur het gewissel tussen die volke van [[Benede-Egipte]], [[Bo-Egipte]] en [[Nubië]], wat antieke Egipte in verskillende tydperke oorheers het. In die Egiptiese geskiedenis het die demografie nie groot veranderings ondergaan nie, ondanks verskeie buitelandse verowerings.<ref name=":03">{{cite journal |last=Montellano |first=Bernard R. Ortiz De |date=1993 |title=Melanin, afrocentricity, and pseudoscience |journal=American Journal of Physical Anthropology |language=en |volume=36 |issue=S17 |pages=33–58 |doi=10.1002/ajpa.1330360604 |issn=1096-8644}}</ref><ref>{{cite web |date=6 March 2005 |title=Slavery, Genocide and the Politics of Outrage |url=https://merip.org/2005/03/slavery-genocide-and-the-politics-of-outrage/ |access-date=8 March 2020 |website=MERIP |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Brace |first1=C. Loring |title=Clines and clusters versus 'Race': a test in ancient Egypt and the case of a death on the Nile |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=36 |issue=S17 |pages=1–31 |year=1993 |doi=10.1002/ajpa.1330360603 |last2=Tracer |first2=David P. |last3=Yaroch |first3=Lucia Allen |last4=Robb |first4=John |last5=Brandt |first5=Kari |last6=Nelson |first6=A. Russell |doi-access=free}}</ref> ==Agtergrond== In die 18de eeu het die [[Frankryk|Franse]] filosoof en voorstander vir die afskaffing van slawerny, Constantin François de Chassebœuf, comte de Volney, in 'n stel kommentare oor die ras van die antieke Egiptenare geskryf "die [[Kopte]] is die werklike verteenwoordigers van die antieke Egiptenare vanweë hulle geel en berookte vel, wat nie Grieks of Arabies is nie, hulle vol gesigte, pofferige oë, plat neuse en hulle dik lippe... die antieke Egiptenare was ware Negers,<ref group="nota">Sommige woorde in die artikel word vandag as rassisties en neerhalend beskou, maar is destyds algemeen gebruik.</ref> van dieselfde tipe as alle inheems gebore Afrikane".{{sfn|Chasseboeuf|1787|pp=74–77}} Volney het ook gesê die Sfinks het hom die sleutel tot die raaisel gegee oor hoekom al die Egiptenare wat hy oor die hele land sien, "'n opgeblase gesig, pofferige oë, plat neuse en dik lippe het – kortom, die ware gesig van 'n mulatto". Hy skryf hy wou dit aan die [[klimaat]] toeskryf, maar toe hy die Sfinks besoek, het die voorkoms van die beeld hom die antwoord gegee; "toe ek daardie kop sien, tipies Neger in al sy gelaatstrekke".{{sfn|Diop|1974|p=27}} Volney het dit beskou as "die ware antwoord op die enigma". Hy gaan voort deur te sê "die Kopte is 'ware Negers' van dieselfde ras as alle outogtone (inheemse) volke van Afrika", en hulle "moes ná 'n paar eeue van mengery... die volle swartheid van hulle oorspronklike kleur verloor het".<ref name="Mokhtar 1990 1–118">{{cite book |last=Mokhtar |first=G. |title=General History of Africa II: ''Ancient Civilizations of Africa'' |year=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, CA |isbn=978-0-520-06697-7 |pages=1–118}}</ref> Jacques Joseph Champollion-Figeac het Volney en sy gevolgtrekkings gekritiseer en gesê dit is "ontoelaatbaar".{{sfn|Milton|Bandia|2009|p=215}} Die vooraanstaande Franse wetenskaplike van die 18de eeu Georges Cuvier het gedink die Egiptenare is wit. Toe die disseksie en eerste wetenskaplike lykskouing van 'n antieke Egiptiese [[mummie]] in 1825 deur die Italiaanse geneesheer Augustus Granville uitgevoer is, het Granville hom by Cuvier geskaar.<ref>{{cite book |last=Riggs |first=Christina |url=https://books.google.com/books?id=8yHQAgAAQBAJ&pg=PA71 |title=Unwrapping Ancient Egypt |date=2014 |publisher=A&C Black |isbn=978-0-85785-677-7 |page=71 |language=en}}</ref> In 1839 het die Franse [[Filologie|filoloog]] Jean-François Champollion voorgestel: "In die Kopte van Egipte vind ons nie enige van die gelaatstrekke van die antieke Egiptiese bevolking nie. Die Kopte is die resultaat van kruisteling met al die nasies wat Egipte suksesvol oorheers het. Dit is verkeerd om in hulle die hoofgelaatstrekke van die ou ras te soek."{{sfn|Jacques Joseph|1839|p=27}} In 1839 het Jacques Joseph Champollion-Figeac beide Champollion en Volney se bewerings betwis en gesê 'n misverstand van die antieke Egiptenare is verwantwoordelik vir die verspreiding van die valse indruk van 'n Neger-Egipte. "Die twee fisieke eienskappe swart vel en kroeshare is nie genoeg om 'n ras as Negers te bestempel nie."<ref name="Mokhtar 1990 1–118" />{{rp|26}}{{sfn|Milton|Bandia|2009|p=215}} Die dabat oor die ras van die antieke Egiptenare het intensiewer geraak tydens die 19de-eeuse beweging om slawerny in die VSA af te skaf, omdat argumente vir die regverdiging van slawerny al hoe meer gegaan het oor die beweerde historiese, geestelike en fisieke minderwaardigheid van swart mense.{{sfn|Baum|2006|pp=106–108}} In 1851 het John Campbell byvoorbeeld die bewerings van Champollion en ander dat Egipte swart was, regstreeks weerspreek en gesê: "Daar is een groot probleem, en in my oë 'n onoorkombare een, waarvoor die voorstanders van die Negerbeskawing van Egipte nie voorsiening probeer maak nie, en dit is hoe dié beskawing verlore gegaan het... Egipte het vooruitgegaan, en hoekom? Omdat hulle wit was."{{sfn|Campbell|1851|pp=10–12}} Argumente oor die ras van die Egiptenare is al hoe meer verbind met die debat oor slawerny in die VSA, terwyl spanning algaande gelei het tot die [[Amerikaanse Burgeroorlog]].{{sfn|Baum|2006|pp=105–108}} ==Moderne omstredenheid== Vandag is kwessies oor die ras van die antieke Egiptenare "troebel waters wat die meeste mense wat hoofstroomgeskrifte oor antieke Egipte skryf, vermy."{{sfn|Kemp|2006|p=47}} Die debat vind daarom hoofsaaklik in die openbare sfeer plaas en is geneig om op 'n paar spesifieke sake te fokus. ===Toetankamen=== [[Beeld:CairoEgMuseumTaaMaskMostlyPhotographed.jpg|180px|thumb|links|[[Toetankamen]] se masker.]] [[Beeld:QueenTiy01-AltesMuseum-Berlin.png|thumb|160px|[[Tije]], Toetankamen se ouma.]] [[Beeld:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|180px|thumb|'n Geverfde houtbeeld van Toetankamen wat in sy koninklike grafkelder ontdek is.]] Verskeie geleerdes, insluitende die [[Senegal]]ese geskiedkundige Cheikh Anta Diop, het al beweer [[Toetankamen]] was swart en het beswaar gemaak daarteen dat pogings om sy gelaatstrekke te herkonstrueer (soos uitgebeeld op die voorblad van ''[[National Geographic]]'') hom "te wit" laat lyk het. Nog 'n skrywer was die Amerikaanse geskiedkundige Chancellor Williams, wat gesê het koning Toetankamen, sy ouers en sy grootouers was swart.<ref>{{cite book|last=Williams |first=Chancellor |title=The Destruction of Black Civilization |year=1987 |publisher=Third World Press |location=Chicago|isbn=978-0-88378-030-5 |page=[https://archive.org/details/destructionofbla00will_0/page/110 110] |url=https://archive.org/details/destructionofbla00will_0/page/110}}</ref> Forensiese kunstenaars en fisieke antropoloë van Egipte, Frankryk en Amerika het onafhanklik van mekaar borsbeelde van Toetankamen gemaak, geskoei op CT-skanderings van die kopbeen. Die biologiese antropoloog Susan Anton, die leier van die Amerikaanse span, het gesê dit is moeilik om af te lei wat sy ras was. Die harsingsholte dui daarop dat hy 'n Afrikaan was, terwyl die neusopeninge dui op smal neusvleuels, wat gewoonlik beskou word as 'n wit gelaatstrek. Daar is dus besluit die skedel is dié van 'n Noord-Afrikaan.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/05/10/AR2005051001522.html |title=A New Look at King Tut |newspaper=The Washington Post |date=11 May 2005 |access-date=11 May 2012}}</ref> Ander geleerdes het gemeen nie een van die twee eienskappe is 'n betroubare aanduiding van ras nie.<ref>{{cite journal |url=http://www.jcraniofacialsurgery.com/pt/re/jcransurg/abstract.00001665-200903000-00061.htm;jsessionid=Jh5hhbQkjv93xhGQSCLy5MFzgL54nCLTrTS7ZTn8G2671lXLTNDv!1553038018!181195628!8091!-1 |title=Skull Indices in a Population Collected From Computed Tomographic Scans of Patients with Head Trauma |journal=Journal of Craniofacial Surgery |volume=20 |issue=2 |pages=545–550 |doi=10.1097/SCS.0b013e31819b9f6e |pmid=19305252 |date=5 January 2012 |access-date=1 May 2012 |last1=Eskandary |first1=Hossein |last2=Nematollahi-Mahani |first2=Seyed Noureddin |last3=Zangiabadi |first3=Nasser |s2cid=206050171 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hoewel Toetankamen se gelaatstrekke danksy moderne tegnologie baie akkuraat herbou kan word, geskoei op CT-skanderings van sy mummie,<ref>{{cite web|url=http://dsc.discovery.com/anthology/unsolvedhistory/kingtut/face/facespin.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220012527/http://dsc.discovery.com/anthology/unsolvedhistory/kingtut/face/facespin.html |url-status=dead |title=Discovery.com |archive-date=20 February 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sciencemuseum.org.uk/antenna/tutankhamun/index.asp |title=Science museum images |publisher=Sciencemuseum.org.uk |access-date=1 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527025639/http://www.sciencemuseum.org.uk/antenna/tutankhamun/index.asp |archive-date=27 May 2012 |url-status=dead |df=mdy-all}}</ref> is dit onmoontlik om sy velkeur en die kleur van sy oë te bepaal. Die kleimodel van ''National Geographic'' het dus 'n kleur gekry wat, volgens die kunstenaar, geskoei is op 'n "gemiddelde skakering van moderne Egiptenare".<ref>{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/05/0511_050511_kingtutface.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050514023611/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/05/0511_050511_kingtutface.html |url-status=dead |archive-date=May 14, 2005 |title=King Tut's New Face: Behind the Forensic Reconstruction |work=National Geographic |date=28 October 2010 |access-date=1 May 2012}}</ref> Terry Garcia van ''National Geographic'' het in reaksie op kritiek teen die tydskrif se rekonstruksie gesê:<blockquote>Die groot veranderlike is velskakering. Ons weet vandag Noord-Afrikane het 'n reeks velskakerings gehad, van lig tot donker. In dié geval het ons 'n middelmatige skakering gekies... Ons sal nooit vir seker weet wat sy presiese velkleur of die kleur van sy oë was nie... Mense sal dalk in die toekoms tot 'n ander gevolgtrekking kom.<ref>{{cite news |first=Evan |last=Henerson |url=http://u.dailynews.com/Stories/0,1413,211~23523~2921859,00.html |title=King Tut's skin colour a topic of controversy |publisher=U-Daily News&nbsp;— L.A. Life |date=15 June 2005 |access-date=5 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061030201358/http://u.dailynews.com/Stories/0,1413,211~23523~2921859,00.html |archive-date=30 October 2006 |url-status=dead |df=mdy-all}}</ref></blockquote> Toe Amerikaanse aktiviste in September 2007 druk oor die saak uitoefen op die sekretaris-generaal van die Egiptiese Opperraad vir Antiekhede, Zahi Hawass, het hy gesê: "Toetankamen was nie swart nie."<ref>{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iB6u3XEMp9IrJfl-kH6FHNgZCg_A |title=Tutankhamun was not black: Egypt antiquities chief |agency=AFP |date=25 September 2007 |access-date=27 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213002414/http://afp.google.com/article/ALeqM5iB6u3XEMp9IrJfl-kH6FHNgZCg_A |archive-date=13 February 2012}}</ref> Volgens die historikus William Stiebling en argeoloog Susan N. Helft het botsende [[DNS]]-ontledings deur verskillende navorsingspanne op antieke Egiptiese mummies, insluitende die oorskot van Toetankamen, gelei tot 'n gebrek een konsensus oor die genetiese samestelling van antieke Egiptenare en hulle geografiese herkoms.<ref>{{cite book |last1=Jr |first1=William H. Stiebing |last2=Helft |first2=Susan N. |title=Ancient Near Eastern History and Culture |date=2023 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-88066-3 |pages=209–212|url=https://books.google.com/books?id=AUm7EAAAQBAJ&q=Gourdine+keita |language=en}}</ref> ===Cleopatra=== [[Beeld:Cleopatra VII, dalla via appia tra ariccia e genzano, 40-30 ac ca. 02.JPG|thumb|180px|links|Die [[Berlyn]]se Cleopatra, wat nou in die Altes Museum is, 1ste eeu&nbsp;v.C.]] Daar was ook al 'n debat oor die ras en velkleur van [[Cleopatra VII]], die laaste aktiewe Masedonies-Griekse heerser van die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese dinastie]] van Egipte, wat in 323&nbsp;v.C. gestig is,<ref name="Baltimore Sun">{{cite web |first=Hugh B. |last=Price |title=Was Cleopatra Black? |access-date=28 May 2012 |website=The Baltimore Sun |date=26 September 1991 |url=http://articles.baltimoresun.com/1991-09-26/news/1991269177_1_melting-pot-taught-in-schools-minorities-and-women |archive-date=11 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211060804/http://articles.baltimoresun.com/1991-09-26/news/1991269177_1_melting-pot-taught-in-schools-minorities-and-women |url-status=dead }}</ref> hoewel gewoonlik nie onder geleerdes nie.{{sfnp|Roller|2010}} Die artikel "Was Cleopatra Black?" is byvoorbeeld in 2012 in die Amerikaanse tydskrif ''Ebony'' gepubliseer,<ref name="Was Cleopatra Black?">{{cite web |first=Charles |last=Whitaker |title=Was Cleopatra Black?|access-date=11 September 2023 |website=Ebony |date=February 2002 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_4_57/ai_82479151/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070309183549/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1077/is_4_57/ai_82479151|archive-date=9 March 2007}}</ref> en 'n artikel oor Afrosentrisme in die ''St. Louis Post-Dispatch'' vra ook die vraag.<ref name="nl.newsbank.com">{{cite web |first=Mona |last=Charen |title=Afrocentric View Distorts History and Achievement by Blacks |access-date=29 May 2012 |website=St. Louis Post-Dispatch |date=14 February 1994 |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04E771E692744&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |archive-date=30 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930194210/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04E771E692744&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status=dead }}</ref> Mary Lefkowitz, 'n emiritus professor in klassieke studies, het die oorsprong van die swart Cleopatra teruggespeur na 'n bewering in die boek van 1946 ''World's Great Men of Color'', deur J.A. Rogers, maar merk op die idee kom reeds van minstens die 19de eeu af.{{sfnp|Lefkowitz|1992|pp=36–40}}<ref>{{cite book|title=World's Great Men of Color |volume=I |first=J.A. |last=Rogers |publisher=[[Simon & Schuster]] |date=2011 |isbn=978-1451650549}}</ref> Lefkowitz verwerp Rogers se hipotese op grond van verskeie redes. Geleerdes het gereken Cleopatra was in wese [[Grieke|Grieks]] met 'n bietjie Persiese en [[Sogdië|Sogdies]]-[[Iran]]se bloed, geskoei op die feit dat haar Mesedonies-Griekse familie vermeng het met die [[Seleukidiese Ryk|Seleukidiese]] [[aristokrasie]] van die tyd. Michael Grant het verklaar Cleopatra het waarskynlik nie 'n druppel Egiptiese bloed gehad nie en "sou haarself as Grieks beskryf het".{{sfnp|Grant|1972|p=5}} Duane W. Roller meen daar is "absoluut geen bewyse" dat Cleopatra swart was nie,{{sfnp|Roller|2010}} hoewel hy dink sy was omtrent 'n kwart Egipties.{{sfnp|Roller|2010|pp=15, 18, 166}} Cleopatra se amptelike muntstukke (wat sy sou goedgekeur het) en die drie portretborsbeelde van haar wat nou in die Altes Museum in [[Berlyn]] is en wat geleerdes as eg beskou, stem almal ooreen en beeld Cleopatra as 'n Griekse vrou uit.{{sfnp|Schiff|2011|pp=2, 41–42}}{{sfnp|Pina Polo|2013|pp=185–186}}{{sfnp|Kleiner|2005|pp=151–153, 155}}{{sfnp|Bradford|2003|pp=14, 17}}{{sfnp|Watterson|2020|p=15}} ===Groot Sfinks van Giza === [[Beeld:Sphinx of Giza 9059.jpg|thumb|240px|links|Die profiel van die Sfinks in 2010.]] Die identiteit van die model vir die [[Groot Sfinks van Giza]] is onbekend.<ref>{{cite web |title=Uncovering Secrets of the Sphinx |url=https://www.smithsonianmag.com/history/uncovering-secrets-of-the-sphinx-5053442/ |website=Smithsonian Magazine |language=en |access-date=24 May 2020}}</ref> Die meeste kenners<ref>{{cite journal |last=Curran |first=Brian A. |date=1 January 1998 |title=The Hypnerotomachia Poliphili and Renaissance Egyptology |journal=Word & Image |volume=14 |issue=1–2 |pages=156–185 |doi=10.1080/02666286.1998.10443948 |issn=0266-6286}}</ref> dink die gesig is 'n uitbeelding van dié van farao [[Chafra]], hoewel ander verskillende teorieë voorstaan. 'n Vroeë beskrywing van die Sfinks, "tipies Neger in al sy gelaatstrekke", is aangeteken in die reisbeskrywings van Volney, wat Egipte tussen 1783 en 1785 besoek het<ref>{{cite book |url=https://archive.org/stream/voyageensyrieete01voln |title=Voyage en Syrie et en Égypte: pendant les années 1783, 1784 et 1785 … |last=Volney |first=C-F |year=1807 |location=Paris |pages=71 |publisher=Parys: Chez Courcier, imprimeur-libraire}}</ref> saam met die Franse romanskrywer [[Gustave Flaubert]].<ref>Flaubert, Gustave. ''Flaubert in Egypt'', red. Francis Steegmuller. (Londen: Penguin Classics, 1996). {{ISBN|978-0-14-043582-5}}.</ref> 'n Soortgelyke beskrywing kom voor in 'n boek<ref name="Foster 1974 pg 175-191">{{cite journal |last1=Foster |first1=Herbert J. |title=The Ethnicity of the Ancient Egyptians |journal=Journal of Black Studies |date=1974 |volume=5 |issue=2 |pages=175–191 |doi=10.1177/002193477400500205 |jstor=2783936 |s2cid=144961394}}</ref> deur die Franse skrywer Vivant Denon waarin hy die Sfinks soos volg beskryf: "Die karakter is dié van 'n Afrikaan; buiten die mond, waarvan die lippe dik is."<ref>{{cite book |last1=Denon |first1=Vivant |title=Travels in Upper and Lower Egypt |date=1803 |publisher=General Bonaparte |pages=269–270 }}</ref> Ná Volney, Denon en ander vroeë skrywers het talle Afrosentristiese geleerdes, soos W.E.B. du Bois,<ref name="Africans abroad">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=DBhqAAAAIAAJ&q=sphinx+ |title=Africans abroad: a documentary history of the Black Diaspora in Asia, Latin … |first=Graham W. |last=Irwin |date=1977 |publisher=Columbia University Press |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0231039369 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=h1RRPJSaThsC&q=William+Edward+Burghardt+Du+Bois+the+negro |title=The Negro |first=W. E. B. |last=Du Bois|date= 2001 |publisher=University of Pennsylvania Press |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0812217759 |via=Google Books}}</ref> Cheikh Anta Diop{{sfn|Diop|1974|pp=Frontispiece, 27, 43, 51–53}} en Molefi Kete Asante,<ref>{{cite book|last=Asante |first=Molefi Kete |title=European Racism Regarding Ancient Egypt: Egypt in Africa |year=1996 |publisher=Indiana University Press |location=Indianapolis |isbn=978-0-936260-64-8 |page=117}}</ref> die Sfinks se besig as swart, of "Negeragtig", beskryf. Die Amerikaanse geoloog Robert M. Schoch het geskryf die Sfinks "het 'n eiesoortige Afrika-, Nubiese of Negeragtige aspek wat ontbreek in die gesig van Chafra".<ref name="robertschoch.net">{{cite web |last=Schoch |first=Robert M. |title=Great Sphinx Controversy |access-date=29 May 2012 |website=robertschoch.net |year=1995 |url=http://www.robertschoch.net/Great%20Sphinx%20Controversy.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204042121/http://www.robertschoch.net/Great%20Sphinx%20Controversy.htm |archive-date=4 February 2012}}</ref> Ander het Schoch egter beskryf as 'n "skynwetenskapskrywer".<ref>{{cite book |last=Fritze |first=Ronald H. |date=2009 |url=https://books.google.com/books?id=l2BrqdFg5AkC&dq=%22pseudohistorical+and+pseudoscientific+writer%22&pg=PT284 |title=Invented Knowledge: False History, Fake Science and Pseudo-Religions |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-430-4 |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1992/02/09/us/scholars-dispute-claim-that-sphinx-is-much-older.html |title=Scholars Dispute Claim That Sphinx Is Much Older |work=The New York Times |date=9 February 1992}}</ref> ===''Kemet''=== {| border="1" style="float:right; margin:9px 1em 1em;" |+''km'' in [[Egiptiese hiërogliewe]] |- style="text-align:center;" |&nbsp;&nbsp;''km'' as simbool&nbsp;&nbsp; |&nbsp;&nbsp;''kmt'' (plek)&nbsp;&nbsp; |''kmt'' (mense) |- style="text-align:center;" |<hiero>km</hiero> |<hiero>km:t*O49</hiero> |<hiero>km:t-A1-B1-Z3</hiero> |} Antieke Egiptenare het na hulle land verwys as ''kmt'', wat konvensioneel as ''Kemet'' uitgespreek word. Volgens Cheikh Anta Diop het die Egiptenare na hulleself as "swart" mense, of ''kmt'', verwys. Die etimologiese wortel is ''km'', wat ook in ander woorde voorkom, soos Gam, wat in die Hebreeuse tradisie na swart mense verwys.<ref name="Mokhtar 1990 1–118" />{{rp|27}}{{sfn|Diop|1974|pp=246–248}} In 'n resensie van David Goldenberg se ''The Curse of Ham: Race and Slavery in Early Judaism, Christianity and Islam'' word gesê Goldenberg "argumenteer oortuigend dat die Bybelse naam Gam geen verband het met die idee van swartheid nie en dat die etimologie van die naam onbekend is".<ref>{{cite journal |last=Levine |first=Molly Myerowitz |title=David M. Goldenberg, The Curse of Ham: Race and Slavery in Early Judaism, Christianity, and Islam |journal=Bryn Mawr Classical Review |year=2004 |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-02-53.html |access-date=4 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025154659/http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-02-53.html |archive-date=25 October 2016 |url-status=dead}}</ref> Diop,<ref name="Shavit01-148" /> William Leo Hansberry<ref name="Shavit01-148" /> en Aboubacry Moussa Lam<ref>Aboubacry Moussa Lam, "L'Égypte ancienne et l'Afrique", in Maria R. Turano et Paul Vandepitte, ''Pour une histoire de l'Afrique'', 2003, pp. 50 &51</ref> meen die naam ''kmt'' is afgelei van die velkleur van die mense van die [[Nylrivier]]vallei, wat Diop beweer swart was.<ref name="Mokhtar 1990 1–118" />{{rp|21, 26}} By die [[Unesco]]-simposium in 1974 het Sauneron, Obenga en Diop tot die gevolgtrekking gekom ''kmt'' en ''km'' beteken swart.<ref name="Mokhtar 1990 1–118" />{{rp|40}} Sauneron het egter duidelik gemaak die [[selfstandige naamwoord]] ''kmtyw'' beteken "mense van die swart land", eeder as "swart mense". Volgens hom het die Egiptenare nooit ''kmtyw'' vir ander swart volke gebruik nie; net om na hulleself te verwys.<ref name="Africa, Volume 2 p. 10">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZWuVAL2GooC&q=%2BUNESCO,+%2BMokhtar,+%2BCairo,+%2Brace&pg=PA10 |title=Ancient Civilizations of Africa |first=Muḥammad Jamāl al-Dīn |last=Mukhtār |page=10 |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0852550922 |year=1990|publisher=Currey }}</ref> Hoofstroomgeleerdes glo ''kmt'' beteken die "swart land" of die "swart plek" en dat dit verwys na die vrugbare swart grond wat van Sentraal-Afrika af gespoel is wanneer die Nyl elke jaar oorstroom het. In teenstelling daarmee is die woestyngebied buite die Nyl se opvanggebied ''dšrt'' (''deshret''), of die "rooi land", genoem.<ref name="Shavit01-148">Shavit 2001: 148</ref>{{sfn|Kemp|2006|p=21}} ===Antieke Egiptiese kuns=== [[Beeld:Facsimile of the painting on the inner front side of the sarcophagus of Aashyt MET 48.105.32 EGDP013012.jpg||thumb|400px|'n Skildery op die sarkofaag van koningin Asjajet, die Nubiese vrou van [[Mentoehotep II]] in die [[11de Dinastie van Egipte|11de Dinastie]],<ref>{{Cite journal |last=Liszka |first=Kate |date=8 October 2018 |title=Discerning Ancient Identity: The Case of Aashyet's Sarcophagus (JE 47267) |url=https://brill.com/view/journals/jeh/11/1-2/article-p185_8.xml |journal=Journal of Egyptian History |volume=11 |issue=1–2 |pages=185–207 |doi=10.1163/18741665-12340047 |issn=1874-1657 |s2cid=240026775}}</ref> wat haar uitbeeld saam met beide Egiptiese en Nubiese diensknegte.]] Antieke Egiptiese grafkelders en tempels bevat duisende skilderye, beelde en geskrewe werk wat baie vertel van die mense van dié tyd. Die uitbeeldings van hulleself in hulle kuns en op artefakte wat bewaar gebly het, is soms simbolies, eerder as realisties. Daarom verskaf Egiptiese artefakte soms botsende en onsekere bewyse van die etnisiteit van die mense wat in dinastiese tye in Egipte gewoon het.<ref name="egyptologyonline.com">{{cite web |url=http://www.egyptologyonline.com/book_of_gates.htm |title=Book of Gates |access-date=9 February 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207072141/http://www.egyptologyonline.com/book_of_gates.htm |archive-date=7 February 2009}}</ref><ref>{{cite book |first=Charlotte |last=Booth |title=The Ancient Egyptians for Dummies |date=2007 |page=217}}</ref> In hulle eie kuns "word Egiptenare dikwels verteenwoordig in 'n kleur wat amptelik donkerrooi genoem word", volgens Diop.{{sfn|Diop|1974|p=48}} Ondanks ander teorieë, haal Diop vir Champollion-Figeac aan wat sê: "'n Mens onderskei op Egiptiese monumente verskeie spesies swartes, wat wissel... met betrekking tot kleur en wat Negers swart of koperkleurig maak."{{sfn|Diop|1974|p=55}} [[Beeld:Men from Punt Carrying Gifts, Tomb of Rekhmire MET 30.4.152 EGDP013029.jpg|thumb|links|220px|Mans van die land [[Poent]] wat geskenke dra; grafkelder van Rechmire.]] Geleerdes van die Universiteit van Chicago meen Nubiërs word gewoonlik met swart verf uitgebeeld, maar die pigmentkleur op Egiptiese skilderye wat na Nubiërs verwys, kan wissel "van donkerrooi tot bruin tot swart".<ref>{{cite web |title=Nubia Gallery |url=http://oi.uchicago.edu/museum/nubia/huy.html |publisher=The Oriental Institute of the University of Chicago |access-date=September 10, 2012 |archive-date=January 3, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103205228/http://oi.uchicago.edu/museum/nubia/huy.html |url-status=dead }}</ref> Dit kan gesien word in skilderye uit die grafkelder van die Egiptiese [[Hoei]], sowel as die tempel van [[Ramses II]] by Beit el-Wali.<ref>{{cite book |last=Emberling |first=Geoff |title=Nubia: Ancient Kingdoms of Africa |year=2011 |publisher=The Institute for the Study of the Ancient World |location=New York |isbn=978-0-615-48102-9 |pages=22–23, 36–37}}</ref> Stuart Tyson Smith, 'n Egiptoloog en professor in antropologie aan die Universiteit van Kalifornië, Santa Barbara, skryf in 2001: "Die toneel van 'n ekspedisie na Poent in koningin Hatsjepsoeis se grafkelder by [[Deir el-Bahri]] wys die mans van Poent met 'n rooi vel en gelaatstrekke soortgelyk aan dié van Egiptenare, met lang hare, bokbaarde en kilts".<ref>{{cite web |last1=Smith |first1=Stuart Tyson |editor-last=Redford |editor-first=Donald |pages=28–29 |title=Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt – Volume 3 |url=https://archive.org/details/oxfordencyclopediaofancientegyptvolume3/page/n35/mode/2up |date=1 February 2001}}</ref> Najovits skryf weer in 2003: "Egiptiese kuns beeld Egiptenare aan die een kant en Nubiërs en ander swartes aan die ander kant uit met verskillende etniese karaktertrekke. Die Egiptenare het van 'n vroeë stadium in hulle kuns en letterkunde op 'n akkurate, aggressiewe manier 'n nasionale en etniese onderskeid geskep."<ref name="Egypt p. 318">''Egypt, Trunk of the Tree, A Modern Survey of an Ancient Land'', Vol. 2. by Simson Najovits p. 318</ref> Volgens hom is daar talle voorbeelde van "rooibruin Egiptenare en swart Nubiërs".<ref name="Egypt p. 318" /> [[Beeld:Facsimile of the painting on the inner back side of the sarcophagus of Aashyt MET DT232303.jpg|thumb|400px|Nog 'n afbeelding van Asjajet met diensknegte van verskillende rasse.]] In 2003 het David O'Connor en Andrew Reid opgemerk "mans van Poent en Egipte het dieselfde rooierige velle, maar Nubiërs het gewoonlik donkerder velle, en Libiërs het meestal ligte, gelerige velle. Mans van Nubië en Poent is aanvanklik met 'n soortgelyke voorkoms en kleredrag uitgebeeld (kort linnekilts), maar teen omstreeks 1400&nbsp;v.C. het hulle baie verskillend gelyk."<ref>{{cite book |last1=O'Connor |first1=David |last2=Reid |first2=Andrew |title=Ancient Egypt in Africa |date= 2003 |publisher=Cavendish Publishing |isbn=978-1-84314-758-9 |page=13 |url=https://books.google.com/books?id=Zn3ViO-Vj-4C&q=%22Numerous+representations+of+Nubians,+Puntites+and+Libyans+occur+in+Egyptian |language=en}}</ref> Barbara Mertz skryf in 2011 in ''Red Land, Black Land: Daily Life in Ancient Egypt'': "Die begrip van ras sou vir hulle heeltemal vreemd gewees het... Die kleur wat hulle vir mans se velle gebruik het, is 'n rooibruin. Vrou is met 'n ligter gelaat uitgebeeld,<ref>{{cite web |url=http://digitalcollections.nypl.org/items/510d47d9-5881-a3d9-e040-e00a18064a99 |title=(still image) Dynastie IV. Pyramiden von Giseh [Jîzah], Grab 24. [ Grabkammer No. 2 im K. Museum zu Berlin.], (1849–1856) |author=Digital Collections, The New York Public Library |access-date=19 August 2020 |publisher=The New York Public Library, Astor, Lenox, and Tilden Foundations}}</ref> dalk omdat hulle nie so baie tyd in die buitelug deurgebring het nie. Sommige individue word met swart velle uitgebeeld. Ek kan nie 'n enkele voorbeeld van die woorde 'swart', 'bruin' of 'wit' onthou wat in Egiptiese geskrifte gebruik is om 'n persoon te beskryf nie." ==Moderne siening== Van die tweede helfte van die 20ste eeu af het wetenskaplikes toenemend tipologiese en hiërargiese modelle van ras verwerp. Die meeste geleerdes is van mening dat dit verkeerd is om moderne idees oor ras op die antieke Egiptenare van toepassing te maak.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=AClFWV6PE8wC&q=brace,+egyptian,+race&pg=PA162 |title=Black Athena Revisited |page=162 |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0807845554 |last1=Lefkowitz |first1=Mary R. |last2=Rogers |first2=Guy Maclean |year=1996 |publisher=UNC Press Books |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PG6HffPwmuMC&q=bard,+egyptian,+race&pg=PA329 |title=Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt |page=329 |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0415185899 |last1=Bard |first1=Kathryn A. |last2=Shubert |first2=Steven Blake |year=1999 |publisher=Routledge |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=pFrm19cZhugC&q=race,+egypt,+anachronistic,+bard&pg=PA136 |title=Afrocentrism: Mythical Pasts and Imagined Homes |first=Stephen |last=Howe |page=136 |access-date=2 June 2016 |isbn=978-1859842287 |year=1999 |publisher=Verso |via=Google Books}}</ref> Die huidige posisie van moderne geleerdes is dat die Egiptiese beskawing 'n inheemse Nylvallei-ontwikkeling was.<ref name="Egypt p. 15">{{cite book |title=Early dynastic Egypt |first=Toby A. H. |last=Wilkinson |publisher=Routledge |date=1999 |page=15}}</ref><ref name="Lefkowitz & Rogers p.65">{{cite book |title=Black Athena Revisited |first1=Mary R. |last1=Lefkowitz |first2=Guy MacLean |last2=Rogers |page=65 |url=https://books.google.com/books?id=97jwg1Xwpj0C&q=%2B%22dynastic+race+theory%22,+%2Bpetrie&pg=PA65 |access-date=2 June 2016 |isbn=978-0807845554 |year=1996 |publisher=UNC Press Books |via=Google Books}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite book |title=Prehistory and Protohsitory of Egypt |first=Emile |last=Massoulard |date=1949}}</ref><ref name="Sonia R. Zakrzewski 2003">{{cite book |last=Zakrzewski |first=Sonia R. |title=Population continuity or population change: Formation of the ancient Egyptian state |date=2003 |publisher=Department of Archaeology, University of Southampton |location=Highfield, Southampton}}</ref> Op die Unesco-simposium van 1974 het verskeie deelnemers tot die gevolgtrekking gekom dat die Antieke Egiptiese beskawing inheems aan die Nylvallei was en bestaan het uit mense van noord en suid van die [[Sahara]] wie se velkleure verskil het.<ref name="Africa, Volume 2 p. 462">{{cite book|first=Muḥammad Jamāl al-Dīn |last=Mukhtār |url=https://books.google.com/books?id=gZWuVAL2GooC&q=%2BUNESCO,+%2BMokhtar,+%2BCairo,+%2Brace&pg=PA46 |title=Ancient Civilizations of Africa |year=1990 |isbn=978-0852550922 |page=46 |publisher=Currey |access-date=2 June 2016}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |title=The peopling of ancient Egypt and the deciphering of Meroitic script : proceedings of the symposium held in Cairo from 28 January to 3 February 1974. |date=1978 |publisher=Unesco |location=Paris |isbn=92-3-101605-9 |pages=94–95}}</ref> ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Nog bronne=== {{refbegin|3}} * {{cite book |last=Baum |first=Bruce |title=The Rise and Fall of the Caucasian Race: A Political History of Racial Identity |url=https://books.google.com/books?id=qoAVCgAAQBAJ |year=2006 |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-9892-8}} * {{citation |last=Bradford |first=Ernle |title=Cleopatra |year=2003 |publisher=Penguin Group |isbn=978-0141390147}} * {{cite book |last=Campbell |first=John |title=Negro-mania: Being an Examination of the Falsely Assumed Equality of the Various Races of Men |url=https://books.google.com/books?id=hcELAAAAIAAJ |year=1851 |publisher=Campbell & Powers}} * {{cite book |last=Jacques Joseph |first=Champollion-Figeac |title=Égypte ancienne |url=https://books.google.com/books?id=CQFFAAAAIAAJ |year=1839 |publisher=Firmin Didot frères |language=fr}} * {{cite book |last=Chasseboeuf |first=Constantin François de |title=Voyage en Syrie et en Egypte, pendant les années 1783, 1784 et 1785: avec deux cartes géographiques et deux planches gravées représentant les Ruines du Temple du Soleil à Balbek, et celles de la ville de Palmyre, dans le désert de Syrie |trans-title=Travel in Syria and Egypt, during the years 1783, 1784 and 1785: with two geographical maps and two engraved plates representing the Ruins of the Temple of the Sun at Balbek, and those of the city of Palmyra, in the Syrian desert |url=https://books.google.com/books?id=dz0VAAAAQAAJ |year=1787 |publisher=Desenne |language=fr}} * {{cite book |last=Diop |first=Cheikh Anta |title=The African Origin of Civilization |year=1974 |publisher=Lawrence Hill Books |location=Chicago, Illinois |isbn=978-1-55652-072-3}} * {{cite book |last=Grant |first=Michael |pages=[https://archive.org/details/cleopatra0000gran/page/4 4, 5] |title=Cleopatra |year=1972 |location=Edison, NJ |publisher=Barnes & Noble Books |isbn=978-0880297257 |url=https://archive.org/details/cleopatra0000gran/page/4}} * {{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy Of A Civilization |publisher=Psychology Press |page=21 |url=https://books.google.com/books?id=l-t5vWHAVN0C&pg=PA21 |isbn=978-0-415-06346-3 |year=2006 |via=Google Books}} * {{cite book |last=Kleiner |first=Diana E. E. |title=Cleopatra and Rome |year=2005 |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0674019058 |url=https://books.google.com/books?id=NkwEQAyx3_4C}} * {{cite book |last1=Milton |first1=John |last2=Bandia |first2=Paul Fadio |title=Agents of Translation |url=https://books.google.com/books?id=myjiUgQeNQcC |year=2009 |publisher=John Benjamins Publishing |isbn=978-90-272-1690-8}} * {{cite book |last=Pina Polo |first=Francisco |editor1-first=Silke |editor1-last=Knippschild |editor2-first=Marta |editor2-last=García Morcillo |chapter=The Great Seducer: Cleopatra, Queen and Sex Symbol |title=Seduction and Power: Antiquity in the Visual and Performing Arts |year=2013 |publisher=Bloomsbury Academic |location=Londen |isbn=978-1441190659 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uaIdAAAAQBAJ |pages=183–197}} * {{cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=Cleopatra: a biography |year=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |isbn=978-0195365535 |url=https://archive.org/details/cleopatrabiograp00roll_0}} * {{cite book |last=Schiff |first=Stacy |title=Cleopatra: A Life |year=2011 |publisher=Random House |location=VK |isbn=978-0316001946}} * {{cite book |last=Shavit |first=Yaacov |date=2001 |title=History in Black. African-Americans in Search of an Ancient Past |publisher=Frank Cass Publishers}} * {{cite book |last=Watterson |first=Barbara |title=Cleopatra: Fact and Fiction |publisher=Amberley Publishing |year=2020 |isbn=978-1-445-66965-6}} {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Ancient Egyptian race controversy}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ancient Egyptian race controversy}} {{Normdata}} [[Kategorie:Antieke Egipte]] [[Kategorie:Rassisme]] [[Kategorie:Swart nasionalisme]] bys23zhkbirqeglkmnlrz39xanwxx6q 0 411155 2891192 2870268 2026-04-07T12:57:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891192 wikitext text/x-wiki Die '''Langberge''' is ‘n bergreeks in die [[Noord-Kaap]]. Hierdie reeks is tussen nagenoeg 27° 30′ en 29 suid en 22° 30′ en 23° oos, d.w.s. van ongeveer [[Groblershoop]] en [[Boegoeberg]] op die [[Oranjerivier]] noordooswaarts en dan verder noord verby [[Olifantshoek]] na die omgewing van [[Hotazel]]. Dit vorm die wesgrens van die [[Ghaapse plato]] waarop die dorpe [[Postmasburg]] en [[Reivilo]] sowel as die Asbesberge en die Kurumanheuwels geleë is. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn]] loop wes van die reeks en die Postmasburg-Sishen-spoorlyn ten ooste van die berge. Die reeks bereik ‘n hoogte van 1900 meter bo seespieël. Tussen die [[Bergenaarspadpas]] en die [[Padkloofpas]] is die [[Witsand-natuurreservaat]]. Let Wel: Moenie hierdie bergreeks verwar met die [[Langeberg]]e van die [[Wes-Kaap]] nie. {{saadjie}} [[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Noord-Kaap]] c3eckk76y4gmepkemwi3vpe5uj3r2cm 0 411855 2891350 2651441 2026-04-07T15:14:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891350 wikitext text/x-wiki {{Wetenskap}} '''Toegepaste fisika''' is die toepassing van [[fisika]] om wetenskaplike of ingenieursprobleme op te los. Dit word gewoonlik as 'n brug of 'n verband tussen fisika en [[ingenieurswese]] beskou. "[[Toegepaste wetenskap|Toegepas]]" word van "[[Fundamentele navorsing|suiwer]]" onderskei deur 'n subtiele kombinasie van faktore, soos die motivering en houding van navorsers en die aard van die verhouding tot die [[tegnologie]] of [[wetenskap]] wat deur die werk beïnvloed kan word. Toegepaste fisika is gewortel in die fundamentele waarhede en basiese konsepte van die fisiese wetenskappe, maar is gemoeid met die gebruik van wetenskaplike beginsels in praktiese toestelle en stelsels en met die toepassing van fisika in ander areas van wetenskap en hoë tegnologie.<ref>{{cite web |title=General Information on Applied Physics |url=http://www.stanford.edu/dept/app-physics/general/ |publisher=Stanford Department of Applied Physics |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307121331/http://www.stanford.edu/dept/app-physics/general/ |archive-date=7 Maart 2007}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Ingenieurswese]] [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Toegepaste wetenskap]] 5temou0zt8l8krbps7c95mg1gmlamip 0 412100 2891336 2884798 2026-04-07T15:08:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891336 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Slave Lodge museum.jpg|duimnael|regs|Die Slawelosie.]] Die '''Slawelosie''' is ‘n kultuur-historiese museum in [[Kaapstad]]. ==Ligging== Die museum is geleë aan die suidelike punt van [[Adderleystraat]], op die hoek met Burostraat, tussen die [[Groote Kerk]] aan die noordekant en die [[Kompanjiestuin]] en die tuin van die [[Parlementsgebou (Kaapstad)]] aan die suidekant. Voor die hoofingang op die sypaadjie staan een van die [[Jan Smuts-standbeelde]]. ==Besondere items== Opvallende voorwerpe in die museum is *’n blou en wit Chinese vaas, waarskynlik uit die Yuan-periode (1279 – 1368) *’n Griekse tetradrachma, ‘n munt, uit die 5d eeu v.C. [[Pallas Athena]] word daarop uitgebeeld. Dit is 2.3 cm by 3 cm groot. *’n Duitse staanhorlosie vervaardig deur Jeremias Pfaff van [[Augsburg]], uit ±1690 *houtsneewerk uit [[Bali]] waaronder twee dansmaskers en ‘n Singa-beeldjie *vroeë Chinese aardewerk uit die Jang-dinastie (die jare 618 tot 907) *’n Japanse [[draagstoel]] uit die 19de eeu *’n gebrandskilderde horlosie met ‘n rand versier met [[pêrel]]s en die wysters versier met [[diamant]]e. Dit is vervaardig deur Gray and Constable in [[Londen]] in ±1780 *’n klerekas uit [[stinkhout]] met panele van kasuarishout en beslag van [[Kaapse silwer]] en waarskynlik vervaardig deur Jan Byleveld in die laat 18de eeu. *’n pangeweer vervaardig in die 18de eeu in Italië deur Francesco Ventiloni *’n “Scheepjesgulden” geslaan vir die [[VOC]] in 1802. Die munt was ook aan die Kaap in gebruik. *Egiptiese en Romeinse kunswerke *Griekse vase en terracotta beeldjies *wapens afkomstig uit [[Indië]] en [[Tibet]] *Suid-Afrikaanse posseëls *meubels aan die Kaap gemaak *musiekinstrumente *’n rekonstruksie van die ‘’De Engel Apotheek’’ uit die Victoriaanse tydperk in Kaapstad *keramiek uit die antieke Egipte van ±4000 v.C. en gevind deur [[Flinders Petrie]] *kleitablette met [[wigskrif]] uit [[Assirië]] en [[Babilonië]] *’n kruik vir wyn uit die Antieke Griekeland van die 5de eeu v.C. ==Spesiale versamelings== Die museum beskik oor ‘n aantal belangrike spesiale versamelings: *Davis-versameling van Chinese aardewerk uit verskeie tydperke. Reginald Percy Basil Davis (Londen, 14 Desember 1881 – Kaapstad, 6 Desember 1948) was ‘n Kaapse regter-president en sy versameling is in 1948 aan die museum bemaak. *Alfred de Pass-versameling van Chinese aardewerk uit alle tydperke en antieke Griekse munte *Victor des Vages-muntversameling bestaan uit munte in sirkulasie tydens die VOC-tydperk plus goue en silwermunte van die res van die wêreld. Hierdie versameling is sedert 1967 in die museum. *A.A. Jurgens-versameling oor die geskiedenis van die poswese in Suid-Afrika vanaf die VOC-tyd tot die 20ste eeu en is in 1965 verkry. *I.D. du Plessis-versameling van items insake die kultuur van die [[Kaapse Maleiers]] is sedert 1966 in die museum. *H.H. Robinson-versameling van werke van Indonesiese silwersmede is vanaf 1955 in die museum. *R. Jeffcoat-versameling bestaan uit Oosterse wapens en is sedert 1964 in die museum *Humphrey Talbot-bemaking bestaan uit Europese meubels en tekstiele *beide die Henry Leonard Heller-versameling en die Mullne-versameling bestaan uit items van [[Kaapse silwer]]. *Cecil Michaelis-versameling van keramiek *die deel van die [[Von Dessin-versameling]] in hierdie museum bestaan uit ‘n 400 munte en medaljes van die 16de tot die 18de eeu *genl.-maj. Cornelius Mann van die Royal Engineers het ‘n versameling Romeinse munte aan die museum nagelaat. ==Gebou== Die eerste gebou op die terrein is in 1679 opgerig om as huisvesting vir die [[VOC]] se slawe te dien. In die periode 1809 tot 1815 is die gebou in sy huidige vorm opgerig deur die bekende driemanskap [[Louis Thibault]], [[Herman Schutte]] en [[Anton Anreith]]. ‘n Kenmerk van die gebou was sy vloere en plafonne van geelhout. ‘n agterplaas bestraat met ronde klippe en ‘n put en akkerbome. Dit was toe die sentrum van die administrasie van die [[Kaapkolonie]]. Onder andere was die Hooggeregshof, Weeskamer, Weëraad, Hoofposkantoor en die landmeter-generaal se kantoor daarin gehuisves. In die 1920’s is die kant van die gebou in Adderleystraat ‘n 15 m teruggestoot om dit in lyn te wees met die voorkante van die ander geboue in die straat. Ook veranderinge aan beide kante van Burostraat is weens toename in die verkeersdrukte genoodsaak. Mettertyd het die staatskantore die een na die ander na ruimer lokale in die stad vertrek. Omdat die plaaslike algemene museum in die Tuine uit sy nate gebars het, het na ‘n ingrypende restorasie gelei deur die argitek Magda Sauer in die 1960’s, op 6 April 1966 die Suid-Afrikaanse Kultuur-historiese Museum sy deure in die gebou geopen. In 1998 is die museum herdoop tot die Slawelosie. ==Lees ook== *[[Bertram Huis]] *[[Kaapse Drie Eeue Stigting]] == Bronnelys == *Botha, Graham: The Old Supreme Court Building, Cape Town. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 11, nr. 3, Januarie 1962 *Fransen, Hans: Guide tot the museums of Southern Africa. Kaapstad: Suid-Afrikaanse Museumvereniging, 1978 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 3. Kaapstad: Nasou, 1971 {{Normdata}} [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapstad]] qd9vggwxlvhqzycunupe0ir4q6s2c2g 0 412334 2891261 2814652 2026-04-07T14:43:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891261 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kuzminov - September 2023 03 (cropped).jpg|duimnael|Koesminof (regs) saam met Oekraïense militêre intelligensie-offisiere.]] '''Operasie Sinitsia''' ([[Oekraïens]] : Операція Синиця, [[Afrikaans]]: '''Operasie [[Parus|Mees]]''') was 'n operasie wat deur die [[Oekraïne]] se hoofdirektoraat van intelligensie uitgevoer is om die oorlopery van die Russiese Mi-8-helikoptervlieënier Maksim Koesminof te vergemaklik. Nadat hy voorheen sy oorloopaksie en die gelyktydige ontsnapping van sy gesin gereël het, het Koesminof op 9 Augustus 2023 radiokommunikasie afgeskakel en naby Poltawa, [[Charkif-oblast]] in Oekraïne, geland waar Oekraïense magte hom ontvang het.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kostenko |first=Josh |last2=Pennington |first2=Maria |date=2023-09-04 |title='Let's give it a try,' recalls Russian pilot who defected to Ukraine in his military helicopter |url=https://www.cnn.com/2023/09/04/europe/russian-helicopter-pilot-defects-ukraine-intl/index.html |access-date=2023-11-19 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Операцію “Синиця” з перельотом Ми-8 РФ в Україну готували півроку |url=https://mil.in.ua/uk/news/operatsiyu-synytsya-z-perelotom-my-8-rf-v-ukrayinu-gotuvaly-pivroku/ |website=mil.in.ua |date=24 Augustus 2023}}</ref> Op 5 September 2023 het die Oekraïense intelligensieverteenwoordiger Andri Joesof aangekondig dat Maksim Koesminof 'n beloning van $500&nbsp;000 sal ontvang. Joesof het ook belowe dat Koesminof en sy gesin ongespesifiseerde sekuriteitswaarborge sal ontvang, asook uiteindelike Oekraïense burgerskap. Op 13 Februarie 2024 is Koesminof in Villajoyosa, [[Spanje]], doodgeskiet gevind.<ref name="dead1">{{cite web |title=Russian pilot who surrendered helicopter to Ukraine found shot dead in Spain |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/02/19/7442591/ |website=pravda.com.ua |access-date=19 Februarie 2024}}</ref><ref name="dead2">{{Cite web |title=Asesinan a tiros a un hombre ucraniano en un garaje de Alicante|url=https://www.abc.es/espana/comunidad-valenciana/asesinan-tiros-hombre-ucraniano-garaje-alicante-20240214082431-nt.html?ref=https://www.abc.es/espana/comunidad-valenciana/asesinan-tiros-hombre-ucraniano-garaje-alicante-20240214082431-nt.html?fbclid%3DIwAR2U9Bm6l1q9TNHw2jb1wGb70ikHD2sNXETi5WLLJCTajttX8virkFu-mNE|website=ABC C. Valenciana|lang=es}}</ref><ref name="dead3">{{Cite web |title=ГУР Украины заявило о смерти угнавшего Ми-8 российского летчика Кузьминова |url=https://www.kommersant.ru/doc/6524350 |access-date=19 Februarie 2024 |website=Коммерсантъ |date=19 Februarie 2024|language=ru}}</ref> ==Agtergrond== Maksim Koesminof (gebore [[19 Junie]] [[1995]]) was 'n gegradueerde van die Sizran Hoër Militêre Lugvaartskool.<ref name="holod" /> Tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]] het hy in die Russiese Weermag gedien as 'n vlieënier-navigator in die 319ste Afsonderlike Helikopter Regiment, deel van die 11de Leër van die Lugmag en Lugverdediging van die Oostelike Militêre Distrik. Koesminof was nie deel van die aanvanklike invalsmag nie, maar het eerder by sy eenheid in die [[Amoer-oblast]] gebly. Gedurende hierdie tyd het hy “deur handboeke begin blaai en bloggers dopgehou” om meer te wete te kom oor Russies-Oekraïense verhoudings en die Russies-Oekraïense Oorlog wat sedert 2014 aan die gang was. Sy studies het daartoe gelei dat hy met Oekraïne begin simpatiseer het. Hy was egter steeds as [[vlieënier]] gekontrakteer, en is in Oktober 2022 na die besette gebiede van Oekraïne ontplooi – eers na [[Marioepol]], en toe na Berdjansk. Aangesien die Mi-8 'n vervoerhelikopter is, het hy aan geen gevegsaksies deelgeneem nie. Koesminof wou sy kommissie bedank, maar kon nie omdat vlieëniers wat wou bedank, glo gedreig is dat hulle as infanteriste na die front gestuur sou word.<ref name="holod" /> == Operasie == Vroeg in 2023 het Koesminof kontak met die Oekraïense intelligensie bewerkstellig, en 'n ontsnappingsplan geformuleer.<ref name=holod>{{Cite web|url=https://holod.media/2023/09/07/vnuk-zasluzhennogo-letchika-rossii-ugnal-vertolet-v-ukrainu/|title=Внук заслуженного летчика России угнал вертолет в Украину|date=6 September 2023|website=«Холод»}}</ref> {{quote|“Ek het Oekraïense intelligensieverteenwoordigers gekontak. Ek het my situasie aan hulle verduidelik, waartoe hulle my hierdie opsie gebied het: Laat ons jou veiligheid, nuwe dokumente en geldelike vergoeding waarborg. Ons het al hierdie besonderhede bespreek en my vlug begin beplan.”<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2023/09/04/ukrainskaya-voennaya-razvedka-pokazala-pilota-peregnavshego-v-ukrainu-rossiyskiy-vertolet-mi-8|title=Украинская военная разведка показала пилота из РФ, перегнавшего в Украину российский вертолет Ми-8 Он объяснил свой поступок нежеланием воевать|website=Meduza}}</ref>}} Die operasie het meer as ses maande geduur en het 'n hoogtepunt bereik met die vlug op 9 Augustus 2023. Op hierdie dag het Koesminof toerusting en onderdele vir die [[Soechoi Su-27]], Soechoi Su-30SM en [[Soechoi Su-35]] Russiese vegvliegtuie vervoer. Koesminof het besluit om sy oorloopaksie op hierdie tydstip te maak as gevolg van sy vlugplan se nabyheid aan Oekraïens grondgebied, en die waardevolle vrag wat hy gedra het.<ref name=":0" /> Sy voornemens is vinnig verwesenlik, en kort voordat hy die grens oorgesteek het, het hy begin om kleinwapenvuur van Russiese [[infanterie]] te ontvang: {{quote|“Ek het nie net 'n helikopter gesteel nie; ek het dit amptelik van punt A na punt B langs 'n voorafbepaalde roete gevlieg. Op 9 Augustus om 16:30 het dit van die [[Koersk-oblast|Koersk]]-vliegveld na die Charkif-streek opgestyg – ongeveer 20 kilometer van die grens af. Verder, in die omgewing van die nedersetting Sjebekino, het ek op 'n uiters lae hoogte van 5-10 meter in radiostiltemodus gevlieg. Toe hulle die grens oorsteek, het hulle op my begin skiet. Ek kan nie met sekerheid sê wie dit gelei het nie, maar ek neem aan dit was die Russiese kant. Ek is deur kleinwapenvuur in die been gewond. Toe het ek sowat 20 kilometer ver gevlieg en op die aangeduide plek geland.<ref>{{Cite web |url=https://vot-tak.tv/novosti/05-09-2023-vertolyot-mi-8 |title=argiefkopie |access-date=22 Februarie 2024 |archive-date= 8 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908083308/https://vot-tak.tv/novosti/05-09-2023-vertolyot-mi-8 |url-status=dead }}</ref>}} Koesminof was saam met 'n tegnikus aan boord en 'n navigator, wat nie bewus was van sy plan om oor te loop nie.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2023-10-10 |title=В Канибадаме похоронили штурмана угнанного в Украину вертолета |url=https://rus.ozodi.org/a/32630139.html |access-date=2023-10-12 |website=Радио Озоди |language=ru}}</ref> Koesminof het later verduidelik dat hoewel die bemanning senuweeagtig begin raak het en aggressief opgetree het, hulle hom nie kon keer nie, aangesien Koesminof die enigste een was wat geweet het hoe om die helikopter te vlieg en te land. Koesminof het onsuksesvol probeer om hulle te oortuig om oor te gee.<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2023/09/05/oni-nachali-nemnozhko-agressivno-sebya-vesti-vozmozhno-ih-likvidirovali-rossiyskiy-pilot-ugnannogo-v-ukrainu-vertoleta-o-chlenah-svoego-ekipazha|title="Они начали немножко агрессивно себя вести. Возможно, их ликвидировали". Российский пилот угнанного в Украину вертолета — о членах своего экипажа|website=Meduza}}</ref> Nadat hulle in Oekraïens beheerde gebied geland het, het albei die ander bemanningslede probeer ontsnap, maar hulle is deur Oekraïense soldate opgemerk en doodgeskiet.<ref name=":0" /> Die Oekraïense intelligensieverteenwoordiger Andri Joesof het gesê benewens die [[helikopter]], wat in 2016 vervaardig is, en die vrag vegvliegtuigonderdele, het die Oekraïense weermag “inligting van onskatbare waarde” oor Russiese lugvaart ontvang wat gebruik kan word om Oekraïense lugverdedigingstelsels te verbeter.<ref>{{Cite web|url=https://www.currenttime.tv/a/gur-rossiyskogo-pilota-ukraine-vertolet-mi-8/32579836.html|title=Свобода, новые документы, полмиллиона долларов. Представитель ГУР – о будущем российского пилота, угнавшего в Украину вертолет|date=6 September 2023|website=Настоящее Время}}</ref> ==Mediadekking en nasleep== Op 23 Augustus, twee weke ná die voorval, het die [[Telegram (sagteware)|Telegram]]-kanaal ''Fighterbomber'', wat by die Russiese ministerie van verdediging geaffilieer is, berig dat ’n vlieënier “verdwaal” en om onbekende redes in Oekraïense grondgebied geland het. Etlike ure later het die hoof van die Oekraïense hoofintelligensiedirektoraat, Kirilo Boedanof, bevestig dat die vlieënier na Oekraïne oorgeloop het.<ref>{{Cite web|url=https://ru.krymr.com/a/news-budanov-mi-8-rossiyskiy-pilot/32561908.html|title=Буданов рассказал, как удалось выманить российского пилота Ми-8 вместе с вертолетом|date=August 23, 2023|website=Крым.Реалии}}</ref> Op 4 September het die hoofintelligensiedirektoraat 'n dokumentêre rolprent getitel ''Down Russian Pilots'' vrygestel, waarin meer besonderhede van die operasie onthul is, insluitend die identiteit van die vlieënier.<ref>{{Cite news|url=https://www.svoboda.org/a/32577357.html|title=ГУР показала фильм о перелетевшем в Украину российском пилоте Ми-8|newspaper=Радио Свобода |date=4 September 2023|via=www.svoboda.org}}</ref> Die film het die operasie vergelyk met Operasie Diamond (Penicillin), wat in 1966 deur die Israeliese [[Mossad]] uitgevoer is, wat 'n Irakse vlieënier oortuig het om 'n [[MiG-21]], destyds die modernste vliegtuig in die Sowjet-arsenaal, te steel. Boedanof het gesê die operasie is "die eerste suksesvolle een in die hele geskiedenis van Oekraïne".<ref>{{Cite web |title=Ukrainian intelligence on special operation to lure out Russian Mi-8 helicopter pilot |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/09/3/7418242/ |website=Ukrainska Pravda}}</ref> “Ons hoop dat ons nou sal kan opskaal, het hy gesê. Ons kon die regte benadering tot die vlieënier vind, sy hele gesin [uit Rusland] ongemerk verskuif, en uiteindelik toestande skep waar hy hierdie vliegtuig saam met die bemanning kon beweeg sonder dat hulle geweet het wat aangaan. Nadat hulle besef het waar hulle geland het, het hulle probeer weghardloop. Ongelukkig is hulle doodgemaak. Dit sou beter wees as ons hulle lewendig kon [vang], maar dit is wat dit is.” ==Sluipmoord== In Februarie 2024 is bevestig dat 'n man se liggaam, wat in 'n ondergrondse parkeergarage in Villajoyosa, Provinsie van Alicante, Spanje, "deurtrek met koeëlgate en deur 'n motor omgery is" gevind is, Koesminof is. Westerse ontleders het dit waarskynlik geag dat hy deur die Russiese SVR vermoor is.<ref>{{Cite news |last=Dixon |first=Robyn |last2=Abbakumova |first2=Natalia |date=2024-02-20 |title=Bullet-riddled body found in Spain was Russian defector, Ukraine says |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/02/20/spain-russia-ukraine-kuminov-assassination-defector/ |access-date=2024-02-20 |work=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |last=Schwirtz |first=Michael |last2=Méheut |first2=Constant |date=2024-02-20 |title=Russian Pilot Who Defected to Ukraine Is Believed Dead in Spain |url=https://www.nytimes.com/2024/02/20/world/europe/russian-pilot-maksim-kuzminov-spain.html |access-date=2024-02-21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-02-19 |title=Russian pilot who defected to Ukraine shot dead in Spain - reports |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-pilot-who-defected-ukraine-shot-dead-spain-reports-2024-02-19/ |access-date=2024-02-21 |agency=Reuters}}</ref> Ten tyde van sy dood het Koesminof onder die veronderstelde identiteit Igor Shevchenko gewoon. Die koerant El País het berig dat die Spaanse owerhede Koesminof van vervalste dokumente voorsien het, maar nie waarborge van beskerming verskaf het nie.<ref name="Pais">{{Cite web| lang=es| url=https://elpais.com/espana/2024-02-23/indicios-y-sombras-del-asesinato-del-piloto-kuzminov.html |title=Indicios y sombras del asesinato del piloto Kuzmínov |publisher= |author= |website=elpais.com |date=2024-02-23 |access-date=2024-02-24}}</ref> Spaanse owerhede glo Koesminof is ontbloot toe hy 'n oproep na 'n eksmeisie gemaak en haar na Alicante genooi het, 'n gunstelingdaad onder Russe en Oekraïners wat eiendomme aan die Costa Blanca bekom het.<ref>{{Cite web |last=Jones |first=Charlie |last2=Penza |first2=Natalia |date=2024-02-22 |title=Assassinated Russian defector was living secret double-life as Ukrainian in Spain |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/assassinated-russian-defector-killed-spain-32184614 |access-date=2024-02-22 |website=The Mirror |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] syxamin7eji3eolgsj5mks8tm19oroy 0 412385 2891199 2655708 2026-04-07T13:02:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891199 wikitext text/x-wiki [[Lêer:StateLibQld 1 144743 Llangibby Castle (ship).jpg|duimnael|regs|Die identiese susterskip Llangibby Castle]] Die '''S.S. Llandaff Castle''' was 'n skip wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] langs die kus van [[kwaZulu-Natal]] getorpedeer is.<ref name="uboat">https://uboat.net/allies/merchants/ships/2480.html</ref> ==Geskiedenis== Einde November 1942 was die skip onder die bevel van kapt. Cornwallis J. Clutterbuck onderweg van [[Mombasa]] via [[Dar-es-Salaam]] na [[Durban]]. Aan boord was 313 mense (waarvan ‘n groot aantal soldate) en 300 ton vrag. Van Mei tot November het die Slag om Madagaskar (in Engels bekend as Operation Ironclad) plaasgevind. Op 30 November om 5.30nm. bring die Duitse duikboot U-177 onder kapt. Robert Gysae die Llandaff Castle tot sink by nagenoeg 27° 20′ suid en 33° 24′ oos en so ‘n 160 km van die kus. Slegs 3 bemanningslede oorleef die aanval nie. Al die ander mense kon in die reddingsbote wegkom, is op 2 Desember deur die H.M.S. Cattericks ingeskeep en na Durban vervoer. ==Skip== Die Llandaff Castle van 10799 ton is in 1926 deur die firma Workman, Clark & Co. van [[Belfast]] vir die [[Union-Castle-Redery]] gebou. In 1939 is dit opgekommandeer vir troepetransport aan die suidooskus van Afrika. ==Bibliografie== * bandcstaffregister,com == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] ln06qvyvsogkhxnpi1nhyfg9p8njly6 0 412564 2891131 2656620 2026-04-07T12:33:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891131 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Ivan Franko |kleur = |titel = '' '' |beeld = Франко Іван.jpg |beeld_wydte = 220px |beeld_onderskrif = Ivan Franko in 1898. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Geboortenaam |1 = Ivan Yakovych Franko |opskrif2 = Gebore |2 = 27 Augustus 1856 |opskrif3 = Plek |3 = Nahuyevchi (Koninkryk van Galicië en Lodomeriië) |opskrif4 = Oorlede |4 = 28 Mei 1916 (op 59) |opskrif5 = Plek |5 = –Lwif (toe deel van Oostenryk-Hongarye) nou Oekraïne |opskrif6 = Beroep |6 = skrywer, openbare digter, vertaler en filosoof |opskrif7 = Nasionaliteit |7 = Oostenryk-Hongarye |opskrif8 = Gade |8 = Olha Fedorivna Khoruzhynska |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = }} '''Ivan Yakovych Franko''' ([[Oekraïens]]: Іван Якович Франко) (Nahuyevchi (Koninkryk van Galicië en Lodomeriië, [[27 Augustus]] [[1856]] – [[Lwif]] (toe deel van [[Oostenryk-Hongarye]], nou [[Oekraïne]]), [[28 Mei]] [[1916]]) was 'n Oekraïense [[skrywer]], openbare [[digter]], vertaler en [[filosoof]]. Hy was een van die min mense wat romans en poëtiese gedigte in die Oekraïense taal geskryf het. Vanweë sy rol in die Oekraïense taal het hy een van die bekendste mense in die Oekraïense geskiedenis geword. == Biografie == [[Lêer:Franko Ivan (child).jpg|links|duimnael|Ivan Franko as kind.]] Ivan Franko is op 27 Augustus 1856 in die dorpie Nahuievychi gebore, wat toe deel van Oostenryk-Hongarye was. Al wat oor Franko se ma bekend is, is dat sy uit 'n klein adellike familie kom. Niks is bekend van Franko se pa nie. Dit is bekend dat Ivan Franko se oom, Ivan Kulczycki, aan die Poolse opstand van 1863 deelgeneem het. Ivan se skool was in die dorpie Yasenytsia Sylna, waar hy van 1862 tot 1864 bygewoon het. Later het hy by 'n kloosterskool in Drohobych begin, waar hy tot 1867 bygewoon het. Nadat hy in 1875 gegradueer het, het hy na die Universiteit van Lwif gegaan, waar hy filosofie, letterkunde en Oekraïense taal studeer het. Tydens sy studies is hy geïnspireer deur Mychaylo Drahomanov, 'n Oekraïense sosialis. Later het hy verskeie sosialistiese pamflette en tekste geskryf. Hy is later in 1877 gearresteer en vir nege maande in die tronk weens sy [[Sosialisme|sosialistiese idees]]. Later in 1880 is hy weer gearresteer omdat hy na bewering probeer het om boere tot opstand aangespoor het. Hierdie keer is hy ná drie maande vrygelaat, maar is nie toegelaat om na die Lwif Universiteit terug te keer nie. Dit is as gevolg van die vele botsings tussen hom en die regering. Ná sy arrestasie het hy by die sosialistiese koerant ''Waarheid'' gaan werk, maar hy is weer weens dié bedrywigheid gearresteer. Ná sy derde vrylating het hy in 1890 saam met Drahomanov en Pavlyk die Roetenies-Oekraïense Radikale Party gestig. Die party was 'n sosialistiese en Oekraïense nasionalistiese party. Die party het aan die parlementêre verkiesings van 1911 deelgeneem, maar het nie 'n setel verwerf nie. In 1891 begin hy studeer aan die [[Universiteit van Wene]], waar hy sy doktorsgraad in 1893 ontvang en in 1894 as lektor in geskiedenis en Oekraïense letterkunde aangestel is. As dosent van Oekraïense letterkunde het hy egter nie toegang tot literêre dokumente gehad nie weens sy vele konflikte met die regering. In die laaste jare van sy lewe het hy aan [[rumatiek]] gely, wat sy regterarm verlam het. Op 28 Mei 1916 is hy in die ouderdom van 59 in Lwif oorlede. Hy is by die Lychakivskiy-begraafplaas in Lwif begrawe. ==Skryfloopbaan== Franko se skryfloopbaan het begin tydens sy studie aan die Lwif Universiteit, waar hy by die studentetydskrif ''Vriend'' gewerk het en ook sy eerste roman geskryf het. Hy het ook vir verskeie sosialistiese tydskrifte gewerk, soos die Poolse koerant ''Arbeid'' en sy eie tydskrif ''Publieke Vriend''. Tydens sy tydperk in die tronk in 1877 het hy sy satiriese boek ''Die Smorgon Akademie'' geskryf en later aan die boekreeks ''Die Klein Biblioteek'' gewerk. Ná sy vrylating in 1880 het hy begin om gedigte van [[Goethe]] en Heine in Oekraïens te vertaal. Later het hy kritiese boeke oor [[Marxisme]] en sosiale demokrasie in die Oekraïne geskryf. Hy het ook later in sy lewe baie boeke met Oekraïnse nasionalistiese temas geskryf. Baie van sy werke kon nie in die openbaar gepubliseer word nie omdat dit teen Oostenryk-Hongaarse wette was. Eers ná sy dood is baie van sy werke gepubliseer en verkoop. Sedertdien het hy 'n belangrike figuur in die Oekraïense letterkunde geword. ==Nalatenskap== Na Franko se dood in 1916 is die Universiteit van Lwif herdoop na die Nasionale Ivan Franko Universiteit van Lwif. In 1962 is die stad Stanyslaviv herdoop na Ivano-Frankivsk. Later is strate en pleine ook na hom vernoem en daar was selfs 'n Ivan Franko Park in Lwif. Sedert 1992 is hy op 'n 20 grivna-noot. ==Familie == In 1886 het Ivan Franko met Olha Khoruzhynska getrou. Hulle het vier kinders saam gehad: *Andriy Franko (1887 - 1913) *Taras Franko (1889 - 1971) *Petro Franko (1890 - 1941) *Hanna Klyuchko (Franko) (1892 - 1988) == Bronne == * {{Cite book |last=Hrytsak |first=Jaroslav |title=Ivan Franko and His Community |year=2018 |isbn=978-1-61811-968-1 |translator-last=Olynyk |translator-first=Marta}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Franko, Ivan}} [[Kategorie:Geboortes in 1856]] [[Kategorie:Sterftes in 1916]] [[Kategorie:Oekraïners]] [[Kategorie:Oekraïense skrywers]] sannv26oolj1k73x2nf3a5dexz8hzr7 0 412825 2891188 2866435 2026-04-07T12:55:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891188 wikitext text/x-wiki Die '''Maydonkaai''' (Maydon Wharf) is ‘n deel van die hawe van [[Durban]]. Dit bestaan uit vasmeerplekke en nywerheidserwe. ==Ligging== Die gebied lê suid van die middestad en aan die noordwestekant van Durban se baai, tussen die M4-pad, Maydonweg, die spoorlyne en aan die ander kant die see. ==Geriewe== Die meeste van Suid-Afrika se in- en uitvoer gaan deur hierdie hawe en is daarom vir die land van groot ekonomiese belang. Vyftien aanlêplekke vir skepe insluitende ‘n behoueringskaai en ‘n spesifieke suikerterminaal is beskikbaar. Daar is verskeie groot pakhuise, koelhuise, graansuiers en ‘n mangaanhawe. In 1925 is die prins Edward-kalfaatdok geopen. ==Geskiedenis== In die eerste dekade van die 20ste eeu, dus dadelik na die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en net voor die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]], het baie skepe met baie vrag die hawe aangedoen. Daar was ‘n akute tekort aan hawegeriewe en die regering van [[Natal]] was verplig om nog kaaie te bou. Gebied by Congella is drooggelê en kanale is uitgebagger om die nuwe hawe met die bestaande hawe te verbind. In Oktober 1906 is die Maydon Wharf geopen. ==J.G. Maydon== John George Maydon (*Morehanger, [[Bedfordshire]], [[Engeland]], 14 Oktober 1857 - †[[Londen]], 2 Augustus 1919) was ‘n Natalse sakeman en politikus en later Suid-Afrikaanse politikus. ==Bibliografie== *dealcare.co.za *[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], volume 2. [[Kaapstad]]: [[Tafelberg-Uitgewers]] vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing,1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} *sheetpiling.arcelormittal.com [[Kategorie:Durban]] [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] 3yh1t6q38psm5fl5bxorsksl43fbiyd 0 412871 2891213 2866427 2026-04-07T13:11:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891213 wikitext text/x-wiki [[Lêer:KAR Mau Mau.jpg|duimnael|Troepe van die [[King's African Rifles]] dra voorrade terwyl hulle op die uitkyk is vir Mau Mau-vegters.]] Die '''Mau Mau-opstande''' in [[Kenia]] was ‘n gevolg van die ontluikende Afrika-nasionalisme na die [[Tweede Wêreldoorlog]]. ==Die organisasie== Die Mau Mau (1946-1960) was ‘n geheime guerrillabeweging onder die Kikoejoestam. Hulle was sterk anti-Britsgesind en het hulle beywer vir die regte van die Kikoejoe en het as doel gehad die verdrywing van alle blankes uit die land, die uitroeiing van die [[Christendom]], die onafhanklikheid van Brittanje en die stigting van ‘n onafhanklike Kenia. Dit moes verkry word deur geweld, intimidasie en moord. ==Agtergrond== Verskeie lande in Afrika en die suidooste van [[Asië]] het geweld gebruik om van hul koloniale Europese oorheers bevry te raak. Die Europese lande was egter nie baie gewillig om die beheer oor hul kolonies sommer prys te gee nie. Kenia was vir die Britte van belang omdat dit tot ‘n mate die roete na hul kolonie [[Indië]] beskerm het. Later het die Britte in Kenia onder andere koffieplantasies aangelê wat vir die moederland van groot ekonomiese voordeel was. ==Grondbesit== Toe die eerste Britse koloniste in Kenia arriveer, tref hulle dele aan wat baie dun of geheel ontvolk was en volgens hulle aan niemand behoort het nie. ‘n Oorsaak van die dun bevolking was dat die Kikoejoe land soms laat rus het voor verdere gebruik en ook soms weens die uitdunning van die bevolking weens siektes. Die Britte het nie die stelsel van eiendomsreg van grond deur ‘n stam begryp nie. Landbougrond was ‘n integrale deel van die maatskaplike en ekonomiese lewe van die Kikoejoe. Weens ‘n latere toename in die bevolking in die koloniale era was die lokasies oorbevolk. Die vrugbae Wit Hooglande in die weste van die land was toe gereserveer vir die uitsluitlike gebruik van die blanke setlaars, maar dit het aan die digbevolkte gebiede van die Kikoejoe gegrens. Hulle het gevoel die gebied is deur die Britte van hulle gesteel. Frustrasie het verder opgebou deur die koloniale owerheid se verbod op die verbouing van gewasse deur die inheemse bevolking wat ook deur die blankes op hul plase verbou word. ==Oorsake van die onrus== Veral na die Tweede Wêreldoorlog het die ontevredenheid skerp toegeneem toe die soldate weer tuiskom met hul ervarings opgedoen in die buiteland. Daarna ontstaan daar onder die Kikoejoe allerlei politieke partye en kerklike en onderwysorganisasies waardeur die nuwe idees versprei word. Die mense begin besef hulle word uitgebuit en het geen sê in hul eie land se bestuur nie. Al hoe meer voel die mense dat die beperkings wat die koloniale owerheid op hulle plaas, hul menswaardigheid aantas en dat al die wantoestande eintlik toegeskryf kan word aan die aanwesigheid van die koloniale onderdrukker. ==Geweld== In die gemeenskappe het die groep opstandige jongmense vinnig toegeneem. Wydverspreide agterdog en onrus met geweld en blatante haat het opgevlam. Wrede moorde, brandstigting, verminking van vee, intimidasie, die saai van angs, onder veral blankes en Indiërs, het plaasgevind. Die koloniale owerheid was nie hierop voorbereid nie en kon dit nie beheer nie. ‘n Noodtoestand is in 1952 uitgeroep en Britse troepe het in die land aangekom. Die goedgewapende Mau Mau het hul aanvalle op plase en statte voortgesit. Onder die Kikoejoe self het ‘n [[burgeroorlog]] uitgebreek. Derduisende mense het hul lewens verloor en nog derduisende is geïnterneer. Presiese getalle loop in die verslae van die opstande skerp uiteen. Langsaam het die Britse magte die Mau Mau teruggedryf. Hulle soek daarop skuiling in die digte bosse by Berg Kenia en die Aberdare-berge in die weste van die land. Op 12 Januarie 1960 word die noodtoestand opgehef en in 1963 verkry Kenia sy onafhanklikheid van Brittanje. == Bronnelys == *[[Ensiklopedie van die Wêreld]], deel 7. [[Stellenbosch]]: [[Albertyn-uitgewers]], 1994. {{ISBN|0-949948-21-7}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 7. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00323-3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kenia]] hcmv3onx44sncf7n8yp1r6jo2i1e5kd 0 413012 2891220 2791207 2026-04-07T13:25:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891220 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Missak-sentrum''' bevorder die [[Vlaandere|Vlaamse]] en [[Armenië|Armeense]] kultuur in Suid-Afrika. ==Ligging== Die '''Missak Museum''' is gevestig in die huis tans bekend as St. Aubyn’s met die adres Westcliffrylaan 80 in [[Randburg]]. Boeke, dokumente, skilderye en foto’s in die oorspronklike museum is tans by die [[Universiteit van Johannesburg]]. ==Museum== In die museum is die mees besondere voorwerpe ‘n Vlaamse kas uit die [[Renaissance]], ‘n monnikstoel met besondere houtsneewerk, Persiese gordyne geweef uit ses verskillende soorte garingdraad, ‘n Franse Empire-styl horlosie uit die Napoleontiese tyd en ‘n versameling Persiese matte. Verder is daar antieke items van glas, poselein en koper. ==Universiteit== Die nagenoeg 10 000 boeke is tans in die biblioteek van die Universiteit van Johannesburg. Sommige van die boeke dateer uit die 17de en 18de eeu. Die versameling handel oor ‘n wye verskeidenheid onderwerpe, naamlik onder andere Oosterse matte, kuns, godsdiens, geskiedenis, geneeskunde, die okkulte, chemie in die [[Middeleeue]], [[astronomie]] en die Franse letterkunde. Dokumente het betrekking op die Ottomane, Armeniërs, Grieke en die Franse. Skilderye en ander kunsitems is oorgeplaas na die universiteit se kunsgalery. ==Bemaking== Julien Minas Missak (*1906 - †1980) is in België gebore vir ’n Armeense vader en ‘n Vlaamse moeder. Hy kom in 1950 na Suid-Afrika en koop die huis wat in ±1930 gebou is. Die dubbelverdieping-woning staan op ‘n erf van 2½ ha, met terrasse, visvywers, ‘n tennisbaan en ‘n sonwyser. In die amper 30 jaar bou die welgestelde Missak ‘n unieke versameling op. Hy beywer hom vir die stigting van die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] en bemaak by sy dood sy huis en die inhoud daarvan aan die universiteit op voorwaarde dat ‘n sentrum vir die behoud en ontwikkeling van die Armeense en Vlaamse kultuur daaring gehuisves word. Die huis is ‘n gedenkwaardigheid. ==Bibliografie== *uj.ac.za *Unieke Kultuursentrum: nalatenskap van J.M. Missak. In: Lantern.Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 32, nr.1, Desember 1982 *www.heritageregister.org.za [[Kategorie:Johannesburg]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Biblioteke]] 2f5kozr4d1la7cyhv7b81tm21mfdrp4 0 413207 2891215 2866652 2026-04-07T13:12:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891215 wikitext text/x-wiki [[Lêer:9 2 084 0171-Meerlust-Stellenbosch-s.jpg|duimnael|regs|Meerlust.]] '''Meerlust''' is een van die bekendste historiese wynplase. Dit is geleë in die [[Boland]]. ==Ligging== Die plaas is by 34° 1′ 1,7″ suid, 18° 45′ 24,7″ oos en langs die [[Eersterivier (rivier)]] en die Baden Powell-verbypad (die R310, wat Groot-[[Drakenstein]] via Stellenbosch met [[Muizenberg]] verbind). Dit is dus net noord van [[Faure]] en oos van die De Wijnlanden-woonbuurt. ==Opstal== Vroeë besoekers het Meerlust se gebouekompleks al beskryf as eerder ‘n dorpie as ‘n opstal. Die dubbelverdiepingwoonhuis, met sy gewels in die holbol-vorm is ‘n goeie voorbeeld van die [[Kaaps-Hollandse styl]], het ‘n ongebruiklike vloerplan. Verder het die huis ‘n rietdak, mooi vensters en voordeur. Opvallend is die plafonne, hanebalke, muurkaste en binnetrappe van geelhout. Die rooi vloerteëls in die voorportaal is uit [[Batavia]] afomstig. Enkele erfstukke meubileer nog die huis. Voorbeelde van mooi houtsneewerk is nog deur slawe verrig. Vanaf die toegangspoort tot die werf is verskeie ander van die buitegeboue ook verfraai met friese en mooi messelwerk. Ander geboue is die slawekwartiere, stalle, graanskuur, wynkelder en werkplase vir die skrynwerker en die grofsmid. Enkele ommuurde werwe was die ruimtes vir die hoenders, ganse en eende. Heel besonder is die duiwehok. Verder is daar op die werf ‘n slaweklok, ‘n [[sonwyser]] (wat uit 1732 dateer), ‘n dorsvloer en grafkelders. ==Geskiedenis== Een van die eerste boere aan wie ‘n plaas toegeken is buite die [[Kaapse Skiereiland]] was Henning Huising (in 1693). Hy boer hier met vee, maar plant ook ‘n 100 000 wingerstokkies aan. In 1757 is die eienaar Johannes Albertus Mijburgh en sy afstammelinge is nog steeds die eienaars. In die 19de eeu lewer die plaas koring van wêreldgehalte en wen daarmee in die buiteland ‘n prys. Weens die besondere ligging van die plaas op die pad na en van die binneland by die Kompanjiesdrif in die Eersterivier het ‘n stroom reisigers by die plaas aangedoen. Dit lê mooi tussen twee groot hindernisse op die reis, naamlik die sandduine van die [[Kaapse Vlakte]] en die steiltes van die [[Hottentots-Hollandberge]]. Hier kon die perde en osse rus of verwissel word en die karre en waens indien nodig herstel word. Van die bekendste vroeë besoekers aan die plaas was [[Hinrich Lichtenstein]], lady [[Anne Barnard]], [[Adam Tas]] en Francois Valentyn. Na die [[Slag van Blaauwberg]] het goew. [[Jan Willem Janssens]] hier geskuil. ==Persone== *Henning Huising (*[[Hamburg]], 1647 - †waarskynlik op Meerlust, 1713), Kaapse vryburger en houer van die [[VOC]] se vleiskontrak. Soms word sy van Hüsing gespel. *Francois Valentijn (*[[Dordrecht]], [[Nederland]], 17 April 1666 – †[[Den Haag]], 6 Augustus 1717), dominee, reisiger en skrywer oor die Kaap ==Monumente== Die herehuis sowel as die duiwehok is kulturele gedenkwaardighede. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Green, Lawrence G.: Beyond the City Lights. The Story of the Western Province – the Towns and the Farms, the Life and the People, the Folklore and the Legends. Kaapstad: Howard Timmins, 1957 *Mouton, Annalize: Meerlust - Ever better with age. In: Village Life. Journal of People, Nature, History, Art. Nr. 39, Winter 2010. ISSN 1810-5580 *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn op versoek van Die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] rweorhn7a7yqig1pqsym76k7l452ojc 0 413251 2891216 2866694 2026-04-07T13:13:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891216 wikitext text/x-wiki '''Meobbaai''' (ook, maar selde, bekend as Mützelbaai en Mitchellsbaai) tussen [[Walvisbaai]] en [[Lüderitz]] is een van die beste visvangplekke aan die weskus van Suider-Afrika. ==Ligging== Die baai is in die [[Namib-Naukluft Nasionale Park]] by 24° 29′ 8″ suid, 14° 36′ 45″ oos, 200 km van Walvisbaai, 230 km van Lüderitz, 52 km van [[Sossusvlei]] en suidwes van [[Solitaire]]. ==Diamante== Reeds in die Duitse koloniale tyd is hier vir diamante geprospekteer. Amper ‘n 30 km suidoos van die baai was daar destyds ‘n dorpie genaamd Meob. Die bouvalle van die geboue en oorblyfsels van tuine was nog lank nadat dit verlaat is, sigbaar. Weer in die 1920’s en weer van 1950 tot 1952 is hier na diamante gesoek. Al die pogings is laat vaar omdat die prys van nywerheidsdiamante nie hoog genoeg was nie, maar veral ook omdat die prospekteergebied moeilik bereikbaar was. Vervoer per skip was ‘n probleem weens die onherbergsame en verraderlike kuslyn. Oor land was die roete uiters riskant weens die reuse bewegende sandduine. Strand langs kon dit slegs bereik word tydens ‘n baie lae gety om dan verby die duinery bekend as die Lange Wand van 19 km te kom. ==Skeepsrampe== Blykbaar het daar eeue terug reeds ‘n groot Portugese seilskip, bekend as ‘n galjoen, hier vergaan. In 1747 het die skip ''Vlissingen'' van die [[VOC]] hier gestrand. Alle opvarendes het verdrink. Boesmantekeninge in die omgewing beeld ‘n skip uit. Ook is daar sprake dat seerowers hier aan wal gegaan het. Prospekteerders het tussen die gruis in hul bakke nie net diamante, maar ook VOC-munte gevind. Die Duitse passasierskip ''Eduard Bohlen'' het in 1910 in die omgewing vergaan en in 1926 het die vragskip ''Cawdor Castle'' dieselfde lot getref. Laasgenoemde en die skip ''Shawnee'' se wrakke is nog sigbaar. ==Vis== Dit is bekend dat die [[kabeljou]] hier in Meobbaai en aanliggende baaie kom aanteel. ‘n Bevolking van die [[Weskus-steenbras]] leef rondom die baai. Dit is ook waarskynlik die noordelikste grens van die verspreidingsgebied van die eenvinsluimerrog (Narke capensis). ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: The Coast of Treasure. [[Kaapstad]]: Howard Timmins, 1973 (lees [[Laurie Green]]) *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 7. Kaapstad: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00323-3}} *mindat.org *roncorylus.wordpress.com *tracks4africa.co.za [[Kategorie:Namibië]] [[Kategorie:Spookdorpe]] tk2ysfgw7rsmxhvbjqqq2i458avn28a 0 413561 2891218 2664292 2026-04-07T13:14:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891218 wikitext text/x-wiki {{Geen bronnelys}} '''Midshaft''' was ‘n dorpie vir die personeel en hul gesinne betrokke by die aanleg van die [[Oranje-Vistonnel]]. Die dorpie was geleë op die Suurbergplato in die omgewing van [[Venterstad]] en halfpad tussen [[Oviston]] en [[Teebus]]. Daar is 7 inspeksieskagte op 12 km afstand van mekaar in die tonnel van 82 km. By die middelste skag is hierdie dorpie bestaande uit ±400 opslaangeboue aangelê. Dit het bestaan uit woonhuise, ‘n gemeenskapsaal, ‘n skool, ‘n biblioteek en sportgeriewe. Na voltooiing van die tonnel is die dorp ontmantel en het slegs die teerstrate, die betonfondamente van die geboue en lanings bome oorgebly. [[Kategorie:Spookdorpe]] e81ydmwebulls6i8j14n39pqnloofxo 0 413653 2891210 2866395 2026-04-07T13:09:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891210 wikitext text/x-wiki Die '''Mary Moffat Museum''' is ‘n beskeie [[museum]] gewy aan die geskiedenis van die [[Griekwas]], [[Griekwastad]] en [[Griekwaland-Wes]]. ==Agtergrond== In 1804 het William Anderson en Cornelius Kramer van die [[Londense Sendinggenootskap]] (LSG) die eerste sendingstasie noord van die [[Oranjerivier]] by [[Klaarwater]] gestig. [[John Campbell]] het in 1813 die naam na Griekwastad verander. ==Gebou== Die gebou waarin die museum gehuisves word, is in 1824 deur [[Robert Moffat]] voltooi en het as kerk sowel as woonhuis vir die Moffat-gesin gedien. Griekwastad is in 1897 vanaf die stoep van hierdie gebou uitgemeet. Mary, die oudste dogter van die gesin en later die vrou van [[David Livingstone]], is in 1821 in die huis gebore. Die LSG het die gebou in 1903 aan ‘n bankgroep verkoop wat dit later as huisvesting vir ‘n dorpsmuseum beskikbaar gestel het. In 1970 is die gebou ingrypend tot sy oorspronklike toestand gerestoureer, met ‘n riet dak, klip mure en vensters en deure soos dit twee honderd jaar daaruit gesien het. ==Versameling== Die versameling weerspieël die geskiedenis van die Griekwa-mense, en veral van [[Andries Waterboer]] en [[Robert Moffat]] en sy sendingwerk. Tydens sy verblyf in Griekwastad het Moffat self ‘n preekstoel gebou wat hy, sowel as Livingstone en Waterboer gebruik het. Hierdie unieke item is in 1936 tot kultuurmonument verklaar. 'n Oortollige skeepsklok is in 1803 op die rug van ‘n os van [[Kaapstad]] hierheen gebring om as kerkklok diens te doen. Die orrel wat op die sendingpos gebruik is, staan nog in die gebou. In die museum is sekere persoonlike besittings van Waterboer sowel as die grafsteen van sy seun [[Nicolaas Waterboer]]. Daar is 19de eeuse klerasie, vuurwapens, gereedskap, briewe, dokumente, klipwerktuie gebruik deur die vroegste bewoners van die streek en ‘n kopie van die enigste afbeelding van Mary Moffat. ==Persone== *William Anderson (*[[Londen]], 1 Desember 1769 - †[[Pacaltsdorp]], 24 September 1852) *Cornelius Kramer, werksaam as LSG-sendeling in die jare 1799 – 1820 == Bronnelys == *du Preez, H.M.J. (samesteller): Museums of the Cape. Kaapstad: Departement van Natuur- en Omgewingsbewaring, Kaapse Provinsiale Administrasie, 1982. {{ISBN|0-7984-0114-1}} *Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. Kaapstad: Suid-Afrikaanse Museumvereniging, 1978 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 7. Kaapstad: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-0032303}} {{Normdata}} [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] cnjncngws5w8qjt3ouxire4bbf83547 0 413877 2891229 2869076 2026-04-07T13:35:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891229 wikitext text/x-wiki Die '''opgaafrolle''' bevat die inligting wat by die sensusopnames in die 17de tot die 19de eeu deur die koloniale owerheid aan die Kaap versamel is. Dit is veral van belang in die bestudering van die [[genealogie]] van die ou Kaapse families en die ekonomiese geskiedenis van Suid-Afrika. ==Doel== Hierdie inligting is ingesamel sodat die owerheid bewus kon wees of die omvang van die verwagte oeste groot genoeg is om die bevolking te voed en die verbygaande skepe van die benodigde voorrade te kon voorsien. Maar dit is ook gebruik om [[belasting]] te in. ==Vrae== Die opgaafrolle bevat ‘n samevatting van inligting oor alle huishoudings van alle vrye burgers tussen die jare 1663 en 1834. Dit is jaarliks in elke [[veldkornet]]skap deur ‘n rondreisende sensusopnemer saamgestel. Dit gee van duisende families die volle naam en van van die hoof van die gesin, sy vrou se naam en nooiensvan, hoeveel seuns en dogters daar in die gesin is, hoeveel blanke knegte, slawe en slavinne en slaweseuns en slawedogters daar op die werf is. Ook moes rekenskap gegee word van die hoeveelheid beeste, skape, perde en varke, die hoeveelheid koring, rog, gars en hawer gesaai en geoes is, hoeveel wingerdstokkies geplant is en hoeveel wyn en brandewyn geproduseer is. Metterjare het die vrae toegeneem en moes rekenskap gegee word van die hoeveelheid snaphane, pistole en swaarde en die aantal waens en karre op die plaas. Soms het ‘n boer sy handtekening by die opgawe geplaas. By sekere opsommings is die sterftesyfer en die kerkbydraes van die streek vermeld. In enkele gevalle is ‘n lys van [[Khoisan]]-bewoners bygevoeg. ==Voorbeelde== Voorbeelde van inligting wat uit die opgaafrolle tevoorskyn kom is die volgende: *Die opgaafrol van 1700 dui aan dat 268 [[Vryburgers]] in die Kaapse distrik, 164 op [[Stellenbosch]], en 130 te [[Drakenstein]] gewoon het. In 1773 was daar meer as 800 mans in die Kaapse distrik, 700 in Drakenstein, 200 op Stellenbosch en 400 op [[Swellendam]]. *In 1725 is ongeveer 7300 mud koring in die buitedistrikte geoes en dit het in 1794 tot 9600 mud vermeerder. *’n Vergelyking van ‘n paar jaar se opgawes gee ‘n goeie beeld van ‘n persoon of gesin se ekonomiese voorspoed. Dit is ‘n aanduiding van sy status in die gemeenskap. Die rykdom van ‘n familie wat nie boere was nie kan afgelei word uit die aantal slawe wat dit besit het. Messelaars en rietdekkers was die arm mense in die destydse samelewing. Veral gedurende die 17de eeu het sommige bitter min aardse besittings gehad. *’n Ontleding van die opgaafrol van 1773 waarin die hele bevolking van Kaapstad en al die buitedistrikte opgeneem is, dui daarop dat ‘n aansienlike aantal van hulle uit [[Nederlands-Indië]] afkomstig was. *Soms is daar in kantaantkeninge ekstra inligting verskaf soos byvoorbeeld of die persoon of familie resente immigrante was, of die gesin die huurders van die plaas was wat hulle bewoon het en of die persoon blind was. ==Tekortkominge== *Geen ouderdomme of die land van herkoms van die mense is aangeteken nie. *Alhoewel die opgawes die aantal seuns en dogters aangee, word hul name nie verskaf nie. *Die naam van die distrik of sub-distrik word gegee, maar meesal nie die naam van die plaas of nadere aanduiding van die ligging nie. *Geen inligting word verskaf oor die omvang van die plaas of hoe groot die opstal is of die waarde daarvan. *Die opnames is slegs volledig tot 1773. *Persone wat nie veeboere of landbouers was se rykdom kom nie duidelik uit die opgawes na vore nie. Die aantal slawe wat ‘n persoon besit, gee egter ‘n aanduiding. ==Huidige nut== Hierdie opnames verskaf inligting oor sekere families oor verskeie geslagte en eeue heen. In baie gevalle word die hoof van die gesin aangedui as byvoorbeeld Frederik Willem-Zn, wat aandui dat Frederik die seun is van Willem. Die opgaafrolle kan daarom ‘n bron wees vir die saamstel van ‘n familie se stamboom. Verder verskaf dit nie net inligitng oor wie ryk en wie arm was nie, maar help ook om redes vir die persoon of familie se rykdom of armoede te bepaal en in sekere gevalle hoe die welvaart van een geslag na die ander oorgedra is. ==Waar?== Die dokumente word bewaar in die oorspronklike vorm of op mikrofilm of in elektroniese formaat in die Rijksarchief in [[Den Haag]] of in die argiefbewaarplek in [[Roelandstraat]] in [[Kaapstad]]. ==Monsterrol== ‘n Opgaafrol moet nie verwar word met ‘n monsterrol. Laasgenoemde is ‘n naamlys van ‘n samehorende groep mense. Meesal verwys dit na die naamlys van die bemanning van ‘n bepaalde skip. Jaarliks is ook so ‘n monsterrol saamgestel met die name en beroepe van die offisiere, soldate en amptenare wat by die [[Fort de Goede Hoop]] en die buiteposte gestasioneer is. Volgens hierdie rol was daar in 1664 ‘n 178 [[VOC]]-personeellede aan die Kaap. Bo-aan die lys was die naam van kommandeur [[Zacharias Wagenaar]] en dit sluit af met die 17 name van die wagte by die fort. ==Bibliografie== *bothainsouthernafrica.co.za *capepanel.org *de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die [[VOC]] aan die Kaap, 1652 – 1795. [[Pretoria]]: [[Protea Boekhuis]], 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} *Fourie, Johan: Genealogie is eintlik ‘n gevaarlike stokperdjie. In: [[Rapport]], 14 April 2024 *Heese, H.F.: Groep sonder grense. Die rol en status van die gemengde bevolking vaan die Kaap, 1652 – 1795. Pretoria: Protea Boekhuis, 2013. {{ISBN|978-1-86919-999-9}} *tandfonline.com [[Kategorie:Demografie]] pzzsg8tnp948j1kds1esm23f4t25cb1 0 414002 2891227 2867233 2026-04-07T13:34:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891227 wikitext text/x-wiki Die '''Moorddrift Monument''' naby [[Mokopane]] herdenk die bloedige botsings in hierdie kontrei tussen blanke boere en swart stamlede in September 1854. ==Ligging== Hierdie gedenkteken is tussen die [[Waterberg]]e en die [[Strydpoortberge]] in [[Limpopo]] by 24° 16′ 36″ suid en 28° 58′ 26″ oos. Die Moorddrif was waar die destydse pad deur die [[Nylrivier]], (‘n boloop van die [[Mogalakwenarivier]]), gegaan het. Dit is 16 km suid van Mokopane, net noord van die spoorbrug oor die Nyl en langs die R101-pad net voor dit by die N11-roete aanlsuit. Dit is ongeveer 2 km noordnoordwes van die Nyl Tolplaza op die N1-hooofpad. ==Geskiedenis== In September 1854 het 28 blanke mans, vroue en kinders in botsings met die impi’s van hoofmanne Makapan en Mankopane omgekom. Drie gebeure het plaasgevind op drie plekke op dieselfde dag. M.A. Venter en sy seun Willem het gesterf by Makapan se kraal op die huidige plaas Preuzen (net suidwes van Mokopane). Hermanus Potgier en 13 man sterf by Mankopane se se stat net noord van Preuzen. ‘n Derde groep onder Willem Prinsloo sterf by die Moorddrif. Duidelike motiewe vir die moorde is nie bekend nie en daaroor kan bloot bespiegel word. Waarskynlik het dit te doen met die spanning veroorsaak deur blanke indringing in stamgebiede. Dit lei egter tot die Slag van [[Makapansgat]] van 25 Oktober tot 21 November 1854 waarin honderde mense sneuwel. ==Monument== Hierdie gedenkteken bring hulde aan die slagoffers van een van die gewelddadigste episodes in die ontstaansgeskiedenis van die [[ZAR]]. Toe die spoorlyn na [[Mosambiek]] aangelê is, is ‘n eenvoudige gedenksteen tussen die twee oorspronklike kameeldoringbome op versoek van die ZAR-regering by die drif opgerig. Die bome was die rede waarom die Boere nie tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] die spoorlyn en -brug opgeblaas het nie op voorwaarde dat die Engelse nie die bome uitkap nie. Weens die bloedige gebeure by die bome in 1854 was daardie bome vir die Boere van groot sentimentele belang. Hierdie aanvanklike gedenksteen is in 1937 deur die Potgietersrust Dingaansfeeskommissie en die Piet Potgieter Voortrekkerkommando vervang met ‘n monument ontwerp deur [[Gerard Moerdyk]]. Die bouklip, Vrystaatse sandsteen, is dieselfde as wat vir die spoorbrug hier oor die Nyl gebruik is en is geskenk deur die [[SAS&H]]. Die koperplaat op die monument wat inligting oor die tragiese gebeure gegee het, het later jare soek geraak. Dit is met ‘n granietgedenksteen aan die voet van die monument vervang. Simboliese grafsteentjies vir die slagoffers is later daar aangebring. Die twee kameeldoringbome het gevrek en is met ander vervang. In September 2004, 150 jaar na die voorval, is ‘n verdere gedenksteen geplaas. Om beswaar te maak teen die vlaag plaasaanvalle aan die einde van die 20ste en begin van die 21ste eeu was daar op die terrein rondom die monument in 2017 ‘n groot saamtrek van protesterende boere. ==Persone== *Mankopane (‘Mapela’), (*c.1805 - †Thutlwane, Potgietersrus, 30 Mei 1877), [[Ndebele]]-hoofman *Mokopane (ook soms genoem Makopane, Makapaan, Makapan), (*c.1800 - †1860), Ndebele-hoofman *Hermanus Philippus Potgieter, (*[[Graaff-Reinet]]-distrik, 19 Augustus 1876 - †Mapela, Waterberg-distrik, 1854), [[Voortrekker]], Transvaalse pionier ==Bibliografie== *gelofteland.org *mapio.net/pic/p-23292459 *noordnuus.co.za *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. [[Kaapstad]]: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir Die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} *sahris.sahra.org.za *scrapydo.wordpress.com/tag/moorddrift-monument/ [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] budql32f4i29piuwbbra0687hwov125 0 414044 2891233 2877276 2026-04-07T13:36:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891233 wikitext text/x-wiki '''Myl 72''' (ook bekend onder die Duitse naam '''Meile 72''') is ‘n bekende visvangplek in [[Namibië]]. Dit is by nagenoeg 21° 50′ suid en 14° oos, in die [[Dorab Nasionale Park]] en 38 km noordwes van [[Hentiesbaai]] op die pad na [[Kaap Kruis]]. Daar is basiese kampeergeriewe. Hier word veral [[steenbras]], [[kabeljou]] en [[galjoen]] gevang. Die plek dank sy naam aan die feit dat dit 72 myl noord van [[Swakopmund]] geleë is. == Sien ook == * [[Myl 108, Namibië]] [[Kategorie:Namibië]] a8gvmwsqc8ffcfopx1z936bbri5wwms 0 414125 2891230 2867680 2026-04-07T13:35:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891230 wikitext text/x-wiki '''Muldersvlei''' is 'n plaasgebied in die [[Boland]] wat bekend is om sy wynplase. ==Ligging== Die streek lê rondom die koördinate 33° 51′ suid en 18° 48′ oos, en is ‘n 14 km van [[Stellenbosch]], noordwes van [[Elsenburg]], oos van [[Koelenhof]], en word ongeveer begrens deur die Ou Paarlpad ([[R101 (Suid-Afrika)|R101]]), die Koelenhofpad ([[R304 (Suid-Afrika)|R304]]) en die Adam Tas-pad ([[R44 (Suid-Afrika)|R44]]). ‘n [[Spoorvervoer in Suid-Afrika|Takspoorlyn]] draai van die hooflyn van [[Kaapstad]] na die noorde hier by die Muldersvlei-spoorweghalte weg na Stellenbosch. ==Bekende plase== Hoopenburg, De Meye, Westbridge, Eaglevlei en Muldersvlei is die bekendste wingerdplase. Langs die [[N1 (Suid-Afrika)|N1-nasionale pad]] is [[Eskom]] se Muldersvlei-substasie. ==Geskiedenis== In 1714 is die plaas van ±50 [[Hektaar|ha]] toegeken aan Johannes (Jan) Mulder, die eerste [[landdros]] van Stellenbosch. Jan P. Giebeler was in 1742 die eienaar en hy was getroud met Anna M. Hop. Die plaas was toe bekend as Hoppenburg. Na Giebeler se dood trou sy met [[Martin Melck]], en na laasgenoemde se dood in 1781 is sy skoonseun Jan David Beyer ([[sic|''sic'']]) die eienaar. Op die oorspronklike plaas is twee ou huise. Jan se seun, C.F. Beyers (''sic''), bou die een in waarskynlik 1817, die ander huis dateer uit 1820. Die spoorlyn van [[Bellville]] na Muldersvlei is in 1876 in gebruik geneem. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] smu31vb9fabuwk97gtnnz2boemgeuxp 2891241 2891230 2026-04-07T14:06:36Z Aliwal2012 39067 /* Ligging */ 2891241 wikitext text/x-wiki '''Muldersvlei''' is 'n plaasgebied in die [[Boland]] wat bekend is om sy wynplase. ==Ligging== Die streek lê rondom die koördinate {{koördinate|33|51|S|18|48|O}}, en is 14 km van [[Stellenbosch]], noordwes van [[Elsenburg]], oos van [[Koelenhof]], en word ongeveer begrens deur die Ou Paarlpad ([[R101 (Suid-Afrika)|R101]]), die Koelenhofpad ([[R304 (Suid-Afrika)|R304]]) en die Adam Tas-pad ([[R44 (Suid-Afrika)|R44]]). 'n [[Spoorvervoer in Suid-Afrika|Takspoorlyn]] draai van die hooflyn van [[Kaapstad]] hier by die Muldersvlei-spoorweghalte weg na Stellenbosch in die noorde. ==Bekende plase== Hoopenburg, De Meye, Westbridge, Eaglevlei en Muldersvlei is die bekendste wingerdplase. Langs die [[N1 (Suid-Afrika)|N1-nasionale pad]] is [[Eskom]] se Muldersvlei-substasie. ==Geskiedenis== In 1714 is die plaas van ±50 [[Hektaar|ha]] toegeken aan Johannes (Jan) Mulder, die eerste [[landdros]] van Stellenbosch. Jan P. Giebeler was in 1742 die eienaar en hy was getroud met Anna M. Hop. Die plaas was toe bekend as Hoppenburg. Na Giebeler se dood trou sy met [[Martin Melck]], en na laasgenoemde se dood in 1781 is sy skoonseun Jan David Beyer ([[sic|''sic'']]) die eienaar. Op die oorspronklike plaas is twee ou huise. Jan se seun, C.F. Beyers (''sic''), bou die een in waarskynlik 1817, die ander huis dateer uit 1820. Die spoorlyn van [[Bellville]] na Muldersvlei is in 1876 in gebruik geneem. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] h2a824eoj4lug8tg6egmmaipgiptksb 0 414538 2891186 2870470 2026-04-07T12:53:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891186 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cyber support to 1st Cavalry Division at National Training Center (47019434371).jpg|duimnael|Kuberoorlogvoeringspesialiste van die Amerikaanse weermag se 782ste Militêre Intelligensiebataljon (Kuber) wat die 3de Brigade-gevegspan, 1ste Kavallerie-afdeling ondersteun tydens 'n opleidingsoefening in 2019.]] '''Kuberoorlogvoering''' is die gebruik van kuberaanvalle teen 'n vyandelike staat, wat vergelykbare skade aan werklike [[oorlogvoering]] veroorsaak en/of lewensbelangrike rekenaarstelsels ontwrig.<ref>{{Cite book|title=Cybersecurity and cyberwar : what everyone needs to know|last1=Singer|first1=P. W.|last2=Friedman|first2=Allan|date=March 2014|isbn=9780199918096|location=Oxford|oclc=802324804}}</ref> Sommige beoogde uitkomste kan [[spioenasie]], [[sabotasie]], [[propaganda]], manipulasie of ekonomiese oorlogvoering wees. Daar is beduidende debat onder kenners oor die definisie van kuberoorlogvoering, en selfs oor of so iets hoegenaamd bestaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.nato.int/docu/review/2013/Cyber/Cyberwar-does-it-exist/EN/index.htm|title=Cyberwar – does it exist?|date=2019-06-13|website=NATO|access-date=2019-05-10}}</ref> Een siening is dat die term 'n verkeerde benaming is aangesien geen kuberaanvalle tot dusver as 'n oorlog beskryf kon word nie.<ref>{{Cite journal|last=Smith|first=Troy E.|date=2013|title=Cyber Warfare: A Misrepresentation of the True Cyber Threat|url=https://www.jstor.org/stable/26202046|journal=American Intelligence Journal|volume=31|issue=1|pages=82–85|jstor=26202046|issn=0883-072X}}</ref> 'n Alternatiewe siening is dat dit 'n geskikte etiket is vir kuberaanvalle wat fisiese skade aan mense en voorwerpe in die werklike wêreld veroorsaak.<ref>{{Cite book|title=Ethics and Cyber Warfare: The Quest for Responsible Security in the Age of Digital Warfare|last=Lucas|first=George|isbn=9780190276522|location=Oxford|page=6|year=2017}}</ref> Baie lande, insluitend die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Rusland]], [[Volksrepubliek China]], [[Israel]], [[Iran]] en [[Noord-Korea]],<ref>{{Cite web|url=https://www.fireeye.com/current-threats/apt-groups.html|title=Advanced Persistent Threat Groups|website=FireEye|language=en|access-date=2019-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://securelist.com/apt-trends-report-q1-2019/90643/|title=APT trends report Q1 2019|website=securelist.com|date=30 April 2019 |access-date=2019-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gchq.gov.uk/news/the-uk-is-a-global-cyber-power--says-director-gchq|title=GCHQ|website=www.gchq.gov.uk|access-date=2019-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who are the cyberwar superpowers?|url=https://www.weforum.org/agenda/2016/05/who-are-the-cyberwar-superpowers/|access-date=2021-06-24|website=World Economic Forum|date=4 May 2016 |language=en}}</ref> het aktiewe kubervermoëns vir offensiewe en defensiewe operasies. Namate state die gebruik van kuberbedrywighede ondersoek en vermoëns kombineer, word die waarskynlikheid van fisieke konfrontasie en [[geweld]] wat uitspeel as gevolg van, of deel van, 'n kuberoperasie verhoog. Dit is egter onwaarskynlik om aan die skaal en langdurige aard van oorlog te voldoen, daarom bly daar dubbelsinnigheid oor die konsep.<ref name=":0">{{Cite book|title=Cyber warfare : a multidisciplinary analysis|others=Green, James A., 1981–|isbn=9780415787079|location=London|oclc=980939904|date = 7 November 2016}}</ref> Die eerste geval van kinetiese militêre optrede wat gebruik is in reaksie op 'n kuberaanval wat die verlies van menselewens tot gevolg gehad het, is op 5 Mei 2019 waargeneem toe die Israelse Weermag 'n gebou geteiken en vernietig het wat met 'n voortslepende kuberaanval verband hou.<ref>{{Cite news|url=https://www.wired.com/story/israel-hamas-cyberattack-air-strike-cyberwar/|title=What Israel's Strike on Hamas Hackers Means For Cyberwar|last=Newman|first=Lily Hay|date=2019-05-06|magazine=Wired|access-date=2019-05-10|issn=1059-1028}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/5/5/18530412/israel-defense-force-hamas-cyber-attack-air-strike|title=Israel launched an airstrike in response to a Hamas cyberattack|last=Liptak|first=Andrew|date=2019-05-05|website=The Verge|access-date=2019-05-10}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kuberoorlogvoering| ]] [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] l25dh6krs1hd9ag69rbqtuaiqi6y8ke 0 415243 2891353 2672950 2026-04-07T15:15:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891353 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse Onderwysersunie''' (afgekort SAOU) ([[Engels]]: '''South African Teachers’ Union'''), is 'n professionele [[vakbond]] wat aanvanklik hoofsaaklik [[Afrikaans]]sprekende onderwysers in [[Suid-Afrika]] verteenwoordig het. Die vakbond is in 1905 gestig om Afrikaanssprekende blanke onderwysers in die [[Kaapprovinsie]] te verteenwoordig. Dit het ten doel gehad om die salaris- en werksomstandighede van onderwysers te verbeter, om onderwys in die algemeen en die gebruik van die Afrikaanse taal te bevorder.<ref name="gitsham">{{cite book |last1=Gitsham |first1=Ernest |last2=Trembath |first2=James H. |title=A first account of labour organisation in South Africa |date=1926 |publisher=E. P. & Commercial Printing |location=Durban |url=https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/10973/21234/GIPE-008050.pdf |access-date=11 April 2021}}</ref> Dit het nie aan die anti-apartheidsbeweging deelgeneem nie.<ref name="kihn">{{cite book |last1=Kihn |first1=Paul |title=PLAYERS OR PAWNS?: "PROFESSIONALISM" AND TEACHER DISUNITY IN THE WESTERN CAPE, 1980-1990 |date=1993 |publisher=University of Cape Town |location=Cape Town |url=https://open.uct.ac.za/bitstream/handle/11427/17361/thesis_hum_1993_kihn_paul.pdf |access-date=27 April 2021}}</ref> In 1991 het die vakbond by die Nasionale Professionele Onderwysersorganisasie van Suid-Afrika (NAPTOSA), 'n losse federasie, geaffilieer. Dit het egter in Julie 1996 NAPTOSA se ander Afrikaanssprekende affiliasies, die Natalse Onderwysunie en Onderwysunie van die Oranje Vrystaat, opgeneem en uit NAPTOSA bedank. Dit het aanvanklik sy veldtogte daarop gefokus om eksklusief Afrikaanssprekende skole te bewaar. Die vakbond het besluit om nouer met die hoofstroomvakbondbeweging saam te werk, en het by die Federasie van Vakbonde van Suid-Afrika (FEDUSA) geaffilieer. In 2002 het dit 41 315 lede gehad, wat tot 32 029 in 2011 gedaal het.<ref>{{cite book |last1=Govender |first1=Loganathan Velayudam |title=TEACHERS’ PARTICIPATION IN POLICY MAKING: THE CASE OF THE SOUTH AFRICAN SCHOOLS ACT |date=2008 |publisher=University of the Witwatersrand |location=Johannesburg |url=https://core.ac.uk/download/pdf/39665816.pdf |access-date=27 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=COSATU's membership: All the facts |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/cosatus-membership-all-the-facts |website=Politics Web |access-date=27 April 2021}}</ref> Die vakbond werk saam met NAPTOSA, die Natalse Vereniging van Onderwysersvakbonde en die Professionele Onderwysersunie in die Gekombineerde Vakbonde, vir die doel van erkenning deur die Onderwys Arbeidsverhoudingekamer.<ref name="zengele">{{cite book |last1=Zengele |first1=Vincent Thulani |title=THE INVOLVEMENT OF TEACHER UNIONS IN THE IMPLEMENTATION OF THE EMPLOYMENT OF EDUCATORS’ ACT 76 OF 1998 |date=2009 |publisher=University of South Africa |location=Pretoria |url=http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/3189/Thesis_zengele_v.pdf |access-date=27 April 2021}}</ref> ==Eksterne skakels== * https://www.saou.co.za/ (Amptelike webwerf) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vakbonde]] caegadu9ye4680x9ve0akafky3hxcsx 0 415286 2891217 2790963 2026-04-07T13:13:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891217 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Mercer’s Quality of Living Survey''' is ‘n ranglys van stede in die wêreld wat die hoogste lewensgehalte aan sy inwoners bied. ==Opname== Alhoewel die beoordeling so objektief as moontlik uitgevoer is, moet in gedagte gehou word dat dit uit ‘n Westerse agtergrond saamgestel is. Die opname analiseer die lewensomstandighede in ‘n paar honderd stede wêreldwyd aan die hand van ‘n wye verskeidenheid faktore. Hiervan is die belangrikste onderwerpe en faktore *politieke stabilitiet, misdaad, wetstoepassing *bankdienste, valutabeheermaatreëls *mediese dienste, voorkoms van aansteeklike siektes *beperkings op persoonlike vryheid, sensuur *gehalte van staatsonderwys, beskikbaarhied van privaat- en internasionsle skole *algemene lewensduurte *beskikbaarheid van ‘n verskeidenheid van kruideniersware, vars voedsel (vleis, brood, groente, vrugte) *geskikte behuising, meubels, kombuisapparate en hersteldienste *betroubare elektrisiteits- en watervoorsiening, rioolstelsel en vullisverwydering *aanwesigheid van openbare vervoer, gehalte van paaie, verkeersknope, modelle nuwe en tweedehandse motors te koop *restaurante, teaters, flieke, sportgeriewe, sosiale klubs (soos bv. [[Rotariërs]]) *klimaat, natuurskoon, besoedeling, voorkoms van natuurrampe ==Gebruik== Hierdie indeks word gebruik deur mense wat beoog om te emigreer en deur internasionale maatskappye en regerings wat personeel na die buiteland uitplaas sodat die mense ‘n besef kan kry van die veranderinge in lewensomstandighede wat hulle kan verwag. ==2023-indeks== In volgorde was die eerste 12 stede op die lys vir 2023 die volgende: [[Wenen]], [[Zürich]], [[Auckland]] ([[Nieu-Seeland]]), [[Kopenhagen]], [[Genève]], [[Frankfurt]], [[München]], [[Vancouver]], [[Sydney]], [[Düsseldorf]], [[Den Haag]] en [[Wellington]] ([[Nieu-Seeland]]). Die stad in Afrika met die hoogste puntetelling is Victoria in die [[Seychelle]] op die 98ste plek. Kaapstad is op 102, Johannesburg op 105, Durban op 110, [[Windhoek]] op 139, [[Gaborone]] op 146 en [[Lusaka]] op 160. [[Khartoem]] in [[Soedan]] op 241 sluit die lys af. ==Lees ook== *[[Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita]] *[[Lys van lande volgens Menslike-ontwikkelingsindeks]] *[[Menslike-ontwikkelingsindeks]] *[[Tuinstad]] ==Eksterne skakels == * [https://mercer.com webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Demografie]] 1m2yprno8i10t0gu66s3tlz333fv2f4 2891236 2891217 2026-04-07T13:40:37Z Aliwal2012 39067 /* Opname */ verbeter 2891236 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Mercer’s Quality of Living Survey''' is ‘n ranglys van stede in die wêreld wat die hoogste lewensgehalte aan sy inwoners bied. ==Opname== Alhoewel die beoordeling so objektief as moontlik uitgevoer is, moet in gedagte gehou word dat dit uit ‘n Westerse agtergrond saamgestel is. Die opname analiseer die lewensomstandighede in ‘n paar honderd stede wêreldwyd aan die hand van ‘n wye verskeidenheid faktore. Hiervan is die belangrikste onderwerpe en faktore *politieke stabiliteit, misdaad, wetstoepassing *bankdienste, valutabeheermaatreëls *mediese dienste, voorkoms van aansteeklike siektes *beperkings op persoonlike vryheid, sensuur *gehalte van staatsonderwys, beskikbaarhied van privaat- en internasionsle skole *algemene lewensverwagting *beskikbaarheid van ‘n verskeidenheid van kruideniersware, vars voedsel (vleis, brood, groente, vrugte) *geskikte behuising, meubels, kombuisapparate en hersteldienste *betroubare elektrisiteits- en watervoorsiening, rioolstelsel en vullisverwydering *aanwesigheid van openbare vervoer, gehalte van paaie, verkeersknope, modelle nuwe en tweedehandse motors te koop *restaurante, teaters, bioskope, sportgeriewe, sosiale klubs (bv. [[Rotariërs]]) *klimaat, natuurskoon, besoedeling, voorkoms van natuurrampe ==Gebruik== Hierdie indeks word gebruik deur mense wat beoog om te emigreer en deur internasionale maatskappye en regerings wat personeel na die buiteland uitplaas sodat die mense ‘n besef kan kry van die veranderinge in lewensomstandighede wat hulle kan verwag. ==2023-indeks== In volgorde was die eerste 12 stede op die lys vir 2023 die volgende: [[Wenen]], [[Zürich]], [[Auckland]] ([[Nieu-Seeland]]), [[Kopenhagen]], [[Genève]], [[Frankfurt]], [[München]], [[Vancouver]], [[Sydney]], [[Düsseldorf]], [[Den Haag]] en [[Wellington]] ([[Nieu-Seeland]]). Die stad in Afrika met die hoogste puntetelling is Victoria in die [[Seychelle]] op die 98ste plek. Kaapstad is op 102, Johannesburg op 105, Durban op 110, [[Windhoek]] op 139, [[Gaborone]] op 146 en [[Lusaka]] op 160. [[Khartoem]] in [[Soedan]] op 241 sluit die lys af. ==Lees ook== *[[Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita]] *[[Lys van lande volgens Menslike-ontwikkelingsindeks]] *[[Menslike-ontwikkelingsindeks]] *[[Tuinstad]] ==Eksterne skakels == * [https://mercer.com webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Demografie]] gn3k7net31xc476hikbh3j18sko1uem 0 415535 2891554 2676100 2026-04-08T04:58:23Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891554 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bibliotheke des Apollodor.JPG|duimnael| Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)]] Die '''''Bibliotheca''''' (Oudgrieks: Βιβλιοθήκη, letterlike betekenis: biblioteek, [[transliterasie]] Bibliothēkē), ook bekend as die '''''Bibliotheca'' van Pseudo-Apollodorus''', is 'n beknopte handboek van [[Griekse mitologie|Griekse mites]] en heroïese legendes. Dit is verdeel in drie boeke en word algemeen gedateer tot die eerste of tweede eeu v.C.<ref>{{harvtxt|Hard|2004|loc=[https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA3 p. 3]}}; ''Perseus Encyclopedia'', [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0004%3Aalphabetic+letter%3DA%3Aentry+group%3D13%3Aentry%3Dapollodorus "Apollodorus (4)"];{{harvtxt|Simpson|1976|loc=[https://archive.org/details/isbn_2900870232069/page/n9/mode/2up?view=theater p. 1]}}.</ref> Daar is oorspronklik gedink dat die skrywer daarvan [[Apollodorus van Athene]] was, maar die toeskrywing word nou beskou as vals. As 'n resultaat is "Pseudo-" aangeheg by [[Apollodorus]]. Die ''Bibliotheca'' is genoem "die mees waardevolle mitografiese werk wat oorgelewer is uit antieke tye."<ref>{{harvtxt|Diller|1935|loc=pp. [https://www.jstor.org/stable/283301?seq=1 296], [https://www.jstor.org/stable/283301?seq=5 300]}}.</ref> 'n Epigram<ref>'n [[Epigram]] is 'n kort, interessante, onvergeetlike, soms verrassende of satiriese stelling. Die woord is afgelei van die Griekse ἐπίγραμμα (epígramma, "inskripsie", van ἐπιγράφειν [epigráphein], "om op te skryf, om in te skryf"). Hierdie literêre toestel word al vir meer as twee millennia beoefen. Die teenwoordigheid van geestigheid of sarkasme is geneig om nie-poëtiese epigramme te onderskei van aforismes en spreekwoorde, wat tipies nie daardie eienskappe vertoon nie.</ref>wat deur die belangrike intellektueel, patriarg [[Fotios I van Konstantinopel]], opgeneem is, het sy doel uitgedruk: <ref>As die slagoffer van sy eie voorstelle is die epigraaf, ironies genoeg, nie oorgelewer in die manuskripte nie. Vir klassieke voorbeelde van [[Epitoom|epitome]] en [[Ensiklopedie|ensiklopedieë]] wat in Christelike hande die literatuur van die [[Klassieke Oudheid]] self vervang, sien Isidore van Sevilla se ''Etymologiae'' en Martianus Capella.</ref> <blockquote>Dit bevat die volgende grasielose epigram: 'Verkry jou kennis van die verlede by my en lees die antieke verhale van geleerde [[Folklore|lore]]. Moenie na die bladsye van [[Homeros]] kyk nie, nóg van elegie, nóg die tragiese muse, nóg [[Epos|epiese inspanning]]. Soek nie die geroemde vers van die epiese siklus nie; maar kyk in My en jy sal in My alles vind wat die wêreld bevat'..</blockquote> Die vlugtige en onopgesmukte weergawes van mites in die ''Bibliotheca'' het daartoe gelei dat sommige kommentators voorgestel het dat selfs die volledige afdelings 'n epitoom is van 'n verlore werk.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=C6cttAEACAAJ|title=The Library of Greek Mythology|last1=Frazer|first1=J. G.|last2=Apollodorus|date=2017-06-21|publisher=Onafhanklik uitgegee|isbn=9781521558911|language=en}}</ref> == Pseudo-Apollodorus == 'n Sekere "Apollodorus" word as outeur op sommige bestaande manuskripte aangedui.<ref>Diller, Aubrey. 1983. "The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus." Bl. 199–216 in ''Studies in Greek Manuscript Tradition,'' geredigeer deur A. Diller. Amsterdam: A. M. Hakkert.</ref> Hierdie Apollodorus is verkeerdelik geïdentifiseer as [[Apollodorus van Athene]] (gebore in ongeveer 180 v.C.), 'n student van Aristarchus van Samothrace, hoofsaaklik omdat dit bekend is—uit verwysings in die [[kantaantekening]]e ([[skolion|skolia]]) oor Homeros–dat Apollodorus van [[Athene]] self 'n soortgelyke omvattende repertorium oor mitologie nagelaat het in die vorm van 'n kroniek in versvorm. Die steeds-bestaande teks haal egter 'n Romeinse skrywer, Castor die Annalis aan, wat 'n tydgenoot was van [[Cicero]] in die 1ste eeu v.C. Die foutiewe toeskrywing is gemaak deur skolastici wat Fotius se vermelding van die naam nagevolg het, alhoewel Fotius hom nie as die Athener genoem het nie en die naam destyds in algemene gebruik was.<ref>{{harvtxt|Aldrich|1975|loc=p. 1}}.</ref> Aangesien (om chronologiese redes) Apollodorus van Athene nie die boek kon geskryf het nie, word daar soms na die skrywer van die ''Bibliotheca'' verwys as "Pseudo-Apollodorus", om hom te onderskei van [[Apollodorus van Athene]]. Moderne werke noem hom dikwels eenvoudig "Apollodorus". Een van sy vele bronne was die ''Tragodoumena'' (''Onderwerpe van Tragedies''), 'n 4de eeuse analise van die mites in Griekse tragedies deur Asclepiades van Tragilus,<ref>{{harvtxt|Smith|Trzaskoma|2007|loc=[https://books.google.com/books?id=s8pgDwAAQBAJ&pg=PR22 pp. xxii&ndash;xxiii]}}.</ref> die eerste bekende Griekse mitografiese samestelling.<ref>{{Cite book|author=Graf, Fritz|title=Greek Mythology: An Introduction|year=1996 |location=Baltimore, Maryland|publisher=Drukpers van die Johns Hopkins-universiteit|page=[https://books.google.com/books?id=L2yMRI5xML8C&pg=PA193 193]|isbn=978-0-8018-5395-1}}</ref> == Manuskriptradisie == Die eerste vermelding van die werk is deur Photius in die 9de eeu. Dit was amper verlore in die 13de eeu, en bestaan vandag slegs uit een nou-onvolledige manuskrip<ref>Bibliothèque nationale, Parys.</ref> wat gekopieer is vir kardinaal Bessarion in die 15de eeu; die ander steeds-bestaande manuskripte is afkomstig van Bessarion se afskrif.<ref>Bessarion se afskrif, wat vir die Biblioteca Marciana in Venesië gegee is, het uiteindelik deel geword van die Griekse manuskripte van aartsbiskop William Laud, en het saam met die manuskripte in 1636 hul weg gevind na die Bodleian-biblioteek. (Diller 1935:308, 310).</ref> Alhoewel die ''Bibliotheca'' onverdeel is in die manuskripte word dit gewoonlik in drie boeke verdeel. ’n Deel van die derde boek, wat skielik afbreek in die verhaal van Theseus, is verlore. Photius het die volle werk voor hom gehad, aangesien hy in sy "verslag van geleesde boeke" noem dat dit verhale bevat van die helde van die [[Trojaanse Oorlog]] en die ''nostoi'', wat ontbreek in die oorblywende manuskripte. Sir James George Frazer het 'n epitoom van die boek gepubliseer deur twee manuskripopsommings van die teks saam te voeg<ref>Frazer, James G. 1913. ''Apollodorus.'' Loeb klassieke-biblioteek.</ref> wat die verlore deel insluit. == Gedrukte uitgawes == Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Bibliotheca'' is in 1555 in [[Rome]] gepubliseer. Dit is geredigeer deur Benedetto Egio (Benedictus Aegius) van Spoleto, wat die teks in drie boeke verdeel het, maar baie ongeoorloofde wysigings aangebring het aan die gekorrupteerde teks. Hieronimus Commelinus het 'n verbeterde teks gepubliseer in 1559 in [[Heidelberg]]. Die eerste teks wat gebaseer was op vergelykende manuskripte is dié deur Christian Gottlob Heyne in 1782-83 in [[Göttingen]].<ref>{{harvtxt|Diller|1935}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{citation|last=Aldrich|first=Keith|title=The Library of Greek Mythology|year=1975|publisher=Coronado Press|location=Lawrence, Kansas|isbn=0872910725}} * {{citation|last=Diller|first=Aubrey|title=The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus|year=1935|journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association|volume=66|pages=296–313|doi=10.2307/283301 |jstor=283301}} * Diller, Aubrey. 1983. "The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus." Pp. 199–216 in ''Studies in Greek Manuscript Tradition,'' geredigeer deur A. Diller. Amsterdam: A. M. Hakkert. * Dowden, Ken. 1992. ''The Uses of Greek Mythology.'' Londen: Routledge. {{ISBN|978-0-415-06135-3}}. [https://archive.org/details/TheUsesOfGreekMythology/page/n3/mode/2up?view=theater Internet Archive]. * Fletcher, K. F. B. 2008. "Systematic Genealogies in Apollodorus’ Bibliotheca and the Exclusion of Rome from Greek Myth." ''Classical Antiquity'' 27:59–91. * Hard, Robin. 1997. ''Apollodorus: The Library of Greek Mythology''. Oxford: [[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]]. {{ISBN|978-0-199-53632-0}}. * {{citation|last=Hard|first=Robin|title=The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology"|year=2004|edition=7th|publisher=Routledge|location=Londen|isbn=978-0-415-18636-0|url=https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC}} * Higbie, Carolyn. 2007. "Hellenistic Mythographers." Pp. 237–54 in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'', geredigeer deur R. D. Woodard. Cambridge: Drukpers van die Universiteit van Cambridge. * Huys, Marc. 1997. "Euripides and the Tales from Euripides: Sources of Apollodoros' Bibliotheca?" ''Rheinisches Museum'' 140 308–27. * Kenens, Ulrike. 2013. "Text and Transmission of Ps.-Apollodorus’ Bibliotheca: Avenues for Future Research." Pp. 95–114 in ''Writing Myth: Mythography in the Ancient World'', geredigeer deur S. M. Trzaskoma en R. S. Smith. Leuven, België: Peeters. * Kenens, Ulrike. 2011. "The Sources of Ps.-Apollodorus' Library: A Case Study." ''Quaderni Urbinati di Cultura Classica'' 97:129–46. * Scully, Stephen. 2015. "Echoes of the Theogony in the Hellenistic and Roman Periods." In ''Hesiod's 'Theogony', From Near Eastern Creation Myths to 'Paradise Lost'.'' New York: Drukpers van die Universiteit van Oxford. * {{citation|editor-last=Simpson|editor-first=Michael|title=Gods and Heroes of the Greeks: The "Library" of Apollodorus|year=1976|publisher=Drukpers van die Universiteit van Massachusetts|location=Amherst|isbn=978-0-870-23206-0|url=https://archive.org/details/isbn_2900870232069/page/n3/mode/2up?view=theater}} * {{citation|editor-last=Smith|editor-first=R. Scott|editor2-last=Trzaskoma|editor2-first=Stephen M.|year=2007|title=Apollodorus' ''Library'' and Hyginus' ''Fabulae'': Two Handbooks of Greek Mythology|location=Indianapolis, Indiana|publisher=Hackett Publishing|isbn=978-0-87220-820-9|url=https://books.google.com/books?id=s8pgDwAAQBAJ}} * Trzaskoma, Stephen. 2013. "Citation, Organization and Authorial Presence in Ps.-Apollodorus’ Bibliotheca." Pp. 75–94 in ''Writing Myth: Mythography in the Ancient World'', geredigeer deur S. M. Trzaskoma en R. S. Smith. Leuven, België: Peeters. * Trzaskoma, Stephen M. and R. Scott Smith. 2008. "Hellas in the Bibliotheke of Apollodorus." ''Philologus'' 152(1):90–6. [https://doi.org/10.1524/phil.2008.0016 Aanlyn weergawe beskikbaar by De Gruyter]. == Eksterne skakels == *[https://archive.org/details/apollodoruslibra01apol/page/n5 ''Apollodorus The Library translated by J. G. Frazer''] *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=apollodorus&redirect=true Werke deur Apollodorus by die Perseus digitale biblioteek] *''Mythographoi. Scriptores poetiace historiae graeci'', Antonius Westermann (red.), Brunsvigae sumptum fecit Georgius Westermann, 1843, [https://books.google.com/books?id=2UFCAQAAMAAJ pagg. 1-123]. *''[https://books.google.com/books?id=Ig9qwI7Uy80C Apollodori Bibliotheca]'', Immanuel Bekker (red.), Lipsiae sumptibus et typis B. G. Teubneri, 1854. *''Mythographi graeci'', Richardus Wagner (ed.), vol. 1, Lipsiae in aedibus B. G. Teubneri, 1894: [https://archive.org/stream/mythographigrae02libegoog#page/n81/mode/2up pp. 1-169] (die epitoom in [https://archive.org/stream/mythographigrae02libegoog#page/n251/mode/2up pp. 171-237]). *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+1.1.1 Apollodorus, Die Biblioteek, vertaal deur J. G. Frazer] *[https://perswww.kuleuven.be/~u0013314/apollodorus/index.htm Apollodorus die mitograaf] *[http://www.theoi.com/Text/Apollodorus1.html Aanlyn teks: Apollodorus Die Biblioteek, vertaal deur J. G. Frazer] (gekondenseerde teks) {{Normdata}} [[Kategorie:Boeke]] 5st1uknyec96ictvh1l3czqriqa7bj3 0 415585 2891327 2874263 2026-04-07T15:04:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891327 wikitext text/x-wiki [[Lêer:PepperswithscovilleCentralMarketHoustonTX.JPG|duimnael|regs|Rissie-stalletjie by 'n mark in [[Houston]], [[Texas]], wat sy soetrissies volgens die Scoville-skaal wys.]] Die '''Scoville-skaal''' meet die brand- of skerp smaak van [[rissie]]s. Die Carolina Reaper is sedert 2012 die rissie met die skerpste smaak in die wêreld met meer as een en ‘n half miljoen eenhede op die Scoville-skaal. Enkele van hierdie rissies is gemeet wat eenhede lewer van net meer as twee miljoen. Meesal is die skerpste rissie wat ons ken die Habanero-rissie wat 300 000 eenhede meet. [[Tabasco]] lewer net oor die 5 000 en [[jalapeño]] wissel tussen die 2 500 en die 30 000. Die groen, rooi en geel [[Soetrissie|soetrissies]], dus die bekende [[paprika]], het geen brandsmaak nie en verteenwoordig dus nul op die Scoville-skaal. Let wel: Die kapsaïsien wat die skep smaak veroorsaak, is in ‘n wisselende mate dwarsdeur elke rissie versprei, maar in die sade (die pitte) kom geen kapsaïsien voor nie. Wilbur L. Scoville was ‘n Amerikaanse farmaseutiese chemikus wat na sy navorsing hierdie skaal in 1912 ontwerp het. ==Lees ook== *[[Brandrissie]] ==Bibliografie== *alimentarium.org/en/story/scoville-scale *Hofmeyr, Jannie: Wat veroorsaak die brand in ‘n rissie? In: Fourie, Danny (samesteller): Hoe verklaar jy dit? Interessante vrae en antwoorde oor die wêreld en lewe om ons. Kaapstad: Penguin, 2016. {{ISBN|978-1-77609-049-5}} *scovillescale.org *usatoday.com/story/life/food-dining/2024/02/22/what-is-the-hottest-pepper-in-the-world/ {{Smaak}} [[Kategorie:Speserye]] [[Kategorie:Smaak]] c7l1zqv0ry3fucniutdr0jjbrnf9jop 0 415883 2891372 2878578 2026-04-07T15:20:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891372 wikitext text/x-wiki '''Tandjiesberg''' is 'n opvallende bergreeks in die [[Kamdeboo]] in [[Suid-Afrika]]. ==Ligging== Die reeks lê oos van [[Graaff-Reinet]], noord van [[Pearston]], tussen die [[Sneeuberge]], Coetzeesberge en die Bankberg by nagenoeg 32° 30' suid en 25° oos en wes van die [[Bergkwaggapark]]. ==Pieke en riviere== Die Tandjiesberg dank sy naam aan die reeks opvallende skerp pieke. Op die [[Kompasberg]] na is die Nardousberg (soms Nardouberg, Nadousberg), 34&nbsp;km oos van Graaff-Reinet, met sy piek op 2&nbsp;430&nbsp;m bo [[seevlak]], die hoogste punt in daardie deel van die [[Karoo]]. Daar is gereeld [[sneeu]] op die pieke van die omgewing. Dit vorm die [[waterskeiding]] tussen die [[Sondagsrivier]] en die [[Groot-Visrivier]]. Die Vogelrivier ([[Voëlrivier]]) is die belangrikste sytak van die Sondagsrivier. Dit ontspring op 1&nbsp;800&nbsp;m in die Nardousberg, vloei suidwaarts en ontmoet die Sondags in die [[Darlingtondam]]. Na 500&nbsp;km bereik die water die [[Indiese Oseaan]]. ==Skildery== In die [[Rupert Museum]] is 'n olieverfskildery deur Ethel Edwards getitleld “Sunset, Tandjiesberg, Graaff-Reinet”. ==Besoekers== Vroeë reisigers in die gebied rondom hierdie berge was [[Jacob Abraham de Mist]] en [[Hinrich Lichtenstein]]. Eve Palmer se ''The plains of Camdeboo'' en haar ander boeke het hierdie gebied as onderwep. ==Bibliografie== *Logie, Bartle: Two for the Road. In the wagon-tracks of De Mist and Lichtenstein. Hunters Retreat: Bluecliff, 2003. {{ISBN|0-620-30946-6}} *mapcarta.com [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] rzzk9t3i1tuwfvbw85xeyv67d70yx5m 0 415975 2891245 2675791 2026-04-07T14:37:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891245 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lake Natron (Tanzania) – 2017-03-06 (very early in rainy season) – satellite image (cropped).jpg|duimnael|regs]] Die '''Natronmeer''', ‘n soutmeer in die noorde van [[Tanzanië]], is ‘n unieke natuurverskynsel wat volgens die [[Ramsar-konvensie]] tot belangrike habitat vir watervoëls verklaar is. ==Ligging== Die meer is 600m bo seespieël en is by nagenoeg tussen 2° 6′ suid, 36° 4′ oos en 2° 36′ suid, 35° 55′ oos. Dus is dit in die oostelike tak van die [[Skeurvallei]] met sy noordelikste punt in [[Kenia]]. Net suid van die meer is Ol Doinyo Lengai, ‘n aktiewe [[vulkaan]]. [[Arusha]] is ‘n 100km suidoos, [[Nairobi]] is noordnoordwes, [[Kilimanjaro]] is suidoos en [[Serengeti]] is wes van die meer. ==Bron== Die meer word gevoed deur die Pinyinyirivier uit die weste, die Ewaso Ngirorivier uit die noorde en enkele mineraalryke warmbronne. ==Water== Die meer is besonder vlak. Selde meer as 3m diep. Alhoewel die reën tussen Desember en Mei val, is die neerslag baie wisselvallig. Boonop speel verdamping ‘n groot rol, want die dagtemperature styg gereeld tot bo die 40°C. Daarom verskil die afmetings van die meer van tyd tot tyd beduidend. ‘n Gevolg hiervan is dat in droë tye die soutgehalte besonder hoog is. Die alge en bakterieë in die water verkleur dan rooi en kry die water ‘n rooi tot oranje skynsel. Ook die soutkors op die oppervlak van die meer en langs die kante kry deur die mikroörganismes ‘n rooierige skynsel. Dit is uniek, want by ander soutmere is die verkleuring gewoonlik tot wit, grys en blou. Die water stink erg, smaak baie sleg en gee ‘n verrottende stank af. ==Lewe== Vir mens en dier is die oewers van die meer moeilik om in te leef weens die hoë temperature. Die water is soms selfs 38°C. Die hoë suurgehlate van die water is sleg vir ‘n mens se oë en vel. Die water skrik wildsbokke en roofdiere af. Alge floreer in die soutwater en is ‘n goeie voedselbron vir voëls. Die afwesigheid van roofdiere en die aanwesigheid van baie kos skep ‘n ideale broeiplek vir veral die [[kleinflamink]]. ==Ekonomie== Die meer is afgeleë, moeilik bereikbaar en die omgewing is dun bevolk. Op beperkte skaal wei die [[Masai]] se beeste daar in die wintermaande en word ook klein landerytjies bewerk. In 1912 het die Duitsers reeds ondersoek of die ontginning van chemikalieë uit die meer moontlik sou wees, maar die vermenging van die soda en die sout het te veel probleme geskep. Later was daar ‘n klein magnesietmyn op die oostelike oewer. Toerisme wen veld. ==Argeologie== In die 1960’s is by Pinyinyi op die westelike oewer argeologiese opgrawings gedoen. Die bekende wetenskaplikes Mary en Richard Leaky en Philip Tobias was hierby betrokke. ==Bibliografie== *ultimatekilimanjaro.com {{Normdata}} [[Kategorie:Tanzanië]] [[Kategorie:Kenia]] 6e9ru522qble94wpp96f3u2o24trxwv 0 416020 2891295 2675980 2026-04-07T14:54:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891295 wikitext text/x-wiki '''Pirie''' is ‘n nedersetting en omgewing noordwes van [[King William’s Town]] (Qonce). ==Ligging== Die landstreek lê aan die voet van die [[Amatolaberge]] met Mount Kempt op ‘n 1400 m bo seevlak as die hoogste punt in die streek. Hier is die oorsprong van die [[Buffelsrivier]] met die [[Madendam]] en die [[Rooikrantzdam]] in die boloop. Die dorpie is by 32° 47′ suid, 27° 15′ oos en 630 m bo seespieël, 4 km noord van Mngqesha, 6 km noordoos van [[Dimbaza]] en noordwes van King William’s Town op die pad na [[Alice]] en [[Keiskammahoek]]. Op 19 km afstand wes van King William’s Town op die spoorlyn na Port Elizabeth is die halte Pirie. ==Sendingstasie== Die dorpie is in 1830 gestig as ‘n sendingpos vir die Presbiteriaanse kerk deur Bryce en John Ross en is vernoem na Alexander Pirie, sekretaris van die Glasgow-sendinggenootskap. Die kerk op Pirie staan bekend as die Bryce Ross-gedenkkerk. In Februarie 1839 het James Backhouse daar besoek afgelê. ==Ekonomie== Die groot inheemse Pirie-woud het ‘n rol gespeel in die [[Agtste Grensoorlog]]. In 1894 is die Pirie-forelteelstasie begin toe ‘n groep onder leiding van J.D. Ellis kuit uit [[Groot-Brittanje]] ingevoer het. Dit is op 1 Oktober 1946 deur die regering van die destydse [[Kaapprovinsie]] oorgeneem. Verskeie spesies varswatervis word geteel en versprei na binnelandse riviere. ==Persone== *James Backhouse (*[[Darlington]], [[Engeland]], 8 Julie 1794 - †York, Engeland, 20 Januarie 1869), [[Kwaker]]-dominee en -sendeling, blomkweker, botanikus *Bryce Ross (*[[Lovedale]], 1825 - †Pirie, 15 Desember 1897), sendeling vir die Glasgow-sendinggenootskap *John Ross (*[[Glasgow]], [[Skotland]], 28 Junie 1799 - †Pirie, 7 Junie 1878), sendeling, baanbreker op die gebied van die [[Xhosa]]-taal, drukker ==Bibliografie== *https://artefacts.co.za>Buildings>bldgframes_mob *sahistory.org.za/article/mission-stations-n-s *Vazi, Clifford Mlandeli: The history of Pirie Mission and amaHleke chiefdom. [[Grahamstad]]: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, [[Rhodes Universiteit]], 1988 (op internet) [[Kategorie:Oos-Kaap]] 9sz5si03us3jsv0kesysvq4ku15pa7j 0 416038 2891203 2676038 2026-04-07T13:03:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891203 wikitext text/x-wiki Die '''Madendam''' (soms [[Pirie|Pirie-]]<nowiki/>dam) naby [[King William’s Town]] is gewild by forelhengelaars. ==Ligging== Die dam lê in die pragtige natuurskoon van die inheemse Pirie-woud in die [[Amatolaberge]]. Dit is by 32° 44′ 14″ suid, 27° 17′ 53″ oos, 22 km van King William’s Town, 80 km van [[Oos-Londen]], by die beginpunt van die Amatola-voetslaanpad en in die Tyusharivier, ‘n spruit wat die bron is van die [[Buffelsrivier]]. ==Dam== Die dam is in 1910 gebou om water aan King William’s Town te voorsien, aanvanklik met ‘n maksimum volume van 325 miljoen liter en ‘n oppervlakte van 9 ha. Die betonwal se lengte is nagenoeg 200 m met ‘n hoogte van 15 m. James Maden was die ingenieur betrokke by die bouprojek. Verskillende soorte forelle word jaarliks in die dam vrygelaat. ==Bibliografie== *amatolaflyfishingclub.co.za *Smith, Graham C.: Maden Dam Reservoir, Kingwilliamstown. In: Die Siviele Ingenieur in Suid-Afrika, Augustus 1977. journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA10212019_20424 {{Normdata}} [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] 1as9geynngvmi12ax1ppynni0ddvlj6 0 416213 2891555 2775068 2026-04-08T04:58:40Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2891555 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Interrex.JPG|duimnael|Simbool van Interrex]] Die '''interrex''' ([[meervoud]]: '''interreges''') was 'n buitengewone magistraat tydens die [[Romeinse Koninkryk]] en [[Romeinse Republiek|-Republiek]]. Die interrex is aanvanklik aangestel na die afsterwe van die koning van Rome tot die verkiesing van sy opvolger, vandaar die naam van die amp—'n heerser "tussen konings" ([[Latyn]]s ''inter reges''). Die amp is behou gedurende die Republiek indien dit vir beide konsuls onmoontlik was om hul pligte te vervul, veral tydens verkiesings. Interreges was vir slegs vyf dae aan bewind, wat dikwels daartoe gelei het dat verskeie van hulle opeenvolgend verkies is, met 'n rekord getal van 15 interreges in 326 v.C. Hulle is slegs gekies uit die [[Patrisiër|patrisiërklas]] van die Romeinse senators, en gedurende die ''[[Konflik van die Ordes]]'' of die ''Stryd van die Ordes''<ref> Die ''[[Konflik van die Ordes]]'', ook bekend as die ''Stryd van die Ordes'', was 'n politieke stryd tussen die plebejers (gewone burgers) en patrisiërs (aristokrate) van die antieke Romeinse Republiek, wat geduur het van 500 v.C. tot 287 v.C. Hiertydens het die plebejers betoog vir politieke gelykheid met die patrisiërs. Dit het 'n groot rol gespeel in die ontwikkeling van die Grondwet van die [[Romeinse Republiek]]. Kort na die stigting van die Republiek het hierdie konflik daartoe gelei dat die plebejers Rome verlaat het en hulle afgesonder het deur na die Heilige Berg te gaan in tye van oorlog. Die resultaat van hierdie eerste afsondering of afskeiding van Rome was die skepping van die amp van die plebejerstribuun, en daarmee saam die eerste verkryging van werklike mag deur die plebejers.</ref> het hul aanstelling somtyds ten doel gehad om die plebejers te verhinder om die mag te bekom of wette deur te voer. Soos met die [[Romeinse diktator|diktatuur]], is die amp van interreges grotendeels toegepas tot die tyd van die Tweede Puniese Oorlog. Die amp het slegs in 82 v.C. herleef sodat [[Sulla]] sodoende diktator kon word, en tussen 55 en 52 v.C., toe [[Pompeius]] die Romeinse Grondwet tot sy eie voordeel misbruik het. == Geskiedenis == Die amp van ''interrex'' is vermoedelik geskep na die dood van Rome se eerste koning [[Romulus (koning)|Romulus]], en dus word die oorsprong daarvan verduister deur mite. Die Senaat van die Romeinse Koninkryk kon aanvanklik nie 'n nuwe koning kies nie. Met die doel om die regering van die stad voort te sit, is die Senaat, wat toe uit honderd lede bestaan het, in tien ''decuriae'' (groepe van tien) verdeel; en uit elk van hierdie ''decuriae'' is een senator as ''decurio'' benoem. Elkeen van die tien ''decuriones'' het opeenvolgend die koninklike mag en sy kentekens vir vyf dae as ''interrex'' gehou; indien daar na die verloop van vyftig dae geen koning aangestel is nie, het die rotasie opnuut begin. Die tydperk waarin hulle hul mag uitgeoefen het, is 'n [[interregnum]] genoem, en het vir een jaar geduur. Hierna is Numa Pompilius as die nuwe koning verkies.<ref>[[Titus Livius|Livius]], ''Ab urbe condita'' (Geskiedenis van Rome), 1:17</ref> Na die dood van elke daaropvolgende koning is 'n ''interrex'' deur die Senaat aangestel. Sy funksie was om 'n vergadering van die Wetgewende Vergaderings van die Romeinse Koninkryk (''Comitia Curiata'') byeen te roep, wat daarna 'n nuwe koning verkies het.<ref>sien bv. Livius, ''Ab urbe condita'', 1:32</ref> Onder die [[Romeinse Republiek|Republiek]] is ''interreges'' aangestel om die ''comitia'' byeen te roep vir die verkiesing van die [[Konsul (Rome)|Romeinse konsuls]], wanneer die konsuls deur burgerlike onluste of ander oorsake soos bv. die dood, dit nie gedurende hul ampsjaar kon doen nie. Elke ''interrex'' het die amp vir slegs vyf dae beklee, soos onder die konings. Tydens die kort ''interregnum'' het hulle die meeste van die oorspronklike mag van die koning gehad, of die mag van die twee konsuls in die eerste jare van die Republiek.<ref>Cambridge, The Five Days Interregnum in the Roman Republic, https://www.cambridge.org/core/journals/classical-quarterly/article/abs/fiveday-interregnum-in-the-roman-republic/0EBEC44DCC8C90C719A8FBE08E7F4189 </ref> Die ''comitia'' is as 'n algemene reël nie byeengeroep deur die eerste ''interrex'' nie, wat oorspronklik die ''curio maximus'' was, maar meer gewoonlik deur die tweede of derde; in een geval lees ons van 'n elfde, en in 'n ander van 'n veertiende ''interrex''. Die ''comitia'' om die eerste konsuls te verkies is byeengeroep deur Spurius [[Lucretius]] Tricipitinus óf as ''interrex'' óf as ''praefectus urbi.''<ref>[[Dionusios van Halikarnassos]], ''Romeinse Oudhede'' 4.76.1; 4.84.5. Livius, ''Ab Urbe Condita'' 1.59.2; 1.60.4.</ref>Die ''interreges'' onder die Republiek, ten minste vanaf 482 v.C., is deur die Senaat uit die geledere van die ou-konsuls verkies, en was nie beperk tot die ''decem primi'' of tien hoofsenatore soos onder die konings nie. Plebejers was egter nie verkiesbaar vir die amp nie; en toe die Senaat gevolglik wel plebejers verkiesbaar gestel het, het die [[patrisiër|patrisiër-senatore]] sonder die plebejers bymekaargekom om 'n ''interrex'' te kies. Om hierdie rede, sowel as vanweë die invloed wat die ''interrex'' in die verkiesing van die magistrate uitgeoefen het, vind ons dat die tribune van die plebejers sterk gekant was teen die aanstelling van 'n '' interrex''. Dit is moontlik dat ''interreges'' die enigste magistrate was wat vrygestel is van die vetoreg van 'n tribuun.<ref>''Acta Triumphalia'' (CIL I.p.45), Livius (4–41.10; 8.23.12), en Suetonius (''Jul.'' 51.4)</ref> - wat buitengewoon sou wees, aangesien elke Romeinse diktator gewoonlik onderhewig was aan die veto.<ref>{{Cite encyclopedia |last1=Sherwin-White |first1=AN |last2=Lintott |first2=Andrew |title=dictator |encyclopedia=The Oxford classical dictionary |year=2012 |editor-first1=Simon |editor-last1=Hornblower |editor-first2=Antony |editor-last2=Spawforth |editor-first3=Esther |editor-last3=Eidinow |isbn=978-0-19-954556-8 |edition=4th |location=Oxford |oclc=959667246 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |page=448 |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.2151 |url=https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-2151|url-access=subscription }}</ref> ''Interreges'' is steeds af en toe aangestel tot die Tweede Puniese Oorlog. Daarna is geen ''interrex'' aangestel totdat die Senaat, op bevel van [[Sulla|Lucius Cornelius Sulla]], vir Lucius Valerius Flaccus aangestel het om die ''comitia'' byeen te roep vir sy verkiesing as Romeinse diktator in 82 v.C. In 55 v.C. is 'n ander ''interrex'' aangestel om die ''comitia'' te hou waartydens [[Pompeius]] en [[Marcus Licinius Crassus Dives|Crassus]] tot konsuls verkies is. Daar was verskeie ''interreges'' in 53 en 52 v.C.; die laaste interreges was Marcus Aemilius Lepidus;<ref>{{Cite book|last= Koptev, Aleksandr |url= https://www.cambridge.org/core/journals/classical-quarterly/article/abs/fiveday-interregnum-in-the-roman-republic/0EBEC44DCC8C90C719A8FBE08E7F4189|title=The Five-Day Interregnum in the Roman Republic|date=2016|publisher=Universiteit van Cambridge|oclc=}}</ref><ref>{{Cite book|last= Bauman, Richard A.|url= https://books.google.com/books?id=15MDF-5_qaoC&dq=lepidus+interrex&pg=PA28|title= Lawyers in Roman Transitional Politics: A Study of the Roman Jurists in Their Political Setting in the Late Republic and Triumvirate|date=1985|publisher= Beck, C.H.|isbn = 9783406304859|oclc=}}</ref> in 52 het 'n ''interrex'' die ''comitia'' byeengeroep waartydens Pompeius verkies is as die enigste konsul. Die aantal ''interreges'' gedurende die twee jaar was so hoog dat [[Cicero]] op ironiese wyse daaroor geskryf het in 'n brief.<ref>{{Cite book|last= Koptev, Aleksandr |url= https://www.cambridge.org/core/journals/classical-quarterly/article/abs/fiveday-interregnum-in-the-roman-republic/0EBEC44DCC8C90C719A8FBE08E7F4189|title=The Five-Day Interregnum in the Roman Republic|date=2016|publisher=Universiteit van Cambridge|oclc=}}</ref> == Lys van Romeinse ''interreges'' (509 - 52 v.C.) == Tensy andersins aangedui, is die name en datums van die ''interreges'' geneem uit Thomas Broughton se ''The Magistrates of the Roman Republic''.<ref>{{Cite book|last=Broughton, T. Robert S.|url=http://worldcat.org/oclc/1120836609|title=The magistrates of the Roman Republic|date=1952|publisher=Amerikaanse Filologiese Vereniging|oclc=1120836609}}</ref> {| class="wikitable" |+ !Jaar !Interrex !nota |- |509 |Spurius Lucretius Tricipitinus | |- |482 |Aulus Sempronius Atratinus, 1ste Spurius Lartius Flavus, 2de | |- |462 |Publius Valerius Poplicola | |- |444 |Titus Quinctius Capitolinus Barbatus | |- |420 |Lucius Papirius Mugillanus | |- |413 |Quintus Fabius Vibulanus | |- |396 |Lucius Valerius Potitus Quintus Servilius Fidenas (konsulêre tribuun) Marcus Furius Camillus | |- |391 |Marcus Furius Camillus II Publius Cornelius Maluginensis Scipio (konsulêre tribuun) Lucius Valerius Potitus II | |- |389 |Publius Cornelius Maluginensis Scipio II (konsulêre tribuun) Marcus Furius Camillus III | |- |387 |Marcus Manlius Capitolinus Servius Sulpicius Camerinus Lucius Valerius Potitus III | |- |355 |Quintus Servilius Ahala I & II Marcus Fabius Ambustus I & II Gnaeus Manlius Capitolinus Imperiosus Gaius Fabius Ambustus Gaius Sulpicius Peticus Lucius Aemilius Mamercinus |Servilius & M. Fabius twee keer aangestel |- |352 |11 onbekende ''interreges'' Lucius Cornelius Scipio |Cornelius as die twaalfde van 'n opeenvolging van ''interreges'' |- |351 |Gaius Sulpicius Peticus II Marcus Fabius Ambustus III | |- |340 |Marcus Valerius Corvus Marcus Fabius Ambustus IV? of Marcus Fabius Dorsuo | |- |332 |4 onbekende ''interreges'' Marcus Valerius Corvus II |Valerius as die vyfde en laaste van 'n reeks van ''interreges'' |- |326 |13 onbekende ''interreges'' Lucius Aemilius Mamercinus Privernas |Aemilius as die veertiende van 'n reeks van ''interreges'' |- |320 |Quintus Fabius Maximus Rullianus Marcus Valerius Corvus III | |- |298 |Appius Claudius Caecus Publius Sulpicius Saverrio | |- |291 |Lucius Postumius Megellus | |- |222 |Quintus Fabius Maximus Verrucosus? |Fabius was twee keer Interrex, albei kere tydens onbekende datums. Hierdie datum is deur Broughton voorgestel. |- |216 |Gaius Claudius Centho Publius Cornelius Scipio Asina |Scipio het die comitia byeengeroep wat die konsul [[Gaius Terentius Varro|Varro]] verkies het. |- |208? |Quintus Fabius Maximus Verrucosus II? |Mommsen en Broughton stel dié datum voor as 'n moontlikheid vir Fabius se verkiesing as interrex. Livius skryf in pleks hiervan die verkiesing toe aan die diktator Titus Manlius Torquatus |- |82 |Lucius Valerius Flaccus | |- |55 |Marcus Valerius Messalla Niger | |- |53 |verskeie onbekende ''interreges'' Marcus Valerius Messalla Niger Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio |- |52 |Marcus Valerius Messalla Niger Marcus Aemilius Lepidus | |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{cite encyclopedia |title= Interrex|encyclopedia= Oxford Classical Dictionary|year= 2015|publisher= Oxford Research Encyclopedias|doi= 10.1093/acrefore/9780199381135.013.3305|url= https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-3305|access-date=14 May 2019|last1= Drummond|first1= Andrew|isbn= 9780199381135|url-access= subscription}} {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse Republiek]] 6ti1vus4ka22zkiwo0f01rdq9ff7f3n 0 416571 2891246 2767619 2026-04-07T14:37:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891246 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Greater Cape Town 12.02.2007 16-39-50.2007 16-39-52, Ndabeni.jpg|duimnael|regs|'n Nywerheidsgebied in Ndabeni, 2007, met Berkleyweg op regterhand]] '''Ndabeni''' is ‘n woon- en nywerheidsgebied van [[Kaapstad]]. ==Ligging== Die voorstad lê suid van [[Maitland]], noord van [[Pinelands]], oos van [[Soutrivier]] en [[Observatory]], en wes van [[Epping]] en [[Thornton]]. Berkleyweg (M16) vorm die hoofstraat.<!--"Voortrekkerweg skei dit in die noorde van Maitland" ... Maitland is egter weerskante van Voortrekkerweg--> Dit is ‘n 8 km van die middestad en ‘n spoorlyn vanuit die stad loop deur die gebied na [[Muizenberg]]. ==Geskiedenis== Na die uitbraak in Februarie 1901 van [[builepes in Suid-Afrika]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is besmette persone uit [[Distrik Ses]] na die [[Kaapse Vlakte]] verskuif en afgesonder in ‘n veldhospitaal en opslaangeboue. Mettertyd het dit tot die stad se eerste woonbuurt van swart inwoners ontwikkel. Reeds in 1920 was die area volledig bewoon en op 1 Mei 1925 is dit by die stad ingelyf. Daar was geen plek meer beskikbaar vir verdere nywerheidsuitbreiding nie en is besluit om die inwoners in die nuwe woonbuurt [[Langa|Langa]] te hervestig. Ndabeni is in 1935 tot nywerheidsgebied verklaar. ==Naam== Ndabeni is afgelei van die woord indaba en beteken dus “die plek van beraadslaging”. ==Bibliografie== *sahistory.org.za *Sambumbo, Sipokazi: Reading visual representations of ‘Ndabeni’ in the public realm. In: Kronos, deel 36, nr. 1, November 2010 (scielo.org.za) {{coord|33|55|38|S|18|29|36|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} [[Kategorie:Kaapstad]] hw291jv150g897k01bswqi83291qtdb 0 416614 2891248 2868303 2026-04-07T14:38:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891248 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nederburg, Paarl District-004.jpg|duimnael|regs]] '''Nederburg''' in die [[Boland]] is een van die mees vooraanstaande en toonaangewendste wynplase in Suid-Afrika. ==Ligging== Die plaas is by 33° 43′ 17″ suid, 19° 0′ 18″ oos, in [[Dal Josafat]] in die [[Paarl]]. Dit is aan die oostekant van die vallei van die [[Bergrivier]] en aan die voetheuwels van die [[Klein-Drakensteinberge]]. Aansienlike wisseling in hoogte bo seespieël en in grondsoorte maak dit ‘n unieke wingerdplaas. Ook die wisseling in die rigting van die hellings veroorsaak dat die vallei, wat baie warm word in die somer, aanhoudend aan die veranderende suidoostewind onderhewig is. ==Wynplaas== Johann Georg Graue, ‘n immigrant uit [[Hamburg]], Duitsland, word in 1937 die eienaar. Vanaf 1953 wen hy met sy wyne verskeie toekennings en maak Nederburg ‘n bekende naam in die wynbedryf. As wynmaker word hy opgevolg deur Werner Thielscher, Horst Saalwächter en in Februarie 1956 deur Günter Brözel. Monis, ‘n bekende Paarlse wynfirma, met hul wynmaker E.N. Costa, neem in Julie 1956 die beheer oor. Daarna kom Nederburg in besit van die [[Stellenbosch]]-wyntrust, gevolg deur Distell en vroeg in die 21ste eeu is Heineken die eienaar. Nederburg se wyne Edelrood, Fonternel en Edelkeur raak alombekend. ‘n Jaarlikse veiling van Suid-Afrikaanse wyn vind sedert 1975 in Februarie of Maart op die landgoed plaas. Alle bekende wynprodusente probeer hier hul wyne aan die groothandelaars verkoop. ==Herehuis== In 1791 is die plaas van 49 ha toegeken aan Philippus Bernardus Wolvaard. Hy noem die plaas Nederburg na die VOC-amptenaar [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]]. Wolvaard bou die huis in 1800. Tot in die middel van die 20ste eeu was dit nog die enigste groot huis uit die periode van ‘n eeu en ‘n half tevore wat ongeskonde die tyd deurstaan het en is daarom destyds tot monument verklaar. Die huis het ‘n H-vormige uitleg met stoepe (aanvanklik met rooi teëls) rondom. Van die ses gewels aan die gebou is die voor- en agtergewels goeie voorbeelde van die [[Kaaps-Hollandse styl]]. In die spoggerige interieur is die ingeboude kaste meesterstukke. Later jare is ‘n moderne wynkelder aangebou. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: Discovering Southern Africa. [[Kaapstad]]: Books of Africa, 1983. {{ISBN|0-949956-17-1}} *Fransen, Hans (samesteller): Old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 200. {{ISBN|1-86842-191-0}} == Eksterne skakels == * [https://www.nederburg.com Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] 9w1f6xakun5mpcdy332advrf872dgjj 0 416739 2891408 2680119 2026-04-07T16:11:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891408 wikitext text/x-wiki Die '''Volkshospitaal''' in [[Kaapstad]] staan tans bekend as die Mediclinic Kaapstad. ==Ligging== Die hospitaal is geleë tussen Hofstraat en Moltenoweg, regoor De Waalpark, in [[Oranjezicht]]. ==Geskiedenis== Reeds in 1919 het ‘n kommissie bestaande uit vooraanstaande lidmate van die [[NG Kerk]], lede van Afrikanerorganisasies en dokters met ‘n fondsinsameling begin vir die stigting van die beoogde hospitaal. ‘n Spesifieke doel was ook die opleiding van tweetalige verpleegsters. Alle winste sou vir die verdere ontwikkeling van die hospitaal aangewend word. In November 1919 het die sinode van die kerk sy steun aan die projek toegesê. ‘n Bekende lid van Italiaanse gemeenskap in die stad, Giuseppe Rubbi, was die argitek en aannemer. Op 26 Februarie 1930 is die hospitaal ingewy deur die minister van gesondheid, dr. [[D.F. Malan]]. In 1950 is die aanliggende terrein aangekoop en ‘n verpleegterstehuis opgerig. Tien jaar later het verdere uitbreidings gevolg met moderne teaters, ‘n kindersaal en kantore. Vanaf 1980 was dit ‘n staatshospitaal totdat Mediclinic die beheer in 1998 oorneem. ==Pasiënte== [[Nelson Mandela]] was in hierdie hospitaal van 3 tot 23 November 1985 vir ‘n prostaatoperasie. Ander bekende pasiënte was [[Hans Strijdom]], [[Uys Krige]] en [[I.D. du Plessis]]. ==Bibliografie== *artefacts.co.za *journals.co.za *www.mediclinic.com [[Kategorie:Kaapstad]] mgu3idvvzcbybo544rvewiekcx705xy 0 416813 2891249 2868310 2026-04-07T14:38:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891249 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Neethlingshof''' buite [[Stellenbosch]] is een van die oudste wynplase in die land. Die plaas is by nagenoeg 33° 56′ 28″ suid, 18° 48′ 6″ oos, waar die Baden Powell-verbypad (R310) suidwes wegdraai uit die Polkadraaipad (M12). In 1990 het die plaas die prys verower vir die Suid-Afrikaanse kampioenwyn van daardie jaar. Oorspronklik was die plaas bekend as Wolwedans en is in 1699 deur die [[VOC]] aan Barend Lubbe toegeken. Verskeie geslage van die Neethling-familie het daar geboer en deur huwelike is hulle opgevolg deur die Louw-familie. Die H-vormige huis met sy besondere Kaaps-Hollandse gewel is in 1814 gebou deur Charles Marais. Teen die einde van die 20ste eeu was die eienaar van die landgoed die sakeman, politikus en ambassadeur Jannie Momberg (*27 Julie 1938 - †7 Januarie 2011). ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} == Eksterne skakels == * [https://www.neethlingshof.co.za Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Argitektuur]] ewkarpot5mxief0kzeerrrkayevx9ix 0 416854 2891250 2681077 2026-04-07T14:39:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891250 wikitext text/x-wiki '''New England''' is 'n gehug, vervalle spoorweghalte en [[landbou]]gebied in die noordooste van die [[Oos-Kaap]], Suid-Afrika. Die gebied lê noordwes van [[Barkly-Oos]] en oos-suidoos van [[Lady Grey]] en [[Aliwal-Noord]]. Die spoorweghalte genaamd New England, op die destydse [[Spoorweg Aliwal-Noord–Barkly-Oos|taklyn tussen Aliwal-Noord en Barkly-Oos]], is op 1828 m bo seespieël, 27 km van Barkly-Oos en 88 km van Aliwal-Noord. 'n Tak van die [[Kraairivier]], die [[Klein-Wildebeesspruit]], vloei suidwaarts deur die kontrei. Die koue verfrissende klimaat is uitstekend geskik vir [[skaap]]boerdery. Waarskynlik het die streek sy naam te danke aan die beduidende aantal afstammelinge van die [[Britse setlaars]] wat hulle in 1860 hier gevestig het. Koördinate: {{Koördinate|-30.85795|27.48788|aansig=inlyn,titel}} ==Lees ook== *[[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] *[[Spoorweg Aliwal-Noord–Barkly-Oos]] [[Kategorie:Streke van die Oos-Kaap]] f5axirq76dgwfj97f955v0w3mai9fiw 0 416896 2891252 2868510 2026-04-07T14:39:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891252 wikitext text/x-wiki '''Newlands House''', voorheen een van die mooiste herehuise aan die Kaap, was die ampswoning van verskeie goewerneurs tydens die bewind van die [[VOC]] en in die tydperk van die [[Kaapkolonie]].<ref name="artefacts" /><ref name="nr" /> Hierdie huis is in De la Caille-laan in [[Nuweland]] in [[Kaapstad]]. [[Ryk Tulbagh]] was in 1751 die eerste bewoner. Na die vertrek van goewerneur [[Cornelis Jacob van de Graaff]] is die huis met sy terrein van 60 ha aan Hendrik Vos verkoop. Met die eerste Britse besetting van die Kaap onderverdeel Vos die terrein en verkoop die huis in 1798 aan [[John Barrow]] en twee ander Engelse staatsamptenare. Volgens ‘n skildery deur Barrow het die huis toe ‘n baie besondere Kaapse-Hollandse gewel gehad. In 1805 was William Duckitt die eienaar. Sir [[David Baird]] haal Duckitt oor om die huis weer aan die staat te verkoop. Baird koop in 1806 selfs die onderverdeelde erwe terug. Lord [[Charles Somerset]] het ingrypende verbouings laat aanbring. Tydens die winterstorms van 1819 het ‘n groot deel van die gebou ineengestort weens die swak mure van roustene. In 1830 het die owerheid die huis weer verkoop. In 1859 was dit die eiendom van dr. Jonas Hiddingh. Hy restoureer die huis met sy terrein ingrypend en versier die kamers met puik meubels, skilderye en beelde. Sy nageslag was die eienaars tot 1939 . Die testament het bepaal die die eiendom onvervreembaar moet bly. Die eerste erfgenaam het egter weinig belangstelling daarin getoon en dit aan die koloniale owerheid verhuur. ‘n Hele aantal goewerneurs het die huis gebruik, naamlik[[Henry Loch]], [[Hercules Robinson]], [[Alfred Milner]] en[[Walter Hely-Hutchinson]]. Na die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] het die huis lank leeg gestaan, totdat die skilder [[Gwelo Goodman]] dit in 1939 koop. Die verkoopverbod vervat in die testament is later opgehef. Regter Newton Thompson en sy vrou Joyce koop daarna die huis met 3 ha grond. Sy doen navorsing oor die landgoed en skryf die geskiedenis. Al die ander grond is as erwe onderverdeel en vorm deel van die huidige buurt Nuweland. In 1981 was Newlands House ‘n restaurant. Deur ‘n kortsluiting het die huis afgebrand. Daarna word dit weer staatseiendom om benut te word as ‘n ministerswoning. Na die herbouing is die huis bloot ‘n goeie nabootsing van ‘n ou huis van kulturele en historiese belang. ==Persone== *[[Nicolas-Louis de Lacaille]] *William Duckitt (*Esher, Surrey, Engeland, gedoop 20 Oktober 1768 - †Klavervlei, Groenekloof ([[Darling]]), 13 April 1825), landboupionier wat deur sir [[George Yonge]] van Norfolk na die Kaapkolonie gebring is om die landbou hier te verbeter *Jonas Michiel Hiddingh (*Kaapstad, 21 Augustus 1813 - †Kaapstad, 26 Desember 1888), geneesheer en politikus in die Kaapkolonie *Cyril Newton Thompson (*Kaapstad, 1891 - †Nuweland, 1958), regter *Joyce Newton Thompson (*Londen, 9 Maart 1893 - †Pinelands, 22 Oktober 1978), in 1959 word sy eerste vrou wat burgemeester is van Kaapstad == Bronnelys == *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="artefacts">{{Cite web |url=https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=4298 |title=Newlands House |website=www.artefacts.co.za }}</ref> <ref name="nr">{{Cite web |url=https://newlandsresidents.org.za/heritage/historical-people-places/governors-lane/ |title=Governors Lane |website=newlandsresidents.org.za |access-date=30 Junie 2024 |archive-date=30 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240630135640/https://newlandsresidents.org.za/heritage/historical-people-places/governors-lane/ |url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Presidensiële wonings]] 8n5rj1o4cr4xqjtfq6j6t82qw0h1qoq 0 416964 2891251 2868506 2026-04-07T14:39:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891251 wikitext text/x-wiki '''New Scotland''' is ‘n boerderystreek in die suidooste van [[Mpumalanga]]. ==Ligging== Die gebied is tussen die [[Vaalrivier]] in die weste en die Mpumalanga-[[Eswatini]]-grens in die ooste. [[Chrissiesmeer]] is nagenoeg die noordweshoek en [[Oshoek]] die noordoospunt. As suidgrens kan die [[Ermelo]]-Amsterdam-pad (R65) geneem word. Twee standhoudende riviere, die [[Maputorivier|Usutu]] en die uMpuluzi, vloei deur die area. ==Ekonomie== Hier word geboer met beeste, skape en ‘n bietjie graan. Groot boomaanplantings van [[bloekom]]s, [[Denneboom|denne]] en wattelbome is aangelê. Hout vanaf die saagmeulens is per trein op die trajek van Amsterdam na Ermelo vervoer. Steenkool kom op beperkte skaal voor. ==Geskiedenis== Alexander McCorkindale het met ‘n groep Skotte in die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] gewoon. Die grootwildjagter David Forbes het McCorkindale aanbeveel om liewer met sy groep na hierdie gebied met ‘n goeie klimaat, heuwels en vlaktes, baie weiveld, volop wildsbokke en water te verskuif. Pres. [[M.W. Pretorius]] en sy regering was opgewonde oor die idee en het in 1864 ruim grond beskikbaar gestel vir die plan. McCorkindale stig twee maatskappye, die London and South African Commercial, Agricultural and Mining Co. en die Glasgow-South African Co. ‘n 300 gesinne sou in Skotland as immigrante gewerf word en op ‘n paar honderd plase gevestig word. Goedkoop en volop ammunisie sou beskikbaar gestel word, ‘n bank is beoog en ‘n goedkoop lening sou aan die ZAR-regering beskikbaar gestel word. ‘n Pad na die see, bevaarbaargemaakte riviere en ‘n hawe onder die ZAR se beheer sou ontwikkel word. Boonop sou die Skotte as ‘n buffer dien teen die invalle deur die [[Swazi's]]. McCorkindale kon nie genoeg steun in die buiteland werf om die immigrasieskema ten volle uit te voer nie. Na sy skielike dood in 1871 het sy grootse planne deels in duie gestort. Die meeste Skotte het die gebied verlaat en op die goudmyne van die [[Witwatersrand]] en die diamantvelde van [[Kimberley]] ‘n heenkome gesoek. ==Plekname== Sekere plek- en plaasname in die gebied herinner nog aan die Skotte, soos o.a. [[Lothair]], [[Warburton]], The Brook, [[Lochiel]], [[Waverley, Mpumalanga]]. Die oorspronklike plek Roburnia (vernoem na [[Robert Burns]]) staan vandag bekend as [[Amsterdam, Mpumalanga]]. ==Persone== *David Forbes (*1827 - † Amsterdam, Mpumalanga, 15 November 1905), jagter, pionier in die destydse Oos-Transvaal en Swaziland *Alexander McCorkindale (* [[Glasgow]], Skotland, 23 Desember 1816 - † Inyaka-eiland, [[Delagoabaai]], 1 Mei 1871), kom in c.1850 na Suider-Afrika. Hy was 'n grootwildjagter, pionier en voorstaander van immigrasie en nywerheidsontwikkeling in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ==Soortgelyke vestigings== *[[Dullstroom]] *[[New Guelderland]] *[[Wonderfontein]] == Bronnelys == *Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes. Naamkundereeks, nr. 1. [[Kaapstad]]: [[Tafelberg Uitgewers]] vir die S.A. Naamkundesentrum van die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]. Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. {{ISBN|0-624-00182-2}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 8. Kaapstad: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mpumalanga]] [[Kategorie:Streke van Mpumalanga]] 5b8vvxkjo3jm8ewz5j0ds6ruhwv22gm 0 417062 2891324 2874224 2026-04-07T15:03:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891324 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Saxenhof 159 Dorp Street Stellenbosch.JPG|duimnael|regs|Die huis "Saxenhof" by Dorpstraat 159, Stellenbosch.]] Die statige huis '''Saxenhof''' in [[Dorpstraat]] op [[Stellenbosch]] is ‘n goeie voorbeeld van ‘n gebou in die Georgiaanse styl.<ref name="sahra" /> ==Ligging== Die huis is aan die oostelike punt van die straat by nommer 159, 33° 56′ 19.54″ suid en 18° 51′ 42.95″ oos. ==Aanvanklike huis== Die erf waarop die huis staan, is in 1704 aan Pieter Andries Saxe toegeken en hy het kort daarna ‘n H-vormige huis in die Kaaps-Hollandse styl daarop laat bou. In die 18de eeu het die huis verskeie eienaars gehad. Dit was o.a. in 1782 die kosterswoning. In 1833 word dit die eiendom van dr. Jacob Versfeld, die eerste dokter wat in Suid-Afrika opgelei is en wat 54 jaar op Stellenbosch gepraktiseer het. ==Verbouings== Toe dr. Johannes Henoch Neethling in 1889 die eienaar word, omskep hy die huis in ‘n aantreklike Georgiaanse dubbelverdieping woning. Die plafonne, voordeur en ‘n paar sy- en agtervensters van die oorspronklike huis het behoue gebly. Hy is ook verantwoordelik vir die aanbou van die opvallendste eienskap van die huis, naamlik die aantreklike Victoriaanse portiek en balkon met die fyn figuursaagwerk. Neethling was ‘n bekende dorpsfiguur en daarom het die gebou lank bekend gestaan as Neethling-huis. ==Poort== Die meeste huise in die straat is direk teen mekaar en amper sonder stoep en voortuin gebou. Dikwels was daar ‘n mooi poort wat na die ruim agterplaas lei met die koetshuis en waenhuis. In baie gevalle het huise aan die suidekant (soos hierdie huis) van die straat se groentetuine en boorde vroeër tot teen die [[Eersterivier]] gestrek. ==Monument== [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] is die eienaar van hierdie huis wat in 1970 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sahra">{{Cite web |url=https://sahris.sahra.org.za/sites/920840073 |title=Saxenhof |website=sahris.sahra.org.za |lang=en |access-date= 9 Julie 2024 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709105229/https://sahris.sahra.org.za/sites/920840073 |url-status=live }}</ref> }} == Bronnelys == *Burden, Matilda: 50 jaar – Historiese Huise 1906 – 2016. Stellenbosch: Historiese Huise van Suid-Afrika, 2016. {{ISBN|978-0-620-73074-7}} *Fransen, Hans: Dicover Historical Stellenbosch. [[Kaapstad]]: [[HAUM]],1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Johnson Barker, Brian: Stellenbosch – place of gables, oaks & wine. Kaapstad: [[Struik]], 1992. {{ISBN|1-86825-149-7}} *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline}} * [https://www.alamy.com/stock-photo/Saxenhof.html?sortBy=relevant alamy.com - foto's] {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 1vt3z279vp8ooovcm5yoawofdyzwlil 0 417149 2891190 2864836 2026-04-07T12:56:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891190 wikitext text/x-wiki [[Lêer:La Gratitude.JPG|duimnael|regs|Die huis "La Gratitude", te Dorpstraat 95, Stellenbosch.]] '''La Gratitude''' (Die Dankbaarheid) is weens die “Alsiende Oog” in die gewel die mees bekende huis in die Kaaps-Hollandse styl in [[Stellenbosch]].<ref name="sahris.sahra" /> ==Ligging== Die huis is by [[Dorpstraat]] 95, aan die suidekant van die straat, by 33° 56′ 21″ suid en 18° 51′ 29″ oos. ==Geskiedenis== Ds. [[Meent Borcherds]] koop in 1795 ±3 ha van Jan Baptiste de Vos. Dit was oorspronklik deel van die onderverdeelde plaas van die oud-brandweerhoof Lambert Fick. Die huis is in 1798 voltooi en Borcherds woon daar vir meer as 30 jaar. Van 1857 tot 1890 is sy dogter die eienaar. Hierdie huis was nooit kerkeiendom, dus nooit ‘n pastorie nie. Borcherds het ‘n groot gesin gehad en om sy salaris aan te vul het hy geboer op die groot erf wat tot teen die [[Eersterivier]] geloop het. Vroeg in die 20ste eeu was W.C. (Bill) Winshaw die eienaar. Hy was die stigter van die Stellenbosch-Boere-wynmakery, ‘n firma wat o.a. bekend was vir sy droë wit wyn La Gratitude. ==Huis== Die huis was oorspronklik U-vormig met een van die vroegste neo-klassieke pilastergewels. Die pilaster word tussen die vensters herhaal en gee aan die fasade ‘n besondere waardigheid. Gewoonlik het hierdie soort gewel vier vase. Dit ontbreek by dié huis. Latere veranderinge en aanbouings aan die stoep, vensters en sygewels word deur kenners as nadelig vir die argitektoniese geheel beskou. Na die brand van 1925 was daar ‘n ingrypende restourasie. Borcherds noem die huis La Gratitude ter erkenning aan sy voorspoed wat hy toeskryf aan die goedheid van God. ==Alsiende Oog== Op die voorgewel wat dateer uit ±1825, staan die naam van die huis, ‘n driehoek sowel as die “Alsiende Oog” in vlakreliëf omring deur ‘n stralekrans. Hierdie “oog van God” is die oog wat waghou oor die mensdom. Dit is dikwels gebruik in die kerkargitektuur en in die religieuse kuns as ‘n simbool van God se alomteenwoordigheid. ==Monument== Die huis is in 1948 tot gedenkwaardigheid verklaar. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sahris.sahra">{{Cite web |url=https://sahris.sahra.org.za/sites/920840064 |title=La Gratitude |website=sahris.sahra.org.za |access-date= 9 Julie 2024 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709171713/https://sahris.sahra.org.za/sites/920840064 |url-status=dead }}</ref> }} == Bronnelys == *Fransen, Hans: Dicover Historical Stellenbosch. [[Kaapstad]]: [[HAUM]],1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: [[Jonathan Ball]], 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Johnson Barker, Brian: Stellenbosch – place of gables, oaks & wine. Kaapstad: [[Struik]], 1992. {{ISBN|1-86825-149-7}} *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting [[Rembrandt van Rijn]] vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline}} {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 06hd7il70n2msaroj6huedjzn8w38fx 0 417198 2891150 2863548 2026-04-07T12:40:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891150 wikitext text/x-wiki Die '''Keeromdam''' is ‘n besproeiingsdam vir plase in die gebied tussen [[Worcester]] en [[Robertson]] in die [[Boland]]. Die dam is by 33° 35′ 10″ suid, 19° 42′ 27″ oos en by die oorsprong van die [[Nuyrivier]] in die Keeromsberg. Dit is in 1954 deur die staat gebou en het die besproeibare gebied uit die rivier tot 1380&nbsp;ha vermeerder. In 1956 is ingrypende verbeterings aan die kanaalstelsel aangebring, en in 1989 is groot onderhoudswerk aan die damwal gedoen. Die wal is 38 m hoog en 105 m lank. As die dam vol is, d.w.s. 9&nbsp;110&nbsp;ML water bevat, het dit ‘n oppervlakte van ‘n 90&nbsp;ha. Die opvangsgebied oorskry net-net die 39&nbsp;000&nbsp;ha. ==Lees ook== *[[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * Mouton, Annalize: The people of Nuy build a dam. In: Village Life. nr. 19, Augustus/September 2006. ISSN 1810-5580 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 8. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} {{coord|33|35|10|S|19|42|27|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 04u8qeii2q118bkuzsf9gw5k21nmpoo 0 417376 2891602 2891003 2026-04-08T11:07:53Z Boja02 134941 2891602 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = JD Vance<!-- JD, not "J. D.", per talk page discussion: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:J._D._Vance/Archive_1#J.D._Vance_name_is_spelled_wrong_on_the_title_of_this_page --> | image = Portrait of Vice President JD Vance.jpg | caption = Amptelike portret, 2026 | office = 50ste [[Visepresident van die Verenigde State]] | president = [[Donald Trump]] | term_start = 20 Januarie 2025 | succeeding = [[Kamala Harris]] | jr/sr1 = Senator van die Verenigde State | state1 = Ohio | alongside1 = [[Sherrod Brown]] | term_start1 = 3 Januarie 2023 | predecessor1 = [[Rob Portman]] | birth_name = James Donald Bowman | birth_date = {{birth date and age|1984|8|2}} | birth_place = [[Middletown, Ohio]], Verenigde State | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | spouse = {{marriage|[[Usha Vance|Usha Chilukuri]]|2014}} | children = 3 | occupation = {{flatlist}} * Politikus * outeur * waagkapitalis {{endflatlist}} | education = {{ubl| * Deelstaatsuniversiteit Ohio ([[Baccalaureus Artium|BA]]) * [[Universiteit Yale]] ([[Juris Doctor|JD]])}} | signature = JD Vance Signature-01.svg | website = {{URL|vance.senate.gov|Senaatwebwerf}} | module = {{Inligtingskas Outeur | embed = yes | genre = [[Memoir]] | notable_works = ''[[Hillbilly Elegy]]'' | | awards = ''Audie''-toekenning vir niefiksie<br />2017 }} | module2 = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=JD Vance questions witnesses on the effectiveness of Russian sanctions.ogg|title=Vance's voice|type=speech|description=JD Vance ondervra getuies oor die doeltreffendheid van sanksies teen [[Rusland]].<br />Opgeneem op 28 Februarie 2023}} | branch = [[Amerikaanse Marinierskorps]] | serviceyears = 2003–2007 | rank = Korporaal | unit = [[2nd Marine Aircraft Wing]] | battles = [[Irakse Oorlog]] | mawards = {{plainlist}} * [[Achievement Medal|Navy and Marine Corps Achievement Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16" /> * [[Good Conduct Medal (United States)|Marine Corps Good Conduct Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16">{{cite web |url=https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |title=JD Vance's Marine Corps Service Would Set Him Apart from Most Vice Presidents |last=Lawrence |first=Drew F. |date=July 16, 2024 |website=[[Military.com]] |access-date=August 11, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717093101/https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |url-status=live}}</ref> {{endplainlist}} | alt = Vance poses for a professional portrait in a suit and red tie. Behind him the flag of the US is partly visible on his left and the flag of Ohio on the right. }} '''James David Vance''' (gebore '''James Donald Bowman'''; [[2 Augustus]] [[1984]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[skrywer]], [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], [[politikus]] en voormalige [[Amerikaanse Marinierskorps|Amerikaanse Marinier]]. Hy is die 50ste [[visepresident van die Verenigde State]] en lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]].<ref name="usatodayvp">{{cite web | title=Ohio Sen. JD Vance announced as Donald Trump's 2024 vice presidential running mate | work=USA Today | url=https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | access-date=15 Julie 2024 | archive-date=15 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240715205904/https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | url-status=live }}</ref><ref name="cnnvp">{{cite web |author=Alison Main |title=Trump selects Ohio Sen. JD Vance as his running mate |url=https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |website=CNN |access-date=15 Julie 2024 |archive-date=15 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715210051/https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="nytimesvp">{{Cite news |last=Astor |first=Maggie |date=15 Julie 2024 |title=What to Know About J.D. Vance, Trump's Running Mate |url=https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |access-date=July 15, 2024 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=July 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715200627/https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |url-status=live }}</ref> Hy is die eerste vise-president wat in die Amerikaanse Marinierskorps gedien het, sowel as die eerste [[Millenniër-leerders|millenniër]].<ref>Kornfield, Meryl and LeVine, Marianne. [https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/jd-vance-trump-vice-president-announcement/ "Trump chooses Sen. J.D. Vance, a former critic, as his vice-presidential pick"], ''The Washington Post'', 15 Julie 2024. Besoek 16 Julie 2024.</ref> As lid van die Republikeinse Party het hy [[Ohio]] in die [[Amerikaanse Senaat]] van 2023 tot 2025 verteenwoordig. Gedurende sy ampstermyn as visepresident dien Vance ook as die finansiële voorsitter van die Republikeinse Nasionale Komitee.<ref name="smyth">{{Cite news |last=Smyth |first=Julie Carr |date=July 26, 2024 |title=What's in a name? Republican vice presidential nominee JD Vance has had many of them |url=https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |access-date=July 27, 2024 |publisher=[[Associated Press News]] |language=en |archive-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727041018/https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-10|title=Vance resigns his Senate seat as inauguration with Trump approaches|url=https://www.nbcnews.com/politics/jd-vance/vance-resign-senate-seat-inauguration-trump-rcna187036|access-date=2025-01-10|website=NBC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Yilek|first=Caitlin|date=2025-01-10|title=JD Vance resigns from Senate ahead of becoming vice president - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/jd-vance-resign-senate/|access-date=2025-01-10|website=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref> Vance is gebore in Middletown, Ohio, en het in die Marinierskorps gedien en die Ohio State University bygewoon en in 2009 gegradueer. Hy het in 2013 aan die Yale Law School gegradueer.<ref name=":14"> Die bewering deur Lt. Gov Jon Husted by die Republikeinse Nasionale Konvensie dat Vance 'n graad "summa cum laude" by Yale Law School verwerf het, is vals. So 'n graad bestaan nie {{cite web|url=https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001064126/https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf|archive-date= 2023-10-01|title=YALE LAW SCHOOL {{!}} P.O. Box 208215 {{!}} New Haven, CT 06520 {{!}} EXPLANATION OF GRADING SYSTEM {{!}} Beginning September 2015 to date| date=1 Oktober 2023}}</ref> Hy het prominensie verkry met sy 2016-memoir, ''Hillbilly Elegy'', wat sy opvoeding in die ''Rust Belt'', [[armoede]], dwelmverslawing en Appalachiese-kultuur beskryf. Dit het 'n [[New York Times]]-topverkoper geword en is later vir film verwerk. Dit het aansienlike aandag van die pers getrek tydens die 2016 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref name="6 Books2">{{Cite news |date=9 November 2016 |title=6 Books to Help Understand Trump's Win |url=https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215222900/https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |archive-date=15 Februarie 2021 |access-date=13 April 2021 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Vance het die Demokratiese genomineerde Tim Ryan in die 2022 Amerikaanse Senaatsverkiesing in Ohio verslaan. Hy was aanvanklik gekant teen [[Donald Trump]] se kandidatuur in die 2016-verkiesing, maar het uiteindelik 'n sterk ondersteuner geword. In Julie 2024 het Trump Vance as sy visie-presidentskansidaat in die 2024 presidensiële verkiesing gekies, en hy is amptelik op 15 Julie tydens die Republikeinse Nasionale Konvensie genomineer. Gedurende sy tyd in die Senaat is Vance beskryf as 'n [[Donker Verligting|neoreaksionêr]],<ref name=":52">{{Cite web |last=Baxter |first=Sarah |date=2024-07-15 |title=The rise of JD Vance – from hillbilly to Capitol Hill |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/us-midterm-elections-2022/2024/07/jd-vance-ohio-rise-profile-hillbilly-capitol |access-date=2024-07-16 |website=New Statesman |quote= Vance het deel geword van 'n opkomende Nuwe Regse kring van politici en denkers wat 'n neoreaksionêre (of 'NRx') vorm van politiek omhels het.}}</ref> nasionale konserwatief<ref name=":42">{{Cite news |last=van Zuylen-Wood |first=Simon |date=January 4, 2022 |title=The radicalization of J.D. Vance |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2022/01/04/jd-vance-hillbilly-elegy-radicalization/ |access-date=2024-07-16 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> en 'n regse populis.<ref name=":42" /> Hy het [[Curtis Yarvin]], Rod Dreher, Patrick Deneen, René Girard en Yoram Hazony aangehaal as invloede op sy politieke en godsdienstige oortuigings.<ref name=":42"/> <ref name=":022">{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=2024-07-15 |title=What J.D. Vance really believes |url=https://www.vox.com/politics/360283/jd-vance-trump-vp-vice-president-authoritarian |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":102">{{Cite web |last=Ward |first=Ian |date=15 Julie 2024 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=15 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Prokop |first=Andrew |date=2022-10-24 |title=Curtis Yarvin wants American democracy toppled. He has some prominent Republican fans. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/23373795/curtis-yarvin-neoreaction-redpill-moldbug |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":18">{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=2021-09-09 |title=J.D. Vance on Trump, Israel and his chosen faith |url=https://jewishinsider.com/2021/09/jd-vance-ohio-senate-race/ |access-date=2024-07-16 |website=Jewish Insider }}</ref> In die verlede het hy gesê dat hy dalk 'n aborsieverbod van 15 weke kan ondersteun, met uitsonderings vir [[verkragting]], [[bloedskande]] of bedreigings vir die gesondheid van die moeder, en het onlangs sy standpunt bekend gemaak dat aborsiewetgewing aan die state oorgelaat moet word.<ref name=Hulsey>{{Cite web |last=Hulsey |first=Lynn |title=6 takeaways from U.S. Senate candidate debate between Tim Ryan and J.D. Vance |url=https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013182342/https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |archive-date=13 Oktober 2022 |access-date=10 Oktober 2022 |ref=36}}</ref> Hy is persoonlik gekant teen selfdegeslaghuwelike, alhoewel hy gesê het hy wil nie die debat heropen nie.<ref>{{Cite news |last=Ward |first=Ian |date=2024-07-15 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=2024-07-16 |work=Politico}}</ref> Hy is ten gunste van die verbod op [[pornografie]].<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.cincinnati.com/story/news/politics/elections/2022/08/24/ohio-senate-race-j-d-vance-focuses-on-conservative-family-issues/10204420002/|title=In Ohio's U.S. Senate race, J.D. Vance declares war on behalf of nuclear family|first=Haley|last=BeMiller|newspaper=The Enquirer|accessdate=16 Julie 2024}}</ref> Vance word beskou as 'n andersdenkende wat betref die Republikeinse ortodokse siening van die ekonomie. Hy ondersteun verhogings vir sekere belastings op universiteitsskenkings en korporatiewe samesmeltings, en is ten gunste van 'n minimum loon, vakbondorganisasies, tariewe, antitrustbeleid, en is fel teen voortgesette Amerikaanse militêre hulp aan die [[Oekraïne]] gekant.<ref name=":62">{{Cite web |last=Staff |date=15 Julie 2024 |title=Bash the banks, maybe raise taxes: Inside Vance's policy agenda |url=https://www.politico.com/news/2024/07/15/jd-vance-agenda-policies-00168467 |access-date=16 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Writer |first=Andrew Stanton Weekend Staff |date=2024-07-15 |title=JD Vance eyes shift in Republican Party |url=https://www.newsweek.com/jd-vance-eyes-shift-republican-party-1925499 |access-date=2024-07-16 |website=Newsweek}}</ref><ref name=":72">{{Cite news |last=Stein |first=Jeff |date=2024-07-15 |title=J.D. Vance pick unnerves GOP's business elite, thrills populists |url=https://www.washingtonpost.com/business/2024/07/15/vance-trump-economy-gop/ |access-date=2024-07-16 |work=The Washington Post |issn=0190-8286}}</ref><ref name=":122">{{Cite news |last=Arnsdorf |first=Isaac |last2=Dawsey |first2=Josh |last3=LeVine |first3=Marianne |date=2024-07-16 |title=How Trump got to 'yes' on Vance |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/why-trump-vp-vpick-jd-vance/ |access-date=2024-07-16 |work=Washington Post |issn=0190-8286 |quote= Groot Republikeinse skenkers is teen Vance gekant omdat hulle sy neiging tot ekonomiese populisme as vyandig beskou het teenoor hul model van klein-regering, vryemark-konserwatisme.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Visepresidente van die VSA}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Vance, James David}} [[Kategorie:Amerikaanse militariste]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van die Verenigde State]] 2hhj1xoqarqylp0rwwec2cvvl7lafls 0 417480 2891204 2685989 2026-04-07T13:03:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891204 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RAAFAvroLincolnMalaya1950 (3to4).jpg|duimnael|[[Avro Lincoln]] bomwerper A73-33 van No. 1 Eskader RAAF op 'n bombardementsending oor die Maleise oerwoud. Daar kan gesien word hoe twee 500 pond bomme uit die vliegtuig val.]] Die '''Maleise noodtoestand''', ook bekend as die '''Anti-Britse Nasionale Bevrydingsoorlog'''<ref>{{cite book|first=Mohamed |last= Amin |editor-first= Malcolm |editor-last=Caldwell |title=The Making of a Neo Colony|year=1977|publisher=Spokesman Books, UK|page=216}}</ref> (1948–1960), was 'n [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] wat in Brits Malaya geveg is tussen kommunistiese pro-onafhanklikheidsvegters van die Maleise Nasionale Bevrydingsleër (MNLA) en die militêre magte van die [[Maleisië|Federasie van Malaya]], [[Britse Ryk]] en [[Statebond]]. Die kommuniste het geveg om onafhanklikheid vir Malaya van die Britse Ryk te verkry en om 'n kommunistiese staat te vestig, terwyl die Maleise Federasie en Statebondsmagte geveg het om [[kommunisme]] te bekamp en Britse ekonomiese en koloniale belange te beskerm.<ref>Deery, Phillip. "Malaya, 1948: Britain's Asian Cold War?" Journal of Cold War Studies 9, no. 1 (2007): 29–54.</ref><ref name="Siver, Christi L 2009. bl.36">Siver, Christi L. "The other forgotten war: understanding atrocities during the Malayan Emergency." In APSA 2009 Toronto Meeting Paper. 2009., bl.36</ref>{{sfn|Newsinger|2013|p=217}} Die term "Noodtoestand" is deur die Britte gebruik ten einde die konflik te karakteriseer om te verhoed dat daar daarna verwys word as 'n [[oorlog]], omdat versekeraars in Londen nie sou uitbetaal in gevalle van [[burgeroorlog| burgeroorloë]] nie.<ref>{{Cite book|title=Small Wars, Faraway Places: Global Insurrection and the Making of the Modern World 1945–1965 |last=Burleigh |first=Michael |publisher=Viking – Penguin Group |year=2013 |isbn=978-0-670-02545-9 |location=New York|page=164}}</ref> Die oorlog het op 17 Junie 1948 begin, nadat [[Brittanje]] 'n noodtoestand in Malaya afgekondig het ná aanvalle op plantasies,<ref>{{cite book|title=Small Wars Faraway Places: Global Insurrection and the Making of the Modern World 1945–1965|last=Burleigh|first=Michael|publisher=Viking – Penguin Group|year=2013|isbn=978-0-670-02545-9|location=New York|pages=163–164}}</ref> wat wraakaanvalle was vir die moord op linkse aktiviste.{{sfn|Newsinger|2013|p=216–217}} Leier van die Maleise Kommunistiese Party (MCP) Chin Peng en sy bondgenote het in die oerwoude gevlug en die MNLA gestig om 'n oorlog vir nasionale bevryding teen Britse koloniale bewind te voer. Baie MNLA-vegters was veterane van die Malayan Peoples' Anti-Japanese Army (MPAJA), 'n kommunistiese [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla]]-mag wat voorheen deur die Britte opgelei, gewapen en befonds is om teen [[Japan]] te veg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref name=":2">{{cite journal |last=Hack |first=Karl |title=Everyone Lived in Fear: Malaya and the British way of Counterinsurgency |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09592318.2012.709764 |journal=Small Wars and Insurgencies |volume=23 |issue=4–5 |page=672 |date=28 September 2012 |s2cid=143847349 |doi=10.1080/09592318.2012.709764 |via=Taylor and Francis Online}}</ref> Die kommuniste het steun van baie burgerlikes gekry, hoofsaaklik dié van die [[Han-Chinese|Chinese gemeenskap]].<ref name="the_malayan_emergency_2021_11_11_the_forum_bbc">Datar, Rajan (host), with author Sim Chi Yin; academic Show Ying Xin (Malaysia Institute, Australian National University); and academic Rachel Leow (University of Cambridge): [https://www.bbc.co.uk/programmes/w3ct1rm2 "The Malayan Emergency: A long Cold War conflict seen through the eyes of the Chinese community in Malaya,"] 11 November 2021, '[The Forum (BBC World Service),'' (radio program) [[British Broadcasting Corporation|BBC]], besoek op 11 November 2021</ref> Die kommuniste se geloof in klasbewustheid, en beide etniese en [[geslagsgelykheid]], het baie vroue en inheemse mense geïnspireer om by beide die MNLA en sy koverte-voorsieningsnetwerk die Min Yuen aan te sluit.<ref>{{Cite book |last=Khoo |first=Agnes |title=Life as the River Flows: Women in the Malayan Anti-Colonial Struggle |publisher=Merlin Press |year=2007 |location=Monmouth, Wales |pages=12–13 |language=English}}</ref> Daarbenewens het honderde voormalige Japannese soldate by die MNLA aangesluit.<ref>{{cite journal |last1=Hara |first1=Fujio |title=Former Japanese Soldiers Who Joined Communist Guerrillas in Malaya |journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |date=2016 |volume=89 |issue=2 (311) |pages=67–99 |doi=10.1353/ras.2016.0025 |jstor=26527760 |s2cid=201734987 |url=https://www.jstor.org/stable/26527760 |access-date=11 Januarie 2023}}</ref> Nadat die MNLA 'n reeks oerwoudbasisse gestig het, het die Britse koloniale polisie en militêre installasies begin toeslaan. Myne, plantasies en treine is deur die MNLA aangeval om onafhanklikheid vir Malaya te verkry deur die Britse besetting bankrot te maak. Die Britte het probeer om die MNLA uit te honger deur gebruik te maak van [[verskroeideaardebeleid]] deur voedselrantsoenering, vee dood te maak, en lugbespuiting van die onkruiddoder Agent Orange.{{refn|name=sche|<ref name=Mann13>{{cite book |last1=Mann |first1=Michael |title=The Sources of Social Power. Volume 4: Globalizations, 1945–2011|url=https://www.cambridge.org/core/books/sources-of-social-power/CE8493644C4615FD156312944E725F02 |date=2013 |quote='n Bloedige tien jaar lange burgeroorlog, die Maleisiese noodtoestand is uiteindelik deur Britse magte gewen deur 'n verskroeideaarde taktiek, insluitend die uitvinding van gedwonge verskuiwing van dorpe na gebiede wat deur Britse magte beheer word.|publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=9781107028678 |page=16}}</ref><ref name=BFBS21>{{cite web |title=The Malayan Emergency – Britain's Vietnam, Except Britain Won |url=https://www.forces.net/heritage/history/malayan-emergency-britains-vietnam-except-britain-won |website=Forces Network|date=4 Oktober 2021|quote=Een van hierdie strategieë was die '[[Verskroeideaardebeleid]]' wat die eerste gebruik van Agent Orange gesien het – 'n onkruiddoder wat ontwerp is om enigiets waarmee dit in aanraking gekom het, dood te maak.|location=Gerrards Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005003131/https://www.forces.net/heritage/history/malayan-emergency-britains-vietnam-except-britain-won|archive-date=5 October 2021|url-status=live|publisher=British Forces Broadcasting Service |language=en}}</ref>}} Britse pogings om die kommuniste te verslaan het buitegeregtelike moorde op ongewapende dorpenaars ingesluit, in stryd met die [[Geneefse Konvensies]].<ref name=Siv18>{{cite book |last1=Siver |first1=Christi |title=Military Interventions, War Crimes, and Protecting Civilians |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan / Springer Nature|quote= Britse pogings om soldate op te voed oor die Genève-konvensies het óf nooit eenhede bereik wat in Malaya ontplooi is nie óf geen indruk op hulle gelaat nie...Al hierdie regimente het deur die inleidende oerwoudoorlogvoeringskursus gegaan en dieselfde instruksies oor 'vinnig-skiet' en onderskeid tussen teikens ontvang. Verskille in opleiding blyk nie te verklaar waarom sommige eenhede burgerlikes doodgemaak het terwyl ander nie.|hoofstuk=Vyande of Vriendskaplikes? Britse militêre gedrag teenoor burgerlikes tydens die Maleise noodgeval |pages=2–8, 19–20, 57–90|location=Cham |doi=10.1007/978-3-319-77691-0 |isbn=978-3-319-77690-3 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-77691-0}}</ref> Die mees berugte voorbeeld is die Batang Kali-slagting, waarna die pers verwys het as "Brittanje se [[My Lai-menseslagting|My Lai]]".<ref>''The Times'' 2012, ''A mistake or murder in cold blood? Court to rule over 'Britain's My Lai'' https://www.thetimes.co.uk/article/a-mistake-or-murder-in-cold-blood-court-to-rule-over-britains-my-lai-jpjmxt8r37q [[The Times]] London, 28 April 2012, ''The Independent'' 2015,Connett, David, ''Batang Kali killings: Britain in the dock over 1948 massacre in Malaysia'' London, https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/batang-kali-killings-britain-in-the-dock-over-1948-massacre-in-malaysia-10187309.html [[The Independent]], 18 April 2015, ''The Guardian'' 2012, Bowcott, Owen. ''Batang Kali relatives edge closer to the truth about 'Britain's My Lai massacre'', https://www.theguardian.com/world/2012/jan/25/malaysia-military The Guardian, London, 25 Januarie 2012</ref> Terwyl die frase dikwels in die Britse pers gebruik is, het die geleerde Matthew Hughes in die joernaal ''Small Wars & Insurgencies'' daarop gewys dat in terme van die aantal gedood die bloedbad by Batang Kali nie van 'n vergelykbare omvang is as die een by Mỹ Lai..<ref>{{cite journal |last1=Hughes |first1=Matthew |title=Introduction: British ways of counter-insurgency |journal=Small Wars & Insurgencies |date=Oktober 2012 |volume=23 |issue=4–5 |pages=580–590|doi-access=free|location=London|publisher=Taylor & Francis|doi=10.1080/09592318.2012.709771}}</ref> }} Die Briggs-plan het met geweld tussen 400 000 en 1 000 000 burgerlikes na konsentrasiekampe genaamd "Nuwe dorpe" verskuif.<ref name=Keo19>{{cite journal |last1=Keo |first1=Bernard Z. |title=A small, distant war? Historiographical reflections on the Malayan Emergency |journal=History Compass |date=Maart 2019 |volume=17 |issue=3|location=Hoboken|publisher=Wiley-Blackwell|pages=e12523 |doi=10.1111/hic3.12523|s2cid=150617654 |quote=Ten spyte van hul onskadelike nomenklatuur, was New Villages in werklikheid, soos Tan demonstreer, konsentrasiekampe wat minder ontwerp is om die kommuniste uit te hou, maar om die landelike Chinese bevolking onder streng regeringstoesig en beheer te plaas.}}</ref>{{sfn|Newsinger|2015|p=50|loc="Hul huise en staande oeste is afgebrand, hul landbou-implemente is stukkend geslaan en hul vee het óf doodgemaak óf losgelaat. Sommige sou later vergoeding ontvang, maar die meeste het nooit. Hulle is toe per vragmotor na die terrein van hul 'nuwe dorpie' vervoer wat dikwels weinig meer as 'n gevangeniskamp was, omring deur 'n doringdraadheining, verlig deur soekligte. Die dorpe is swaar gepolisieer met die inwoners wat effektief van alle burgerregte ontneem is."}}<ref>{{cite journal |last1=Sandhu |first1=Kernial Singh |title=The Saga of the "Squatter" in Malaya |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=Maart 1964 |publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|volume=5 |issue=1 |pages=143–177 |doi=10.1017/s0217781100002258|quote=Die uitstaande ontwikkeling van die noodtoestand in Malaya was die implementering van die Briggs-plan, as gevolg waarvan ongeveer 1 000 000 landelike mense in meer as 600 'nuwe' nedersettings, hoofsaaklik New Villages, opgeneem is.}}</ref> Baie Orang Asli inheemse gemeenskappe is ook geteiken vir internering omdat die Britte geglo het dat hulle die kommuniste ondersteun.<ref name=Jones68>{{cite journal |last1=Jones |first1=Alun |title=The Orang Asli: An Outline of Their Progress in Modern Malaya |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=September 1968 |location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|quote=Duisende Orang Asli is deur die polisie en die weermag uit die oerwoud begelei, om te vind dat hulle in haastig voorbereide kampe ingejaag word omring deur doringdraad om hul ontsnapping te voorkom. Die geestelike en fisiologiese aanpassing wat gevra is, was te veel vir baie van die mense van die heuwels en oerwoud en honderde het nie die ervaring oorleef nie.|volume=9 |issue=2 |pages=286–305 |doi=10.1017/s0217781100004713}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Idrus |first1=Rusalina |title=The Discourse of Protection and the Orang Asli in Malaysia |publisher=Universiti Sains Malaysia|location=Penang|journal=Kajian Malaysia |date=2011 |volume=29 |issue=Supp. 1 |pages=53–74 |url=http://web.usm.my/km/vol29_supp1_2011.html}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Maleisië]] [[Kategorie:Koue Oorlog]] l3yvkqim6u4znzbr27zoc6mvbjk8o0f 0 417712 2891402 2826767 2026-04-07T16:09:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891402 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Spain and Portugal.png|duimnael|regs|Die 1494 [[Verdrag van Tordesillas]] [[meridiaan]] (pers) en die [[Molukke]] [[antimeridiaan]] (groen), gestel deur die Verdrag van Saragossa in 1529.]] Die '''Saragossalyn''' van 1529 het die destyds bekende wêreld tussen [[Portugal]] en [[Spanje]] verdeel. Alhoewel dit toe al bekend was dat die aarde rond is, het die [[Verdrag van Tordesillas]] slegs voorsiening gemaak vir ‘n wesgrens. Dit het ‘n 25 jaar later belangrik geword toe [[Ferdinand Magellaan]] weswaarts via [[Kaap Hoorn]], die [[Straat van Magellaan]] die [[Stille Oseaan]] met sy [[Stormbreedtes]] na [[Asië]] oorgesteek het. Daar bots toe die belange van Portugal en Spanje, want in 1494 is ooreengekom dat Spanje reg gehad het op die see en land varende weswaarts en Portugal netso maar ooswaarts. ‘n Blote verlenging van die [[Tordesillas-lyn]] via die pole oor die hele aardbol as kompromis was vir alle partye nie aanvaarbaar nie. Op 22 April 1529 is die Verdrag van Saragossa deur koning Johan III van Portugal en keiser [[Karel V]] van [[Kastilië]] in die stad [[Saragossa]], die hoofstad van [[Aragon]] (teenswoordig ‘n deel van Spanje) onderteken. Dit het die Saragossalyn vasgestel op die lengtelyn van ±140° oos en 297½ leugas oos van die [[Molukke]], die eilande wat die verskaffers was van [[neutmuskaat]] en [[naeltjies]]. Portugal het so in besit gekom van ‘n 191 lengtegrade van die aardbol (uitsluitende Europa) en Spanje 169. ‘n Juiste afbakening was nie moontlik nie, want die korrekte bepaling van lengtegrade, en dus die presiese ligging van die Tordesillaslyn, was onseker. Portugal kry so beheer oor alle lande en seë wes van hierdie lyn, dus insluitende die grootste deel van Asië. Aan Spanje is die grootste deel van die Stille Oseaan toegeken, maar ook die reg om in die [[Filippyne]] handel te dryf. Karel V het voortdurend geld nodig gehad vir sy oorloë in Europa. Hy het hierdie verdrag as ‘n goeie oplossing vir sy finansiële probleem beskou. Hy is in 1526 met die Portugese prinses Isabella getroud en het met die ongelyke verdeling van die aardbol tot sy nadeel ingestem toe die Portugese hom 350000 goue dukate as vergoeding aanbied. ‘n Poging deur Karel V in 1542 om die Filippyne te koloniseer misluk, alhoewel hy vermoed dat die Portugese hulle daarby sou berus het. Sy seun [[Filips II van Spanje]] slaag egter wel daarin. ==Bibliografie== *library.princeton.edu <!-- volledige skakel asb. --> *the-map-as-history.com <!-- volledige skakel asb. --> {{Normdata}} [[Kategorie:Verdrae]] btsjpbylmsu4anhl92hzt6lo8di5n02 0 417827 2891279 2723390 2026-04-07T14:49:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891279 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Paarl mountains.jpg|duimnael|regs|Paarlberg]] '''Paarlberg''' is 'n [[eilandberg]] in die [[Boland]], geleë tussen [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], [[Simondium]], [[Klapmuts]], Windmeul<!-- LW moenie skakel na Windmeul nie, dis verkeerd. Aliwal2012 -->, die ''Slot van die Paarl'' en oos teenaan die Paarl. ==Hoogte== Die berg styg tot 650&nbsp;m bo [[seespieël]]. Op 'n helder dag is [[Tafelberg]] vanaf Paarlberg sigbaar. ==Die berg== Bo-op die berg is die [[Afrikaanse Taalmonument]], sowel as die drie grootste bekende granietkoepels in Suid-Afrika, bekend as die Paarlrots, Gordonrots en Bretagnerots (soms Britanniarots). Die koepels is nagenoeg by <small>{{koördinate|33|44|33|S|18|56|8|O}}</small>. Hierdie koepels is suidoos van die Nantesdam en hulle ouderdom word beraam op 500 miljoen jaar. 'n Pad op die berg dra die naam van Jan Phillips, 'n eertydse [[ossewa|wabouer]] van die dorp wat hom beywer het vir die aanlê van die pad. Op die berg is die Meulwater [[botaniese tuin]]. Voorheen is die berg hooggeag vir die verskeidenheid inheemse [[flora]] [[fauna]] wat hier aangetref word en daarom het verskeie [[wetenskaplike]]s, o.a. [[Charles Darwin]], dit besoek. Die berg is in 1963 tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Geskiedenis== Onder die [[Khoikhoi]] was die berg bekend as die Skilpadberg. Op 22 Oktober 1657 het 'n geselskap van [[VOC]]-amptenare onder leiding van [[fiskaal]] Abraham Gabbema (* Den Haag, ca 1630 - † na 1668) die omgewing verken en twee koepels die name Paarlberg en Diamantberg gegee omdat die koppe so mooi geskitter het in die sonlig. Gordonrots het 'n diep skeur naby die bopunt. Na bewering het 'n seun met die van Gordon daarin geval en homself noodlottig beseer. 'n Ou seinkanon van die VOC op Paarlrots is met die viering van [[koningin Victoria]] se jubileumfees in 1897 en weer met die totstandkoming van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 afgevuur. ==Let Wel== [[Gordonsbaai]] is vernoem na [[Robert Jacob Gordon]] en [[Gordonia]] na [[Gordon Sprigg]]. == Bronnelys == *Green, Lawrence G.: In the land of afternoon. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1949 {{koördinate|33|44|33|S|18|56|8|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] mj8xpy418xsca4a0ymywbfh44a75lju 0 417834 2891540 2884901 2026-04-08T04:51:17Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 2891540 wikitext text/x-wiki {{sidebar|image= {{Photomontage | photo1a = 7.Bangladesh quota reform movement 2024.jpg | photo2a = 2024 Bangladesh Quota Reform Movement.jpg | photo2b = 3.Bangladesh quota reform movement 2024.jpg | position = center | size = 250 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white | spacing = 3 | foot_montage =Daar is foto's van sommige demonstrasies }}}} Die '''Bangladesjiese kwotahervormingsbeweging van 2024''' was 'n anti-regering en pro-demokrasie protes in [[Bangladesj]], wat hoofsaaklik deur universiteitstudente gelei is. <ref name="Will consider talks if nine demands met">{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/will-consider-talks-if-nine-demands-met-3660651|title=Will consider talks if nine demands met|website= The Daily Star|date=24 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite news |last=Shih |first=Gerry |date=2024-07-19 |title=Bangladesh imposes curfew after dozens killed in anti-government protests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/19/bangladesh-demonstrations-police-hasina/ |access-date=2024-07-24 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |title=Drenched in blood - how Bangladesh protests turned deadly |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4ng5v03gd4o |access-date=2024-07-24 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-19 |title=Bangladesh wakes to TV, internet blackout as deadly protests spike |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240719-deadly-clashes-between-police-and-students-during-protests-in-bangladesh |access-date=2024-07-24 |website=France 24 |language=en}}</ref> Aanvanklik gefokus op die herstrukturering van diskriminerende tradisionele en kwota-gebaseerde stelsel vir regeringswerkwerwing, het die beweging uitgebrei teen wat baie beskou as 'n outoritêre regering toe honderde betogers en burgerlikes, van wie die meeste studente was, gedood is.<ref name="The Wire">{{Cite web |title=A Faux Pas by Bangladesh's PM Has Morphed a Small Protest Into a Nationwide Movement |url=https://thewire.in/south-asia/faux-pas-sheikh-hasina-morphed-small-protest-nationwide-movement |access-date=2024-07-22 |website=The Wire |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Hasnat |first1=Saif |date=11 July 2024 |title=Tens of Thousands of Students Protest Job Quotas in Bangladesh's Streets |url=https://www.nytimes.com/2024/07/11/world/asia/bandladesh-student-protests-job-quotas.html |url-access= |access-date=15 July 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hasan |first1=Mubashar |last2=Ruud |first2=Arild Engelsen |date=15 July 2024 |title=Why is the Bangladesh Government Unable to Quell Ongoing Students Protests? |url=https://thediplomat.com/2024/07/why-is-the-bangladesh-government-unable-to-quell-ongoing-students-protests/ |access-date=16 July 2024 |website=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |date=8 July 2024 |title=Bangladeshi protesters demand end to civil service job quotas |url=https://www.thehindu.com/news/international/bangladeshi-protesters-demand-end-to-civil-service-job-quotas/article68380404.ece |access-date=17 July 2024 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Quota Reform Protest In Bangladesh Is Much More Than It Seems |url=https://thediplomat.com/2024/07/the-quota-reform-protest-in-bangladesh-is-much-more-than-it-seems/ |access-date=2024-07-21 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> Die meerderheid van die sterftes is veroorsaak deur skote wat deur die polisie en ander magte afgevuur is, teen ongewapende betogers en nie-betogers burgerlikes insluitend kinders en voetgangers, wat dodelike wapens gebruik.<ref name="What is happening at the quota-reform protests in Bangladesh?">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/07/what-is-happening-at-the-quota-reform-protests-in-bangladesh/|title=What is happening at the quota-reform protests in Bangladesh?|website=Amnesty International|date=29 Julie 2024|access-date=30 Julie 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730123451/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/07/what-is-happening-at-the-quota-reform-protests-in-bangladesh/|archive-date=30 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref name="Bangladesh: Security Forces Target Unarmed Students">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2024/07/22/bangladesh-security-forces-target-unarmed-students/|title=Bangladesh: Security Forces Target Unarmed Students|website=Human Rights Watch|date=22 Julie 2024|access-date=30 Julie 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730143023/https://www.hrw.org/news/2024/07/22/bangladesh-security-forces-target-unarmed-students|archive-date=30 Julie 2024|url-status=live}}</ref><ref name="Bangladeshi mother mourns son killed in student protests">{{cite news|url=https://www.dw.com/en/bangladeshi-mother-mourns-son-killed-in-student-protests/video-69807378|title=Bangladeshi mother mourns son killed in student protests|website=Deutsche Welle|date=30 Julie 2024|access-date=30 Julie 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730150306/https://www.dw.com/en/bangladeshi-mother-mourns-son-killed-in-student-protests/video-69807378|archive-date=30 Julie 2024|url-status=live}}</ref> Die protesaksies het begin toe die uitspraak van die Hooggeregshof van Bangladesj in Junie 2024 'n 30%-kwota vir afstammelinge van [[Bangladesj-bevrydingsoorlog| vryheidsvegters]] laat herleef het, wat 'n 2018-hervormingsbeweging omgekeer het. Studente het begin voel dat hulle 'n beperkte geleentheid het op grond van meriete. Die betoging, wat aanvanklik begin het as ’n reaksie op die herstelde kwotastelsel, het vinnig deur die hele land versprei weens die regering se [[geweld]]dadige reaksie, asook die publiek se ontevredenheid wat voortspruit uit volgehoue onderdrukking onder wat baie as ’n [[Outoritarisme|outoritêre]] regering beskou. Die situasie is verder bemoeilik deur baie ander deurlopende kwessies, soos die regering se onvermoë om 'n langdurige ekonomiese afswaai te bestuur en die afwesigheid van demokratiese kanale om veranderinge te inisieer. Die regering het probeer om die betogings te beëindig deur alle opvoedkundige instellings te sluit deur hul studentevleuel, die Chhatra-liga, teen die teenkwota-betogers te gebruik. Die regering het ook polisie, die Bangladesj weermag en grenswagte ontplooi en 'n landwye skiet-op-sig-aanklokreël afgekondig.<ref name="The Wire" /><ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=Student protests turn deadly in Bangladesh: what's fuelling the fury? |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3270974/bangladesh-student-protests-turn-deadly-demonstrators-bring-nation-standstill |access-date=2024-07-20 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Regan |first=Helen |date=2024-07-19 |title=Bangladesh has erupted over jobs reserved for the children of 'freedom fighters.' Here's what you need to know |url=https://www.cnn.com/2024/07/19/asia/bangladesh-job-quota-protests-explainer-intl-hnk/index.html |access-date=2024-07-20 |website=CNN |language=en}}</ref>Die weermag is regoor die land ontplooi te midde van chaos en 'n ongekende landwye [[internet]]- en mobiele verbindingsverduistering wat deur die regering afgekondig is wat Bangladesj effektief van die res van die wêreld kon isoleer. <ref>{{Cite web |date=2024-07-19 |title=Bangladesh to impose curfew, deploy army as protests widen, communications disrupted |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/communications-disrupted-bangladesh-amid-student-protests-2024-07-19/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2024-07-19 |title=Bangladesh Internet in 'Total Shutdown' Amid Student Protests and Dozens of Deaths: 'Things Are Really Turning Bad' |url=https://variety.com/2024/politics/news/bangladesh-internet-shutdown-student-protests-deaths-1236078025/ |access-date=2024-07-20 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref name="Correspondent-2024b">{{Cite news|last1=Correspondent|first1=Staff|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/social-media-limits-indefinitely-3662216%26ved%3D2ahUKEwjk3_GklsSHAxUA4zgGHYo2CtUQFnoECBQQAQ%26usg%3DAOvVaw0wK2wJiTBu-eaFkH8u_qwm|title=Social media off-limits indefinitely|website=|The Daily Star|date=26 Julie 2024|access-date=26 Julie 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726094240/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/social-media-limits-indefinitely-3662216?amp|archive-date=26 Julie 2024|url-status=dead}}</ref> Die regering het ook [[sosiale media]] in Bangladesj geblokkeer, insluitend [[Facebook]], [[TikTok]] en [[WhatsApp]].<ref name="Correspondent-2024b"/> Die aantal sterftes is deur verslae gewissel. Vanaf 24 Julie was daar bevestig dat 203 sterftes en meer as 20 000 ander beseer is,<ref name="shohid.info">{{Cite web|title=রক্তাক্ত জুলাই' মুক্তির মন্দির সোপানতলে…|url=https://shohid.info/|language=bn|website=shohid.info}}</ref> gepaardgaande met meer as 11 000 arrestasies in verskeie dele van die land.<ref>{{Cite web |date=2024-07-31 |title=Nearly 3,000 arrested in Dhaka, 11,000 nationwide |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/nearly-3000-arrested-dhaka-11000-nationwide-907386 |access-date=2024-08-01 |website=The Business Standard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-07-23 |title=How Bangladesh student protests sparked broader crisis for Hasina government|url=https://www.middleeasteye.net/news/how-bangladesh-student-protests-spark-broader-crisis-hasina-government |website=Middle East Eye}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bangladesh student protests: Why is the government facing public anger? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cq5xye1d285o |access-date=2024-07-20 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=ALAM |first=Shafiqul |title=Bangladesh Arrest Total Passes 2,500: AFP Tally |url=https://www.barrons.com/news/bangladesh-arrest-total-approaches-1-200-afp-tally-6d985abf |access-date=2024-07-24 |website=www.barrons.com |language=en-US}}</ref> Die beweging bly aan die gang, aangesien dit sy eise uitgebrei het om aanspreeklikheid vir geweld, bedanking van sekere staatsamptenare en 'n hervorming van studente-unies in te sluit.<ref>{{Cite web |last=Alam |first=Shahidul |title=In Bangladesh, protests are no longer about the quota system |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/7/23/bangladesh-protests-are-no-longer-about-the-quota-system |access-date=2024-07-25 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Hierdie eskalasie, gekombineer met skending van [[menseregte]] of beduidende [[korrupsie]],<ref>https://www.state.gov/the-united-states-promotes-accountability-for-human-rights-violations-and-abuses/</ref> en die onderdrukking van demokratiese regte<ref>https://www.nytimes.com/2023/09/02/world/asia/bangladesh-democracy-election.html</ref> het wydverspreide openbare woede aangevuur en die protesbeweging getransformeer as sy oorspronklike fokus op kwotahervorming. Die regering van die Awami-liga en [[Sjeikh Hasina]], wat baie mense as 'n outoritêre beskou <ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Charlie |date=2024-07-25 |title=How Mass Protests Challenge Bangladesh’s Past—and Threaten to Rewrite Its Future |url=https://time.com/7003130/bangladesh-student-protests-police-job-quota-hasina-awami-league-razakars/ |access-date=2024-07-27 |website=TIME |language=en |archive-date=2024-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728014629/https://time.com/7003130/bangladesh-student-protests-police-job-quota-hasina-awami-league-razakars/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Is This the Beginning of the End of Sheikh Hasina’s Rule? |url=https://thediplomat.com/2024/07/is-this-the-beginning-of-the-end-of-sheikh-hasinas-rule/ |access-date=2024-07-27 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> het die protes daarvan beskuldig dat hulle deur politieke opponente soos die BNP (Bangladesh Nationalist Party) en Jamaat-Islami gekaap is. Op 3 Augustus, as 'n laaste uitweg om die betogings te stuit, het Sheikh Hasina vreedsame samesprekings met die betogers voorgestel, wat verklaar dat haar kantoor oop is en 'n begeerte uitgespreek het om "met die kwotabetogers te sit en na hulle te luister." Die sentrale koördineerder Nahid Islam het egter aangekondig dat die betogers geen planne het om met die regering te onderhandel nie, omdat hulle [[marteling]] verduur het terwyl hulle in polisie-aanhouding was en hulle tot 'n hongerstaking gewend het terwyl hulle deur die polisie en die speurtak aangehou is. Asif Mahmud, 'n ander koördineerder van die Anti-Diskriminasie Studentebeweging, het gesê: "Daar is geen dialoog met koeëls en terrorisme nie."<ref>{{Cite web|date=2024-08-03|lang=bn|title=সরকারের সাথেই কোন প্রকার সংলাপে বসতে আমরা রাজি নই: আসিফ মাহমুদ|url=https://www.bbc.com/bengali/live/cgrlrjlj9drt#asset:2d5e6283-ba9d-4c26-b7e1-118dc3956d52|website=BBC Bangla|access-date=3 Augustus 2024|archive-date=3 Augustus 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803083324/https://www.bbc.com/bengali/live/cgrlrjlj9drt#asset:2d5e6283-ba9d-4c26-b7e1-118dc3956d52|url-status=live}}</ref> Dit was die einde van die beweging. Op 4 Augustus het duisende betogers die oggend by [[Dhaka]] se Shahbag-kruising vergader en dit as 'n vorm van burgerlike ongehoorsaamheid belemmer om die bedanking van die regering te eis.<ref name="the daily star">{{Cite web |date=2024-08-04 |title=Thousands of protesters demonstrate at Shahbagh for one-point demand |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/thousands-protesters-demonstrate-shahbagh-one-point-demand-3669301 |access-date=2024-08-04 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> Dit is gevolg deur honderde ongevalle.<ref>{{Cite web |date=2024-08-04 |title=Non-cooperation movement At least 97 die across country on a day of carnage|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/9j3xoglcfq|access-date=2024-08-04 |website=Prothom Alo|language=en}}</ref> Die volgende dag het die betogers 'n beroep gedoen op die Lang Optog na Dhaka in weerwil van 'n landwye aandklokreël om Sheikh Hasina te druk om te bedank.<ref name=marching>{{Cite news |url=https://www.straitstimes.com/asia/bangladesh-protesters-call-for-march-to-dhaka-in-defiance-of-curfew |title=Bangladesh protesters call for the march to Dhaka in defiance of curfew |date=5 Augustus 2024 |access-date=5 Augustus 2024 |website=The Straits Times}}</ref> Die betogings het Sheikh Hasina gedwing om te bedank. Sy het toe saam met haar suster Sheikh Rehana het op 5 Augustus 2024 met behulp van weermag bemiddeling uit die land na [[Indië]] gevlug.<ref name=resign>{{Cite news |url=https://www.scmp.com/news/asia/south-asia/article/3273265/bangladesh-pm-sheikh-hasina-has-resigned-and-left-country-media-reports-say |title=Bangladesh PM Sheikh Hasina has resigned and left the country, media reports say |date=5 Augustus 2024 |access-date=5 Augustus 2024 |website=South China Morning Post}}</ref><ref name="resign TST">{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/bangladesh-protest-pm-sheikh-hasina-resign-storm-palace-flee-safety-4527106 |title=Bangladesh PM Sheikh Hasina resigns and flees as protesters storm palace |date=5 Augustus 2024 |access-date=5 Augustus 2024 |website=The Straits Times |archive-date= 7 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807095541/https://www.channelnewsasia.com/asia/bangladesh-protest-pm-sheikh-hasina-resign-storm-palace-flee-safety-4527106 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} [[Kategorie:Bangladesj]] ftvvm2c9w4yso1qp86v35hn3ak9n607 0 417944 2891436 2890875 2026-04-07T16:22:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891436 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Two people playing Sony PS4 consoles.jpg|regs|raamloos|304x304px]] Hierdie artikel verken die wêreld van '''videospeletjies''', wat oor die laaste paar dekades in gewildheid gegroei het en nou 'n belangrike deel vorm van moderne kultuur. Terwyl sommige videospeletjies gekritiseer word weens die potensiële negatiewe impak wat dit op spelers het, het navorsing getoon dat daar wel talle voordele verbonde is aan dié vorm van vermaak. Van die verbetering van kognitiewe vaardighede tot die aanmoediging van kreatiwiteit en samewerking, bied videospeletjies talle voordele wat dikwels misgekyk word. ==Kort geskiedenis== [[Videospeletjie]]s het hul debuut in die vroeë 1950’s gemaak, nie in alledaagse huise nie, maar in laboratoriums. Tydens die 1940’s tot die vroeë 1950’s, was rekenaars geweldig groot en duur, en kon 'n hele vertrek volstaan, dus kon slegs universiteite en groot maatskappye rekenaars bekostig. Die Britse professor A. S. Douglas van die [[Universiteit van Cambridge]] in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], het die heel eerste rekenaarspeletjie, as deel van sy doktorale verhandeling in 1952 geskep. Hierdie speletjie staan vandag wêreldwyd bekend as “Kringetjies en kruisies”. Daarna het William Higinbotham in 1958 die speletjie “Tennis vir twee” ontwerp, wat hy in die Brookhaven Nasionale Laboratorium in Uptown, New York uitgestal het. Die derde rekenaarspeletjie wat sy vlerke gesprei het, was Steve Russel se “Spacewar”. Hy het in 1962 as deel van 'n groep studente by [https://www.mit.edu/ MIT] (Massachusetts Instituut van Tegnologie) hierdie speletjie geskep wat op die PDP-1 rekenaar gespeel kon word. Dit was die heel eerste speletjie wat op veelvuldige rekenaars gelyktydig gespeel kon word. [[Lêer:Brown Box.jpg|links|duimnael|207x207px|Die Bruin Boks]] Alhoewel “Spacewar” 'n sukses was, was dit nooit bedoel om aan die publiek vrygestel te word nie, aangesien rekenaars steeds 'n onbekostigbare item vir persoonlike gebruik was. Indien jy die speletjie wou speel, het jy toegang tot 'n navorsingsfasiliteit se rekenaar nodig gehad. In 1967 is “die bruin boks” gebore. Hierdie was die wêreld se heel eerste prototipe van wat ons vandag ken as die moderne Xbox of [[PlayStation]]. Hierdie toestel is geskep en ontwikkel deur Sanders Associates Inc, onder leiding van Ralph Baer. Hy word beskou as die vader van rekenaarspeletjies. In 1972 is dit aan die publiek as die “Magnavox Odyssey” (of net "Odyssey" vir kort) bemark.[[Lêer:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|duimnael|Magnavox Odyssey tuiskonsole]] Met minder as 200 000 eenhede verkoop, is Magnavox Odyssey nie as 'n kommersiële sukses beskou nie. Van die bydraende faktore, het swak bemarking die grootste rol gespeel. Baie potensiële verbruikers was onder die indruk dat Odyssey net op Magnavox-televisies sou werk. Uiteindelik was die probleem dat Magnavox Odyssey gesien was as 'n foefie om meer televisiestelle te verkoop. Bestuurders by Magnavox het nie die visie gehad om te sien dat televisiespeletjies die potensiaal het om 'n onafhanklike bedryf te word nie, en het nie die produk die ondersteuning gegee wat dit benodig gehad het nie. [[:en:Nolan_Bushnell|Nolan Bushnell]], geïnspireer deur "Spacewar", het hy probeer om die spel te kommersialiseer. Met sy agtergrond in vermaak-arkades, het Bushnell geglo dat "Spacewar" kon slaag as 'n munt-aangedrewe masjien. In 1971 het Nutting Associates sy konsep as "Computer Space" vrygestel. Die speletjie was egter te kompleks vir spelers en het misluk. Ten spyte van hierdie terugslag, het Bushnell vol vertroue gebly in die potensiaal van videospeletjies wat deur muntstukke gedryf word. Nadat hy Magnavox Odyssey se tafeltennisspeletjie in 1972 gesien het, het hy en Ted Dabney, Atari Inc. gestig. Hulle het "Pong" vrygestel, 'n arkade pingpong-speletjie, wat 'n onmiddellike treffer geword het. Die eerste Pong-masjien, wat in 'n Sunnyvale-kroeg geïnstalleer is, het sy geldkas vinnig met munte gevul. In 1975 het Atari met Sears saamgewerk om 'n tuisweergawe van Pong te vervaardig. Alhoewel Magnavox vir Atari gedagvaar het vir patentskending en 'n sterk saak gehad het, het Atari geskik. Die tuisweergawe van Pong was baie suksesvol en het in 1975, 150 000 eenhede verkoop. Ander maatskappye het ook begin om Pong-klone te maak, en selfs Magnavox het sy Odyssey vir die tennis- en hokkiespeletjies aangepas. Die suksesvolste van hierdie vroeë konsoles was Coleco Telstar, deels danksy Ralph Baer se aanbeveling om General Instruments se AY-3-8500-skyfie te gebruik. Coleco het 'n krisis in die gesig gestaar toe Telstar FCC-inmengingstoetse (wat die hoeveelheid radiasie wat deur die toestel vrygestelword meet) gedruip het, maar die probleem is met behulp van Baer opgelos en FCC-goedkeuring is later verkry. Telstar het in 1976 meer as 'n miljoen eenhede verkoop voordat dit oorskadu is deur tweedegenerasie-konsoles soos die Atari 2600, Intellivision en ColecoVision, wat uitruilbare speletjiepatrone bevat het. Die mark het egter oorversadig geraak met te veel speletjies en konsoles van lae gehalte, wat gelei het tot 'n beduidende industrie-ineenstorting, vererger deur die opkoms van tuisrekenaars soos die Apple II en Commodore 64, wat speletjies kan speel en ander programme kan laai. Teen 1983-1984 het videospeletjiekonsoleverkope gedaal, en baie maatskappye het die mark verlaat. Die bekendstelling van die Nintendo Entertainment System (NES) in 1985 het egter die bedryf laat herleef. Die [[:en:Nintendo_Entertainment_System|NES]] se gewildheid het videospeletjies as 'n hoofstroom vermaaklikheidsmedium vasgemaak, wat Ralph Baer se vroeë voorspellings vervul het.<ref name=":2">History (1 September 2017); History.com Editors ([https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days)]besoek op 20 Oktober 2024</ref> == Die evolusie van arkadespeletjies <ref>Pocket 7 Games (30 Mei 2024): Matthew M[https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era (https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240807091355/https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era |date= 7 Augustus 2024 }} Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Arkadespeletjies het begin vlamvat onder die jonger generasie vanaf die 1970's, dit het die kulturele grondslag van die dobbelbedryf geword. Arkades was nie net vir die speel van arkadespeletjies nie, dit het ook 'n sosiale spilpunt geword want die gewildste speletjieplatforms was waar mense vroeër ontmoet, gekuier en met ander spelers meegeding het. Arkadespeletjies was hoofsaaklik gemik op tieners en jong volwassenes. Sommige van die gewildste arkadespeletjies sluit Pong, Borrelskiet, Space Invaders en PAC-MAN in. Al is arkadespeletjies nie meer so gewild as wat dit op 'n tyd was nie, word dit steeds wêreldwyd deur baie mense gespeel, veral deur mense wat van speletjies hou met minder ingewikkelde kontroles. Die maatskappy AVIA het 'n gratis borrelskiet-speletjie genaamd Bubble Buzz ontwikkel wat geïnspireer is deur arkadespeletjies, met 'n kinkel van moderne era-ontwerp en opgedateerde spel wat spelers laat terugkeer vir meer. Die speletjies het baie geld gemaak en die gier vir arkademasjienspeletjies het gelei tot die ontwikkeling van beter tegnologie en so ook die vraag na tuisspeletjiestelsels. Soos die gewildheid van die arkadespeletjies duidelik geword het, het mense gesmag na tuisspeletjiestelsels. In die 1980's het tuiskonsoles ontstaan. Stelsels soos die Atari 2600 en die ontdekking van ikoniese konsoles soos die [[Nintendo]] Entertainment System (NES) en [[Sega|Sega Genesis]] het uiteindelik speletjies vervaardig wat op dié konsoles gespeel kon word. Daarbenewens het die beheerders van hierdie speletjiekonsoles die speletjie-ervaring merkwaardig verbeter deurdat spelers meer beheer oor hul aksies binne die speletjie kon hê. Maatskappye produseer steeds tonne speletjiekonsoles, veral dié wat voorlopers in die veld is, naamlik die [[Sony]] PlayStation, Xbox Series X en selfs die Nintendo Switch. Hulle het selfs hul eie gemeenskap gebou soos die PlayStation Network en Xbox-speletjiepas om spelers met ander te laat kontak maak terwyl die maatskappy hul eie wins genereer deur middel van intekeningsdienste wat toegang tot hul eie speletjiebiblioteke gee. Die vooruitgang van beheerders en die hele speltegnologie het spelinteraksie meer boeiend gemaak, aangesien spelers meer komplekse bewegings en strategieë as ooit tevore kon uitvoer. Hierdie konsoles het bekende speletjies bekendgestel soos 8-bal, Mario-speletjies, [[Tetris]]-videospeletjie en ander multispelerspeletjies. Speletjies wat eens beperk was tot vroeë tuiskonsoles en arkademasjiene, het nou ontwikkel tot 'n veelvuldige en uiters toeganklike stokperdjie, wat lei tot die innovasie van die spelbedryf binne die spelplatforms. Speletjieontwikkelaars het aanhoudend die grense van tegnologie uitgebrei om meer praktiese en visueel aantreklike speletjies te skep wat tot die ontwikkeling van 3D-speletjies gelei het.Dit sluit die innovasie van CD-ROM-tegnologie in, wat meer berging bied vir saamgestelde speletjies eerder as tradisionele patrone. Hierdie transformasie vernuwe die hele bedryf en word 'n belangrike deel van die videospeletjie-ontwikkelingsgeskiedenis. == Die 9 generasies van videospeletjiekonsoles (tydlyn)<ref>Game Champions (25 Augustus 2023); Alex Cabal ([https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/ https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/)] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == '''Eerste generasie: 1972-1977''' Magnavox Odyssey (1972): * Eerste tuisvideospeletjiekonsole. * Geskep deur Ralph Baer, die "Vader van videospeletjies". * Arkade-speletjies in huise gebring. Atari Pong (1975): * Eerste kommersieel suksesvolle videospeletjiekonsole. * Het die arkade-speletjie-gier laat ontstaan. * Meer as 35 000 Pong-masjiene verkoop. * Die grondslag gelê vir toekomstige spelkonsoles. '''Tweede generasie: 1976-1983''' Atari 2600 (1977): * Verwisselbare speletjie-patrone bekendgestel. * Bekend vir ikoniese speletjies soos Space Invaders en Pac-Man. '''Derde generasie: 1983-1992''' Nintendo Entertainment System (NES) (1983): * Herleef die dobbelbedryf na 1983-ongeluk. * Gewilde speletjiebeheerders met rigtingblokkies. Sega Master System (1985): * Mededinger vir die NES. '''Vierdie generasie: 1987-1996''' Super Nintendo Entertainment System (SNES) (1990): * Verbeterde grafika en klank vermoëns oor die NES. * Het kompetisie van die Sega Genesis ondervind. Sega Genesis (1988): * Is betrokke by die konsole-oorloë met die SNES. '''Vyfde generasie: 1993-2005''' Sony PlayStation (1994): * CD-gebaseerde speletjies bekendgestel, wat groter en meer gedetailleerde speletjies moontlik maak. * Gewilde 3D-grafika. Nintendo 64 (1996): * Revolusioneer speletjies met 3D-ervarings. * Het die analoog stokbeheerder bekendgestel. * Voorsien innoverende multispeler-vermoëns met vier kontroleerderpoorte. '''Sesde generasie: 1998-2003''' Sega Dreamcast (1998): * Aanlyn speletjies bekendgestel met 'n ingeboude modem. * Het strawwe kompetisie in die gesig gestaar en uiteindelik daartoe gelei dat Sega die hardeware-onderneming verlaat het. PlayStation 2 (2000): * Het die topverkoperkonsole van alle tye geword. * DVD-terugspeel vermoëns ingestel. * Bekend vir 'n uitgebreide en diverse speletjie-biblioteek. '''Sewende generasie: 2005-2013''' Xbox 360 (2005): * Hoë-definisie speletjies en aanlyn veelvuldigespelersvermoëns. PlayStation 3 (2006): * Bekend vir eksklusiewe speletjietitels en multimedia-vermoëns. '''Agtste generasie: 2012-2020''' Wii U (2012): * Het tweede skermspeletjies met die GamePad bekendgestel. * Gekonfronteer met beperkte derdeparty-ondersteuning en gemengde ontvangs. PlayStation 4 (2013): * Verbeterde grafika en verwerkingskrag. * Bekend vir bekroonde speletjies soos "Uncharted 4" en "God of War". Xbox 1 (2013): * Kragtige hardeware met 'n agt-kern verwerker en toegewyde grafiese verwerkingseenheid. * Geïntegreerde Kinect-bewegingsensor. '''Negende generasie: 2020-hede''' PlayStation 5 (2020): * Hoogs verwag en beduidende skaarsheid in die gesig gestaar tydens vrystelling. * Kragtige hardeware met pasgemaakte agt-kern AMD Zen 2 CPU en AMD RDNA 2 GPU. * "DualSense"-beheerder bekendgestel. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Spider-Man: Miles Morales" en "Demon's Souls". Xbox Series X (2020): * Hoë aanvraag en beperkte beskikbaarheid by vrystelling. * Xbox draadlose beheerder met verbeterde ergonomie. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Halo Infinite" en "Forza Horizon 4". == Grootste tegnologiese veranderinge van videospeletjiekonsoles == === Markwaarde van videospeletjiekonsoles === Atari se Odyssey is in 1972 vrygestel teen 'n markprys van $99 (R1815,67 in 2024). Omdat die Odessey nie so groot kommersiële sukses was nie, kan huidige eienaars van die retro-konsole dit waardeer op $1400 (R25 676), dit is 'n 1314% toename oor die 1972-kosprys. === Verandering in bergingsvermoëns === Die eerste konsoles het nooit speletjies intern gestoor nie, maar eerder op 'n CD-skyf of speletjiekaart, wat min of meer 'n kapasiteit van 6MB bevat het. Soos wat die tegnologie ontwikkel het, het XBOX interne stoorplek in hul konsoles begin inkorporeer, wat die totale stoorplek van 6MB na 8GB verhoog het. Moderne konsoles kan tot 2TB interne stoorplek bevat, wat nodig is a.g.v. die toename in videospeletjiegrootte. Tans is “ARK: Survival Evolved” spasiegewys die grootste videospeletjie met 'n grootte van 275GB. == Hoe videospeletjies die jeug se lewens beïnvloed == Met die drastiese verandering in tegnologie vanaf die 1950’s, leef ons in ‘n era waar 42% van huishoudings toegang het tot 'n rekenaar, selfoon en selfs die internet.<ref>Statista (6 November 2023); Thomas Alsop (https://www.statista.com/statistics/748551/worldwide-households-with-computer/) Besoek op 7 Augustus 2024)</ref> Dit het dit maklik gemaak vir hierdie industrie om tot groter hoogtes te groei. Vandag is daar meer as 5 miljoen rekenaarspeletjies wêreldwyd beskikbaar. Vandag speel meer as 90% van kinders videospeletjies. 90% van speletjies wat gespeel word bevat geweld. Douglas Gentile en Craig Anderson van die Universiteit van Iowa, het in een van hul studies geskryf dat geweld as geregverdig, pret en sonder negatiewe gevolge gesien word onder die jong generasie.<ref>Healthline (20 Oktober 2018); Rachel Barcley (https://www.healthline.com/health-news/video-games-saints-or-psychopaths-082814#:~:text=More%20than%2090%20percent%20of,E10%2B%20or%20above%20contain%20violence) Besoek op 7 Augustus 2024</ref> Daar is ook 'n paar fisiese maniere hoe videospeletjies jong mense beïnvloed, naamlik: ==== Toename in breinmateriaal ==== Navorsing<ref>VSA Goverment (2022) (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32164847/) Besoek op 7 Augustus 2024</ref>toon dat videospeletjies breinplastisiteit (jou brein se vermoë om te verander in reaksie op leer) beïnvloed deur die gebruik van aandagbeheer en beloningsverwerking. Hoe meer jy jou aandag op 'n sekere taak vestig, hoe meer gestimuleer word jy deur daardie taak te voltooi. Dit is veral belangrik as jy in ag neem dat jou brein se grysstof (die buitenste laag van jou brein) miljarde neurone bevat en verantwoordelik is vir die beheer van jou bewegings, die behou van jou herinneringe en die regulering van jou emosies. In wese, hoe meer jy leer, hoe meer kan jou brein aanpas. Dit het 'n groot impak op jou kognitiewe funksies. ==== <big>Verbeter fokus en visuomotoriese vermoëns soos hand-oog-koördinasie</big> ==== As gevolg van die vlak van kompleksiteit en interaksie, vereis videospeletjies gereeld dat jy groot aandag aan visuele en ouditiewe leidrade moet gee om bepaalde take te voltooi. "Wanneer jy 'n videospeletjie kyk, moet jy aandag gee aan elke dingetjie wat in jou visuele veld kom en daarop reageer," sê Dr. Manos. "Om visueel te kontrasteer, om die verskil tussen een ding en 'n ander te kan onderskei, is ook 'n vaardigheid wat ontwikkel kan word deur videospeletjies te speel." Dit is algemeen in aksie-avontuurspeletjies soos "Tomb Raider of Resident Evil", waar jy binne 'n baie kort tydperk 'n knoppie moet druk wat ooreenstem met 'n simbool op die skerm om iets te laat gebeur. Dr. Manos raai egter aan dat, hoewel videospeletjies fokus en hand-oog-koördinasie kan verhoog deur kenmerke soos QTE's (Quick Time Event), werklike voorbeelde, soos om deur mis te ry, 'n groter potensiaal vir leer bied.<ref name=":1">Cleveland Kliniek (15 Mei 2022) https://health.clevelandclinic.org/are-video-games-good-for-you Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Verbeter die vermoë vir ander kognitiewe funksies ==== Stelverskuiwing is die vermoë om vinnig agtereenvolgens heen en weer tussen verskillende take te beweeg. Ons verwar stelverskuiwing dikwels met om 'n dubbeldoener te wees, maar die vermoë om ons aandag van een ding na die volgende te rig is 'n belangrike vaardigheid om te hê. "Mense wissel die hele tyd tussen take," sê Dr. Manos. "Daardie uitvoerende funksie is geneig om 'n bietjie beter te word wanneer jy 'n videospeletjie speel." Aksievideospeletjies word geassosieer met die verbetering van iemand se vermoë om hul aandag te rig en spesifieke inligting te filtreer. Tradisionele legkaartspeletjies, soos Tetris, word geassosieer met verhoogde prestasie in navigasie, persepsie en herkenning van voorwerpe. == Voordele van videospeletjies speel == === Help kinders en jong mense om waardevolle probleemoplossingsvaardighede te ontwikkel<ref>instituut vir opvoedkundige vooruitgang (21 Mei 2022) https://educationaladvancement.org/blog-the-good-and-the-bad-effects-of-video-games-on-children/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Daar is 'n groeiende hoeveelheid navorsing wat die positiewe uitwerking wat rekenaarspeletjies op kinders en jong mense het beklemtoon. Sekere rekenaarspeletjies bied vir kinders en jong mense die geleentheid aan om probleme op te los soos wat struikelblokke voorkom. Daar is ook ‘n groot verskeidenheid van rekenaarspeletjies wat vir mense meer leer oor geskiedenis, kuns en kultuur. Om speletjies te speel gee ook vir jong mense die geleentheid om ander te ontmoet wat ook dieselfde voorkeure as hulle het. Meeste van die moderne speletjies bevorder prososiale gedrag, soos spanwerk, mededeelsaamheid en empatie lewer vir ander. Een ontleding het bevind dat die speel van eerstepersoonskietspeletjies visueel-ruimtelike vaardighede verhoog en dat die speel van strategie- of rolspeletjies kreatiewe probleemoplossingsvaardighede 'n hupstoot gee. Speletjies dra ook in groot mate deel tot verbetering van buie en vermindering van stres en angs. Ander voordele sluit in, maar is nie beperk tot: * Bied gesonde kompetisie tussen jong mense * Motiveer jong mense om ander te leer * Verbeter jou algehele geheue * Maak jou gelukkig === Die fondament van spelgebaseerde leer<ref name=":0">Iberdrola (https://www.iberdrola.com/talent/benefits-video-games-learning Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Al was rekenaarspeletjies nooit bedoel om vir onderrig gebruik te word nie, kan mens vandag ‘n groot verskeidenheid speletjies kry wat leer en lees bevorder. Dit maak leer ook meer wenslik as wat die tradisionele manier van leer is, wat meer leerders betrek sal hou by die soort speletjies. Hierdie speletjies gee vir leerders die kans om hulle eie hoofkarakter te wees, wat beloon word deur sekere aansporings soos medaljes en punte, wat vir die speler motivering gee om ‘n doelwit te bereik, wat veroorsaak dat elke speler meer belang sal stel in leer as tevore. In die spelgebaseerde leerveld is daar opvoedkundige videospeletjies wat bekend staan as ernstige speletjies. Hierdie segment van leer poog om studente spesifieke vakke soos tale te leer, of om professionele persone soos polisiebeamptes, vlieëniers en selfs brandbestryders op te lei. Opvoedkundige videospeletjies is 'n vinnig stygende mark en sal na verwagting $24 miljard werd wees teen 2024 in die Verenigde State alleen - 685% meer as in 2021 - volgens voorspellings wat deur die Statista-portaal gepubliseer is. Voorbeelde van hierdie speletjies sluit in: {| class="wikitable" |Duolingo |‘n Gratis taalleer toep wat meer as 40 van die grootste tale op aarde aanbied, soos Frans, Spaans en selfs Zoeloe, wat tans deur meer as 500 miljoen mense wêreldwyd gebruik word. |- |Extreme event |‘n Gratis aflaaibare toep wat vir leerders inligting oor natuurrampe gee, en wat spanbou aanmoedig. |- |Blood Typing |'n Speletjie wat deur ‘n Sweedse maatskappy ontwikkel is om mense meer te leer oor bloedtipes en bloedoortappings, en tot watter mate dit ander se lewens kan red. |- |Dragon Box |'n Toep wat jong kinders blootstel aan die wêreld van wiskunde en algemene meetkunde. |- |''Spore'' |'n Toep nuttig vir die onderrig van biologie, spesifiek die evolusie van lewende wesens. |} === Hoe rekenaarspeletjies jou ‘n hupstoot gee met alledaagse verantwoordelikhede === Baie speletjies wat geskep word in ‘n driedimensionele wêreld, soos Mojang se bekende Minecraft, help kinders om navigasievaardighede aan te leer, sonder om afhanklik te wees van ‘n selfoon of ‘n globale posisioneringstelsel (GPS). Hierdie tipe speletjies versterk ook kinders se visuele ruimtelike vaardighede, wat help met die verstaan van afstand en spasie. Deur jou tyd sinvol te spandeer, kan videospeletjies: * reaksietyd versnel; * spanwerk aanmoedig; * die brein stimuleer om meer oorspronklike en unieke idees te vorm; * fokus verbeter; * strategie en leierskapvaardighede aan te leer; * tale aanleer; * kritiese denkvaardighede leer. == Nadele van videospeletjies speel == Baie moderne videospeletjies bevat ‘n baie hoë graad van geweld. Hierdie sluit speletjies in soos GTA, Fortnite, CSGO en vele meer eerste persoon skiet speletjies. Navorsing het bewys dat kinders/tieners wat hierdie speletjies speel meer geneig was om gewelddadig op te tree teenoor hul ouers en hul mede mense. Daar is ook die gevaar dat kinders geïsoleer kan raak vanaf die regte wêreld. Kinders wat meer as 6 ure per dag videospeletjies speel, is meer geneig om ander belangrike take soos huiswerk, sport en kosbare tyd saam met families af te skaf om eerder tyd in die virtuele wêreld te spandeer. Studies toon dat hoe meer tyd kinders spandeer op videospeletjies, hoe laer is hul prestasie op skool, hulle toon ook meer vernietigende gedrag teenoor hul ouers, onderwysers en ander leerlinge, wat lei tot boeliegedrag. Ander nadelige gevolge sluit in: ==== Spelbeserings ==== Herhalende stresbeserings, of oorgebruikbeserings, is beserings wat ontstaan a.g.v. die herhaalde gebruik van spiere en senings, tot die punt dat pyn en inflammasie ontwikkel. Een baie bekende voorbeeld is karpeltonnelsindroom. Karpale tonnelsindroom, wat dikwels by kantoorwerkers gesien word, behels inflammasie van 'n senuwee in die pols, wat pyn en gevoelloosheid veroorsaak. Visieprobleme is die mees algemene klagte onder spelers. Die mees algemene sigprobleem is oogstremming, wat kan lei tot hoofpyn en swak konsentrasie.<ref>Universiteit van Harvard (22 Desember 2020)[https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections. https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Spelverslawing ==== Speletjies is ook gekoppel aan sielkundige afwykings. Dit is tans onduidelik of videospeletjieverslawing, of internetspelversteuring (IGD), 'n duidelike sindroom is. Jy lei dalk onder IGD as jy minstens vyf van die volgende agt simptome oor 'n tydperk van twaalf maande ervaar: * spelbeheptheid * ontrekkingsimptome * onverdraagsaamheid * verlies aan belangstelling in ander aktiwiteite * verlies aan verhoudings, opvoedkundige of loopbaangeleenthede * speletjies om angs, skuldgevoelens of ander negatiewe gemoedstoestande te ontsnap of te verlig * versuim om beheer te neem in moeilike situasies * voort te gaan met spel ten spyte van psigososiale probleme. ʼn Ander studie bewys dat tussen 0.3% en 1% van Amerikaners moontlik 'n internetspelversteuring het.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/1-s2.0-S030646031730254X/first-page-pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (1 Maart 2017); Andrew K Przybylski, Netta Weinstein, Kou Murayana https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27809571/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Verhoogde aggressievlakke ==== Navorsing dui daarop dat die speel van videospeletjies, veral gewelddadige videospeletjies, 'n risikofaktor vir aggressie en geweld is. 'n Oorsig van 2015 deur die American Psychiatric-vereniging<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref> het gevind dat daar 'n konsekwente verband is tussen gewelddadige videospeletjiegebruik en toenames in aggressiewe gedrag, sowel as afname in prososiale gedrag en empatie.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (2013); Christopher J Ferguson, Adolfo Garza, Jessica Jerabeck, Raul Ramos, Mariza Galindo https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22875464/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Goverment van die VSA (1993); L Berkowitz<nowiki/>https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/aggression-its-causes-consequences-and-control Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Sekere speletjies bevorder dobbel ==== Vandag is daar baie speletjies wat dobbel onder jong mense bevorder, deur geheime items aan die gebruiker te verkoop, sonder om te spesifiseer wat die items is. Hierdie is baie gevaarlik en kan lei tot slegte gewoontes (soos dobbelverslawing) soos wat kinders ouer word. ==== Verminderde fisiese en geestelike gesondheid ==== Oormatige speeltyd kan lei tot fisiese en geestelike gesondheidskwessies, wat insluit: * Depressie en sosiale angs * Gebrek aan motivering * Swak emosionele regulering * Swak slaaphigiëne * Spierverlies en vettoename * Dehidrasie * Uitputting ==== Slaapontwrigting ==== Speletjies word ook geassosieer met slaaptekort, slapeloosheid en sirkadiese ritmeversteurings. Alhoewel videospeletjies baie vermaaklik is, kan dit jou daaglikse slaaproetine drasties beïnvloed. Jou sirkadiese ritme is jou liggaam se interne horlosie wat op 'n 24-uur-siklus loop. Dit is verantwoordelik vir jou persepsie van tyd. Deur 'n oormaat van jou tyd aan videospeletjies te spandeer, verander jy jou sirkadiese ritme, wat jou meer geneig sal maak om te sukkel om aan die slaap te raak. Nog 'n faktor wat jou slaap beïnvloed, is die vrystelling van blou lig. Meeste moderne skerms en projektors stel blou lig vry. Die hormoon wat verantwoordelik is vir moegheid, melatonien, word ontwrig wanneer jy blootgestel word aan blou lug. 'n Paar wenke om swak slaap te voorkom is:<ref>Goverment van die VSA (2022); Marcia Ines Silvani, Robert Werder, Claudio Perret https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9424753/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Sleepopolis (13 Desember 2024);Jessica Timmons [https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits. https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> # Skakel die speletjie ten minste een uur voor slaaptyd af; # Volg 'n konstante slaapskedule; # Vermy die inname van kafeïen en energie drankies; # Skyf rekenaarspeletjiekonsoles uit die slaapkamer uit; # Dra brille wat blou lig voorkom terwyl jy speletjies speel; ==== Vetsug en ander siektes ==== Speletjies word geassosieer met vetsug by tieners. Dit is te danke aan die feit dat as 'n tiener elke dag ure lank voor 'n skerm sit, hy/sy nie veel oefening kry nie. Die vetsug is ook vermoedelik as gevolg van verhoogde voedselinname terwyl jy videospeletjies speel. Volgens 'n studie in die Journal of Clinical Nutrition<ref>Die American Journal of Clinical Nutrition (2024) https://ajcn.nutrition.org/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref>, word 'n enkele sessie van videospeletjies in gesonde manlike adolessente geassosieer met 'n verhoogde voedselinname, ongeag eetlussensasies. Die seine wat versadiging (volheid) aandui word benadeel en die geestelike stres betrokke by die speel van videospeletjies die beloningsentrums aktiveer, wat lei tot verhoogde voedselinname. === Hoe ouers hul kinders kan beskerm === So lekker en opvoedkundig soos videospeletjies kan wees, is dit belangrik dat ouers bewus is daarvan dat dit beide voordelig en nadelig vir jou kind se ontwikkeling kan wees. Ouers moet betrokke wees by die oorsig van hul kinders se videospeletjie-speelgewoontes.  Dit sluit in om bewus te wees van watter videospeletjies hul kinders speel en om te weet wanneer om in te gryp in hul kinders se speletjies.  Wees bedag op enige soort videospeletjies met geweld en die uitwerking daarvan op jou kinders.  Daar is 'n paar dinge wat ouers kan doen om te verhoed dat ongesonde videospeletjiegewoontes ontwikkel. Om op hoogte te bly van hoeveel jou kinders alle vorme van media gebruik, kan help. Hier is hoe: # Kry 'n gesinsmediaplan. Gebruik hierdie [https://www.healthychildren.org/English/media/Pages/hhh.aspx mediaplan-hulpmiddel] om jou te help. Dink mooi oor watter aktiwiteite die videospeletjies moontlik vervang in hul daaglikse roetine. Maak seker dat media, insluitend speletjies, nie ander belangrike aktiwiteite soos huiswerk, oefening of slaap beïnvloed nie. # Wees bewus op hoe jou kind elektroniese toestelle en videospeletjies gebruik en watter speletjies en programme jou kind aflaai. Maak seker dat hulle verstaan dat internetspeletjies gewoonlik [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Dangerous-Internet-Challenges.aspx versteekte boodskappe] en advertensies het. Speletjies kan ook jou kind se [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/5-Unhealthy-Ways-Digital-Ads-May-Be-Targeting-Your-Child.aspx persoonlike inligting] insamel. # Hou aan om in gemeenskaplike areas te speel. Dit is natuurlik nie altyd moontlik nie. Tieners gaan na hul kamers met hul fone en doen skoolwerk op hul skootrekenaars. Dit is amper onmoontlik om tred te hou met alles wat hulle doen. Maar in die mate wat dit moontlik is, probeer om die aktiwiteit te hou waar almal kan sien. # Speel speletjies saam met hulle en stel 'n goeie voorbeeld. Dit help jou nie net om te sien wat hulle doen en hoe hulle dit doen nie, maar dit kan ook help om tydsbeperkings op speletjies te plaas. # [https://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/serve-and-return/ Fokus op werklike speletjies vir jonger kinders]. Jong kinders leer baie wanneer hulle met ander mense kontak maak. Moedig hulle aan om met speelgoed, boeke en kryte te speel. Die [https://www.aap.org/ American Academy of Pediatrics] stel voor dat kinders onder die ouderdom van twee geen skermtyd moet hê nie, en kinders van 2 tot 5 slegs een uur per weeksdag en drie ure op naweekdae mag kry. Maar 'n onlangse studie van meer as 2 200 kinders het gevind dat spelers wat meer as 21 uur per week gespeel het, beter gevaar het as nie-spelers toe hulle vir impulsiewe gedrag en memorisering getoets is. Navorsers het ook waargeneem dat spelers meer aktiwiteit as nie-spelers gehad het in dele van hul brein wat met aandag en geheue geassosieer word. <ref name=":1" /><ref>Healthy Children (2023);''Claire McCarthy, MD, FAAP''https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Unhealthy-Video-Gaming.aspx Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Sien ook == * [[Videospeletjie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Videospeletjies]] 2ck99c480d76034qiulqh9gahp7icpp 2891451 2891436 2026-04-07T16:35:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891451 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Two people playing Sony PS4 consoles.jpg|regs|raamloos|304x304px]] Hierdie artikel verken die wêreld van '''videospeletjies''', wat oor die laaste paar dekades in gewildheid gegroei het en nou 'n belangrike deel vorm van moderne kultuur. Terwyl sommige videospeletjies gekritiseer word weens die potensiële negatiewe impak wat dit op spelers het, het navorsing getoon dat daar wel talle voordele verbonde is aan dié vorm van vermaak. Van die verbetering van kognitiewe vaardighede tot die aanmoediging van kreatiwiteit en samewerking, bied videospeletjies talle voordele wat dikwels misgekyk word. ==Kort geskiedenis== [[Videospeletjie]]s het hul debuut in die vroeë 1950’s gemaak, nie in alledaagse huise nie, maar in laboratoriums. Tydens die 1940’s tot die vroeë 1950’s, was rekenaars geweldig groot en duur, en kon 'n hele vertrek volstaan, dus kon slegs universiteite en groot maatskappye rekenaars bekostig. Die Britse professor A. S. Douglas van die [[Universiteit van Cambridge]] in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], het die heel eerste rekenaarspeletjie, as deel van sy doktorale verhandeling in 1952 geskep. Hierdie speletjie staan vandag wêreldwyd bekend as “Kringetjies en kruisies”. Daarna het William Higinbotham in 1958 die speletjie “Tennis vir twee” ontwerp, wat hy in die Brookhaven Nasionale Laboratorium in Uptown, New York uitgestal het. Die derde rekenaarspeletjie wat sy vlerke gesprei het, was Steve Russel se “Spacewar”. Hy het in 1962 as deel van 'n groep studente by [https://www.mit.edu/ MIT] (Massachusetts Instituut van Tegnologie) hierdie speletjie geskep wat op die PDP-1 rekenaar gespeel kon word. Dit was die heel eerste speletjie wat op veelvuldige rekenaars gelyktydig gespeel kon word. [[Lêer:Brown Box.jpg|links|duimnael|207x207px|Die Bruin Boks]] Alhoewel “Spacewar” 'n sukses was, was dit nooit bedoel om aan die publiek vrygestel te word nie, aangesien rekenaars steeds 'n onbekostigbare item vir persoonlike gebruik was. Indien jy die speletjie wou speel, het jy toegang tot 'n navorsingsfasiliteit se rekenaar nodig gehad. In 1967 is “die bruin boks” gebore. Hierdie was die wêreld se heel eerste prototipe van wat ons vandag ken as die moderne Xbox of [[PlayStation]]. Hierdie toestel is geskep en ontwikkel deur Sanders Associates Inc, onder leiding van Ralph Baer. Hy word beskou as die vader van rekenaarspeletjies. In 1972 is dit aan die publiek as die “Magnavox Odyssey” (of net "Odyssey" vir kort) bemark.[[Lêer:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|duimnael|Magnavox Odyssey tuiskonsole]] Met minder as 200 000 eenhede verkoop, is Magnavox Odyssey nie as 'n kommersiële sukses beskou nie. Van die bydraende faktore, het swak bemarking die grootste rol gespeel. Baie potensiële verbruikers was onder die indruk dat Odyssey net op Magnavox-televisies sou werk. Uiteindelik was die probleem dat Magnavox Odyssey gesien was as 'n foefie om meer televisiestelle te verkoop. Bestuurders by Magnavox het nie die visie gehad om te sien dat televisiespeletjies die potensiaal het om 'n onafhanklike bedryf te word nie, en het nie die produk die ondersteuning gegee wat dit benodig gehad het nie. Nolan Bushnell, geïnspireer deur "Spacewar", het hy probeer om die spel te kommersialiseer. Met sy agtergrond in vermaak-arkades, het Bushnell geglo dat "Spacewar" kon slaag as 'n munt-aangedrewe masjien. In 1971 het Nutting Associates sy konsep as "Computer Space" vrygestel. Die speletjie was egter te kompleks vir spelers en het misluk. Ten spyte van hierdie terugslag, het Bushnell vol vertroue gebly in die potensiaal van videospeletjies wat deur muntstukke gedryf word. Nadat hy Magnavox Odyssey se tafeltennisspeletjie in 1972 gesien het, het hy en Ted Dabney, Atari Inc. gestig. Hulle het "Pong" vrygestel, 'n arkade pingpong-speletjie, wat 'n onmiddellike treffer geword het. Die eerste Pong-masjien, wat in 'n Sunnyvale-kroeg geïnstalleer is, het sy geldkas vinnig met munte gevul. In 1975 het Atari met Sears saamgewerk om 'n tuisweergawe van Pong te vervaardig. Alhoewel Magnavox vir Atari gedagvaar het vir patentskending en 'n sterk saak gehad het, het Atari geskik. Die tuisweergawe van Pong was baie suksesvol en het in 1975, 150 000 eenhede verkoop. Ander maatskappye het ook begin om Pong-klone te maak, en selfs Magnavox het sy Odyssey vir die tennis- en hokkiespeletjies aangepas. Die suksesvolste van hierdie vroeë konsoles was Coleco Telstar, deels danksy Ralph Baer se aanbeveling om General Instruments se AY-3-8500-skyfie te gebruik. Coleco het 'n krisis in die gesig gestaar toe Telstar FCC-inmengingstoetse (wat die hoeveelheid radiasie wat deur die toestel vrygestelword meet) gedruip het, maar die probleem is met behulp van Baer opgelos en FCC-goedkeuring is later verkry. Telstar het in 1976 meer as 'n miljoen eenhede verkoop voordat dit oorskadu is deur tweedegenerasie-konsoles soos die Atari 2600, Intellivision en ColecoVision, wat uitruilbare speletjiepatrone bevat het. Die mark het egter oorversadig geraak met te veel speletjies en konsoles van lae gehalte, wat gelei het tot 'n beduidende industrie-ineenstorting, vererger deur die opkoms van tuisrekenaars soos die Apple II en Commodore 64, wat speletjies kan speel en ander programme kan laai. Teen 1983-1984 het videospeletjiekonsoleverkope gedaal, en baie maatskappye het die mark verlaat. Die bekendstelling van die Nintendo Entertainment System (NES) in 1985 het egter die bedryf laat herleef. Die [[:en:Nintendo_Entertainment_System|NES]] se gewildheid het videospeletjies as 'n hoofstroom vermaaklikheidsmedium vasgemaak, wat Ralph Baer se vroeë voorspellings vervul het.<ref name=":2">History (1 September 2017); History.com Editors ([https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days https://www.history.com/topics/inventions/history-of-video-games#the-early-days)]besoek op 20 Oktober 2024</ref> == Die evolusie van arkadespeletjies <ref>Pocket 7 Games (30 Mei 2024): Matthew M[https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era (https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240807091355/https://www.pocket7games.com/post/evolution-of-gaming-platforms-from-arcade-to-modern-era |date= 7 Augustus 2024 }} Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Arkadespeletjies het begin vlamvat onder die jonger generasie vanaf die 1970's, dit het die kulturele grondslag van die dobbelbedryf geword. Arkades was nie net vir die speel van arkadespeletjies nie, dit het ook 'n sosiale spilpunt geword want die gewildste speletjieplatforms was waar mense vroeër ontmoet, gekuier en met ander spelers meegeding het. Arkadespeletjies was hoofsaaklik gemik op tieners en jong volwassenes. Sommige van die gewildste arkadespeletjies sluit Pong, Borrelskiet, Space Invaders en PAC-MAN in. Al is arkadespeletjies nie meer so gewild as wat dit op 'n tyd was nie, word dit steeds wêreldwyd deur baie mense gespeel, veral deur mense wat van speletjies hou met minder ingewikkelde kontroles. Die maatskappy AVIA het 'n gratis borrelskiet-speletjie genaamd Bubble Buzz ontwikkel wat geïnspireer is deur arkadespeletjies, met 'n kinkel van moderne era-ontwerp en opgedateerde spel wat spelers laat terugkeer vir meer. Die speletjies het baie geld gemaak en die gier vir arkademasjienspeletjies het gelei tot die ontwikkeling van beter tegnologie en so ook die vraag na tuisspeletjiestelsels. Soos die gewildheid van die arkadespeletjies duidelik geword het, het mense gesmag na tuisspeletjiestelsels. In die 1980's het tuiskonsoles ontstaan. Stelsels soos die Atari 2600 en die ontdekking van ikoniese konsoles soos die [[Nintendo]] Entertainment System (NES) en [[Sega|Sega Genesis]] het uiteindelik speletjies vervaardig wat op dié konsoles gespeel kon word. Daarbenewens het die beheerders van hierdie speletjiekonsoles die speletjie-ervaring merkwaardig verbeter deurdat spelers meer beheer oor hul aksies binne die speletjie kon hê. Maatskappye produseer steeds tonne speletjiekonsoles, veral dié wat voorlopers in die veld is, naamlik die [[Sony]] PlayStation, Xbox Series X en selfs die Nintendo Switch. Hulle het selfs hul eie gemeenskap gebou soos die PlayStation Network en Xbox-speletjiepas om spelers met ander te laat kontak maak terwyl die maatskappy hul eie wins genereer deur middel van intekeningsdienste wat toegang tot hul eie speletjiebiblioteke gee. Die vooruitgang van beheerders en die hele speltegnologie het spelinteraksie meer boeiend gemaak, aangesien spelers meer komplekse bewegings en strategieë as ooit tevore kon uitvoer. Hierdie konsoles het bekende speletjies bekendgestel soos 8-bal, Mario-speletjies, [[Tetris]]-videospeletjie en ander multispelerspeletjies. Speletjies wat eens beperk was tot vroeë tuiskonsoles en arkademasjiene, het nou ontwikkel tot 'n veelvuldige en uiters toeganklike stokperdjie, wat lei tot die innovasie van die spelbedryf binne die spelplatforms. Speletjieontwikkelaars het aanhoudend die grense van tegnologie uitgebrei om meer praktiese en visueel aantreklike speletjies te skep wat tot die ontwikkeling van 3D-speletjies gelei het.Dit sluit die innovasie van CD-ROM-tegnologie in, wat meer berging bied vir saamgestelde speletjies eerder as tradisionele patrone. Hierdie transformasie vernuwe die hele bedryf en word 'n belangrike deel van die videospeletjie-ontwikkelingsgeskiedenis. == Die 9 generasies van videospeletjiekonsoles (tydlyn)<ref>Game Champions (25 Augustus 2023); Alex Cabal ([https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/ https://www.gamechampions.com/en/blog/the-evolution-of-gaming-consoles/)] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == '''Eerste generasie: 1972-1977''' Magnavox Odyssey (1972): * Eerste tuisvideospeletjiekonsole. * Geskep deur Ralph Baer, die "Vader van videospeletjies". * Arkade-speletjies in huise gebring. Atari Pong (1975): * Eerste kommersieel suksesvolle videospeletjiekonsole. * Het die arkade-speletjie-gier laat ontstaan. * Meer as 35 000 Pong-masjiene verkoop. * Die grondslag gelê vir toekomstige spelkonsoles. '''Tweede generasie: 1976-1983''' Atari 2600 (1977): * Verwisselbare speletjie-patrone bekendgestel. * Bekend vir ikoniese speletjies soos Space Invaders en Pac-Man. '''Derde generasie: 1983-1992''' Nintendo Entertainment System (NES) (1983): * Herleef die dobbelbedryf na 1983-ongeluk. * Gewilde speletjiebeheerders met rigtingblokkies. Sega Master System (1985): * Mededinger vir die NES. '''Vierdie generasie: 1987-1996''' Super Nintendo Entertainment System (SNES) (1990): * Verbeterde grafika en klank vermoëns oor die NES. * Het kompetisie van die Sega Genesis ondervind. Sega Genesis (1988): * Is betrokke by die konsole-oorloë met die SNES. '''Vyfde generasie: 1993-2005''' Sony PlayStation (1994): * CD-gebaseerde speletjies bekendgestel, wat groter en meer gedetailleerde speletjies moontlik maak. * Gewilde 3D-grafika. Nintendo 64 (1996): * Revolusioneer speletjies met 3D-ervarings. * Het die analoog stokbeheerder bekendgestel. * Voorsien innoverende multispeler-vermoëns met vier kontroleerderpoorte. '''Sesde generasie: 1998-2003''' Sega Dreamcast (1998): * Aanlyn speletjies bekendgestel met 'n ingeboude modem. * Het strawwe kompetisie in die gesig gestaar en uiteindelik daartoe gelei dat Sega die hardeware-onderneming verlaat het. PlayStation 2 (2000): * Het die topverkoperkonsole van alle tye geword. * DVD-terugspeel vermoëns ingestel. * Bekend vir 'n uitgebreide en diverse speletjie-biblioteek. '''Sewende generasie: 2005-2013''' Xbox 360 (2005): * Hoë-definisie speletjies en aanlyn veelvuldigespelersvermoëns. PlayStation 3 (2006): * Bekend vir eksklusiewe speletjietitels en multimedia-vermoëns. '''Agtste generasie: 2012-2020''' Wii U (2012): * Het tweede skermspeletjies met die GamePad bekendgestel. * Gekonfronteer met beperkte derdeparty-ondersteuning en gemengde ontvangs. PlayStation 4 (2013): * Verbeterde grafika en verwerkingskrag. * Bekend vir bekroonde speletjies soos "Uncharted 4" en "God of War". Xbox 1 (2013): * Kragtige hardeware met 'n agt-kern verwerker en toegewyde grafiese verwerkingseenheid. * Geïntegreerde Kinect-bewegingsensor. '''Negende generasie: 2020-hede''' PlayStation 5 (2020): * Hoogs verwag en beduidende skaarsheid in die gesig gestaar tydens vrystelling. * Kragtige hardeware met pasgemaakte agt-kern AMD Zen 2 CPU en AMD RDNA 2 GPU. * "DualSense"-beheerder bekendgestel. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Spider-Man: Miles Morales" en "Demon's Souls". Xbox Series X (2020): * Hoë aanvraag en beperkte beskikbaarheid by vrystelling. * Xbox draadlose beheerder met verbeterde ergonomie. * Bekend vir eksklusiewe speletjies soos "Halo Infinite" en "Forza Horizon 4". == Grootste tegnologiese veranderinge van videospeletjiekonsoles == === Markwaarde van videospeletjiekonsoles === Atari se Odyssey is in 1972 vrygestel teen 'n markprys van $99 (R1815,67 in 2024). Omdat die Odessey nie so groot kommersiële sukses was nie, kan huidige eienaars van die retro-konsole dit waardeer op $1400 (R25 676), dit is 'n 1314% toename oor die 1972-kosprys. === Verandering in bergingsvermoëns === Die eerste konsoles het nooit speletjies intern gestoor nie, maar eerder op 'n CD-skyf of speletjiekaart, wat min of meer 'n kapasiteit van 6MB bevat het. Soos wat die tegnologie ontwikkel het, het XBOX interne stoorplek in hul konsoles begin inkorporeer, wat die totale stoorplek van 6MB na 8GB verhoog het. Moderne konsoles kan tot 2TB interne stoorplek bevat, wat nodig is a.g.v. die toename in videospeletjiegrootte. Tans is “ARK: Survival Evolved” spasiegewys die grootste videospeletjie met 'n grootte van 275GB. == Hoe videospeletjies die jeug se lewens beïnvloed == Met die drastiese verandering in tegnologie vanaf die 1950’s, leef ons in ‘n era waar 42% van huishoudings toegang het tot 'n rekenaar, selfoon en selfs die internet.<ref>Statista (6 November 2023); Thomas Alsop (https://www.statista.com/statistics/748551/worldwide-households-with-computer/) Besoek op 7 Augustus 2024)</ref> Dit het dit maklik gemaak vir hierdie industrie om tot groter hoogtes te groei. Vandag is daar meer as 5 miljoen rekenaarspeletjies wêreldwyd beskikbaar. Vandag speel meer as 90% van kinders videospeletjies. 90% van speletjies wat gespeel word bevat geweld. Douglas Gentile en Craig Anderson van die Universiteit van Iowa, het in een van hul studies geskryf dat geweld as geregverdig, pret en sonder negatiewe gevolge gesien word onder die jong generasie.<ref>Healthline (20 Oktober 2018); Rachel Barcley (https://www.healthline.com/health-news/video-games-saints-or-psychopaths-082814#:~:text=More%20than%2090%20percent%20of,E10%2B%20or%20above%20contain%20violence) Besoek op 7 Augustus 2024</ref> Daar is ook 'n paar fisiese maniere hoe videospeletjies jong mense beïnvloed, naamlik: ==== Toename in breinmateriaal ==== Navorsing<ref>VSA Goverment (2022) (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32164847/) Besoek op 7 Augustus 2024</ref>toon dat videospeletjies breinplastisiteit (jou brein se vermoë om te verander in reaksie op leer) beïnvloed deur die gebruik van aandagbeheer en beloningsverwerking. Hoe meer jy jou aandag op 'n sekere taak vestig, hoe meer gestimuleer word jy deur daardie taak te voltooi. Dit is veral belangrik as jy in ag neem dat jou brein se grysstof (die buitenste laag van jou brein) miljarde neurone bevat en verantwoordelik is vir die beheer van jou bewegings, die behou van jou herinneringe en die regulering van jou emosies. In wese, hoe meer jy leer, hoe meer kan jou brein aanpas. Dit het 'n groot impak op jou kognitiewe funksies. ==== <big>Verbeter fokus en visuomotoriese vermoëns soos hand-oog-koördinasie</big> ==== As gevolg van die vlak van kompleksiteit en interaksie, vereis videospeletjies gereeld dat jy groot aandag aan visuele en ouditiewe leidrade moet gee om bepaalde take te voltooi. "Wanneer jy 'n videospeletjie kyk, moet jy aandag gee aan elke dingetjie wat in jou visuele veld kom en daarop reageer," sê Dr. Manos. "Om visueel te kontrasteer, om die verskil tussen een ding en 'n ander te kan onderskei, is ook 'n vaardigheid wat ontwikkel kan word deur videospeletjies te speel." Dit is algemeen in aksie-avontuurspeletjies soos "Tomb Raider of Resident Evil", waar jy binne 'n baie kort tydperk 'n knoppie moet druk wat ooreenstem met 'n simbool op die skerm om iets te laat gebeur. Dr. Manos raai egter aan dat, hoewel videospeletjies fokus en hand-oog-koördinasie kan verhoog deur kenmerke soos QTE's (Quick Time Event), werklike voorbeelde, soos om deur mis te ry, 'n groter potensiaal vir leer bied.<ref name=":1">Cleveland Kliniek (15 Mei 2022) https://health.clevelandclinic.org/are-video-games-good-for-you Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Verbeter die vermoë vir ander kognitiewe funksies ==== Stelverskuiwing is die vermoë om vinnig agtereenvolgens heen en weer tussen verskillende take te beweeg. Ons verwar stelverskuiwing dikwels met om 'n dubbeldoener te wees, maar die vermoë om ons aandag van een ding na die volgende te rig is 'n belangrike vaardigheid om te hê. "Mense wissel die hele tyd tussen take," sê Dr. Manos. "Daardie uitvoerende funksie is geneig om 'n bietjie beter te word wanneer jy 'n videospeletjie speel." Aksievideospeletjies word geassosieer met die verbetering van iemand se vermoë om hul aandag te rig en spesifieke inligting te filtreer. Tradisionele legkaartspeletjies, soos Tetris, word geassosieer met verhoogde prestasie in navigasie, persepsie en herkenning van voorwerpe. == Voordele van videospeletjies speel == === Help kinders en jong mense om waardevolle probleemoplossingsvaardighede te ontwikkel<ref>instituut vir opvoedkundige vooruitgang (21 Mei 2022) https://educationaladvancement.org/blog-the-good-and-the-bad-effects-of-video-games-on-children/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Daar is 'n groeiende hoeveelheid navorsing wat die positiewe uitwerking wat rekenaarspeletjies op kinders en jong mense het beklemtoon. Sekere rekenaarspeletjies bied vir kinders en jong mense die geleentheid aan om probleme op te los soos wat struikelblokke voorkom. Daar is ook ‘n groot verskeidenheid van rekenaarspeletjies wat vir mense meer leer oor geskiedenis, kuns en kultuur. Om speletjies te speel gee ook vir jong mense die geleentheid om ander te ontmoet wat ook dieselfde voorkeure as hulle het. Meeste van die moderne speletjies bevorder prososiale gedrag, soos spanwerk, mededeelsaamheid en empatie lewer vir ander. Een ontleding het bevind dat die speel van eerstepersoonskietspeletjies visueel-ruimtelike vaardighede verhoog en dat die speel van strategie- of rolspeletjies kreatiewe probleemoplossingsvaardighede 'n hupstoot gee. Speletjies dra ook in groot mate deel tot verbetering van buie en vermindering van stres en angs. Ander voordele sluit in, maar is nie beperk tot: * Bied gesonde kompetisie tussen jong mense * Motiveer jong mense om ander te leer * Verbeter jou algehele geheue * Maak jou gelukkig === Die fondament van spelgebaseerde leer<ref name=":0">Iberdrola (https://www.iberdrola.com/talent/benefits-video-games-learning Besoek op 7 Augustus 2024</ref> === Al was rekenaarspeletjies nooit bedoel om vir onderrig gebruik te word nie, kan mens vandag ‘n groot verskeidenheid speletjies kry wat leer en lees bevorder. Dit maak leer ook meer wenslik as wat die tradisionele manier van leer is, wat meer leerders betrek sal hou by die soort speletjies. Hierdie speletjies gee vir leerders die kans om hulle eie hoofkarakter te wees, wat beloon word deur sekere aansporings soos medaljes en punte, wat vir die speler motivering gee om ‘n doelwit te bereik, wat veroorsaak dat elke speler meer belang sal stel in leer as tevore. In die spelgebaseerde leerveld is daar opvoedkundige videospeletjies wat bekend staan as ernstige speletjies. Hierdie segment van leer poog om studente spesifieke vakke soos tale te leer, of om professionele persone soos polisiebeamptes, vlieëniers en selfs brandbestryders op te lei. Opvoedkundige videospeletjies is 'n vinnig stygende mark en sal na verwagting $24 miljard werd wees teen 2024 in die Verenigde State alleen - 685% meer as in 2021 - volgens voorspellings wat deur die Statista-portaal gepubliseer is. Voorbeelde van hierdie speletjies sluit in: {| class="wikitable" |Duolingo |‘n Gratis taalleer toep wat meer as 40 van die grootste tale op aarde aanbied, soos Frans, Spaans en selfs Zoeloe, wat tans deur meer as 500 miljoen mense wêreldwyd gebruik word. |- |Extreme event |‘n Gratis aflaaibare toep wat vir leerders inligting oor natuurrampe gee, en wat spanbou aanmoedig. |- |Blood Typing |'n Speletjie wat deur ‘n Sweedse maatskappy ontwikkel is om mense meer te leer oor bloedtipes en bloedoortappings, en tot watter mate dit ander se lewens kan red. |- |Dragon Box |'n Toep wat jong kinders blootstel aan die wêreld van wiskunde en algemene meetkunde. |- |''Spore'' |'n Toep nuttig vir die onderrig van biologie, spesifiek die evolusie van lewende wesens. |} === Hoe rekenaarspeletjies jou ‘n hupstoot gee met alledaagse verantwoordelikhede === Baie speletjies wat geskep word in ‘n driedimensionele wêreld, soos Mojang se bekende Minecraft, help kinders om navigasievaardighede aan te leer, sonder om afhanklik te wees van ‘n selfoon of ‘n globale posisioneringstelsel (GPS). Hierdie tipe speletjies versterk ook kinders se visuele ruimtelike vaardighede, wat help met die verstaan van afstand en spasie. Deur jou tyd sinvol te spandeer, kan videospeletjies: * reaksietyd versnel; * spanwerk aanmoedig; * die brein stimuleer om meer oorspronklike en unieke idees te vorm; * fokus verbeter; * strategie en leierskapvaardighede aan te leer; * tale aanleer; * kritiese denkvaardighede leer. == Nadele van videospeletjies speel == Baie moderne videospeletjies bevat ‘n baie hoë graad van geweld. Hierdie sluit speletjies in soos GTA, Fortnite, CSGO en vele meer eerste persoon skiet speletjies. Navorsing het bewys dat kinders/tieners wat hierdie speletjies speel meer geneig was om gewelddadig op te tree teenoor hul ouers en hul mede mense. Daar is ook die gevaar dat kinders geïsoleer kan raak vanaf die regte wêreld. Kinders wat meer as 6 ure per dag videospeletjies speel, is meer geneig om ander belangrike take soos huiswerk, sport en kosbare tyd saam met families af te skaf om eerder tyd in die virtuele wêreld te spandeer. Studies toon dat hoe meer tyd kinders spandeer op videospeletjies, hoe laer is hul prestasie op skool, hulle toon ook meer vernietigende gedrag teenoor hul ouers, onderwysers en ander leerlinge, wat lei tot boeliegedrag. Ander nadelige gevolge sluit in: ==== Spelbeserings ==== Herhalende stresbeserings, of oorgebruikbeserings, is beserings wat ontstaan a.g.v. die herhaalde gebruik van spiere en senings, tot die punt dat pyn en inflammasie ontwikkel. Een baie bekende voorbeeld is karpeltonnelsindroom. Karpale tonnelsindroom, wat dikwels by kantoorwerkers gesien word, behels inflammasie van 'n senuwee in die pols, wat pyn en gevoelloosheid veroorsaak. Visieprobleme is die mees algemene klagte onder spelers. Die mees algemene sigprobleem is oogstremming, wat kan lei tot hoofpyn en swak konsentrasie.<ref>Universiteit van Harvard (22 Desember 2020)[https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections. https://www.health.harvard.edu/blog/the-health-effects-of-too-much-gaming-2020122221645#:~:text=Gaming%20has%20also%20been%20associated%20with%20sleep%20deprivation%2C%20insomnia%20and,the%20strength%20of%20these%20connections.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Spelverslawing ==== Speletjies is ook gekoppel aan sielkundige afwykings. Dit is tans onduidelik of videospeletjieverslawing, of internetspelversteuring (IGD), 'n duidelike sindroom is. Jy lei dalk onder IGD as jy minstens vyf van die volgende agt simptome oor 'n tydperk van twaalf maande ervaar: * spelbeheptheid * ontrekkingsimptome * onverdraagsaamheid * verlies aan belangstelling in ander aktiwiteite * verlies aan verhoudings, opvoedkundige of loopbaangeleenthede * speletjies om angs, skuldgevoelens of ander negatiewe gemoedstoestande te ontsnap of te verlig * versuim om beheer te neem in moeilike situasies * voort te gaan met spel ten spyte van psigososiale probleme. ʼn Ander studie bewys dat tussen 0.3% en 1% van Amerikaners moontlik 'n internetspelversteuring het.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.sciencedirect.com/sdfe/pdf/download/eid/1-s2.0-S030646031730254X/first-page-pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (1 Maart 2017); Andrew K Przybylski, Netta Weinstein, Kou Murayana https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27809571/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Verhoogde aggressievlakke ==== Navorsing dui daarop dat die speel van videospeletjies, veral gewelddadige videospeletjies, 'n risikofaktor vir aggressie en geweld is. 'n Oorsig van 2015 deur die American Psychiatric-vereniging<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref> het gevind dat daar 'n konsekwente verband is tussen gewelddadige videospeletjiegebruik en toenames in aggressiewe gedrag, sowel as afname in prososiale gedrag en empatie.<ref>chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/<nowiki>https://www.apa.org/pi/families/review-video-games.pdf</nowiki></ref><ref>Goverment van die VSA (2013); Christopher J Ferguson, Adolfo Garza, Jessica Jerabeck, Raul Ramos, Mariza Galindo https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22875464/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Goverment van die VSA (1993); L Berkowitz<nowiki/>https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/aggression-its-causes-consequences-and-control Besoek op 7 Augustus 2024</ref> ==== Sekere speletjies bevorder dobbel ==== Vandag is daar baie speletjies wat dobbel onder jong mense bevorder, deur geheime items aan die gebruiker te verkoop, sonder om te spesifiseer wat die items is. Hierdie is baie gevaarlik en kan lei tot slegte gewoontes (soos dobbelverslawing) soos wat kinders ouer word. ==== Verminderde fisiese en geestelike gesondheid ==== Oormatige speeltyd kan lei tot fisiese en geestelike gesondheidskwessies, wat insluit: * Depressie en sosiale angs * Gebrek aan motivering * Swak emosionele regulering * Swak slaaphigiëne * Spierverlies en vettoename * Dehidrasie * Uitputting ==== Slaapontwrigting ==== Speletjies word ook geassosieer met slaaptekort, slapeloosheid en sirkadiese ritmeversteurings. Alhoewel videospeletjies baie vermaaklik is, kan dit jou daaglikse slaaproetine drasties beïnvloed. Jou sirkadiese ritme is jou liggaam se interne horlosie wat op 'n 24-uur-siklus loop. Dit is verantwoordelik vir jou persepsie van tyd. Deur 'n oormaat van jou tyd aan videospeletjies te spandeer, verander jy jou sirkadiese ritme, wat jou meer geneig sal maak om te sukkel om aan die slaap te raak. Nog 'n faktor wat jou slaap beïnvloed, is die vrystelling van blou lig. Meeste moderne skerms en projektors stel blou lig vry. Die hormoon wat verantwoordelik is vir moegheid, melatonien, word ontwrig wanneer jy blootgestel word aan blou lug. 'n Paar wenke om swak slaap te voorkom is:<ref>Goverment van die VSA (2022); Marcia Ines Silvani, Robert Werder, Claudio Perret https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9424753/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref><ref>Sleepopolis (13 Desember 2024);Jessica Timmons [https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits. https://sleepopolis.com/news/video-games-and-sleep/#:~:text=Evening%20gaming%20can%20negatively%20affect,time%20with%20healthy%20sleep%20habits.] Besoek op 7 Augustus 2024</ref> # Skakel die speletjie ten minste een uur voor slaaptyd af; # Volg 'n konstante slaapskedule; # Vermy die inname van kafeïen en energie drankies; # Skyf rekenaarspeletjiekonsoles uit die slaapkamer uit; # Dra brille wat blou lig voorkom terwyl jy speletjies speel; ==== Vetsug en ander siektes ==== Speletjies word geassosieer met vetsug by tieners. Dit is te danke aan die feit dat as 'n tiener elke dag ure lank voor 'n skerm sit, hy/sy nie veel oefening kry nie. Die vetsug is ook vermoedelik as gevolg van verhoogde voedselinname terwyl jy videospeletjies speel. Volgens 'n studie in die Journal of Clinical Nutrition<ref>Die American Journal of Clinical Nutrition (2024) https://ajcn.nutrition.org/ Besoek op 7 Augustus 2024</ref>, word 'n enkele sessie van videospeletjies in gesonde manlike adolessente geassosieer met 'n verhoogde voedselinname, ongeag eetlussensasies. Die seine wat versadiging (volheid) aandui word benadeel en die geestelike stres betrokke by die speel van videospeletjies die beloningsentrums aktiveer, wat lei tot verhoogde voedselinname. === Hoe ouers hul kinders kan beskerm === So lekker en opvoedkundig soos videospeletjies kan wees, is dit belangrik dat ouers bewus is daarvan dat dit beide voordelig en nadelig vir jou kind se ontwikkeling kan wees. Ouers moet betrokke wees by die oorsig van hul kinders se videospeletjie-speelgewoontes.  Dit sluit in om bewus te wees van watter videospeletjies hul kinders speel en om te weet wanneer om in te gryp in hul kinders se speletjies.  Wees bedag op enige soort videospeletjies met geweld en die uitwerking daarvan op jou kinders.  Daar is 'n paar dinge wat ouers kan doen om te verhoed dat ongesonde videospeletjiegewoontes ontwikkel. Om op hoogte te bly van hoeveel jou kinders alle vorme van media gebruik, kan help. Hier is hoe: # Kry 'n gesinsmediaplan. Gebruik hierdie [https://www.healthychildren.org/English/media/Pages/hhh.aspx mediaplan-hulpmiddel] om jou te help. Dink mooi oor watter aktiwiteite die videospeletjies moontlik vervang in hul daaglikse roetine. Maak seker dat media, insluitend speletjies, nie ander belangrike aktiwiteite soos huiswerk, oefening of slaap beïnvloed nie. # Wees bewus op hoe jou kind elektroniese toestelle en videospeletjies gebruik en watter speletjies en programme jou kind aflaai. Maak seker dat hulle verstaan dat internetspeletjies gewoonlik [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Dangerous-Internet-Challenges.aspx versteekte boodskappe] en advertensies het. Speletjies kan ook jou kind se [https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/5-Unhealthy-Ways-Digital-Ads-May-Be-Targeting-Your-Child.aspx persoonlike inligting] insamel. # Hou aan om in gemeenskaplike areas te speel. Dit is natuurlik nie altyd moontlik nie. Tieners gaan na hul kamers met hul fone en doen skoolwerk op hul skootrekenaars. Dit is amper onmoontlik om tred te hou met alles wat hulle doen. Maar in die mate wat dit moontlik is, probeer om die aktiwiteit te hou waar almal kan sien. # Speel speletjies saam met hulle en stel 'n goeie voorbeeld. Dit help jou nie net om te sien wat hulle doen en hoe hulle dit doen nie, maar dit kan ook help om tydsbeperkings op speletjies te plaas. # [https://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/serve-and-return/ Fokus op werklike speletjies vir jonger kinders]. Jong kinders leer baie wanneer hulle met ander mense kontak maak. Moedig hulle aan om met speelgoed, boeke en kryte te speel. Die [https://www.aap.org/ American Academy of Pediatrics] stel voor dat kinders onder die ouderdom van twee geen skermtyd moet hê nie, en kinders van 2 tot 5 slegs een uur per weeksdag en drie ure op naweekdae mag kry. Maar 'n onlangse studie van meer as 2 200 kinders het gevind dat spelers wat meer as 21 uur per week gespeel het, beter gevaar het as nie-spelers toe hulle vir impulsiewe gedrag en memorisering getoets is. Navorsers het ook waargeneem dat spelers meer aktiwiteit as nie-spelers gehad het in dele van hul brein wat met aandag en geheue geassosieer word. <ref name=":1" /><ref>Healthy Children (2023);''Claire McCarthy, MD, FAAP''https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/Unhealthy-Video-Gaming.aspx Besoek op 7 Augustus 2024</ref> == Sien ook == * [[Videospeletjie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Videospeletjies]] djn070w9ur868d64oxsw5949f2poyba 0 418014 2891403 2882192 2026-04-07T16:09:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891403 wikitext text/x-wiki '''Vlakteplaas''' is ‘n boerderystreek in die [[Klein-Karoo]] bekend om sy soetwyn. Die gebied is op die suidelike voetheuwels van die [[Swartberge]] rondom die punt 33° 30′ suid, 22° 43′ oos en net noordoos van die [[Stompdriftdam]]. ‘n Grondpad draai noordoos uit die teerpad tussen [[De Rust]] en [[Willowmore]] (die [[R341 (Suid-Afrika)|R341]]) na die plaaskontrei. Die [[Olifantsrivier]] loop deur die gebied. Op die spoorlyn tussen [[Oudtshoorn]] en [[Klipplaat]] is die spoorweghalte Vlakteplaas (tussen die haltes Stompdrift en Rooiloop) bekend by baie treinreisigers van die verlede vir die standbeeld op die aangrensende plaas net langs die perron. Dit is die beeld van die bekende boer Petrus Albertus Schoeman (*15 Julie 1856 - †25 Mei 1910). [[Jans Rautenbach]] het by Vlakteplaas op sy hoewe Oulap geboer. Sekere tonele in die films [[Pappa Lap]] en [[Paljas]] is op die stasie en omgewing opgeneem. ==Lees ook== *[[Toorwater]] ==Bibliografie== *maplandia.com *Slingsby, Peter: Exploring the Swartberg & Klein-Karoo. Muizenberg: Slingsby Maps, 2011. {{ISBN|978-1-919900-94-0}} (www.slingsbymaps.com) *www.mindat.org [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 0xg6ceaalofaqh6zk6zzs13bayc1i1m 0 418037 2891443 2793664 2026-04-07T16:26:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891443 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Versmelt|Sarel Cilliers}} == Sarel Cilliers en sy impak op die Boereoorlog. == [[Lêer:Cilliers.jpg|duimnael|Sarel Arnoldus Cilliers]] Sarel Arnoldus Cilliers, 'n naam wat diep ingebed is in die geskiedenis van die Afrikaner-nasie, het as 'n predikant en leier van die Voortrekkers 'n blywende invloed op die kultuur en identiteit van die Afrikaners gelaat. Gebore op 7 September 1801 in die Kaapkolonie, het Cilliers 'n leidende figuur geword tydens die Groot Trek, veral bekend vir sy rol in die aflegging van die Gelofte van Bloedrivier in 1838. Hierdie gelofte het 'n diep simboliese en religieuse betekenis gekry, wat later 'n kernrol sou speel in die Afrikaner se stryd teen Britse imperialisme tydens die Boereoorlog (1899-1902). Alhoewel Cilliers reeds oorlede was toe die Boereoorlog uitgebreek het, het sy idees en die simboliek rondom sy lewe 'n diepgaande invloed gehad op die Boeremagte se stryd en morele motivering. '''Geskiedenis:''' == Sarel Cilliers: Sy Lewe en Ideologiese Grondslag == Sarel Cilliers het sy lewe gewy aan sy geloof en die Afrikaner-saak. Hy is gebore in 'n tyd van groot veranderinge in die Kaapkolonie, waar die Britse oorname die gevestigde leefwyse van die boere diep geraak het. Cilliers het grootgeword in 'n Calvinistiese omgewing, wat sy denke en leierskapstyl gevorm het. Hy het geglo dat die Afrikaners deur God uitverkies is om 'n nuwe nasie in die binneland van Suid-Afrika te stig, vry van Britse oorheersing. In die 1830's het Cilliers, saam met ander Voortrekkers, aan die Groot Trek deelgeneem – 'n massiewe migrasie van boere uit die Kaapkolonie na die binneland van Suid-Afrika. Hierdie trek was gemotiveer deur die begeerte om onafhanklikheid van die Britse owerheid te verkry en om 'n eie, vrye staat te vestig. Cilliers het nie net as 'n geestelike leier opgetree nie, maar ook as 'n militêre leier in die gevegte teen plaaslike groepe, soos die Zoeloes. [[Lêer:Wagon Wheel Monument including tracks of Voortrekker Leader Sarel Cilliers.jpg|duimnael|Wagon Wheel Monument wat streke van Sarel Cilliers Voortrekker Leier inhet]] Die belangrikste gebeurtenis in Cilliers se lewe was die aflegging van die Gelofte van Bloedrivier op 16 Desember 1838. Saam met ander Voortrekkerleiers het Cilliers 'n gelofte aan God afgelê voor die Slag van Bloedrivier. Hulle het belowe om die dag van die oorwinning as 'n heilige dag te vier indien hulle die oorwinning oor die Zoeloe-krygers sou behaal. Hierdie gebeurtenis het later 'n nasionale mite geword en is gesien as 'n teken van goddelike beskerming en goedkeuring van die Afrikaner se strewe na vryheid. == Cilliers se Invloed op die Afrikaner-Nasionalisme == Die Gelofte van Bloedrivier het 'n diepgaande invloed gehad op die Afrikaner-nasionalisme. Dit het 'n simbool geword van die Afrikaner se roeping en missie in Suid-Afrika. Cilliers se rol in hierdie gebeurtenis het hom gevestig as 'n vaderfiguur van die Afrikaner-identiteit. Sy geloof in die goddelike uitverkiesing van die Afrikaners het hulle versterk in hul oortuiging dat hulle bestem was om oor hul eie lot te heers. Hierdie oortuiging het die Afrikaners deur die dekades heen gemotiveer en het 'n kernrol gespeel in die verset teen Britse oorheersing. Die Gelofte van Bloedrivier het 'n nasionale vakansiedag geword, Geloftedag, wat elke jaar op 16 Desember gevier is. Hierdie dag het die Afrikaner se idee van selfbeskikking en die reg op onafhanklikheid versterk, wat later die Boeremagte tydens die Boereoorlog sou inspireer. Cilliers se invloed op Afrikaner-nasionalisme was ook merkbaar in die manier waarop die Boere hulle stryd teen die Britse Ryk gesien het. Hulle het hulself beskou as die geestelike erfgename van die Voortrekkers, wat 'n heilige plig gehad het om die Afrikaner se vryheid te beskerm. Hierdie ideologie het die Boereoorlog as meer as net 'n militêre konflik gemaak – dit het 'n stryd geword vir die voortbestaan van 'n nasie wat deur God self gekies is om vry en onafhanklik te wees. == Die Boereoorlog en die Ideologiese Grondslag van die Boeremagte == Teen die tyd dat die Tweede Boereoorlog in 1899 uitgebreek het, was Sarel Cilliers al meer as dertig jaar oorlede, maar sy invloed was nog steeds tasbaar in die ideologieë wat die oorlog aangedryf het. Die Boeremagte het hul stryd gesien as 'n voortsetting van die Voortrekkers se stryd om vryheid en selfbeskikking. Die Gelofte van Bloedrivier het as 'n kragtige simbool gefunksioneer, wat die Boere se geloof in hul morele regverdigheid en goddelike beskerming versterk het. Gedurende die oorlog het predikante dikwels preke gehou wat die Gelofte van Bloedrivier herroep het, en die Boeremagte aangespoor om te volhard in hul stryd teen die Britse oorheersing. Hierdie geestelike leierskap het 'n sterk gevoel van eenheid en doel onder die Boeremagte geskep, wat hulle in staat gestel het om groot opofferings te maak en hul stryd voort te sit, selfs in die gesig van oorweldigende teenstand. Die idee van 'n goddelike roeping het ook die Boeremagte se guerrilla-taktieke beïnvloed. Die Boere het geglo dat hulle, net soos hul voorvaders by Bloedrivier, deur God beskerm en gelei sou word in hul stryd teen die magtige Britse leër. Hierdie geloof het hulle gehelp om 'n verlengde weerstand te bied, wat die oorlog aansienlik verleng het en 'n groot tol op beide kante geëis het. [[Lêer:Cilliers-gelofte, 1938-film, Die bou van 'n nasie.jpg|duimnael|238x238px|Die bou van die nasie, Cilliers-Belofte ]] == Sarel Cilliers se Nalatenskap en die Afrikaner-Identiteit == Sarel Cilliers se invloed op die Afrikaner-identiteit het lank na sy dood voortgeduur. Die Gelofte van Bloedrivier het 'n sentrale rol gespeel in die vorming van 'n nasionale bewussyn onder die Afrikaners. Dit het hulle 'n sterk gevoel van historiese missie en goddelike bestemming gegee, wat later tot die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910 en die groei van Afrikaner-nasionalisme in die 20ste eeu bygedra het. Cilliers se nalatenskap was ook sigbaar in die kulturele tradisies en rituele wat rondom die Gelofte van Bloedrivier ontstaan het. Hierdie tradisies het 'n manier geword om die Afrikaner-identiteit te handhaaf en te versterk, veral in 'n tydperk van groot veranderinge en politieke spanning. Die herdenking van Geloftedag het 'n sentrale simbool geword van die Afrikaner se strewe na selfbeskikking en die behoud van hul kultuur. Cilliers se lewe en werk het ook 'n invloed gehad op die politieke ontwikkeling van Suid-Afrika. Sy idees oor goddelike uitverkiesing en die Afrikaner se rol in Suid-Afrika het bygedra tot die ontwikkeling van 'n sterk, selfstandige Afrikaner-nasionalisme wat uiteindelik die politieke landskap van Suid-Afrika sou vorm. [[Lêer:Nederduitse Gereformeerde Mother Church Kroonstad-003.jpg|duimnael|Sarel Cilliers monument]] == Gevolgtrekking == Sarel Cilliers was 'n sentrale figuur in die geskiedenis van die Afrikaner-nasie, wie se invloed lank na sy dood voortgeleef het. Sy rol in die aflegging van die Gelofte van Bloedrivier en sy leierskap tydens die Groot Trek het hom 'n ikoon van Afrikaner-nasionalisme gemaak. Hierdie nalatenskap het die Boere geïnspireer tydens hul stryd teen die Britse Ryk in die Boereoorlog, en het bygedra tot die vorming van 'n Afrikaner-identiteit wat diep gewortel is in die geloof in goddelike uitverkiesing en selfbeskikking. Cilliers se impak op die Afrikaners en die geskiedenis van Suid-Afrika is onmiskenbaar, en sy leierskap en oortuigings sal altyd deel wees van die Afrikaner se kollektiewe geheue. == Bronne == 1. Giliomee, Hermann. The Afrikaners: Biography of a People. University of Virginia Press, 2003. 2. Moodie, T. Dunbar. The Rise of Afrikanerdom: Power, Apartheid == Foto Bronne: == https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Cilliers-gelofte%2C_1938-film%2C_Die_bou_van_%27n_nasie.jpg/640px-Cilliers-gelofte%2C_1938-film%2C_Die_bou_van_%27n_nasie.jpg<nowiki/>http://www.warthog.co.za/<nowiki/>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Wagon_Wheel_Monument_including_tracks_of_Voortrekker_Leader_Sarel_Cilliers.jpg/640px-Wagon_Wheel_Monument_including_tracks_of_Voortrekker_Leader_Sarel_Cilliers.jpg<nowiki/>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Nederduitse_Gereformeerde_Mother_Church_Kroonstad-003.jpg/640px-Nederduitse_Gereformeerde_Mother_Church_Kroonstad-003.jpg he7989xen4q9onw311djz84ssnjlulh 0 418110 2891158 2863637 2026-04-07T12:43:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891158 wikitext text/x-wiki '''King Cenric''' was 'n Noorse [[klipper]] wat in 1903 by [[Mosselbaai]] vergaan het. ==Skip== Hierdie houtdriemaster van 1 519 ton is in 1874 in [[St. John's, Newfoundland en Labrador]] gebou deur die firma J.K. Dunlop & Kie vir Vaughan Bros. van [[Liverpool]] en het die afmetings van 63,59 x 11,99 x 7,32 gehad. Die skip het verskeie kere van eienaar verwissel en die meeste groot wêreldseë bevaar. ==Ramp== Teen die einde van 1903 was die ''King Cenric'' onder bevel van kapt. A. Paulsen vanaf Frederikstad in [[Noorweë]] met ‘n vrag hout afkomstig uit die lande rondom die [[Oossee]] onderweg na Mosselbaai. Op 14 November 1903 loop die skip by [[Diasstrand]] in ‘n suidoosterstorm op die rotse ten spyte van sy twee ankers wat dit moes verhoed. Kapt. Paulsen, sy vrou en sy dogter sowel as die hele bemanning word gered deur middel van 'n [[broekboei]]. ==Wrak== Die wrak lê by 34° 9′ 30″ suid en 22° 6′ 48″ oos. Oorblyfsels is soms by ‘n besondere lae gety nog in die branders sigbaar. Dit lê enkele meters van die wrak van die ''Rosebud'' wat in 1888 daar vergaan het. Daarna is die wrak aan N. Anderson van [[Oudtshoorn]] verkoop. Die [[boegbeeld]] toon die koning in sy volle gevegsuitrusting met ‘n swaard in sy hand. Nadat die beeld per ossewa na Oudtshoorn vervoer is, het dit jare lank in die eienaar se tuin gepryk. Nou staan dit in die [[C.P. Nel-museum]]. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: Table Bay. In: When the journey’s over. An incorrigible old wanderer’s memories of travel in the Cape and far beyond the Cape; life in cities and solitudes; rare, strange and curious experiences. Kaapstad: Howard Timmins, 1972. {{ISBN|0-86978-030-1}} *Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. {{ISBN|0-86977-387-9}} {{coord|34|9|30|S|22|6|48|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] f8t5q65gi8ota42zc3j19s6yadk2dpk 0 418196 2891280 2870352 2026-04-07T14:49:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891280 wikitext text/x-wiki '''Papegaaiberg''' is ‘n heuwel wat uitkyk oor [[Stellenbosch]] en die vallei van die [[Eersterivier]]. ==Ligging== Die hoogste punt is by 33° 56′ 4,85″ suid en 18° 50′ 4,2″ oos. Aan die oostekant skei die Plankenbrugrivier die kop van die middedorp. Kayamandi is aan die noordekant en die buurte Onder-Papegaaiberg (Voëltjiedorp) en Kleinvallei aan die westekant. Adam Tasweg skei dit van Die Boord. Aan die suidekant is ook die Bergkelder, die ondergrondse verouderingskelders van ‘n drankprodusent. In die Papegaaiberg-begraafplaas lê verskeie bekende Suid-Afrikaners begrawe, naamlik onder andere [[D.F. Malan]], [[T.E. Dönges]], [[Karl Bremer]], [[P.J. Schoeman]], [[P.K. Albertyn]], [[John du Plessis]], [[Carl Otto Hager]], [[Peter Heinrich Brincker]], [[Johannes Samuel Hahn]], [[Paul Sauer]], [[Danie Craven]]. [[Otto du Plessis]], [[Hester Krüger]], Hans Endler, [[Blaar Coetzee]] en Roland P. Perold. ==Geskiedenis== [[Simon van der Stel]] het gewoonlik sy verjaardag op Stellenbosch kom vier. By die gepaardgaande kermis was daar sedert 1686 ‘n skyfskietkompetisie waar die houtskyf die vorm van ‘n papegaai aangeneem het. Hagelsberg, die aanvanklike naam van die kop, is deur die skutters gebruik om te oefen voor die werklike wedstryd. In 1706 het die [[VOC]] in [[Batavia]] ‘n bevel uitgereik wat papegaaiskiet in gebiede onder sy beheer verbied. ==Bibliografie== *Johnson Barker, Brian: Stellenbosch – place of gables, oaks & wine. [[Kaapstad]]: Struik, 1992. {{ISBN|1-86825-149-7}} [[Kategorie:Stellenbosch]] rgi3gmnyqdb8lh8e5e6j7lv7tpf5z3f 0 418264 2891283 2870383 2026-04-07T14:50:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891283 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die huis bekend as '''Parkside''' in [[Pietermaritzburg]] was die ampswoning vir die [[administrateur]] van [[Natal]]. Voor die huis staan ‘n kameeldoringboom van besondere belang in die geskiedenis van die [[Voortrekkers]]. ==Ligging== Die huis is geleë op die hoek van Kollege- en Tophamweg in die buurt Pelham by 29° 36′ 38″ suid en 30° 22′ 42″ oos. ==Huis== Die groot huis op aanvanklik 3 ha is in 1882 gebou en later deur sir [[Theophilus Shepstone]] en sy twee seuns bewoon. George [[Heaton Nicholls]] was die eerste administrateur van ‘n lang reeks wat dit bewoon het. Ook is dit gebruik deur Denis Shepstone, die administrateur van Februarie 1948 tot Mei 1958. ==Boom== Na die stigting van die Republiek [[Natalia]] stuur die Britse regering soldate na [[Port Natal]] om die gebied as Britse kolonie te beset. Onder kommandant-generaal [[A.W.J. Pretorius]] het die Trekkers die Britse invalsmag beleër. Britse versterkings onder luit.-kol. A.J. Cloete en maj. W.J. D’Urban verdryf die Boere eers na [[Pinetown]] en van daar na Pietermaritzburg. In Julie 1842 bespreek die Volksraad die voorwaardes vir kapitulasie wat die Britte gestel het. Beweer word dat die Volksraad op 5 Julie 1842 onder hierdie pragtige umkhamba (‘n akasia) met ‘n sierlike plat kruin besluit het om oor te gee. Die boom is op 6 April 1936 tot monument verklaar. ==Persone== *sir/luit.-kol. Abraham Josias Cloete (*Kaapstad, 7 Augustus 1794 - †Londen, 26 Oktober 1886), soldaat, broer van die bekende Hendrik (Henry) Cloete, regsgeleerde *majoor W.J. D’Urban, seun van sir [[Benjamin D’Urban]] *Denis Gem Shepstone (*7 Februarie 1888 - †30 Junie 1966), Suid-Afrikaanse politikus, kleinseun van sir Theophilus Shepstone ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. [[Kaapstad]]: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardidghede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} *sahris.sahra.org.za [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Presidensiële wonings]] jg0ub3gsj3aikyk87auq97ck96lb8iz 0 418543 2891439 2890891 2026-04-07T16:23:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891439 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Poligamie|April 2026}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Tswana]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] rfebvblhynz739m48tqhmvlehfbyfan 2891472 2891439 2026-04-07T17:23:20Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Tswana]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2891472 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Poligamie|April 2026}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] kxsanqbm47kfcj5g72qniz5fy6q6wei 2891473 2891472 2026-04-07T17:23:29Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2891473 wikitext text/x-wiki {{versmelt|Poligamie|April 2026}} [[Lêer:J. Johnston, Reality versus romance in South Central Africa Wellcome L0027713.jpg|duimnael|294x294px|Poligamie in Suid-Afrika]] '''[[Poligamie]]''', die praktyk om meer as een gade gelyktydig te hê, word in verskeie kulture in [[Suid-Afrikaanse etniese groepe en kulture|Suid-Afrikaanse etniese groepe]] waargeneem. Die mees prominente praktisyns is die [[Zoeloe]]- en [[Tswana]]-gemeenskappe. In hierdie kulture is poligamie dikwels gewortel in tradisionele waardes en gebruike wat afstamming, rykdom en sosiale status beklemtoon. Dit word beskou as 'n manier om gesinsgrootte te vergroot, gesinsbande te versterk en sosiale kohesie te verbeter. Boonop kan dit beskou word as 'n manier om vir meer kinders te voorsien, wat in hierdie gemeenskappe waardeer word vir arbeid, kulturele kontinuïteit en sosiale sekerheid. Histories is poligame praktyke in [[Suid-Afrika]] gesanksioneer en gereguleer deur gewoontereg<ref>Human Sciences Research Council. (2020). Customary Law and the State: Balancing Tradition and Modernity. HRSC Publishers.</ref>, wat mans toegelaat het om onder tradisionele norme met veelvuldige vrouens te trou. Kontemporêre wetlike raamwerke en samelewingshoudings ontwikkel egter. Die Suid-Afrikaanse regering erken amptelik monogame huwelike kragtens die burgerlike reg, maar poligame verbintenisse word steeds wetlik erken onder die gewoontereg as hulle die voorgeskrewe praktyke volg. Hierdie dubbele erkenning weerspieël die voortdurende onderhandeling tussen tradisionele gebruike en moderne regstandaarde (Hastings, 2018; Human Sciences Research Council, 2020).<ref>Hastings, J. (2018). The Evolution of Marriage in South Africa. University of Cape Town Press. </ref> == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Poligamie]] [[Kategorie:Zoeloes]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] 4qz3o1ww4etolhqua73hssoov8g8u2y 0 418609 2891272 2695100 2026-04-07T14:46:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891272 wikitext text/x-wiki '''Paardeberg''' is 'n [[eilandberg]] in die [[Swartland]]. Die omgewing is bekend vir sy wynplase. Die gebied lê rondom die punt 33° 30′ suid en 18° 45′ oos en die hoogste punt is 750 m bo seevlak. Dit is tussen die [[Paarl]], [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], [[Hermon]] en [[Malmesbury]], 50 km noordoos van [[Kaapstad]], 16 km suid van Malmesbury en 35 km van die see. In die streek word met [[koring]], canola en wingerd geboer. Oorspronklik was die kontrei ryk aan [[fynbos]]. Paardeberg, soms Paardenberg of Perdeberg, het sy naam te danke aan die trop [[bergkwagga]]s wat dit voorheen bewoon het. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *thebdi.org [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] ot1yorqy9sekbgytv3z6j5kpjppt8et 0 418610 2891285 2695138 2026-04-07T14:51:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891285 wikitext text/x-wiki '''Peelton''' is 'n landelike nedersetting in die [[Oos-Kaap]]. ==Ligging== Dit is geleë by 32° 46′ suid, 27° 29′ oos, 584 m bo seevlak, suidwes van [[Keiweg]], noordoos van [[Bhisho]], 16 km noordoos van [[King William’s Town]] en 60 km vanaf [[Oos-Londen]]. ==Sendingstasie== Peelton was 'n sendingstasie van die [[Londense Sendinggenootskap]], gestig in 1848-1849 deur eerw. Richard Birt (* Bromsberrow, Gloucestershire, Mei 1812 - † Peelton, 20 Maart 1892). Hy is op Peelton begrawe. ==Naam== Die sendingpos was aanvanklik bekend as Birt’s Mission, maar later herdoop. Sir Robert Peel (* 5 Februarie 1788 – † 2 Julie 1850) was die Britse minister van binnelandse sake van 1822-1827 en 1828 tot 1830 en eerste minister van 1834 tot 1835 en 1841 tot 1846 vir die Konserwatiewe Party. Peel is die stigter van die Londense polisiemag en sedertdien staan ‘n Londense konstabel bekend as ‘n “bobby”, die Engelse noemnaam vir ‘n seun met die naam Robert. ==Bekende inwoners== *[[Walter Rubusana]] *Tiyo Soga (* Mgwalirivier, [[Victoria-Oos]], [[Tyhumerivier|Tyhume]], ±1829 – † by die Tutura, [[Butterworth]], 12 Augustus 1871), Xhosa-sendeling, Bybelvertaler, eerste geordende swart predikant in Suid-Afrika *[[Steve Tshwete|Steve Vukile Tshwete]] (* Springs, 12 November 1938 – † Pretoria, 12 April 2002) ==Bibliografie== *artefacts.co.za *sabc.news/sabcnews/peelton-an-e-cape-village-with-british-history [[Kategorie:Oos-Kaap]] ltifd40q5tuetuzsx2mjtw6rsyh3zar 0 418666 2891375 2878814 2026-04-07T15:21:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891375 wikitext text/x-wiki '''The Outspan''' was ‘n Suid-Afrikaanse gesinstydskrif gewild in die middel van die 20ste eeu. Die eerste uitgawe van die weekblad het verskyn op 4 Maart 1927 en is uitgegee deur The Friend Newspapers in [[Bloemfontein]] met Arthur W. Wells as eerste redakteur. Wells was ‘n knap kortverhaalskrywer en besonder berese. Artikels in die blad het gehandel oor musiek, films, kuns, sport, motors en reis. Politiek is vermy. Kompetisies op groot skaal het die sirkulasie baie laat styg. Deur ‘n skoonheidswedstryd in 1930 het [[Molly Lamont]] ‘n loopbaan as filmster in Hollywood losgeslaan. Persone wat artikels tot die weekblad gelewer het, was bekende persone soos [[Arthur Conan Doyle]], [[Pauline Smith]], [[Agatha Christie]], [[Wernher von Braun]], [[Edgar Wallace]], [[Karl Dönitz]], [[Stuart Cloete]], [[John Galsworthy]], [[Francis de Guingand]], [[Donald Campbell]], [[P.G. Wodehouse]], [[Bernard Montgomery]], [[Adolf Eichmann]], [[Juan Manuel Fangio]] en [[James Rose-Innes]]. Dorothy Kay en Frank Bellamy het roem verwerf vir hul illustrasies. ‘n Stadige prysstyging deur die jare heen het die sirkulasiesyfers laat daal. Veral onder Afrikaanssprekende vroue was die blad aanvanklik gewild. Metterjare het hulle egter lesers geword van [[Huisgenoot]], [[Rooi Rose]] en [[Sarie]]. Die gevolg was dat die publikasie op 31 Mei 1957 gestaak is. Na ingrypende modernisering is The Outspan op 6 Junie 1957 opgevolg deur die blad '''Personality''' wat tot 23 Desember 1965 elke 14 dae verskyn het. Op sy beurt is Personalilty in 1966 weer opgevolg deur [[Scope]]. ==Trivia== The Outspan was die eerste tydskrif in die land wat gebruik gemaak het van die drukproses bekend as fotolitografie. == Bronnelys == *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 8. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} *theheritageportal.co.za == Eksterne skakels == *{{cite web|url=https://www.rootschat.com/forum/index.php?topic=716191.0 | publisher=Rootsweb | website=Rootschat | title=Outspan Journal/newspaper}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tydskrifte]] ql5o8vu5h36cfz4f9dw6t5astu5haim 0 418837 2891274 2870491 2026-04-07T14:48:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891274 wikitext text/x-wiki In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is 'n '''politieke aksiekomitee''' ([[Engels]]: '''''political action committee''''' - '''PAC''') 'n belastingvrye 527-organisasie wat veldtogbydraes van lede saamvoeg en daardie fondse skenk aan veldtogte vir of teen kandidate, stembriefinisiatiewe of wetgewing.<ref>{{Cite book |last1=Janda |first1=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=KZEDnrzMHFIC&pg=PA309 |title=The Challenge of Democracy: American Government in a Global World |last2=Berry |first2=Jeffrey M. |last3=Goldman |first3=Jerry |date=2008-12-19 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0547204543 |edition=10th |location=[[Boston]] |page=309 |access-date=2013-05-13}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-12-20 |title=Civics Glossary |url=http://www.sos.ky.gov/kids/civics/glossary.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607160220/http://www.sos.ky.gov/kids/civics/glossary.htm |archive-date=2013-06-07 |access-date=2012-01-04 |website=Kentucky Secretary of State}}</ref> Die wetlike term PAC is geskep in die nastrewing van veldtogfinansieringshervorming in die Verenigde State. Demokrasieë van ander lande gebruik verskillende terme vir die eenhede van veldtogbesteding of besteding aan politieke mededinging (sien politieke finansies). Op die Amerikaanse federale vlak word 'n organisasie 'n PAC wanneer dit meer as $1 000 ontvang of spandeer met die doel om 'n federale verkiesing te beïnvloed, en registreer by die Federale Verkiesingskommissie (FVK), volgens die wet op die federale verkiesingsveldtog soos gewysig deur die Tweeparty-veldtoghervormingswet van 2002 (ook bekend as die McCain-Feingold-wet). Op staatsvlak word 'n organisasie 'n PAC volgens die staat se verkiesingswette. Bydraes tot PAC's van korporatiewe of vakbondskatouries is onwettig, alhoewel hierdie entiteite 'n PAC kan borg en finansiële ondersteuning bied vir die administrasie en fondsinsameling daarvan. Vakbond-geaffilieerde PAC's mag slegs bydraes van vakbondlede vra. Onafhanklike PAC's kan bydraes van die algemene publiek vra en moet hul eie koste uit daardie fondse betaal. ==Oorsig== Federale multi-kandidaat PAC's kan soos volg tot kandidate bydra: *$5 000 aan 'n kandidaat- of kandidaatkomitee vir elke verkiesing (primêre en algemene verkiesings tel as afsonderlike verkiesings); *$15 000 aan 'n politieke party per jaar; en *$5,000 aan 'n ander PAC per jaar. PAC's mag onbeperkte uitgawes maak onafhanklik van 'n kandidaat of politieke party In sy 2010-saak Citizens United v. FEC, het die Hooggeregshof van die Verenigde State dele van die Wet op hervorming van veldtogte van 2002 (ook bekend as die McCain–Feingold Act) omvergewerp wat korporatiewe en vakbond politieke onafhanklike uitgawes in politieke veldtogte verbied het. Citizens United het verklaar dat dit ongrondwetlik is om korporasies en vakbonde te verbied om uit hul algemene tesouries te bestee om kandidate te bevorder of om by te dra tot PAC's. Dit het hierdie wette se verbod op korporasies of vakbonde wat direk tot 'n kandidaat- of kandidaatkomitee bydra, ongeskonde gelaat. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke organisasies]] ao7n6tmspk935ghgpuu7ys27q8vljxi 0 418866 2891198 2814330 2026-04-07T13:01:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891198 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lex Fridman teaching at MIT in 2018.png|duimnael|Lex Fridman by MIT in 2018.]] '''Lex Fridman''' (/ˈfriːdmən/; gebore [[15 Augustus]] [[1983]])<ref>{{Cite tweet |number=1691547357299585024 |user=lexfridman |title=Thank you for the birthday wishes! I got to celebrate it with amazing friends, including @elonmusk @joerogan and @hubermanlab, all who have brought so much fun, wisdom, and joy into my life. I'm truly grateful for this beautiful journey, and the love & kindness I've gotten along the way. Thank you for everything. I love you all! |first=Lex |last=Fridman |date=15 August 2023 |access-date=2023-10-12 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021155458/https://twitter.com/lexfridman/status/1691547357299585024?t=BcrAr9Yk-qOfbKVIwNKLYQ |archive-date=21 Oktober 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n Russies-Amerikaanse rekenaarwetenskaplike en podgooier. Op die ''Lex Fridman Podcast'' het hy sedert 2018 onderhoude gevoer met prominente figure in [[wetenskap]], [[tegnologie]], [[sport]] en [[politiek]]. Fridman het in 2019 prominent geword nadat hy mede-outeur was van 'n nie-eweknie-geëvalueerde studie wat tot die gevolgtrekking gekom het dat bestuurders gefokus gebly het terwyl hulle Tesla se semi-outonome stelsel gebruik het, wat 'n positiewe reaksie van [[Elon Musk]] ontvang het, maar deur [[kunsmatige intelligensie]]-kundiges gekritiseer is.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web |last=Lopatto |first=Elizabeth |date=2023-12-18 |title=Jeff Bezos wants Elon Musk to know Blue Origin is serious now |url=https://www.theverge.com/24001656/jeff-bezos-elon-musk-space-blue-origin-rivalry |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223032806/https://www.theverge.com/24001656/jeff-bezos-elon-musk-space-blue-origin-rivalry |archive-date=23 Desember 2023 |access-date=2023-12-23 |website=The Verge |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Fridman is in die [[Sowjetunie]] gebore en het in [[Moskou]] grootgeword.<ref name=":1" /> Hy is van [[Jood]]se afkoms.<ref name=":6" /> Sy pa Alexander Fridman is 'n plasmafisikus en professor aan Drexel Universiteit. Sy broer Gregory is ook 'n professor by Drexel.<ref name=":1" /> Toe hy ongeveer 11 was, kort na die ineenstorting van die Sowjetunie, het Fridman se gesin van Rusland na die [[Chicago]]-omgewing verhuis.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Hy het die Hoërskool Neuqua Valley in Naperville, [[Illinois]], bygewoon.<ref name=":0">{{cite web |title=Alex Fridman - About |url=http://lexfridman.com/about/ |website=lexfridman.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002185133/http://lexfridman.com/about/ |archive-date=2 October 2012 |url-status=dead |access-date=18 Julie 2022}}</ref> Hy het daarna BSc. en MSc. grade in [[rekenaarwetenskap]] aan Drexel Universiteit in 2010,<ref>{{cite web|last=Adams|first=Christine|date=8 Junie 2017|title=AgeLab researching autonomous vehicle systems in ongoing collaboration with Toyota|url=https://news.mit.edu/2017/mit-agelab-researching-autonomous-vehicle-system-in-ongoing-collaboration-with-toyota-0608|website=MIT News|access-date=10 Januarie 2022|archive-date=4 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104051501/https://news.mit.edu/2017/mit-agelab-researching-autonomous-vehicle-system-in-ongoing-collaboration-with-toyota-0608|url-status=live}}</ref> en het sy PhD in elektriese en [[rekenaaringenieurswese]] aan Drexel in 2014 voltooi.<ref name="HSbrthyr">{{cite web |last1=Plumb |first1=Wendy |title=Alum Lex Fridman Visits From MIT To Lead Public "AI" Lecture |url=https://drexel.edu/engineering/news-events/news/archive/2018/October/fridman-to-lead-ai-lecture/ |website=Drexel University College of Engineering |date=2 October 2018 |publisher=Drexel University |access-date=24 April 2022 |archive-date=12 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212173844/https://drexel.edu/engineering/news-events/news/archive/2018/October/fridman-to-lead-ai-lecture/ |url-status=live}}</ref> Sy PhD-verhandeling, ''Learning of Identity from Behavioral Biometrics for Active Authentication'', is voltooi onder die advies van ingenieursopvoeders Moshe Kam en Steven Weber en het gepoog om "die probleem van aktiewe stawing op tafelrekenaars en mobiele toestelle te ondersoek".<ref>Fridman, Lex, Learning of Identity from Behavioral Biometrics for Active Authentication. Desember 2014, Doctor of Philosophy in Electrical and Computer Engineering, Drexel University, https://api.core.ac.uk/oai/oai:idea.library.drexel.edu:idea_6338</ref> ==Loopbaan== ===MIT=== In 2014 het Fridman werk by Google gekry, maar het die maatskappy ná slegs ses maande verlaat en gesê dat hy die "chaos van navorsing en die akademiese omgewing" verkies.<ref name="HSbrthyr" /> In 2015 het hy na die Massachusetts Institute of Technology (MIT) se AgeLab verhuis om aan "sielkunde en [[grootdata]]-analise te werk om bestuurdersgedrag te verstaan."<ref name=":1">{{Cite web |last=Black |first=Julia |date=12 April 2023 |title=Peace, love, and Hitler: How Lex Fridman's podcast became a safe space for the anti-woke tech elite |url=https://www.businessinsider.com/lex-fridman-podcast-anti-woke-elon-musk-ai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403165443/https://www.businessinsider.com/lex-fridman-podcast-anti-woke-elon-musk-ai |archive-date=3 April 2023 |access-date=2023-10-01 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> In 2019 het Fridman 'n nie-eweknie-geëvalueerde studie oor Tesla Autopilot gepubliseer waarin bevind is dat bestuurders wat semi-outonome voertuie gebruik gefokus gebly het, in teenstelling met gevestigde navorsing oor hoe mense met outomatiese stelsels omgaan. Na sy Tesla Autopilot-studie is Fridman na Tesla-kantore gevlieg vir 'n onderhoud met Elon Musk. Fridman se studie oor Tesla Autopilot is gekritiseer vir die metodologie daarvan deur Missy Cummings, 'n professor aan die Duke Universiteit en raadgewer vir die National Highway Traffic Safety Administration, wat dit as "diep gebrekkig" beskryf het. KI-navorser Anima Anandkumar het voorgestel Fridman moet sy studie vir portuurbeoordeling indien voordat hy persdekking soek.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> Na die onderhoud met Musk het sy [[podgooi]]-episodes aansienlike groei gesien. Die studie is later van MIT se webwerf verwyder.<ref name=":1" /> Na die publikasie van die studie het hy AgeLab verlaat en 'n onbetaalde rol in MIT se Departement Lugvaartkunde en Ruimtevaart opgeneem.<ref name=":1" /> Vanaf 2023 is hy 'n navorsingswetenskaplike by die MIT Laboratory for Information and Decision Systems (LIDS).<ref>{{Cite web |title=Research Staff |url=https://lids.mit.edu/people/research-staff |access-date=2023-10-08 |website=MIT LIDS |language=en |archive-date=8 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008165100/https://lids.mit.edu/people/research-staff |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fridman |first=Lex |date=2023-06-18 |title=Transcript for Jimmy Wales: Wikipedia {{!}} Lex Fridman Podcast #385 |url=https://lexfridman.com/jimmy-wales-transcript/ |access-date=2023-10-08 |website=Lex Fridman |language=en-US |archive-date=14 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014181329/https://lexfridman.com/jimmy-wales-transcript/ |url-status=live}}</ref> ===Lex Fridman Podgooi=== Fridman het sy poduitsending in 2018 begin. Dit was oorspronklik getiteld ''The Artificial Intelligence Podcast'', maar het in 2020 verander na ''The Lex Fridman Podcast''.<ref name=":1" /> Episodes van die podcast het sakeman [[Elon Musk]],<ref name=":2" /> [[Amazon.com|Amazon]]-stigter [[Jeff Bezos]],<ref name=":2" /> [[Facebook]]-stigter [[Mark Zuckerberg]], <ref name=":2" /> [[Wikipedia]]-medestigter [[Jimmy Wales]],<ref name=":2" /> akteur [[Matthew McConaughey]],<ref name=":2" /> rapper Kanye West ingesluit, <ref name=":2" /> filmregisseur [[Oliver Stone]]<ref name=":2">{{Cite news |last=White |first=Roland |date=2023-06-30 |title=The fitness supergeek turning Elon Musk into a killing machine |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/lex-fridman-elon-musk-mark-zuckerberg-trainer/ |access-date=2023-11-29 |issn=0307-1235 |archive-date=1 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201013235/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/06/30/lex-fridman-elon-musk-mark-zuckerberg-trainer/ |url-status=live}}</ref> Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]],<ref name=":3" /> historikus [[Yuval Noah Harari]],<ref name=":3" /> fisikus Lisa Randall,<ref>{{Cite web |last=Globe |first=Scott Kirsner |title=How podcaster Lex Fridman became MIT's highest-profile science ambassador - The Boston Globe |url=https://www.bostonglobe.com/2024/02/14/business/lex-fridman-mit-science-ambassador-podcast/ |access-date=2024-03-18 |website=BostonGlobe.com |language=en-US}}</ref> en skrywer Mohammed El-Kurd.<ref name=":3">{{cite web |last=Ahmed |first=Nasim |title=What did we learn from Fridman's podcast with Netanyahu, Harari and El-Kurd? |url=https://www.middleeastmonitor.com/20230727-what-did-we-learn-from-fridmans-podcast-with-netanyahu-harari-and-el-kurd/ |website=Middle East Monitor |date=2023-07-27 |access-date=25 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016161907/https://www.middleeastmonitor.com/20230727-what-did-we-learn-from-fridmans-podcast-with-netanyahu-harari-and-el-kurd/ |url-status=live}}</ref> In 2024 het die ''Boston Globe'' berig dat die poduitsending 3,6 miljoen intekenare gelok het.<ref name=":5">{{Cite web |last=Kirsner |first=Scott |title=How podcaster Lex Fridman became MIT's highest-profile science ambassador |url=https://www.bostonglobe.com/2024/02/14/business/lex-fridman-mit-science-ambassador-podcast/ |access-date=2024-03-21 |website=BostonGlobe.com |language=en-US}}</ref> In Oktober 2022 het Kanye West 'n verskyning van twee uur en 26 minute op Fridman se podcast gemaak. Tydens die onderhoud het West 'n "reeks kwetsende en valse stellings gemaak oor die [[Holocaust]], [[aborsie]] en die [[Jode|Joodse mense]]."<ref name=":6">{{Cite web |last1=Brown |first1=August |last2=Saki |first2=Anousha |date=2022-10-25 |title=Kanye West assails Jews, abortion in new interview with Lex Fridman |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2022-10-24/kanye-west-lex-fridman-antisemitism-podcast |access-date=2024-03-05 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> Langs 'n skakel na die onderhoud met West, het Fridman op [[Twitter|X]] geplaas dat, "Ek glo in die krag van taai, eerlike, empatiese gesprek om die hoeveelheid liefde in die wêreld te verhoog."<ref>{{Cite web |last=Black |first=Julia |title=Peace, love, and Hitler: How Lex Fridman's podcast became a safe space for the anti-woke tech elite |url=https://www.businessinsider.com/lex-fridman-podcast-anti-woke-elon-musk-ai |access-date=2024-03-05 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> ===Ontvangs=== Frank Wilczek het verklaar dat "Lex op 'n hoër intellektuele vlak is" as baie joernaliste wat wetenskap dek.<ref name=":5" /> Daarenteen het die rekenaarbioloog Lior Pachter gesê "sommige wetenskaplikes en akademici vrees dat Fridman bydra tot die 'kakofonie van verkeerde inligting'", terwyl 'n ander KI-navorser gedink het dat Fridman moontlik "akademiese strengheid laat vaar het in die strewe na roem".<ref name=":1" /> Nathan J. Robinson van ''Current Affairs'' het geskryf, "Fridman is nie 'n idealoog nie en lyk opreg in sy begeerte om linkses empaties te verstaan (hy het ook onderhoude gevoer met Richard Wolff, Steve Keen, [[Cenk Uygur]] en [[Noam Chomsky]]) en om regverdig teenoor alle kante te wees, het hy gasheer vir 'n debat tussen 'skeptiese omgewingskundige' Bjorn Lomborg en klimaatjoernalis Andrew Revkin Maar soos met Rogan, is dit moeilik om 'n sekere gebrek aan balans raak te sien. ..]." Robinson het bygevoeg dat "die Fridman-podgooi 'n uitstekende manier is om te sien hoe die houding van neutraliteit eintlik nie daarin slaag om valshede en giftige oortuigings voldoende uit te daag nie."<ref name="Robinson">{{cite magazine |last1=Robinson |first1=Nathan |date=2023-01-05 |title=The Guy Who Just Loves Everyone |url=https://www.currentaffairs.org/2023/01/the-guy-who-just-loves-everyone |url-status=live |magazine=Current Affairs |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117220803/https://www.currentaffairs.org/2023/01/the-guy-who-just-loves-everyone |archive-date=17 Januarie 2023 |access-date=2023-10-09}}</ref> 'n Artikel van 2023 deur Elizabeth Lopatto in ''The Verge'' het verklaar dat Fridman se podgooi "aanhangers onder die tegnologie-elite het" en gesê dat Fridman "'n sagtebal-onderhoudvoerder is" (iemand wat nie konfronterende of ondersoekende vrae aan ondervraers vra nie).<ref name=":4" /> Ben Samuel het in 'n ander 2023-artikel in ''Haaretz'' aangevoer dat Fridman versuim het om aansprake wat deur Israeliese premier Benjamin Netanyahu op sy poduitsending gemaak is, te betwis.<ref>{{Cite news |last=Samuels |first=Ben |date=13 Julie 2023 |title=Netanyahu Uses Podcast Appearance to Denigrate Protests, Float Conspiracy |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-07-13/ty-article/.premium/netanyahu-uses-podcast-appearance-to-denigrate-protests-float-conspiracy/00000189-4fc5-de0f-afbb-6fed72460000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713185849/http://www.haaretz.com/israel-news/2023-07-13/ty-article/.premium/netanyahu-uses-podcast-appearance-to-denigrate-protests-float-conspiracy/00000189-4fc5-de0f-afbb-6fed72460000 |archive-date=13 Julie 2023 |access-date= |work=Haaretz |language=en}}</ref> ’n Artikel van 2024 in Bloomberg News, deur Ellen Huet, het opgemerk dat Fridman se podcast deur tegnologiese uitvoerende hoofde gesien word as ’n vriendeliker alternatief vir meer teenstrydige onderhoude met tradisionele joernaliste.<ref>{{Cite news |last=Huet |first=Ellen |date=29 Maart 2024 |title=Tech CEOs Find Friendly Podcast Hosts Help Get Out Their Talking Points |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2024-03-29/lex-fridman-s-podcasts-give-tech-ceos-a-friendly-place-for-pr |work=Bloomberg News}}</ref> ==Persoonlike lewe== Fridman het 'n eerstegraadse swart gordel in Brasiliaanse jiu-jitsu, toegeken deur Rick en Phil Migliarese by Balance Studios in [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]].<ref>{{cite web |last1=Jones |first1=Phil |title=Lex Fridman Promoted To First Degree BJJ Black Belt |url=https://jitsmagazine.com/lex-fridman-promoted-to-first-degree-bjj-black-belt/ |website=Jits. Magazine |date=2023-04-17 |access-date=11 November 2023 |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417092734/https://jitsmagazine.com/lex-fridman-promoted-to-first-degree-bjj-black-belt/ |url-status=live}}</ref> Fridman woon in [[Austin]], [[Texas]].<ref name=":1" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Fridman, Lex}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse wetenskaplikes]] gapje7123ec2mka2yn0hzyia6rqg8j5 0 419003 2891406 2698255 2026-04-07T16:11:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891406 wikitext text/x-wiki '''Voetpadhoogte''' is ‘n bergpas in die omgewing van [[Murraysburg]] in die [[Wes-Kaap]] en bereik ‘n hoogte van 1430 m bo seespieël.<ref name="mpsa" /> Die hoogte is op die [[R63 (Suid-Afrika)|R63-pad]] so ‘n 40 km van Murraysburg en ‘n 50 km van [[Graaff-Reinet]]. Dus is dit amper op die grens tussen die Wes- en die [[Oos-Kaap]] en net oos van die Jim Symingtonbrug (gebou 1960) oor die Buffelsrivier. Op dieselfde roete is die [[Van Ryneveldpas]], die [[Oubergpas]] en die [[Rooikranshoogte]]. ==LET WEL== Hierdie pas is tussen Murraysburg en Graaff-Reinet en NIE in die Suid-Kaap nie. ==Lees ook== *[[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{Cite web|url=https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/699-voetpadhoogte-p1599.html?highlight=WyJ2b2V0cGFkaG9vZ3RlIl0=|title=Voetpadhoogte (P1599) - Mountain Passes South Africa|website=www.mountainpassessouthafrica.co.za|accessdate=13 September 2024|lang=en}}</ref> }} ==Bibliografie== *samountainpasses.co.za <!-- volledige URL asseblief! --> [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] rq9k933v0peg9fysntr7il4wcsoab6s 0 419101 2891271 2872257 2026-04-07T14:46:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891271 wikitext text/x-wiki Die '''Queen’s Road''' is ‘n historiese en toeristiese roete tussen [[Grahamstad]] en [[Fort Beaufort]] in die [[Oos-Kaap]]. Die pad is deel van die [[R67 (Suid-Afrika)|R67-roete]] wat [[Port Alfred]] met [[Queenstown]] verbind. Weens die [[Sesde Grensoorlog]] is ‘n dertigtal militêre vestings opgerig. Daarom was die verbetering aan die paaie in die grensgebied dringend noodsaaklik. In 1837 het 'n Britse genie-offisier, maj. Charles Jasper Selwyn (* [[27 Mei]] [[1793]], [[Engeland]] - † [[12 Desember]] [[1847]], [[Montreal]], [[Kanada]]), opdrag aan die later bekende pad- en pasbouer [[Andrew Geddes Bain]] gegee om hierdie pad onverwyld te bou. Die roete het afgedaal uit die [[Eccapas]] na ‘n drif in die [[Groot-Visrivier]], daarna oor die [[Koonaprivier]] en die [[Katrivier]]. Die pad is noordwaarts verleng na [[Post Retief]] en ‘n ander deel is gebou via [[Pluto’s Vale]] deur [[Komiteesdrif]] en verder ooswaarts na [[Breakfast Vlei|Breakfastvlei]]. Drie groot brûe is metteryd gebou, naamlik oor die Groot-Vis by [[Fort Brown]], oor die Koonap by [[Tomlinson’s Post]] en die [[Victoriabrug]] by Fort Beaufort oor die Katrivier. Hierdie pad was aanvanklik slegs bedoel as militêre roete en is in 1842 voltooi en het so vinnige toegang tot die oorlogsgebiede gegee. Aan die bopunt van die Eccapas is ‘n monument op [[7 September]] [[1964]] onthul wat die werk van Bain herdenk. ==Bibliografie== *Walters, Dennis: Bridging the Eastern Cape. The Life and Work of Joseph Newey. [[Oos-Londen]]: Coral Tree Press, 2014. {{ISBN|978-0-620-59478-3}} [[Kategorie:Oos-Kaap]] 75thciodgoqx60k2b86sjv0ix9zn6s5 0 419443 2891117 2701577 2026-04-07T12:25:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891117 wikitext text/x-wiki Die '''Helpmekaar Studiefonds''' is ‘n [[organisasie sonder winsoogmerk]] wat studielenings met ‘n baie lae rentekoers beskikbaar stel aan Afrikaanssprekende studente wat verder wil studeer aan universiteite en ander goedgekeurde onderriginstellings. Dit het kantore in [[Bellville]], [[Kaapstad]] en [[Cresta]], [[Johannesburg]]. ==Geskiedenis== Na die [[Maritz-rebellie]] van 1915 was daar enorme eise om skadevergoeding teen die rebelle deur winkeliers, boere en munisipalitiete vir die skade wat hulle berokken is. Boonop was die rebelle opgesaal met reusagtige boetes en ander is tot tronkstraf veroordeel. Baie Afrikanergesinne is in ellende gedompel en hele gemeenskappe (veral in die [[Vrystaat]]) is platgeslaan. Onder leiding van dr. C.P. van der Merwe is in [[Betlehem]], [[Lindley]] en [[Reitz]] met ‘n fondsinsameling begin om die nood te verlig en mense van ekonomiese ondergang te red. Die geesdrif om die noodlydendes te help het nie net tot die Vrystaat beperk gebly nie. Landswyd het kerke deur tot deur kollektes gereël, basare en konserte is gehou en ruim skenkings is ontvang. Die insameling het die verbeelding van die bevolking aangegryp. In die Kaapprovinsie neem [[Die Burger]] met sy redakteur, dr. [[D.F. Malan]], die leiding en verklaar 10 November 1917 tot Helpmekaardag, die dag waarop al die benodigde geld ingesamel moet wees. Oom Japie Helpmekaar van die [[Paarl]] skenk £500 aan die koerant se veldtog op voorwaarde dat ander mense bydra tot ‘n ”honderdpondlys”. Nadat aan al die eise om skadevergoeding voldoen en die boetes en hofonkoste betaal is, was daar ‘n enorme oorskot. ‘n Groot opwelling van Afrikanernasionalisme was dus na die terugslag van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] duidelik sigbaar. Een van die merkwaardigste gebeurtenisse in die geskiedenis van die Afrikanervolk het hom afgespeel. Die Afrikaner was op die ekonomiese herstelpad en dit lei tot die stigting van ekonomiese reuse soos [[Sanlam]], [[Santam]], [[Bonuskor]] en [[Sasbank]]. ==Oorskot== Die oorskot van die fondsinsameling is tussen die vier provinsies verdeel in verhouding tot hul bydraes. En hierdie Helpmekaargeld moes omskep word tot ‘n permanente instelling vir finansiële hulp aan Afrikanerstudente. Deur puik beleggings, bemakings en verdere skenkings het die poel beskikbare geld reusagtig toegeneem. Duisende Afrikaanssprekende studente is reeds finansieel ondersteun. ==Oom Japie Helpmekaar== Jacob Elisa de Villiers (*plaas Waterval (nou Bellingham), Groot-Drakenstein, 31 Desember 1835 - †Paarl, 6 Julie 19210), boer en weldoener ==Lees ook== *[[Van Ewijck-stigting]] ==Bibliografie== *helpmekaarfonds.org *noordelikehelpmekaarstudiefonds.org [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] ki5gnxtgehk25f2ig2roeg45r9gx2sr 0 419608 2891298 2871053 2026-04-07T14:55:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891298 wikitext text/x-wiki '''Port Durnford''' is teenswoordig ‘n nedersetting en bosboustasie in [[KwaZulu-Natal]]. ==Ligging== Dit lê by die mond van die Umlalazirivier, naby die dorpie [[eSikhawini]] en [[Durnford Point-vuurtoring|die vuurtoring]], 19 km suid van [[Empangeni]] en suidwes van [[Richardsbaai]]. In die direkte omgewing is die Umlalazi-natuurreservaat en die Mtunzini-tolhek op die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-nasionale]] pad. ==Landingsplek== Dit is nie ‘n hawe nie, maar bloot ‘n goeie beskutte landingsplek op die strand. Tydens die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 het die skip ''HMS Forester'' hier uit die branders gekom om soldate en oorlogsmateriaal te los vir lord [[Chelmsford]] se oorlogspoging. ==Gedenksteen== Die baken by Port Durnford dui die plek aan waar koning [[Cetshwayo]] op 4 September 1879 as krygsgevangene na [[Kaapstad]] vertrek het. Na sy ballingskap het hy op 10 Januarie 1883 ook weer hier teruggekeer. ==Naam== Onsekerheid bestaan oor die herkoms van die naam Port Durnford. Blykbaar was ‘n matroos genaamd Durnford in 1822 deel van die ekspedisie van die twee skepe ''Leven'' en ''Barracouta'' onder kapt. W.F. Owen wat die kusgebied hier verken het. ‘n Ander moontlikheid is dat dit die naam dra van ‘n kapt. Durnford wat met ‘n 100 man na [[Algoabaai]] gestuur is om kapt. [[Harry Smith]] wat deur die Boere in 1842 beleër is, te help. ==Bibliografie== *Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: [[Tafelberg-Uitgewers]] vir die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]], Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. {{ISBN|0-624-00097-4}} *kznnorthhappenings.co.za *1879zuluwar.com *kznpr.co.za/port-durnford [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] e8lbu6una1qnikz87lm12ixkeuuy9uf 0 419687 2891422 2704401 2026-04-07T16:15:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891422 wikitext text/x-wiki Die '''Wonderboom''' by [[Willowmore]] is ‘n natuurfrats.<ref name="kh" /><ref name="ksa" /> ==Ligging== Hierdie besondere boom is by 33° 12′ 50″ suid, 23° 27′ 55″ oos en 12 km van Willowmore op die [[N9 (Suid-Afrika)|N9-nasionale pad]] aan die linkerkant van die pad in die rigting van [[Aberdeen]].<ref name="kh" /><ref name="ksa" /> ==Bome== Daar is twee bome, naamlik die [[gewone ghwarrie]] (''[[Euclea undulata]]'') en die [[Karoowitgat]] (''[[Boscia oleoides]]'').<ref name="kh" /> Laasgenoemde staan in Engels bekend as die ''Karoo shepherd’s tree''. Hierdie besondere Karoowitgat het drie stamme wat uit die grond kom. Twee van die stamme het versmelt en vorm ‘n oog in die gesamentlike stam. Die derde stam het deur hierdie oog gegroei. En die doel van die ghwarrie is bloot om die witgatte geselskap te hou. Eintlik is die gewone ghwarrie sowel as die Karoowitgat struike. Bokke vind die blare van die struike lekker en daarom het hierdie bome groter en sambreelvormig gegroei en daardeur het die unieke verskynsel sigbaar geword. Die wonder is ontdek toe die pad vroeg in die [[20ste eeu]] gebou is. Toe was die bome al volgroei en kan weens die langsame groeitempo nou al ‘n paar honderd jaar oud wees. In onlangse jare is hulle omhein om hulle teen vandalisme en bokke te beskerm.<ref name="kh" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="kh">{{Cite web|url=https://www.karooheartland.com/listings/die-wonderboom/|title=Die Wonderboom - Karoo Heartland|date=19 Januarie 2023|accessdate=8 Oktober 2024|lang=en|archive-date=26 Februarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045953/https://www.karooheartland.com/listings/die-wonderboom/|url-status=live}}</ref> <ref name="ksa">{{Cite web|url=https://www.karoo-southafrica.com/camdeboo/willowmore/|title=Willowmore|website=The Karoo, South Africa|accessdate=8 Oktober 2024|lang=en|archive-date=15 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715083959/https://www.karoo-southafrica.com/camdeboo/willowmore/|url-status=live}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] gyx37dv4r26guhuw752r76fk8znq1te 0 419810 2891105 2861311 2026-04-07T12:21:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891105 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hauptfleisch House Stellenbosch.JPG|duimnael|regs|Hauptfleisch Huis]] '''Hauptfleisch-huis''', [[Dorpstraat]] 153 op [[Stellenbosch]], dra by tot ‘n tradisionele historiese straatbeeld uniek in Suid-Afrika. Die huis, die eiendom van [[Historiese Huise van Suid-Afrika]], is in 1979 tot kultuurmonument verklaar. In 1704 was Jacobus van der Berg die eienaar. Waarskynlik bou Fred. Jac. Hauptfleisch die huis in 1812. Na hom het dit aan verskeie ander bekende families van die dorp behoort. Die rietdak is in 1860 met sinkplaat vervang en die dakrande is verhoog. Van die Kaaps-Hollandse holbol-gewel en die soldervenster het weinig oorgebly. Historiese Huise van Suid-Afrika het die huis in 1997 gedeeltelik gerestoureer. ==Bibliografie== *Burden, Matilda: 50 jaar - Historiese Huise 1966-2016. Stellenbosch: Historiese Huise van Suid-Afrika, 2016. {{ISBN|978-0-620-73074-7}} *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} *Proust, Alain en D.H. Pennewaert: Stellenbosch – a visual promenade. Vlaeberg: La Compagnie du Cap, 2006. {{ISBN|0-620-35009-1}} *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. [[Kaapstad]]: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Stellenbosch]] aba5kr0sbvhlmy952zieh7fmrqci8s7 0 419969 2891447 2785386 2026-04-07T16:29:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891447 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Skryfkompetisie|jaar=2024|rang=6}} '''Gesondheidsielkunde''', ook bekend as mediese sielkunde, word gedefinieer as 'die studie van psigiologiese- en gedragsprosesse in gesondheid, siekte en gesondheidsorg'.<ref>British Psychological Society, 2011. ''Healthy contribution''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/psychologist/healthy-contribution. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Die studie ondersoek die invloed wat [[geestesgesondheid]] en fisiese gesondheid op mekaar het. Dit is belangrik om te verstaan dat die verstand en die liggaam nie twee afsonderlike entiteite is nie, maar in noue wisselwerking met mekaar is. Die brein en die liggaam kommunikeer aanhoudend met mekaar deur chemiese en fisiese boodskappers, soos hormone en neuro-oordragstowwe. Daarom kan selfs gedagtes en houdings die liggaam beïnvloed. Byvoorbeeld, positiewe gedagtes lei tot die afskeiding van goed-voel neuro-oordragstowwe, naamliks serotonien en dopamien. Serotonien is nodig om spysverteringsfunksies te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2022. ''Serotonin: What it is and its role in the body''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/22572-serotonin. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> [[Dopamien]] speel weer 'n belangrike rol in die regulering van gemoed, slaap en konsentrasie en help ook met beweging en koördinasie.<ref>Healthdirect Australia, 2023. ''Dopamine''. Beskikbaar by: https://www.healthdirect.gov.au/dopamine. Besoek op 21 Oktober 2024.</ref> Verder ondersoek gesondheidsielkunde hoe biologiese, sielkundige, gedrags- en sosiale faktore gesondheid en siektes kan beïnvloed. Gesondheidsielkundiges gebruik toegepaste navorsing om siektes te help voorkom, algehele gesondheid te bevorder en gesondheidsorgstelels te verbeter. Gesondheidsielkundiges werk dikwels saam met ander gesondheidswerkers om pasiëntsorg te verbeter. == Die wisselwerking tussen geestelike- en fisiese gesondheid == === Hoe geestesgesondheid fisieke gesondheid beïnvloed === Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie|Wêreldgesondheidorganisasie]] (WGO) ervaar een uit elke sewe 10- tot 19-jariges ‘n [[geestesteuring]]. Depressie en angs is as een van die hoofoorsake van siektes en gestremdhede onder adolessente bewys . <ref>World Health Organization (WHO), 2024. Adolescent mental health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Stres het ook ‘n hewige invloed op die liggaam. Diegene met [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] het 'n groter kans om wanfunksionering van neuro-oordragstowwe, breinontsteking en verminderde volume grysstof in die serebrale korteks, te ontwikkel. Mense met depressie sukkel ook om herhinneringe, veral positiewe ervarings, te onthou.<ref>Medical News Today, 2023. How does depression affect the brain? Beskikbaar by: https://www.medicalnewstoday.com/articles/howd-does-depression-affect-the-brain#:~:text=For%20instance%2C%20people%20with%20depression,memories%2C%20particularly%20of%20positive%20experiences. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Depressie beïnvloed eetlus en kan lei tot gewigstoename verwante kondisies soos tipe 2 diabetes of na gewigsverlies verwante kondisies soos [[Anorexia nervosa|Anorexia Nervosa.]] Beide depressie en chroniese stres lei tot kardiovaskulêre siektes, insluitend hoë bloeddruk en die verhoogde risiko aan hartaanvalle. Stres word beskryf as die lyf se reaksie op uitdagings. Dit behels die biologiese oorlewingsmeganisme, bekend as die veg-of-vlug reaksie. Wanneer ons stres ervaar, stel die brein [[adrenalien]]- en kortisolhormone vry om die liggaam in staat te stel om te reageer op gevaarlike situasies.<ref>Nuvance Health, 2024. ''The effect of stress on the brain and ways to manage it''. Beskikbaar by: https://www.nuvancehealth.org/health-tips-and-news/the-effect-of-stress-on-the-brain-and-ways-to-manage-it. Besoek op 11 Oktober 2024. </ref>[[Lêer:Telomere.png|duimnael|''Voorstelling van 'n telomeer'']] Wanneer die liggaam [[chroniese stres]] ervaar, kan dit 'n negatiewe invloed op die brein en liggaam se algemene gesondheid hê. Chroniese stres kan 'n mens se lewensduur verminder. Stres verkort telomere, wat op die eindpunte van chromosome aangetref word, wat [[veroudering]] bespoedig.<ref>Taking Charge, 2024. How do thoughts and emotions affect health? Beskikbaar by: https://www.takingcharge.csh.umn.edu/how-do-thoughts-and-emotions-affect-health. Besoek op 4 Oktober 2024.</ref> Langdurige blootstelling aan streshormone veroorsaak inflammasie en disfunksie in die brein, wat geheue en gemoed beïnvloed. Dit verhoog ook die risiko om neurologiese kondisies soos dementia, beroertes, depressie en migraines te ontwikkel. Chemiese veranderinge in die brein as gevolg van chroniese stres veroorsaak spysverteringsprobleme soos prikkelbare derm-sindroom en suur refluks. Die ingewande se delikate bakteriële balans word deur chroniese stres en angs versteur, wat kan lei tot 'n omgekrapte maag.<ref>University of Chicago Medicine, 2024. ''Stress & stomach pain: When to see a doctor''. Beskikbaar by: https://www.uchicagomedicine.org/forefront/gastrointestinal-articles/2024/january/stress-stomach-pain-when-to-see-a-doctor. Besoek op 2 Oktober 2024</ref> Die gevoel van angs word deur neurotransmitters na die simpatiese senuweestelsel oorgedra, wat die liggaam se spiere laat saamtrek en die hartklop- en asemhalingstempo verhoog. Dit herlei ook bloedvloei van die abdominale organe na jou brein.<ref>Advanced Psychiatry Associates, 2024. The effects of anxiety and depression on your physical health. Beskikbaar by: https://advancedpsychiatryassociates.com/resources/blog/the-effects-of-anxiety-and-depression-on-your-physical-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Daarom word maagpyn, hardlywigheid en diarree dikwels saam met angstigheid ervaar. Angs verswak jou immuunstelsel. Tydens gevoelens van angstigheid is die veg-of-vlug meganisme geaktiveer, wat dit moeilik maak vir die liggaam om normaal te funksioneer. Dit veroorsaak dat die immuunstelsel verswak.<ref>Harrington Hospital, 2019. What anxiety does to your body: 7 common physical symptoms. Beskikbaar by: https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210210449/https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ |date=10 Desember 2024 }}. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> === Hoe fisieke gesondheid geestesgesondheid beïnvloed === Fisiese gesondheid en geestesgesondheid is afhanklik van mekaar en dus moet beide se effek op mekaar in ag geneem word. Navorsing het 'n verband tussen geestesiektes en chroniese siektes soos kanker, asma, diabetes, hoë bloeddruk en epilepsie getoon. Byna elke 3de persoon met ‘n langtermyn fisiese gesondheidskwaal ervaar geestesgesondheid probleme.<ref>Mental Health Foundation, 2022. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Langtermyn gesondheidsprobleme lei tot sosiale isolasie, 'n lae selfbeeld, stigma en diskriminasie. Die fisiese pyn, toetse, behandelings en opvlamming van simptome veroorsaak gevoelens van bekommernis, frustarasie en stres. Dit maak die pasiënt meer vatbaar vir geestessiektes soos depressie en angs. <ref>Mental Health Foundation, 2022. Long-term physical conditions and mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/long-term-physical-conditions-and-mental-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Na die afloop van ‘n ernstige besering of siekte wat tot hospitalisasie gelei het, kan pasiënte [[Posttraumatiese stressteuring|Posttraumatiese Stressteuring]] (PTSS) opdoen. Chroniese pyn soos die van ‘n amputasie kan as 'n herinnering dien aan die trauma, wat depressie, PTSS-simptome, of alkohol- en voorskrifmedikasiemisbruik veroorsaak of vererger.<ref>American Psychiatric Association, 2024. ''Expert Q&A on PTSD''. Beskikbaar by: https://www.psychiatry.org/patients-families/ptsd/expert-q-and-a. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> [[Sepsis]]-oorlewendes, veral diegene wat in 'n intensiewe sorgeenheid behandel is, staan ‘n groot kans om PTSS te ontwikkel. 'n Studie van Johns Hopkins, gepubliseer in 2013, het bewys dat een uit elke drie pasiënte in die intensiewe sorgeenheid, wat aan 'n ventilator gekoppel was, PTSS ontwikkel het.<ref>Sepsis Alliance, 2018. ''Post-Traumatic Stress Disorder After a Serious Illness''. Beskikbaar by: https://www.sepsis.org/news/post-traumatic-stress-disorder-after-a-serious-illness. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat gediagoniseer is met [[Menslike Immuniteitsgebrekvirus|Menslike Immuniteitsgebreksvirus]] (MIV), het 'n groter kans om angs, gemoed en kognitiewe versteurings te ontwikkel. Depressie is baie algemeen onder mense wat MIV het. MIV en verwante infeksies kan die brein en die senuweestelsel beïnvloed wat normale dink- en gedragspatrone kan verander. Die neem van MIV-medisyne veroorsaak baie newe-effekte, wat 'n invloed het op hulle gemoed. Diegene met MIV gaan ook deur onaangename sosiale situasies, wat hulle geestesgesondheid negatief kan beïnvloed, soos om ander te vertel van die MIV-diagnose en die stigma en diskriminasie wat daarmee verband hou. Die gebruik van MIV-medisyne en mediese behandeling is 'n ekstra las, wat hul geestesgesondheid ook negatief kan beïnvloed.<ref>National Institute of Mental Health (NIMH), 2023. ''HIV/AIDS''. Beskikbaar by: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/hiv-aids. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat deurlopende fisiese gesondheidsprobleme het, is twee tot drie keer meer geneig om depressie te hê in vergelyking met mense wat fisies gesond is.<ref>Royal College of Psychiatrists, 2023. ''Physical illness and mental health''. Beskikbaar by: https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/physical-illness-and-mental-health. Besoek op 3 Oktober 2024.</ref> Dit is dus noodsaaklik om fisies gesond te probeer bly om jou geestesgesondheid positief te kan beïnvloed. Oefening speel 'n belangrike rol in die handhawing van fisiese gesondheid. Gereelde fisiese oefening verbeter die funksionering van die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as. [[Lêer:Hipotalamus-pituïtêre-bynier-as.png|duimnael|Die samewerking van die hipotalamus, pituïtêre klier en byniere om stres te reguleer.]] Die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as speel ‘n belangrike rol in streshantering. Die kommunikasie tussen hierdie drie endokriene stelselorgane maak dit moontlik vir die kortisol hormoon om die liggaam toe te laat om op stres te reageer en die kliere te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2024. ''Hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/body/hypothalamic-pituitary-adrenal-hpa-axis. Besoek op 20 Oktober 2024</ref> Gereelde oefening bevorder dus hantering van stres in die liggaam. === Psigisomatiese versteurings === Wanneer fisiese simptome 'n emosionele of sielkundige toestand vergesel, word dit as ‘n psigosomatiese versteuring verklaar. Dit word deur die outonome senuweestelsel, wat abnormaal funksioneer, veroorsaak. Emosies en ander sielkundige faktore aktiveer die onwillekeurige senuweestelsel en kliere. Byvoorbeeld, in ‘n toestand van woede word bloeddruk verhoog, wat 'n toename in respiratoriese tempo en polsslag veroorsaak. Die verhoogde fisiologiese prosesse sal afneem soos die woede verby is. Wanneer die persoon egter nie uitdrukking gee aan woede nie, sal die fisiologiese simptome steeds voortgaan. Vele siektes het ook 'n psigosomatiese komponent.  'n Goeie voorbeeld is in die geval waar angs en stres fisiese kwale soos ekseem, maagsere, hoë bloeddruk en hartsiektes vererger.<ref>MedlinePlus, 2023. ''Normal Body Temperature''.Beskikbaar by: https://medlineplus.gov/ency/article/003211.htm. Besoek op 14 Oktober.</ref> Omtrent enige deel van die liggaam kan deur psigisomatiese afwykings geaffekteer word. Gewoonlik word organe en liggaamstelsels wat nie onder vrywillige beheer is nie beïnvloed, soos die spysverteringstelsel en die kardiovaskulêre stelsel. Daar word algemeen aanvaar dat emosionele stres bestaande siektes kan vererger. Daar is ook 'n paar bewyse dat dit siektes kan veroorsaak wat nie gewoonlik as psigosomaties beskou word nie soos kanker of diabetes by individue wat geneties geneig is om hierdie siektes te ontwikkel. Psigosomatiese versteurings veroorsaak deur stres kan fisiese kwale soos hipertensie, gastro-intestinale versteurings, respiratoriese kwale, migraine en spanningshoofpyne, seksuele disfunksie, bekkenpyn, slapeloosheid, dermatitis en maagsere insluit. Die meeste pasiënte wat aan 'n psigosomatiese versteuring ly, kan deur 'n kombinasie van kognitiewe gedragsterapie en medikasie gehelp word. Gedragsterapie sluit in meditasie en om te leer om meer aandagtig of in die oomblik te wees. In gevalle wat minder ernstig is, kan pasiënte leer hoe om spanning te hanteer sonder die gebruik van medikasie.<ref>Encyclopaedia Britannica, 2024. ''Psychosomatic Disorder''. Beskikbaar by: https://www.britannica.com/science/psychosomatic-disorder. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Die term psigosomatiese versteuring word soms ook gebruik in gevalle waar geestelike faktore fisiese simptome veroorsaak, maar waar daar geen fisiese siekte geïdentifiseer word nie. Borskaspyn kan byvoorbeeld deur stres veroorsaak word sonder dat ‘n fisiese siekte betrokke is.<ref>Patient.info, 2023. ''Psychosomatic Disorders''.Beskikbaar by: https://patient.info/mental-health/psychosomatic-disorders. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> == Die rol van gesondheidsielkundiges == === Oorsig === Gesondheidsielkundiges ondersoek die verband tussen mense se emosies, gedrag en die gevolge wat dit op hulle lewens het. Hulle gebruik hulle kennis om algemene welstand te bevorder en om pasiënte te help om hulle fisiese en emosionele siektes verstaan en te hanteer. Daar word hoofsaaklik gefokus op die oorsaak van siektes en die voorkoming van gesondheidsprobleme. Gesondheidsielkundiges se vaardighede kan in verskeie areas gebruik word, insluitend hospitale en primêre sorgprogramme, privaat praktyke,  korporasies, universiteite, regeringsinstansies en spesialiteitspraktyke, byvoorbeeld onkologie, pynbestuur en rehabilitasie. Gesondheidsielkundiges werk egter meestal in kliniese omgewings waar hulle gedragsevaluerings en kliniese onderhoude met individue of groepe voer. Navorsing is belangrik vir gesondheidsielkundiges om pasiënte se gedrag te ondersoek en om oplossings vir gesondheidsprobleme te vind. Gesondheidsielkundiges werk ook saam met ander gesondheidswerkers om die gesondheidsorgsisteem te verbeter. === Posbeskrywing === Gesondheidsielkundiges kan met verskeie fisiese en geestelike gesondheidsprobleme help. Hulle help pasiënte om psigosomatiese simptome, verslawings en eetversteurings te verstaan. Gesondheidsielkundiges speel ook ‘n baie belangrike rol in die verbetering van stres hantering wat algemene gesondheid kan verbeter. Gesondheidsielkundiges identifiseer gedrag wat pasiënte se gesondheid benadeel,soos dwelmmisbruik, fisiese onaktiwiteit, rook en ‘n swak dieet. Deur pasiënte se gedrag te bestudeer, stel dit gesondheidsielkundiges in staat om die mees geskikte plan volgens pasiënte se behoeftes te vorm. Dikwels ontwikkel gesondheidsielkundiges gedragsveranderingsprogramme wat pasiënte bemagtig om hulle gesondheidskwessies te bestuur. Nog dienste wat gesondheidsielkundiges aanbied sluit in: * Die verbetering van daaglikse voeding * Vermindering van riskante seksuele gedrag * Voorkoming van siektes * Verleen hulp aan pasiënte om die gevolge van siektes te verstaan * Gewigsbestuur * Aanleer van hanteringsvaardighede * Rou terapie * Terminale pasiëntsorg Deur pasiënte se gedrag te ondersoek, kan gesondheidsielkundiges toepaslike sielkundige intervensies identifiseer om die gesondheidskwessies te behandel. Gesondheidsielkundiges gebruik gedragsintervensies om hoërisiko-gedrag te teiken wat siektes help voorkom. <ref>Society for Health Psychology, 2024. ''Bridging Gaps Between Health Psychology and Lifestyle Medicine''. Beskikbaar by: https://societyforhealthpsychology.org/the-health-psychologist/bridging-gaps-between-health-psychology-and-lifestyle-medicine/. Besoek op 5 Oktober 2024</ref> ‘N Voorbeeld van ‘n intervensie is kognitiewe-gedragsterapie (CBT) wat gebruik word om pasiënte te help chroniese siektes hanteer. CBT is ‘n vorm van sielkundige behandeling, maar ontwikkeling van hierdie terapie is gegrond op beide navorsing en kliniese praktyke. Dit is gebasseer op die konsep dat sielkundige probleme veroorsaak word deur negatiewe gedagtes en gedragspatrone. <ref>American Psychological Association (APA), 2017. ''Cognitive Behavioral Therapy for PTSD''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/cognitive-behavioral. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref>   === Invloed op gesondheidsorgbeleide === Gesondheidsielkundiges in hospitale werk dikwels saam met dokters, verpleegsters en ander gesondheidswerkers om holistiese sorg te verskaf. Holistiese sorg verwys na die voorsiening in fisiese, geestelike en sosiale behoeftes. In die groter sorgspan kan gesondheidsielkundiges ‘n diagnose en aanbevole behandelingsplan verskaf om mediese probleme op te los.<ref>WebMD, 2024. ''What Is Health Psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> Gesondheidsielkundiges help ook deur ander gesondheidswerkers op te voed en op te lei. Hulle leer gesondheidswerkers sielkundige maniere hoe om pasiënte beter te behandel . Gesondheidsielkundiges gebruik navorsing om dokters te help om hulle pasiënte se gedrag te verstaan en om pasiënte te help hulle diagnose verstaan. Dit sluit die ontwikkeling van formulerings oor die impak, wat 'n siekte op die pasiënt se gesondheid het in, as poging om die pasiënt te help verstaan. Verder is pasiënte ook meer geneig om behandelingsplanne na te kom wanneer hulle sielkundige ondersteuning ontvang. Vir optimale gesondheidsresultate is samewerking en effektiewe kommunikasie tussen pasiënte en gesondheidsorgverskaffers noodsaaklik. Gesondheidsielkundiges voed ander gesondheidswerkers op om kommunikasie met pasiënte te verbeter, veral met die oordrag van sensitiewe en gesondheidsverwante inligting. Gesondheidsielkundiges moedig gesondheidsorgers aan om empaties te wees en aktief te luister om die pasiënt-dokter verhouding te verbeter. Verbeterde kommunikasie lei ook tot meer tevrede pasiënte en 'n meer positiewe ervaring.<ref>FairGaze, 2023. ''Importance of Health Psychology''. Beskikbaar by: https://fairgaze.com/educationnews/importance-of-health-psychology.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Navorsing wat gesondheidsielkundiges doen, sluit ook die evaluering van gesondheidsorgkoste in, wat gesondheidsorgbesluitnemers en beleidmakers help. Gesondheidsielkundiges verskaf ook relevante inligting en advies aan organisasies betrokke by openbare gesondheid om gesondheidsorgpraktyke te verbeter.<ref>Prospects, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.prospects.ac.uk/job-profiles/health-psychologist. Besoek op 20 Oktober 2024.</ref> == Faktore wat gesondheid en siekte beïnvloed == === Biologiese faktore === Die twee primêre biologiese faktore wat die gesondheid van individue beïnvloed, is geslag en ouderdom. Ander faktore sluit voeding, oorgeërfde toestande, hormoonvlakke, breinchemie, genetika, liggaamsfunksionering en sommige psigologiese kenmerke in. <ref>Kyruus Health, 2024. Biological and physical determinants of health. Beskikbaar by: https://kyruushealth.com/biological-and-physical-determinants-of-health/<nowiki/>.Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oor die algemeen blyk dit asof die vroulike geslag gesonder as die manlike geslag is. Die vroulike geslag toon ‘n groter weerstand teen siektes as gevolg van ‘n sterker immuunstelsel. Vrouens se vlakke van sirkulerende teenliggaampies is hoër en tydens infeksie vind meer sitokien vrystellings plaas.<ref>Office of Research on Women's Health, 2024. Sex and gender in health and disease. Beskikbaar by: https://orwh.od.nih.gov/sex-gender/sex-and-gender-in-health-and-disease{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Mans is meer geneig om aan risikante gedrag deel te neem wat kan lei tot gesondheidsprobleme.’n Opname in Wallis het bevind dat mans meer geneig is as vroue om handhigiëne as onnodig te klassifiseer. 1 uit 5 mans was nie hulle hande nadat hulle gebruik gemaak het van toilet geriewe nie.<ref>Public Health Wales, 2023. ''Men Are Less Likely Than Women to Wash Their Hands''. Beskikbaar by: https://phw.nhs.wales/news/men-are-less-likely-than-women-to-wash-their-hands/. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> Dit lei tot die verspreiding van bakterieë en verhoog die risiko om siek te word. Navorsing het ook bewys dat 50% meer mans as vrouens [[Parkinson se siekte]] het en dat 12% meer mans kardiovaskulêre siektes het as vrouens. Mans staan ‘n groter kans om nierstene en pankreatitis op te doen, maar vrouens het ‘n groter kans om gediagoniseer te word met osteoperose en depressie.<ref>Rush University Medical Center, 2024. How gender affects health. Beskikbaar by: https://www.rush.edu/news/how-gender-affects-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Molekulêre en sellulêre skade oor tyd lei tot veroudering. Dit veroorsaak ‘n afname in geestelike en fisiese kapasiteit en ‘n toename in die risiko om siek te word. Ouer mense het ‘n groter kans om verskeie gesondheidstoestande gelyktydig te ervaar. Toestande wat algemeen voorkom onder ouer mense sluit katarakte, refraktiewe oogprobleme, gehoorverlies, rug- en nekpyn, osteoartritis, chroniese obstruktiewe longsiekte, diabetes, demensia en depressie in. ===== Sielkundige faktore ===== Sielkundige faktore is aspekte van mense se persoonlikheid wat die manier van dink óf beperk óf verbeter. <ref>Study.com, 2023. Physiological and psychological factors: Concept, examples, differences. Beskikbaar by: https://study.com/learn/lesson/physiological-psychological-factors-concept-examples-differences.html. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Die ingesteldheid van ‘n individu teenoor ‘n siekte of liggaamlike gebrek kan net so ‘n belangrike faktor soos die siekte self wees. Die indirekte gevolge van ‘n siekte, soos negatiewe selfbeeld en pessimisme, kan nadeliger wees as die direkte invloed wat die siekte op die liggaam het.<ref>Louw D.A. (April 1990). ''Menslike ontwikkeling.'' Tweede uitgawe. HAUM- Tersiêr. Bl. 25</ref> Sielkundige faktore soos liggaamsbeeld, persoonlikheidstipe, optimisme en pessimisme en die hantering van stres, kan gesondheid beïnvloed. [[Lêer:Body image mirror.jpg|duimnael|''Anorexia nervosa~ 'n Eetversteuring wat veroorsaak dat mense obsessief raak oor gewig en wat hulle eet, gekenmerk deur 'n verwronge liggaamsbeeld.'']] Alhoewel ‘n negatiewe liggaamsbeeld nie self gediagoniseer is as ‘n geestessiekte nie, is dit wel ‘n risikofaktor vir geestesgesondheidsprobleme. Navorsing het bevind dat slegs 21% van volwassenes in 2023 tevrede was met hulle liggaamsbeeld. ‘n Lae liggaamsbeeld is gekoppel aan geestesgesondheidsprobleme, veral [[Eetsteuring|eetsteurings]], insluitend [[anorexia nervosa|Anorexia Nervosa]], [[Bulimie]] en [[Liggaamsdismorfiese versteuring]]. <ref>Mental Health Foundation, 2024. Factors that affect mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/factors-affect-mental-health. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Navorsing het bevind dat mense met 'n uitgaande persoonlikheid, wat meer pligsgetrou en aangenaam is, 'n laer risiko het om te sterf, terwyl mense met 'n neurotiese persoonlikheid 'n groter risiko het om te sterf. Daar moet egter ook in ag geneem word dat die verhoogde voorkoms van rook onder neurotiese mense tot die hoër sterftesyfer kan bydra.<ref>Psychology Today, 2024. Personality and life outcomes.Beskikbaar by: https://www.psychologytoday.com/intl/basics/personality/personality-and-life-outcomes. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Studies het bewys dat optimisme gesondheid verbeter. In ‘n studie waar 309 middeljarige hartomleiding pasiënte sielkundig geëvalueer was, is daar bevind dat pessimiste twee keer meer geneig is om weer in die hospitaal opgeneem te word na die operasie. In 'n soortgelyke studie van 298 hartpasiënte, wat stente benodig het, was pessimiste drie keer meer geneig as optimiste om hartaanvalle, ‘n herhaalde stent inplanting of om 'n hartomleiding te kry. Navorsing wat in Finland gedoen is, het ook bewys dat hoogs pessimistiese mans drie keer meer geneig was om hipertensie te ontwikkel in vergelyking met optimistiese mans. ’n Amerikaanse studie waaraan 2 564 mans en vrouens van 65 en ouer deelgeneem het, het bevind dat optimisme voordelig is vir die handhawing van normale bloeddruk. Diegene wat meer positief was, se gemiddelde bloeddruk was die laagste.<ref>Harvard Health Publishing, 2008. Optimism and your health. Beskikbaar by: https://www.health.harvard.edu/heart-health/optimism-and-your-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Stres en die hantering daarvan kan gesondheid beïnvloed. Dit is noodsaaklik om ‘n positiewe houding en gesonde gedrag te handhaaf, aangesien dit siektes (soos diabetes mellitus, hartsiektes of migraine) vererger. Dit kan selfs tot hospitalisasie of ‘n besoek aan die noodgevalle-afdeling lei. Byvoorbeeld, erge stres laat die hart tydelik verswak wat die hart meer vatbaar maak vir kardiovaskulêre siektes.<ref>MSD Manuals, 2024. Psychological factors affecting other medical conditions. Beskikbaar by: https://www.msdmanuals.com/home/mental-health-disorders/somatic-symptom-and-related-disorders/psychological-factors-affecting-other-medical-conditions. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> === Sosiale faktore === Sosiale ondersteuning kan gedefinieer word as ‘n netwerk van familie, vriende, bure en gemeenskapslede wat fisiese, finansiële en sielkundige hulp bied.<ref>National Cancer Institute.(Datum onbekend) Social support. Beskikbaar by: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/social-support. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> ‘n Aktiewe sosiale ondersteuningsnetwerk help met streshantering en bevorder fisiese en geestelike gesondheid. Wanneer daar ‘n gebrek aan sosiale ondersteuning is, word depressie en gevoelens van eensaamheid ervaar, wat geassosieer is met hoër sterftesyfers, chroniese pyn, risiko van hartsiektes, beroertes en swak gesondheidskeuses.<ref>It's Time Texas, 2020. How does social support affect your health? Beskikbaar by: https://itstimetexas.org/how-does-social-support-affect-your-health/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Sosiale ongelykheid hou verband met gesondheid. <ref>National Center for Biotechnology Information, 2001. ''Sex differences in health and disease''. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK43745/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat blootgestel is aan ongunstige sosiale omstandighede soos om in ‘n arm woonbuurt te woon, is meer kwesbaar vir fisiese- en geestessiektes. 'n Laer inkomste is gekoppel aan swakker gesondheid, want toegang tot gesondheidsdienste vir die voorkoming en behandeling van siektes is beperk. Armoede is ook gekoppel aan laer onderwysvlakke wat verband hou met swak gesondheid en ‘n toename in stres. 'n Gebrek aan voedselkennis kan lei tot vitamien- en mineraaltekorte. In arm woonbuurte is daar ook ‘n beperking aan veilige water en skoon lug. Dit kan ‘n toename in [[cholera]], weens die besmette water, veroorsaak. Misdaad is ook meer algemeen in arm woonbuurte. ‘n Hoër misdaadsyfer skep ‘n toename in angs en geestessiektes. <ref>World Health Organization, 2024. Determinants of health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/determinants-of-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> === Gedragsfaktore === Tabakgebruik, alkoholinname, fisieke onaktiwiteit en dieetgewoontes is van die vier gedragsfaktore wat die meeste bydra tot siektes en is verantwoordelik vir meer as 50% van voorkombare sterftes wêreldwyd.<ref>Almeida, R.M., et al., 2020. The role of social determinants in health disparities. ''Frontiers in Public Health'', 8. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7068361/. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> [[Lêer:Nikotin - Nicotine.svg|duimnael|''Chemiese samestelling van nikotien'']] Tabakrook bestaan uit drie gevaarlike stowwe naamliks teer, [[koolstofmonoksied]] en [[nikotien]]. Die teer in die sigaret plak vas aan die stembande en longe wat tot emfiseem lei. Die koolstofmonoksied verplaas die suurstof in die bloed wat veroorsaak dat selle en weefsel nie die nodige suurstof ontvang om ligaamsprosesse uit te voer nie. Bloedvate word ook beskadig, wat lei tot hartaanvalle en beroertes.<ref>Cleveland Clinic, 2024. Smoking.Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/17488-smoking. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Nikotien skei goed-voel hormone af in die brein en kan gebruikers verslaaf aan die produk maak. ‘n Toenemende afhanklikheid van nikotien sal tot sterker onttrekkingsimptome lei. Dit kan stres, angs en depressiewe simptome versterk of vererger.<ref>Minnesota Department of Health, 2024. Nicotine dependence and health effects. Beskikbaar by: https://www.health.state.mn.us/communities/tobacco/nicotine/index.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oormatige alkohol inname kan die hart beskadig, wat lei tot aritmiese hartklop, beroertes en hoë bloeddruk. Nog siektes weens ‘n te hoë alkohol inname sluit hepatiese steatose (vetterige lewer), alkoholiese hepatitis, lewersirrose en -fibrose in.<ref>National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, 2024. Alcohol's effects on the body. Beskikbaar by: https://www.niaaa.nih.gov/alcohols-effects-health/alcohols-effects-body. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Die giftige afvalstowwe van alkohol beskadig die pankreasselle tydens die metabolisering van die alkohol en kan lei tot pankreatitis.<ref>American Addiction Centers, 2023. Alcohol and pancreatitis: Risks, effects, and dangers. Beskikbaar by: [https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.Besoek https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Langdurige gebruik van 'n oormaat alkohol beskadig ook die brein, wat lei tot demensia, probleme met motoriese beheer en koördinasie en perifere neuropatie. <ref>Centre for Addiction and Mental Health, 2012. Alcohol: Understanding its effects on health. Beskikbaar by: https://www.camh.ca/en/health-info/mental-illness-and-addiction-index/alcohol. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Daar is bewys dat gereelde fisiese oefening onoordraagbare siektes soos hipertensie, hartsiektes, beroertes, diabetes en verskeie kankers help voorkom. Fisiese oefening help ook om ‘n gesonde gewig te handhaaf wat geestesgesondheid, welstand en lewenskwaliteit verbeter. Tog word daar tans beweer dat 1 uit 3 volwassenes en 81% adolosente nie genoeg fisiese oefening kry nie.<ref>World Health Organization, 2024. Physical activity. Beskikbaar by: https://www.who.int/health-topics/physical-activity. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Gesonde dieetgewoontes speel 'n baie belangrike rol in gesondheid. Die sterftesyfer van eetsteurnisse soos Anorexia Nervosa en Bulimie is tot 12 keer hoër as die gesamentlike sterftesyfer van alle ander oorsake van die dood van jong meisies tussen 15 en 24 jaar. <ref>Dr. Leaf Caroline.(2016) ''Dink en eet jouself slim''. Eerste uitgawe. Publiseerder: Baker Books. Bl. 156</ref> Te veel suiker en verwerkte voedsel kan lei tot inflammasie van die liggaam en brein, wat kan bydra tot [[Gemoedsteuring|gemoedsteurings]], insluitend angs en depressie.<ref>Sutter Health, 2024. Eating well for mental health. Beskikbaar by: https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005085405/https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health |date= 5 Oktober 2024 }}. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> ‘n Gesonde dieet is ryk aan nutriënte wat 'n noodsaaklike komponent is waarvan die algehele onderhoud en gesondheid van die liggaam afhang. Dit is dus belangrik om voedsel wat baie ryk is aan voedingstowwe, minerale en vitamiene, te eet. Voedingstowwe speel ‘n belangrike rol in normale liggaamsfunksionering en is verantwoordelik vir die bou van nuwe selle en weefsels. Dit help ook met groei en ontwikkeling in die liggaam en versterk die immuunstelsel. Algemene siektes wat voorkom as gevolg van 'n swak dieet is: Vetsug, hoë cholesterol, hoë bloedsuikervlakke, hoë of lae bloeddruk, hartsiektes, beroertes, sekere soort kankers, depressie, geestesgesondheidsprobleme, osteoporose, spysverteringsprobleme, velsiektes en tandheelkundige probleme.<ref>Red Cliff Labs, 2024. How do your eating habits affect your health? Beskikbaar by: https://redcliffelabs.com/myhealth/health/how-does-your-eating-habits-affect-your-health/. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> == Eksterne skakels == * Remedi, 2023. Geestesgesondheid. Beskikbaar by: https://www.yourremedi.co.za/portal/rem/geestesgesondheid. Besoek op 2 Oktober 2024. * Mental Health Foundation, 2024. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024. * American Psychological Association, 2024. ''Health psychology''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/education-career/guide/subfields/health. Besoek op 4 Oktober 2024. * WebMD, 2024. ''What is health psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024. * Newport Academy, 2024. ''Understanding the mind-body connection''. Beskikbaar by: https://www.newportacademy.com/resources/mental-health/understanding-the-mind-body-connection/. Besoek op 9 Oktober 2024. * British Psychological Society, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/health-psychologist-job-profile. Besoek op 3 Oktober 2024. * Franklin University, 2024. ''What do health psychologists do?'' Beskikbaar by: https://www.franklin.edu/career-guide/clinical-and-counseling-psychologists/what-do-health-psychologists-do. Besoek op 20 Oktober 2024. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Sielkunde]] cr315fsd84kyeagkgqgd5e9quiw2n0u 2891450 2891447 2026-04-07T16:34:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891450 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Skryfkompetisie|jaar=2024|rang=6}} '''Gesondheidsielkunde''', ook bekend as mediese sielkunde, word gedefinieer as 'die studie van psigiologiese- en gedragsprosesse in gesondheid, siekte en gesondheidsorg'.<ref>British Psychological Society, 2011. ''Healthy contribution''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/psychologist/healthy-contribution. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Die studie ondersoek die invloed wat [[geestesgesondheid]] en fisiese gesondheid op mekaar het. Dit is belangrik om te verstaan dat die verstand en die liggaam nie twee afsonderlike entiteite is nie, maar in noue wisselwerking met mekaar is. Die brein en die liggaam kommunikeer aanhoudend met mekaar deur chemiese en fisiese boodskappers, soos hormone en neuro-oordragstowwe. Daarom kan selfs gedagtes en houdings die liggaam beïnvloed. Byvoorbeeld, positiewe gedagtes lei tot die afskeiding van goed-voel neuro-oordragstowwe, naamliks serotonien en dopamien. Serotonien is nodig om spysverteringsfunksies te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2022. ''Serotonin: What it is and its role in the body''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/22572-serotonin. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> [[Dopamien]] speel weer 'n belangrike rol in die regulering van gemoed, slaap en konsentrasie en help ook met beweging en koördinasie.<ref>Healthdirect Australia, 2023. ''Dopamine''. Beskikbaar by: https://www.healthdirect.gov.au/dopamine. Besoek op 21 Oktober 2024.</ref> Verder ondersoek gesondheidsielkunde hoe biologiese, sielkundige, gedrags- en sosiale faktore gesondheid en siektes kan beïnvloed. Gesondheidsielkundiges gebruik toegepaste navorsing om siektes te help voorkom, algehele gesondheid te bevorder en gesondheidsorgstelels te verbeter. Gesondheidsielkundiges werk dikwels saam met ander gesondheidswerkers om pasiëntsorg te verbeter. == Die wisselwerking tussen geestelike- en fisiese gesondheid == === Hoe geestesgesondheid fisieke gesondheid beïnvloed === Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie|Wêreldgesondheidorganisasie]] (WGO) ervaar een uit elke sewe 10- tot 19-jariges ‘n [[geestesteuring]]. Depressie en angs is as een van die hoofoorsake van siektes en gestremdhede onder adolessente bewys . <ref>World Health Organization (WHO), 2024. Adolescent mental health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health. Besoek op 1 Oktober 2024.</ref> Stres het ook ‘n hewige invloed op die liggaam. Diegene met [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] het 'n groter kans om wanfunksionering van neuro-oordragstowwe, breinontsteking en verminderde volume grysstof in die serebrale korteks, te ontwikkel. Mense met depressie sukkel ook om herhinneringe, veral positiewe ervarings, te onthou.<ref>Medical News Today, 2023. How does depression affect the brain? Beskikbaar by: https://www.medicalnewstoday.com/articles/howd-does-depression-affect-the-brain#:~:text=For%20instance%2C%20people%20with%20depression,memories%2C%20particularly%20of%20positive%20experiences. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Depressie beïnvloed eetlus en kan lei tot gewigstoename verwante kondisies soos tipe 2 diabetes of na gewigsverlies verwante kondisies soos [[Anorexia nervosa|Anorexia Nervosa.]] Beide depressie en chroniese stres lei tot kardiovaskulêre siektes, insluitend hoë bloeddruk en die verhoogde risiko aan hartaanvalle. Stres word beskryf as die lyf se reaksie op uitdagings. Dit behels die biologiese oorlewingsmeganisme, bekend as die veg-of-vlug reaksie. Wanneer ons stres ervaar, stel die brein [[adrenalien]]- en kortisolhormone vry om die liggaam in staat te stel om te reageer op gevaarlike situasies.<ref>Nuvance Health, 2024. ''The effect of stress on the brain and ways to manage it''. Beskikbaar by: https://www.nuvancehealth.org/health-tips-and-news/the-effect-of-stress-on-the-brain-and-ways-to-manage-it. Besoek op 11 Oktober 2024. </ref>[[Lêer:Telomere.png|duimnael|''Voorstelling van 'n telomeer'']] Wanneer die liggaam [[chroniese stres]] ervaar, kan dit 'n negatiewe invloed op die brein en liggaam se algemene gesondheid hê. Chroniese stres kan 'n mens se lewensduur verminder. Stres verkort telomere, wat op die eindpunte van chromosome aangetref word, wat [[veroudering]] bespoedig.<ref>Taking Charge, 2024. How do thoughts and emotions affect health? Beskikbaar by: https://www.takingcharge.csh.umn.edu/how-do-thoughts-and-emotions-affect-health. Besoek op 4 Oktober 2024.</ref> Langdurige blootstelling aan streshormone veroorsaak inflammasie en disfunksie in die brein, wat geheue en gemoed beïnvloed. Dit verhoog ook die risiko om neurologiese kondisies soos dementia, beroertes, depressie en migraines te ontwikkel. Chemiese veranderinge in die brein as gevolg van chroniese stres veroorsaak spysverteringsprobleme soos prikkelbare derm-sindroom en suur refluks. Die ingewande se delikate bakteriële balans word deur chroniese stres en angs versteur, wat kan lei tot 'n omgekrapte maag.<ref>University of Chicago Medicine, 2024. ''Stress & stomach pain: When to see a doctor''. Beskikbaar by: https://www.uchicagomedicine.org/forefront/gastrointestinal-articles/2024/january/stress-stomach-pain-when-to-see-a-doctor. Besoek op 2 Oktober 2024</ref> Die gevoel van angs word deur neurotransmitters na die simpatiese senuweestelsel oorgedra, wat die liggaam se spiere laat saamtrek en die hartklop- en asemhalingstempo verhoog. Dit herlei ook bloedvloei van die abdominale organe na jou brein.<ref>Advanced Psychiatry Associates, 2024. The effects of anxiety and depression on your physical health. Beskikbaar by: https://advancedpsychiatryassociates.com/resources/blog/the-effects-of-anxiety-and-depression-on-your-physical-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Daarom word maagpyn, hardlywigheid en diarree dikwels saam met angstigheid ervaar. Angs verswak jou immuunstelsel. Tydens gevoelens van angstigheid is die veg-of-vlug meganisme geaktiveer, wat dit moeilik maak vir die liggaam om normaal te funksioneer. Dit veroorsaak dat die immuunstelsel verswak.<ref>Harrington Hospital, 2019. What anxiety does to your body: 7 common physical symptoms. Beskikbaar by: https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210210449/https://www.harringtonhospital.org/women_blog/what-anxiety-does-to-your-body-7-common-physical-symptoms/ |date=10 Desember 2024 }}. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> === Hoe fisieke gesondheid geestesgesondheid beïnvloed === Fisiese gesondheid en geestesgesondheid is afhanklik van mekaar en dus moet beide se effek op mekaar in ag geneem word. Navorsing het 'n verband tussen geestesiektes en chroniese siektes soos kanker, asma, diabetes, hoë bloeddruk en epilepsie getoon. Byna elke 3de persoon met ‘n langtermyn fisiese gesondheidskwaal ervaar geestesgesondheid probleme.<ref>Mental Health Foundation, 2022. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Langtermyn gesondheidsprobleme lei tot sosiale isolasie, 'n lae selfbeeld, stigma en diskriminasie. Die fisiese pyn, toetse, behandelings en opvlamming van simptome veroorsaak gevoelens van bekommernis, frustarasie en stres. Dit maak die pasiënt meer vatbaar vir geestessiektes soos depressie en angs. <ref>Mental Health Foundation, 2022. Long-term physical conditions and mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/long-term-physical-conditions-and-mental-health. Besoek op 19 Oktober 2024.</ref> Na die afloop van ‘n ernstige besering of siekte wat tot hospitalisasie gelei het, kan pasiënte [[Posttraumatiese stressteuring|Posttraumatiese Stressteuring]] (PTSS) opdoen. Chroniese pyn soos die van ‘n amputasie kan as 'n herinnering dien aan die trauma, wat depressie, PTSS-simptome, of alkohol- en voorskrifmedikasiemisbruik veroorsaak of vererger.<ref>American Psychiatric Association, 2024. ''Expert Q&A on PTSD''. Beskikbaar by: https://www.psychiatry.org/patients-families/ptsd/expert-q-and-a. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> [[Sepsis]]-oorlewendes, veral diegene wat in 'n intensiewe sorgeenheid behandel is, staan ‘n groot kans om PTSS te ontwikkel. 'n Studie van Johns Hopkins, gepubliseer in 2013, het bewys dat een uit elke drie pasiënte in die intensiewe sorgeenheid, wat aan 'n ventilator gekoppel was, PTSS ontwikkel het.<ref>Sepsis Alliance, 2018. ''Post-Traumatic Stress Disorder After a Serious Illness''. Beskikbaar by: https://www.sepsis.org/news/post-traumatic-stress-disorder-after-a-serious-illness. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat gediagoniseer is met [[Menslike Immuniteitsgebrekvirus|Menslike Immuniteitsgebreksvirus]] (MIV), het 'n groter kans om angs, gemoed en kognitiewe versteurings te ontwikkel. Depressie is baie algemeen onder mense wat MIV het. MIV en verwante infeksies kan die brein en die senuweestelsel beïnvloed wat normale dink- en gedragspatrone kan verander. Die neem van MIV-medisyne veroorsaak baie newe-effekte, wat 'n invloed het op hulle gemoed. Diegene met MIV gaan ook deur onaangename sosiale situasies, wat hulle geestesgesondheid negatief kan beïnvloed, soos om ander te vertel van die MIV-diagnose en die stigma en diskriminasie wat daarmee verband hou. Die gebruik van MIV-medisyne en mediese behandeling is 'n ekstra las, wat hul geestesgesondheid ook negatief kan beïnvloed.<ref>National Institute of Mental Health (NIMH), 2023. ''HIV/AIDS''. Beskikbaar by: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/hiv-aids. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat deurlopende fisiese gesondheidsprobleme het, is twee tot drie keer meer geneig om depressie te hê in vergelyking met mense wat fisies gesond is.<ref>Royal College of Psychiatrists, 2023. ''Physical illness and mental health''. Beskikbaar by: https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/mental-illnesses-and-mental-health-problems/physical-illness-and-mental-health. Besoek op 3 Oktober 2024.</ref> Dit is dus noodsaaklik om fisies gesond te probeer bly om jou geestesgesondheid positief te kan beïnvloed. Oefening speel 'n belangrike rol in die handhawing van fisiese gesondheid. Gereelde fisiese oefening verbeter die funksionering van die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as. [[Lêer:Hipotalamus-pituïtêre-bynier-as.png|duimnael|Die samewerking van die hipotalamus, pituïtêre klier en byniere om stres te reguleer.]] Die hipotalamus-pituïtêre-bynier-as speel ‘n belangrike rol in streshantering. Die kommunikasie tussen hierdie drie endokriene stelselorgane maak dit moontlik vir die kortisol hormoon om die liggaam toe te laat om op stres te reageer en die kliere te reguleer.<ref>Cleveland Clinic, 2024. ''Hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis''. Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/body/hypothalamic-pituitary-adrenal-hpa-axis. Besoek op 20 Oktober 2024</ref> Gereelde oefening bevorder dus hantering van stres in die liggaam. === Psigisomatiese versteurings === Wanneer fisiese simptome 'n emosionele of sielkundige toestand vergesel, word dit as ‘n psigosomatiese versteuring verklaar. Dit word deur die outonome senuweestelsel, wat abnormaal funksioneer, veroorsaak. Emosies en ander sielkundige faktore aktiveer die onwillekeurige senuweestelsel en kliere. Byvoorbeeld, in ‘n toestand van woede word bloeddruk verhoog, wat 'n toename in respiratoriese tempo en polsslag veroorsaak. Die verhoogde fisiologiese prosesse sal afneem soos die woede verby is. Wanneer die persoon egter nie uitdrukking gee aan woede nie, sal die fisiologiese simptome steeds voortgaan. Vele siektes het ook 'n psigosomatiese komponent.  'n Goeie voorbeeld is in die geval waar angs en stres fisiese kwale soos ekseem, maagsere, hoë bloeddruk en hartsiektes vererger.<ref>MedlinePlus, 2023. ''Normal Body Temperature''.Beskikbaar by: https://medlineplus.gov/ency/article/003211.htm. Besoek op 14 Oktober.</ref> Omtrent enige deel van die liggaam kan deur psigisomatiese afwykings geaffekteer word. Gewoonlik word organe en liggaamstelsels wat nie onder vrywillige beheer is nie beïnvloed, soos die spysverteringstelsel en die kardiovaskulêre stelsel. Daar word algemeen aanvaar dat emosionele stres bestaande siektes kan vererger. Daar is ook 'n paar bewyse dat dit siektes kan veroorsaak wat nie gewoonlik as psigosomaties beskou word nie soos kanker of diabetes by individue wat geneties geneig is om hierdie siektes te ontwikkel. Psigosomatiese versteurings veroorsaak deur stres kan fisiese kwale soos hipertensie, gastro-intestinale versteurings, respiratoriese kwale, migraine en spanningshoofpyne, seksuele disfunksie, bekkenpyn, slapeloosheid, dermatitis en maagsere insluit. Die meeste pasiënte wat aan 'n psigosomatiese versteuring ly, kan deur 'n kombinasie van kognitiewe gedragsterapie en medikasie gehelp word. Gedragsterapie sluit in meditasie en om te leer om meer aandagtig of in die oomblik te wees. In gevalle wat minder ernstig is, kan pasiënte leer hoe om spanning te hanteer sonder die gebruik van medikasie.<ref>Encyclopaedia Britannica, 2024. ''Psychosomatic Disorder''. Beskikbaar by: https://www.britannica.com/science/psychosomatic-disorder. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Die term psigosomatiese versteuring word soms ook gebruik in gevalle waar geestelike faktore fisiese simptome veroorsaak, maar waar daar geen fisiese siekte geïdentifiseer word nie. Borskaspyn kan byvoorbeeld deur stres veroorsaak word sonder dat ‘n fisiese siekte betrokke is.<ref>Patient.info, 2023. ''Psychosomatic Disorders''.Beskikbaar by: https://patient.info/mental-health/psychosomatic-disorders. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> == Die rol van gesondheidsielkundiges == === Oorsig === Gesondheidsielkundiges ondersoek die verband tussen mense se emosies, gedrag en die gevolge wat dit op hulle lewens het. Hulle gebruik hulle kennis om algemene welstand te bevorder en om pasiënte te help om hulle fisiese en emosionele siektes verstaan en te hanteer. Daar word hoofsaaklik gefokus op die oorsaak van siektes en die voorkoming van gesondheidsprobleme. Gesondheidsielkundiges se vaardighede kan in verskeie areas gebruik word, insluitend hospitale en primêre sorgprogramme, privaat praktyke,  korporasies, universiteite, regeringsinstansies en spesialiteitspraktyke, byvoorbeeld onkologie, pynbestuur en rehabilitasie. Gesondheidsielkundiges werk egter meestal in kliniese omgewings waar hulle gedragsevaluerings en kliniese onderhoude met individue of groepe voer. Navorsing is belangrik vir gesondheidsielkundiges om pasiënte se gedrag te ondersoek en om oplossings vir gesondheidsprobleme te vind. Gesondheidsielkundiges werk ook saam met ander gesondheidswerkers om die gesondheidsorgsisteem te verbeter. === Posbeskrywing === Gesondheidsielkundiges kan met verskeie fisiese en geestelike gesondheidsprobleme help. Hulle help pasiënte om psigosomatiese simptome, verslawings en eetversteurings te verstaan. Gesondheidsielkundiges speel ook ‘n baie belangrike rol in die verbetering van stres hantering wat algemene gesondheid kan verbeter. Gesondheidsielkundiges identifiseer gedrag wat pasiënte se gesondheid benadeel,soos dwelmmisbruik, fisiese onaktiwiteit, rook en ‘n swak dieet. Deur pasiënte se gedrag te bestudeer, stel dit gesondheidsielkundiges in staat om die mees geskikte plan volgens pasiënte se behoeftes te vorm. Dikwels ontwikkel gesondheidsielkundiges gedragsveranderingsprogramme wat pasiënte bemagtig om hulle gesondheidskwessies te bestuur. Nog dienste wat gesondheidsielkundiges aanbied sluit in: * Die verbetering van daaglikse voeding * Vermindering van riskante seksuele gedrag * Voorkoming van siektes * Verleen hulp aan pasiënte om die gevolge van siektes te verstaan * Gewigsbestuur * Aanleer van hanteringsvaardighede * Rou terapie * Terminale pasiëntsorg Deur pasiënte se gedrag te ondersoek, kan gesondheidsielkundiges toepaslike sielkundige intervensies identifiseer om die gesondheidskwessies te behandel. Gesondheidsielkundiges gebruik gedragsintervensies om hoërisiko-gedrag te teiken wat siektes help voorkom. <ref>Society for Health Psychology, 2024. ''Bridging Gaps Between Health Psychology and Lifestyle Medicine''. Beskikbaar by: https://societyforhealthpsychology.org/the-health-psychologist/bridging-gaps-between-health-psychology-and-lifestyle-medicine/. Besoek op 5 Oktober 2024</ref> ‘N Voorbeeld van ‘n intervensie is kognitiewe-gedragsterapie (CBT) wat gebruik word om pasiënte te help chroniese siektes hanteer. CBT is ‘n vorm van sielkundige behandeling, maar ontwikkeling van hierdie terapie is gegrond op beide navorsing en kliniese praktyke. Dit is gebasseer op die konsep dat sielkundige probleme veroorsaak word deur negatiewe gedagtes en gedragspatrone. <ref>American Psychological Association (APA), 2017. ''Cognitive Behavioral Therapy for PTSD''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/cognitive-behavioral. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref>   === Invloed op gesondheidsorgbeleide === Gesondheidsielkundiges in hospitale werk dikwels saam met dokters, verpleegsters en ander gesondheidswerkers om holistiese sorg te verskaf. Holistiese sorg verwys na die voorsiening in fisiese, geestelike en sosiale behoeftes. In die groter sorgspan kan gesondheidsielkundiges ‘n diagnose en aanbevole behandelingsplan verskaf om mediese probleme op te los.<ref>WebMD, 2024. ''What Is Health Psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> Gesondheidsielkundiges help ook deur ander gesondheidswerkers op te voed en op te lei. Hulle leer gesondheidswerkers sielkundige maniere hoe om pasiënte beter te behandel . Gesondheidsielkundiges gebruik navorsing om dokters te help om hulle pasiënte se gedrag te verstaan en om pasiënte te help hulle diagnose verstaan. Dit sluit die ontwikkeling van formulerings oor die impak, wat 'n siekte op die pasiënt se gesondheid het in, as poging om die pasiënt te help verstaan. Verder is pasiënte ook meer geneig om behandelingsplanne na te kom wanneer hulle sielkundige ondersteuning ontvang. Vir optimale gesondheidsresultate is samewerking en effektiewe kommunikasie tussen pasiënte en gesondheidsorgverskaffers noodsaaklik. Gesondheidsielkundiges voed ander gesondheidswerkers op om kommunikasie met pasiënte te verbeter, veral met die oordrag van sensitiewe en gesondheidsverwante inligting. Gesondheidsielkundiges moedig gesondheidsorgers aan om empaties te wees en aktief te luister om die pasiënt-dokter verhouding te verbeter. Verbeterde kommunikasie lei ook tot meer tevrede pasiënte en 'n meer positiewe ervaring.<ref>FairGaze, 2023. ''Importance of Health Psychology''. Beskikbaar by: https://fairgaze.com/educationnews/importance-of-health-psychology.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Navorsing wat gesondheidsielkundiges doen, sluit ook die evaluering van gesondheidsorgkoste in, wat gesondheidsorgbesluitnemers en beleidmakers help. Gesondheidsielkundiges verskaf ook relevante inligting en advies aan organisasies betrokke by openbare gesondheid om gesondheidsorgpraktyke te verbeter.<ref>Prospects, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.prospects.ac.uk/job-profiles/health-psychologist. Besoek op 20 Oktober 2024.</ref> == Faktore wat gesondheid en siekte beïnvloed == === Biologiese faktore === Die twee primêre biologiese faktore wat die gesondheid van individue beïnvloed, is geslag en ouderdom. Ander faktore sluit voeding, oorgeërfde toestande, hormoonvlakke, breinchemie, genetika, liggaamsfunksionering en sommige psigologiese kenmerke in. <ref>Kyruus Health, 2024. Biological and physical determinants of health. Beskikbaar by: https://kyruushealth.com/biological-and-physical-determinants-of-health/<nowiki/>.Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oor die algemeen blyk dit asof die vroulike geslag gesonder as die manlike geslag is. Die vroulike geslag toon ‘n groter weerstand teen siektes as gevolg van ‘n sterker immuunstelsel. Vrouens se vlakke van sirkulerende teenliggaampies is hoër en tydens infeksie vind meer sitokien vrystellings plaas.<ref>Office of Research on Women's Health, 2024. Sex and gender in health and disease. Beskikbaar by: https://orwh.od.nih.gov/sex-gender/sex-and-gender-in-health-and-disease{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Mans is meer geneig om aan risikante gedrag deel te neem wat kan lei tot gesondheidsprobleme.’n Opname in Wallis het bevind dat mans meer geneig is as vroue om handhigiëne as onnodig te klassifiseer. 1 uit 5 mans was nie hulle hande nadat hulle gebruik gemaak het van toilet geriewe nie.<ref>Public Health Wales, 2023. ''Men Are Less Likely Than Women to Wash Their Hands''. Beskikbaar by: https://phw.nhs.wales/news/men-are-less-likely-than-women-to-wash-their-hands/. Besoek op 14 Oktober 2024.</ref> Dit lei tot die verspreiding van bakterieë en verhoog die risiko om siek te word. Navorsing het ook bewys dat 50% meer mans as vrouens [[Parkinson se siekte]] het en dat 12% meer mans kardiovaskulêre siektes het as vrouens. Mans staan ‘n groter kans om nierstene en pankreatitis op te doen, maar vrouens het ‘n groter kans om gediagoniseer te word met osteoperose en depressie.<ref>Rush University Medical Center, 2024. How gender affects health. Beskikbaar by: https://www.rush.edu/news/how-gender-affects-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Molekulêre en sellulêre skade oor tyd lei tot veroudering. Dit veroorsaak ‘n afname in geestelike en fisiese kapasiteit en ‘n toename in die risiko om siek te word. Ouer mense het ‘n groter kans om verskeie gesondheidstoestande gelyktydig te ervaar. Toestande wat algemeen voorkom onder ouer mense sluit katarakte, refraktiewe oogprobleme, gehoorverlies, rug- en nekpyn, osteoartritis, chroniese obstruktiewe longsiekte, diabetes, demensia en depressie in. === Sielkundige faktore === Sielkundige faktore is aspekte van mense se persoonlikheid wat die manier van dink óf beperk óf verbeter. <ref>Study.com, 2023. Physiological and psychological factors: Concept, examples, differences. Beskikbaar by: https://study.com/learn/lesson/physiological-psychological-factors-concept-examples-differences.html. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Die ingesteldheid van ‘n individu teenoor ‘n siekte of liggaamlike gebrek kan net so ‘n belangrike faktor soos die siekte self wees. Die indirekte gevolge van ‘n siekte, soos negatiewe selfbeeld en pessimisme, kan nadeliger wees as die direkte invloed wat die siekte op die liggaam het.<ref>Louw D.A. (April 1990). ''Menslike ontwikkeling.'' Tweede uitgawe. HAUM- Tersiêr. Bl. 25</ref> Sielkundige faktore soos liggaamsbeeld, persoonlikheidstipe, optimisme en pessimisme en die hantering van stres, kan gesondheid beïnvloed. [[Lêer:Body image mirror.jpg|duimnael|''Anorexia nervosa~ 'n Eetversteuring wat veroorsaak dat mense obsessief raak oor gewig en wat hulle eet, gekenmerk deur 'n verwronge liggaamsbeeld.'']] Alhoewel ‘n negatiewe liggaamsbeeld nie self gediagoniseer is as ‘n geestessiekte nie, is dit wel ‘n risikofaktor vir geestesgesondheidsprobleme. Navorsing het bevind dat slegs 21% van volwassenes in 2023 tevrede was met hulle liggaamsbeeld. ‘n Lae liggaamsbeeld is gekoppel aan geestesgesondheidsprobleme, veral [[Eetsteuring|eetsteurings]], insluitend [[anorexia nervosa|Anorexia Nervosa]], [[Bulimie]] en [[Liggaamsdismorfiese versteuring]]. <ref>Mental Health Foundation, 2024. Factors that affect mental health. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/factors-affect-mental-health. Besoek op 10 Oktober 2024.</ref> Navorsing het bevind dat mense met 'n uitgaande persoonlikheid, wat meer pligsgetrou en aangenaam is, 'n laer risiko het om te sterf, terwyl mense met 'n neurotiese persoonlikheid 'n groter risiko het om te sterf. Daar moet egter ook in ag geneem word dat die verhoogde voorkoms van rook onder neurotiese mense tot die hoër sterftesyfer kan bydra.<ref>Psychology Today, 2024. Personality and life outcomes.Beskikbaar by: https://www.psychologytoday.com/intl/basics/personality/personality-and-life-outcomes. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> Studies het bewys dat optimisme gesondheid verbeter. In ‘n studie waar 309 middeljarige hartomleiding pasiënte sielkundig geëvalueer was, is daar bevind dat pessimiste twee keer meer geneig is om weer in die hospitaal opgeneem te word na die operasie. In 'n soortgelyke studie van 298 hartpasiënte, wat stente benodig het, was pessimiste drie keer meer geneig as optimiste om hartaanvalle, ‘n herhaalde stent inplanting of om 'n hartomleiding te kry. Navorsing wat in Finland gedoen is, het ook bewys dat hoogs pessimistiese mans drie keer meer geneig was om hipertensie te ontwikkel in vergelyking met optimistiese mans. ’n Amerikaanse studie waaraan 2 564 mans en vrouens van 65 en ouer deelgeneem het, het bevind dat optimisme voordelig is vir die handhawing van normale bloeddruk. Diegene wat meer positief was, se gemiddelde bloeddruk was die laagste.<ref>Harvard Health Publishing, 2008. Optimism and your health. Beskikbaar by: https://www.health.harvard.edu/heart-health/optimism-and-your-health. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Stres en die hantering daarvan kan gesondheid beïnvloed. Dit is noodsaaklik om ‘n positiewe houding en gesonde gedrag te handhaaf, aangesien dit siektes (soos diabetes mellitus, hartsiektes of migraine) vererger. Dit kan selfs tot hospitalisasie of ‘n besoek aan die noodgevalle-afdeling lei. Byvoorbeeld, erge stres laat die hart tydelik verswak wat die hart meer vatbaar maak vir kardiovaskulêre siektes.<ref>MSD Manuals, 2024. Psychological factors affecting other medical conditions. Beskikbaar by: https://www.msdmanuals.com/home/mental-health-disorders/somatic-symptom-and-related-disorders/psychological-factors-affecting-other-medical-conditions. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> === Sosiale faktore === Sosiale ondersteuning kan gedefinieer word as ‘n netwerk van familie, vriende, bure en gemeenskapslede wat fisiese, finansiële en sielkundige hulp bied.<ref>National Cancer Institute.(Datum onbekend) Social support. Beskikbaar by: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/social-support. Besoek op 7 Oktober 2024.</ref> ‘n Aktiewe sosiale ondersteuningsnetwerk help met streshantering en bevorder fisiese en geestelike gesondheid. Wanneer daar ‘n gebrek aan sosiale ondersteuning is, word depressie en gevoelens van eensaamheid ervaar, wat geassosieer is met hoër sterftesyfers, chroniese pyn, risiko van hartsiektes, beroertes en swak gesondheidskeuses.<ref>It's Time Texas, 2020. How does social support affect your health? Beskikbaar by: https://itstimetexas.org/how-does-social-support-affect-your-health/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Sosiale ongelykheid hou verband met gesondheid. <ref>National Center for Biotechnology Information, 2001. ''Sex differences in health and disease''. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK43745/. Besoek op 5 Oktober 2024.</ref> Mense wat blootgestel is aan ongunstige sosiale omstandighede soos om in ‘n arm woonbuurt te woon, is meer kwesbaar vir fisiese- en geestessiektes. 'n Laer inkomste is gekoppel aan swakker gesondheid, want toegang tot gesondheidsdienste vir die voorkoming en behandeling van siektes is beperk. Armoede is ook gekoppel aan laer onderwysvlakke wat verband hou met swak gesondheid en ‘n toename in stres. 'n Gebrek aan voedselkennis kan lei tot vitamien- en mineraaltekorte. In arm woonbuurte is daar ook ‘n beperking aan veilige water en skoon lug. Dit kan ‘n toename in [[cholera]], weens die besmette water, veroorsaak. Misdaad is ook meer algemeen in arm woonbuurte. ‘n Hoër misdaadsyfer skep ‘n toename in angs en geestessiektes. <ref>World Health Organization, 2024. Determinants of health. Beskikbaar by: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/determinants-of-health. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> === Gedragsfaktore === Tabakgebruik, alkoholinname, fisieke onaktiwiteit en dieetgewoontes is van die vier gedragsfaktore wat die meeste bydra tot siektes en is verantwoordelik vir meer as 50% van voorkombare sterftes wêreldwyd.<ref>Almeida, R.M., et al., 2020. The role of social determinants in health disparities. ''Frontiers in Public Health'', 8. Beskikbaar by: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7068361/. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> [[Lêer:Nikotin - Nicotine.svg|duimnael|''Chemiese samestelling van nikotien'']] Tabakrook bestaan uit drie gevaarlike stowwe naamliks teer, [[koolstofmonoksied]] en [[nikotien]]. Die teer in die sigaret plak vas aan die stembande en longe wat tot emfiseem lei. Die koolstofmonoksied verplaas die suurstof in die bloed wat veroorsaak dat selle en weefsel nie die nodige suurstof ontvang om ligaamsprosesse uit te voer nie. Bloedvate word ook beskadig, wat lei tot hartaanvalle en beroertes.<ref>Cleveland Clinic, 2024. Smoking.Beskikbaar by: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/17488-smoking. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Nikotien skei goed-voel hormone af in die brein en kan gebruikers verslaaf aan die produk maak. ‘n Toenemende afhanklikheid van nikotien sal tot sterker onttrekkingsimptome lei. Dit kan stres, angs en depressiewe simptome versterk of vererger.<ref>Minnesota Department of Health, 2024. Nicotine dependence and health effects. Beskikbaar by: https://www.health.state.mn.us/communities/tobacco/nicotine/index.html. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Oormatige alkohol inname kan die hart beskadig, wat lei tot aritmiese hartklop, beroertes en hoë bloeddruk. Nog siektes weens ‘n te hoë alkohol inname sluit hepatiese steatose (vetterige lewer), alkoholiese hepatitis, lewersirrose en -fibrose in.<ref>National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, 2024. Alcohol's effects on the body. Beskikbaar by: https://www.niaaa.nih.gov/alcohols-effects-health/alcohols-effects-body. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Die giftige afvalstowwe van alkohol beskadig die pankreasselle tydens die metabolisering van die alkohol en kan lei tot pankreatitis.<ref>American Addiction Centers, 2023. Alcohol and pancreatitis: Risks, effects, and dangers. Beskikbaar by: [https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.Besoek https://americanaddictioncenters.org/alcohol/risks-effects-dangers/gastrointestinal/pancreatitis.]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Langdurige gebruik van 'n oormaat alkohol beskadig ook die brein, wat lei tot demensia, probleme met motoriese beheer en koördinasie en perifere neuropatie. <ref>Centre for Addiction and Mental Health, 2012. Alcohol: Understanding its effects on health. Beskikbaar by: https://www.camh.ca/en/health-info/mental-illness-and-addiction-index/alcohol. Besoek op 8 Oktober 2024.</ref> Daar is bewys dat gereelde fisiese oefening onoordraagbare siektes soos hipertensie, hartsiektes, beroertes, diabetes en verskeie kankers help voorkom. Fisiese oefening help ook om ‘n gesonde gewig te handhaaf wat geestesgesondheid, welstand en lewenskwaliteit verbeter. Tog word daar tans beweer dat 1 uit 3 volwassenes en 81% adolosente nie genoeg fisiese oefening kry nie.<ref>World Health Organization, 2024. Physical activity. Beskikbaar by: https://www.who.int/health-topics/physical-activity. Besoek op 9 Oktober 2024.</ref> Gesonde dieetgewoontes speel 'n baie belangrike rol in gesondheid. Die sterftesyfer van eetsteurnisse soos Anorexia Nervosa en Bulimie is tot 12 keer hoër as die gesamentlike sterftesyfer van alle ander oorsake van die dood van jong meisies tussen 15 en 24 jaar. <ref>Dr. Leaf Caroline.(2016) ''Dink en eet jouself slim''. Eerste uitgawe. Publiseerder: Baker Books. Bl. 156</ref> Te veel suiker en verwerkte voedsel kan lei tot inflammasie van die liggaam en brein, wat kan bydra tot [[Gemoedsteuring|gemoedsteurings]], insluitend angs en depressie.<ref>Sutter Health, 2024. Eating well for mental health. Beskikbaar by: https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005085405/https://www.sutterhealth.org/health/nutrition/eating-well-for-mental-health |date= 5 Oktober 2024 }}. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> ‘n Gesonde dieet is ryk aan nutriënte wat 'n noodsaaklike komponent is waarvan die algehele onderhoud en gesondheid van die liggaam afhang. Dit is dus belangrik om voedsel wat baie ryk is aan voedingstowwe, minerale en vitamiene, te eet. Voedingstowwe speel ‘n belangrike rol in normale liggaamsfunksionering en is verantwoordelik vir die bou van nuwe selle en weefsels. Dit help ook met groei en ontwikkeling in die liggaam en versterk die immuunstelsel. Algemene siektes wat voorkom as gevolg van 'n swak dieet is: Vetsug, hoë cholesterol, hoë bloedsuikervlakke, hoë of lae bloeddruk, hartsiektes, beroertes, sekere soort kankers, depressie, geestesgesondheidsprobleme, osteoporose, spysverteringsprobleme, velsiektes en tandheelkundige probleme.<ref>Red Cliff Labs, 2024. How do your eating habits affect your health? Beskikbaar by: https://redcliffelabs.com/myhealth/health/how-does-your-eating-habits-affect-your-health/. Besoek op 6 Oktober 2024.</ref> == Eksterne skakels == * Remedi, 2023. Geestesgesondheid. Beskikbaar by: https://www.yourremedi.co.za/portal/rem/geestesgesondheid. Besoek op 2 Oktober 2024. * Mental Health Foundation, 2024. ''Physical health and mental health''. Beskikbaar by: https://www.mentalhealth.org.uk/explore-mental-health/a-z-topics/physical-health-and-mental-health. Besoek op 6 Oktober 2024. * American Psychological Association, 2024. ''Health psychology''. Beskikbaar by: https://www.apa.org/education-career/guide/subfields/health. Besoek op 4 Oktober 2024. * WebMD, 2024. ''What is health psychology?'' Beskikbaar by: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-health-psychology. Besoek op 7 Oktober 2024. * Newport Academy, 2024. ''Understanding the mind-body connection''. Beskikbaar by: https://www.newportacademy.com/resources/mental-health/understanding-the-mind-body-connection/. Besoek op 9 Oktober 2024. * British Psychological Society, 2024. ''Health psychologist job profile''. Beskikbaar by: https://www.bps.org.uk/health-psychologist-job-profile. Besoek op 3 Oktober 2024. * Franklin University, 2024. ''What do health psychologists do?'' Beskikbaar by: https://www.franklin.edu/career-guide/clinical-and-counseling-psychologists/what-do-health-psychologists-do. Besoek op 20 Oktober 2024. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Sielkunde]] 2zfwjnb1szn5410ckc83w5f0ij44dxq 0 419973 2891299 2706432 2026-04-07T14:55:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891299 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prester John.jpg|duimnael|regs|"''Preste''" as die [[Keiser van Ethiopië]], sit op 'n troon op 'n kaart van Oos-Afrika. Uit 'n atlas deur die Portugese kartograaf [[Diogo Homem]] vir [[Maria I van Engeland|Koningin Maria]], c. 1555–1559.]] '''Priester Jan''' (in Duits: Priesterkönig Johannes, in Nederlands: Pape Jan) was ‘n legendariese [[12de eeu|12de eeuse]] Christelike heerser van ‘n koninkryk in die [[Verre Ooste]]. Reeds in geskrifte uit die vroeë [[Middeleeue]] kom sy naam voor. Die soektog na hierdie heerser het bygedra tot die ontdekkingsreise in en rondom Asië en Afrika. ==Legende== Priester Jan was ‘n direkte afstammeling van die koningin van Skeba en die drie wyse manne wat by die geboorte van Christus teenwoordig was. Hierdie mitiese Middeleeuse priester-koning is in die tydperk van die 12de tot die 17de eeu in Europa as ‘n egte mens beskou. Hy was glo baie ryk aan [[silwer]], omring deur allerhande mitiese wesens en het in die 12de en 13de eeu oor ‘n gewaande afgeleë Christelike ryk in [[Asië]] regeer. Die Westerse lande het na hom uitgereik as ‘n moontlike bondgenoot in die [[Kruistogte]] teen die [[Islam]]. Toe Asië in die middel van die 14de eeu al hoe meer bekend raak, is [[Ethiopië]] as sy blyplek beskou. ==Soektogte== Verskeie pogings is aangewend om Priester Jan en sy ryk te vind. In die 13de en 14de eeu is ‘n aantal reisigers, insluitend [[Marco Polo]], na Asië. In 1316 het die pous selfs 8 Dominikaanse monnike as gesante na Ethiopië gestuur. Prins [[Hendrik die Seevaarder]] het al sy kapteins opdrag gegee om te help soek na Priester Jan. ==Letterkunde== Teen die einde van die 17de eeu het die denkers van die tyd hul twyfel oor die werklike bestaan van Priester Jan begin uitspreek. Langsamerhand het dit duidelik geword dat die bestaan van hierdie persoon en sy koninkryk bloot ‘n Europese versinsel was. Die mite leef egter voort in die letterkunde. ==Lees ook== *[[Adamastor]] *[[Priester Jan-monument]] *[[Wandelende Jood]] ==Bibliografie== *artsandculture.google.com/story/DAXB244SO-iqLg *mirandakaufmann.com/prester-john.html *thecollector.com/prester-john-medieval-legend/ {{Normdata}} [[Kategorie:Mitologiese wesens]] [[Kategorie:Fiktiewe karakters]] huma5iyels3gu75hgw253d7p1hsghwn 0 419985 2891300 2705940 2026-04-07T14:56:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891300 wikitext text/x-wiki Die '''Priester Jan-monument''' in [[Port Elizabeth]] herdenk die mitologiese koning-priester [[Priester Jan]] en die Portugese seevaarders wat om Afrika geseil het. Hierdie gedenkwaardigheid bestaan uit ‘n Koptiese kruis. In die middelsirkel daarvan word Priester Jan en ‘n Portugese seeman uitgebeeld. Die kruis verwys na die deel van Afrika waar Priester Jan volgens die verhale sy gewaande ryk gehad het. Aanvaar word dat hierdie monument die enigste ter ere van hierdie priester in die wêreld is. Die kruis staan by 33° 57′ 46.13″ suid en 25° 37′ 25.28″ oos, op die Flemingplein tussen die stadsaal, die Veremarksaal en die ou poskantoor in Baakenstraat. Dit is in 1986 deur die destydse Portugese ambassadeur in Suid-Afrika onthul. ==Lees ook== *[[Kopties-Ortodokse Kerk]] ==Bibliografie== *nmbt.co.za/listing/prestor_john_memorial.html [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Port Elizabeth]] bvihhopg7xad55vg3o6uiizubfswpy4 0 419986 2891194 2864848 2026-04-07T12:59:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891194 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Laetita Building, 44 Alexander Street.JPG|duimnael|regs|Die Laetitia gebou.]] Die huis '''Laetitia''' by Alexanderstraat 44, aan [[Die Braak]] en skuins teenoor die [[Burgerhuis]], op [[Stellenbosch]] is van kultuurhistoriese belang en is daarom in 1977 tot kultuurmonument verklaar. Johan Christiaan Heijnecke word in 1791 die eienaar van die erf waarop die huis staan. Kort daarna rig hy ‘n woonhuis daar op. In 1803 na ‘n groot brand in die dorp herbou Heijnecke die huis volgens die voorgeskrewe veilighiedsnorme. Dus verander dit na ‘n dubbelverdiepinghuis met ‘n plat dak. Na 1810 is dit ‘n tyd ‘n losieshuis en vind swak aan- en verbouings plaas. [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] word in 1968 die eienaar van die gebou en is dit in die korrekte Georgiaanse styl gerestoureer. ==Bibliografie== *Burden, Matilda: 50 jaar - Historiese Huise 1966-2016. Stellenbosch: Historiese Huise van Suid-Afrika, 2016. {{ISBN|978-0-620-73074-7}} *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} *Proust, Alain en D.H. Pennewaert: Stellenbosch – a visual promenade. Vlaeberg: La Compagnie du Cap, 2006. {{ISBN|0-620-35009-1}} *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. [[Kaapstad]]: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 1kloz88ukse4ucvtbtwmrrlsm11opb4 0 420062 2891430 2884216 2026-04-07T16:17:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891430 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Zeekoevlei Nature Reserve - Cape Town.jpg|duimnael|regs|Zeekoevlei]] '''Zeekoevlei''' is die grootste varswatermeer in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. ==Ligging== Die meer is by 34° 04′ suid, 18° 31′ oos, in die suidwestelike hoek van die digbevolkte [[Kaapse Vlakte]] en oos van die Rondevlei-natuurreservaat. Gevestigde woonbuurte soos [[Retreat]], [[Grassy Park]], [[Lotusrivier]], [[Pelikan Park]] en [[Lavender Hill]] omring die vlei. Aan die suidekant skei lae kusduine, die watersuiweringsinstallasie van Stad Kaapstad en die Baden Powell-rylaan ([[R310 (Suid-Afrika)|R310]]) dit van [[Valsbaai]]. ==Meer== Die meer het ‘n maksimum kapasiteit van 5 000 megaliter en beslaan dan ‘n oppervlakte van 250 ha en ‘n omtrek van 12.6 km. Die opvangsgebied is 80 km² en die [[Lotusrivier]] mond in die vlei uit. Alhoewel die gemidelde diepte net onder die 2 m is, staan die water in die reënseisoen soms ‘n ½ m hoër. Dan gebeur dit dat die vlei oorloop en die water via die Zeekoevleikanaal na [[Valsbaai]] vloei. ==Gebruik== Die Zeekoevlei-natuurreservaat van 344 ha is in die jaar 2000 gestig. Allerhande soort watersport, piekniek, kampeer, hardloop, visvang en voëkyk vind hier plaas. Pelikane en flaminke kom ook voor. ==Geskiedenis== Na [[Jan van Riebeeck]] in Februarie 1656 ''Zeekoeijen Valley'' besoek het, verdeel dit in die huidige Zeekoevlei en Rondevlei. Hy het hier [[seekoei]]e en [[renoster]]s aangetref en lord [[Charles Somerset]] het hier selfs ‘n jaghut gehad. ‘n Oorlewering uit die 19de eeu lui dat twee kinders wat beeste opgepas en verlore geraak het, waarskynlik in die welsand verdwyn het. ==Bibliografie== *Burman, Jose: Safe to the Sea. [[Kaapstad]]: [[Human & Rousseau]], 1962 *Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, s.j. *Slingsby, Peter: Exploring the Cape Peninsula. Cape Town’s southern suburbs. [[Muizenberg]]: Slingsby Maps, 1913. {{ISBN|978-1-920377-11-3}} www.slingsbymaps.com *Zeekoevlei se bodem eerste keer in dekades skoongemaak. In: Die Burger, 14 Mei 2025 {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] lssdomrn40cy27ikuczjv8ro4fmxgui 0 420188 2891080 2852426 2026-04-07T12:11:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891080 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Short description|Critique of media portrayal of mental illness}} [[Geestesongesteldheid]], ook bekend as psigiatriese versteurings, word dikwels onakkuraat in die media uitgebeeld. Rolprente, televisieprogramme, boeke, tydskrifte en nuusprogramme [[steriotipeer]] dikwels die geestesongesteldheid as gewelddadig, onvoorspelbaar of gevaarlik, anders as die groot meerderheid van diegene wat geestesongesteldheid ervaar. <ref>{{Cite journal |last1=Stout |first1=P. A. |last2=Villegas |first2=J. |last3=Jennings |first3=N. A. |date=2004-01-01 |title=Images of Mental Illness in the Media: Identifying Gaps in the Research |journal=Schizophrenia Bulletin |language=en |volume=30 |issue=3 |pages=543–561 |doi=10.1093/oxfordjournals.schbul.a007099 |issn=0586-7614|doi-access=free |pmid=15631244 }}</ref> Aangesien media dikwels die primêre manier is waarop mense aan geestesiektes blootgestel word, wanneer uitbeeldings onakkuraat is, laat dit stereotipes, [[Sosiale stigma]], en [[Diskriminerende]] gedrag voort..<ref name="Wahl-1995-5"/> Wanneer die publiek die geestesongesteldhede stigmatiseer, <ref name="paradox22">{{cite journal |vauthors=Corrigan PW, Watson AC |year=2002 |title=The paradox of self-stigma and mental illness |journal=Clinical Psychology: Science and Practice |volume=9 |issue=9 |pages=35–53 |doi=10.1093/clipsy.9.1.35}}</ref> word mense met geestesiektes minder geneig om behandeling of ondersteuning te soek uit vrees dat hulle deur die publiek veroordeel of verwerp word. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Met behoorlike ondersteuning is egter nie net die meeste van diegene met psigiatriese versteurings in staat om voldoende in die samelewing te funksioneer nie, maar baie is in staat om suksesvol te werk en aansienlike bydraes tot die samelewing te maak. <ref>{{cite web |title=Franks Fund for Research on Stigma |url=http://gsappweb.rutgers.edu/centers/stigma/people.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140217222151/http://gsappweb.rutgers.edu/centers/stigma/people.php |archive-date=2014-02-17 |access-date=2014-03-04 |work=Graduate School of Applied and Professional Psychology |publisher=Rutgers, The State University of New Jersey}}</ref> == Geskiedenis == Volgens die Robert Wood-stigting is die primêre manier waarop Amerikaners inligting oor geestesiektes bekom deur middel van massamedia, meer spesifiek, televisie en nuus. <ref name="Wahl-1995-5">{{Cite book |last=Wahl |first=Otto F. |title=Media madness: public images of mental illness |date=1995 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-2212-8 |location=New Brunswick, New Jersey}}</ref> Verder, wanneer dit kom by gelowige idees wat oor geestesongesteldheid aangebied word, bring die publiek meer dikwels hul persepsies in lyn met massamedia-uitbeeldings as inligting wat deur kundiges in die veld aangebied word. <ref name="Wahl-1995-5"/> In 2006, [[Heather Stuart]] 'n artikel gepubliseer, "Media Portrayal of Mental Illness and its Treatments," waarin hy bespreek het hoe die beeld van geestesongesteldheid hoofsaaklik negatief is en diegene met geestesiektes dikwels as gewelddadig en krimineel bestempel word. <ref>{{Cite journal |last=Stuart |first=Heather |date=2006 |title=Media Portrayal of Mental Illness and its Treatments: What Effect Does it Have on People with Mental Illness? |url=http://link.springer.com/10.2165/00023210-200620020-00002 |journal=CNS Drugs |language=en |volume=20 |issue=2 |pages=99–106 |doi=10.2165/00023210-200620020-00002 |issn=1172-7047 |pmid=16478286 |s2cid=21633246}}</ref> Aangesien die algemene publiek min toegang tot of ervaring met [[kliniese sielkunde ]], word hul inligting oor psigiatriese pasiënte hoofsaaklik van die [[massamedia]] verkry.<ref name="Wahl-1995-5"/> Met beperkte kennis wat deur hul eie ervarings opgedoen is, word daar gevrees dat die beelde en stories wat deur massamedia teëgekom word, die besluite en oordeel wat die publiek maak wanneer dit kom by hul eie lewens of die vorming van hul politieke of sosiale opinies kan beïnvloed , <ref name="Wahl-1995-5"/> wat die bevordering van die publiek se verwerping van psigiatriese pasiënte. Aangesien die media dikwels stereotipes voortduur met die gebruik van diskriminerende taal [[verkeerde inligting]],en verkeerde karakterisering van geestesongesteldheid , <ref name="Peter Lang-2020-4"/> het hierdie negatiewe mediavoorstellings die fokus van wetenskaplike aandag geword. == Film and televisie == Wanneer dit kom by uitbeeldings in vermaaklikheid, verteenwoordig uitbeeldings tipies geestesongesteldhede karakters as herkenbaar anders, wat dikwels hul maniertjies en voorkoms oordryf om hulle verder van neurotipiese karakters te onderskei. <ref name="Wahl-1995-5"/> Dwarsdeur die laaste eeu van rolprentvervaardiging is hulle meestal as skurke uitgebeeld, dikwels óf die slagoffers óf oortreders van geweld, en oor die algemeen gevaarlik. <ref name="Wahl-1995-5"/> === Evolusie van geestesongesteldheid voorstelling in film === 'n Oorgebruikte trope wat in film en televisie gebruik word, beeld skurke of moordenaars as geestelik siek uit. <ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie trope het deur die geskiedenis van rolprentvervaardiging en rolprentkuns ontwikkel. Die eerste keer in die vroeë 1900's bekendgestel, films soos ''[[Dr. Mabuse the Gambler|Dr. Mabuse, the Gambler]]''(1922) en [[The Black Cat (1934 film)|''The Black Cat'']] (1934) het die geestesversteurde skurke as mal, bose dokters uitgebeeld. <ref name="Wahl-1995-5"/> Toe, met die opkoms van Alfred Hitchcock-films, het hy die reeksmoordenaar in ''[[Psycho (1960 film)|Psycho]]'' (1960), wie se karaktertroop daarna in rolprente soos ''[[Homicidal]]'' (1961), ''[[Maniac (1963 film)|Maniac]]'' (1963), ''[[Paranoiac (film)|Paranoiac]]'' (1963), and ''[[Maniac (1963 film)|Nightmare]]'' Die 1970's en 1980's het die gewilde "slasher"-rolprentgenre gebring en ikoniese gruwelkarakters soos (1963).<ref name="Wahl-1995-5"/> [[Michael Myers (Halloween)|Michael Myers]], [[Jason Voorhees|Jason]], en [[Freddy Krueger|Freddy Kruger]] from the franchises [[Halloween (franchise)|''Halloween'']], [[Friday the 13th (franchise)|''Friday the 13th'']], en [[A Nightmare on Elm Street (franchise)|''A Nightmare on Elm Street'']], bekendgestel.<ref name="Wahl-1995-5"/> === Gewelddadige uitbeeldings van geestesongesteldheid === Die negatiewe stigma wat geestesongesteldheid omring, het werklike gevolge vir diegene wat hierdie siektes ervaar. Baie studies, beide in die vorm van [[eksperimentele ontwerpe ]] en [[opnames]], het tot die gevolgtrekking gekom dat mediablootstelling wel die stigmatisering van geestesongesteldheid beïnvloed. <ref name="Peter Lang-2020-4">{{Cite book |title=Media stereotypes: from ageism to xenophobia |date=2020 |publisher=Peter Lang |isbn=978-1-4331-6667-9 |editor-last=Billings |editor-first=Andrew C. |location=New York |editor-last2=Parrott |editor-first2=Scott}}</ref> Ten spyte van die media se algemene uitbeeldings van geestesongestelde karakters wat gewelddadig is of betrokke is by kriminele aktiwiteite, is dit baie minder algemeen in die regte wêreld as wat die media dit laat lyk. Van die 40+ miljoen mense in die VSA wat as geestesongesteldheid geklassifiseer word, kom geweld of misdadigheid slegs in 10-12% van geestesongesteldheid voor. <ref name="Wahl-1995-5"/> Aangesien film- en televisieprogramme egter hierdie trop gebruik vir dramatiese storievertelling, neem die publiek dikwels valslik aan dat die werklike wêreld die massamedia-uitbeeldings weerspieël. Geleerdes het hierdie tendens in die 1950's begin ontleed, maar die kwessie duur voort tot in die 21ste eeu. In die laat 1950's het die kommer oor massamedia-uitbeeldings van geestesongesteldheid meer prominent begin word. Destyds is televisienetwerksensors gebruik om die kykvlak (slegs vir volwassenes, gesinsvriendelik of benodigde veranderde inhoud) te bepaal wat gepas was op grond van die film se inhoud. <ref>{{Cite journal |last=Gerbner |first=George |date=1959 |title=Mental illness on television: A study of censorship |journal=Journal of Broadcasting & Electronic Media |volume=3 |issue=4 |pages=293–303|doi=10.1080/08838155909385890 }}</ref> [[George Gerbner]], voordat hy [[kultiveringsteorie]], ontwikkel het, die rolprente bestudeer wat gesensor is en gevind dat in 1951 net vyf rolprente voorstellings van geestesongesteldheid bevat het. Teen 1957 het die getal egter tot 170 rolprente gestyg, wat die groeiende kommer oor wanvoorstellings en die gevolge daarvan toon. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Alhoewel die kommer oor die gevolge begin toeneem het, het die gewelddadige uitbeeldings dieselfde gebly. In 'n longitudinale studie van 1989 wat deur die Cultural Indicators Project gedoen is, <ref>{{Cite journal |last=Signorielli |first=Nancy |date=1989 |title=The stigma of mental illness on television |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08838158909364085 |journal=Journal of Broadcasting & Electronic Media |language=en |volume=33 |issue=3 |pages=325–331 |doi=10.1080/08838158909364085 |issn=0883-8151}}</ref>het hulle die uitbeelding van geestesongestelde karakters op 1 215 televisieprogramme tussen 1969 en 1985 ontleed. Hulle het gevind dat 3 uit 4 karakters in gewelddadige situasies betrokke was, óf slagoffers van geweld te pleeg of dit te pleeg. Benewens die geestesongestelde karakters wat gewelddadige neigings gehad het, het hulle hulself ook van geliefdes gedistansieer, en het dikwels nie gewerk nie. Ten slotte, byna 50 jaar na een van die eerste studies wat die oorbenutting van geestesversteurde, gewelddadige karakters in die media ontleed het, duur die wanopvatting voort, selfs tot in die 21ste eeu. Diefenbach en West het in April 2003 'n verbouingstudie gedoen wat 84 uur se spitstydtelevisie onder groot netwerke ondersoek het. [[Prime time|prime-time television]] among major networks in April 2003.<ref>{{Cite journal |last1=Diefenbach |first1=D.L. |last2=West |first2=M.D. |date=2007 |title=Television and attitudes toward mental health issues: Cultivation analysis and the third-person effect |journal=Journal of Community Psychology |volume=35 |issue=2 |pages=181–195|doi=10.1002/jcop.20142 }}</ref> Hulle het gevind dat geestesongestelde karakters op televisie baie meer geneig was om geweldsmisdade te pleeg as werklike statistieke. Slegs 4% van mense met geestesiektes in die regte wêreld word as gewelddadig gekenmerk, terwyl 37% van geestesongesteldhede op televisie as gewelddadig uitgebeeld word. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> ==Uitbeeldings in film== {{main|Mental disorders in film}} {| class="wikitable sortable" |- ! Titel ! Jaar vrygestel |- | ''[[Fight Club]]'' || 1999 |- | ''[[A Beautiful Mind (film)|A Beautiful Mind]]'' || 2001 |- | ''[[Memento (film)|Memento]]'' || 2000 |- | ''[[What Dreams May Come (film)|What Dreams May Come]]'' || 1998 |- | ''[[The Night Listener (film)|The Night Listener]]'' || 2006 |- | ''[[Awakenings (film)|Awakenings]]'' || 1990 |- | ''[[Sideways (film)|Sideways]]'' || 2004 |- | ''[[Julien Donkey-Boy|Julien Donkey Boy]]'' || 1999 |- | ''[[Silver Linings Playbook]]'' || 2012 |- | ''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo's Nest]]'' || 1975 |- | ''[[Rain Man]]'' || 1988 |- | ''[[Black Swan (film)|Black Swan]]'' || 2010 |- | ''[[Shutter Island (film)|Shutter Island]]'' || 2010 |- | ''[[Lars and the Real Girl]]'' || 2007 |- | ''[[What's Eating Gilbert Grape]]'' || 1993 |- | ''[[The Three Faces of Eve]]'' || 1957 |- | ''[[American Psycho (film)|American Psycho]]'' || 2000 |- | ''[[Donnie Darko]]'' || 2001 |- | ''[[The Silence of the Lambs (film)|The Silence of the Lambs]]'' || 1991 |- | ''[[The Aviator (2004 film)|The Aviator]]'' || 2004 |- | ''[[The Soloist]]'' || 2009 |- |[[Gaslight (1944 film)|''Gaslight'']] |1944 |- |''[[Loose Cannons (1990 film)|Loose Cannons]]'' |1990 |- |''[[The King of Staten Island]]'' |2020 |- |''[[Leaving Las Vegas]]'' |1995 |- |''[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]'' |1999 |- |''[[Little Miss Sunshine]]'' |2006 |- |''[[The Skeleton Twins]]'' |2014 |- |''[[The Perks of Being a Wallflower (film)|The Perks of Being a Wallflower]]'' |2012 |- |''[[Joker (2019 film)|Joker]]'' |2019 |- |''[[Split (2016 American film)|Split]]'' |2016 |} * ''[[Sywaarts]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van depressie. [[ernstige depressiewe versteuring]] is gekenmerk as 'n gemoedsversteuring wat erge gevoelens van hartseer en onbelangstelling veroorsaak. <ref>{{Cite web |title=Depression (major depressive disorder) - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/symptoms-causes/syc-20356007 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Daar word getoon dat een van die fliek se hoofkarakters, Miles Raymond, verskeie tekens van depressie toon, waarvan sommige die gebruik van([[alkohol middels ]])insluit in 'n poging om die mislukkings en verliese in sy lewe die hoof te bied, sonder hoop vir sy toekoms, en met 'n konstante depressiewe bui. [ <ref>{{cite web |title=Depression |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression/index.shtml |access-date=2014-03-04 |work=National Institute of Mental Health (NIMH) |publisher=U.S. Department of Health and Human Services}}</ref> * ''[[Julien Donkey Boy]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van [[skisofrenie]]. [[Skisofrenie]] is een van die geestesiektes wat die meeste misverstaan word, tog ly meer as 2 miljoen mense aan hierdie siekte in die VSA. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die term skisofrenie kom van [[Eugen Bleuler]]en vertaal na "gesplete psige", aangesien die psige in baie ongeorganiseerde dele verdeel word. <ref name="Wahl-1995-5"/> Simptome sluit in, maar is nie beperk nie tot, [[delusies]], [[hallusinasies]] en versteurings in gedagtes en emosies. Hierdie simptome verbied diegene wat aan hierdie siekte ly om 'n normale lewe te lei, wat sosiale en beroepsdisfunksie veroorsaak, wat dikwels hospitalisasie noodsaak. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die fliek bevat 'n man genaamd Julien, wat verskeie tekens van skisofrenie toon. Een van hierdie tekens sluit in om gesprekke te voer met mense wat nie in werklikheid daar is nie. <ref>{{cite web |date=2013-08-06 |title=Schizophrenia |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia/index.shtml |access-date=2014-03-04 |work=National Institute of Mental Health (NIMH) |publisher=U.S. Department of Health and Human Services}}</ref> * ''[[Silver Linings Playbook]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van bipolêre versteuring [[Bipolêre versteuring]] is 'n geestesongesteldheid wat gekenmerk word deur 'n wanregulering van bui, wat dikwels gepaard gaan met [[Depressiewe]] en [[Maniese]] episodes, [[angs]], hiperaktiwiteit, onreëlmatige slaap, aggressiwiteit en prikkelbaarheid. <ref>{{Cite journal |last1=Skjelstad |first1=Dag V. |last2=Malt |first2=Ulrik F. |last3=Holte |first3=Arne |date=2010 |title=Symptoms and signs of the initial prodrome of bipolar disorderA systematic review |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165032709004637 |journal=Journal of Affective Disorders |language=en |volume=126 |issue=1–2 |pages=1–13 |doi=10.1016/j.jad.2009.10.003|pmid=19883943 |hdl=10852/34932 |hdl-access=free }}</ref> Hierdie verhaal volg 'n gesin terwyl hulle die realiteite navigeer om hul seun te help nadat hy teruggekeer het huis toe van behandeling vir bipolêre versteuring. <ref>{{Cite journal |last=Middleton |first=Craig |date=2013 |title=The Use of Cinematic Devices to Portray Mental Illness |url=https://journals.jcu.edu.au/etropic/article/view/3341 |journal=ETropic: Electronic Journal of Studies in the Tropics |language=en |volume=12 |issue=2 |doi=10.25120/etropic.12.2.2013.3341 |issn=1448-2940|doi-access=free }}</ref> * ''[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van borderline persoonlikheidsversteuring. [[Grenspersoonlikheidsversteuring]] is 'n geestesongesteldheid wat 'n persoon se vermoë beïnvloed om hul emosies effektief te bestuur of te beheer. Dit kan beïnvloed hoe mense hulself en die mense rondom hulle sien, wat onstabiliteit en 'n onvermoë veroorsaak om gesonde verhoudings te bevorder. <ref>{{Cite web |title=Borderline personality disorder - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/borderline-personality-disorder/symptoms-causes/syc-20370237 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Hierdie film volg 'n jong vrou se reis wat in die 1960's in 'n psigiatriese fasiliteit gewoon het, haar mediese behandeling, en hoe dit haar verhoudings met haarself en ander karakters beïnvloed. <ref>{{Cite journal |last=Chouinard |first=Vera |date=2009-11-01 |title=Placing the 'mad woman': troubling cultural representations of being a woman with mental illness in Girl Interrupted |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14649360903205108 |journal=Social & Cultural Geography |language=en |volume=10 |issue=7 |pages=791–804 |doi=10.1080/14649360903205108 |issn=1464-9365}}</ref> * ''[[The Perks of Being a Wallflower (film)|The Perks of Being a Wallflower]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van post-traumatiese stresversteuring. [[Post-traumatiese stresversteuring ]] is 'n toestand wat kan ontwikkel nadat 'n persoon 'n traumatiese gebeurtenis ervaar of aanskou het. Simptome kan aanhoudende gedagtes van die gebeurtenis, erge angs en nagmerries insluit. PTSV manifesteer tipies op een van vier maniere: indringende herinneringe, vermyding, negatiewe gedagtes of buie, en veranderinge in fisiese of emosionele reaksies. <ref>{{Cite web |title=Post-traumatic stress disorder (PTSD) - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/post-traumatic-stress-disorder/symptoms-causes/syc-20355967 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Hierdie film volg hoërskool eerstejaars Charlie terwyl hy platoniese en romantiese verhoudings navigeer te midde van sy kinderjare trauma van seksuele misbruik deur 'n nabye familielid. <ref>{{Cite journal |last=Monaghan |first=Alison Sagara |date=2016-12-29 |title=Evaluating Representations of Mental Health in Young Adult Fiction: The Case of Stephen Chbosky's The Perks of Being a Wallflower |url=https://riviste.unimi.it/index.php/enthymema/article/view/7400 |journal=Enthymema |language=en |issue=16 |pages=32–42 |doi=10.13130/2037-2426/7400 |issn=2037-2426 |access-date=2024-10-18 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106180619/https://riviste.unimi.it/index.php/enthymema/article/view/7400 |url-status=dead }}</ref> == Uitbeeldings in televisie == Televisie is deel van meer as 90% van huishoudings in die VSA, so natuurlik vorm massamedia hoe kykers die wêreld rondom hulle sien. <ref name="Wahl-1995-5"/> Wat die uitbeeldings van geestesongesteldheid betref, was televisie 'n baanbreker in die verteenwoordiging van hierdie siektes oor duisende programme in byna 'n eeu se inhoud. Alhoewel nie alle voorstellings akkuraat of positief was nie, is daar 'n aansienlike toename in die poging om eerlike en waarheidsgetroue weergawes van geestesongesteldheid uit te beeld. === Realiteitstelevisie === Wanneer dit by werklikheidstelevisie kom, is daar programme wat spesifiek toegewy is om die lewens en gevolglike stryd van mense wat spesifieke geestesongesteldhede ervaar ten toon te stel. Byvoorbeeld, die treffertelevisieprogram op die A&E-netwerk ''[[Hoarders (TV series)|Hoarders]]'', vertoon een of twee individue en hul [[obsessief-kompulsiewe versteuring]]. Dwarsdeur 'n episode werk elke individu saam met 'n [[sielkundige]] of [[psigiater]], [[professionele organiseerder]], of 'n "uiterste skoonmaakspesialis" wat spesialiseer in die behandeling van hierdie afwyking. <ref name="Kaplan-2014">{{Cite journal |last=Kaplan |first=Deborah |date=2014-12-01 |title=Hoarding Memories: The Work of Nostalgia in Two Reality TV Shows |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpcu.12197 |journal=The Journal of Popular Culture |language=en |volume=47 |issue=6 |pages=1077–1091 |doi=10.1111/jpcu.12197 |issn=0022-3840}}</ref> Nog 'n program op die A&E-netwerk, ''[[Intervention (TV series)|Intervention]]'', stel gehore bekend aan mense wat met [[dwelmmisbruik]] te doen het. Hierdie program, in 'n soortgelyke formaat as ''Hoarders,'' volg die verhaal van een of twee individue wat aan substansafhanklikheid ly. Tydens 'n episode volg die gehoor die individue se daaglikse lewens en word bekendgestel aan die realiteit om met hierdie afhanklikheid te leef. Die individue word dan gekonfronteer met 'n ultimatum waarin hulle moet besluit of hulle rehabilitasie wil soek of die risiko loop om familie, vriende, skuiling en, in die meeste gevalle, finansiële bystand te verloor. Hierdie dokumentêre-styl televisieprogram is waardevol omdat dit kykers opvoed oor die hele intervensieproses, van bekendstelling aan die intervensieproses self tot die regte manier om 'n individu met verslawing te hanteer. [<ref name="Kaplan-2014" /> Dit verminder ook die stigma van terapie effektief en demonstreer die effektiwiteit van intervensies. ===Kindertelevisie=== Alhoewel dit mag lyk asof kindertelevisieprogramme waarskynlik nie boodskappe oor of uitbeeldings van geestesongesteldheid sal bevat nie, bevat baie wel verwysings. 'n Studie wat op verskeie Nieu-Seelandse kindertelevisieprogramme gedoen is, het getoon dat 'n verwysing na geestesongesteldheid in 59 uit 128 episodes wat bestudeer is, verskyn het. Van daardie 59 episodes was daar 159 verwysings na geestesongesteldheid, wat meestal uit woordeskat en karakterbeskrywings bestaan het. Die terme "mal" en "jou verstand verloor" was bo die drie mees algemene woordeskatverwysings. In ooreenstemming met filmuitbeeldings, het karaktervoorkoms bestaan uit ontsierde gelaatstrekke (tande, neuse, ens.) en ontsierde ledemate. <ref name="pmid109122192">{{cite journal |author3-link=John H. Coverdale |vauthors=Wilson C, Nairn R, Coverdale J, Panapa A |date=May 2000 |title=How mental illness is portrayed in children's television. A prospective study |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=176 |pages=440–3 |doi=10.1192/bjp.176.5.440 |pmid=10912219 |doi-access=free}}</ref> === Benaderings van streaming media platforms === Die toename in gewildheid van stromende inhoud op platforms soos [[Netflix]], [[Hulu]], [[Max (streaming service)|Max]], en [[Amazon Prime Video]] makliker mediatoegang vir kykers gebring, sowel as verminderde regulering van inhoud vir televisie. Aangesien dit makliker geword het vir die publiek om toegang tot verskillende mediavorme, insluitend films, TV-reekse of ander programme wêreldwyd, te kry, demonstreer die gewilde stroomdiens [[Netflix]] verskillende benaderings tot geestesongesteldheid met verskeie uitbeeldings. Onder die reekse wat Netflix verskaf het, het die onlangse studie wat die reeks ''[[13 Reasons Why]]'' bevind dat die voorstellings van geestesgesondheidsverskynsels die individu se persepsies positief beïnvloed in die verstaan van waargenome norme rakende geestesgesondheidsprobleme, soos om uit te reik na ander vir ondersteuning en selfmoord te bespreek met mense vir voorkoming. <ref>{{Cite journal |last1=Carter |first1=Michael C. |last2=Cingel |first2=Drew P. |last3=Lauricella |first3=Alexis R. |last4=Wartella |first4=Ellen |date=2021-12-01 |title=13 Reasons Why, Perceived Norms, and Reports of Mental Health-Related Behavior Change among Adolescent and Young Adult Viewers in Four Global Regions |url=https://doi.org/10.1177/0093650220930462 |journal=Communication Research |language=en |volume=48 |issue=8 |pages=1110–1132 |doi=10.1177/0093650220930462 |issn=0093-6502 |s2cid=225656619}}</ref> ''13 Reasons Why'' is n [[List of Netflix original programming|Netflix original]]<ref>{{Cite web |title=Watch 13 Reasons Why {{!}} Netflix Official Site |url=https://www.netflix.com/title/80117470 |access-date=2022-03-31 |website=www.netflix.com |language=en}}</ref> met die plot rondom 'n hoërskoolvrou, Hannah Baker, wat selfmoord pleeg in die seisoen een-eindstryd. Omstredenheid rondom hierdie TV-program het ontstaan, veral rondom die idee om Baker se selfmoord te koppel aan 'n vorm van woede en wraak. <ref name="NAMI2">{{Cite web |title=From Stigmatized to Sensationalized {{!}} NAMI: National Alliance on Mental Illness |url=https://www.nami.org/Blogs/NAMI-Blog/May-2019/From-Stigmatized-to-Sensationalized |access-date=2022-03-31 |website=www.nami.org|date=May 2019 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Mental Illness Depiction in TV Shows |url=https://www.wethegenesis.id/culture/mental-illness-depiction-in-tv-shows |access-date=2022-03-31 |website=www.wethegenesis.id }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sommige argumenteer dat daar te veel klem is op hoe Hannah selfmoord gepleeg het,<ref name="Bloggers2">{{Cite web |last=Bloggers |first=Guest |date=2021-04-20 |title=Harmful Romanticization in 13 Reasons Why |url=https://bringchange2mind.org/2021/04/20/harmful-romanticization-in-13-reasons-why/ |access-date=2022-03-31 |website=Bring Change to Mind |language=en-US |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520161158/https://bringchange2mind.org/2021/04/20/harmful-romanticization-in-13-reasons-why/ |url-status=dead }}</ref> insluitend die grafiese beeldmateriaal, en nie genoeg fokus op die ware redes agter die beëindiging van haar lewe nie. <ref name="Bloggers2" />Ander beklemtoon ook hoe programme soos 13 Reasons Why eenvoudig oor hierdie kwessies kyk en net die oppervlak van hierdie kwessies dek en sodoende iets so belangrik soos (selfmoord desensitiseer).<ref name="NAMI2" />Hierdie spesifieke program is byvoorbeeld daarvan beskuldig dat hulle nie veel oor geestesgesondheid gepraat het in sy eerste seisoen nie (behalwe die selfmoord self). Verder voer die National Alliance on Mental Health (NAMI) ook aan dat die uitbeelding van 'n "uitbeplande selfmoord" skadelik is, aangesien selfmoorde selde beplan word. <ref name="NAMI2" /> == Nuus == Soortgelyk aan uitbeeldings van geestesongesteldheid in vermaaklikheid, is nuusprogramme en publikasies geneig om die oorsake, simptome en behandelings van geestesiektes verkeerd voor te stel <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Meer dikwels as nie, is die sentrale boodskap wat oorgedra word dat mense met geestesiektes gewelddadig, krimineel, gevaarlik is en vermy moet word. <ref name="Wahl-1995-5"/> Verder, wanneer dit by nuusmedia kom, is net die mees opwindende en oorsensasionele stories geneig om opslae te maak. Hierdie toestroming van gewelddadige stories waarby geestesongestelde mense betrokke is, laat hierdie gevalle meer algemeen voorkom as in werklikheid. Wanneer onderwerpe rondom geestesongesteldheid gedek word, is joernaliste meer geneig om familielede of mense na aan 'n persoon met geestesongesteldheid te ondervra eerder as die persoon wat self geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Hierdie neiging skakel die moontlikheid uit dat gehore [[parasosiale]] kontak met mense ervaar wat [[eerstehands geestesongesteldheid]] ervaar. Die [[parasosiale kontakhipotese ]] stel voor dat positiewe uitbeeldings van [[minderheidsgroepe]] in die media help om stigmas en stereotipes rondom hierdie groepe te verminder. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Wanneer gehore die geleentheid gegun word om by parasosiale kontak betrokke te raak, is hulle geneig om meer positiewe houdings, gedagtes en oortuigings te vorm oor die siekte en die mense wat dit ervaar.<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Daarom, wanneer geestesongesteldhede die geleentheid geweier word om vir hulself te praat, is die publiek meer geneig om ongunstige opinies oor hulle en hul siektes te vorm. Soos die publiek al hoe meer bewus word van die impak wat massamedia op die publiek se persepsie van geestesiektes kan hê, word joernaliste aangemoedig om [[AP Stylebook|The Associated Press Stylebook]]Stylebook te gebruik wanneer hulle oor geestesiektes berig. Hierdie riglyne help om die gebruik van sleng en diskriminerende taal te versag.<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] verskaf ook riglyne vir nuusblaaie wanneer selfmoord bespreek word om gevalle van die Werther-effek te voorkom. [[Copycat suicide|Werther Effect]].<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Selfs met streng riglyne en modelle kan nuusdekking van geestesiektes egter aansienlike kontroversie skep, beide vir die nuusblad en die joernaliste self. === Omstredenheid binne die nuusbedryf === In 2012 het, [[India Knight]] n rubriek geskryf ''[[The Sunday Times]]'' van Londen oor [[depressie]]. In reaksie hierop het [[Alastair Campbell]], n rubriekskrywer ''[[The Huffington Post]]'', sy benoudheid beskryf oor haar skrywe dat "'almal word depressief'" en dat "daar geen stigma in depressie is nie." <ref name="Campbell-2012">{{cite web |last=Campbell |first=Alastair |name-list-style=vanc |date=2012-10-09 |title=Media Portrayal of Depression: We've Still Got a Long Way to Go |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/alastair-campbell/india-knight-depression-campbell-time-to-change_b_1950371.html |access-date=2014-03-04 |publisher=Huffingtonpost.co.uk}}</ref> Campbell het die onvanpasheid van Knight se woordkeuses bespreek. Deur te skryf dat "almal depressief raak," het hy gesê, het sy gewys dat sy deel is van 'n groep wat nie glo dat [[kliniese depressie]] n [[siekte]] is nie.<ref name="Campbell-2012" /> Campbell het beweer dat Knight se artikel die realiteit versterk het dat daar steeds stigma rondom depressie is. Hy het opgemerk dat selfs in die [[mediese beroep]], mense bang is om aan hul werkgewers te noem dat hulle depressie het omdat hulle nie ten volle verstaan sal word soos hulle sou wees as hulle aan 'n "[[fisiese siekte]]."<ref name="Campbell-2012" /> Campbell het oor die stryd geskryf om begrip vir [[geestesongesteldheid]] te bring, en het Knight se artikel beskryf as "onbehulpsaam, potensieel skadelik en beslis wys dat ons nog 'n hele pad het om te gaan." <ref name="Campbell-2012" /> == Uitbeeldings in nuus == Onakkurate uitbeeldings van geestesgesondheid in die nuus beïnvloed uiteindelik die gehoor se gedagtes, houdings, opinies en oortuigings, nie net vir die geestesongesteldheid nie, maar ook vir die siektes self, die behandeling wat nodig is en die [[openbare beleid]] wat nodig is om inisiatiewe vir verandering te implementeer.<ref name="Wahl-2003-2">{{Cite journal |last=Wahl |first=Otto F. |date=2003 |title=News Media Portrayal of Mental Illness: Implications for Public Policy |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0002764203254615 |journal=American Behavioral Scientist |language=en |volume=46 |issue=12 |pages=1594–1600 |doi=10.1177/0002764203254615 |issn=0002-7642}}</ref> Hierdie dramatiese verhale is egter dalk nie die enigste skuldige vir die swaai van die [[openbare mening]] nie. Konsekwente patrone van verkeerde inligting, [[raamwerk en eensydige perspektiewe]] het dieselfde vermoë om openbare persepsie te vorm.<ref name="Wahl-2003-2" /> In 1991 het 'n inhoudsontleding van ''[[United Press International]]'' stories gevind dat stories oor psigiatriese pasiënte gewoonlik geweldsmisdade behels.<ref name="Wahl-1995-5"/> In 'n soortgelyke studie deur Wahl, Wood en Richards het hulle die algemene temas wat in 1999-verhale oor geestesongesteldheid voorkom, onder ses groot koerante ontleed: ''[[The New York Times]]'', ''[[The Washington Post]]'', ''[[St. Louis Post-Dispatch]]'', ''[[The Boston Globe]]'', ''[[Los Angeles Times]]'', en die [[Tampa Bay Times|''St. Petersburg Times (Tampa Bay Times)'']]. Van die 300 lukraak geselekteerde verhale wat die frase "geestesongesteldheid" bevat, was gevaarlikheid die oorweldigende tema oor al ses publikasies, met 26% wat geweld of kriminele aktiwiteite deur 'n geestesongesteld persoon behels het. <ref name="Wahl-2003-2"/> Die konsekwente patroon om geestesongesteldheid en geweld te koppel, lei nie net daartoe dat die publiek bang of vermyd is vir geestesongesteldhede nie, maar ook minder geneig is om gemeenskapsorg aan te bied of te ondersteun. <ref name="Wahl-2003-2"/> Verder, wanneer nuusblaaie geestesongesteldhede as gewelddadig uitbeeld, is daar 'n gevolglike groter aanvraag deur die publiek vir "gedwonge behandeling", soos geïllustreer in die tragedie wat gelei het tot New York se vestiging [[Kendra's Law|Kendra’s Law]].<ref name="Wahl-2003-2"/> In 1999 het Andrew Goldstein Kendra Webdale op New York City se moltreinspore gestoot. Die volgende nuusberigte het Goldstein as "The Subway Psycho" geëtiketteer en het daarna gepleit vir sy verbanning uit openbare strate. Hierdie opstand het gelei tot die instelling van Kendra's Law, wat die hof toegelaat het om diegene met geestesiektes te beveel om buitepasiëntbehandelingsprogramme te gebruik. <ref name="Wahl-2003-2"/> In 1999 het Andrew Goldstein Kendra Webdale op New York City se moltreinspore gestoot. Die volgende nuusberigte het Goldstein as "The Subway Psycho" geëtiketteer en het daarna gepleit vir sy verbanning uit openbare strate. Hierdie opstand het gelei tot die instelling van Kendra's Law, wat die hof toegelaat het om diegene met geestesiektes te beveel om buitepasiëntbehandelingsprogramme te gebruik.<ref name="Wahl-2003-2"/> Alhoewel die [[Kommissie vir Gelyke Indiensnemingsgeleenthede]] riglyne daarstel om diskriminasie in aanstelling te ontmoedig, bly die stigma in die werkplek voortduur. <ref name="Wahl-2003-2"/> Ten slotte, die versadiging van stories oor gewelddadige of kriminele geestesongesteldhede oorskadu die behoefte aan positiewe of selfs neutrale stories. <ref name="Wahl-2003-2"/> Wanneer dit kom by dekking van geestesongesteldheid in die nuus, is die stories oorweldigend negatief en is hulle geneig om slegs op die disfunksie of gestremdheidsaspekte te fokus. [27] <ref name="Wahl-2003-2"/> Verhale van herstel of prestasie word selde gedeel. Hierdie [[konsekwente raamwerk]] van stories oor [[geestesongesteldheid]] lei uiteindelik tot 'n magdom effekte. == Effekte van media uitbeeldings == Die media is indirek verantwoordelik vir die vorming van die publiek se persepsies van geestesongesteldheid. Alhoewel erg onakkurate uitbeeldings dikwels negatiewe effekte veroorsaak, kan daar ook positiewe uitkomste wees. === Positiewe effekte === Soos die publiek meer bewus word van die stereotipiese aard van uitbeeldings van geestesongesteldheid, word daar 'n toenemende aantal studies gedoen om te ondersoek hoe mediaboodskappe gehore positief kan beïnvloed deur stigma te verminder. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Navorsing het bevind dat nuusstories baie meer geneig is om positiewe gehooropmerkings en -reaksies te lewer as hulle teenstigmatisme in hul storievertelling gebruik eerder as stereotipes en diskriminerende taal. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, mediese professionele persone 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte. Die navorsing rakende die opvoedkundige aspekte van die film vir verpleegstudente van alle velde het voorgestel dat die rolprente van verskillende genres, insluitend lewensverhale, avonture en ander, praktiese insigte verskaf het om die pasiëntervaring en -perspektiewe in verskillende omgewings te verstaan. <ref>{{Cite journal |last1=Ogston-Tuck |first1=Sherri |last2=Baume |first2=Kath |last3=Clarke |first3=Chris |last4=Heng |first4=Simon |date=2016-11-01 |title=Understanding the patient experience through the power of film: A mixed method qualitative research study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0260691716301721 |journal=Nurse Education Today |language=en |volume=46 |pages=69–74 |doi=10.1016/j.nedt.2016.08.025 |issn=0260-6917 |pmid=27607526}}</ref> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, mediese professionele persone 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte. Die navorsing rakende die opvoedkundige aspekte van die film vir verpleegstudente van alle velde het voorgestel dat die rolprente van verskillende genres, insluitend lewensverhale, avonture en ander, praktiese insigte verskaf het om die pasiëntervaring en -perspektiewe in verskillende omgewings te verstaan. <ref>{{Cite journal |last1=Recupero |first1=Patricia R. |last2=Rumschlag |first2=Jessica S. |last3=Rainey |first3=Samara E. |date=2021-05-26 |title=The Mental Status Exam at the Movies: The Use of Film in a Behavioral Medicine Course for Physician Assistants |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34041709/ |journal=Academic Psychiatry |volume=46 |issue=3 |pages=325–330 |doi=10.1007/s40596-021-01463-6 |issn=1545-7230 |pmid=34041709 |s2cid=235205614}}</ref> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, [[mediese professionele persone]] 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte.Nog 'n navorsing het ook die positiewe aspekte van die flieks vir opvoedkundige doeleindes op studente in mediese (kliniese) velde gevind. Die films bied waardevolle lesse vir individue om die spesifieke gevalle en toepaslike behandelingsplanne vir pasiënte te verstaan. Selfs al is daar 'n paar kommer dat flieks nie bedoel is vir opvoedkundige doeleindes nie, maar vir vermaak, stel navorsers voor dat films positiewe uitkomste in studente se leerervarings bied. Met betrekking tot die positiewe rolle van film in die onderwys, het 'n gevallestudie wat studente in [[mediese velde]] ontleed het bevind dat die toepaslike gebruik van flieks nuttige idees kan verskaf in die toepassing van praktiese vaardighede wat verband hou met die mediese velde, soos mediese etiek, [[dokter-pasiënt verhoudings]] en geestelike siekte<ref>{{Cite web |last=Shankar |title=Cinemeducation: Facilitating educational sessions for medical students using the power of movies |url=https://www.amhsjournal.org/article.asp?issn=2321-4848;year=2019;volume=7;issue=1;spage=96;epage=103;aulast=Shankar |access-date=2021-12-07 |website=www.amhsjournal.org |archive-date=2021-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207072039/https://www.amhsjournal.org/article.asp?issn=2321-4848;year=2019;volume=7;issue=1;spage=96;epage=103;aulast=Shankar |url-status=dead }}</ref> === Negatiewe effekte === Daar is egter kommer oor die rol van flieks in die vorming van die jonger individu se persepsies van die definisie van geestesongesteldheid. Vorige navorsing oor die film ''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo’s Nest]]'' (1975) met kollege studente het bevind dat die uitbeelding van geestesongesteldheid die individu se houdings ten opsigte van individue met geestesongesteldheid, psigiatriese instellings, <ref>{{Cite journal |last=Domino |first=George |date=1983-08-01 |title=Impact of the Film, "One Flew over the Cuckoo's Nest," on Attitudes towards Mental Illness |url=https://doi.org/10.2466/pr0.1983.53.1.179 |journal=Psychological Reports |language=en |volume=53 |issue=1 |pages=179–182 |doi=10.2466/pr0.1983.53.1.179 |issn=0033-2941 |pmid=6635061 |s2cid=28549526}}</ref> en gepaardgaande faktore negatief kan beïnvloed, wat lei tot diskriminasie en algemene gebrek aan geleentheid vir werk, behuising en om gemeenskap te vind vir diegene wat geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die publiek se wanopvatting van sekere geestesiektes hou 'n groter bedreiging in as hul negatiewe opinies en oordele van diegene met probleme met geestesgesondheid. Dit kan hul vermoë verander om tekens en simptome van sekere geestesiektes in hulself of mense wat hulle ken te herken as hulle nie ooreenstem met die beeld wat hulle deur die media leer ken en herken het nie. <ref name="Wahl-1995-5"/> ] Baie mense glo dat die geestesgesondheidsinhoud in massamedia deur professionele persone nagegaan word vir akkuraatheid en dus veilig is om te glo en gevolgtrekkings van te maak. Aangesien baie televisieprogramme egter nie so iets doen nie, word mense gelei om onakkurate uitbeeldings te glo. <ref name="Wahl-1995-5"/> Verder kan massamedia se uitbeelding van geestesiektes wat gewelddadige of gevaarlike gedrag veroorsaak die publiek laat glo dat geestesongesteldhede meer geneig is om ander skade aan te doen as in werklikheid. <ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie verskynsel kan daartoe lei dat die publiek minder geneig is om te help of vriende en familie te besoek wat geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Wahl-1995-5"/> In 'n vorige navorsingstudie het die navorsers bevind dat die voorstelling van die "uitgeworpe" karakter met geestesongesteldheid in 'n fliek geneig is om negatiewe evaluerings van die kinders te kry. Wat dit betref, het die studie bevind dat dit die kinders kan laat bly by die beduidende vlakke van stigmatisering in die negatiewe etikettering van individue met geestesongesteldheid, selfs wanneer hulle groot is. <ref>{{Cite journal |last=Smith |first=Brian |date=2015-05-01 |title=Mental Illness Stigma in the Media |url=https://fisherpub.sjfc.edu/ur/vol16/iss1/10 |journal=The Review: A Journal of Undergraduate Student Research |volume=16 |issue=1 |pages=50–63}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Scarf |first1=Damian |last2=Zimmerman |first2=Hannah |last3=Winter |first3=Taylor |last4=Boden |first4=Hannah |last5=Graham |first5=Sarah |last6=Riordan |first6=Benjamin C. |last7=Hunter |first7=John A. |date=2020-04-24 |title=Association of Viewing the Films Joker or Terminator: Dark Fate With Prejudice Toward Individuals With Mental Illness |journal=JAMA Network Open |volume=3 |issue=4 |pages=e203423 |doi=10.1001/jamanetworkopen.2020.3423 |issn=2574-3805 |pmc=7182795 |pmid=32329769}}</ref>Ander navorsing wat spesifiek op 'n spesifieke film [[Joker (2019 film)|''Joker'']], gefokus is, het bevind dat die uitbeelding van individue met geestesongesteldheid negatief teenoor die gehoor blyk te wees. In verband hiermee het die navorsers die kommer getoon dat die film Joker die selfstigma van individue met geestesongesteldheid kan vererger met die klem op negatiewe uitbeeldings. Nog 'n kommerwekkende effek is dat stereotipiese beelde, tesame met die gebrek aan alternatiewe standpunte, geestesongesteldhede verder weerhou om hulp of behandeling te soek. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/>] As gevolg van die algemeen negatiewe siening van geestesiektes, ongeag of dit op waarheid gebaseer is of nie, voel diegene wat geestesongesteldheid ervaar dikwels neerslagtig, verleë of skaam oor hul diagnoses.<ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie gevoelens kan daartoe lei dat mense met geestesiektes hulself van geliefdes distansieer en dikwels vermy om hulp of behandeling te soek weens vrees vir verwerping. <ref name="Wahl-1995-5"/> ==== Beroemde selfmoorde ==== Nog 'n negatiewe uitwerking wat wanvoorstelling van geestesiektes deur die nuus kan veroorsaak, is [[selfmoord]]. Soos met die dood van bekendes Kate Spade en Robin Williams, vind 'n oorvloed media- en nuusdekking plaas. 'n Studie van die Universiteit van Columbia <ref>{{Cite journal |last1=Fink |first1=David S. |last2=Santaella-Tenorio |first2=Julian |last3=Keyes |first3=Katherine M. |date=2018-02-07 |title=Increase in suicides the months after the death of Robin Williams in the US |journal=PLOS ONE |language=en |volume=13 |issue=2 |pages=e0191405 |bibcode=2018PLoSO..1391405F |doi=10.1371/journal.pone.0191405 |issn=1932-6203 |pmc=5802858 |pmid=29415016 |doi-access=free}}</ref> het aan die lig gebring dat "selfmoorde byna 10% hoër gestyg het as wat verwag is in die maande ná Robin Williams se dood in Augustus 2014," veral met betrekking tot die metode wat deur Robin Williams self gebruik is ('n 32% toename). <ref>{{Cite web |last=Dastagir |first=Alia E. |title=Kate Spade's death and the unintentional consequences of suicide coverage |url=https://www.usatoday.com/story/news/2018/06/06/kate-spades-death-and-suicide-contagion-how-media-got-wrong-again/678314002/ |access-date=2022-03-31 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hafner |first=Josh Hafner and Josh |title=Suicides increased 10% after Robin Williams' death, study finds |url=https://www.usatoday.com/story/life/nation-now/2018/02/08/suicides-increased-10-after-robin-williams-death-study-finds/320809002/ |access-date=2022-03-31 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Hierdie resultate ondersteun die idee van selfmoordbesmetting, wat die Amerikaanse departement van gesondheid en menslike dienste (HHS) definieer as "die blootstelling aan selfmoord of selfmoordgedrag binne 'n mens se familie, jou portuurgroep, of deur mediaberigte van selfmoord en kan lei tot 'n toename in selfmoord en selfmoordgedrag." <ref>{{Cite web |last=Division (DCD) |first=Digital Communications |title=What does "suicide contagion" mean, and what can be done to prevent it? |url=https://www.hhs.gov/answers/mental-health-and-substance-abuse/what-does-suicide-contagion-mean/index.html |access-date=2022-03-31 |website=HHS.gov |language=en}}</ref> == Sosiale media en geestesgesondheid uitbeelding == {{Main|Cyberbullying}} Geestesongesteldheid word dikwels op sosiale media bespreek en verskeie studies het 'n verband tussen dit en ernstige psigiatriese versteurings opgemerk. <ref name="Pantic-2014">{{cite journal | vauthors = Pantic I | title = Online social networking and mental health | journal = Cyberpsychology, Behavior and Social Networking | volume = 17 | issue = 10 | pages = 652–7 | date = October 2014 | pmid = 25192305 | pmc = 4183915 | doi = 10.1089/cyber.2014.0070 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Ma|first=Zexin | name-list-style = vanc |date=2017|title=How the media cover mental illnesses: a review|journal=Health Education|volume=117|issue=1|pages=90–109|doi=10.1108/HE-01-2016-0004}}</ref> Studies soos een in 1998 gelei deur [[Robert E. Kraut]] het aangedui dat internet 'n impak op 'n persoon se daaglikse lewe kan hê en dat groter hoeveelhede tyd aanlyn 'n nadelige impak op interpersoonlike verhoudings en sosiale interaksies kan hê, wat weer kan lei tot verhoogde depressie en vervreemding. <ref name="Pantic-2014" /> Vandag het sosialemediaplatforms soos [[Twitter]] of [[Instagram]] die hoeveelheid persoonlike interaksie met ander gebruikers verhoog. Daar is huidige navorsing wat die rol van sosiale media ondersoek om mense te help om hulpbronne en netwerke te vind om 'n mens se geestesgesondheid te ondersteun. <ref>{{cite journal | vauthors = Shepherd A, Sanders C, Doyle M, Shaw J | title = Using social media for support and feedback by mental health service users: thematic analysis of a twitter conversation | journal = BMC Psychiatry | volume = 15 | issue = 1 | pages = 29 | date = February 2015 | pmid = 25881089 | pmc = 4337200 | doi = 10.1186/s12888-015-0408-y | doi-access = free }}</ref> Die interkonnektiwiteit tussen gebruikers deur sosiale media het baie aangemoedig om hulp by professionele persone te soek, terwyl dit ook die stigma rondom geestesiektes verminder het. Alhoewel hierdie aansprake steeds nagevors word, is daar 'n merkbare toename in kommunikasie binne sosiale media as geheel. Die Scottish Health Survey <ref>{{Cite journal|last1=Deary|first1=Ian J|last2=Whalley|first2=Lawrence J|last3=Lemmon|first3=Helen|last4=Crawford|first4=J. R|last5=Starr|first5=John M|date=2000-02-01|title=The Stability of Individual Differences in Mental Ability from Childhood to Old Age: Follow-up of the 1932 Scottish Mental Survey|journal=Intelligence|volume=28|issue=1|pages=49–55|doi=10.1016/S0160-2896(99)00031-8|issn=0160-2896}}</ref> het 'n studie gedoen wat skermtyd en geestesgesondheid by individue gemonitor het. Die navorsing het tot die gevolgtrekking gekom dat volwassenes tussen die ouderdomme 16–99 wat meer as drie uur per dag TV kyk, meer geneig is om swak geestesgesondheid te hê. 3 uur of meer televisie- of skermtyd by kinders lei tot 'n afwaartse neiging in geestesgesondheidspositiwiteit. Die studie het tot die gevolgtrekking gekom dat daar 'n korrelasie is tussen skermtyd en 'n afname in geestesgesondheid. === TikTok === [[TikTok]] het veral 'n sosiale media-platform geword waar meer vrylik oor geestesgesondheid en siektes gepraat word. Die National Institutes of Health (NIH) het in 2015 vrygestel dat meer as 1/3 van die Amerikaners die internet gebruik om te help "diagnoseer hul kwale", insluitend geestesiektes. <ref>{{Cite web |date=2015-08-14 |title=Checking the Symptom Checkers |url=https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/checking-symptom-checkers |access-date=2022-03-31 |website=National Institutes of Health (NIH) |language=EN }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> TikTok-video's wat óf selfdiagnose óf moontlike simptome van verskillende siektes bevorder, het 'n toename in internetgebruikers laat glo dat hulle 'n afwyking het, terwyl dit in werklikheid mag of nie. <ref name = Philly>{{Cite web |date=2021-03-11 |title=Real Philly Therapists on the Worst Mental Health Advice and Trends They've Seen on TikTok |url=https://www.phillymag.com/be-well-philly/2021/03/11/tiktok-mental-health-advice-trends/ |access-date=2022-03-31 |website=Philadelphia Magazine |language=en-US}}</ref> Boonop hou TikTok tred met die nuutste neigings, en sommige neigings raak geestesgesondheid (positief of negatief, afhangend van die standpunt). Een neiging, soos verduidelik deur die Philadelphia Magazine, gebruik intermitterende vas om angs te genees. Sommige individue, insluitend gelisensieerde beraders soos Akua K. Boateng<ref>{{Cite web |title=Akua K. Boateng, Ph.D. |url=https://www.akuakboateng.com/ |access-date=2022-03-31 |website=Akua K. Boateng, Ph.D. |language=en-US}}</ref> voer egter aan dat hierdie raad eintlik baie nadelig is om eerder slegte geestelike gewoontes te bevorder, insluitend die moontlike ontwikkeling van eetversteurings. <ref name = Philly/> Ander neigings, insluitend "Wat ek eet in 'n dag" Tiktoks, is ook deur gesondheidswerkers as skadelik bestempel, aangesien hierdie video's kykers kan lei tot gewoontes van ongesonde vergelyking en doelwitte om die "samelewingsaanvaarde liggaam" te ontwikkel<ref name="NAMI2"/> Met 'n meerderheid van hierdie video's wat veral vroue bereik, glo baie dat kykers meer kwesbaar kan word, wat lei tot ongesonde eetgewoontes. <ref>{{Cite web |date=2021-04-23 |title=The Dangers of Tik Tok's 'What I Eat in a Day' Trend |url=https://www.hopeseds.org/the-dangers-of-tik-tok-s-what-i-eat-in-a-day-trend609b743a |access-date=2022-03-31 |website=www.hopeseds.org |language=en }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Tumblr === Daar bestaan 'n groot populasie van self-geïdentifiseerde geestesongesteldhede op [[Tumblr]], waar die vermoë om meer ongefilterde inhoud te plaas, daartoe gelei het dat individue waarskynlik geestesiektes en selfmoord sensasionaliseer en verheerlik het. <ref name="NAMI2"/> 'n Proefskrif oor Tumblr-poësie verduidelik hoe "die webwerf dien as 'n plek van verligting vir mense met geestesgesondheidsversteurings, of selfs net elke dag groeipyne, maar dit kan ook dien as 'n bemagtigende bron vir gebruikers wat die webwerf as 'n eggo gebruik kamer vir hul eie problematiese hanteringsmeganismes, wat 'n groepdenkprobleem impliseer wat in hierdie soort digitale ruimte kan bestaan."<ref>{{cite thesis |last= Cotte |first= Selena |date=20 March 2020|title= #does this count as poetry?": A genre analysis of Tumblr poetry |type= Master of Arts|url=https://via.library.depaul.edu/cmnt/33/ |access-date= 18 April 2022}}</ref> Tumblr personeel het probeer om die gebruik van hul platform vir die romantisering van geestesongesteldheid te voorkom deur hul beleid in 2012 te verander om inhoud aktief te verbied selfbeskadiging te bevorder of uit te beeld [[staatsdiensaankondigings]] in plaas van resultate te wys wanneer gebruikers sleutelwoorde soek wat met selfskade verband hou, "[[proana]]," "thinspo," "thinspiration," "purge," "bulimia," "anorexic," en meer .<ref>{{cite news |title=Tumblr Revises Policy On Self-Harm Content, Bans 'Hunger Blogs' |url=https://www.huffpost.com/entry/tumblr-issues-statement-r_n_1296857 |access-date=18 April 2022 |work=HuffPost |date=23 February 2012 |language=en}}</ref> === YouTube === Terwyl massamedia dikwels stereotipes en stigmas onder die publiek versterk, kan sosialemediaplatforms soos [[YouTube]]'n plek wees vir aanlyngebruikers om die kultuur van [[diskriminasie]] en [[vooroordeel]] rondom geestesgesondheid te bespreek en vir verandering te pleit. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3">{{Cite book |title=Mental Illness in Popular Media: Essays on the Representation of Disorders |publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers |year=2012 |isbn=978-0-7864-6065-6 |editor-last=Rubin |editor-first=Lawrence C. |location=Jefferson, North Carolina}}</ref> Platforms soos YouTube wat mense aanmoedig om by te dra en die norme uit te daag, het geleenthede geopen om die diskoers rondom geestesgesondheid en geestesiektes uitbeeldings te verander. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> [[Vlog]]ging, of "outopatografie," het 'n uitstekende hulpmiddel geword vir diegene wat geestesongesteldheid ervaar om hul agentskap te herwin deur hul eie stories en perspektiewe oor die siektes self te deel. Die is getoon dat hierdie [[stroom-van-bewussyn-benadering]] meer publieke steun kry, aangesien gehore meer persoonlik verbind voel met die stories wat vertel word. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> == Teoretiese benaderings == === Verbouingsteorie === [[George Gerbner]]'s [[kultiveringsteorie ]] dui daarop dat swaar mediablootstelling tot 'n verwronge siening van die werklikheid lei. Eerste-orde kultivering laat kykers glo dat die sosiale omgewing wat in die media teenwoordig is, die werklike wêreld weerspieël. Tweede-orde kultivering lei daartoe dat kykers houdings, opinies en oortuigings vorm as gevolg van hierdie mediablootstelling. Daarom, wanneer mense dieselfde uitbeeldings en patrone van geestesongesteldheid deur die media teëkom, vorm hulle oortuigings wat ooreenstem met daardie uitbeeldings. <ref name="Wahl-1995-5"/> Aangesien die aantal gevalle van geweld wat deur geestesongestelde karakters gepleeg word, in die media hoër is as in werklikheid, kan hierdie wanvoorstelling veroorsaak dat swaar mediakykers valslik glo dat geestesongesteldhede meer gewelddadig is as wat hulle in werklikheid is. === Raaming teorie === [[Raaming teorie]] is 'n massakommunikasieteorie wat verduidelik hoe inligting gestruktureer en versprei kan word om 'n spesifieke siening oor 'n bepaalde kwessie te bevorder. <ref name="Vyncke-2018">{{Cite journal |last1=Vyncke |first1=Bart |last2=van Gorp |first2=Baldwin |date=2018-11-02 |title=An Experimental Examination of the Effectiveness of Framing Strategies to Reduce Mental Health Stigma |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10810730.2018.1538272 |journal=Journal of Health Communication |language=en |volume=23 |issue=10–11 |pages=899–908 |doi=10.1080/10810730.2018.1538272 |pmid=30373481 |issn=1081-0730}}</ref> In die konteks van uitbeeldings van geestesiektes, kan die media se raamwerk van inligting oor gesondheid en geestesiektes 'n gehoor se houdings en oortuigings teenoor daardie siektes beïnvloed. <ref name="Vyncke-2018" /> Aangesien raamwerk mees algemeen met negatiewe effekte geassosieer word, het dit ook die krag om geestesiektes te herdefinieer en te destigmatiseer. <ref name="Vyncke-2018" /> === Bevestigingsvooroordeel === [[Bevestigingsvooroordeel]] Bevestigingsvooroordeel is die neiging dat mense meer geneig is om betrokke te raak by en idees te glo wat hul vooropgestelde idees bevestig. <ref>{{Cite journal |last1=Zhao |first1=Haiping |last2=Fu |first2=Shaoxiong |last3=Chen |first3=Xiaoyu |date=2020-11-01 |title=Promoting users' intention to share online health articles on social media: The role of confirmation bias |journal=Information Processing & Management |volume=57 |issue=6 |pages=102354 |doi=10.1016/j.ipm.2020.102354 |issn=0306-4573 |pmc=7368841 |pmid=32834400}}</ref> Massamedia is nie noodwendig die grondoorsaak van die publiek se algemene wanopvatting of oordeel van mense wat geestesongesteldheid ervaar nie. Dit is egter 'n manier vir mense om hul bestaande oortuigings en vooroordele oor geestesiektes te bevestig. <ref name="Wahl-1995-5" /> === Parasosiale interaksiehipotese === Die [[parasosiale interaksie]]hipotese stel voor dat positiewe uitbeeldings van [[minderheidsgroepe]] in die media help om stigmas en stereotipes rondom hierdie groepe te verminder. Deur hierdie teorie toe te pas op die uitbeelding van geestesiektes, as media afgeronde, akkurate karakters verteenwoordig wat geestesongesteldheid ervaar, kan dit die jarelange stereotipes uitdaag en werk om die stigma rondom geestesgesondheid te verminder. Verder wanneer [[in- en uit-groepe ]] in positiewe kontak betrokke raak, is daar die moontlikheid om stereotipes en vooroordeel uit te daag. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> === Parasosiale verhoudings === [[Parasosiale verhoudings]] vorm wanneer gehore 'n gehegtheid ontwikkel of 'n eensydige verhouding met 'n bekende persoon of iemand in die openbare oog ontwikkel. Hierdie verhoudings kan die publiek se ondersteuning en voorspraak werf wanneer die celebrity hul stryd met geestesgesondheid in die openbaar deel. <ref name="Peter Lang-2020-4" /> Gestel verder dat hierdie bekendes sterf deur selfmoord of ander geestesgesondheidverwante gevalle. In hierdie geval kan aanhangers meer verplig voel om hulpbronne vir behandeling te deel, die siekte na te vors, of persoonlik en binne aanlyn gemeenskappe aan besprekings oor geestesgesondheid deel te neem. <ref name="Peter Lang-2020-4" /> === Prosumers === Met die opkoms van [[sosiale media]] en [[inhoudkurasie]],word verbruikers teen 'n toenemende tempo [[prosumers]]. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> Hierdie verskynsel stel die publiek in staat om deel te neem aan kulturele kommentaar oor geestesgesondheid en te begin werk om die stigmas rondom geestesongesteldheid binne aanlyn gemeenskappe uit te daag en te verander. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> == Moderne persepsie en vorentoe kyk == Die uitbeelding van geestesongesteldheid in die media, insluitend film- en televisieprogramme, word in verskeie vorme aangebied aangesien die vooruitgang in tegnologie mettertyd plaasvind met makliker toegang. Die mediakenner stel voor dat die publiek meer oop moet raak om oor geestesongesteldheid te leer deur betekenisvolle komponente te verstaan wat in mediaplatforms aangebied word, insluitend film- en televisievermaak. <ref>{{Cite web |title=Media expert explores how the portrayal of mental health in movies has evolved |url=https://www.dmu.ac.uk/about-dmu/news/2021/may/media-expert-explores-how-the-portrayal-of-mental-health-in-movies-has-evolved.aspx |access-date=2021-12-07 |website=www.dmu.ac.uk |language=en-GB}}</ref> Die joernaalartikel oor uitbeeldings van die media oor geestesongesteldheid beklemtoon ook die belangrikheid van breër persepsies om die verskillende ervarings van ander te verstaan in die aanspreek van belangrike onderwerpe wat met geestesongesteldheid verband hou. Aangesien daar gevind is dat die flieks ook verantwoordelik is vir die uitbeelding van verskeie ervarings van ander met geestesongesteldheid, is die akkurate uitbeelding van gepaardgaande kenmerke betekenisvol. <ref>{{Cite web |last=Antwi |first=Yaa |date=2021-10-17 |title=Mental illness is misrepresented in the media; why it matters |url=https://www.sbstatesman.com/2021/10/17/mental-illness-is-misrepresented-in-the-media-why-it-matters/ |access-date=2021-12-07 |website=The Statesman |language=en-US}}</ref> Die 21ste eeu het genuanseerde storievertelling met geestesongesteldheid gebring wat gesonde bespreking oor hierdie dikwels taboe-onderwerp aanmoedig. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> [[Verbruikers]] becoming [[prosumer]]s of [[pro- of vervaardigers ]] maak die deur oop vir mense om die langdurige stigmas en stereotipes wat in [[tradisionele mediaplatforms]] teenwoordig is, uit te daag. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> Hierdie nuwe golf van media laat mense toe om inhoud te skep en meer effektief en gepas met gemeenskappe te deel. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3" /> ] Boonop lei eerstehandse verhale en 'n groter aantal besprekings oor geestesgesondheid in aanlyn gemeenskappe daartoe dat die publiek meer insig kry in die lewens van mense wat geestesongesteldheid ervaar en as gevolg daarvan meer empatie kry. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3" /> ==Sien ook== * [[Mental disorders in film]] * [[Mental illness in fiction]] == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Works about mental disorders| ]] [[Kategorie:Cultural depictions of disabled people| ]] [[Kategorie:Mental disorders]] [[Kategorie:Media]] 2jvub5bcw217yo4e41tryjy4lsi5cqp 2891081 2891080 2026-04-07T12:11:48Z Oesjaar 7467 /* Bevestigingsvooroordeel */ Verbeter 2891081 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Short description|Critique of media portrayal of mental illness}} [[Geestesongesteldheid]], ook bekend as psigiatriese versteurings, word dikwels onakkuraat in die media uitgebeeld. Rolprente, televisieprogramme, boeke, tydskrifte en nuusprogramme [[steriotipeer]] dikwels die geestesongesteldheid as gewelddadig, onvoorspelbaar of gevaarlik, anders as die groot meerderheid van diegene wat geestesongesteldheid ervaar. <ref>{{Cite journal |last1=Stout |first1=P. A. |last2=Villegas |first2=J. |last3=Jennings |first3=N. A. |date=2004-01-01 |title=Images of Mental Illness in the Media: Identifying Gaps in the Research |journal=Schizophrenia Bulletin |language=en |volume=30 |issue=3 |pages=543–561 |doi=10.1093/oxfordjournals.schbul.a007099 |issn=0586-7614|doi-access=free |pmid=15631244 }}</ref> Aangesien media dikwels die primêre manier is waarop mense aan geestesiektes blootgestel word, wanneer uitbeeldings onakkuraat is, laat dit stereotipes, [[Sosiale stigma]], en [[Diskriminerende]] gedrag voort..<ref name="Wahl-1995-5"/> Wanneer die publiek die geestesongesteldhede stigmatiseer, <ref name="paradox22">{{cite journal |vauthors=Corrigan PW, Watson AC |year=2002 |title=The paradox of self-stigma and mental illness |journal=Clinical Psychology: Science and Practice |volume=9 |issue=9 |pages=35–53 |doi=10.1093/clipsy.9.1.35}}</ref> word mense met geestesiektes minder geneig om behandeling of ondersteuning te soek uit vrees dat hulle deur die publiek veroordeel of verwerp word. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Met behoorlike ondersteuning is egter nie net die meeste van diegene met psigiatriese versteurings in staat om voldoende in die samelewing te funksioneer nie, maar baie is in staat om suksesvol te werk en aansienlike bydraes tot die samelewing te maak. <ref>{{cite web |title=Franks Fund for Research on Stigma |url=http://gsappweb.rutgers.edu/centers/stigma/people.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140217222151/http://gsappweb.rutgers.edu/centers/stigma/people.php |archive-date=2014-02-17 |access-date=2014-03-04 |work=Graduate School of Applied and Professional Psychology |publisher=Rutgers, The State University of New Jersey}}</ref> == Geskiedenis == Volgens die Robert Wood-stigting is die primêre manier waarop Amerikaners inligting oor geestesiektes bekom deur middel van massamedia, meer spesifiek, televisie en nuus. <ref name="Wahl-1995-5">{{Cite book |last=Wahl |first=Otto F. |title=Media madness: public images of mental illness |date=1995 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-2212-8 |location=New Brunswick, New Jersey}}</ref> Verder, wanneer dit kom by gelowige idees wat oor geestesongesteldheid aangebied word, bring die publiek meer dikwels hul persepsies in lyn met massamedia-uitbeeldings as inligting wat deur kundiges in die veld aangebied word. <ref name="Wahl-1995-5"/> In 2006, [[Heather Stuart]] 'n artikel gepubliseer, "Media Portrayal of Mental Illness and its Treatments," waarin hy bespreek het hoe die beeld van geestesongesteldheid hoofsaaklik negatief is en diegene met geestesiektes dikwels as gewelddadig en krimineel bestempel word. <ref>{{Cite journal |last=Stuart |first=Heather |date=2006 |title=Media Portrayal of Mental Illness and its Treatments: What Effect Does it Have on People with Mental Illness? |url=http://link.springer.com/10.2165/00023210-200620020-00002 |journal=CNS Drugs |language=en |volume=20 |issue=2 |pages=99–106 |doi=10.2165/00023210-200620020-00002 |issn=1172-7047 |pmid=16478286 |s2cid=21633246}}</ref> Aangesien die algemene publiek min toegang tot of ervaring met [[kliniese sielkunde ]], word hul inligting oor psigiatriese pasiënte hoofsaaklik van die [[massamedia]] verkry.<ref name="Wahl-1995-5"/> Met beperkte kennis wat deur hul eie ervarings opgedoen is, word daar gevrees dat die beelde en stories wat deur massamedia teëgekom word, die besluite en oordeel wat die publiek maak wanneer dit kom by hul eie lewens of die vorming van hul politieke of sosiale opinies kan beïnvloed , <ref name="Wahl-1995-5"/> wat die bevordering van die publiek se verwerping van psigiatriese pasiënte. Aangesien die media dikwels stereotipes voortduur met die gebruik van diskriminerende taal [[verkeerde inligting]],en verkeerde karakterisering van geestesongesteldheid , <ref name="Peter Lang-2020-4"/> het hierdie negatiewe mediavoorstellings die fokus van wetenskaplike aandag geword. == Film and televisie == Wanneer dit kom by uitbeeldings in vermaaklikheid, verteenwoordig uitbeeldings tipies geestesongesteldhede karakters as herkenbaar anders, wat dikwels hul maniertjies en voorkoms oordryf om hulle verder van neurotipiese karakters te onderskei. <ref name="Wahl-1995-5"/> Dwarsdeur die laaste eeu van rolprentvervaardiging is hulle meestal as skurke uitgebeeld, dikwels óf die slagoffers óf oortreders van geweld, en oor die algemeen gevaarlik. <ref name="Wahl-1995-5"/> === Evolusie van geestesongesteldheid voorstelling in film === 'n Oorgebruikte trope wat in film en televisie gebruik word, beeld skurke of moordenaars as geestelik siek uit. <ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie trope het deur die geskiedenis van rolprentvervaardiging en rolprentkuns ontwikkel. Die eerste keer in die vroeë 1900's bekendgestel, films soos ''[[Dr. Mabuse the Gambler|Dr. Mabuse, the Gambler]]''(1922) en [[The Black Cat (1934 film)|''The Black Cat'']] (1934) het die geestesversteurde skurke as mal, bose dokters uitgebeeld. <ref name="Wahl-1995-5"/> Toe, met die opkoms van Alfred Hitchcock-films, het hy die reeksmoordenaar in ''[[Psycho (1960 film)|Psycho]]'' (1960), wie se karaktertroop daarna in rolprente soos ''[[Homicidal]]'' (1961), ''[[Maniac (1963 film)|Maniac]]'' (1963), ''[[Paranoiac (film)|Paranoiac]]'' (1963), and ''[[Maniac (1963 film)|Nightmare]]'' Die 1970's en 1980's het die gewilde "slasher"-rolprentgenre gebring en ikoniese gruwelkarakters soos (1963).<ref name="Wahl-1995-5"/> [[Michael Myers (Halloween)|Michael Myers]], [[Jason Voorhees|Jason]], en [[Freddy Krueger|Freddy Kruger]] from the franchises [[Halloween (franchise)|''Halloween'']], [[Friday the 13th (franchise)|''Friday the 13th'']], en [[A Nightmare on Elm Street (franchise)|''A Nightmare on Elm Street'']], bekendgestel.<ref name="Wahl-1995-5"/> === Gewelddadige uitbeeldings van geestesongesteldheid === Die negatiewe stigma wat geestesongesteldheid omring, het werklike gevolge vir diegene wat hierdie siektes ervaar. Baie studies, beide in die vorm van [[eksperimentele ontwerpe ]] en [[opnames]], het tot die gevolgtrekking gekom dat mediablootstelling wel die stigmatisering van geestesongesteldheid beïnvloed. <ref name="Peter Lang-2020-4">{{Cite book |title=Media stereotypes: from ageism to xenophobia |date=2020 |publisher=Peter Lang |isbn=978-1-4331-6667-9 |editor-last=Billings |editor-first=Andrew C. |location=New York |editor-last2=Parrott |editor-first2=Scott}}</ref> Ten spyte van die media se algemene uitbeeldings van geestesongestelde karakters wat gewelddadig is of betrokke is by kriminele aktiwiteite, is dit baie minder algemeen in die regte wêreld as wat die media dit laat lyk. Van die 40+ miljoen mense in die VSA wat as geestesongesteldheid geklassifiseer word, kom geweld of misdadigheid slegs in 10-12% van geestesongesteldheid voor. <ref name="Wahl-1995-5"/> Aangesien film- en televisieprogramme egter hierdie trop gebruik vir dramatiese storievertelling, neem die publiek dikwels valslik aan dat die werklike wêreld die massamedia-uitbeeldings weerspieël. Geleerdes het hierdie tendens in die 1950's begin ontleed, maar die kwessie duur voort tot in die 21ste eeu. In die laat 1950's het die kommer oor massamedia-uitbeeldings van geestesongesteldheid meer prominent begin word. Destyds is televisienetwerksensors gebruik om die kykvlak (slegs vir volwassenes, gesinsvriendelik of benodigde veranderde inhoud) te bepaal wat gepas was op grond van die film se inhoud. <ref>{{Cite journal |last=Gerbner |first=George |date=1959 |title=Mental illness on television: A study of censorship |journal=Journal of Broadcasting & Electronic Media |volume=3 |issue=4 |pages=293–303|doi=10.1080/08838155909385890 }}</ref> [[George Gerbner]], voordat hy [[kultiveringsteorie]], ontwikkel het, die rolprente bestudeer wat gesensor is en gevind dat in 1951 net vyf rolprente voorstellings van geestesongesteldheid bevat het. Teen 1957 het die getal egter tot 170 rolprente gestyg, wat die groeiende kommer oor wanvoorstellings en die gevolge daarvan toon. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Alhoewel die kommer oor die gevolge begin toeneem het, het die gewelddadige uitbeeldings dieselfde gebly. In 'n longitudinale studie van 1989 wat deur die Cultural Indicators Project gedoen is, <ref>{{Cite journal |last=Signorielli |first=Nancy |date=1989 |title=The stigma of mental illness on television |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08838158909364085 |journal=Journal of Broadcasting & Electronic Media |language=en |volume=33 |issue=3 |pages=325–331 |doi=10.1080/08838158909364085 |issn=0883-8151}}</ref>het hulle die uitbeelding van geestesongestelde karakters op 1 215 televisieprogramme tussen 1969 en 1985 ontleed. Hulle het gevind dat 3 uit 4 karakters in gewelddadige situasies betrokke was, óf slagoffers van geweld te pleeg of dit te pleeg. Benewens die geestesongestelde karakters wat gewelddadige neigings gehad het, het hulle hulself ook van geliefdes gedistansieer, en het dikwels nie gewerk nie. Ten slotte, byna 50 jaar na een van die eerste studies wat die oorbenutting van geestesversteurde, gewelddadige karakters in die media ontleed het, duur die wanopvatting voort, selfs tot in die 21ste eeu. Diefenbach en West het in April 2003 'n verbouingstudie gedoen wat 84 uur se spitstydtelevisie onder groot netwerke ondersoek het. [[Prime time|prime-time television]] among major networks in April 2003.<ref>{{Cite journal |last1=Diefenbach |first1=D.L. |last2=West |first2=M.D. |date=2007 |title=Television and attitudes toward mental health issues: Cultivation analysis and the third-person effect |journal=Journal of Community Psychology |volume=35 |issue=2 |pages=181–195|doi=10.1002/jcop.20142 }}</ref> Hulle het gevind dat geestesongestelde karakters op televisie baie meer geneig was om geweldsmisdade te pleeg as werklike statistieke. Slegs 4% van mense met geestesiektes in die regte wêreld word as gewelddadig gekenmerk, terwyl 37% van geestesongesteldhede op televisie as gewelddadig uitgebeeld word. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> ==Uitbeeldings in film== {{main|Mental disorders in film}} {| class="wikitable sortable" |- ! Titel ! Jaar vrygestel |- | ''[[Fight Club]]'' || 1999 |- | ''[[A Beautiful Mind (film)|A Beautiful Mind]]'' || 2001 |- | ''[[Memento (film)|Memento]]'' || 2000 |- | ''[[What Dreams May Come (film)|What Dreams May Come]]'' || 1998 |- | ''[[The Night Listener (film)|The Night Listener]]'' || 2006 |- | ''[[Awakenings (film)|Awakenings]]'' || 1990 |- | ''[[Sideways (film)|Sideways]]'' || 2004 |- | ''[[Julien Donkey-Boy|Julien Donkey Boy]]'' || 1999 |- | ''[[Silver Linings Playbook]]'' || 2012 |- | ''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo's Nest]]'' || 1975 |- | ''[[Rain Man]]'' || 1988 |- | ''[[Black Swan (film)|Black Swan]]'' || 2010 |- | ''[[Shutter Island (film)|Shutter Island]]'' || 2010 |- | ''[[Lars and the Real Girl]]'' || 2007 |- | ''[[What's Eating Gilbert Grape]]'' || 1993 |- | ''[[The Three Faces of Eve]]'' || 1957 |- | ''[[American Psycho (film)|American Psycho]]'' || 2000 |- | ''[[Donnie Darko]]'' || 2001 |- | ''[[The Silence of the Lambs (film)|The Silence of the Lambs]]'' || 1991 |- | ''[[The Aviator (2004 film)|The Aviator]]'' || 2004 |- | ''[[The Soloist]]'' || 2009 |- |[[Gaslight (1944 film)|''Gaslight'']] |1944 |- |''[[Loose Cannons (1990 film)|Loose Cannons]]'' |1990 |- |''[[The King of Staten Island]]'' |2020 |- |''[[Leaving Las Vegas]]'' |1995 |- |''[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]'' |1999 |- |''[[Little Miss Sunshine]]'' |2006 |- |''[[The Skeleton Twins]]'' |2014 |- |''[[The Perks of Being a Wallflower (film)|The Perks of Being a Wallflower]]'' |2012 |- |''[[Joker (2019 film)|Joker]]'' |2019 |- |''[[Split (2016 American film)|Split]]'' |2016 |} * ''[[Sywaarts]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van depressie. [[ernstige depressiewe versteuring]] is gekenmerk as 'n gemoedsversteuring wat erge gevoelens van hartseer en onbelangstelling veroorsaak. <ref>{{Cite web |title=Depression (major depressive disorder) - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/symptoms-causes/syc-20356007 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Daar word getoon dat een van die fliek se hoofkarakters, Miles Raymond, verskeie tekens van depressie toon, waarvan sommige die gebruik van([[alkohol middels ]])insluit in 'n poging om die mislukkings en verliese in sy lewe die hoof te bied, sonder hoop vir sy toekoms, en met 'n konstante depressiewe bui. [ <ref>{{cite web |title=Depression |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression/index.shtml |access-date=2014-03-04 |work=National Institute of Mental Health (NIMH) |publisher=U.S. Department of Health and Human Services}}</ref> * ''[[Julien Donkey Boy]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van [[skisofrenie]]. [[Skisofrenie]] is een van die geestesiektes wat die meeste misverstaan word, tog ly meer as 2 miljoen mense aan hierdie siekte in die VSA. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die term skisofrenie kom van [[Eugen Bleuler]]en vertaal na "gesplete psige", aangesien die psige in baie ongeorganiseerde dele verdeel word. <ref name="Wahl-1995-5"/> Simptome sluit in, maar is nie beperk nie tot, [[delusies]], [[hallusinasies]] en versteurings in gedagtes en emosies. Hierdie simptome verbied diegene wat aan hierdie siekte ly om 'n normale lewe te lei, wat sosiale en beroepsdisfunksie veroorsaak, wat dikwels hospitalisasie noodsaak. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die fliek bevat 'n man genaamd Julien, wat verskeie tekens van skisofrenie toon. Een van hierdie tekens sluit in om gesprekke te voer met mense wat nie in werklikheid daar is nie. <ref>{{cite web |date=2013-08-06 |title=Schizophrenia |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia/index.shtml |access-date=2014-03-04 |work=National Institute of Mental Health (NIMH) |publisher=U.S. Department of Health and Human Services}}</ref> * ''[[Silver Linings Playbook]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van bipolêre versteuring [[Bipolêre versteuring]] is 'n geestesongesteldheid wat gekenmerk word deur 'n wanregulering van bui, wat dikwels gepaard gaan met [[Depressiewe]] en [[Maniese]] episodes, [[angs]], hiperaktiwiteit, onreëlmatige slaap, aggressiwiteit en prikkelbaarheid. <ref>{{Cite journal |last1=Skjelstad |first1=Dag V. |last2=Malt |first2=Ulrik F. |last3=Holte |first3=Arne |date=2010 |title=Symptoms and signs of the initial prodrome of bipolar disorderA systematic review |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165032709004637 |journal=Journal of Affective Disorders |language=en |volume=126 |issue=1–2 |pages=1–13 |doi=10.1016/j.jad.2009.10.003|pmid=19883943 |hdl=10852/34932 |hdl-access=free }}</ref> Hierdie verhaal volg 'n gesin terwyl hulle die realiteite navigeer om hul seun te help nadat hy teruggekeer het huis toe van behandeling vir bipolêre versteuring. <ref>{{Cite journal |last=Middleton |first=Craig |date=2013 |title=The Use of Cinematic Devices to Portray Mental Illness |url=https://journals.jcu.edu.au/etropic/article/view/3341 |journal=ETropic: Electronic Journal of Studies in the Tropics |language=en |volume=12 |issue=2 |doi=10.25120/etropic.12.2.2013.3341 |issn=1448-2940|doi-access=free }}</ref> * ''[[Girl, Interrupted (film)|Girl, Interrupted]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van borderline persoonlikheidsversteuring. [[Grenspersoonlikheidsversteuring]] is 'n geestesongesteldheid wat 'n persoon se vermoë beïnvloed om hul emosies effektief te bestuur of te beheer. Dit kan beïnvloed hoe mense hulself en die mense rondom hulle sien, wat onstabiliteit en 'n onvermoë veroorsaak om gesonde verhoudings te bevorder. <ref>{{Cite web |title=Borderline personality disorder - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/borderline-personality-disorder/symptoms-causes/syc-20370237 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Hierdie film volg 'n jong vrou se reis wat in die 1960's in 'n psigiatriese fasiliteit gewoon het, haar mediese behandeling, en hoe dit haar verhoudings met haarself en ander karakters beïnvloed. <ref>{{Cite journal |last=Chouinard |first=Vera |date=2009-11-01 |title=Placing the 'mad woman': troubling cultural representations of being a woman with mental illness in Girl Interrupted |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14649360903205108 |journal=Social & Cultural Geography |language=en |volume=10 |issue=7 |pages=791–804 |doi=10.1080/14649360903205108 |issn=1464-9365}}</ref> * ''[[The Perks of Being a Wallflower (film)|The Perks of Being a Wallflower]]'' gee 'n akkurate uitbeelding van post-traumatiese stresversteuring. [[Post-traumatiese stresversteuring ]] is 'n toestand wat kan ontwikkel nadat 'n persoon 'n traumatiese gebeurtenis ervaar of aanskou het. Simptome kan aanhoudende gedagtes van die gebeurtenis, erge angs en nagmerries insluit. PTSV manifesteer tipies op een van vier maniere: indringende herinneringe, vermyding, negatiewe gedagtes of buie, en veranderinge in fisiese of emosionele reaksies. <ref>{{Cite web |title=Post-traumatic stress disorder (PTSD) - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/post-traumatic-stress-disorder/symptoms-causes/syc-20355967 |access-date=2023-11-24 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref> Hierdie film volg hoërskool eerstejaars Charlie terwyl hy platoniese en romantiese verhoudings navigeer te midde van sy kinderjare trauma van seksuele misbruik deur 'n nabye familielid. <ref>{{Cite journal |last=Monaghan |first=Alison Sagara |date=2016-12-29 |title=Evaluating Representations of Mental Health in Young Adult Fiction: The Case of Stephen Chbosky's The Perks of Being a Wallflower |url=https://riviste.unimi.it/index.php/enthymema/article/view/7400 |journal=Enthymema |language=en |issue=16 |pages=32–42 |doi=10.13130/2037-2426/7400 |issn=2037-2426 |access-date=2024-10-18 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106180619/https://riviste.unimi.it/index.php/enthymema/article/view/7400 |url-status=dead }}</ref> == Uitbeeldings in televisie == Televisie is deel van meer as 90% van huishoudings in die VSA, so natuurlik vorm massamedia hoe kykers die wêreld rondom hulle sien. <ref name="Wahl-1995-5"/> Wat die uitbeeldings van geestesongesteldheid betref, was televisie 'n baanbreker in die verteenwoordiging van hierdie siektes oor duisende programme in byna 'n eeu se inhoud. Alhoewel nie alle voorstellings akkuraat of positief was nie, is daar 'n aansienlike toename in die poging om eerlike en waarheidsgetroue weergawes van geestesongesteldheid uit te beeld. === Realiteitstelevisie === Wanneer dit by werklikheidstelevisie kom, is daar programme wat spesifiek toegewy is om die lewens en gevolglike stryd van mense wat spesifieke geestesongesteldhede ervaar ten toon te stel. Byvoorbeeld, die treffertelevisieprogram op die A&E-netwerk ''[[Hoarders (TV series)|Hoarders]]'', vertoon een of twee individue en hul [[obsessief-kompulsiewe versteuring]]. Dwarsdeur 'n episode werk elke individu saam met 'n [[sielkundige]] of [[psigiater]], [[professionele organiseerder]], of 'n "uiterste skoonmaakspesialis" wat spesialiseer in die behandeling van hierdie afwyking. <ref name="Kaplan-2014">{{Cite journal |last=Kaplan |first=Deborah |date=2014-12-01 |title=Hoarding Memories: The Work of Nostalgia in Two Reality TV Shows |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpcu.12197 |journal=The Journal of Popular Culture |language=en |volume=47 |issue=6 |pages=1077–1091 |doi=10.1111/jpcu.12197 |issn=0022-3840}}</ref> Nog 'n program op die A&E-netwerk, ''[[Intervention (TV series)|Intervention]]'', stel gehore bekend aan mense wat met [[dwelmmisbruik]] te doen het. Hierdie program, in 'n soortgelyke formaat as ''Hoarders,'' volg die verhaal van een of twee individue wat aan substansafhanklikheid ly. Tydens 'n episode volg die gehoor die individue se daaglikse lewens en word bekendgestel aan die realiteit om met hierdie afhanklikheid te leef. Die individue word dan gekonfronteer met 'n ultimatum waarin hulle moet besluit of hulle rehabilitasie wil soek of die risiko loop om familie, vriende, skuiling en, in die meeste gevalle, finansiële bystand te verloor. Hierdie dokumentêre-styl televisieprogram is waardevol omdat dit kykers opvoed oor die hele intervensieproses, van bekendstelling aan die intervensieproses self tot die regte manier om 'n individu met verslawing te hanteer. [<ref name="Kaplan-2014" /> Dit verminder ook die stigma van terapie effektief en demonstreer die effektiwiteit van intervensies. ===Kindertelevisie=== Alhoewel dit mag lyk asof kindertelevisieprogramme waarskynlik nie boodskappe oor of uitbeeldings van geestesongesteldheid sal bevat nie, bevat baie wel verwysings. 'n Studie wat op verskeie Nieu-Seelandse kindertelevisieprogramme gedoen is, het getoon dat 'n verwysing na geestesongesteldheid in 59 uit 128 episodes wat bestudeer is, verskyn het. Van daardie 59 episodes was daar 159 verwysings na geestesongesteldheid, wat meestal uit woordeskat en karakterbeskrywings bestaan het. Die terme "mal" en "jou verstand verloor" was bo die drie mees algemene woordeskatverwysings. In ooreenstemming met filmuitbeeldings, het karaktervoorkoms bestaan uit ontsierde gelaatstrekke (tande, neuse, ens.) en ontsierde ledemate. <ref name="pmid109122192">{{cite journal |author3-link=John H. Coverdale |vauthors=Wilson C, Nairn R, Coverdale J, Panapa A |date=May 2000 |title=How mental illness is portrayed in children's television. A prospective study |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=176 |pages=440–3 |doi=10.1192/bjp.176.5.440 |pmid=10912219 |doi-access=free}}</ref> === Benaderings van streaming media platforms === Die toename in gewildheid van stromende inhoud op platforms soos [[Netflix]], [[Hulu]], [[Max (streaming service)|Max]], en [[Amazon Prime Video]] makliker mediatoegang vir kykers gebring, sowel as verminderde regulering van inhoud vir televisie. Aangesien dit makliker geword het vir die publiek om toegang tot verskillende mediavorme, insluitend films, TV-reekse of ander programme wêreldwyd, te kry, demonstreer die gewilde stroomdiens [[Netflix]] verskillende benaderings tot geestesongesteldheid met verskeie uitbeeldings. Onder die reekse wat Netflix verskaf het, het die onlangse studie wat die reeks ''[[13 Reasons Why]]'' bevind dat die voorstellings van geestesgesondheidsverskynsels die individu se persepsies positief beïnvloed in die verstaan van waargenome norme rakende geestesgesondheidsprobleme, soos om uit te reik na ander vir ondersteuning en selfmoord te bespreek met mense vir voorkoming. <ref>{{Cite journal |last1=Carter |first1=Michael C. |last2=Cingel |first2=Drew P. |last3=Lauricella |first3=Alexis R. |last4=Wartella |first4=Ellen |date=2021-12-01 |title=13 Reasons Why, Perceived Norms, and Reports of Mental Health-Related Behavior Change among Adolescent and Young Adult Viewers in Four Global Regions |url=https://doi.org/10.1177/0093650220930462 |journal=Communication Research |language=en |volume=48 |issue=8 |pages=1110–1132 |doi=10.1177/0093650220930462 |issn=0093-6502 |s2cid=225656619}}</ref> ''13 Reasons Why'' is n [[List of Netflix original programming|Netflix original]]<ref>{{Cite web |title=Watch 13 Reasons Why {{!}} Netflix Official Site |url=https://www.netflix.com/title/80117470 |access-date=2022-03-31 |website=www.netflix.com |language=en}}</ref> met die plot rondom 'n hoërskoolvrou, Hannah Baker, wat selfmoord pleeg in die seisoen een-eindstryd. Omstredenheid rondom hierdie TV-program het ontstaan, veral rondom die idee om Baker se selfmoord te koppel aan 'n vorm van woede en wraak. <ref name="NAMI2">{{Cite web |title=From Stigmatized to Sensationalized {{!}} NAMI: National Alliance on Mental Illness |url=https://www.nami.org/Blogs/NAMI-Blog/May-2019/From-Stigmatized-to-Sensationalized |access-date=2022-03-31 |website=www.nami.org|date=May 2019 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Mental Illness Depiction in TV Shows |url=https://www.wethegenesis.id/culture/mental-illness-depiction-in-tv-shows |access-date=2022-03-31 |website=www.wethegenesis.id }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sommige argumenteer dat daar te veel klem is op hoe Hannah selfmoord gepleeg het,<ref name="Bloggers2">{{Cite web |last=Bloggers |first=Guest |date=2021-04-20 |title=Harmful Romanticization in 13 Reasons Why |url=https://bringchange2mind.org/2021/04/20/harmful-romanticization-in-13-reasons-why/ |access-date=2022-03-31 |website=Bring Change to Mind |language=en-US |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520161158/https://bringchange2mind.org/2021/04/20/harmful-romanticization-in-13-reasons-why/ |url-status=dead }}</ref> insluitend die grafiese beeldmateriaal, en nie genoeg fokus op die ware redes agter die beëindiging van haar lewe nie. <ref name="Bloggers2" />Ander beklemtoon ook hoe programme soos 13 Reasons Why eenvoudig oor hierdie kwessies kyk en net die oppervlak van hierdie kwessies dek en sodoende iets so belangrik soos (selfmoord desensitiseer).<ref name="NAMI2" />Hierdie spesifieke program is byvoorbeeld daarvan beskuldig dat hulle nie veel oor geestesgesondheid gepraat het in sy eerste seisoen nie (behalwe die selfmoord self). Verder voer die National Alliance on Mental Health (NAMI) ook aan dat die uitbeelding van 'n "uitbeplande selfmoord" skadelik is, aangesien selfmoorde selde beplan word. <ref name="NAMI2" /> == Nuus == Soortgelyk aan uitbeeldings van geestesongesteldheid in vermaaklikheid, is nuusprogramme en publikasies geneig om die oorsake, simptome en behandelings van geestesiektes verkeerd voor te stel <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Meer dikwels as nie, is die sentrale boodskap wat oorgedra word dat mense met geestesiektes gewelddadig, krimineel, gevaarlik is en vermy moet word. <ref name="Wahl-1995-5"/> Verder, wanneer dit by nuusmedia kom, is net die mees opwindende en oorsensasionele stories geneig om opslae te maak. Hierdie toestroming van gewelddadige stories waarby geestesongestelde mense betrokke is, laat hierdie gevalle meer algemeen voorkom as in werklikheid. Wanneer onderwerpe rondom geestesongesteldheid gedek word, is joernaliste meer geneig om familielede of mense na aan 'n persoon met geestesongesteldheid te ondervra eerder as die persoon wat self geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Hierdie neiging skakel die moontlikheid uit dat gehore [[parasosiale]] kontak met mense ervaar wat [[eerstehands geestesongesteldheid]] ervaar. Die [[parasosiale kontakhipotese ]] stel voor dat positiewe uitbeeldings van [[minderheidsgroepe]] in die media help om stigmas en stereotipes rondom hierdie groepe te verminder. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Wanneer gehore die geleentheid gegun word om by parasosiale kontak betrokke te raak, is hulle geneig om meer positiewe houdings, gedagtes en oortuigings te vorm oor die siekte en die mense wat dit ervaar.<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Daarom, wanneer geestesongesteldhede die geleentheid geweier word om vir hulself te praat, is die publiek meer geneig om ongunstige opinies oor hulle en hul siektes te vorm. Soos die publiek al hoe meer bewus word van die impak wat massamedia op die publiek se persepsie van geestesiektes kan hê, word joernaliste aangemoedig om [[AP Stylebook|The Associated Press Stylebook]]Stylebook te gebruik wanneer hulle oor geestesiektes berig. Hierdie riglyne help om die gebruik van sleng en diskriminerende taal te versag.<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] verskaf ook riglyne vir nuusblaaie wanneer selfmoord bespreek word om gevalle van die Werther-effek te voorkom. [[Copycat suicide|Werther Effect]].<ref name="Peter Lang-2020-4"/> Selfs met streng riglyne en modelle kan nuusdekking van geestesiektes egter aansienlike kontroversie skep, beide vir die nuusblad en die joernaliste self. === Omstredenheid binne die nuusbedryf === In 2012 het, [[India Knight]] n rubriek geskryf ''[[The Sunday Times]]'' van Londen oor [[depressie]]. In reaksie hierop het [[Alastair Campbell]], n rubriekskrywer ''[[The Huffington Post]]'', sy benoudheid beskryf oor haar skrywe dat "'almal word depressief'" en dat "daar geen stigma in depressie is nie." <ref name="Campbell-2012">{{cite web |last=Campbell |first=Alastair |name-list-style=vanc |date=2012-10-09 |title=Media Portrayal of Depression: We've Still Got a Long Way to Go |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/alastair-campbell/india-knight-depression-campbell-time-to-change_b_1950371.html |access-date=2014-03-04 |publisher=Huffingtonpost.co.uk}}</ref> Campbell het die onvanpasheid van Knight se woordkeuses bespreek. Deur te skryf dat "almal depressief raak," het hy gesê, het sy gewys dat sy deel is van 'n groep wat nie glo dat [[kliniese depressie]] n [[siekte]] is nie.<ref name="Campbell-2012" /> Campbell het beweer dat Knight se artikel die realiteit versterk het dat daar steeds stigma rondom depressie is. Hy het opgemerk dat selfs in die [[mediese beroep]], mense bang is om aan hul werkgewers te noem dat hulle depressie het omdat hulle nie ten volle verstaan sal word soos hulle sou wees as hulle aan 'n "[[fisiese siekte]]."<ref name="Campbell-2012" /> Campbell het oor die stryd geskryf om begrip vir [[geestesongesteldheid]] te bring, en het Knight se artikel beskryf as "onbehulpsaam, potensieel skadelik en beslis wys dat ons nog 'n hele pad het om te gaan." <ref name="Campbell-2012" /> == Uitbeeldings in nuus == Onakkurate uitbeeldings van geestesgesondheid in die nuus beïnvloed uiteindelik die gehoor se gedagtes, houdings, opinies en oortuigings, nie net vir die geestesongesteldheid nie, maar ook vir die siektes self, die behandeling wat nodig is en die [[openbare beleid]] wat nodig is om inisiatiewe vir verandering te implementeer.<ref name="Wahl-2003-2">{{Cite journal |last=Wahl |first=Otto F. |date=2003 |title=News Media Portrayal of Mental Illness: Implications for Public Policy |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0002764203254615 |journal=American Behavioral Scientist |language=en |volume=46 |issue=12 |pages=1594–1600 |doi=10.1177/0002764203254615 |issn=0002-7642}}</ref> Hierdie dramatiese verhale is egter dalk nie die enigste skuldige vir die swaai van die [[openbare mening]] nie. Konsekwente patrone van verkeerde inligting, [[raamwerk en eensydige perspektiewe]] het dieselfde vermoë om openbare persepsie te vorm.<ref name="Wahl-2003-2" /> In 1991 het 'n inhoudsontleding van ''[[United Press International]]'' stories gevind dat stories oor psigiatriese pasiënte gewoonlik geweldsmisdade behels.<ref name="Wahl-1995-5"/> In 'n soortgelyke studie deur Wahl, Wood en Richards het hulle die algemene temas wat in 1999-verhale oor geestesongesteldheid voorkom, onder ses groot koerante ontleed: ''[[The New York Times]]'', ''[[The Washington Post]]'', ''[[St. Louis Post-Dispatch]]'', ''[[The Boston Globe]]'', ''[[Los Angeles Times]]'', en die [[Tampa Bay Times|''St. Petersburg Times (Tampa Bay Times)'']]. Van die 300 lukraak geselekteerde verhale wat die frase "geestesongesteldheid" bevat, was gevaarlikheid die oorweldigende tema oor al ses publikasies, met 26% wat geweld of kriminele aktiwiteite deur 'n geestesongesteld persoon behels het. <ref name="Wahl-2003-2"/> Die konsekwente patroon om geestesongesteldheid en geweld te koppel, lei nie net daartoe dat die publiek bang of vermyd is vir geestesongesteldhede nie, maar ook minder geneig is om gemeenskapsorg aan te bied of te ondersteun. <ref name="Wahl-2003-2"/> Verder, wanneer nuusblaaie geestesongesteldhede as gewelddadig uitbeeld, is daar 'n gevolglike groter aanvraag deur die publiek vir "gedwonge behandeling", soos geïllustreer in die tragedie wat gelei het tot New York se vestiging [[Kendra's Law|Kendra’s Law]].<ref name="Wahl-2003-2"/> In 1999 het Andrew Goldstein Kendra Webdale op New York City se moltreinspore gestoot. Die volgende nuusberigte het Goldstein as "The Subway Psycho" geëtiketteer en het daarna gepleit vir sy verbanning uit openbare strate. Hierdie opstand het gelei tot die instelling van Kendra's Law, wat die hof toegelaat het om diegene met geestesiektes te beveel om buitepasiëntbehandelingsprogramme te gebruik. <ref name="Wahl-2003-2"/> In 1999 het Andrew Goldstein Kendra Webdale op New York City se moltreinspore gestoot. Die volgende nuusberigte het Goldstein as "The Subway Psycho" geëtiketteer en het daarna gepleit vir sy verbanning uit openbare strate. Hierdie opstand het gelei tot die instelling van Kendra's Law, wat die hof toegelaat het om diegene met geestesiektes te beveel om buitepasiëntbehandelingsprogramme te gebruik.<ref name="Wahl-2003-2"/> Alhoewel die [[Kommissie vir Gelyke Indiensnemingsgeleenthede]] riglyne daarstel om diskriminasie in aanstelling te ontmoedig, bly die stigma in die werkplek voortduur. <ref name="Wahl-2003-2"/> Ten slotte, die versadiging van stories oor gewelddadige of kriminele geestesongesteldhede oorskadu die behoefte aan positiewe of selfs neutrale stories. <ref name="Wahl-2003-2"/> Wanneer dit kom by dekking van geestesongesteldheid in die nuus, is die stories oorweldigend negatief en is hulle geneig om slegs op die disfunksie of gestremdheidsaspekte te fokus. [27] <ref name="Wahl-2003-2"/> Verhale van herstel of prestasie word selde gedeel. Hierdie [[konsekwente raamwerk]] van stories oor [[geestesongesteldheid]] lei uiteindelik tot 'n magdom effekte. == Effekte van media uitbeeldings == Die media is indirek verantwoordelik vir die vorming van die publiek se persepsies van geestesongesteldheid. Alhoewel erg onakkurate uitbeeldings dikwels negatiewe effekte veroorsaak, kan daar ook positiewe uitkomste wees. === Positiewe effekte === Soos die publiek meer bewus word van die stereotipiese aard van uitbeeldings van geestesongesteldheid, word daar 'n toenemende aantal studies gedoen om te ondersoek hoe mediaboodskappe gehore positief kan beïnvloed deur stigma te verminder. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> Navorsing het bevind dat nuusstories baie meer geneig is om positiewe gehooropmerkings en -reaksies te lewer as hulle teenstigmatisme in hul storievertelling gebruik eerder as stereotipes en diskriminerende taal. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, mediese professionele persone 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte. Die navorsing rakende die opvoedkundige aspekte van die film vir verpleegstudente van alle velde het voorgestel dat die rolprente van verskillende genres, insluitend lewensverhale, avonture en ander, praktiese insigte verskaf het om die pasiëntervaring en -perspektiewe in verskillende omgewings te verstaan. <ref>{{Cite journal |last1=Ogston-Tuck |first1=Sherri |last2=Baume |first2=Kath |last3=Clarke |first3=Chris |last4=Heng |first4=Simon |date=2016-11-01 |title=Understanding the patient experience through the power of film: A mixed method qualitative research study |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0260691716301721 |journal=Nurse Education Today |language=en |volume=46 |pages=69–74 |doi=10.1016/j.nedt.2016.08.025 |issn=0260-6917 |pmid=27607526}}</ref> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, mediese professionele persone 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte. Die navorsing rakende die opvoedkundige aspekte van die film vir verpleegstudente van alle velde het voorgestel dat die rolprente van verskillende genres, insluitend lewensverhale, avonture en ander, praktiese insigte verskaf het om die pasiëntervaring en -perspektiewe in verskillende omgewings te verstaan. <ref>{{Cite journal |last1=Recupero |first1=Patricia R. |last2=Rumschlag |first2=Jessica S. |last3=Rainey |first3=Samara E. |date=2021-05-26 |title=The Mental Status Exam at the Movies: The Use of Film in a Behavioral Medicine Course for Physician Assistants |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34041709/ |journal=Academic Psychiatry |volume=46 |issue=3 |pages=325–330 |doi=10.1007/s40596-021-01463-6 |issn=1545-7230 |pmid=34041709 |s2cid=235205614}}</ref> In 'n meer spesifieke sin kan media wat 'n realistiese weergawe van geestesongesteldheid uitbeeld, [[mediese professionele persone]] 'n kykie gee in die lewe en realiteite van die lewe met so 'n siekte.Nog 'n navorsing het ook die positiewe aspekte van die flieks vir opvoedkundige doeleindes op studente in mediese (kliniese) velde gevind. Die films bied waardevolle lesse vir individue om die spesifieke gevalle en toepaslike behandelingsplanne vir pasiënte te verstaan. Selfs al is daar 'n paar kommer dat flieks nie bedoel is vir opvoedkundige doeleindes nie, maar vir vermaak, stel navorsers voor dat films positiewe uitkomste in studente se leerervarings bied. Met betrekking tot die positiewe rolle van film in die onderwys, het 'n gevallestudie wat studente in [[mediese velde]] ontleed het bevind dat die toepaslike gebruik van flieks nuttige idees kan verskaf in die toepassing van praktiese vaardighede wat verband hou met die mediese velde, soos mediese etiek, [[dokter-pasiënt verhoudings]] en geestelike siekte<ref>{{Cite web |last=Shankar |title=Cinemeducation: Facilitating educational sessions for medical students using the power of movies |url=https://www.amhsjournal.org/article.asp?issn=2321-4848;year=2019;volume=7;issue=1;spage=96;epage=103;aulast=Shankar |access-date=2021-12-07 |website=www.amhsjournal.org |archive-date=2021-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207072039/https://www.amhsjournal.org/article.asp?issn=2321-4848;year=2019;volume=7;issue=1;spage=96;epage=103;aulast=Shankar |url-status=dead }}</ref> === Negatiewe effekte === Daar is egter kommer oor die rol van flieks in die vorming van die jonger individu se persepsies van die definisie van geestesongesteldheid. Vorige navorsing oor die film ''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo’s Nest]]'' (1975) met kollege studente het bevind dat die uitbeelding van geestesongesteldheid die individu se houdings ten opsigte van individue met geestesongesteldheid, psigiatriese instellings, <ref>{{Cite journal |last=Domino |first=George |date=1983-08-01 |title=Impact of the Film, "One Flew over the Cuckoo's Nest," on Attitudes towards Mental Illness |url=https://doi.org/10.2466/pr0.1983.53.1.179 |journal=Psychological Reports |language=en |volume=53 |issue=1 |pages=179–182 |doi=10.2466/pr0.1983.53.1.179 |issn=0033-2941 |pmid=6635061 |s2cid=28549526}}</ref> en gepaardgaande faktore negatief kan beïnvloed, wat lei tot diskriminasie en algemene gebrek aan geleentheid vir werk, behuising en om gemeenskap te vind vir diegene wat geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Wahl-1995-5"/> Die publiek se wanopvatting van sekere geestesiektes hou 'n groter bedreiging in as hul negatiewe opinies en oordele van diegene met probleme met geestesgesondheid. Dit kan hul vermoë verander om tekens en simptome van sekere geestesiektes in hulself of mense wat hulle ken te herken as hulle nie ooreenstem met die beeld wat hulle deur die media leer ken en herken het nie. <ref name="Wahl-1995-5"/> ] Baie mense glo dat die geestesgesondheidsinhoud in massamedia deur professionele persone nagegaan word vir akkuraatheid en dus veilig is om te glo en gevolgtrekkings van te maak. Aangesien baie televisieprogramme egter nie so iets doen nie, word mense gelei om onakkurate uitbeeldings te glo. <ref name="Wahl-1995-5"/> Verder kan massamedia se uitbeelding van geestesiektes wat gewelddadige of gevaarlike gedrag veroorsaak die publiek laat glo dat geestesongesteldhede meer geneig is om ander skade aan te doen as in werklikheid. <ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie verskynsel kan daartoe lei dat die publiek minder geneig is om te help of vriende en familie te besoek wat geestesongesteldheid ervaar. <ref name="Wahl-1995-5"/> In 'n vorige navorsingstudie het die navorsers bevind dat die voorstelling van die "uitgeworpe" karakter met geestesongesteldheid in 'n fliek geneig is om negatiewe evaluerings van die kinders te kry. Wat dit betref, het die studie bevind dat dit die kinders kan laat bly by die beduidende vlakke van stigmatisering in die negatiewe etikettering van individue met geestesongesteldheid, selfs wanneer hulle groot is. <ref>{{Cite journal |last=Smith |first=Brian |date=2015-05-01 |title=Mental Illness Stigma in the Media |url=https://fisherpub.sjfc.edu/ur/vol16/iss1/10 |journal=The Review: A Journal of Undergraduate Student Research |volume=16 |issue=1 |pages=50–63}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Scarf |first1=Damian |last2=Zimmerman |first2=Hannah |last3=Winter |first3=Taylor |last4=Boden |first4=Hannah |last5=Graham |first5=Sarah |last6=Riordan |first6=Benjamin C. |last7=Hunter |first7=John A. |date=2020-04-24 |title=Association of Viewing the Films Joker or Terminator: Dark Fate With Prejudice Toward Individuals With Mental Illness |journal=JAMA Network Open |volume=3 |issue=4 |pages=e203423 |doi=10.1001/jamanetworkopen.2020.3423 |issn=2574-3805 |pmc=7182795 |pmid=32329769}}</ref>Ander navorsing wat spesifiek op 'n spesifieke film [[Joker (2019 film)|''Joker'']], gefokus is, het bevind dat die uitbeelding van individue met geestesongesteldheid negatief teenoor die gehoor blyk te wees. In verband hiermee het die navorsers die kommer getoon dat die film Joker die selfstigma van individue met geestesongesteldheid kan vererger met die klem op negatiewe uitbeeldings. Nog 'n kommerwekkende effek is dat stereotipiese beelde, tesame met die gebrek aan alternatiewe standpunte, geestesongesteldhede verder weerhou om hulp of behandeling te soek. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/>] As gevolg van die algemeen negatiewe siening van geestesiektes, ongeag of dit op waarheid gebaseer is of nie, voel diegene wat geestesongesteldheid ervaar dikwels neerslagtig, verleë of skaam oor hul diagnoses.<ref name="Wahl-1995-5"/> Hierdie gevoelens kan daartoe lei dat mense met geestesiektes hulself van geliefdes distansieer en dikwels vermy om hulp of behandeling te soek weens vrees vir verwerping. <ref name="Wahl-1995-5"/> ==== Beroemde selfmoorde ==== Nog 'n negatiewe uitwerking wat wanvoorstelling van geestesiektes deur die nuus kan veroorsaak, is [[selfmoord]]. Soos met die dood van bekendes Kate Spade en Robin Williams, vind 'n oorvloed media- en nuusdekking plaas. 'n Studie van die Universiteit van Columbia <ref>{{Cite journal |last1=Fink |first1=David S. |last2=Santaella-Tenorio |first2=Julian |last3=Keyes |first3=Katherine M. |date=2018-02-07 |title=Increase in suicides the months after the death of Robin Williams in the US |journal=PLOS ONE |language=en |volume=13 |issue=2 |pages=e0191405 |bibcode=2018PLoSO..1391405F |doi=10.1371/journal.pone.0191405 |issn=1932-6203 |pmc=5802858 |pmid=29415016 |doi-access=free}}</ref> het aan die lig gebring dat "selfmoorde byna 10% hoër gestyg het as wat verwag is in die maande ná Robin Williams se dood in Augustus 2014," veral met betrekking tot die metode wat deur Robin Williams self gebruik is ('n 32% toename). <ref>{{Cite web |last=Dastagir |first=Alia E. |title=Kate Spade's death and the unintentional consequences of suicide coverage |url=https://www.usatoday.com/story/news/2018/06/06/kate-spades-death-and-suicide-contagion-how-media-got-wrong-again/678314002/ |access-date=2022-03-31 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hafner |first=Josh Hafner and Josh |title=Suicides increased 10% after Robin Williams' death, study finds |url=https://www.usatoday.com/story/life/nation-now/2018/02/08/suicides-increased-10-after-robin-williams-death-study-finds/320809002/ |access-date=2022-03-31 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Hierdie resultate ondersteun die idee van selfmoordbesmetting, wat die Amerikaanse departement van gesondheid en menslike dienste (HHS) definieer as "die blootstelling aan selfmoord of selfmoordgedrag binne 'n mens se familie, jou portuurgroep, of deur mediaberigte van selfmoord en kan lei tot 'n toename in selfmoord en selfmoordgedrag." <ref>{{Cite web |last=Division (DCD) |first=Digital Communications |title=What does "suicide contagion" mean, and what can be done to prevent it? |url=https://www.hhs.gov/answers/mental-health-and-substance-abuse/what-does-suicide-contagion-mean/index.html |access-date=2022-03-31 |website=HHS.gov |language=en}}</ref> == Sosiale media en geestesgesondheid uitbeelding == {{Main|Cyberbullying}} Geestesongesteldheid word dikwels op sosiale media bespreek en verskeie studies het 'n verband tussen dit en ernstige psigiatriese versteurings opgemerk. <ref name="Pantic-2014">{{cite journal | vauthors = Pantic I | title = Online social networking and mental health | journal = Cyberpsychology, Behavior and Social Networking | volume = 17 | issue = 10 | pages = 652–7 | date = October 2014 | pmid = 25192305 | pmc = 4183915 | doi = 10.1089/cyber.2014.0070 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Ma|first=Zexin | name-list-style = vanc |date=2017|title=How the media cover mental illnesses: a review|journal=Health Education|volume=117|issue=1|pages=90–109|doi=10.1108/HE-01-2016-0004}}</ref> Studies soos een in 1998 gelei deur [[Robert E. Kraut]] het aangedui dat internet 'n impak op 'n persoon se daaglikse lewe kan hê en dat groter hoeveelhede tyd aanlyn 'n nadelige impak op interpersoonlike verhoudings en sosiale interaksies kan hê, wat weer kan lei tot verhoogde depressie en vervreemding. <ref name="Pantic-2014" /> Vandag het sosialemediaplatforms soos [[Twitter]] of [[Instagram]] die hoeveelheid persoonlike interaksie met ander gebruikers verhoog. Daar is huidige navorsing wat die rol van sosiale media ondersoek om mense te help om hulpbronne en netwerke te vind om 'n mens se geestesgesondheid te ondersteun. <ref>{{cite journal | vauthors = Shepherd A, Sanders C, Doyle M, Shaw J | title = Using social media for support and feedback by mental health service users: thematic analysis of a twitter conversation | journal = BMC Psychiatry | volume = 15 | issue = 1 | pages = 29 | date = February 2015 | pmid = 25881089 | pmc = 4337200 | doi = 10.1186/s12888-015-0408-y | doi-access = free }}</ref> Die interkonnektiwiteit tussen gebruikers deur sosiale media het baie aangemoedig om hulp by professionele persone te soek, terwyl dit ook die stigma rondom geestesiektes verminder het. Alhoewel hierdie aansprake steeds nagevors word, is daar 'n merkbare toename in kommunikasie binne sosiale media as geheel. Die Scottish Health Survey <ref>{{Cite journal|last1=Deary|first1=Ian J|last2=Whalley|first2=Lawrence J|last3=Lemmon|first3=Helen|last4=Crawford|first4=J. R|last5=Starr|first5=John M|date=2000-02-01|title=The Stability of Individual Differences in Mental Ability from Childhood to Old Age: Follow-up of the 1932 Scottish Mental Survey|journal=Intelligence|volume=28|issue=1|pages=49–55|doi=10.1016/S0160-2896(99)00031-8|issn=0160-2896}}</ref> het 'n studie gedoen wat skermtyd en geestesgesondheid by individue gemonitor het. Die navorsing het tot die gevolgtrekking gekom dat volwassenes tussen die ouderdomme 16–99 wat meer as drie uur per dag TV kyk, meer geneig is om swak geestesgesondheid te hê. 3 uur of meer televisie- of skermtyd by kinders lei tot 'n afwaartse neiging in geestesgesondheidspositiwiteit. Die studie het tot die gevolgtrekking gekom dat daar 'n korrelasie is tussen skermtyd en 'n afname in geestesgesondheid. === TikTok === [[TikTok]] het veral 'n sosiale media-platform geword waar meer vrylik oor geestesgesondheid en siektes gepraat word. Die National Institutes of Health (NIH) het in 2015 vrygestel dat meer as 1/3 van die Amerikaners die internet gebruik om te help "diagnoseer hul kwale", insluitend geestesiektes. <ref>{{Cite web |date=2015-08-14 |title=Checking the Symptom Checkers |url=https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/checking-symptom-checkers |access-date=2022-03-31 |website=National Institutes of Health (NIH) |language=EN }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> TikTok-video's wat óf selfdiagnose óf moontlike simptome van verskillende siektes bevorder, het 'n toename in internetgebruikers laat glo dat hulle 'n afwyking het, terwyl dit in werklikheid mag of nie. <ref name = Philly>{{Cite web |date=2021-03-11 |title=Real Philly Therapists on the Worst Mental Health Advice and Trends They've Seen on TikTok |url=https://www.phillymag.com/be-well-philly/2021/03/11/tiktok-mental-health-advice-trends/ |access-date=2022-03-31 |website=Philadelphia Magazine |language=en-US}}</ref> Boonop hou TikTok tred met die nuutste neigings, en sommige neigings raak geestesgesondheid (positief of negatief, afhangend van die standpunt). Een neiging, soos verduidelik deur die Philadelphia Magazine, gebruik intermitterende vas om angs te genees. Sommige individue, insluitend gelisensieerde beraders soos Akua K. Boateng<ref>{{Cite web |title=Akua K. Boateng, Ph.D. |url=https://www.akuakboateng.com/ |access-date=2022-03-31 |website=Akua K. Boateng, Ph.D. |language=en-US}}</ref> voer egter aan dat hierdie raad eintlik baie nadelig is om eerder slegte geestelike gewoontes te bevorder, insluitend die moontlike ontwikkeling van eetversteurings. <ref name = Philly/> Ander neigings, insluitend "Wat ek eet in 'n dag" Tiktoks, is ook deur gesondheidswerkers as skadelik bestempel, aangesien hierdie video's kykers kan lei tot gewoontes van ongesonde vergelyking en doelwitte om die "samelewingsaanvaarde liggaam" te ontwikkel<ref name="NAMI2"/> Met 'n meerderheid van hierdie video's wat veral vroue bereik, glo baie dat kykers meer kwesbaar kan word, wat lei tot ongesonde eetgewoontes. <ref>{{Cite web |date=2021-04-23 |title=The Dangers of Tik Tok's 'What I Eat in a Day' Trend |url=https://www.hopeseds.org/the-dangers-of-tik-tok-s-what-i-eat-in-a-day-trend609b743a |access-date=2022-03-31 |website=www.hopeseds.org |language=en }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Tumblr === Daar bestaan 'n groot populasie van self-geïdentifiseerde geestesongesteldhede op [[Tumblr]], waar die vermoë om meer ongefilterde inhoud te plaas, daartoe gelei het dat individue waarskynlik geestesiektes en selfmoord sensasionaliseer en verheerlik het. <ref name="NAMI2"/> 'n Proefskrif oor Tumblr-poësie verduidelik hoe "die webwerf dien as 'n plek van verligting vir mense met geestesgesondheidsversteurings, of selfs net elke dag groeipyne, maar dit kan ook dien as 'n bemagtigende bron vir gebruikers wat die webwerf as 'n eggo gebruik kamer vir hul eie problematiese hanteringsmeganismes, wat 'n groepdenkprobleem impliseer wat in hierdie soort digitale ruimte kan bestaan."<ref>{{cite thesis |last= Cotte |first= Selena |date=20 March 2020|title= #does this count as poetry?": A genre analysis of Tumblr poetry |type= Master of Arts|url=https://via.library.depaul.edu/cmnt/33/ |access-date= 18 April 2022}}</ref> Tumblr personeel het probeer om die gebruik van hul platform vir die romantisering van geestesongesteldheid te voorkom deur hul beleid in 2012 te verander om inhoud aktief te verbied selfbeskadiging te bevorder of uit te beeld [[staatsdiensaankondigings]] in plaas van resultate te wys wanneer gebruikers sleutelwoorde soek wat met selfskade verband hou, "[[proana]]," "thinspo," "thinspiration," "purge," "bulimia," "anorexic," en meer .<ref>{{cite news |title=Tumblr Revises Policy On Self-Harm Content, Bans 'Hunger Blogs' |url=https://www.huffpost.com/entry/tumblr-issues-statement-r_n_1296857 |access-date=18 April 2022 |work=HuffPost |date=23 February 2012 |language=en}}</ref> === YouTube === Terwyl massamedia dikwels stereotipes en stigmas onder die publiek versterk, kan sosialemediaplatforms soos [[YouTube]]'n plek wees vir aanlyngebruikers om die kultuur van [[diskriminasie]] en [[vooroordeel]] rondom geestesgesondheid te bespreek en vir verandering te pleit. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3">{{Cite book |title=Mental Illness in Popular Media: Essays on the Representation of Disorders |publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers |year=2012 |isbn=978-0-7864-6065-6 |editor-last=Rubin |editor-first=Lawrence C. |location=Jefferson, North Carolina}}</ref> Platforms soos YouTube wat mense aanmoedig om by te dra en die norme uit te daag, het geleenthede geopen om die diskoers rondom geestesgesondheid en geestesiektes uitbeeldings te verander. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> [[Vlog]]ging, of "outopatografie," het 'n uitstekende hulpmiddel geword vir diegene wat geestesongesteldheid ervaar om hul agentskap te herwin deur hul eie stories en perspektiewe oor die siektes self te deel. Die is getoon dat hierdie [[stroom-van-bewussyn-benadering]] meer publieke steun kry, aangesien gehore meer persoonlik verbind voel met die stories wat vertel word. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> == Teoretiese benaderings == === Verbouingsteorie === [[George Gerbner]]'s [[kultiveringsteorie ]] dui daarop dat swaar mediablootstelling tot 'n verwronge siening van die werklikheid lei. Eerste-orde kultivering laat kykers glo dat die sosiale omgewing wat in die media teenwoordig is, die werklike wêreld weerspieël. Tweede-orde kultivering lei daartoe dat kykers houdings, opinies en oortuigings vorm as gevolg van hierdie mediablootstelling. Daarom, wanneer mense dieselfde uitbeeldings en patrone van geestesongesteldheid deur die media teëkom, vorm hulle oortuigings wat ooreenstem met daardie uitbeeldings. <ref name="Wahl-1995-5"/> Aangesien die aantal gevalle van geweld wat deur geestesongestelde karakters gepleeg word, in die media hoër is as in werklikheid, kan hierdie wanvoorstelling veroorsaak dat swaar mediakykers valslik glo dat geestesongesteldhede meer gewelddadig is as wat hulle in werklikheid is. === Raaming teorie === [[Raaming teorie]] is 'n massakommunikasieteorie wat verduidelik hoe inligting gestruktureer en versprei kan word om 'n spesifieke siening oor 'n bepaalde kwessie te bevorder. <ref name="Vyncke-2018">{{Cite journal |last1=Vyncke |first1=Bart |last2=van Gorp |first2=Baldwin |date=2018-11-02 |title=An Experimental Examination of the Effectiveness of Framing Strategies to Reduce Mental Health Stigma |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10810730.2018.1538272 |journal=Journal of Health Communication |language=en |volume=23 |issue=10–11 |pages=899–908 |doi=10.1080/10810730.2018.1538272 |pmid=30373481 |issn=1081-0730}}</ref> In die konteks van uitbeeldings van geestesiektes, kan die media se raamwerk van inligting oor gesondheid en geestesiektes 'n gehoor se houdings en oortuigings teenoor daardie siektes beïnvloed. <ref name="Vyncke-2018" /> Aangesien raamwerk mees algemeen met negatiewe effekte geassosieer word, het dit ook die krag om geestesiektes te herdefinieer en te destigmatiseer. <ref name="Vyncke-2018" /> === Bevestigingsvooroordeel === Bevestigingsvooroordeel is die neiging dat mense meer geneig is om betrokke te raak by en idees te glo wat hul vooropgestelde idees bevestig. <ref>{{Cite journal |last1=Zhao |first1=Haiping |last2=Fu |first2=Shaoxiong |last3=Chen |first3=Xiaoyu |date=2020-11-01 |title=Promoting users' intention to share online health articles on social media: The role of confirmation bias |journal=Information Processing & Management |volume=57 |issue=6 |pages=102354 |doi=10.1016/j.ipm.2020.102354 |issn=0306-4573 |pmc=7368841 |pmid=32834400}}</ref> Massamedia is nie noodwendig die grondoorsaak van die publiek se algemene wanopvatting of oordeel van mense wat geestesongesteldheid ervaar nie. Dit is egter 'n manier vir mense om hul bestaande oortuigings en vooroordele oor geestesiektes te bevestig. <ref name="Wahl-1995-5" /> === Parasosiale interaksiehipotese === Die [[parasosiale interaksie]]hipotese stel voor dat positiewe uitbeeldings van [[minderheidsgroepe]] in die media help om stigmas en stereotipes rondom hierdie groepe te verminder. Deur hierdie teorie toe te pas op die uitbeelding van geestesiektes, as media afgeronde, akkurate karakters verteenwoordig wat geestesongesteldheid ervaar, kan dit die jarelange stereotipes uitdaag en werk om die stigma rondom geestesgesondheid te verminder. Verder wanneer [[in- en uit-groepe ]] in positiewe kontak betrokke raak, is daar die moontlikheid om stereotipes en vooroordeel uit te daag. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> === Parasosiale verhoudings === [[Parasosiale verhoudings]] vorm wanneer gehore 'n gehegtheid ontwikkel of 'n eensydige verhouding met 'n bekende persoon of iemand in die openbare oog ontwikkel. Hierdie verhoudings kan die publiek se ondersteuning en voorspraak werf wanneer die celebrity hul stryd met geestesgesondheid in die openbaar deel. <ref name="Peter Lang-2020-4" /> Gestel verder dat hierdie bekendes sterf deur selfmoord of ander geestesgesondheidverwante gevalle. In hierdie geval kan aanhangers meer verplig voel om hulpbronne vir behandeling te deel, die siekte na te vors, of persoonlik en binne aanlyn gemeenskappe aan besprekings oor geestesgesondheid deel te neem. <ref name="Peter Lang-2020-4" /> === Prosumers === Met die opkoms van [[sosiale media]] en [[inhoudkurasie]],word verbruikers teen 'n toenemende tempo [[prosumers]]. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> Hierdie verskynsel stel die publiek in staat om deel te neem aan kulturele kommentaar oor geestesgesondheid en te begin werk om die stigmas rondom geestesongesteldheid binne aanlyn gemeenskappe uit te daag en te verander. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> == Moderne persepsie en vorentoe kyk == Die uitbeelding van geestesongesteldheid in die media, insluitend film- en televisieprogramme, word in verskeie vorme aangebied aangesien die vooruitgang in tegnologie mettertyd plaasvind met makliker toegang. Die mediakenner stel voor dat die publiek meer oop moet raak om oor geestesongesteldheid te leer deur betekenisvolle komponente te verstaan wat in mediaplatforms aangebied word, insluitend film- en televisievermaak. <ref>{{Cite web |title=Media expert explores how the portrayal of mental health in movies has evolved |url=https://www.dmu.ac.uk/about-dmu/news/2021/may/media-expert-explores-how-the-portrayal-of-mental-health-in-movies-has-evolved.aspx |access-date=2021-12-07 |website=www.dmu.ac.uk |language=en-GB}}</ref> Die joernaalartikel oor uitbeeldings van die media oor geestesongesteldheid beklemtoon ook die belangrikheid van breër persepsies om die verskillende ervarings van ander te verstaan in die aanspreek van belangrike onderwerpe wat met geestesongesteldheid verband hou. Aangesien daar gevind is dat die flieks ook verantwoordelik is vir die uitbeelding van verskeie ervarings van ander met geestesongesteldheid, is die akkurate uitbeelding van gepaardgaande kenmerke betekenisvol. <ref>{{Cite web |last=Antwi |first=Yaa |date=2021-10-17 |title=Mental illness is misrepresented in the media; why it matters |url=https://www.sbstatesman.com/2021/10/17/mental-illness-is-misrepresented-in-the-media-why-it-matters/ |access-date=2021-12-07 |website=The Statesman |language=en-US}}</ref> Die 21ste eeu het genuanseerde storievertelling met geestesongesteldheid gebring wat gesonde bespreking oor hierdie dikwels taboe-onderwerp aanmoedig. <ref name="Peter Lang-2020-4"/> [[Verbruikers]] becoming [[prosumer]]s of [[pro- of vervaardigers ]] maak die deur oop vir mense om die langdurige stigmas en stereotipes wat in [[tradisionele mediaplatforms]] teenwoordig is, uit te daag. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3"/> Hierdie nuwe golf van media laat mense toe om inhoud te skep en meer effektief en gepas met gemeenskappe te deel. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3" /> ] Boonop lei eerstehandse verhale en 'n groter aantal besprekings oor geestesgesondheid in aanlyn gemeenskappe daartoe dat die publiek meer insig kry in die lewens van mense wat geestesongesteldheid ervaar en as gevolg daarvan meer empatie kry. <ref name="McFarland & Company, Inc., Publishers-2012-3" /> ==Sien ook== * [[Mental disorders in film]] * [[Mental illness in fiction]] == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Works about mental disorders| ]] [[Kategorie:Cultural depictions of disabled people| ]] [[Kategorie:Mental disorders]] [[Kategorie:Media]] ftstofxilnb60qdh8ryndmeibn89tr3 0 420282 2891444 2793745 2026-04-07T16:27:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891444 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Seeperdjies''' {{Wedstrydartikel}} {{Versmelt|seeperd}} == Waar kom seeperdjies voor? == '''Seeperdjies''' kom voor in die vlak water (1,2-1,7m) soos in die ISimangaliso-valeipark by Sodwana. Hulle behoort tot die Synqnathidae-familie (pypvisse, pypperde, seedrake) Die dwerseeprdjie is in 2018 deur navorser in Suidoos-Japan ontdek en is met die grootte van ń ryskorrel vergelyk. Die ''Hippocumpus japapigu'' (“Japan pig”) is gevind toe navorsers die seelewe sowat 287km suid van Tokio verken het. ''Hippocapus'' is die Griekse woord vir “geboe perd” Twee jaar later het n Suid-Afrikaanse duikinstrukteur n dwergseeperdjie van sowat 22mm in die sanderige koraalrif in Sodwanabaai in Suid-Afrika ontdek. Die seeperdjie is volgens die webblad Africa Geographic die eerste van sy soort in Afrika en heet ''Hippocampus nalu'', vernoem na die duikinstrukteur Savannah Nalu Olivier. Knysna-seeperdjies (''Hippocampus capensis'') was in September 2018 in die nuus toe swaar reen lewende perdjies op die hoe deinings van strande in Plettenberbaai aan die Suid-Kaap uitgespoel het. Die seeperdjies kom hoofsaaklik in die Knysna-strandmeer voor in kleiner getalle in die Keurboomsrivier naby Plettenbergbaai em Swartvlei naby Sedgefield. Mense is gevra om die lewende seeperdjies in die Keurboomsrivier vry te laat en so min as moontlik te hanteer. Die Knysna-seeperdjie is op die Wereldbewaringsunie (IUCN) se lys van die mees bedreigde spesies ter wereld. Dit is die enigste soort seeperdjie ter wereld wat in riviermondings voorkom.   == Van waar gehasi? == Fossiele van uitgestorwe spesies van ongeveer13 miljoen jaar oud en uit die Middelmioseen-tyd is in die Tunjice-heuwels in Slowenie gevind. == Voorkoms! == Met hul lang perd gesigte en borsvinne wat vinnig beweeg is hulle maklik om te herken. n Seeperdjie lewe met n lang snoet en buigsame, tandlose kake.  n lang stert volg agterna wat gebruik word om vas te gryp aan seewiere en alge. Vierkantige – gesegmenteerde sterte sorg vir n ekstra sterk vashougreep. Warm seewater is hulle vookeur en hulle is altyd op die uitkyk vir n lewe in ravine waar sterk strome en seegras is. Hierdie opwindende wesens word nie baie groot nie. Hulle het maar n grootte van 10cm – 18cm. Sommige van hulle word reuse van ongeveer 30cm. Natuurlik kom daar dwerg-seeperdjies ook voor wat maar net 3 – 15cm is.Met hul lang buigsame nekke en krone op hul koppe swem hul soos koninklikes  van die see.Wanneer hulle wegkruipertjie speel met hul teenstanders, kleef hulle aan korale en alge om-te kamofleer.  Om roofdiere te systap, verander hulle soos blits van kleur. Hierdie trotse seespesie is baie uniek omdat hy geen skubbe het nie. Hulle liggame is bedek met benige pantser wat saam pers as hy seergekry het. Hulle is getooi in kaleidoskopiese kleure en kan hulself meesterlik kamofleer. Oe wat onafhanklik funksioneer, help hom om sy prooi en gevare van alle kante raak te sien. Vir unieke stert gewrigte is die benige panteer ook verantwoordelik. [[Lêer:Hippocampus hippocampus Gervais.jpg|duimnael|Seeperdjie voorkoms.]] == Swem is nie eintlik hulle forte! == Hulle swem met n afwaartse posisie met hul neuse, terwyl hul ligg ame steil gehou word. Om te kan swem het hulle 2 swem bande. Een langs die hele liggaam af en n ander op sy kop.Om lewendig in die water te bly beskik perdjies oor “swemblase” en haal deur kieue asem. As een van die skepping se natuurwonders het menigeen al met ongeloof voor die glasbak waarin seeperdjies in akwariums vertoonword, gestaan. Die keer per regopswemmende perdjie wat nooit n Olimpiese swemspan gaan haal nie, word deur n klein vin op dierug aangedryf wat glo van 35 tot 75 keer per sekonde wapper. Twee stuurvinne aan die agterkop help om hulle rigting te bepaal. Hulle verkies om in een gebied te bly en rus.  Al slaan hulle hulle vine 50 keer per sekonde, kan hulle steeds nie vinnig genoeg swem nie. == Een egpaar vir lank of vir altyd. == Die verantwoordelikheid van ouerskap rus vierkantig op die skouers van die mannetjie. Mevrou seeperdjie plaas 100 of meer eiers in n sakkie op die buik van haar man. Mnr seeperd se werk is om sperm in die sakkie te los vir bevrugting en hierna ontwikkel embrio’s in die sak, gevoed deur individuele dooiersakke. Die swangerskap kan dae duur en by lewendige geboorte is van die perdjies so klein as een millimeter. Die pa sal ongelukkig nie huiwe om van die pasgebore kinders te begin verorber om sy ewigdurende honger te stil nie. Die egpaar leef lewenslank monogaam en is glo romanties en erg oor mekaar. Soggens neem hulle aan rituele danse deel om met mekaar te kommunikeer. Hulle is lief vir die liefde. == Seeperdjies is nou nie juis n lekker voorgereg nie! == [[Lêer:Hippocampus abdominalis, apareamiento.jpg|duimnael|Een egpaar vir altyd! ]] Hoewel krapdiere graag seeperdjies eet, seker ook maar net omdat eet eet en n nodigheid is, is daar min seepredatore wat in sulke vooreggies sal belangstel. Niemand is juis lus vir so n taai, benerige vissie nie. Benerig en pantseragtig gaan seeperdjies ook nie die spyskaart van n fynproewersrestaurant haal nie, al is hul self karnivore wat eet sonder ophou. [[Lêer:Plastic Pollution in Ghana.jpg|duimnael|Mariene Besoedeling]] == Besoedeling! == Ongelukkig is die besoedeling van die see deesase hulle groot gevaar. Na raming kom meer as 8 miljoen ton plastiek die oseaan jaarliks binne. Omdat plastiek biologies nie afbreek nie, bly dit onbepaald on die see, versprei en vergiftig mariene ekostelsel reg oor die wereld. Elke vierkante kilometer van die see het afvalplastiek. Hierdie besoedeling beinvloed die totale seelewe – van seeperdjies tot walvisse. [[Lêer:Hippocampus erectus.jpg|duimnael|Wyshede van seeperdjies]] == Wyshede wat ons van seeperdjies leer! == Vind jou vreugde in die klein dingetjies van die lewe. Wees gelukkig in die water of daar waar jy woon. Geniet jou lewensmaat en wees getrou. Wees goed geanker in die leween moenie toelaat dat iets of iemand jou ontanker nie. Moet nooit n gegewe perd in die bek kyk nie en moenie die kar voor die perdjie span nie. Moet ook nooit n verkeerde perd opsaal nie. Wees altyd net jouself – spesiaal soos n perd van n ander kleur, selfs al is jy n visspesie so groot soos n ryskorrel. == Bronnelys == * Voetspore 19 Augustus 2022 Internet https://voetspore.arkpark.com * Susan Maré 27 November 2021 Internet https://maroelamedia.co.za 5ignequo8fwjvf5y1511f7yrcqg18qe 2891480 2891444 2026-04-07T18:14:47Z Aliwal2012 39067 taalversorging 2891480 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Seeperdjies''' {{Wedstrydartikel}} {{Versmelt|seeperd}} == Waar kom seeperdjies voor? == '''Seeperdjies''' kom voor in die vlak water (1,2-1,7m) soos in die ISimangaliso-valeipark by Sodwana. Hulle behoort tot die Synqnathidae-familie (pypvisse, pypperde, seedrake) Die dwergseeperdjie is in 2018 deur navorser in Suidoos-Japan ontdek en is met die grootte van ń ryskorrel vergelyk. Die ''Hippocumpus japapigu'' (“Japan pig”) is gevind toe navorsers die seelewe sowat 287km suid van Tokio verken het. ''Hippocapus'' is die Griekse woord vir “geboë perd” Twee jaar later het 'n Suid-Afrikaanse duikinstrukteur 'n dwergseeperdjie van sowat 22mm in die sanderige koraalrif in Sodwanabaai in Suid-Afrika ontdek. Die seeperdjie is volgens die webblad Africa Geographic die eerste van sy soort in Afrika en heet ''Hippocampus nalu'', vernoem na die duikinstrukteur Savannah Nalu Olivier. Knysna-seeperdjies (''Hippocampus capensis'') was in September 2018 in die nuus toe swaar reën lewende perdjies op die hoë deinings van strande in Plettenbergbaai aan die Suid-Kaap uitgespoel het. Die seeperdjies kom hoofsaaklik in die Knysna-strandmeer voor in kleiner getalle in die Keurboomsrivier naby Plettenbergbaai en Swartvlei naby Sedgefield. Mense is gevra om die lewende seeperdjies in die Keurboomsrivier vry te laat en so min as moontlik te hanteer. Die Knysna-seeperdjie is op die Wêreldbewaringsunie (IUCN) se lys van die mees bedreigde spesies ter wêreld. Dit is die enigste soort seeperdjie ter wêreld wat in riviermondings voorkom.   == Van waar gehasi? == Fossiele van uitgestorwe spesies van ongeveer 13 miljoen jaar oud en uit die Middelmioseen-tyd is in die Tunjice-heuwels in Slovenië gevind. == Voorkoms == Met hul lang perdegesigte en borsvinne wat vinnig beweeg is hulle maklik om te herken. 'n Seeperdjie lewe met 'n lang snoet en buigsame, tandlose kake. 'n Lang stert volg agterna wat gebruik word om vas te gryp aan seewiere en alge. Vierkantige – gesegmenteerde sterte sorg vir 'n ekstra sterk vashougreep. Warm seewater is hulle voorkeur en hulle is altyd op die uitkyk vir 'n lewe in ravine waar sterk strome en seegras is. Hierdie opwindende wesens word nie baie groot nie. Hulle het maar 'n grootte van 10cm – 18cm. Sommige van hulle word reuse van ongeveer 30cm. Natuurlik kom daar dwergseeperdjies ook voor wat maar net 3 – 15cm is. Met hul lang buigsame nekke en krone op hul koppe swem hul soos koninklikes van die see. Wanneer hulle wegkruipertjie speel met hul teenstanders, kleef hulle aan korale en alge om te kamoefleer. Om roofdiere te systap, verander hulle soos blits van kleur. Hierdie trotse seespesie is baie uniek omdat hy geen skubbe het nie. Hulle liggame is bedek met benige pantser wat saampers as hy seergekry het. Hulle is getooi in kaleidoskopiese kleure en kan hulself meesterlik kamoefleer. Oë wat onafhanklik funksioneer, help hom om sy prooi en gevare van alle kante raak te sien. Vir unieke stertgewrigte is die benige pantser ook verantwoordelik. [[Lêer:Hippocampus hippocampus Gervais.jpg|duimnael|Seeperdjie voorkoms.]] == Swem is nie eintlik hulle forte! == Hulle swem met 'n afwaartse posisie met hul neuse, terwyl hul liggame regop gehou word. Om te kan swem het hulle 2 swembande. Een langs die hele liggaam af en 'n ander op sy kop. Om lewendig in die water te bly beskik perdjies oor “swemblase” en haal deur kieue asem. As een van die skepping se natuurwonders het menigeen al met ongeloof voor die glasbak waarin seeperdjies in akwariums vertoon word, gestaan. Die keer per regopswemmende perdjie wat nooit 'n Olimpiese swemspan gaan haal nie, word deur 'n klein vin op die rug aangedryf wat glo van 35 tot 75 keer per sekonde wapper. Twee stuurvinne aan die agterkop help om hulle rigting te bepaal. Hulle verkies om in een gebied te bly en rus. Al slaan hulle hulle vine 50 keer per sekonde, kan hulle steeds nie vinnig genoeg swem nie. == Een egpaar vir lank of vir altyd == Die verantwoordelikheid van ouerskap rus vierkantig op die skouers van die mannetjie. Mevrou seeperdjie plaas 100 of meer eiers in 'n sakkie op die buik van haar man. Mnr seeperd se werk is om sperm in die sakkie te los vir bevrugting en hierna ontwikkel embrio’s in die sak, gevoed deur individuele dooiersakke. Die swangerskap kan dae duur en by lewendige geboorte is van die perdjies so klein as een millimeter. Die pa sal ongelukkig nie huiwer om van die pasgebore kinders te begin verorber om sy ewigdurende honger te stil nie. Die egpaar leef lewenslank monogaam en is glo romanties en erg oor mekaar. Soggens neem hulle aan rituele danse deel om met mekaar te kommunikeer. == Seeperdjies is nou nie juis 'n lekker voorgereg nie! == [[Lêer:Hippocampus abdominalis, apareamiento.jpg|duimnael|Een egpaar vir altyd! ]] Hoewel krapdiere graag seeperdjies vreet, seker ook maar net omdat eet eet en 'n nodigheid is, is daar min seepredatore wat in sulke voorgereggies sal belangstel. Niemand is juis lus vir so 'n taai, benerige vissie nie. Benerig en pantseragtig gaan seeperdjies ook nie die spyskaart van 'n fynproewerrestaurant haal nie, al is hul self karnivore wat eet sonder ophou. [[Lêer:Plastic Pollution in Ghana.jpg|duimnael|Mariene besoedeling]] == Besoedeling == Ongelukkig is die besoedeling van die see deesdae hulle groot gevaar. Na raming kom meer as 8 miljoen ton plastiek die oseaan jaarliks binne. Omdat plastiek biologies nie afbreek nie, bly dit onbepaald in die see, versprei en vergiftig mariene ekostelsels reg oor die wêreld. Elke vierkante kilometer van die see het afvalplastiek. Hierdie besoedeling beïnvloed die totale seelewe – van seeperdjies tot walvisse. [[Lêer:Hippocampus erectus.jpg|duimnael|Wyshede van seeperdjies]] == Wyshede wat ons van seeperdjies leer == Vind jou vreugde in die klein dingetjies van die lewe. Wees gelukkig in die water of daar waar jy woon. Geniet jou lewensmaat en wees getrou. Wees goed geanker in die lewe en moenie toelaat dat iets of iemand jou ontanker nie. Moet nooit 'n gegewe perd in die bek kyk nie en moenie die kar voor die perdjie span nie. Moet ook nooit 'n verkeerde perd opsaal nie. Wees altyd net jouself – spesiaal soos 'n perd van 'n ander kleur, selfs al is jy 'n visspesie so groot soos 'n ryskorrel. == Bronnelys == * Voetspore 19 Augustus 2022 Internet https://voetspore.arkpark.com * Susan Maré 27 November 2021 Internet https://maroelamedia.co.za dd140u6b89jq0xgz647abm6jvdc8gq9 2891482 2891480 2026-04-07T18:23:13Z BurgertB 2401 Rol weergawe [[Special:Diff/2891480|2891480]] deur [[Special:Contributions/Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[User talk:Aliwal2012|bespreek]]) terug. Monie goed vir die kompetisie redigeer nie. 2891482 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Seeperdjies''' {{Wedstrydartikel}} {{Versmelt|seeperd}} == Waar kom seeperdjies voor? == '''Seeperdjies''' kom voor in die vlak water (1,2-1,7m) soos in die ISimangaliso-valeipark by Sodwana. Hulle behoort tot die Synqnathidae-familie (pypvisse, pypperde, seedrake) Die dwerseeprdjie is in 2018 deur navorser in Suidoos-Japan ontdek en is met die grootte van ń ryskorrel vergelyk. Die ''Hippocumpus japapigu'' (“Japan pig”) is gevind toe navorsers die seelewe sowat 287km suid van Tokio verken het. ''Hippocapus'' is die Griekse woord vir “geboe perd” Twee jaar later het n Suid-Afrikaanse duikinstrukteur n dwergseeperdjie van sowat 22mm in die sanderige koraalrif in Sodwanabaai in Suid-Afrika ontdek. Die seeperdjie is volgens die webblad Africa Geographic die eerste van sy soort in Afrika en heet ''Hippocampus nalu'', vernoem na die duikinstrukteur Savannah Nalu Olivier. Knysna-seeperdjies (''Hippocampus capensis'') was in September 2018 in die nuus toe swaar reen lewende perdjies op die hoe deinings van strande in Plettenberbaai aan die Suid-Kaap uitgespoel het. Die seeperdjies kom hoofsaaklik in die Knysna-strandmeer voor in kleiner getalle in die Keurboomsrivier naby Plettenbergbaai em Swartvlei naby Sedgefield. Mense is gevra om die lewende seeperdjies in die Keurboomsrivier vry te laat en so min as moontlik te hanteer. Die Knysna-seeperdjie is op die Wereldbewaringsunie (IUCN) se lys van die mees bedreigde spesies ter wereld. Dit is die enigste soort seeperdjie ter wereld wat in riviermondings voorkom.   == Van waar gehasi? == Fossiele van uitgestorwe spesies van ongeveer13 miljoen jaar oud en uit die Middelmioseen-tyd is in die Tunjice-heuwels in Slowenie gevind. == Voorkoms! == Met hul lang perd gesigte en borsvinne wat vinnig beweeg is hulle maklik om te herken. n Seeperdjie lewe met n lang snoet en buigsame, tandlose kake.  n lang stert volg agterna wat gebruik word om vas te gryp aan seewiere en alge. Vierkantige – gesegmenteerde sterte sorg vir n ekstra sterk vashougreep. Warm seewater is hulle vookeur en hulle is altyd op die uitkyk vir n lewe in ravine waar sterk strome en seegras is. Hierdie opwindende wesens word nie baie groot nie. Hulle het maar n grootte van 10cm – 18cm. Sommige van hulle word reuse van ongeveer 30cm. Natuurlik kom daar dwerg-seeperdjies ook voor wat maar net 3 – 15cm is.Met hul lang buigsame nekke en krone op hul koppe swem hul soos koninklikes  van die see.Wanneer hulle wegkruipertjie speel met hul teenstanders, kleef hulle aan korale en alge om-te kamofleer.  Om roofdiere te systap, verander hulle soos blits van kleur. Hierdie trotse seespesie is baie uniek omdat hy geen skubbe het nie. Hulle liggame is bedek met benige pantser wat saam pers as hy seergekry het. Hulle is getooi in kaleidoskopiese kleure en kan hulself meesterlik kamofleer. Oe wat onafhanklik funksioneer, help hom om sy prooi en gevare van alle kante raak te sien. Vir unieke stert gewrigte is die benige panteer ook verantwoordelik. [[Lêer:Hippocampus hippocampus Gervais.jpg|duimnael|Seeperdjie voorkoms.]] == Swem is nie eintlik hulle forte! == Hulle swem met n afwaartse posisie met hul neuse, terwyl hul ligg ame steil gehou word. Om te kan swem het hulle 2 swem bande. Een langs die hele liggaam af en n ander op sy kop.Om lewendig in die water te bly beskik perdjies oor “swemblase” en haal deur kieue asem. As een van die skepping se natuurwonders het menigeen al met ongeloof voor die glasbak waarin seeperdjies in akwariums vertoonword, gestaan. Die keer per regopswemmende perdjie wat nooit n Olimpiese swemspan gaan haal nie, word deur n klein vin op dierug aangedryf wat glo van 35 tot 75 keer per sekonde wapper. Twee stuurvinne aan die agterkop help om hulle rigting te bepaal. Hulle verkies om in een gebied te bly en rus.  Al slaan hulle hulle vine 50 keer per sekonde, kan hulle steeds nie vinnig genoeg swem nie. == Een egpaar vir lank of vir altyd. == Die verantwoordelikheid van ouerskap rus vierkantig op die skouers van die mannetjie. Mevrou seeperdjie plaas 100 of meer eiers in n sakkie op die buik van haar man. Mnr seeperd se werk is om sperm in die sakkie te los vir bevrugting en hierna ontwikkel embrio’s in die sak, gevoed deur individuele dooiersakke. Die swangerskap kan dae duur en by lewendige geboorte is van die perdjies so klein as een millimeter. Die pa sal ongelukkig nie huiwe om van die pasgebore kinders te begin verorber om sy ewigdurende honger te stil nie. Die egpaar leef lewenslank monogaam en is glo romanties en erg oor mekaar. Soggens neem hulle aan rituele danse deel om met mekaar te kommunikeer. Hulle is lief vir die liefde. == Seeperdjies is nou nie juis n lekker voorgereg nie! == [[Lêer:Hippocampus abdominalis, apareamiento.jpg|duimnael|Een egpaar vir altyd! ]] Hoewel krapdiere graag seeperdjies eet, seker ook maar net omdat eet eet en n nodigheid is, is daar min seepredatore wat in sulke vooreggies sal belangstel. Niemand is juis lus vir so n taai, benerige vissie nie. Benerig en pantseragtig gaan seeperdjies ook nie die spyskaart van n fynproewersrestaurant haal nie, al is hul self karnivore wat eet sonder ophou. [[Lêer:Plastic Pollution in Ghana.jpg|duimnael|Mariene Besoedeling]] == Besoedeling! == Ongelukkig is die besoedeling van die see deesase hulle groot gevaar. Na raming kom meer as 8 miljoen ton plastiek die oseaan jaarliks binne. Omdat plastiek biologies nie afbreek nie, bly dit onbepaald on die see, versprei en vergiftig mariene ekostelsel reg oor die wereld. Elke vierkante kilometer van die see het afvalplastiek. Hierdie besoedeling beinvloed die totale seelewe – van seeperdjies tot walvisse. [[Lêer:Hippocampus erectus.jpg|duimnael|Wyshede van seeperdjies]] == Wyshede wat ons van seeperdjies leer! == Vind jou vreugde in die klein dingetjies van die lewe. Wees gelukkig in die water of daar waar jy woon. Geniet jou lewensmaat en wees getrou. Wees goed geanker in die leween moenie toelaat dat iets of iemand jou ontanker nie. Moet nooit n gegewe perd in die bek kyk nie en moenie die kar voor die perdjie span nie. Moet ook nooit n verkeerde perd opsaal nie. Wees altyd net jouself – spesiaal soos n perd van n ander kleur, selfs al is jy n visspesie so groot soos n ryskorrel. == Bronnelys == * Voetspore 19 Augustus 2022 Internet https://voetspore.arkpark.com * Susan Maré 27 November 2021 Internet https://maroelamedia.co.za 5ignequo8fwjvf5y1511f7yrcqg18qe 0 421196 2891468 2731112 2026-04-07T17:07:41Z Jcb 223 2891468 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). Vue de l'arc de triomphe.jpg|duimnael|regs|Antinoöpolis: 'n 19de eeuse uitsig op die triomfboog, uit ''Description de l'Égypte''.]] '''Antinoöpolis''' (ook bekend onder die name '''Antinoopolis''', '''Antinoë''', '''Antinopolis'''; Oudgrieks: Ἀντινόουπόλις; [[Kopties]]: ⲁⲛⲧⲓⲛⲱⲟⲩ ''Antinow''; [[Arabies]]:انصنا, Ver[[latyn]]s: Ansinā, moderne Arabies: الشيخ عبادة, die hedendaagse ''Sheikh 'Ibada'' of ''Sheik Abāda'') was 'n stad wat gestig is (by 'n ouer Egiptiese dorpie) deur die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] keiser [[Hadrianus]], ter herdenking van sy vergoddelikte jong geliefde [[Antinoös]]. Dit was geleë op die oostelike oewer van die [[Nyl]], nie ver van die terrein in [[Bo-Egipte]] waar Antinoös in 130 n.C. verdrink het nie.<ref name=":0">{{Citation |last=Cockle |first=Walter Eric Harold|editor1-first=Simon|editor1-last=Hornblower|editor2-first=Antony|editor2-last=Spawforth |title=Antinoöpolis |date=2005 |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198606413.001.0001/acref-9780198606413-e-496 |work=The Oxford Classical Dictionary |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |language=en |doi=10.1093/acref/9780198606413.001.0001 |isbn=978-0-19-860641-3 |access-date=2020-01-19}}</ref> Antinoöpolis was geleë aan die suide van die Egiptiese dorpie '''Besa''' ({{lang|grc|Βῆσσα}}), vernoem na die god en orakel van [[Bes]].<ref name=stillwell1976>{{Cite book |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0006%3Aalphabetic+letter%3DA%3Aentry+group%3D7%3Aentry%3Dantinoopolis |title=The Princeton Encyclopedia of Classical Sites |last1=Stillwell |first1=Richard |last2=MacDonald |first2=William L. |last3=McAlister |first3=Marian Holland |publisher=Drukpers van Princeton-universiteit |year=1976 |isbn=9780691654201 |location=Princeton, N.J. |chapter=ANTINOÖPOLIS (Sheikh-'Ibada) Egypt}}</ref> Antinoöpolis is opgerig aan die voet van die heuwel waarop Besa gesetel was. Die stad is geleë byna oorkant Hermopolis Magna en word deur die Via Hadriana met Berenice Troglodytica verbind. [[Lêer:Antinous Osiris Louvre 2.jpg|duimnael|Borsbeeld van [[Antinoös]]-Osiris, uit Hadrianus se villa by Tivoli ([[Louvre]])]] [[Lêer:Sabina's shawl Louvre E29302 n01.jpg|duimnael|Fragment van 'n kledingstuk uit die graftombe van 'n 4–5de eeuse vrou in Antinoöpolis, wat uitbeeld hoe Bellerophon en [[Pegasus]] die [[Chimera (mitologie)|Chimera]] vertrap. ([[Louvre]])]] [[Lêer:Epoca copta, capitello dalla necropoli nord di antinoe, 313-640 dc.JPG|duimnael|Laat-Romeinse kapiteel gevind in die noordelike nekropolis (begraafplaas) (Museo archeologico nazionale di Firenze)]] == Geskiedenis == === Nuwe Koninkryk === Tydens die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Koninkryk]] was [[Ramses II]] se groot tempel, wat opgedra is aan die gode van [[Hermopolis|Khmun]] en [[Heliopolis (Antieke Egipte)|Heliopolis]], geleë in die stad ''Hir-we''. === Romeinse tydperk === Tydens die [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Romeinse Ryk]] is die stad Antinoöpolis in 130 n.C. deur die keiser Hadrianus op die terrein van Hir-we opgerig as die kultussentrum van die vergoddelikte [[Antinoös]]. Alle vorige geboue, insluitend 'n nekropolis, is vernietig en vervang, met die uitsondering van die Tempel van [[Ramses II]].<ref name=lambert>{{cite book |title=Beloved and God: The Story of Hadrian and Antinous |last=Lambert |first=Royston |year=1984 |publisher=George Weidenfeld & Nicolson}}{{rp|149}}</ref><ref name=":0" /> Hadrianus het ook politieke motiewe gehad vir die skepping van Antinoöpolis, wat die eerste Helleense stad in die Middel-Nyl-streek sou wees, en dus sou dien as 'n bolwerk van die Griekse kultuur binne Egiptiese gebied. Om Egiptenare aan te moedig om met hierdie ingevoerde Griekse kultuur te integreer het hy Grieke en Egiptenare in die stad toegelaat om te trou en toegelaat dat die hoofgod van Hir-we, [[Bes]], in Antinoöpolis aanbid word saam met die nuwe primêre godheid, Osiris-Antinoös.<ref name=lambert/>{{rp|150}} Hy het Grieke van elders aangemoedig om hulle in die nuwe stad te vestig deur verskeie aansporings.<ref name=lambert/>{{rp|199}} Die stad is ontwerp op 'n rooster-plan wat tipies van Helleense stede was, en is versier met pilare en verskeie standbeelde van Antinoös, sowel as 'n tempel wat aan die godheid gewy is.<ref name=lambert/>{{rp|200-2}} Antinoöpolis was die middelpunt van die amptelike kultus van Antinoös. Die stad se argitektuur was tipies van die Grieks-Romeinse argitektuur van [[Hadrianus]] se tyd, wat in skerp kontras gestaan het met die Egiptiese styl. Hadrianus het aangekondig dat 'n spele in die lente van 131 in die stad gehou sou word ter herdenking van Antinoös. Dit het bekend gestaan as die ''Antinoeia'', en is vir 'n paar eeue op 'n jaarlikse grondslag gehou. Dit was die belangrikste spele in Egipte. Atletiese kompetisies en strydwa- en perdrywedrenne is gehou, met artistieke en musikale feeste wat ingesluit was, en met pryse soos burgerskap, geld en gratis lewenslange onderhoud.<ref name=lambert/>{{rp|149; 205}} Goddelike eerbewyse is in die ''Antinoeion'' aan Antinoös as plaaslike godheid betaal, en die spele is jaarliks gehou ter herdenking van Antinoös se dood. (Dictionary of Antiquities, s. v. {{lang|grc|Ἀντινόεια}}.) Volgens die Griekse ''[[Menaea Graeca|Menaea]]'' was dit by Antinoë dat [[Julianus en Basilissa|Sint Julianus]] gemartel is tydens [[Diocletianus]] se vervolgings. Talle ander Christelike martelare het hier gesterf onder bevel van goewerneur Arianus. === Bisantynse tydperk === Antinoöpolis het voortgegaan om tot in die Bisantynse era te groei en is met die bekering van die Ryk gekersten, maar het steeds vir eeue 'n verbintenis met die magie behou.<ref name=lambert/>{{rp|199-200; 205-6}} As 'n kulturele sentrum was dit die geboortestad van die 4de-eeuse wiskundige, Serenus van Antinoöpolis. Volgens 'n behoue egskeidingsbevel uit 569 n.C. was Antinoöpolis in die 6de eeu steeds 'n "roemryke" stad.<ref>[http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Francogallica/Divorce_fran.htm "Un acte de divorce par consentement mutuel"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929132944/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Francogallica/Divorce_fran.htm |date=29 September 2007 }}</ref> === Middeleeuse tydperk === In die 10de eeu was groot dele van die die stad verlate. Dit het tot die 19de eeu 'n groot Grieks-Romeinse tempel gehad, toe die tempel egter vernietig is om sement aan te maak.<ref>Louis Crompton, ''Homosexuality & Civilization'', Cambridge, Mass.: Drukpers van Harvard-universiteit, 2003. p. 108.</ref> Deur die eeue heen is klip uit die Hadrianiese stad verwyder vir die bou van huise en moskees.<ref name=lambert/>{{rp|206}} Teen die 18de eeu was die ruïnes van Antinoöpolis nog sigbaar, soos opgeteken deur Europese reisigers soos die [[Jesuïet]]-sendelinge Claude Sicard in 1715 en die landmeter Edme-François Jomard in omstreeks 1800.<ref name=lambert/>{{rp|198}} In die 19de eeu was Antinoöpolis egter byna heeltemal vernietig deur plaaslike industriële produksie, aangesien die kryt en kalksteen vir poeier verbrand is, terwyl die klip gebruik is in die bou van 'n nabygeleë dam en suikerfabriek.<ref name=lambert/>{{rp|207}}<gallery> Lêer:SheikhAbadaTempleRamses3.jpg|Ruïnes van die Tempel van Ramses Lêer:SheikhAbadaTempleR3Cartouche.jpg|[[Cartouche]] uit die Tempel van Ramses Lêer:SheikhAbadaTempleR3Columns.jpg|Pilare uit die Tempel van Ramses Lêer:SheikhAbadaTempleR3Censing.jpg|Inskripsies en Egiptiese hiërogliewe uit die Tempel van Ramses Lêer:Antinoé, ritratto di ragazzo, 190-210 ca..JPG|Begrafnisportret van 'n seun, omstreeks 190–230 n.C. Lêer:Antinoé, ritratto d'uomo di colore, 190-230 dc ca..JPG|Begrafnisportret van 'n man, omstreeks 190–230 n.C. Lêer:Portrait du Fayoum 03b.JPG|Begrafnisportret van 'n vrou Lêer:Woman, Antinoopolis, AD 250-300 (Houston, TX, Menil Collection).jpg|Begrafnisportret van 'n vrou. Waarskynlik gevind in Antinoöpolis, omstreeks 250–300 n.C. (Menil-versameling) </gallery> == Struktuur en organisasie == Antinoöpolis is deur sy eie senaat en ''prytaneus'', oftewel president, regeer. Die senaat is gekies uit lede van die onderskeie wyke ({{lang|grc|φυλαί}}), waarvan die naam van een uit inskripsies bekend is as {{lang|grc|Ἀθηναΐς}} (Orelli, No. 4705). Die senaat se dekrete, sowel as dié van die ''prytaneus'', was nie, soos normaalweg die geval was, onderhewig aan die hersiening van die nomarg nie (sien hieronder vir 'n verduideliking van die begrip ''nomos'' en nomarg), maar aan die hersiening van die prefek ({{lang|grc|ἐπιστράτηγος}}) van Thebaïs.<ref>Thebaïs (Oudgrieks: Θηβαϊς) was in antieke tye die gebied rondom die Egiptiese stad [[Thebe, Egipte|Thebe]]. Kluisenaars het hulle in die rotsagtige woestyn van Thebaĩs gevestig en die vroeë Christelike kloosterwese het hier posgevat. Na die hervormings van keiser Diocletianus in 297, het Thebaĩs een van vier Egiptiese provinsies geword, saam met o.a. Aegyptus en Libië. Later is die provinsie in Thebais Superior en Thebais Inferior verdeel. Vanaf 380 het Thebaïs deel geword van die bisdom van Aegyptus.</ref> Antinoöpolis het aanvanklik behoort aan die Heptanomis, maar onder [[Diocletianus]] (286 n.C.) het Antinoöpolis die hoofstad geword van die ''Nomos'' ('n '''Nomos'''; Grieks: νομός, ''nomós'', "distrik") was 'n gebiedsafdeling in [[Antieke Egipte]].<ref>{{Cite web|title=Nome {{!}} ancient Egyptian government|url=https://www.britannica.com/topic/nome-ancient-Egyptian-government|access-date=2020-09-14|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Elke ''Nomos'' is regeer deur 'n nomarg ([[Egipties]]: [[:wikt:ḥrj-tp|ḥrj tp]] [[:wikt:ꜥꜣ|ꜥꜣ]], "Groot Hoof").<ref>{{cite book|last=Bunson|first=Margaret|title=Encyclopedia of Ancient Egypt|url=https://books.google.com/books?id=-6EJ0G-4jyoC&pg=PA280|year=2014|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-0997-8|page=280}}</ref> Die aantal ''nomos'' het gedurende verskeie tydperke gewissel.<ref name=":1">{{Cite web|title=Nomes |work=Ancient Egypt Online|url=https://ancientegyptonline.co.uk/nomes/|access-date=2020-09-14|language=en-GB}}</ref>) Antinoë was teen die 4de eeu die setel van 'n Christelike bisdom, oorspronklik 'n suffragaan ('n Suffragaan-biskop of suffragaan is 'n tipe biskop in sommige Christelike denominasies. In die [[Rooms-Katoliek]]e kerk is die biskop se (aarts)bisdom suffragaan vir die aartsbisdom wat aan die hoof van die betrokke kerklike provinsie staan. In die [[Anglikaanse Kerk]] is 'n suffragaan-biskop 'n biskop wat ondergeskik is aan 'n metropolitaanse biskop, en suffragane is dus nie normaalweg jurisdiksioneel in hul rol nie. Suffragaan-biskoppe kan deur 'n metropolitaan opdrag gegee word om toesig te hou oor 'n suffragaan-bisdom, en kan toegewys word aan gebiede wat nie 'n katedraal het nie.) van die metropolitaanse bisdom van ''[[Ptolemaïs Hermiou|Ptolemaïs in Thebaïde]]'' (''Ptolemaïs Hermiou'', of ''Ptolemaïs in die Thebaïde'', was 'n stad en metropolitaanse aartsbisdom in Grieks-Romeinse [[Egipte]] en is vandag nog 'n katolieke titulêre bisdom. Vandag is die stad El Mansha (Arabies: المنشأة)<ref>[http://www.fallingrain.com/world/EG/24/Al_Manshah.html "Al Manshah , Egipte"] Falling Rain Genomics, Inc.</ref>-'''Bsoi''' ([[Kopties]]: ⲡⲥⲟⲓ) in die Sohag-goewerneurskap geleë op die plek waar die antieke stad eens geleë was.), maar het in die vyfde eeu self 'n metropolitaanse bisdom geword, met [[Damanhur|Herrmopolis Parva]], Cusae, Lycopolis, Hypselis, Apollonopolis Parva, [[Tjebu|Antaeopolis]], Panopolis en [[Theodosiopolis in Arcadia|Theodosiopolis]] as suffragane.<ref>Michel Lequien, [https://books.google.com/books?id=86weAemI-e4C ''Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus''], Parys 1740, Vol. II, coll. 593-594</ref><ref>Gaetano Moroni, ''Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica'', [https://books.google.com/books?id=I7QAAAAAMAAJ&pg=PA168 Vol. 2], p.&nbsp;168</ref><ref>Klaas A. Worp, [https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/8214/5_039_223.pdf?sequence=1 ''A Checklist of Bishops in Byzantine Egypt (A.D. 325 - c. 750)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225927/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/8214/5_039_223.pdf?sequence=1 |date=2016-03-03 }}, in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' 100 (1994) 283-318</ref> Vandag is Antinoë nie meer 'n Katolieke residensiële bisdom nie. Dit word deur die [[Katolieke Kerk]] gelys as 'n titulêre bisdom.<ref>''Annuario Pontificio 2013'' (Libreria Editrice Vaticana 2013 {{ISBN|978-88-209-9070-1}}), p. 834</ref> == Argeologiese vondste == Die vroegste vondste op die terrein dateer uit die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Koninkryk]], toe [[Bes]] en [[Hathor]] belangrike gode was.<ref name=stillwell1976/> 'n Grot, eens bewoon deur [[Christene|Christelike]] [[Anachoreet|Anachorete]], dui waarskynlik die setel van die heiligdom en orakel aan, en [[Antieke Griekeland|Griekse]] grafte met inskripsies dui op die nekropolis (begraafplaas) van Antinoöpolis. Die ruïnes van Antinoöpolis getuig van (weens die gebied wat dit omvat) die destydse grootsheid van die stad. Die rigting van die hoofstrate kan nog opgespoor word. Die strate is gebou op 'n roosterplan met paaie wat reghoekig kruis, soos die meeste Romeinse stede uit hierdie tyd, en Jomard, 'n lid van Napoleon se ''Commission d'Egypte'' het gevind dat die strate in kwarte en blokke verdeel is, met elke gebou wat gerieflik genommer was.<ref name=bell>Bell, H. I. (1940)."Antinoopolis: A Hadrianic Foundation in Egypt." Die Tydskrif vir Romeinse Studies, 133-47.</ref> Ten minste een van die strate, wat van noord na suid geloop het, het aan weerskante daarvan 'n gang gehad wat deur pilare ondersteun is vir die gerief van voetgangers. Die mure van die teater naby die suidelike poort, en dié van die hippodroom sonder die mure na die ooste, bestaan steeds. Aan die noordwestelike uiteinde van die stad was 'n portiek, waarvan vier pilare oorbly, met inskripsies wat opgedra is aan Goeie Fortuin, met die datum van die 14de en laaste jaar van die bewind van Alexander Severus, 235 n.C. Sover vasgestel kan word uit die gebied, wat bestrooi is met hope messelwerk, was Antinoöpolis omtrent anderhalf myl lank en byna 'n halfmyl breed. Die oorblyfsels van die stad, met 'n omtrek van drie en 'n half myl, suggereer Romeinse en Hellenistiese fondamente en was aan drie kante omring deur 'n baksteenmuur, met die vierde kant wat oopgelaat is na die Nyl.<ref name=bell/> Naby die hippodroom is 'n put en tenks wat verbind word met 'n antieke pad, wat vanaf die oostelike poort na 'n vallei agter die dorp lei, die berge bestyg, en deur die woestyn deur die Wádee Tarfa aansluit by die paaie na die steengroewe van die ''Mons Porphyrites''.<ref>Wilkinson, ''Topography of Thebes'', p.&nbsp;382</ref> Aan die begin van die 19de eeu, toe [[Napoleon Bonaparte|Napoleontiese]] opnames gemaak is, kon 'n teater, verskeie tempels, 'n triomfboog, twee strate met dubbele kolonnades (soos geïllustreer in ''Description de l'Egypte'') en 'n hippodroom daarnaby steeds gesien word. 'n Klein versameling tekstiele wat in 1913–1914 deur John de Monins Johnson opgegrawe is<ref>{{Cite journal |last=Livingstone |first=Rosanne J. |date=2023-09-01 |title="When sorted and cleaned may prove of great interest" |url=https://tuhinga.arphahub.com/article/107369/ |journal=Tuhinga |language=en |volume=34 |pages=87–104 |doi=10.3897/tuhinga.34.107369 |doi-access=free |issn=2253-5861}}</ref> word gehuisves in die Museum van Nieu-Seeland Te Papa Tongarewa.<ref>{{Cite web |first= |title=Coptic textiles |url=https://collections.tepapa.govt.nz/search/FE001731/results |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529032401/https://collections.tepapa.govt.nz/search/FE001731/results |archive-date=29 Mei 2024 |access-date=29 Mei 2024 |website=Collections Online, Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa }}</ref> {{Wide image|Antinoë (Antinoöpolis) Vue des ruines de la ville, prise du côté du sud-ouest.jpg|800|Uitsig op die ruïnes van Antinoöpolis vanaf die suidweste in 1809, uit die ''Description de l'Égypte''}}<gallery caption="Illustrasies van Antinoöpolis uit ''Description de l'Égypte''"> Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). 1. Plan général des environs; 2. Vue des ruines de la ville, prise du côté du sud-ouest (NYPL b14212718-1268149).jpg|Ruïnes vanaf die suidweste en topografie Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). Plan topographique des ruines et de l'enceinte de la ville (NYPL b14212718-1268148).jpg|Topografiese kaart van die stad Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). Vue du portique du Théatre (NYPL b14212718-1268150).jpg|Portiek van die Romeinse teater Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). Plan, élévation, coupes et détails de l'arc de triumphe (NYPL b14212718-1268153).jpg|Plan, hoogte en 'n seksie van die triomfboog Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). 1-20. Plans, élévations et détails de divers portiques; 21-24. Plan et détail d'un bâtiment de bains; 25-28. Colonnade de la rue principale (NYPL b14212718-1268156).jpg|Verkeie portieke, 'n badhuis en die hoofstraat Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). 1-9. Élévation et détails de la colonne d'Alexandre Sévère; 10-15. Détails d'architecture de divers monumens; 16.17. Plan et coupe de l'hippodrome; 18. Plan d'une (NYPL b14212718-1268155).jpg|Pilaar van Alexander Severus en die hippodroom Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). Plan, élévation, coupes et détails du portique du Théatre (NYPL b14212718-1268151).jpg|Plan en hoogte van die portiek van die Romeinse teater Lêer:Antinoë (Antinoöpolis). 1.2. Vue et détails de la colonne d'Alexandre Sévère; 3.4. Fragment d'une statue d'Antinoüs (NYPL b14212718-1268154).jpg|Pilaar van Alexander Severus en 'n standbeeld van [[Antinoös]] </gallery> [[Lêer:Fayum-35.jpg|duimnael|Begrafnisportret van 'n man. Opgegrawe deur Albert Gayet (Ägyptisches Museum Berlin)]] === Albert Gayet === [[Lêer:Angel Antinopolis Louvre E12600.jpg|duimnael|Skildery van 'n gevleuelde vrouefiguur uit die laat-Romeinse of vroeë Bisantynse Antinoöpolis. Opgegrawe deur Albert Gayet ([[Louvre]])]] [[Lêer:Momie dite de la dame d'Antinoë, Musée des beaux-arts de Rennes.JPG|duimnael|''La dame d'Antinoë'' ("dame van Antinoöpolis"), [[mummie]] met geskilderde sluier, ontdek in 1909 en gerestoureer in 2008. (''Musée des beaux-arts'' in Rennes)]] Albert Gayet (1856–1916) was bekend as die "argeoloog van Antinoöpolis", en sonder sy uitgebreide navorsing en dokumentasie van die terrein sou baie min oor hierdie antieke Grieks-Romeinse stad bekend wees. Alhoewel daar baie data van Antinoöpolis is wat deur die Napoleontiese ''Kommissie'' opgeteken is, bied Gayet se verslag 'n duideliker geheelbeeld van die antieke stad. Namate die Christendom deur die Romeinse Ryk begin versprei het, het Antinoöpolis 'n plek van aanbidding geword. Eeue nadat Antinoöpolis deur die Romeinse keiser gestig is, het die Christendom die oorheersende godsdiens geword. Die stad was die tuiste van baie nonne en monnike en verskeie Christelike heiligdomme is hier gebou. Baie het gekom om heiliges te vereer, soos Claudius en Sint Colluthus, en kloosters was volop.<ref>Donadoni, Sergio, and Peter Grossmann (1991). [http://ccdl.libraries.claremont.edu/cdm/ref/collection/cce/id/150 "Antinoopolis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150123232134/http://ccdl.libraries.claremont.edu/cdm/ref/collection/cce/id/150 |date=2015-01-23 }}. Claremont Coptic Encyclopedia. Opgespoor op 10/24/2012.</ref> Gayet se bevindinge bevestig die wye verspreiding van die Christendom. Gayet se opgrawings het mummies, grafgoedere en duisende kledingstukke op die terrein van Antinoöpolis voortgebring. Gayet het 'n groot begraafplaas ontbloot, die begraafplaas van talle [[Kopties-Ortodokse Kerk|Koptiese Christene]]. Mummifikasie is in die vierde eeu n.C. deur die wet verbied en dus is die oorskot van gestorwe Christene in tunieke geklee en met ander tekstiele toegewikkel voordat dit begrawe is.<ref>Hoskins, Nancy A. (2007). "The Coptic Tapestry Albums and the Archaeologist of Antinoé, Albert Gayet". Journal of Near Eastern Studies, 70–71.</ref> Gayet se bevindinge gee navorsers 'n beter begrip van vroeë Christelike begrafnispraktyke, en sy bewaring van artistieke tekstiele wat op die terrein gevind is toon die ontwikkelende Koptiese styl. Die verandering in styl is teweeggebring deur die vermenging van die kanonieke kuns van antieke Egipte met die Klassieke- en daarna Christelike kuns.<ref>[http://www.iub.edu/~iuam/online_modules/coptic/cophome.html "Tekstiele uit Koptiese Egipte."] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20181123055711/http://www.iub.edu/~iuam/online_modules/coptic/cophome.html |date=2018-11-23 }} (2003). Textiles from Coptic Egypt. Indian University Art Museum. Opgespoor op 10/24/2012</ref> == Antinoöpolis vandag == Antinoöpolis is vandag bekend as El Sheikh Ibada, 'n klein dorpie. Baie van die oorspronklike geboue is afgebreek vir materiaal om nuwe strukture te bou soos suikerfabrieke vir El-Rodah. Besoekers kan egter steeds die ruïnes van die Romeine en die ruïnes van die tempels sien.<ref name="stillwell1976" /> Uitgrawings is van 1965 tot 1968 gedoen deur die Universiteit van Rome saam met Sergio Donadoni. [[Papirus]], komende van die perseel, is geredigeer en vertaal deur J. W. B. Barns en H. Zilliacus. [[Lêer:SheikhAbadaSettlement2.jpg|duimnael|Uitsig oor Antinoöpolis se ruïneveld na die suidooste in 2007]] [[Lêer:Antinoé, mummia e ritratto di eudaimonis, 125-150 dc ca..JPG|center|duimnael|800x800px|Εὐψύχι, εὐδαιμόνι - "Totsiens, wees bly!"<ref>{{Cite journal |last1=Pleket |first1=H.W. |last2=Stroud |first2=R.S. |title=Antinoe? Epitaph of Eudaimonis, 2nd cent. A.D. |journal=Supplementum Epigraphicum Graecum |volume=32 |number=1576 |doi=10.1163/1874-6772_seg_a32_1576}}</ref> Mummie met afskeidsrede en aangehegde begrafnisportret, waarskynlik afkomstig van Antinoöpolis. Hadrianiese tydperk. Louvre inv. No. AF 6882.<ref>{{cite web |title=Mummy of a woman with portrait |url=https://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/mummy-woman-portrait |website=Louvre |access-date=2020-01-21 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] <br /> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == *[[Ptolemeus|Ptol.]] iv. 5. § 61; [[Pausanias (geograaf)|Paus.]] viii. 9; [[Cassius Dio|Dio Cass.]] lxix. 11; Amm. Marc. xix. 12, xxii. 16; Aur. Vict. Caesar, 14; Spartian. Hadrian 14; Chron. Pasch. p.&nbsp;254, Paryse bewerking; Itinerarium Antonini p.&nbsp;167; [[Hierokles (grammatikus)|Hierokl.]] p.&nbsp;730; {{lang|grc|Ἀντινόεια}}, [[Stephanus Byzantius|Steph. B.]] ''s. v.'', ook '''Adrianopolis''', Steph. B. {{lang|grc|Ἁδριανούπολις}}) *[http://www.newadvent.org/cathen/01564a.htm Antinoe] - artikel in die Katolieke Ensiklopedie oor die Titulêre bisdom *{{Citation |year=2007 |first=Simon |last=Corcoran |contribution=Two tales, two cities: Antinoopolis and [[Nottingham]]|editor-first=John|editor-last=Drinkwater|editor2-first=Benet|editor2-last=Salway |title=Wolf Liebeschuetz reflected: Essays presented by Colleagues, Friends, and Pupils BICS Supplement 91 |publisher=University of London, School of Advanced Study, Institute of Classical Studies |pages=193–209 |isbn=978-1-905670-04-8}} *"Antinoopolis." The Global Egyptian Museum. Opgespoor op 10/24/2012. <http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=66>. *Smith, William. (1854). "Antinoopolis." [https://books.google.com/books?id=_sYPAAAAYAAJ&dq=antinoopolis+geology&pg=PA141 Dictionary of Greek and Roman Geography. 141.] Opgespoor op 10/24/2012. *O'Connell, Elisabeth R. (2014) 'Catalogue of British Museum objects from The Egypt Exploration Fund’s 1913/14 excavation at Antinoupolis (Antinoë),' in Antinoupolis II: Scavi e materiali III, ed. R. Pintaudi, 467–504 (Florence: Istituto papirologico “G. Vitelli,”) == Eksterne skakels == {{Commonscat}} Die Stad Antinoöpolis: *[https://web.archive.org/web/20150801045413/http://www.antinoupolis.org/ The Antinoupolis Foundation, Inc.] *[http://www.antinous.eu Antinoöpolis se tuisblad] (hoofsaaklik in Duits) {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse Ryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Egipte]] [[Kategorie:Egipte]] g9u8gp20lgqw4m6j07v382d2el9aljc 0 421291 2891314 2873646 2026-04-07T15:00:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891314 wikitext text/x-wiki Die '''Rynse Kerk in [[Stellenbosch]]''' is 'n sendingkerk in [[Suid-Afrika]]. Sowel die kerk as die preekstoel is kultuurmonumente. ==Ligging== Die kerk is in Bloemstraat aan die suidekant van die [[Braak]]. ==Kerk== Die oos-wes-vleuel van die kerk kan 400 lidmate huisves en is opgerig deur ‘’Het Stellenbosche Meedewerkende Zendelings Genootschap ‘’ om sendingwerk onder die slawe te doen. Die erf is geskenk deur die plaaslike Turf Club. Op die oorspronklike gewel staan die datum van oprigting, naamlik 1823, en daardie gewel is ‘n nabootsing van die gewel van die destydse N.G. Kerk op die dorp. Ds. [[Meent Borcherds]] het op 5 Februarie 1824 die inwyding waargeneem waarby ook [[Charles Somerset]], [[Abraham Faure]], eerw. Evans van die [[Paarl]], die Wesleyaan James Archbell en [[Erasmus Smit]] aanwesig was. In 1830 neem die [[Rynse Sendinggenootskap]] (Vereinigte Rheinische Missionsgesellschaft) onder P.D. Lückhoff die gemeente oor. Weens die groeiende lidmaattal is die muur tussen die kerk en die konsistorie in 1838 verwyder en ‘n galery ingebou. Met die vrystelling van die slawe het die gemeente so gegroei dat in 1840 die noordelike vleuel gebou is. Dit is op 1 Desember daardie jaar deur [[Tobias Johannes Herold]] ingewy in die aanwesigheid van o.a. P.K. Albertyn en P.E. Faure. Die dubbel klokkestoel langs die nuwe hoofingang is ontwerp deur W. Blersch en die twee klokke is geskenk deur die Sondagskoolleerlinge van [[Barmen]], waar die hoofkantoor van die Rynse Sendinggenootskap in [[Duitsland]] gevestig is. Omvattende restourasie van die gebou het in 1977 plaasgevind onder die leiding van die bewaringsargitek [[Gawie Fagan]]. Op 6 September 1963 is die kerk weens sy historiese en argitektoniese belang tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Preekstoel== Die preekstoel sowel as die kateder in hierdie kerk is sedert 6 Februarie 1948 amptelike kultuurmonumente weens die besondere houtsneekuns. Dit is in 1853 deur die Kaapse meubelmaker Simon Pieter Christoffel Londt vervaardig vir die Moedergemeente op Stellenbosch. Toe laasgenoemde gemeente sy kerkgebou restoureer, is die preekstoel en kateder in 1863 aan die Rynse gemeente geskenk. Jare lank is vermoed dat dit die werk was van [[Anton Anreith]] omdat dit kenmerke toon van die preekstoele in die Lutherse kerk en die [[Groote Kerk]], beide in [[Kaapstad]]. Londt en sy familie het Anreith goed geken en is die beïnvloeding in die styl nie onverwags nie. ==Persone== *Pieter Kuypers Albertyn (*Stellenbosch, 6 Desember 1813 - †[[Botrivier]], 11 April 1878), NG kerk predikant *James Archbell (*Tadcaster, [[Engeland]], 30 Januarie 1798 - †[[Pietermaritzburg]], 1866), Wesleyaanse sendeling *Philip Eduard Faure (*Stellenbosch, 1 Februarie 1811 - †[[Wynberg]], 7 Desember 1882), NG kerk predikant *Paulus Daniël Lückhoff (*[[Elberfeld]], [[Duitsland]], 27 September 1803 - †Stellenbosch, 28 Desember 1891), Rynse sendeling ==Lees ook== * Die [[Braak]] * [[Dorpstraat]] * [[Rynse Kerk in Suid-Afrika]] * [[Rynse Sendinggenootskap]] ==Bibliografie== *Barker, Brian Johnson en Daryl Balfour: Stellenbosch – place of gables, oaks & wine. Kaapstad: Struik, 1992. {{ISBN|1-86825-149-7}} *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} *Proust, Alain en D.H. Pennewaert: Stellenbosch – a visual promenade. Vlaeberg: La Compagnie du Cap, 2006. {{ISBN|0-620-35009-1}} *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 89gk1kt4ivf50fnsvdk1qqjgxw3mtc0 0 421486 2891276 2872823 2026-04-07T14:48:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891276 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Lys van riviere in Afrika}} Die '''riviere van Suid-Afrika''' verskil baie van die riviere in lande met ‘n ander klimaat en bou. In Europa het die groot riviere oor die algemeen ‘n effense helling, geleidelik stygende oewers en ‘n volhoubare stroom op ‘n redelike stabiele waterhoogte sodat binnelandse skeepsverkeer oor riviere en kanale oor amper die hele vasteland moontlik is. ==Bevaarbaarheid== Geen riviere in Suid-Afrika is vir handelsvaartuie bevaarbaar nie, behalwe soms slegs vir kort afstande vanaf die see, maar dan ook slegs vir klein vaartuie. Die riviere is meestal te vlak en die sandbanke by die monde verhoed toegang. Voordat veilige hawens gebou is, is riviere soos die [[Umzimkulurivier]], [[Umzimvuburivier]] en die [[Breederivier]] bevaar deur klein seeskepe, maar die kleiner riviere is nou so toegeslik dat geen skepe daartoe toegang het nie. Verder die binneland in is die riviere te steil en die stroom te vlak vir skeepvaart. ==Helling== Die gemiddelde hoogte bo seespieël van Suid-Afrika is oor die 900 m en die binnelandse plato is tussen die 900 en die 1500 m hoog. Daarby kom nog dat die vernaamste riviere ontspring op hoër as 1200 m. Afstande na die see is nooit eintlik groot nie en daarom is die hellings juis groot. Die [[Limpoporivier]] en die [[Oranjerivier]] is wel uitsonderings. Geleidelike hellings soos in [[Europa]], [[Asië]] en [[Amerika]] van 15 of 30 cm per km bestaan nie in Suid-Afrika nie. Daarom is binnelandse vervoer oor water in ander vastelande so gewild en in Suid-Afrika juis eintlik onbekend. Die Oranje, Limpopo en die [[Vaalrivier]] het elkeen ‘n val van nagenoeg 60 cm per km. Alle ander riviere is baie steiler. Die [[Tugelarivier]] val byvoorbeeld 1370 m in 480 km tot by sy monding. Die [[Pongolarivier]] val 1400 m in net meer as 160 km en die Limpopo val 900 m oor 1450 km. Hierdie hellings verhoed die gebruik van die riviere vir beduidende skeepvaart. ==Onreëlmatige vloei== Weinig van die groter riviere is eintlik standhoudend. In sulke riviere is daar ook weer groot verskille in waterhoogte. Afgesien van seisoenale verskille is die verskille van jaar tot jaar ook nog boonop aansienlik. Sonder damme is dit dus moeilik om op ‘n deurlopende grondslag water op ‘n groot skaal vir nywerheidsgebruik direk uit ‘n rivier te onttrek. Selfs as die helling nie so steil was nie, sou die onreëlmatige vloei ook skeepvaart belemmer het. Veral in die westelike deel van die land is daar riviere wat selde vloei. Voorbeelde hiervan is die [[Sakrivier]] (naby [[Calvinia]]) wat oor ‘n tydperk van 16 jaar slegs 19 dae per jaar gevloei het en die Soutrivier (by [[Vanrhynsdorp]]) wat net ‘n 20 dae per jaar oor ‘n periode van byna drie dekades ‘n stroming gehad het. ==Afvloei== Die afloop van water uit die dreineringsgebiede van die Suid-Afrikaanse riviere is besonder laag. Oor die hele land gemeet beland slegs ‘n 7% van die reënwater in riviere en by sommige riviere is dit in sekere gevalle so laag as 1 of 2 % en soms selfs minder. Die [[Tugelarivier]], die [[Riviersonderend]], die [[Komatirivier]] en die [[Blyderivier]] is enkele uitsonderings. By hulle is die aflvoei van reënwater soms so hoog as 40%. ==Vloede en vloedvlaktes== Buitengewone vloede kom van tyd tot tyd voor. Die gevolg daarvan is meesal skade aan paaie, brûe en besproeiingskanale. Brûe word met die oog daarop met ‘n duurder konstruksie gebou. Skade aan geboue op die vloedvlaktes bly beperk, want nie baie geboue is daar opgerig nie. Ook voorkom die steil hellings van die oewers gewoonlik groot skade. Die meeste riviere lê in diep klowe. Wye alluviale vlaktes langs die riviere kom dus selde voor. ‘n Voorbeeld is die Oranjerivier. Daardie rivier het genoeg water om ‘n kwartmiljoen hektaar te besproei, maar sy totale vloedvlakte is slegs ‘n tiende daarvan groot. ==Slik== In die opvanggebiede van die land se grootste riviere neem gronderosie ernstige afmetings aan. Vloedwater sleep baie vrugbare bogrond saam en dit sak af in die damme. Die volume van die damme daal dus vinnig. Veral by die [[Sondagsrivier]] en die [[Tarkarivier]], beide in die [[Oos-Kaap]], is dit ‘n akute probleem. ==Hidroëlektrisiteit== Die steil hellings op die rivieroewers leen hulle uitstekend tot die oprigting van kragsentrales, maar die onstabiele vloei werk dit teen. Daar is enkele kleiner kragstasies aan die sterkvloeiende riviere soos die [[Sabierivier]], die [[Blyderivier]], die [[Umtatarivier]] en die [[Assegaairivier]]. Vir beduidende kragopwekking is groot opgaardamme nodig om ‘n konstante stroom water te waarborg, maar dan word die krag te duur. Die water in die damme moet ook gebruik kan word vir besproeiing en dalk vir nywerheidsgebruik om die bou van ‘n dam finansieel te regverdig. ==Watergehalte== Baie riviere is vir maande lank elke jaar droë lope. In streke waar die grond alkaliese soute bevat, kan die kleiner strome se water uitermate brak word en is dus nie meer geskik vir besproeiing nie. ==Vis== Vis word nie vir kommersiële doeleindes in Suid-Afrika se riviere gevang nie. Hengelaars vang vis as ‘n sport en nie eintlik as voedsel nie. [[Kurper]] (genus [[Barbys]]), [[geelvis]] (genus [[Barbus]]), [[forel]] (genus [[Salmo]]), [[baars]] (genus [[Micropterus]]) en [[karper]] (genus [[Cyprinus carpio]]) is die bekendste visse wat in die Suid-Afrikaanse riviere voorkom. ==Ander dierelewe== [[Krokodil]]le leef in alle Suid-Afrikaanse riviere, behalwe in die Oranjerivier en die riviere van die Wes-, Oos- en [[Noord-Kaap]]. Voorheen is [[seekoei]]e in alle Suid-Afrikaanse riviere tot in die [[Kaapse Skiereiland]] aangetref. ==Siektes== [[Bilharzia]] kom in alle Suid-Afrikaanse riviere voor, met uitsondering van die Oranjerivier en die riviere van die Wes-Kaap. ==Lees ook== *[[Geografie van Suid-Afrika]] *[[Lys van riviere in Afrika]] *[[Omuramba]] ==Bibliografie== *Burman, José: Safe tot the Sea. Kaapstad: [[Human & Rousseau]],1962 *Burman, José: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970 *Cooper, Andrew en Alan Ramm: How healthy are SA's estuaries? In: Conserva. Department van Omgewingsake. Deel 7, nr. 6, November/Desember 1992. ISSN 0258-3313 *Deacon, Andrew: Riviere - Benut, bestuur en beskerm. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 7, nr. 4, Julie/Augustus 1992. ISSN 0258-3313 *Robertson, T.C.: Water. Kaapstad: Caltex, 1970 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} *Water for the Western Cape. Kaapstad: Departement van Bosbou en Waterwese, ongedateerd [[Kategorie:Riviere in Vrystaat]] [[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]] [[Kategorie:Riviere in Oos-Kaap]] [[Kategorie:Riviere in Noord-Kaap]] m3aqo86m8d280gft91gx92icfq57szt 0 421567 2891103 2861262 2026-04-07T12:21:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891103 wikitext text/x-wiki Die '''Hantamberg''' is ‘n opvallende berg in die landstreek bekend as die [[Hantam]] in die [[Karoo]]. Dit loop van wes na noordoos, het ‘n omtrek van 129 km by sy voet en beslaan ‘n oppervlakte van 171&nbsp;km². Aan die suidelike voet is die dorp [[Calvinia]] en die [[Akkerendam-natuurreservaat]]. So ‘n 9 km noordwes van die dorp by 31° 23′ 59″ suid en 19° 48′ 58″ oos is die hoogste punt op 1407 m bo seespieël. In die tradisionele Afrikaanse musiek van [[Chris le Roux]], [[Sias Reinecke]], [[Carike Keuzenkamp]], [[Lance James]], [[Ddisselblom]] en die [[Klipwerf|Klipwerf Orkes]] kom die Hantamberge gereeld voor. ==Bibliografie== *deezer.com/en/album/630497571 *genius.com/Ddisselblom-hantamberg-lyrics *mapcarte.com/1907946 *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. [[Kaapstad]]: [[Nasou]], 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}} [[Kategorie:Berge van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] bfh0xz70th5ut9u71npn2rbyenwiwf7 0 421581 2891311 2873434 2026-04-07T14:59:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891311 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rust en Vrede 9.JPG|duimnael|regs|Rust en Vrede]] '''Rust en Vrede''' is ‘n Bolandse wynplaas net suid van [[Stellenbosch]] en is ryk aan geskiedenis en veral bekend om sy landgoedwyn. ==Ligging== Die plaas lê by 33° 59′ 54″ suid, 18° 51′ 22.5″ oos en tussen die bekende wynplase Dombya, Waterford, Alto en Annandale. Dit is windbeskut teen die hellings van die Helderberg en tussen 85 en 130 m bo seevlak. ==Geboue== Op 12 Maart 1694 is die plaas Bonterivier deur die [[VOC]] hier toegeken. Die twee woonhuise en die wynkelder tussen die akkerbome dateer uit die laat 18de eeu en is tot kultuurmonumente verklaar. Die ou herehuis met sy 6 gewels is deur Johan Lorenz Liebentreu vir sy seun gebou. Dit het Bataafse vloerteëls en die plafonne en sekere ander vloere is van geelhoutplanke. Teen die 1860’s is die deel van die plaas nou bekend as Rust en Vrede in besit van die Tielman Roos-familie. [[Jannie Engelbrecht]] koop die plaas in 1977 en word die opstal met behulp van [[Gawie Fagan]] gerestoureer. ‘n Unieke ondergrondse verouderingskelder met ruimte vir ‘n half miljoen bottels is in 1984 opgerig volgens ‘n plan van Fagan. ==Wyn== Op die plaas van 64 ha word oorwegend met rooi druiwe geboer. Vir sy landgoedwyn het Rust en Vrede verskeie gesogte pryse verower. ==Landgoedwyn== Indien ‘n wyn as ‘n landgoedwyn bemark word, moet dit op daardie besondere plaas berei word uit druiwe wat slegs op daardie plaas geoes is. Die wyn mag egter wel elders gebotteleer word. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] == Bronnelys == *Fourie, Hérine: Stellenbosch Winelands. Stellenbosch: Maxprod CC, 2003. {{ISBN|0-9584687-1-0}} www.sun.ac.za/kie/stellenbosch *McGregor, Lindsaye en Erica Moodie: Wineries of the Cape. The essential companion to touring the winelands. Kaapstad: Sunbird, 2013. {{ISBN|978-1-920289-70-6}} *Slingsby, Peter: Cape Winelands – the map. Muizenberg: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} == Eksterne skakels == * [https://www.rustenvrede.com Amptelike webwerf] * {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Stellenbosch]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] s7hoysq7hxfkphdmop49v5nvs8h9g60 0 421656 2891113 2719342 2026-04-07T12:24:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891113 wikitext text/x-wiki Die '''Heilsleër''' is ‘n Christelike evangeliese organisasie wat besonder klem lê op maatskaplike opheffingswerk. ==Geskiedenis== In die [[Londen]] van die 1860’s was [[William Booth]] bekommerd oor die onbekeerde deel van die mensdom en die swak toestande waaronder die meeste van hulle geleef het. In sy boek ''Darkest England and the Way Out'' sit hy sy buitengewone metodes uiteen om sulke mense met die Evangelie te bereik. Eers het hy sy organisasie die Christian Revival Association genoem, maar dit in 1878 na die Salvation Army herdoop. Aanvanklik het dit kritiek, spot en teenstand ervaar, maar in 1904 spreek koning Edward VII sy bewondering vir Booth en sy doelstellings uit. ==Organisasie== Die kerk se amptenare en lidmate is op ‘n militêre grondslag ingedeel en sterk dissipline is nagestreef. Alle amptenare (dus die geestelikes) het militêre range en titels gekry en die deelnemers (die lidmate) is as soldate beskou. Opvallend is die donker uniforms en die pette van die lede. Op die pette staan drie S’e. Dit verwys na ''soup, soap, salvation'', voedsel, reinheid en redding. ‘n Kenmerk van hul byeenkomste is die optrede deur koperblaasorkeste. The War Cry, Die Strydkreet en Reporter is hul bekendste publikasies. ==Aktiwiteite== Die Heilsleër kombineer die verkondiging van die Christelike geloof met ‘n praktiese uitleef van hul geloofsoortuiging. Dit word gedoen deur maatskaplike werk en hulpverlening aan hulle in die samelewing wat hulp nodig het, maar geen genoeg ondersteuners het nie. Sulke mense is dikwels plakkers, dakloses, psigiatriese pasiënte, bejaardes, prostitute, alkoholiste, verslaafdes en soms kinders. Die organisasie stry teen ongeloof, sonde, nood, leed, ellende, onverskilligheid, materialisme, geldsug en mensehandel. Maatskaplike dienste word dus gelewer by kinderhuise, kraaminrigtings, sopkombuise, arbeidsburo’s, mobiele klinieke, nagskuilings, gevangenisse, plakkerskampe, verbeteringskole en rehabilitasiesentrums. Steun word verleen aan slagoffers van gesinsgeweld en daar word gehelp met die opspoor van vermiste familielede. Behoeftige mense word meesal bereik deur straatwerk. Predikers het voorheen hul boodskap op sypaadjies aan verbygaande lede van die publiek verkondig en daarby het soms ‘n koor en ‘n orkes opgetree. ==Suid-Afrika== Die organisasie is in 128 lande werksaam. Reeds in 1880 was hulle in die [[VSA]] en die 1881 in [[Kanada]]. Op 4 Maart 1883 is die eerste byeenkoms in Suider-Afrika in die Drilsaal in Loopstraat in [[Kaapstad]] onder leiding van majoor Francis Simmonds en sy vrou Rose en luitenant Alice Teager. In 1884 is ‘n tak in [[Port Elizabeth]] gestig en die jaar daarna in [[Durban]]. In 1888 is met sendingwerk onder die [[Zulu]] begin. Veral in [[Zululand]] was die blaasorkeste ‘n groot sukses. Booth besoek Suider-Afrika in 1891. Waarskynlik is die inrigting vir dranksugtiges by [[Muldersdrift]] buite [[Stellenbosch]] die bekendste aktiwiteit van die Heilsleër in Suid-Afrika. Die hoofkantoor en die opleidingskollege vir die offisiere is in [[Braamfontein]]. ==Bibliografie== *salvationarmy.org/ihq/southernafrica *salvationarmy.org.za *www.salvationarmy.org {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] 16myku4p0niazx42s6nvosiqkjqg70t 0 421720 2891320 2874029 2026-04-07T15:02:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891320 wikitext text/x-wiki '''Sandflats''' is ‘n boerderygebied in die [[Oos-Kaap]]. Dit is deel van die plaasgemeenskap rondom die dorp [[Paterson]] en lê oos van die [[Addo-olifant- Nasionale Park]], wes van die [[Shamwari-wildreservaat]] en 21 km noordoos van [[Nanaga]] (Ncanaha). Die N10-hoofpad loop deur die gebied. Voorheen het die poskantoor, polisiestasie, hotel en landboukoöperasie die naam Sandflats gebruik, maar die dorpie sowel as die NG kerk het as Paterson bekendgestaan. Die aanvanklike Zandvlakte was eers bekend as Kwaggavlakte. Hier kom egte duine van seesand voor, alhoewel dit 48 km van die kus is. ==Bibliogrfie== *Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes. Naamkundereeks, nr. 1. [[Kaapstad]]: Tafelberg vir die SA Naamkundesentrum van die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] se Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. {{ISBN|0-624-00182-2}} *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} [[Kategorie:Oos-Kaap]] ldflytpruf6ww3ea23kp2ybpuj302j5 0 421722 2891321 2874176 2026-04-07T15:02:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891321 wikitext text/x-wiki '''Sandvlei''' is 'n [[strandmeer]] in die suidoostelike punt van die [[Kaapse Vlakte]] in Suid-Afrika. ==Ligging== Die meer is by 34° 05′ suid, 18° 28′ oos en tussen [[Muizenberg]], [[Lakeside]], [[Westlake]] en [[Sheraton Park]], met aan die oostekant die see en aan die suidekant die Steenberge. Aan die noordoostekant is die Marina da Gama. Hierdie vlei ontvang sy water van die [[Spaansematrivier]], [[Prinskasteelrivier]], [[Keysersrivier]] en die [[Dieprivier]]. ==Natuurlewe== ‘n Natuurreservaat van 200 ha is rondom die vlei ontwikkel. [[Leervis]], [[Witsteenbras|steenbras]] en [[Witstompneus|stompneus]] kom hier voor, en 166 voëlsoorte en 20 reptielspesies is hier waargeneem. Metterjare is die uitheemse en indringerplante uitgeroei en het die oorspronklike flora herstel. Op ou kaarte word Sandvlei as ‘n inham van [[Valsbaai]] aangedui, maar het mettertyd byna afgesluit geraak van die see. In die reënseisoen is die mond oop, maar in die somer word die uitvloei beheer. ==Geskiedenis== In 1795 het die Slag van Muizenberg hier plaasgevind. Die eerste regatta op Sandvlei was in Junie 1884 en 65 bote het toe deelgeneem. Later jare is die vlei tot 'n 2 m diep uitgebagger, dit is verdubbel tot 60 ha in omvang, kanale is geskep en die marina ontwikkel. ==Lees ook== *[[Prinsesvlei]] *[[Zeekoevlei]] == Bronnelys == *Burman, Jose: Safe to the Sea. [[Kaapstad]]: [[Human & Rousseau]], 1962 *Burman, Jose: The False Bay story. Kaapstad: Human & Rousseau, 1977. {{ISBN|0-7981-0777-4}} *Slingsby, Peter: Exploring the Cape Peninsula. Muizenberg: Slingsby Maps, 2013. {{ISBN|978-1-920377-11-3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Mere in Suid-Afrika]] t86xxsj2jzvu3s8rayhegjymy5n48q9 0 421723 2891326 2719671 2026-04-07T15:04:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891326 wikitext text/x-wiki '''Schoombee''' was ‘n belangrike spoorwegaansluiting in die [[Oos-Kaap]]. Dit is 39 km oos van [[Rosmead]] (by [[Middelburg]]) en 94 km wessuidwes van die [[Stormberg]]-halte naby [[Molteno]], in die [[Bamboesberg]]. By Schoombee draai ‘n takspoorlyn van 50 km in lengte weg verby verskeie groot soutpanne na [[Hofmeyr]]. Tussen die haltes Schoombee en [[Teebus]] is [[Oviston]]. {{Oos-Kaap saadjie}} [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] 00fqablr8k4mfnxhxy68glzmh5vewrv 0 421732 2891264 2886896 2026-04-07T14:44:07Z Jcb 223 2891264 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''America'' (kunswerk)}} [[Lêer:Gold-colored toilet.jpg|duimnael|''America [[beeldhouwerk]].'']] '''''America''''' is 'n [[beeldhouwerk]] wat in 2016 deur die Italiaanse kunstenaar [[Maurizio Cattelan]] geskep is. Dit is 'n voorbeeld van [[Satire|satiriese]] deelnemende kuns,<ref name="auto1">{{cite web |title=Maurizio Cattelan: "America" |url=https://www.guggenheim.org/exhibition/maurizio-cattelan-america |website=Guggenheim |accessdate=15 September 2019 |date=12 Mei 2016}}</ref> en is 'n ten volle funksionerende [[toilet]] wat gemaak is van 18-karaat soliede [[goud]].<ref name="auto1"/><ref>{{cite news |last1=Wise |first1=Louis |title=Maurizio Cattelan interview: the enigmatic Italian artist on his golden loo |url=https://www.thetimes.co.uk/article/maurizio-cattelan-interview-the-enigmatic-italian-artist-on-his-golden-loo-857z6bt00 |accessdate=15 September 2019 |work=The Times |date=25 Augustus 2019 |language=en}}</ref> Dit is in 2019 uit Blenheim-paleis gesteel, waar dit uitgestal is as geleen uit die permanente versameling van die Solomon R. Guggenheim-museum. ==Uitstallings== ===Solomon R. Guggenheim-museum=== Cattelan het die [[toilet]] in 2016 vir die Solomon R. Guggenheim-museum in [[New York]] geskep. Dit is in 'n gietery in [[Florence]] gemaak, in verskeie dele gegiet wat aanmekaar gesweis is. Dit is gemaak om soos die museum se ander Kohler-toilette te lyk, en is in een van die museum se badkamers geïnstalleer vir besoekers om te gebruik.<ref name="The Guardian 16 September 2016">{{cite news|last1=Gabbatt|first1=Adam|title=On the throne: what it's like to use the Guggenheim's solid gold toilet|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2016/sep/16/gold-toilet-guggenheim-america-maurizio-cattelan|accessdate=25 January 2018|work=The Guardian|date=16 September 2016|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{cite news |title=Golden, Going Gone: 18-Karat Gold Toilet Is Stolen |url=https://www.nytimes.com/2019/09/14/world/europe/golden-going-gone-18-karat-gold-toilet-is-stolen.html |accessdate=19 September 2019 |work=The New York Times |date=14 September 2019}}</ref> 'n Spesiale skoonmaakroetine is in plek gestel.<ref name="The New Yorker 2016">{{cite magazine |last1=Tomking |first1=Calvin |title=Gold Toilet |url=https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/gold-toilet |accessdate=16 September 2019 |magazine=The New Yorker |date=14 September 2016}}</ref> Die museum het dit verklaar dat die werk is met private fondse betaal is.<ref>{{cite news |last1=Kennedy |first1=Randy |title=Duchamp, Eat Your Heart Out: The Guggenheim Is Installing a Gold Toilet |url=https://www.nytimes.com/2016/04/20/arts/design/duchamp-eat-your-heart-out-the-guggenheim-is-installing-a-gold-toilet.html?action=click&module=RelatedLinks&pgtype=Article |accessdate=17 Februarie 2020 |work=The New York Times |date=19 April 2016}}</ref> Volgens die museum het meer as 100 000 mense in die ry gewag om ''America'' te gebruik, en 'n veiligheidswag is buite die badkamer geplaas. Volgens Cattelan is die werk gemaak van 103 kilogram [[goud]], wat in September 2019 op meer as vier miljoen dollar as goud gewaardeer is.<ref name="auto2"/><ref name="Washington Post 25 Januarie 2018">{{cite news|last1=Schwartzman|first1=Paul|title=The White House asked to borrow a van Gogh. The Guggenheim offered a gold toilet instead.|url=https://www.washingtonpost.com/local/dc-politics/the-white-house-wanted-a-van-gogh-the-guggenheim-offered-a-used-solid-gold-toilet/2018/01/25/38d574fc-0154-11e8-bb03-722769454f82_story.html|accessdate=25 Januarie 2018|newspaper=The Washington Post|date=25 Januarie 2018}}</ref> As 'n kunswerk is dit so hoog as ses miljoen dollar beraam.<ref>{{cite news |title=Artist pans claims he orchestrated theft of solid gold toilet |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/sep/15/artist-pans-claims-he-orchestrated-theft-of-solid-gold-toilet |accessdate=15 September 2019 |work=The Guardian|quote= Aanvanklike verslae het gesê die goue toilet is na raming £1 miljoen werd, maar Blenheim-paleis se uitvoerende hoof, Dominic Hare, het gesê dit is gewaardeer op sowat $6 miljoen (£4,8 miljoen).|date=15 September 2019}}</ref> In September 2017, toe die museum 'n versoek van die [[Withuis]] om sy 1888 [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]-skildery ''Landscape with Snow'' vir destydse president [[Donald Trump]] se private kamers te leen, van die hand gewys het, het kurator Nancy Spector aangebied om eerder Amerika te leen. Enige antwoord deur die Wit Huis is nie gerapporteer nie.<ref name="Washington Post 25 Januarie 2018" /> ===Blenheim-paleis=== In September 2019 is ''America'' by Blenheim-paleis in die [[Verenigde Koninkryk]] geïnstalleer, waar dit beskikbaar was vir gebruik as deel van 'n uitstalling van Cattelan se werke.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/may/03/flushed-with-success-solid-gold-toilet-to-be-installed-at-blenheim|title=Flushed with success: solid-gold toilet to be installed at Blenheim|first=Mark |last=Brown|date=3 Mei 2019|work=The Guardian}}</ref> Dit is in 'n toiletkamer geplaas wat voorheen deur [[Winston Churchill]] gebruik is.<ref>{{cite news |title=Maurizio Cattelan Has Installed His Golden Toilet in the Stately Bathroom Where Winston Churchill Once Sat |url=https://news.artnet.com/exhibitions/maurizio-cattelan-blenheim-palace-1649932 |accessdate=15 September 2019 |work=artnet News |date=13 September 2019}}</ref> ==Diefstal== Op 14 September 2019 is die beeldhouwerk uit Blenheim-paleis gesteel. 'n Verteenwoordiger van die paleis het voorheen gesê dat sekuriteit nie 'n groot probleem was nie, omdat ''America'' deel van die loodgietersstelsel was en potensiële diewe bewus sou wees van die gebruik daarvan.<ref>{{cite news |title=Busted flush: gold toilet reportedly stolen from Blenheim Palace |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/sep/14/gold-toilet-reportedly-stolen-blenheim-palace-cattelan |accessdate=14 September 2019 |work=The Guardian |date=14 September 2019}}</ref> Omdat dit aan die gebou se waterpype gekoppel was, het die diefstal strukturele skade en oorstromings na die [[Wêrelderfenisgebied]] veroorsaak.<ref>{{cite news |author1=Emily Dixon |author2=Augusta Anthony |title=Solid gold toilet stolen from Blenheim Palace |url=https://edition.cnn.com/style/article/uk-blenheim-palace-gold-toilet-scli-gbr-intl/index.html |accessdate=15 September 2019 |work=CNN Style |date=14 September 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Golden toilet worth £1m stolen from Churchill ancestral home |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/golden-toilet-burglary-stolen-blenheim-palace-churchill-cattelan-a9105316.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917044611/https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/golden-toilet-burglary-stolen-blenheim-palace-churchill-cattelan-a9105316.html |archive-date=2019-09-17 |url-access=limited |url-status=live |accessdate=23 September 2019 |work=The Independent |date=14 September 2019 |language=en}}</ref> Twee mans is in verband met die voorval in hegtenis geneem en vrygelaat.<ref>{{cite news |title=Second man arrested over solid gold toilet theft |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-oxfordshire-49732289 |accessdate=21 September 2019 |publisher=BBC |date=17 September 2019}}</ref> Cattelan het gesê: "Ek het altyd van roofflieks gehou en uiteindelik is ek in een van hulle."<ref>{{cite news |title=Artist behind £4.8m gold toilet praises thieves who have taken it |url=https://news.sky.com/story/solid-gold-toilet-stolen-from-winston-chuchill-birthplace-blenheim-palace-11809266 |accessdate=15 September 2019 |work=Sky News |language=en}}</ref> Blenheim se versekeringsmaatskappy het verklaar dat tot ongeveer $124 000 as beloning betaal kan word vir die terugbesorging van die toilet. In die middel van Oktober is drie nuwe arrestasies gemaak in verband met die diefstal.<ref>{{cite news |title=Stolen gold toilet insurer offers £100k reward |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-oxfordshire-49906663 |accessdate=11 November 2019 |publisher=BBC |date=2 Oktober 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Guy |first1=Jack |title=Three new arrests in the case of the stolen gold toilet |url=https://edition.cnn.com/style/article/gold-toilet-arrests-scli-intl/index.html |accessdate=11 November 2019 |work=CNN Style |date=16 Oktober 2019 |language=en}}</ref> Vanaf Augustus 2023 was die totale aantal arrestasies ses, wat almal sonder aanklag vrygelaat is.<ref name="auto3" /><ref name="ITV News 2023">{{cite news |title=No charges over theft of £4m gold toilet stolen from Blenheim Palace four years on |url=https://www.itv.com/news/meridian/2023-08-29/no-charges-over-theft-of-4m-gold-toilet-taken-from-stately-home-four-years-on |access-date=17 Januarie 2024 |date=29 Augustus 2023}}</ref> In November 2023 het die Crown Prosecution Service vier mans van die diefstal van die toilet aangekla.<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Caroline |date=2023-11-06 |title=Four men charged over theft of £4.8m gold toilet from Blenheim Palace |language=en|work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/nov/06/four-men-charged-over-theft-gold-toilet-blenheim-palace |access-date=2023-11-06 |issn=0261-3077}}</ref> Die mans het onskuldig gepleit en 'n verhoor is vir Februarie 2025 geskeduleer.<ref name="Oxford Mail 19 Januarie 2024">{{cite news |last1=Harland |first1=Gee |title=Trial date set for men who deny stealing £4.8m gold toilet from Blenheim Palace |url=https://www.oxfordmail.co.uk/news/24061858.golden-toilet-theft-blenheim-palace-trial-date-set/ |access-date=12 Februarie 2024 |work=Oxford Mail |date=19 Januarie 2024 |language=en}}</ref> Bespiegeling oor die lot van die toilet sluit in dat dit opgesmelt is, dat dit redelik naby aan Blenheim weggesteek is en dat die diefstal 'n slenter deur Cattelan is. Plaaslike nabootsings van die werk is gemaak, insluitend een wat self gesteel is.<ref name="auto3">{{cite news |last1=Marshall |first1=Alex |title=What Happened to the Stolen Gold Toilet? |url=https://www.nytimes.com/2019/11/20/arts/design/gold-toilet-america.html |accessdate=17 Februarie 2020 |work=The New York Times |date=20 November 2019}}</ref><ref name="ARTnews 29 Augustus 2023">{{cite news |last1=Cassady |first1=Daniel |title=UK Police Make 'Major Breakthrough' in Search for Stolen Maurizio Cattelan Toilet |url=https://www.artnews.com/art-news/news/uk-police-breakthrough-search-maurizio-cattelan-toilet-stolen-1234677957/ |work=ARTnews |date=29 Augustus 2023}}</ref> ==Interpretasie== [[Lêer:Duchamp Fountaine.jpg|duimnael|[[Marcel Duchamp]] se 1917 beeldhouwerk ''Fontein''.]] Die Guggenheim-museum het die betekenis van die beeldhouwerk aan die loopbaan van [[Donald Trump]] gekoppel, en in September 2016<ref name="auto">{{cite web|last1=Dover|first1=Caitlin|title=Game of Throne: Maurizio Cattelan's "America" Comes to the Guggenheim|url=https://www.guggenheim.org/blogs/checklist/game-of-throne-maurizio-cattelans-america-comes-to-the-guggenheim|website=Guggenheim|accessdate=25 Januarie 2018|date=15 September 2016}}</ref> geskryf dat "die estetika van hierdie 'troon' niks soseer herinner as die vergulde oormaat van Trump se eiendomsondernemings en private wonings nie."<ref name="The Guardian 16 September 2016" /> Cattelan self het geweier om 'n interpretasie van sy werk te gee, wat hy voor Trump se presidentskandidaat uitgedink het.<ref name="Washington Post 25 Januarie 2018" /> Hy het gesê dat die verbintenis met Trump "nog 'n laag is, maar dit behoort nie die enigste een te wees nie."<ref name="auto"/> Die werk is ook beskryf as 'n interpretasie van [[Marcel Duchamp]] se 1917 beeldhouwerk ''[[Fountain]]''.<ref>{{cite book |last1=Carrier |first1=David |authorlink=David Carrier|title=Aesthetic Theory, Abstract Art, and Lawrence Carroll |date=2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781350009578 |pages=64 |url=https://books.google.com/books?id=dQ5kDwAAQBAJ&pg=PA64 |accessdate=15 September 2019 |language=en}}</ref> Kunskritikus Calvin Tomkins het dit Cattelan se mooiste kunswerk genoem en gesê "vir kykers wat na 'n een-tot-een-verhouding met kuns smag, kan hierdie stuk nie oortref word nie."<ref name="The New Yorker 2016" /> Kunskritikus Jonathan Jones, wat die werk by Blenheim-paleis gebruik, meen dat dit voel "Baie soos om op porselein te piepie. Maar hier, tussen al die foto's van jong Winston, voel dit ook soos om op Britse geskiedenis te pis." Hy het ook gevind dat die beeldhouwerk aan die destydse eerste minister Boris Johnson se hare herinner.<ref>{{cite news |last1=Jones |first1=Jonathan |title=Hitler in Churchill's birthplace more shocking than the golden toilet – Maurizio Cattelan review |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/sep/13/maurizio-cattelan-blenheim-palace-review-hitler-golden-toilet-blenheim-churchill |accessdate=21 September 2019 |work=The Guardian |date=13 September 2019}}</ref> ==Ander goue toilette== In 2002 het die vleuel Lam Sai-wing, 'n sakeman van [[Hongkong]], twee goue toilette ingesluit in wat hy vir Lenin 'n heiligdom genoem het. Hy het verwys na 'n opmerking deur Lenin oor die gebruik van goud ná die oorwinning van [[sosialisme]].<ref>{{cite web |title=The Importance Of Gold Now And After The Complete Victory Of Socialism |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1921/nov/05.htm |website=www.marxists.org |publisher=Marxists Internet Archive |accessdate=21 Februarie 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Hong Kong gold toilet shrine to Lenin a 'dream come true' |url=https://www.scmp.com/article/375029/going-gold |accessdate=11 November 2019 |work=South China Morning Post |date=2002 |language=en}}</ref> In 2019 het die Hong Kong-juweliersfirma Coronet 'n goue toilet in [[Sjanghai]] vertoon. Hierdie toilet het 'n koeëlvaste sitplek gehad met meer as 40 000 klein diamante.<ref>{{cite news |title=A lot of people can 'enjoy' this $1.3 million diamond studded gold toilet — but in a museum |url=https://www.businessinsider.in/international/news/a-lot-of-people-can-enjoy-this-1-3-million-diamond-studded-gold-toilet-but-in-a-museum/articleshow/71953492.cms |accessdate=11 November 2019 |work=Business Insider |archive-date=24 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024174629/https://www.businessinsider.in/international/news/a-lot-of-people-can-enjoy-this-1-3-million-diamond-studded-gold-toilet-but-in-a-museum/articleshow/71953492.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Jain |first1=Sanya |title=Solid Gold Toilet, Set With Over 40,000 Diamonds, Captivates The Internet |url=https://www.ndtv.com/offbeat/solid-gold-toilet-set-with-over-40-000-diamonds-captivates-the-internet-2128313 |access-date=14 November 2021 |work=NDTV |date=29 November 2019}}</ref> Cattelan het gesê dat hy drie goue toilette gemaak het.<ref name="auto3"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Beeldhouwerke]] 52ex78egh18m4ev1tpffhue4olqddy2 4 421906 2891584 2890167 2026-04-08T07:23:31Z Aliwal2012 39067 [[Apollo 13]] word in week 16 van 2026 geplaas 2891584 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[101955 Benoe]] == {{sperdatum|10 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dink nie hy kan te lank oorstaan nie, want dan sal hy verouderd raak oor die monsters wat ontleed word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 06:45, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd lekker om jou artikels te lees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:23, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Belgiese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Alaska]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Op die aardbol is daar nie 'n ander plek wat verder weg is as die 49ste Amerikaanse deelstaat. Hierdie artikel is in herinnering uitgebrei aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se voorbladartikels [[Alabama]], [[Hawaii]] en [[Vermont]] en ek wy dit ook aan Voya. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:24, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Grootvorstedom Moskou]] == {{sperdatum|1 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 22:51, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:54, 3 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{sperdatum|8 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] se [[Formule Een]]-renjaerkampioen. (Artikel oorskry nou 120 000 grepe--2 weke se vertaalwerk!) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:32, 1 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Helios]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Februarie 2025 (UTC) == [[Brandenburg]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mag ek my eie deelstaat voorstel vir ons voorblad? Dit pas ook mooi by [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se ander voorbladartikels oor Duitse deelstate soos [[Berlyn]], [[Bremen]], [[Hamburg]], [[Hesse]] en [[Nedersakse]] asook die Brandenburgse hoofstad [[Potsdam]] en [[Bernau bei Berlin]]. Voyageur, hierdie artikel wy ek weer aan jou! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 21:27, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Plesiosauria]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Iwan die Verskriklike]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dog ek het hom al opgesit, maar dit lyk my nie so nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 08:08, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:20, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[C. Louis Leipoldt]] == {{sperdatum|20 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mens kom kort aan woorde om die artikel oor hierdie intelligente en groot gees te motiveer as voorbladartikel, want wat kan mens werklik nog sê oor Leipoldt se nagelate erfenis wat nie reeds gesê is nie? (die artikel is uit die aard van die saak netjies en uitgebreid) So kan mens bv. voortgaan oor sy vele prestasies en die belang van sy werk vir Afrikaans en ons kultuurskatte; sy opregte, gematigde en ongeïnteresseerde temperament, en die belang van sy werk vir die nageslag ens., maar dis verniet, want die man spreek eintlik vir homself! [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 21:44, 20 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ruimtebotsing]] == {{sperdatum|17 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:44, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:19, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Speelkaart]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{sperdatum|17 September 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat die artikel die merk van 100&nbsp;000&nbsp;[[Greep|grepe]] en ook 100 verwysings behaal het. Ek vra dat dié artikel in die week van 3 April 2026, tien jaar ná die 2016-eindstryd, op ons voorblad verskyn. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – SpesBona, die pyplyn was reeds vol vir 2026, maar ek het dit ingeforseer! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:58, 21 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:45, 21 September 2025 (UTC) == [[Galileo Galilei]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Broodnodig vir die voorblad! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie! Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 15 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{sperdatum|20 November 2025}} * {{ondersteun}} – By verre die mees tegniese artikel wat ek nog vertaal het! Ek het ekstra artikels geskep soos [[teflon]], [[Baan om die Maan]] en [[Litiumhidroksied]] om die artikel beter te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 20:38, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Op RSG se Sterre en Planete het hulle oor die welbekende ''Houston, we've had a problem'' gesels en toe skryf ek met Deon daaroor. En, daars hy! Baie dankie Oesjaar vir hierdie belangrike en interessante voorbladartikel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:02, 25 Oktober 2025 (UTC) NS: Welkom terug [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] !! * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:31, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:25, 19 November 2025 (UTC) == [[Krieket]] == {{sperdatum|1 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Reeds twee jaar gelede oorvertaal uit Engels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:59, 14 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:01, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:42, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{sperdatum|10 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – "Die eerste groot rolprenttowenaar" – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:14, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:59, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:35, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 17 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Meryl Streep]] ingevoeg (eintlik "ingeforseer") == {{sperdatum|12 April 2026}} * {{ondersteun}} – Ek is eintlik bang om dié artikel te benoem, want hy gaan verouderd wees voor die jaar om is. Is dit oukei om dit so gou moontlik te plaas in die plek van een van my ander artikels? Dalk in die plek van [[Anatolië]]. Jammer en dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:30, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ons het jou versoek oorweeg Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:17, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:21, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:11, 27 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:00, 27 Maart 2026 (UTC) == [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ná die [[Rugbywêreldbeker 2027]] se uitbreiding tot 24 spanne en een regstreekse plek vir Asië is Korea een van die groot gunstelinge vir dié plek. Hulle was gedurende die 1980's op hul beste en kon spanne soos Japan klop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 19 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Hetiete]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd interessant. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Bloemfontein]] == {{sperdatum|30 September 2024}} * {{ondersteun}} – Beloftes maak skuld! Soos belowe het ek hierdie artikel uitgebrei. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 31 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 17:36, 1 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:06, 11 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[H II-gebied]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:32, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Nelson Piquet]] == {{sperdatum|1 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks van F1-sportsterre. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:31, 1 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:15, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete.[[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:05, 1 Augustus 2025 (UTC) == [[Betelgeuse]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – <s>Hy het dalk nog 'n bietjie werk nodig.</s> Hy is nou reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Puik artikel, voldoende! – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:33, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Infrarooi]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – broodnodig! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Hulle het ná Zimbabwe in 1987 en Suid-Afrika in 1995 die derde Afrikaspan geword wat vir 'n rugbywêreldbekertoernooi kon kwalifiseer en wél Suid-Afrika se beroemde in 1995! Hul deelname is egter deur Max Brito se tragiese ongeluk oorskadu en sedertdien het die span agteruitgegaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ivy Mike]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Inhoud net-net oor die 30K maar lekker tegniese Afrikaans! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek het geweet hier kom 'n voorbladpoging! Dankie Oesjaar -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:24, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{sperdatum|3 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Britse oud-F1-renjaer, wat Suid-Afrika se poging om 'n plaaslike Grand Prix aan te bied goedgesind is. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:05, 3 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Ramses II]] == {{sperdatum|6 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Kampioenetrofee 2025]] == {{sperdatum|16 April 2025}} * {{ondersteun}} – Nooit verwag dat 'n toernooi met 15 wedstryde die kerf van 100&nbsp;000&nbsp;grepe kan haal nie, maar daar's hy! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 16 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie vir jou deursettingsvermoë om die hele toernooi af te handel SpesBona! Ek sou net verkies dat al die internasionale spelers nie rooi skakels vertoon nie, dit doen afbreuk aan 'n andersins goeie artikel. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:32, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Katedraal van Petrus en Paulus]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:44, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Reusebotsingshipotese]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ Hou daarvan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:43, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Édith Piaf]] == {{sperdatum|3 Mei 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 10:43, 3 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Sy is 'n ikoon! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:25, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Louisiana]] == {{sperdatum|13 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat ek die geskiedenisafdeling uit Duits klaar kon vertaal, wil ek graag nog een van [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se mooi artikels oor Amerikaanse deelstate vir ons voorblad nomineer. Ná [[Alabama]], [[Alaska]], [[Hawaii]], [[Kalifornië]] en [[Vermont]] sal dit ons sesde voorbladartikel oor 'n Amerikaanse deelstaat wees, almal deur Voyageur! Groete. – [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:32, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 14 Mei 2025 (UTC) == [[Giancarlo Fisichella]] == {{sperdatum|14 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – 'n [[Formule Een]]-renjaer wat ten spyte van sy goeie vermoëns, nooit wêreldkampioen geword het nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:01, 14 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:50, 6 Junie 2025 (UTC) == [[Josef Mengele]] == {{sperdatum|3 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:50, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] == {{sperdatum|6 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:41, 6 Mei 2025 (UTC) :{{kommentaar}} Ná maande dat ek almal so mooi getreiter het met dieselfde onderwerp, dink ek ek't nou alles gekry wat ek sover in die hande kon kry. Die res van die inligting lê seker iewers versteek in die argief van Tiger Brands. * {{ondersteun}} – Al 228 artikelwysigings deur net een bydraer, dit wil gedoen wees! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:12, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Fenomenale artikel. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 15:05, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie werk meneer! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:34, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 22:31, 27 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:57, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Elementêre deeltjie]] == {{sperdatum|4 April 2025}} * {{ondersteun}} – Effens ingewikkeld. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Plejades (sterreswerm)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[George Russell]] == {{sperdatum|12 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks oor F1-sportsterre. Die voorsitter van die renjaersvereniging. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:45, 12 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:27, 13 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:03, 12 Oktober 2025 (UTC) == [[Charlton Heston]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Waterdraer (sterrebeeld)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 14:22, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Griekeland]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is grootliks geskryf deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] en klaar vertaal deur my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:02, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:54, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Anna Delvey]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Lees soos 'n riller. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:42, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ja, die tannie is so skelm sy steel jou suiker uit jou koffie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 44 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Koninkryk Aksoem]] == {{sperdatum|13 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 10:11, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:33, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:56, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 45 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Letland]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:13, 9 Julie 2025 (UTC) Omdat daar so baie voorbladartikels oor vlae is moet hulle net deeglik in die vervoerband ingevoeg word sodat dit nie te naby aan mekaar geplaas word nie. **{{kommentaar}} – ek en SpesBona maak só! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 46 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Nabyaardevoorwerp]] == {{sperdatum|2 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Lank en interessant. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:35, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:32, 1 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:18, 2 Augustus 2025 (UTC) == [[Rubens Barrichello]] == {{sperdatum|9 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en Nederlandse wiki's. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:20, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 48 2026]]. Uitgebrei tot 94 kilogrepe --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:56, 9 Februarie 2026 (UTC) == [[Denisovamens]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dalk 'n bietjie ingewikkeld? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:33, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Jy onderskat ons Burgert! Groete. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 49 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Litaue]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 50 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Reza Pahlavi]] == {{sperdatum|25 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:11, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – artikel is nog bietjie "jonk", maar ek ondersteun graag Burgert se voorblaaie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:35, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek hoop maar op 'n ''regime change'' daar! Enige sjah is beter as die huidige dodelike "regering". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 03:57, 11 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 51 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:15, 27 Julie 2025 (UTC) sny6t4cl23fwocjua6ultgvrjdpelud 2891592 2891584 2026-04-08T07:50:39Z Aliwal2012 39067 sorteer 2891592 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[101955 Benoe]] == {{sperdatum|10 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dink nie hy kan te lank oorstaan nie, want dan sal hy verouderd raak oor die monsters wat ontleed word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 06:45, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd lekker om jou artikels te lees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:23, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Belgiese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Alaska]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Op die aardbol is daar nie 'n ander plek wat verder weg is as die 49ste Amerikaanse deelstaat. Hierdie artikel is in herinnering uitgebrei aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se voorbladartikels [[Alabama]], [[Hawaii]] en [[Vermont]] en ek wy dit ook aan Voya. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:24, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Grootvorstedom Moskou]] == {{sperdatum|1 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 22:51, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:54, 3 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{sperdatum|8 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] se [[Formule Een]]-renjaerkampioen. (Artikel oorskry nou 120 000 grepe--2 weke se vertaalwerk!) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:32, 1 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Helios]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Februarie 2025 (UTC) == [[Brandenburg]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mag ek my eie deelstaat voorstel vir ons voorblad? Dit pas ook mooi by [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se ander voorbladartikels oor Duitse deelstate soos [[Berlyn]], [[Bremen]], [[Hamburg]], [[Hesse]] en [[Nedersakse]] asook die Brandenburgse hoofstad [[Potsdam]] en [[Bernau bei Berlin]]. Voyageur, hierdie artikel wy ek weer aan jou! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 21:27, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Plesiosauria]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Iwan die Verskriklike]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dog ek het hom al opgesit, maar dit lyk my nie so nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 08:08, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:20, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[C. Louis Leipoldt]] == {{sperdatum|20 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mens kom kort aan woorde om die artikel oor hierdie intelligente en groot gees te motiveer as voorbladartikel, want wat kan mens werklik nog sê oor Leipoldt se nagelate erfenis wat nie reeds gesê is nie? (die artikel is uit die aard van die saak netjies en uitgebreid) So kan mens bv. voortgaan oor sy vele prestasies en die belang van sy werk vir Afrikaans en ons kultuurskatte; sy opregte, gematigde en ongeïnteresseerde temperament, en die belang van sy werk vir die nageslag ens., maar dis verniet, want die man spreek eintlik vir homself! [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 21:44, 20 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ruimtebotsing]] == {{sperdatum|17 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:44, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:19, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Speelkaart]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{sperdatum|17 September 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat die artikel die merk van 100&nbsp;000&nbsp;[[Greep|grepe]] en ook 100 verwysings behaal het. Ek vra dat dié artikel in die week van 3 April 2026, tien jaar ná die 2016-eindstryd, op ons voorblad verskyn. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – SpesBona, die pyplyn was reeds vol vir 2026, maar ek het dit ingeforseer! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:58, 21 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:45, 21 September 2025 (UTC) == [[Galileo Galilei]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Broodnodig vir die voorblad! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie! Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 15 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{sperdatum|20 November 2025}} * {{ondersteun}} – By verre die mees tegniese artikel wat ek nog vertaal het! Ek het ekstra artikels geskep soos [[teflon]], [[Baan om die Maan]] en [[Litiumhidroksied]] om die artikel beter te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 20:38, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Op RSG se Sterre en Planete het hulle oor die welbekende ''Houston, we've had a problem'' gesels en toe skryf ek met Deon daaroor. En, daars hy! Baie dankie Oesjaar vir hierdie belangrike en interessante voorbladartikel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:02, 25 Oktober 2025 (UTC) NS: Welkom terug [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] !! * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:31, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:25, 19 November 2025 (UTC) == [[Krieket]] == {{sperdatum|1 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Reeds twee jaar gelede oorvertaal uit Engels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:59, 14 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:01, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:42, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 17 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{sperdatum|10 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – "Die eerste groot rolprenttowenaar" – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:14, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:59, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:35, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Meryl Streep]] ingevoeg (eintlik "ingeforseer") == {{sperdatum|12 April 2026}} * {{ondersteun}} – Ek is eintlik bang om dié artikel te benoem, want hy gaan verouderd wees voor die jaar om is. Is dit oukei om dit so gou moontlik te plaas in die plek van een van my ander artikels? Dalk in die plek van [[Anatolië]]. Jammer en dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:30, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ons het jou versoek oorweeg Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:17, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:21, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:11, 27 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 19 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:00, 27 Maart 2026 (UTC) == [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ná die [[Rugbywêreldbeker 2027]] se uitbreiding tot 24 spanne en een regstreekse plek vir Asië is Korea een van die groot gunstelinge vir dié plek. Hulle was gedurende die 1980's op hul beste en kon spanne soos Japan klop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Hetiete]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd interessant. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Bloemfontein]] == {{sperdatum|30 September 2024}} * {{ondersteun}} – Beloftes maak skuld! Soos belowe het ek hierdie artikel uitgebrei. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 31 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 17:36, 1 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:06, 11 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[H II-gebied]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:32, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Nelson Piquet]] == {{sperdatum|1 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks van F1-sportsterre. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:31, 1 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:15, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete.[[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:05, 1 Augustus 2025 (UTC) == [[Betelgeuse]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – <s>Hy het dalk nog 'n bietjie werk nodig.</s> Hy is nou reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Puik artikel! – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:33, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Infrarooi]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – broodnodig! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Hulle het ná Zimbabwe in 1987 en Suid-Afrika in 1995 die derde Afrikaspan geword wat vir 'n rugbywêreldbekertoernooi kon kwalifiseer en wél Suid-Afrika se beroemde in 1995! Hul deelname is egter deur Max Brito se tragiese ongeluk oorskadu en sedertdien het die span agteruitgegaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ivy Mike]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Inhoud net-net oor die 30K maar lekker tegniese Afrikaans! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek het geweet hier kom 'n voorbladpoging! Dankie Oesjaar -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:24, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{sperdatum|3 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Britse oud-F1-renjaer, wat Suid-Afrika se poging om 'n plaaslike Grand Prix aan te bied goedgesind is. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:05, 3 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Ramses II]] == {{sperdatum|6 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Kampioenetrofee 2025]] == {{sperdatum|16 April 2025}} * {{ondersteun}} – Nooit verwag dat 'n toernooi met 15 wedstryde die kerf van 100&nbsp;000&nbsp;grepe kan haal nie, maar daar's hy! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 16 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie vir jou deursettingsvermoë om die hele toernooi af te handel SpesBona! Ek sou net verkies dat al die internasionale spelers nie rooi skakels vertoon nie, dit doen afbreuk aan 'n andersins goeie artikel. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:32, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Katedraal van Petrus en Paulus]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:44, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Reusebotsingshipotese]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ Hou daarvan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:43, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Édith Piaf]] == {{sperdatum|3 Mei 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 10:43, 3 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Sy is 'n ikoon! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:25, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Louisiana]] == {{sperdatum|13 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat ek die geskiedenisafdeling uit Duits klaar kon vertaal, wil ek graag nog een van [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se mooi artikels oor Amerikaanse deelstate vir ons voorblad nomineer. Ná [[Alabama]], [[Alaska]], [[Hawaii]], [[Kalifornië]] en [[Vermont]] sal dit ons sesde voorbladartikel oor 'n Amerikaanse deelstaat wees, almal deur Voyageur! Groete. – [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:32, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 14 Mei 2025 (UTC) == [[Giancarlo Fisichella]] == {{sperdatum|14 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – 'n [[Formule Een]]-renjaer wat ten spyte van sy goeie vermoëns, nooit wêreldkampioen geword het nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:01, 14 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:50, 6 Junie 2025 (UTC) == [[Josef Mengele]] == {{sperdatum|3 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:50, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] == {{sperdatum|6 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:41, 6 Mei 2025 (UTC) :{{kommentaar}} Ná maande dat ek almal so mooi getreiter het met dieselfde onderwerp, dink ek ek't nou alles gekry wat ek sover in die hande kon kry. Die res van die inligting lê seker iewers versteek in die argief van Tiger Brands. * {{ondersteun}} – Al 228 artikelwysigings deur net een bydraer, dit wil gedoen wees! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:12, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Fenomenale artikel. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 15:05, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie werk meneer! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:34, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 22:31, 27 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:57, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Elementêre deeltjie]] == {{sperdatum|4 April 2025}} * {{ondersteun}} – Effens ingewikkeld. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Plejades (sterreswerm)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[George Russell]] == {{sperdatum|12 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks oor F1-sportsterre. Die voorsitter van die renjaersvereniging. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:45, 12 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:27, 13 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:03, 12 Oktober 2025 (UTC) == [[Charlton Heston]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Waterdraer (sterrebeeld)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 14:22, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Griekeland]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is grootliks geskryf deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] en klaar vertaal deur my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:02, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:54, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 44 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Anna Delvey]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Lees soos 'n riller. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:42, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ja, die tannie is so skelm sy steel jou suiker uit jou koffie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 45 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Koninkryk Aksoem]] == {{sperdatum|13 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 10:11, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:33, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:56, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 46 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Letland]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:13, 9 Julie 2025 (UTC) Omdat daar so baie voorbladartikels oor vlae is moet hulle net deeglik in die vervoerband ingevoeg word sodat dit nie te naby aan mekaar geplaas word nie. **{{kommentaar}} – ek en SpesBona maak só! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Nabyaardevoorwerp]] == {{sperdatum|2 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Lank en interessant. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:35, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:32, 1 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 48 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:18, 2 Augustus 2025 (UTC) == [[Rubens Barrichello]] == {{sperdatum|9 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en Nederlandse wiki's. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:20, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 49 2026]]. Uitgebrei tot 94 kilogrepe --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:56, 9 Februarie 2026 (UTC) == [[Denisovamens]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dalk 'n bietjie ingewikkeld? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:33, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Jy onderskat ons Burgert! Groete. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 50 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Litaue]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 51 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Reza Pahlavi]] == {{sperdatum|25 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:11, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – artikel is nog bietjie "jonk", maar ek ondersteun graag Burgert se voorblaaie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:35, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek hoop maar op 'n ''regime change'' daar! Enige sjah is beter as die huidige dodelike "regering". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 03:57, 11 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 52 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:15, 27 Julie 2025 (UTC) ev2v487r1rdnz8xs4wnp2abcb2qy0ju 2891606 2891592 2026-04-08T11:13:06Z BurgertB 2401 Nie ingeforseer 2891606 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[101955 Benoe]] == {{sperdatum|10 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dink nie hy kan te lank oorstaan nie, want dan sal hy verouderd raak oor die monsters wat ontleed word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 06:45, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd lekker om jou artikels te lees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:23, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Belgiese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Alaska]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Op die aardbol is daar nie 'n ander plek wat verder weg is as die 49ste Amerikaanse deelstaat. Hierdie artikel is in herinnering uitgebrei aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se voorbladartikels [[Alabama]], [[Hawaii]] en [[Vermont]] en ek wy dit ook aan Voya. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:24, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Grootvorstedom Moskou]] == {{sperdatum|1 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 22:51, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:54, 3 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{sperdatum|8 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] se [[Formule Een]]-renjaerkampioen. (Artikel oorskry nou 120 000 grepe--2 weke se vertaalwerk!) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:32, 1 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Helios]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Februarie 2025 (UTC) == [[Brandenburg]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mag ek my eie deelstaat voorstel vir ons voorblad? Dit pas ook mooi by [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se ander voorbladartikels oor Duitse deelstate soos [[Berlyn]], [[Bremen]], [[Hamburg]], [[Hesse]] en [[Nedersakse]] asook die Brandenburgse hoofstad [[Potsdam]] en [[Bernau bei Berlin]]. Voyageur, hierdie artikel wy ek weer aan jou! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 21:27, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Plesiosauria]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Iwan die Verskriklike]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dog ek het hom al opgesit, maar dit lyk my nie so nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 08:08, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:20, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[C. Louis Leipoldt]] == {{sperdatum|20 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mens kom kort aan woorde om die artikel oor hierdie intelligente en groot gees te motiveer as voorbladartikel, want wat kan mens werklik nog sê oor Leipoldt se nagelate erfenis wat nie reeds gesê is nie? (die artikel is uit die aard van die saak netjies en uitgebreid) So kan mens bv. voortgaan oor sy vele prestasies en die belang van sy werk vir Afrikaans en ons kultuurskatte; sy opregte, gematigde en ongeïnteresseerde temperament, en die belang van sy werk vir die nageslag ens., maar dis verniet, want die man spreek eintlik vir homself! [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 21:44, 20 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ruimtebotsing]] == {{sperdatum|17 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:44, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:19, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Speelkaart]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{sperdatum|17 September 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat die artikel die merk van 100&nbsp;000&nbsp;[[Greep|grepe]] en ook 100 verwysings behaal het. Ek vra dat dié artikel in die week van 3 April 2026, tien jaar ná die 2016-eindstryd, op ons voorblad verskyn. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – SpesBona, die pyplyn was reeds vol vir 2026, maar ek het dit ingeforseer! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:58, 21 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:45, 21 September 2025 (UTC) == [[Galileo Galilei]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Broodnodig vir die voorblad! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie! Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 15 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{sperdatum|20 November 2025}} * {{ondersteun}} – By verre die mees tegniese artikel wat ek nog vertaal het! Ek het ekstra artikels geskep soos [[teflon]], [[Baan om die Maan]] en [[Litiumhidroksied]] om die artikel beter te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 20:38, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Op RSG se Sterre en Planete het hulle oor die welbekende ''Houston, we've had a problem'' gesels en toe skryf ek met Deon daaroor. En, daars hy! Baie dankie Oesjaar vir hierdie belangrike en interessante voorbladartikel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:02, 25 Oktober 2025 (UTC) NS: Welkom terug [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] !! * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:31, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:25, 19 November 2025 (UTC) == [[Krieket]] == {{sperdatum|1 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Reeds twee jaar gelede oorvertaal uit Engels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:59, 14 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:01, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:42, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 17 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{sperdatum|10 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – "Die eerste groot rolprenttowenaar" – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:14, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:59, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:35, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Meryl Streep]] ingevoeg (eintlik "ingeforseer") == {{sperdatum|12 April 2026}} * {{ondersteun}} – Ek is eintlik bang om dié artikel te benoem, want hy gaan verouderd wees voor die jaar om is. Is dit oukei om dit so gou moontlik te plaas in die plek van een van my ander artikels? Dalk in die plek van [[Anatolië]]. Jammer en dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:30, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ons het jou versoek oorweeg Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:17, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:21, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:11, 27 Maart 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Die artikel is nie ingeforseer nie; dis in die plek van een van my ander artikels geplaas. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:13, 8 April 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 19 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:00, 27 Maart 2026 (UTC) == [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ná die [[Rugbywêreldbeker 2027]] se uitbreiding tot 24 spanne en een regstreekse plek vir Asië is Korea een van die groot gunstelinge vir dié plek. Hulle was gedurende die 1980's op hul beste en kon spanne soos Japan klop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Hetiete]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd interessant. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Bloemfontein]] == {{sperdatum|30 September 2024}} * {{ondersteun}} – Beloftes maak skuld! Soos belowe het ek hierdie artikel uitgebrei. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 31 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 17:36, 1 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:06, 11 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[H II-gebied]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:32, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Nelson Piquet]] == {{sperdatum|1 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks van F1-sportsterre. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:31, 1 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:15, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete.[[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:05, 1 Augustus 2025 (UTC) == [[Betelgeuse]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – <s>Hy het dalk nog 'n bietjie werk nodig.</s> Hy is nou reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Puik artikel! – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:33, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Infrarooi]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – broodnodig! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Hulle het ná Zimbabwe in 1987 en Suid-Afrika in 1995 die derde Afrikaspan geword wat vir 'n rugbywêreldbekertoernooi kon kwalifiseer en wél Suid-Afrika se beroemde in 1995! Hul deelname is egter deur Max Brito se tragiese ongeluk oorskadu en sedertdien het die span agteruitgegaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ivy Mike]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Inhoud net-net oor die 30K maar lekker tegniese Afrikaans! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek het geweet hier kom 'n voorbladpoging! Dankie Oesjaar -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:24, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{sperdatum|3 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Britse oud-F1-renjaer, wat Suid-Afrika se poging om 'n plaaslike Grand Prix aan te bied goedgesind is. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:05, 3 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Ramses II]] == {{sperdatum|6 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Kampioenetrofee 2025]] == {{sperdatum|16 April 2025}} * {{ondersteun}} – Nooit verwag dat 'n toernooi met 15 wedstryde die kerf van 100&nbsp;000&nbsp;grepe kan haal nie, maar daar's hy! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 16 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie vir jou deursettingsvermoë om die hele toernooi af te handel SpesBona! Ek sou net verkies dat al die internasionale spelers nie rooi skakels vertoon nie, dit doen afbreuk aan 'n andersins goeie artikel. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:32, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Katedraal van Petrus en Paulus]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:44, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Reusebotsingshipotese]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ Hou daarvan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:43, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Édith Piaf]] == {{sperdatum|3 Mei 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 10:43, 3 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Sy is 'n ikoon! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:25, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Louisiana]] == {{sperdatum|13 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat ek die geskiedenisafdeling uit Duits klaar kon vertaal, wil ek graag nog een van [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se mooi artikels oor Amerikaanse deelstate vir ons voorblad nomineer. Ná [[Alabama]], [[Alaska]], [[Hawaii]], [[Kalifornië]] en [[Vermont]] sal dit ons sesde voorbladartikel oor 'n Amerikaanse deelstaat wees, almal deur Voyageur! Groete. – [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:32, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 14 Mei 2025 (UTC) == [[Giancarlo Fisichella]] == {{sperdatum|14 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – 'n [[Formule Een]]-renjaer wat ten spyte van sy goeie vermoëns, nooit wêreldkampioen geword het nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:01, 14 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:50, 6 Junie 2025 (UTC) == [[Josef Mengele]] == {{sperdatum|3 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:50, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] == {{sperdatum|6 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:41, 6 Mei 2025 (UTC) :{{kommentaar}} Ná maande dat ek almal so mooi getreiter het met dieselfde onderwerp, dink ek ek't nou alles gekry wat ek sover in die hande kon kry. Die res van die inligting lê seker iewers versteek in die argief van Tiger Brands. * {{ondersteun}} – Al 228 artikelwysigings deur net een bydraer, dit wil gedoen wees! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:12, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Fenomenale artikel. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 15:05, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie werk meneer! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:34, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 22:31, 27 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:57, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Elementêre deeltjie]] == {{sperdatum|4 April 2025}} * {{ondersteun}} – Effens ingewikkeld. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Plejades (sterreswerm)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[George Russell]] == {{sperdatum|12 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks oor F1-sportsterre. Die voorsitter van die renjaersvereniging. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:45, 12 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:27, 13 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:03, 12 Oktober 2025 (UTC) == [[Charlton Heston]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Waterdraer (sterrebeeld)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 14:22, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Griekeland]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is grootliks geskryf deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] en klaar vertaal deur my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:02, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:54, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 44 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Anna Delvey]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Lees soos 'n riller. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:42, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ja, die tannie is so skelm sy steel jou suiker uit jou koffie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 45 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Koninkryk Aksoem]] == {{sperdatum|13 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 10:11, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:33, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:56, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 46 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Letland]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:13, 9 Julie 2025 (UTC) Omdat daar so baie voorbladartikels oor vlae is moet hulle net deeglik in die vervoerband ingevoeg word sodat dit nie te naby aan mekaar geplaas word nie. **{{kommentaar}} – ek en SpesBona maak só! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Nabyaardevoorwerp]] == {{sperdatum|2 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Lank en interessant. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:35, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:32, 1 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 48 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:18, 2 Augustus 2025 (UTC) == [[Rubens Barrichello]] == {{sperdatum|9 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en Nederlandse wiki's. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:20, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 49 2026]]. Uitgebrei tot 94 kilogrepe --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:56, 9 Februarie 2026 (UTC) == [[Denisovamens]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dalk 'n bietjie ingewikkeld? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:33, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Jy onderskat ons Burgert! Groete. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 50 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Litaue]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 51 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Reza Pahlavi]] == {{sperdatum|25 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:11, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – artikel is nog bietjie "jonk", maar ek ondersteun graag Burgert se voorblaaie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:35, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek hoop maar op 'n ''regime change'' daar! Enige sjah is beter as die huidige dodelike "regering". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 03:57, 11 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 52 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:15, 27 Julie 2025 (UTC) tlekxn237hf8kmvkr50hkhstk5a5tjd 2891617 2891606 2026-04-08T11:41:14Z Aliwal2012 39067 Versoek aan Burgert 2891617 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[101955 Benoe]] == {{sperdatum|10 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dink nie hy kan te lank oorstaan nie, want dan sal hy verouderd raak oor die monsters wat ontleed word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 06:45, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd lekker om jou artikels te lees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:23, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Belgiese nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Alaska]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Op die aardbol is daar nie 'n ander plek wat verder weg is as die 49ste Amerikaanse deelstaat. Hierdie artikel is in herinnering uitgebrei aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se voorbladartikels [[Alabama]], [[Hawaii]] en [[Vermont]] en ek wy dit ook aan Voya. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:24, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[Grootvorstedom Moskou]] == {{sperdatum|1 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 22:51, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:54, 3 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Jenson Button]] == {{sperdatum|8 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] se [[Formule Een]]-renjaerkampioen. (Artikel oorskry nou 120 000 grepe--2 weke se vertaalwerk!) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:32, 1 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Helios]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Februarie 2025 (UTC) == [[Brandenburg]] == {{sperdatum|19 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mag ek my eie deelstaat voorstel vir ons voorblad? Dit pas ook mooi by [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se ander voorbladartikels oor Duitse deelstate soos [[Berlyn]], [[Bremen]], [[Hamburg]], [[Hesse]] en [[Nedersakse]] asook die Brandenburgse hoofstad [[Potsdam]] en [[Bernau bei Berlin]]. Voyageur, hierdie artikel wy ek weer aan jou! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:29, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 21:27, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Plesiosauria]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:47, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|29 November 2024}} * {{ondersteun}} – Een van die opkomende Europese rugbyspanne en dikwels 'n struikelblok in Duitsland se pogings om vir 'n rugbywêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 29 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Gebruikerbespreking:Jon Gua|kontak]]) 07:03, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:17, 30 Oktober 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek ondersteun dit slegs om jou reeks mooi te voltooi [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:19, 31 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 13:23, 31 Desember 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Iwan die Verskriklike]] == {{sperdatum|6 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ek dog ek het hom al opgesit, maar dit lyk my nie so nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 08:08, 6 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:20, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[C. Louis Leipoldt]] == {{sperdatum|20 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Mens kom kort aan woorde om die artikel oor hierdie intelligente en groot gees te motiveer as voorbladartikel, want wat kan mens werklik nog sê oor Leipoldt se nagelate erfenis wat nie reeds gesê is nie? (die artikel is uit die aard van die saak netjies en uitgebreid) So kan mens bv. voortgaan oor sy vele prestasies en die belang van sy werk vir Afrikaans en ons kultuurskatte; sy opregte, gematigde en ongeïnteresseerde temperament, en die belang van sy werk vir die nageslag ens., maar dis verniet, want die man spreek eintlik vir homself! [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 21:44, 20 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ruimtebotsing]] == {{sperdatum|17 Februarie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:44, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 18:19, 17 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 23 Januarie 2025 (UTC) == [[Speelkaart]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{sperdatum|17 September 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat die artikel die merk van 100&nbsp;000&nbsp;[[Greep|grepe]] en ook 100 verwysings behaal het. Ek vra dat dié artikel in die week van 3 April 2026, tien jaar ná die 2016-eindstryd, op ons voorblad verskyn. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – SpesBona, die pyplyn was reeds vol vir 2026, maar ek het dit ingeforseer! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:58, 21 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:45, 21 September 2025 (UTC) == [[Galileo Galilei]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Broodnodig vir die voorblad! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie! Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 15 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{sperdatum|20 November 2025}} * {{ondersteun}} – By verre die mees tegniese artikel wat ek nog vertaal het! Ek het ekstra artikels geskep soos [[teflon]], [[Baan om die Maan]] en [[Litiumhidroksied]] om die artikel beter te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 20:38, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Op RSG se Sterre en Planete het hulle oor die welbekende ''Houston, we've had a problem'' gesels en toe skryf ek met Deon daaroor. En, daars hy! Baie dankie Oesjaar vir hierdie belangrike en interessante voorbladartikel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:02, 25 Oktober 2025 (UTC) NS: Welkom terug [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] !! * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:31, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:25, 19 November 2025 (UTC) == [[Meryl Streep]] ingevoeg (eintlik "ingeforseer") == {{sperdatum|12 April 2026}} * {{ondersteun}} – Ek is eintlik bang om dié artikel te benoem, want hy gaan verouderd wees voor die jaar om is. Is dit oukei om dit so gou moontlik te plaas in die plek van een van my ander artikels? Dalk in die plek van [[Anatolië]]. Jammer en dankie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:30, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ons het jou versoek oorweeg Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:48, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:17, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:21, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:11, 27 Maart 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Die artikel is nie ingeforseer nie; dis in die plek van een van my ander artikels geplaas. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:13, 8 April 2026 (UTC) :Hi Burgert, sal jy asb die lokartikel vir [[Meryl Streep]] opstel, [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] laat weet hy is nie beskikbaar tussen 19 en 26 April nie. Dankie Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:41, 8 April 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 17 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:00, 27 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{sperdatum|10 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – "Die eerste groot rolprenttowenaar" – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:14, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:59, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:35, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Ná die [[Rugbywêreldbeker 2027]] se uitbreiding tot 24 spanne en een regstreekse plek vir Asië is Korea een van die groot gunstelinge vir dié plek. Hulle was gedurende die 1980's op hul beste en kon spanne soos Japan klop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 19 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Hetiete]] == {{sperdatum|7 Maart 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:45, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Altyd interessant. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:44, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 7 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:10, 10 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:33, 6 Maart 2025 (UTC) == [[Krieket]] == {{sperdatum|1 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Reeds twee jaar gelede oorvertaal uit Engels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:59, 14 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:01, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 20:42, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 16 Maart 2025 (UTC) == [[Bloemfontein]] == {{sperdatum|30 September 2024}} * {{ondersteun}} – Beloftes maak skuld! Soos belowe het ek hierdie artikel uitgebrei. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 31 Augustus 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 17:36, 1 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:06, 11 September 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:36, 12 September 2024 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2026]] – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) == [[H II-gebied]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:32, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Nelson Piquet]] == {{sperdatum|1 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks van F1-sportsterre. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:31, 1 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:15, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete.[[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:05, 1 Augustus 2025 (UTC) == [[Betelgeuse]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – <s>Hy het dalk nog 'n bietjie werk nodig.</s> Hy is nou reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Puik artikel! – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:33, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Infrarooi]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – broodnodig! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] == {{sperdatum|7 Januarie 2025}} * {{ondersteun}} – Hulle het ná Zimbabwe in 1987 en Suid-Afrika in 1995 die derde Afrikaspan geword wat vir 'n rugbywêreldbekertoernooi kon kwalifiseer en wél Suid-Afrika se beroemde in 1995! Hul deelname is egter deur Max Brito se tragiese ongeluk oorskadu en sedertdien het die span agteruitgegaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 7 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 23:45, 19 Desember 2024 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:02, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 1 Januarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2026]] Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 19 Januarie 2025 (UTC) == [[Ivy Mike]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Inhoud net-net oor die 30K maar lekker tegniese Afrikaans! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:31, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek het geweet hier kom 'n voorbladpoging! Dankie Oesjaar -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:24, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:05, 6 April 2025 (UTC) == [[David Coulthard]] == {{sperdatum|3 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Britse oud-F1-renjaer, wat Suid-Afrika se poging om 'n plaaslike Grand Prix aan te bied goedgesind is. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:05, 3 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Ramses II]] == {{sperdatum|6 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Kampioenetrofee 2025]] == {{sperdatum|16 April 2025}} * {{ondersteun}} – Nooit verwag dat 'n toernooi met 15 wedstryde die kerf van 100&nbsp;000&nbsp;grepe kan haal nie, maar daar's hy! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 16 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Dankie vir jou deursettingsvermoë om die hele toernooi af te handel SpesBona! Ek sou net verkies dat al die internasionale spelers nie rooi skakels vertoon nie, dit doen afbreuk aan 'n andersins goeie artikel. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:32, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Katedraal van Petrus en Paulus]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:44, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Reusebotsingshipotese]] == {{sperdatum|22 April 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:59, 22 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} ~ Hou daarvan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:43, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:29, 23 April 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:01, 3 Mei 2025 (UTC) == [[Édith Piaf]] == {{sperdatum|3 Mei 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 10:43, 3 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Sy is 'n ikoon! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:49, 12 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:25, 8 Mei 2025 (UTC) == [[Louisiana]] == {{sperdatum|13 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – Nadat ek die geskiedenisafdeling uit Duits klaar kon vertaal, wil ek graag nog een van [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se mooi artikels oor Amerikaanse deelstate vir ons voorblad nomineer. Ná [[Alabama]], [[Alaska]], [[Hawaii]], [[Kalifornië]] en [[Vermont]] sal dit ons sesde voorbladartikel oor 'n Amerikaanse deelstaat wees, almal deur Voyageur! Groete. – [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 13 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 2 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:32, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:47, 14 Mei 2025 (UTC) == [[Giancarlo Fisichella]] == {{sperdatum|14 Mei 2025}} * {{ondersteun}} – 'n [[Formule Een]]-renjaer wat ten spyte van sy goeie vermoëns, nooit wêreldkampioen geword het nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:01, 14 April 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:43, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2026]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:50, 6 Junie 2025 (UTC) == [[Josef Mengele]] == {{sperdatum|3 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:50, 3 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:13, 6 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:33, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:50, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] == {{sperdatum|6 Junie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:41, 6 Mei 2025 (UTC) :{{kommentaar}} Ná maande dat ek almal so mooi getreiter het met dieselfde onderwerp, dink ek ek't nou alles gekry wat ek sover in die hande kon kry. Die res van die inligting lê seker iewers versteek in die argief van Tiger Brands. * {{ondersteun}} – Al 228 artikelwysigings deur net een bydraer, dit wil gedoen wees! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:12, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:20, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Fenomenale artikel. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 15:05, 10 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Goeie werk meneer! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:34, 13 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 18 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 22:31, 27 Mei 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:57, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Elementêre deeltjie]] == {{sperdatum|4 April 2025}} * {{ondersteun}} – Effens ingewikkeld. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:42, 4 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:25, 27 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 6 April 2025 (UTC) == [[Plejades (sterreswerm)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:52, 30 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[George Russell]] == {{sperdatum|12 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks oor F1-sportsterre. Die voorsitter van die renjaersvereniging. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:45, 12 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:27, 13 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 00:03, 12 Oktober 2025 (UTC) == [[Charlton Heston]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:53, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Waterdraer (sterrebeeld)]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 14:22, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:58, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:53, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Griekeland]] == {{sperdatum|5 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is grootliks geskryf deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] en klaar vertaal deur my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 23:50, 5 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:02, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:54, 30 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 44 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 9 Julie 2025 (UTC) == [[Anna Delvey]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Lees soos 'n riller. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:42, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ja, die tannie is so skelm sy steel jou suiker uit jou koffie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 45 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Koninkryk Aksoem]] == {{sperdatum|13 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 10:11, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 14:33, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:56, 13 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 46 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Letland]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:13, 9 Julie 2025 (UTC) Omdat daar so baie voorbladartikels oor vlae is moet hulle net deeglik in die vervoerband ingevoeg word sodat dit nie te naby aan mekaar geplaas word nie. **{{kommentaar}} – ek en SpesBona maak só! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Nabyaardevoorwerp]] == {{sperdatum|2 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Lank en interessant. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:53, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 00:10, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:35, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:32, 1 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 48 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:18, 2 Augustus 2025 (UTC) == [[Rubens Barrichello]] == {{sperdatum|9 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse en Nederlandse wiki's. Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:20, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 13:48, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] 16:54, 9 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:03, 14 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 49 2026]]. Uitgebrei tot 94 kilogrepe --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:56, 9 Februarie 2026 (UTC) == [[Denisovamens]] == {{sperdatum|8 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dalk 'n bietjie ingewikkeld? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:33, 8 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 11 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Jy onderskat ons Burgert! Groete. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 50 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Vlag van Litaue]] == {{sperdatum|15 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die onlangse voorbladartikel [[vlag van Estland]] geskryf. Dit is ook altyd lekker om die landsartikel, sy hoofstad en die vlagartikel op voorbladstatus te hê (ek noem dit 'n "driekuns"). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 15 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 51 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Reza Pahlavi]] == {{sperdatum|25 Julie 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:11, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – artikel is nog bietjie "jonk", maar ek ondersteun graag Burgert se voorblaaie! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:35, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek hoop maar op 'n ''regime change'' daar! Enige sjah is beter as die huidige dodelike "regering". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 03:57, 11 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 52 2026]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:15, 27 Julie 2025 (UTC) oagb74c5shyoj5v7n67inxqs61jbo86 0 421954 2891484 2722181 2026-04-07T18:48:33Z BurgertB 2401 /* Ontvangs */ 2891484 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Boy Erased | beeld = Garrard Conley & Joel Edgerton.jpg | wydte = 280px | onderskrif = [[Garrard Conley]] en [[Joel Edgerton]] op die Telluride-rolprentfees. | regisseur = [[Joel Edgerton]] | vervaardiger = {{plainlist| * Joel Edgerton * Steve Golin * Kerry Kohansky Roberts }} | produksieleier = | geskryf_deur = Gebaseer op ''Boy Erased: A Memoir'', deur [[Garrard Conley]] | verteller = | met = {{plainlist| * [[Lucas Hedges]] * [[Nicole Kidman]] * [[Russell Crowe]] * Joel Edgerton * [[Joe Alwyn]] * [[Xavier Dolan]] * [[Troye Sivan]] * [[Cherry Jones]] * [[Flea (musikant)|Flea]] }} | musiek = {{Plainlist| * Danny Bensi * Saunder Jurriaans }} | kinematografie = Eduard Grau | redigeerder = | ateljee = {{Plainlist| * Perfect World Pictures * Anonymous Content * Blue-Tongue Films }} | verspreider = Focus Features | vrygestel = {{Begindatum|2018|9|1}} | speeltyd = 115 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 7008872 }} '''''Boy Erased''''' is 'n [[Amerika]]anse biografiese dramarolprent van 2018 wat gebaseer is op [[Garrard Conley]] se [[Memoires|memoire]] van 2016, ''Boy Erased: A Memoir''. Dit is geskryf en geregisseer deur [[Joel Edgerton]], wat ook een van die vervaardigers en akteurs is. [[Lucas Hedges]] speel die rol van Jared Eamons, 'n fiktiewe weergawe van Conley. Hy is die [[gay]] seun van Baptiste-ouers wat deur [[Nicole Kidman]] en [[Russell Crowe]] vertolk word. Jared word gedwing om aan [[konversieterapie]] deel te neem. Van die byrolle word vertolk deur Edgerton, [[Joe Alwyn]], [[Xavier Dolan]], [[Troye Sivan]], [[Cherry Jones]] en [[Flea (musikant)|Flea]]. ''Boy Erased'' se première was op 1 September 2018 op die Telluride-rolprentfees en dit is ook op die Toronto- Internasionale Rolprentfees gewys. Resensies was oor die algemeen positief: Resensente het veral die toneelspel geprys. Die prent het verskeie benoemings vir pryse gekry, onder meer twee vir 'n [[Golden Globe]]. Dit het ook in 2019 die GLAAD-mediaprys vir uitstekende rolprent (beperkte uitreiking) gewen. ==Storielyn== Jared Eamons<ref name=prob group="nota">In die rolprent is die naam van Conley se karakter Jared Eamons. Die name van ander karakters wat op werklike mense geskoei is, is ook verander</ref> is die seun van Marshall Eamons, 'n motorhandelaar en Baptisteprediker in [[Arkansas]], en Nancy Eamons, 'n haarkapper. Hy begin sy eerste dag by die Love in Action-konversieterapieprogram vir gays in [[Memphis, Tennessee]]. Die hoofterapeut, Victor Sykes, vertel vir die groep hulle seksualiteit is 'n keuse wat deur swak ouerskap teweeggebring is. Hy gee hulle opdrag om streng "morele lyste" van hulleself en hulle families op te stel, en doen 'n beroep op hulle om vir niemand te vertel wat tydens die sessies gebeur nie. Terwyl hy sy lys opstel, dink Jared aan sy lewe voordat hy met die program begin het. {{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=280 |align=left |image1= Lucas Hedges 2017.png|caption1=[[Lucas Hedges]] |image2= Nicole Kidman-66059 (cropped).jpg|caption2=[[Nicole Kidman]] |image3= Russell Crowe 2012.jpg|caption3=[[Russell Crowe]] |image4= Joel Edgerton by Gage Skidmore.jpg|caption4=[[Joel Edgerton]] |footer = }} Op hoërskool was hy gelukkig, hoewel hy sy verhouding met met sy meisie verbreek het toe hy universiteit toe is. Daar het hy bevriend geraak met 'n ander student, Henry. Terwyl Henry een nag in Jared se kamer oorslaap, verkrag hy Jared, vra verskoning en erken hy het dieselfde met 'n ander jong man gedoen. Jared keer getraumatiseer terug huis toe. Henry bel die Eamons en maak of hy 'n skoolberader is. Hy probeer verklap dat Jared gay is. Jared vertel vir sy ouers dat hy aangetrokke tot mans voel. Marshall bid vir sy seun en skryf hom in vir konversieterapie. Jared stem teensinnig in. Jared vind uit die terapie is eers verby wanneer hy vir Sykes oortuig het hy is nou heteroseksueel. Dit lyk of hy vir 'n ruk in die program sal wees. Nadat hy 'n oefening nie geslaag het nie, word 'n ander seun in die program, Cameron, deur Sykes verneder en met 'n skynbegrafnisdiens geïntimideer. Die terapeute en sy familie slaan hom met [[Bybel]]s en hy word in 'n bad met water gedruk terwyl 'n geskokte Jared toekyk. Sykes oefen druk op Jared uit om oor Henry te praat. Hy weier, en Sykes probeer Jared dwing "om sy woede te gebruik" en te sê hy haat sy pa. Jared weier, want dit is Sykes vir wie hy kwaad is. Jared bel Nancy en smeek haar om hom te kom haal. Sykes, sy assistente en die ander deelnemers aan die program keer hom agter 'n geslote deur vas ondanks Nancy se teenwoordigheid. Cameron help Jared om by Nancy uit te kom en sy neem hom huis toe. Nancy is met afgryse vervul dat sy haar man toegelaat het om Jared by 'n ongekontroleerde program in te skryf. Marshall hou voet by stuk dat Jared in die program moet bly, maar sy gaan hom teen. Kort daarna hoor Jared dat Cameron [[selfmoord]] gepleeg het terwyl hy nog in die program was. Vier jaar later woon Jared in [[New York]] saam met sy kêrel. Hy skryf 'n artikel oor die ongeymdhede in die Love in Action-program. Hy keer terug huis toe om sy pa te oorreed om die artikel te lees en sê vir hom dit is hy wat moet verander, nie Jared nie. ==Hoofkarakters== * [[Lucas Hedges]] is Jared Eamons (geskoei op Garrard Conley)<ref name=prob group="nota"/> * [[Nicole Kidman]] is Nancy Eamons (geskoei op Martha Conley) * [[Russell Crowe]] is Marshall Eamons (geskoei op Hershel Conley) * [[Joel Edgerton]] is Victor Sykes (geskoei op John Smid) * [[Joe Alwyn]] is Henry Wallace * [[Flea (musikant)|Flea]] as Brandon * Britton Sear as Cameron van Heusen ==Afwyking van bron== Daar is verskeie afwykings in die prent van Garrard Conley se memoire van 2016. In een toneel word gewys hoe die direkteur van Love in Action 'n deelnemer voor 'n doodskis op sy knieë dwing en hoe hy daarna met 'n Bybel geslaan word. Die toneel kom nie in Conley se memoire voor nie.<ref>Conley, Gerrard. "Boy Erased: A Memoir". Riverhead Books. 10 Mei 2016.</ref> Tonele waar 'n jong man onder die water gedruk word en wagte Conley fisiek probeer keer om die program te verlaat is ook nie in die memoire nie. ==Ontleding== Kommentators op die prent het gefokus op die uitbeelding van [[konversieterapie]] en die konteks van die implementering daarvan. Ross Ufberg sê in sy artikel "Survival Tales from the Ex-Gay Movement" konversieterapie kan die beste vesrtaan word as "'n vorm van berading wat sterk deur die Amerikaanse Sielkundige Vereniging teengestaan word en waarin probeer word om die seksuele oriëntasie van [[homoseksuele]] pasiënte as 'n [[geestesteuring]] te verander".<ref name=":22">Ufberg, Ross. "Survival Tales from the Ex-Gay Movement." Pacific Standard, vol. 9, no. 4, Julie 2016, pp. 64–66. EBSCOhost</ref> Die spesifieke program in die prent, Love in Action (LIA), was 'n instelling waarin individue enigiets van 'n paar weke tot verskeie jare deurgebring het.<ref name=":22" /> LIA verteenwoordig 'n faksie van 'n breër [[Christelike]] eksgaybeweging wat ontstaan het ná die verwydering van homoseksualiteit uit die ''[[Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings]]'' in 1973 deur die Amerikaanse Sielkundige Vereniging, volgens Austin Williams Miller.<ref name=":32">Miller, Austin W. Pray the Hate Away: Remembering Conversion Therapy through Boy Erased, Northern Arizona University, Ann Arbor, 2019. ProQuest</ref> In die jare ná die verwydering het verskeie verenigings navorsing befonds om die doeltreffendheid van konversieterapie te bewys, onder andere die Nasionale Vereniging vir Navorsing en Terapie van Homoseksualiteit.<ref name=":32" /> Williams Miller sê aktivisme het ''Boy Erased'' aangewakker.<ref name=":32" /> Sulke aktivisme protesteer teen die feit dat konversieterapie teen Mei 2019 in die meeste jurisdiksies van die VSA steeds vir minderjariges wettig is.<ref name=":32" /> Verskeie bronne wys die hipokrasie uit in sommige lede van LIA wat in die prent voorkom. In 'n verdere ontleding van die ware verhaal agter die prent bespreek Ross Ufberg vir John Smid, 'n individu wat jare lank die LIA-ideologie verkondig het, maar die program eindelik gelos het en 'n openlik gay lewe lei.<ref name=":22" /> Volgens Ufberg se ontleding het Smid met twee vroue getrou voordat hy met 'n man getrou het.<ref name=":22" /> Smid het daarna in die openbaar verskoning gevra.<ref name=":22" /> Williams Miller sê baie van die hooflede van LIA lei nou openlik gay lewens.<ref name=":32" /> ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] het die prent 'n goedkeuringsyfer van 80%, gebaseer op 266 resensies.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/boy_erased|title=Boy Erased (2018)|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=Fandango|access-date=11 Desember 2024}}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n syfer van 69 uit 100, gebaseer op 48 resensies, wat dui op "algemeen gunstig".<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/boy-erased |title=Boy Erased Reviews |work=[[Metacritic]] |publisher=CBS Interactive |access-date=27 Februarie 2019}}</ref> A.O. Scott van die ''New York Times'' sê daar is 'n gebrek aan nuanse in die karakterisering van die Eamonsgesin.<ref name=":0">Scott, A.O. "Review: In '''Boy Erased'',' a Young Man Struggles With Faith and Sexuality." ''The New York Times'', 31 Oktober 2018.</ref> Hy voel daarom die prent is "net 'n opsomming van sy goeie intensies".<ref name=":0" /> Ben Travis van die nuuswebtuiste Empire voel dieselfde, maar erken "dit navigeer die kruising tussen tradisionele godsdienstige oortuigings en geïnternaliseerde homofobie".<ref name=":1">Travis, Ben. "Boy Erased." Empire, Empire, 4 Februarie 2019</ref> Ondanks positiewe opmerkings glo Travis die prent "misluk as 'n menslike drama".<ref name=":1" /> Chris Nashawaty van ''Entertainment Weekly'' stem saam en sê die prent het 'n sterk boodskap, maar dit kon beter uitgevoer gewees het.<ref>Chris NashawatyOctober, and Chris Nashawaty. "Lucas Hedges Plays a Teen Forced into Conversion Therapy in 'Boy Erased': EW Review." EW.com</ref> Nog 'n resensent, Peter Bradshaw van ''The Guardian'', voel die prent ontbreek "komedie en ligtheid".<ref>"Boy Erased Review – Dark Tale of a Teenager's 'Gay Conversion' Ordeal." The Guardian, Guardian News and Media, 6 Februarie 2019</ref> ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{Amptelike URL}} * {{IMDb-titel|7008872}} * {{Rotten Tomatoes|id=boy-erased}} * {{Metacritic rolprent|boy-erased|Boy Erased}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Boy Erased}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Homoseksualiteit]] fm8zlunnhoqz50qxyajtmm6ike9bwqw 0 422006 2891370 2721747 2026-04-07T15:20:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891370 wikitext text/x-wiki '''Taalgenoot''' (voorheen Die Taalgenoot) is ‘n kultuurtydskrif uitgegee deur die [[ATKV]]. Dit gee veral aandag aan onderwerpe soos die Afrikaanse taal, kultuur, leefstyf en die aktiwiteite van die ATKV. Die blad verskyn sedert Desember 1931 met Kosie Jacobs as die eerste redakteur. Aanvanklik was dit ‘n maandblad, maar later verskyn dit kwartaalliks en in gedrukte en later ook in digitale formaat. Dit is deel van die pakket tydskrifte en koerante was intekenare van [[Netwerk24]] kan lees. Die ATKV het tot 2016 ook die maandblad ''Hoezit!'' vir kinders tussen die ouderdomme van 8 en 14 jaar uitgegee. ‘n Soortgelyke tydskrif was ''Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur''. ==Bibliografie== *atkv.org.za/taalgenoot/ *mediamense.com/taalgenoot [[Kategorie:Afrikaanse tydskrifte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tydskrifte]] 48u4b1n7qlm4m2eqval26qoi7z1aag7 0 422144 2891417 2883729 2026-04-07T16:13:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891417 wikitext text/x-wiki Die Nederlandse [[bark]] '''Willem de Zwijger''' het in 1863 naby [[Arniston]] vergaan. Die skip van 753 ton onder kapt. W.L. van den Dries was onderweg van [[Batavia]] na [[Nederland]] toe dit op 30 Maart by Marthapunt (34° 36′ 36″ suid, 20° 19′ 48″ oos) sonder enige lewensverlies vergaan. Aan boord was ook 190 blokke [[tin]], 12 mortiere en karronades (‘n soort kanon), 2369 trommels met suiker, 450 bale tabak en 2917 bondels [[spaansriet]]. In 1978 is die vrag geberg. Die [[boegbeeld]] is in die skeepvaartmuseum in [[Bredasdorp]]. ==Bibliografie== *Turner, Malcolm: Shipwrecks & Salvage in South Africa – 1505 to the present. [[Kaapstad]]: [[Struik]], 1988. {{ISBN|0-86977-387-9}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] eucf4k7uule2513y6r8svvdsewwfh78 0 422145 2891193 2864837 2026-04-07T12:59:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891193 wikitext text/x-wiki Die Franse skip '''La Lise''' het in 1840 by [[Struisbaai]] vergaan. Kapt. Le Cacheuf was met sy skip op pad van [[Mauritius]] na [[Bordeaux]] toe dit in die nag van 9 Maart by St. Mungopunt vergaan. Twintig mense het verdrink, insluitende die kaptein. ==Bibliografie== *Turner, Malcolm: Shipwrecks & Salvage in South Africa – 1505 to the present. [[Kaapstad]]: [[Struik]], 1988. {{ISBN|0-86977-387-9}} [[Kategorie:Skeepswrakke]] t31psi2yvekzukhdzmroycjpu704uw6 0 422179 2891182 2864423 2026-04-07T12:52:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891182 wikitext text/x-wiki '''Kortmarkstraat''' is ‘n straat in die historiese kern van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. ==Ligging== Die straat loop van suidoos na noordwes. Dit is ‘n noordwestelike voortsetting van Darlingstraat, hierna gaan dit verby die [[Groentemarkplein]], kruis Langstraat en Loopstraat, verby [[Van Riebeeckplein]], oor die [[Buitengracht]] tot by Chiappinistraat. == Geskiedenis == Oorspronklik was dit bekend as Thuijnstraat, later as Tuinstraat. Dit verwys na die tuine van die aanvanklike bewoners. Die naam Tuinstraat is egter later verskuif na die straat teen die noordwestelike heining van die [[Kompanjiestuin]]. Daardie straat is later herdoop tot Koningin Victoria-straat. Teen dié tyd het die stad al so uitgebrei dat die tuine langs die oorspronklike Tuinstraat almal verdwyn het. Omdat die straat langs die Markt Plein (nou die Groentemarkplein) geloop het, is dit die Korte Marktstraat genoem. Die Lange Marktstraat is aan die teenoorgestelde kant van die plein. ''[[On Broadway]]'' was ’n teater vir toneel, kabaret en ander musiek, wat in April 2005 na Kortmarkstraat verskuif is, maar sedertdien gesluit is. ==Bibliografie== *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 9. Kaapstad: [[Nasou]], 1973. {{ISBN|0-625-00325-X}} [[Kategorie:Kaapstad]] ceh0jknsvmm7gcba2g21mo4vla4nssm 0 422296 2891087 2723670 2026-04-07T12:15:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891087 wikitext text/x-wiki Die '''fiskaal''' was in die tydperk van die bestuur van die Kaap deur die [[VOC]] die [[landdros]] en die hoof van die [[polisie]]. ==Geskiedenis== Aanvanklik was dit ‘n baie ondergeskikte pos. In 1689 het die [[Here XVII]] ‘n nuwe amptenaar met ‘n heelwat hoër rang na die Kaap gestuur met die titel van Fiskaal Independent of dan onafhanklike fiskaal. Hierdie nuwe amp is op verskeie plekke waar die VOC besittings gehad het, ingevoer. Hy het regstreeks onder die Here XVII gestaan. Die kommandeurs of goewerneurs kon hulle nie ontslaan nie. Sy pligte was omvattend. Hy moes toesig hou oor die amptenare en veral waak dat geen privaathandel en korrupsie plaasvind nie. Hy kon grond toeken, moes ‘n stelsel van beheer oor die finansies ontwikkel, alle staatsdokumente was vir hom ter insae en hy was ampshalwe lid van die [[Politieke Raad]]. Verskeie bekleërs van die pos het hul wye magte misbruik en groot rykdom opgebou. Hulle was geregtig op ‘n derde van alle boetes wat deur die hof van kleinsake ingevorder is. In 1828 is die pos vervang met ‘n [[prokureur-generaal]]. Die woord fiskaal leef nou nog slegs voort in die amp van waterfiskaal, die amptenaar betrokke by damme en kanale en die voël genaamd janfiskaal ([[fiskaallaksman]]). ==Bekende fiskale== Bekende persone wat die pos van fiskaal aan die Kaap beklee het was *Johan (Joan) Blesius (*Breukelen, 1656 - †7 of 8 April 1711), fiskaal van 18 November 1694 tot sy dood *Willem Cornelis Boers (*Katwijk aan den Rijn, 4 Februarie 1744 - †Den Haag, 31 Maart 1803), fiskaal-independent *[[Hendrik Crudop]] *Daniël Denijssen (†Kaapstad, 19 Februarie 1855), regter tydens die Baataafse bewind, daarna fiskaal tydens die Britse bewind *[[Pieter de Neyn]], fiskaal vanaf Februarie 1672 *Abraham Gabbema (*Den Haag, ongeveer 1630 - †na 1688), VOC-amptenaar, eerste fiskaal, aangestel 1657 *Cornelis Joan Simons (aktief in die jare 1689 tot 1708), regsgeleerde, onafhanklike fiskaal, besoekende kommissaris aan die Kaap *Cornelis Joan Simonsz (*Utrecht, ongeveer 1660-1665 - †Utrecht, 1727), eerste onafhanklike fiskaal van 3 Oktober 1690 tot 20 September 1694 *[[John Truter]] *Cornelis van Beaumont (*Breda, voor 1700 - †Kaapstad, 14 Junie 1724), opvolger van sy skoonpa Blesius as fiskaal *[[Pieter van Reede van Oudtshoorn]] *[[Joachim van Plettenberg]] *Willem Stephanus van Rijneveld (*Kaapstad, gedoop 24 Maart 1765 - †Kaapstad, 14 Augustus 1812), president van die raad van justisie, amptenaar, fiskaal in die 1790’s ==Bibliografie== *Böeseken, A.J.: Die Nuusbods. Kaapstad: Nasou, 1966 [[Kategorie:Titels]] [[Kategorie:VOC]] iyrlsmvkgfn5y3evk3qv477ej1h1y5n 0 423112 2891557 2890708 2026-04-08T04:59:20Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2891557 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Presidents after signing the Trilateral Statement, Moscow, 1994.png|duimnael|Amerikaanse president [[Bill Clinton]], Russiese president [[Boris Jeltsin]] en Oekraïnse president [[Leonid Krawtsjoek]] nadat hulle die Trilaterale Verklaring in Moskou op 14 Januarie 1994 onderteken het.]] Die '''Boedapest Memorandum oor Veiligheidsversekerings''' bestaan uit drie wesenlik identiese politieke ooreenkomste wat op die [[Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] (OVSE)-konferensie in [[Boedapest]], [[Hongarye]], op 5 Desember 1994 onderteken is, om sekuriteitsversekering te verskaf deur sy ondertekenaars met betrekking tot die toetreding van [[Belarus]], [[Kasakhstan]] en [[Oekraïne]] tot die Verdrag oor die Nie-Verspreiding van kernwapens (NPT). Die drie memorandums is oorspronklik deur drie kernmoondhede onderteken: [[Rusland]], die [[Verenigde State]] en die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=UKR>Paull, John (2023). [http://www.academia.edu/98199478/War_in_Ukraine_From_Treaty_to_Treachery War in Ukraine: Treaty to Treachery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230310022214/https://www.academia.edu/98199478/War_in_Ukraine_From_Treaty_to_Treachery |date=10 Maart 2023 }}, in Proceedings of Russia-Ukraine War: Consequences for the World, 3rd International Scientific and Practical Internet Conference, March 2-3, 2023. WayScience, Dnipro, Ukraine (bl. 18-20)</ref> [[China]] en [[Frankryk]] het ietwat swakker individuele versekering in aparte dokumente gegee.<ref name=vasylenko-20091215>{{cite news|last=Vasylenko|first=Volodymyr|date=15 Desember 2009|url=http://www.day.kiev.ua/en/article/close/assurances-without-guarantees-shelved-document|title=On assurances without guarantees in a 'shelved document'|newspaper=The Day|access-date=7 Maart 2022|archive-date=21 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821102247/https://day.kyiv.ua/en/article/close/assurances-without-guarantees-shelved-document|url-status=live}}</ref> Die memorandums, wat in Patria Hall by die Budapest Convention Centre onderteken is met onder andere die Amerikaanse ambassadeur Donald M. Blinken in die bywoning,<ref name="bubba">{{cite news |title=1994 Public Papers 2146 - Remarks at the Denuclearization Agreements Signing Ceremony in Budapest |url=https://www.govinfo.gov/app/details/PPP-1994-book2/PPP-1994-book2-doc-pg2146 |publisher=Public Papers of the Presidents of the United States: William J. Clinton (1994, Book II) |date=5 Desember 1994 |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=19 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819203204/https://www.govinfo.gov/app/details/PPP-1994-book2/PPP-1994-book2-doc-pg2146 |url-status=live }}</ref> het Rusland, die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk verbied om militêre mag of ekonomiese dwang teen Oekraïne, Wit-Rusland en Kasakstan te dreig of te gebruik, "behalwe in selfverdediging of andersins in ooreenstemming met die Handves van die [[Verenigde Nasies]]." As gevolg van ander ooreenkomste en die memorandum het Wit-Rusland, Kazakstan en die Oekraïne tussen 1993 en 1996 hul [[kernwapen|kernwapens]] prysgegee.<ref name=harahan-2014>{{cite web |pages=101–134,186 |last=Harahan |first=Joseph P. |date=2014 |url=https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/History/With%20Courage%20and%20Persistence%20CTR.pdf?ver=2016-05-09-102902-893 |url-status=dead |title=With Courage and Persistence: Eliminating and Securing Weapons of Mass Destruction with the Nunn-Lugar Cooperative Threat Reduction Programs |work=DTRA History Series |publisher=Defense Threat Reduction Agency |asin=B01LYEJ56H |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228153820/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/History/With%20Courage%20and%20Persistence%20CTR.pdf?ver=2016-05-09-102902-893 |archive-date=28 Februarie 2022 |access-date=7 Maart 2022}}</ref><ref name="bmemo">{{cite news |title=Memorandum on security assurances in connection with Ukraine's accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=0800000280401fbb |publisher=treaties.un.org |date=5 Desember 1994 |access-date=27 Maart 2022 |archive-date=2 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402225036/https://www.bbc.com/news/av/world-europe-60968546 |url-status=live }}</ref> ==Inhoud== Volgens die drie memorandums,<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/nonproliferation-arms-control-and-disarmament/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484 |title=Budapest Memorandums on Security Assurances, 1994 - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |date=5 December 1994 |access-date=7 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312052208/http://www.cfr.org/nonproliferation-arms-control-and-disarmament/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484 |archive-date=12 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> het Rusland, die VSA en die VK hul erkenning bevestig dat Wit-Rusland, Kazakstan en Oekraïne partye word by die Verdrag oor die Nie-verspreiding van kernwapens en effektief alle Sowjet-kernwapens uit hul grond verwyder, en dat hulle ingestem het tot die volgende: #Respekteer die ondertekenaar se [[onafhanklikheid]] en [[soewereiniteit]] in die bestaande grense (in ooreenstemming met die beginsels van die OVSE Finale Wet).<ref>{{cite web|title=Joint Declaration of the Leaders of Ukraine, Russia, the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, and the United States of America, as well as a Memorandum on Security Assurances in Connection with Ukraine's Accession to the Non-Proliferation Treaty, signed in Budapest on 5 December 1994|url=https://undocs.org/CD/1285|website=undocs.org|publisher=United Nations|access-date=19 Maart 2017|id=CD/1285|language=en|date=21 Desember 1994|archive-date=19 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200001/http://undocs.org/CD/1285|url-status=live}}</ref> #Weerhou van die dreigement of gebruik van [[geweld]] teen die territoriale integriteit of politieke onafhanklikheid van die ondertekenaars van die memorandum, en onderneem dat geen van hul wapens ooit teen hierdie lande gebruik sal word nie, behalwe in gevalle van selfverdediging of andersins in ooreenstemming met die Handves van die Verenigde Nasies. #Weerhou van ekonomiese dwang wat ontwerp is om die uitoefening deur die Oekraïne, die Republiek van Wit-Rusland en Kasakstan aan hul eie belang ondergeskik te stel van die regte wat inherent is aan sy soewereiniteit en dus om voordele van enige aard te verseker. #Soek onmiddellike aksie van die [[Veiligheidsraad]] om bystand aan die ondertekenaar te verleen as hulle "'n slagoffer van 'n daad van aggressie of 'n voorwerp van 'n dreigement van aggressie moet word waarin kernwapens gebruik word". #Om nie kernwapens te gebruik teen enige nie-kernwapenstaat wat party is tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens nie, behalwe in die geval van 'n aanval op hulself, hul gebiede of afhanklike gebiede, hul gewapende magte of hul bondgenote , deur so 'n staat in assosiasie of alliansie met 'n kernwapen staat.<ref name="bmemo" />{{Rp|169-171}}<ref name="Budapest Memorandum: Kazakhstan">[Memorandum of Security Assurances in connection with Accession of the Republic of Kazakhstan to the Treaty on Non-Proliferation of Nuclear Weapons in Russian]</ref><ref name="Budapest Memorandum: Belarus">[https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=0800000280338ba9 Memorandum of Security Assurances in connection with Accession of the Republic of Belarus to the Treaty on Non-Proliferation of Nuclear Weapons] by [Treaties and international agreements registered or filed and recorded with the Secretariat of the United Nations],[Nations Unies New York], page 18-21</ref> #Raadpleeg met mekaar as daar vrae oor daardie verpligtinge ontstaan.<ref name="A/49/765">{{cite web|url=http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/44537/A_49_765%3bS_1994_1399-EN.pdf?sequence=21&isAllowed=y|title=Letter dated 94/12/07 from the Permanent Representative of the Russian Federation, Ukraine, the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the United States of America to the United Nations addressed to the Secretary-General|hdl=11176/44537|publisher=[[United Nations]]|id=A/49/765; S/1994/1399|date=19 Desember 1994|access-date=27 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019081043/http://dag.un.org/bitstream/handle/11176/44537/A_49_765%3bS_1994_1399-EN.pdf?sequence=21&isAllowed=y|archive-date=19 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=acw-20140429>{{cite news |url=http://lewis.armscontrolwonk.com/archive/7316/ukraine-and-the-1994-budapest-memorandum |title=Why Ukraine wasn't a nuclear power in the early 1990s and the West has no legal obligation to come to its aid now |author=Philipp Bleek |publisher=Arms Control Wonk |date=29 April 2014 |access-date=16 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085816/http://lewis.armscontrolwonk.com/archive/7316/ukraine-and-the-1994-budapest-memorandum |archive-date=19 Augustus 2014 |url-status=dead}}</ref> ==Geskiedenis== Deels as 'n manier om internasionale erkenning te verkry, het die Oekraïense regering vroegtydig verpligtinge gemaak dat die Oekraïne 'n nie-kernwapenstaat sou wees. Die Verklaring van Staatsoewereiniteit van die Oekraïne op 16 Julie 1990 het Oekraïne daartoe verbind om "nie kernwapens te aanvaar, vervaardig of te bekom nie," alhoewel sommige Oekraïense politici dit teengestaan het wat Rusland as 'n bedreiging beskou het.<ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Daryl G. |date=Desember 2020 |title=Ukraine, Nuclear Weapons, and Security Assurances at a Glance |publisher=Arms Control Association |url=https://www.armscontrol.org/factsheets/ukraine-nuclear-weapons-and-security-assurances-glance }}</ref> Toe die Oekraïne in Desember 1991 'n onafhanklike staat geword het, het president Krawtsjoek ooreenkomste in Minsk en Almaty onderteken wat operasionele beheer oor die kernkragte op sy grondgebied gee aan die nuwe [[Gemenebes van Onafhanklike State]] gebaseer in [[Moskou]].<ref name=harahan-2014/><ref name=hansard-19930622>{{cite news |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm199293/cmhansrd/1993-06-22/Orals-1.html#Orals-1_sbhd1 |title=Nuclear Weapons |last=Hanley |first=Jeremy |publisher=UK Parliament |work=Hansard |date=22 Junie 1993 |id=Column 154 |access-date=9 September 2018 |quote=''Die Minister van Staat vir die Gewapende Magte (Mnr. Jeremy Hanley):'' ... Sommige wapens word ook deur Oekraïne, Kazakstan en Wit-Rusland besit, maar dit word deur die Gemenebes van Onafhanklike State beheer. |archive-date=9 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909150613/https://publications.parliament.uk/pa/cm199293/cmhansrd/1993-06-22/Orals-1.html#Orals-1_sbhd1 |url-status=live }}</ref><ref name=acw-20220224>{{cite AV media |url=https://www.armscontrolwonk.com/archive/1215097/deterrence-in-ukraine/ |title=Deterrence in Ukraine |last1=Lewis |first1=Jeffrey |last2=Stein |first2=Aaron |newspaper=Arms Control Wonk |date=24 Februarie 2022 |access-date=28 Februarie 2022 |time=3m13s-, 11m37s- |quote=''Jeffrey Lewis:'' Oekraïne het nie kernwapens gehad ná die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] nie. Hulle was nie die derde grootste kernkrag nie. Hulle het nie daardie wapens prysgegee nie omdat hulle dit nie besit het nie. ... Die Vuurpylmagte het teruggestoot en kon in plaas daarvan om die Oekraïense eed af te lê reël om 'n eed af te lê aan die Gemenebesvan Onafhanklike State. |archive-date=28 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228042733/https://www.armscontrolwonk.com/archive/1215097/deterrence-in-ukraine/ |url-status=live }}</ref> Totdat die Oekraïne die Sowjet-kernwapens wat op sy grond gestasioneer was oorgedra het, het dit die wêreld se derde grootste kernwapenvoorraad gehad.<ref name="flashpoint">{{cite web|last=Kuzio|first=Taras|author-link=Taras Kuzio|url=http://www.taraskuzio.net/media13_files/30.pdf|title=The Crimea: Europe's Next Flashpoint|date=November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309221523/http://www.taraskuzio.net/media13_files/30.pdf|archive-date=9 March 2014}}</ref><ref name="cfr">{{cite web|url=http://www.cfr.org/arms-control-disarmament-and-nonproliferation/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484|title=Budapest Memorandums on Security Assurances, 1994|work=Council on Foreign Relations|date=5 Desember 1994|access-date=2 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317182201/http://www.cfr.org/arms-control-disarmament-and-nonproliferation/budapest-memorandums-security-assurances-1994/p32484|archive-date=17 Maart 2014|url-status=dead}}</ref> Wit-Rusland het net mobiele missiellanseerders gehad, en Kasakstan het gekies om vinnig sy kernplofkoppe en missiele aan Rusland prys te gee. Oekraïne het 'n tydperk van interne debat oor hul benadering deurgemaak.<ref name=harahan-2014/><ref name=pifer-201105>{{cite web |pages=5,7,10-13,21-24 |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/05_trilateral_process_pifer.pdf |title=The Trilateral Process: The United States, Ukraine, Russia and Nuclear Weapons |last=Pifer |first=Steven |publisher=Brookings Institution |id=Arms Control Series Paper 6 |date=Mei 2011 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=24 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224224702/https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/05_trilateral_process_pifer.pdf |url-status=live }}</ref> ===Aanloop=== Op 23 Mei 1992 het Rusland, die VSA, Belarus, Kasakstan en die Oekraïne die Lissabon-protokol tot die START I-verdrag onderteken, voor die bekragtiging van die verdrag later. Die protokol het Belarus, Kasakstan en die Oekraïne daartoe verbind om so gou as moontlik by die NPT aan te sluit as nie-kernwapenstate. Daar is egter nie ooreengekom oor die bepalings vir die oordrag van die kernplofkoppe nie, en sommige [[Oekraïens]]<nowiki/>e amptenare en parlementariërs het die moontlikheid begin bespreek om van die moderne Oekraïens geboude RT-23 (SS-24) missiele en Sowjetgeboude plofkoppe te behou.<ref name=pifer-201105/><ref name=aca-202012>{{cite web |url=https://www.armscontrol.org/node/3289 |title=The Lisbon Protocol At a Glance |last=Reif |first=Kingston |publisher=Arms Control Association |date=Desember 2020 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=6 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143852/https://www.armscontrol.org/node/3289 |url-status=live }}</ref> In 1993 is twee regimente UR-100N (SS-19) missiele in die Oekraïne na die berging teruggetrek omdat plofkopkomponente verby hul operasionele lewe was, en die Oekraïne se politieke leierskap het besef dat die Oekraïne nie 'n geloofwaardige kern militêre mag kon word nie, aangesien hulle nie kon onderhou nie die plofkoppe en verseker langtermyn kernveiligheid. Later in 1993 het die Oekraïense en Russiese regerings 'n reeks bilaterale ooreenkomste onderteken wat Oekraïense aansprake op die kernwapens en die Swartsee-vloot prysgegee het, in ruil vir $2,5 miljard se gas- en olieskuldkansellasie en toekomstige voorraad brandstof vir sy kernkragreaktors . Oekraïne het ingestem om die START I- en NPT-verdrae stiptelik te bekragtig. Dit het erge openbare kritiek veroorsaak wat gelei het tot die bedanking van die Oekraïense minister van verdediging, Morozov.<ref name=harahan-2014/> Op 18 November 1993 het die Rada 'n mosie goedgekeur wat ingestem het tot START I, maar die Lissabon-protokol verloën, wat daarop dui dat Oekraïne slegs 36% van missiellanseerders en 42% van die plofkoppe op sy grondgebied sal ontmantel, en finansiële vergoeding geëis het vir die taktiese kernwapens wat verwyder is. in 1992. Dit het Amerikaanse diplomatieke konsternasie veroorsaak, en die volgende dag Oekraïense president Krawtsjoek het gesê "ons moet ontslae raak van [hierdie kernwapens]. Dit is my standpunt waarvan ek nie en sal nie afwyk nie." Hy het toe 'n nuwe voorstel na die Rada gebring.<ref name=pifer-201105/><ref name=aca-202012/> [[Lêer:President Clinton's News Conference with President Yeltsin (1994).webm|duimnael|Jeltsin en Clinton nuuskonferensie, 14 Januarie 1994.]] Op 15 Desember 1993 het die Amerikaanse visepresident Al Gore Moskou vir 'n vergadering besoek. Na kantbesprekings het 'n Amerikaanse en Russiese afvaardiging, insluitend die Amerikaanse adjunkminister van verdediging, William J. Perry, na die Oekraïne gevlieg om in te stem tot die buitelyne van 'n trilaterale ooreenkoms, insluitend Amerikaanse hulp met die aftakeling van die kernstelsels in die Oekraïne en vergoeding vir die uraan in die kernkplofkoppe. Deelnemers is op 3–4 Januarie na [[Washington DC]] genooi om die ooreenkoms te finaliseer. 'n Trilaterale Verklaring met 'n gedetailleerde aanhangsel is ooreengekom, gebaseer op die voorheen ooreengekome bepalings, maar met gedetailleerde finansiële reëlings en 'n vaste verbintenis tot 'n vroeë begin met die oordrag van ten minste 200 plofkoppe na Rusland en die produksie in Rusland van kernreaktorbrandstof vir Oekraïne . Plofkoppe sou binne 10 maande van alle RT-23's (SS-24) verwyder word. Die Oekraïne wou egter nie hê dat 'n verbintenis om alle plofkoppe teen 1 Junie 1996 oor te dra om binnelandse politieke redes openbaar gemaak te word nie, en Rusland wou nie hê dat die finansiële vergoeding vir uraan bekend gemaak word nie omdat hulle bekommerd was dat Wit-Rusland en Kasakstan dit ook sou eis. Daar is besluit om dié twee sake uit die gepubliseerde ooreenkoms uit te sluit, maar dit in private briewe tussen die lande se presidente te dek. President Clinton het 'n hoflikheidsstop by [[Kijif]] gemaak op pad na Moskou vir die ondertekening van die Trilaterale Verklaring, net om te ontdek dat Oekraïne tweede gedagtes gehad het oor ondertekening. Clinton het aan Krawtsjoek gesê om nie te onderteken nie, sal groot skade aan die verhouding tussen die VSA en die Oekraïne sou veroorsaak. Na 'n paar klein herformulering, is die Trilaterale Verklaring onderteken deur die drie presidente in Moskou voor die media op 14 Januarie 1994.<ref name=pifer-201105/><ref name=hus-1996>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/41036699 |title=Trilateral Statement by the Presidents of the United States, Russia, Ukraine |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=20 |year=1996 |pages=313–316 |jstor=41036699 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=1 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301141209/https://www.jstor.org/stable/41036699 |url-status=live }}</ref> ===Die Boedapest Memoranda=== [[Lêer:Budapest Congress Centre by József Finta (1984). - Hungary.JPG|duimnael|Op 5 Desember 1994 het die leiers van die sewe nasies by die Boedapest-kongressentrum vergader, wat hier op 'n foto gedateer Oktober 2015 getoon word, om die drie dokumente te onderteken.]] Die "Boedapest-memorandum" is eintlik drie dokumente wat individueel op 5 Desember 1994 onderteken is deur die drie leiers van die voormalige Sowjet-state, tesame met die borglande: Verenigde State, Verenigde Koninkryk en Rusland. So die UNTERM-portaal merk vir een op: "Om dit te onderskei van die ander twee Budapest Memorandums van dieselfde datum, kan hierdie een verwys word as die 'Boedapest Memorandum oor Kazakstan'<ref name="unterm">{{cite news |title=Memorandum on Security Assurances in Connection with the Republic of Kazakhstan's Accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://untermportal.un.org/unterm/display/record/unhq/memorandum_on_security_assurances_in_connection_with_the_republic_of_kazakhstan/e3f3c6f0-504b-4935-b059-d91b1e462ae8 |publisher=UNTERM portal |date= |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=19 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819204128/https://untermportal.un.org/unterm/display/record/unhq/memorandum_on_security_assurances_in_connection_with_the_republic_of_kazakhstan/e3f3c6f0-504b-4935-b059-d91b1e462ae8 |url-status=live }}</ref>. ===Opvolg=== Nadat hieroor ooreengekom is, het die VSA sy Nunn-Lugar Cooperative Threat Reduction-program gebruik om finansiële bystand van meer as $300 miljoen (gelykstaande aan $617 miljoen in 2023) en tegniese bystand te verskaf om die kernwapens en afleweringstelsels af te takel, wat tot 2008 geneem het om ten volle voltooi.<ref name=harahan-2014/> Die VSA het ook ander ekonomiese hulp aan Oekraïne verdubbel tot $310 miljoen (gelykstaande aan $637 miljoen in 2023) vir 1994.<ref name=lat-19940111>{{cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-11-mn-10675-story.html |title=Ukraine Agrees to Give Up Its Nuclear Arsenal, Clinton Says: Summit: President hails the accord as a breakthrough, but it faces parliamentary opposition. NATO endorses the U.S. 'Partnership for Peace' plan to broaden alliance. |last=Nelson |first=Jack |newspaper=Los Angeles Times |date=11 Januarie 1994 |access-date=1 Maart 2022 |archive-date=1 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301141214/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-11-mn-10675-story.html |url-status=live }}</ref> In 2009 het Rusland en die Verenigde State 'n gesamentlike verklaring vrygestel dat die memorandum se sekuriteitsversekering steeds na die verstryking van die START-verdrag gerespekteer sal word.<ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/Ukraine-Nuclear-Weapons|title=Ukraine, Nuclear Weapons, and Security Assurances at a Glance|publisher=Arms Control Association|website=ArmsControl.org|access-date=2019-03-14|archive-date=3 Maart 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303084946/https://www.armscontrol.org/factsheets/Ukraine-Nuclear-Weapons|url-status=live}}</ref> ===2013 Belarus sanksies=== In 2013 het die regering van Belarus gekla dat Amerikaanse sanksies teen die land in stryd was met Artikel 3 van die Memorandum. Die Amerikaanse regering het geantwoord dat sy sanksies daarop gemik was om menseregteskendings en ander onwettige aktiwiteite van die regering van Belarus te bekamp en nie teen die bevolking van Belarus nie.<ref name=usembassy-20130412/> ===2014 [[Russiese anneksasie van die Krim]]=== In Februarie 2014 het Russiese magte verskeie lughawens en ander strategiese terreine regdeur die [[Krim]] beset of geblokkeer.<ref>{{cite web|url=http://www.diplomaticourier.com/news/topics/politics/2187-political-legitimacy-and-international-law-in-crimea-pushing-the-u-s-and-russia-apart|title=Political Legitimacy and International Law in Crimea: Pushing the U.S. and Russia Apart|publisher=Diplomatic Courier|date=8 Mei 2014|access-date=9 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512063148/http://diplomaticourier.com/news/topics/politics/2187-political-legitimacy-and-international-law-in-crimea-pushing-the-u-s-and-russia-apart|archive-date=12 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> Die troepe was verbonde aan die Russiese [[Swartseevloot]] wat in die Krim gestasioneer was,<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/ukraine-calls-russian-troops-invasion/2014/02/28/e066bfc8-a0be-11e3-878c-65222df220eb_story.html|title=Reports of Russian military activity in Crimea prompts stern warning from Obama|newspaper=The Washington Post|first1=William|last1=Booth|first2=Karen|last2=DeYoung|date=28 Februarie 2014|access-date=1 Maart 2014|archive-date=1 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301135522/http://www.washingtonpost.com/world/ukraine-calls-russian-troops-invasion/2014/02/28/e066bfc8-a0be-11e3-878c-65222df220eb_story.html|url-status=live}}</ref> wat Rusland in stryd met die Boedapest-memorandum geplaas het. Die Russiese ministerie van buitelandse sake het aanvanklik die beweging van eenhede verbonde aan die Swartseevloot in die Krim ontken, wat daartoe gelei het dat die troepe as "klein groen mannetjies" bestempel is,<ref>{{Cite news |last=Schreck |first=Carl |date=2019-02-26 |title=From 'Not Us' To 'Why Hide It?': How Russia Denied Its Crimea Invasion, Then Admitted It |url=https://www.rferl.org/a/from-not-us-to-why-hide-it-how-russia-denied-its-crimea-invasion-then-admitted-it/29791806.html |access-date=2024-02-22 |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |language=en}}</ref> maar nadat hulle volle militêre beheer oor die Krim geneem het, het Rusland uiteindelik hul betrokkenheid erken maar het beweer dat hulle binne die bestek van die verskillende ooreenkomste tussen die twee lande optree. Rusland het gereageer deur ’n sogenaamde “onwettige referendum” te hou oor of die Krim daarby moet aansluit, waar die opsie om deel van die Oekraïne te bly en dieselfde regte en wette van 2014 te behou, soos voorheen, nie teenwoordig was nie. Voor die referendum het Russiese weermag al die opposisie-TV en media geblokkeer, asook die saamtrekke vir ondersteuning van Oekraïne onderedruk. Daar is gevalle waar inwoners van die Krim gedwing is om met vuurwapens om te stem. Gevolglik het die Krim-parlement 'n referendum oor die Krim se toekoms aangekondig in ooreenstemming met die wet "Op die outonome Republiek van die Krim". Op 16 Maart is die referendum gehou, op 17 Maart het die Krim onafhanklikheid verklaar en op 21 Maart is dit by die Russiese Federasie ingelyf. Oekraïne het kragtig teen die optrede geprotesteer as 'n skending van Artikel 1 van die Boedapest-memorandum. Na die anneksasie van die Krim deur Rusland in 2014, het [[Kanada]],<ref name="CTV">{{cite news |first1=Corinne Ton |last1=That |first2=Christina |last2=Commisso |date=22 Maart 2014 |title=In Kyiv, Harper calls for 'complete reversal' of Crimea annexation |url=http://www.ctvnews.ca/politics/in-kyiv-harper-calls-for-complete-reversal-of-crimea-annexation-1.1740986 |publisher=CTV News |access-date=26 Maart 2014 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916022722/https://www.ctvnews.ca/politics/in-kyiv-harper-calls-for-complete-reversal-of-crimea-annexation-1.1740986 |url-status=live }}</ref> Frankryk, [[Duitsland]], Italië, [[Japan]], die VK,<ref>{{cite news |first1=Chris |last1=Stevenson |first2=Oscar |last2=Williams |date=1 Maart 2014 |title=Ukraine crisis: David Cameron joins Angela Merkel in expressing anxiety and warns that 'the world is watching' |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/ukraine-crisis-david-cameron-joins-angela-merkel-in-expressing-anxiety-and-warns-that-the-world-is-watching-9162830.html |work=The Independent |access-date=25 Augustus 2017 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925172816/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/ukraine-crisis-david-cameron-joins-angela-merkel-in-expressing-anxiety-and-warns-that-the-world-is-watching-9162830.html |url-status=live }}</ref> en die VSA<ref name="whitehouse">{{cite press release |title=Readout of President Obama's Call with President Putin |date=1 March 2014 |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/03/01/readout-president-obama-s-call-president-putin |via=National Archives |work=[[whitehouse.gov]] |access-date=26 Maart 2014 |archive-date=11 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211144919/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/03/01/readout-president-obama-s-call-president-putin |url-status=live }}</ref><ref name="washingtonpost">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/condemnation-isnt-enough-for-russian-actions-in-crimea/2014/02/28/7b93b7c0-a09d-11e3-9ba6-800d1192d08b_story.html |title=Condemnation isn't enough for Russian actions in Crimea |newspaper=The Washington Post |date=28 Februarie 2014 |access-date=25 Augustus 2017 |archive-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127110400/https://www.washingtonpost.com/opinions/condemnation-isnt-enough-for-russian-actions-in-crimea/2014/02/28/7b93b7c0-a09d-11e3-9ba6-800d1192d08b_story.html |url-status=live }}</ref> verklaar dat Russiese betrokkenheid 'n skending van sy Budapest-memorandum verpligtinge teenoor Oekraïne en in stryd met die Oekraïense soewereiniteit en territoriale integriteit. Op 1 Maart is die Toespraak van die Verchovna Rada van Oekraïne aan die Borgstate in ooreenstemming met die Boedapest-memorandum van 1994 oor Veiligheidsversekering in verband met Oekraïne se toetreding tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens gepubliseer.<ref name="addvr">{{cite news |title=Address of the Verkhovna Rada of Ukraine to the Guarantor States in accordance with the Budapest Memorandum of 1994 on Security Assurances in connection with Ukraine's accession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons |url=https://uk.mfa.gov.ua/en/press-centr/3732-adress |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Ukraine |date=1 Maart 2014 |access-date=19 Augustus 2022 |archive-date=30 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930132229/https://uk.mfa.gov.ua/en/press-centr/3732-adress |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.interfax.com.ua/news/general/193360.html|title=Ukrainian parliament appeals to Budapest Memorandum signatories|publisher=Interfax Ukraine|date=28 Februarie 2014|access-date=1 Maart 2014|archive-date=4 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304202441/http://en.interfax.com.ua/news/general/193360.html|url-status=live}}</ref> Op 4 Maart het die Russiese president [[Wladimir Poetin]] op 'n vraag oor die skending van die Boedapest-memorandum geantwoord en die huidige Oekraïense situasie as 'n revolusie beskryf: "'n nuwe staat ontstaan, maar met hierdie staat en met betrekking tot hierdie staat, het ons nie enige verpligte dokumente onderteken nie."<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZwspcvY5kvg|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127223000/https://www.youtube.com/watch?v=ZwspcvY5kvg|archive-date=27 November 2016|url-status=bot: unknown|title=Putin at a press conference, 4 Maart 2014 (in Russian)|publisher=YouTube|date=4 Maart 2014|access-date=15 Desember 2016}}</ref> Rusland het verklaar dat dit nooit onder verpligting was om "enige deel van die Oekraïne se burgerlike bevolking te dwing om teen sy wil in die Oekraïne te bly nie." Rusland het voorgestel dat die VSA die Boedapest-memorandum oortree en het die [[Euromaidan]] beskryf as 'n [[staatsgreep]] wat deur die VSA veroorsaak is.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/russian/rolling_news/2014/05/140520_rn_medvedev_ukraine.shtml|script-title=ru:Медведев: Россия не гарантирует целостность Украины|trans-title=Medvedev: Russia does not guarantee the integrity of Ukraine|language=ru|publisher=bbc.com|date=20 May 2014|access-date=27 Februarie 2017|archive-date=8 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170408103425/http://www.bbc.com/russian/rolling_news/2014/05/140520_rn_medvedev_ukraine.shtml|url-status=live}}</ref> [[Lêer:U.S. Secretary of State John Kerry speaks with British Foreign Secretary William Hague and Ukrainian Foreign Minister Andrii Deshchytsia.jpg|duimnael|Die Amerikaanse minister van buitelandse sake, John Kerry, praat met die Britse minister van buitelandse sake, [[William Hague]], en die Oekraïense minister van buitelandse sake, Andrii Deshchytsia, nadat hy die Boedapest Memorandum Ministerial oor die Oekraïne-krisis in Parys, Frankryk, op 5 Maart 2014 aangebied het.   ]] Op 24 Maart het die Kanadese premier [[Stephen Harper]] die [[G7]]-vennote gelei in 'n ''ad hoc''-vergadering tydens die 2014 Kernveiligheidsberaad vir 'n gedeeltelike skorsing van Russiese lidmaatskap van die [[G8]] weens Rusland se verbreking van die Boedapest-memorandum. Hy het gesê dat die Oekraïne sy kernwapens prysgegee het "op grond van 'n uitdruklike Russiese versekering van sy territoriale integriteit. Deur daardie versekering te verbreek, het president Poetin 'n rasionaal verskaf vir diegene elders wat min meer nodig gehad het as dit wat reeds verskaf is deur trots of grief om hulself tot die tande te bewapen." Harper het ook steun vir Oekraïne aangedui deur te sê hy sal saam met die nuwe Oekraïense regering werk aan 'n vryhandelsooreenkoms.<ref>{{cite news|first1=Steven|last1=Chase|first2=Mark|last2=MacKinnon|url=https://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-leads-charge-to-expel-russia-from-g8-ramp-up-sanctions/article17631725/|title=Harper leads charge to expel Russia from G8, ramp up sanctions|newspaper=The Globe and Mail|date=24 Maart 2014|access-date=27 Februarie 2017|archive-date=3 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403130103/http://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-leads-charge-to-expel-russia-from-g8-ramp-up-sanctions/article17631725//|url-status=live}}</ref> In Februarie 2016 het [[Sergei Lawrof]] beweer: "Rusland het nooit Boedapest-memorandum geskend nie. Dit het net een verpligting bevat, om nie Oekraïne met kernwapens aan te val nie."<ref>{{cite web | url=https://twitter.com/RussianEmbassy/status/692321689254830080 | title=Lavrov: Russia never violated Budapest memorandum | publisher=Russian Embassy in United Kingdom | date=2016-01-27 | access-date=2016-01-27 | archive-date=18 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220918022550/https://twitter.com/RussianEmbassy/status/692321689254830080 | url-status=live }}</ref> Die Kanadese joernalis Michael Colborne het egter daarop gewys dat "daar eintlik ses verpligtinge in die Boedapest is. Memorandum, en die eerste daarvan is 'om die onafhanklikheid en soewereiniteit en die bestaande grense van Oekraïne te respekteer'. Colborne het ook daarop gewys dat 'n uitsending van Lawrov se eis op die Twitter-rekening van Rusland se ambassade in die Verenigde Koninkryk eintlik "'n skakel verskaf het na die teks van die Boedapest--memorandum self met al ses verpligtinge, insluitend die wat Rusland duidelik oortree het - net daar vir almal om te sien." Steven Pifer, 'n Amerikaanse diplomaat wat betrokke was by die opstel van die Boedapest Memorandum, het later kommentaar gelewer oor "die leuens van Russiese diplomasie en sy minagting vir internasionale mening wanneer die minister van buitelandse sake iets sê wat verkeerd bewys kan word met minder as 30 sekondes van Google-feite- kyk?"<ref>{{cite news |url=https://nationalpost.com/opinion/michael-colborne-russias-bald-faced-lies |title=Russia's bald-faced lies |first=Michael |last=Colborne |work=National Post |date=4 Februarie 2016}}</ref> Op 20 April 2016 het die Oekraïne die Ministerie van Herintegrasie van Tydelik Besette Gebiede<ref name=NMC20416>{{cite news |language=uk |url=http://www.pravda.com.ua/news/2016/04/20/7106169/ |title=У Гройсмана створили нове міністерство |trans-title=Groisman created a new ministry |work=[[Ukrayinska Pravda]] |date=20 April 2016 |access-date=26 Januarie 2017 |archive-date=28 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142100/https://www.pravda.com.ua/news/2016/04/20/7106169/ |url-status=live }}</ref> gestig om die besette dele van die Donetsk-, Luhansk- en Krim-streke te bestuur, wat deur Russiese militêre ingryping van 2014 geraak word. ===Kertsj-straat voorval=== Op 25 November 2018 het die Russiese Federale Veiligheidsdiens (RFD) kuswag op drie Oekraïense vlootvaartuie geskiet en oorgeneem nadat hulle probeer het om van die [[Swartsee]] na die [[See van Azof]] deur die Kertsj-straat te vervoer op pad na die hawe van [[Marioepol]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46338671|title=Tension escalates after Russia seizes Ukraine naval ships|date=26 November 2018|work=BBC News|access-date=26 November 2018|archive-date=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126095932/https://www.bbc.com/news/world-europe-46338671|url-status=live}}</ref><ref name="Osborn-Polityuk">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia/russia-blocks-ukrainian-navy-from-entering-sea-of-azov-idUSKCN1NU0DL|title=Russia seizes Ukrainian ships near annexed Crimea after firing on them|first1=Andrew|last1=Osborn|first2=Pavel|last2=Polityuk|work=[[Reuters]]|date=25 November 2018|access-date=26 November 2018|archive-date=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126005901/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia/russia-blocks-ukrainian-navy-from-entering-sea-of-azov-idUSKCN1NU0DL|url-status=live}}</ref> Op 27 November 2018 het die Ministerie van Buitelandse Sake van die Oekraïne 'n beroep op die ondertekende state van die Boedapest-memorandum gedoen om dringende konsultasies te hou om volle nakoming van die memorandum se verpligtinge en die onmiddellike staking van Russiese aggressie teen Oekraïne te verseker.<ref>{{cite news |url=http://uprom.info/news/vpk/ukrayina-sklikaye-zustrich-yadernih-derzhav/ |title=Україна скликає зустріч ядерних держав |trans-title=Ukraine convenes a meeting of nuclear states |date=2018-12-05 |website=uprom.info |access-date=2018-12-05 |archive-date=5 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205194842/http://uprom.info/news/vpk/ukrayina-sklikaye-zustrich-yadernih-derzhav/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/12/5/7090281/ |title=Україна скликає зустріч ядерних держав за механізмом Будапештського меморандуму |trans-title=Ukraine convenes a meeting of nuclear states under the mechanism of the Budapest Memorandum |author=<!--Not stated--> |date=2018-12-05 |website=www.eurointegration.com.ua |publisher=Ukrayinska Pravda |access-date=5 Desember 2018 |archive-date=6 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206145314/https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/12/5/7090281/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mfa.gov.ua/ua/press-center/comments/9591-zajava-mzs-ukrajini-u-zvjazku-zi-sklikannyam-konsulytacij-vidpovidno-do-budapeshtsykogo-memorandumu |title=Заява МЗС України у зв'язку зі скликанням консультацій відповідно до Будапештського меморандуму |trans-title=Statement of the Ministry of Foreign Affairs of Ukraine in connection with the convening of consultations in accordance with the Budapest Memorandum |author=<!--Not stated--> |date=2018-12-05 |website=mfa.gov.ua |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Ukraine |access-date=5 Desember 2018 |archive-date=6 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206102411/https://mfa.gov.ua/ua/press-center/comments/9591-zajava-mzs-ukrajini-u-zvjazku-zi-sklikannyam-konsulytacij-vidpovidno-do-budapeshtsykogo-memorandumu |url-status=live }}</ref> ===2022 Russiese inval in die Oekraïne=== ''Sien hoofartikel:'' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] In 2008 en 2011 het Poetin die mening uitgespreek dat nóg die oordrag van die Krim na die Oekraïne nóg die Boedapest-memorandum wat deur Jeltsin onderteken is, vir Rusland bindend was. In 2014 het Poetin beweer dat die Maidan-beweging en regeringsverandering Oekraïne radikaal verander het in 'n nuwe entiteit waarteen Rusland geen verbintenis het nie, wat die 2014-inval in [[Donbas]] moontlik gemaak het.<ref>{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2023-05-05 |title=We knew in 2011 Putin would attack Ukraine, says Bill Clinton |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/05/we-knew-putin-would-attack-ukraine-back-in-2011-says-bill-clinton |access-date=2023-05-06 |issn=0261-3077 |archive-date=6 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506064523/https://www.theguardian.com/world/2023/may/05/we-knew-putin-would-attack-ukraine-back-in-2011-says-bill-clinton |url-status=live }}</ref> Oekraïnse president [[Wolodimir Zelenski]] het in die openbaar kommentaar gelewer op die Boedapest-memorandum deur aan te voer dat dit geen ware waarborg van veiligheid bied as gevolg van Rusland se dwingende mag nie. Op 19 Februarie 2022, by die Munich-veiligheidskonferensie, het Zelenski gesê: "Sedert 2014 het die Oekraïne drie keer probeer om konsultasies met die borgstate van die Boedapest-memorandum [d.w.s. Verenigde State en Verenigde Koninkryk] te belê. Drie keer sonder sukses. Vandag sal Oekraïne doen dit vir die vierde keer ... As hulle nie weer gebeur nie of hul resultate waarborg nie veiligheid vir ons land, Oekraïne sal die volle reg om te glo dat die Boedapest-memorandum werk nie en al die pakketbesluite van 1994 word betwyfel."<ref>{{cite web|publisher=Kyiv Post|url=https://kyivindependent.com/national/zelenskys-full-speech-at-munich-security-conference/|title=Zelensky's full speech at Munich Security Conference|date=2022-02-19|access-date=2022-03-03|archive-date=3 Maart 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303233050/https://kyivindependent.com/national/zelenskys-full-speech-at-munich-security-conference/|url-status=live}}</ref> Poetin het Zelenski se opmerkings gebruik as deel van sy bewerings dat die Oekraïne kernwapens kan ontwikkel. Kritici het Poetin se aansprake betwis.<ref name="Putin 2/23/22 NY Times Nuclear Weapons">{{cite news |last=Sanger |first=David |date=2022-02-23 |title=Putin Spins a Conspiracy Theory That Ukraine Is on a Path to Nuclear Weapons |url=https://www.nytimes.com/2022/02/23/us/politics/putin-ukraine-nuclear-weapons.html |url-status=live |work=The New York Times |location=New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224031358/https://www.nytimes.com/2022/02/23/us/politics/putin-ukraine-nuclear-weapons.html |archive-date=2022-02-24 |access-date=2022-02-23}}</ref> Die verdrag is sedertdien deur Rusland met sy 2022-inval in die Oekraïne geskend.<ref name="budapestmemorandum15804369">[https://www.ctvnews.ca/mobile/world/what-is-the-budapest-memorandum-and-how-does-it-impact-the-current-crisis-in-ukraine-1.5804369 What is the Budapest Memorandum and how does it impact the current crisis in Ukraine?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220830155635/https://www.ctvnews.ca/mobile/world/what-is-the-budapest-memorandum-and-how-does-it-impact-the-current-crisis-in-ukraine-1.5804369 |date=30 Augustus 2022 }}, CTV News (3 Maart 2022)</ref><ref name="UKR"/> In Maart 2022 het ''The Conversation'' aangevoer: "Rusland se inval in die Oekraïne vandag is 'n selfs ernstiger oortreding en begrawe effektief Rusland se versekering in die Boedapest-memorandum."<ref>{{cite web | url=https://theconversation.com/ukraine-war-what-is-the-budapest-memorandum-and-why-has-russias-invasion-torn-it-up-178184 | title=Ukraine war: What is the Budapest Memorandum and why has Russia's invasion torn it up? | date=2 Maart 2022 }}</ref> ==Ontleding== Kragtens die ooreenkoms het die Russiese Federasie sekuriteitsversekering aan Oekraïne verskaf in die vorm van die belofte om nie aan te val of te dreig om hulle aan te val nie. Die ander ondertekenaars (die Verenigde State, Verenigde Koninkryk en Frankryk) het nie-militêre steun aan Oekraïne belowe in ruil vir sy nakoming van die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens. Die memorandum het 'n stel versekerings saamgevoeg wat Oekraïne reeds van die Konferensie oor Veiligheid en Samewerking in Europa (KVSE) se Finale Wet, die Verenigde Nasies se Handves en die Kern Nie-Verspreidingsverdrag<ref name=vasylenko-20091215/> gehou het, maar die Oekraïense regering het dit waardevol gevind om hierdie versekering in 'n Oekraïne-spesifieke dokument te hê.<ref name="Ukraine-Crisis-France24">[http://www.france24.com/en/20140303-ukraine-us-uk-diplomacy-russia-budapest-memorandum/ "Are the US and the UK bound to intervene in Ukraine?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019080737/http://www.france24.com/en/20140303-ukraine-us-uk-diplomacy-russia-budapest-memorandum |date=19 Oktober 2017 }}, france24, 3 Maart 2014</ref><ref name=cnn-20140304>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2014/03/04/opinion/pifer-ukraine-budapest-memorandum/ |title=Ukraine crisis' impact on nuclear weapons |author=Steven Pifer |publisher=CNN |date=4 Maart 2014 |access-date=6 Maart 2014 |archive-date=8 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140308080119/http://edition.cnn.com/2014/03/04/opinion/pifer-ukraine-budapest-memorandum |url-status=live }}</ref> Die Boedapest-memorandum is op politieke vlak onderhandel, maar dit is nie heeltemal duidelik of die instrument geheel en al van wetlike bepalings ontbloot is nie. Dit verwys na versekerings, maar anders as waarborge, lê dit nie 'n wetlike verpligting van militêre bystand op sy partye nie.<ref name=vasylenko-20091215/><ref name=cnn-20140304/> Volgens Stephen MacFarlane, 'n professor in internasionale betrekkinge, "gee dit ondertekenaars regverdiging as hulle aksie neem, maar dit dwing niemand om in die Oekraïne op te tree nie."<ref name="Ukraine-Crisis-France24"/> In die VSA, nóg die [[George H.W. Bush|George H. W. Bush]]-administrasie nóg die Clinton-administrasie was bereid om 'n militêre verbintenis aan Oekraïne te gee, en hulle het nie geglo dat die Amerikaanse Senaat 'n internasionale verdrag sou bekragtig nie en daarom is die memorandum in meer beperkte terme aanvaar.<ref name=cnn-20140304/> Die memorandum het 'n vereiste van konsultasie tussen die partye "in die geval 'n situasie ontstaan wat 'n vraag laat ontstaan oor die ... verbintenisse" uiteengesit in die memorandum <ref>Budapest Memorandum, paragraph 6.</ref> Of die memorandum wetlike verpligtinge uiteensit al dan nie, die probleme wat Oekraïne sedert vroeg in 2014 ondervind het, kan twyfel laat ontstaan oor die geloofwaardigheid van toekomstige sekuriteitsversekerings wat aangebied word in ruil vir nie-verspreidingsverpligtinge.<ref>{{cite web|url=https://www.ejiltalk.org/the-budapest-memorandum-and-beyond-have-the-western-parties-breached-a-legal-obligation/|website=EJIL: Talk!|title=The Budapest Memorandum and Beyond: Have the Western Parties Breached a Legal Obligation?|date=18 Februarie 2015|access-date=17 April 2019|archive-date=17 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417102608/https://www.ejiltalk.org/the-budapest-memorandum-and-beyond-have-the-western-parties-breached-a-legal-obligation/|url-status=live}}</ref> Ongeag, die Verenigde State hou in die openbaar vol dat "die Memorandum nie wetlik bindend is nie", en noem dit 'n "politieke verbintenis".<ref name=usembassy-20130412>{{cite press release |url=http://minsk.usembassy.gov/budapest_memorandum.html |title=Belarus: Budapest Memorandum |website=United States Embassy – Minsk |publisher=U.S. Department of State |date=12 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419030507/http://minsk.usembassy.gov/budapest_memorandum.html |archive-date=19 April 2014}}</ref> Oekraïense [[internasionale reg]]<nowiki/>sgeleerdes soos Olexander Zadorozhny hou vol dat die Memorandum 'n internasionale verdrag is omdat dit voldoen aan die kriteria vir een, soos vasgestel deur die 1969 Weense Konvensie oor die Reg van Verdrae (VCLT) en "'n internasionale ooreenkoms is wat skriftelik tussen state gesluit is" vorm en deur internasionale reg beheers word".<ref>{{Cite journal|last=Zadorozhny|first=Olexander|date=2015|title=Russian Aggression against Ukraine, the annexation of the Crimean peninsula and the 1994 Budapest Memorandum|journal=European Political and Law Discourse}}</ref> China en Frankryk het sekuriteitsversekering vir die Oekraïne in aparte dokumente gegee. China se regeringsverklaring van 4 Desember 1994 het nie verpligte konsultasies gevra indien vrae ontstaan nie, maar slegs vir "billike konsultasies". Frankryk se verklaring van 5 Desember 1994 het geen melding gemaak van konsultasies nie.<ref name=vasylenko-20091215/> Vir 20 jaar, tot die 2014 Russiese militêre besetting van streke van Oekraïne,<ref name=Shymanska-20180301>{{cite news |url=https://trace.tennessee.edu/ijns/vol4/iss1/1/ |title=The 'Double Standard' of Nonproliferation: Regime Type and the U.S. Response to Nuclear Weapons Program |first=Alina |last=Shymanska |newspaper=International Journal of Nuclear Security |date=1 Maart 2018 |access-date=20 Augustus 2020 |archive-date=31 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831053631/https://trace.tennessee.edu/ijns/vol4/iss1/1/ |url-status=live }}</ref> was die Oekraïnse kernontwapening 'n voorbeeldige geval van kernwapen nie-verspreiding. Sedert die invalle van die Oekraïne deur Rusland is die wysheid daarvan dat die Oekraïne sy kernwapens prysgee, bevraagteken <ref name=UKR/> selfs deur voormalige president Bill Clinton, een van sy ondertekenaars.<ref name=rte-20230404>{{cite news |url=https://www.rte.ie/news/primetime/2023/0404/1374162-clinton-ukraine/ |title=Clinton regrets persuading Ukraine to give up nuclear weapons |last=O'Callaghan |first=Ciriam |newspaper=Raidió Teilifís Éireann |date=4 April 2023 |access-date=14 November 2024}}</ref> Voormalige Amerikaanse ambassadeur in die Oekraïne, Steven Pifer, het in 2024 geskryf dat die Oekraïne se keuse om die kernwapens wat in die vroeë 1990's op sy grondgebied was te hou, 'n onrealistiese opsie was, aangesien al die infrastruktuur wat nodig is om die operasionele lewe van die plofkoppe in stand te hou, geleë was in Rusland en dat die Oekraïne self 'n ekonomiese krisis in die gesig gestaar het wat hom verhinder het om sulke infrastruktuur in sy eie land te bou. Pifer het ook opgemerk dat die Oekraïense regering destyds tot die gevolgtrekking gekom het dat dit onbekostigbaar sou wees om dit te doen. Hy het bygevoeg dat Amerikaanse en Oekraïense amptenare in retrospek nie die Russies-Oekraïense Oorlog voorsien het nie en daarom was Oekraïne bereid om veiligheids-“versekerings” van die VSA en Brittanje te aanvaar, wat anders as “waarborge” nie die gebruik van militêre vereis krag indien die ooreenkoms oortree is. Pifer het ook geskryf dat dit volgens sy mening onwaarskynlik sou wees dat sulke waarborge deur die Amerikaanse Senaat bekragtig sou word.<ref>{{Cite web |last=Pifer |first=Steven |title=Budapest Memorandum Myths |date=3 Desember 2024 |url=https://cisac.fsi.stanford.edu/news/budapest-memorandum-myths |work=Freeman Spogli Institute for International Studies |publisher=Stanford-universiteit }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Veiligheid]] [[Kategorie:Boedapest]] [[Kategorie:Geskiedenis van Oekraïne]] m4lrg5cdoku6gbbj1wkw6dfwtl08cnc 0 423175 2891168 2742027 2026-04-07T12:47:41Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2891168 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} [[lêer:Colofón.png|duimnael|regs|'n Illustrasie van 'n kolofon (in Spaans)]] ‘n '''Kolofon''' of '''drukkersmerk''' is ‘n kort nota in ‘n boek wat ‘n opsomming gee van die wyse waarop en deur wie daardie boek fisies tot stand gekom het. ==Soort inligting== Gewoonlik staan die kolofon op die rugkant van die titelbladsy. Dit is vir navorsers en bibliotekarisse van belang om te weet wie verantoordelik is vir die produksie van die boek en skep vertroue in die inhoud van die teks. Inligting soos die volgende word verstrek: *die titel van die boek *die skrywer, [[redakteur]], samesteller *die [[Uitgewery|uitgewer]] van die boek, sy adres en dikwels die firma se handelsmerk *die taalversorger, proefleser, indekseerder *die jaar van uitgawe *die hoeveelste uitgawe en hoeveelste druk *die vertaler (indien die boek vertaal is) *die name van die illustreerders, kaarttekenaars, [[fotografie|fotograwe]] en persone wat betrokke was by die band- en stofomslagontwerp *die firma betrokke by die druk- en bindwerk (en soms vergesel van hul logo’s as versiering) *die lettertipe wat in die boek gebruik is en die grootte daarvan (die tipografie) *die soort papier gebruik en deur watter firma vervaardig (soms vergesel van die sinnetjie “afkomstig uit goed bestuurde [[woud|bosse]] e.a. beheerde bronne”) *die omvang van daardie oplaag *die eienaars van die [[Kopiereg|outeursreg]] (die kopieregklousule) *die [[ISBN]]-nommer *katalogiseringsinligting vir [[biblioteek|biblioteke]] (soos byvoorbeeld die Library of Congress- en Dewey-klassifiseringsnommers) *instansies wat deur hul subsidie die publikasie moontlik gemaak het *'n lys van ander boeke deur dieselfde outeur. ==Tydskrifte en koerante== Ook in periodieke publikasies kom ‘n kolofon voor. Daar word vermeld *wat die denkrigting van die blad is *die name van die redakteur, [[joernalis]]te, korrespondente *die adres van die publikasie en die uitgewer *die [[ISSN]]-nommer *intekenbesonderhede *die naam en adres van die ombudsman waar lesers beswaar kan maak teen sekere stellings in ‘n artikel *waar op foute gewys en kommentaar en voorstelle gemaak kan word *Indien die blad voorheen onder ‘n ander titel verskyn het, word dit soms met die datum van stigting vermeld. *Soms verskyn selfs die name van vorige redakteurs. ==Ander== So ook kan die ''end credits'' by ‘n film as ‘n kolofon beskou word. Ook is die lys van name van samestellers van ‘n webwerf ‘n kolofon. ==Geskiedenis== Die woord kolofon kom van die Grieks ''kolophoon'' met die betekenis van “laaste toevoeging” of “slotwoord”. In wiegdrukke en baie van die eerste gedrukte boeke het bogenoemde soort inligting aan die einde van die boek verskyn. In dae voor die tyd van die drukpers is boeke met die hand oorgeskryf en is die naam van die kopieerder (dikwels ‘n monnik) vermeld. Soms het dit met ‘n vroom spreuk vergesel gegaan. Mettertyd het die inligting al minder geword en het die woord ''finis'' oorgebly. Ook dit het later verdwyn. In die moderne uitgewersbedryf het dit egter herleef, is selfs uitgebrei en na die verso van die titelblad verskuif. Dikwels word die woord ''impressum'' as sinoniem gebruik. [[Kategorie:Uitgewery]] [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Boekbindery]] [[Kategorie:Grafiese ontwerp]] [[Kategorie:Biblioteke]] p4tzn1t5oujbwip8e128gxolfeyb0e3 0 423372 2891178 2864410 2026-04-07T12:51:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891178 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Carnelian sard (mineral specimen).jpg|duimnael|regs|Kornalyn]] '''Kornalyn''' (ook bekend as '''korneool''' of '''karneool''') is ‘n [[halfedelsteen]]. Dit is ‘n variëteit van chalcedoon en is deurskynend en helder oranje-rooi van kleur, maar dit kan wissel van geel tot bruin en word hoofsaaklik aangetref in [[Indië]], [[Brasilië]] en [[Japan]]. Kornalyn is die verjaardagsteen vir Julie en word dikwels gebruik in seëlringe. ==Kornalynkrale== Krale van kornalyn is in grafkelders in [[Egipte]], in [[Mesopotamië]], langs die kus van [[Palestina]], die [[Soedan]], in [[Groot-Zimbabwe]] en in Wes-Afrika aangetref. In verskeie museums in Suid-Afrika is sulke krale te sien. Dit is meesal opgetel langs die [[Wildekus]] of verkry van inwoners van [[Pondoland]]. Historici vermoed dat die krale afkomstig is van [[Fenicië]]rs wat voor Christus langs die kus van Pondoland gevaar het en daar handel gedryf het. Ook was daar waarskynlik Arabiese slawehandelaars aktief. Toe [[Portugal]] met Afrika begin handel dryf het om goud en ivoor te verkry, wou die inboorlinge daarvoor betaal word in die vir hulle bekende kornalynkrale. Dus was die Portugese verplig om in Indië hierdie krale te verkry. En het die ou Portugese seilskepe dus dikwels ‘n groot aantal van die krale as vrag gehad. Verskeie van die skepe het aan die Wildekus vergaan en sedertdien spoel van hierdie krale gereeld aan die kus van [[kwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] uit. Die krale het verskillende vorms gehad: agtkantig tot ruitvormig. Wie die slypwerk en die ronde gaatjies daarin geboor het, het in die vergetelheid geraak. == Lees ook == * [[Howard Benson Timmins]] * [[Laurie Green]] == Bronnelys == * Green, Lawrence G.: Almost forgotten, never told. A book of people and places, dramas and adventures along the South African coast, with a few voyages into deeper waters. [[Kaapstad]]: Howard Timmins, 1965 * Green, Lawrence G.: South African Beachcomber. Memories of the people of the shore and the stories they told; sand and dunes and treasure, seabirds and creatures of the sea; and personal impressions of certain islands in African waters. Kaapstad: Howard Timmins, 1958 * van Waart, Sue: Briewe uit die Tuin van Eden. [[Pretoria]]: J.P. van der Walt, 1993. {{ISBN|0-7993-1938-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Halfedelstene]] rbzq00zkaacmgdey3s3uqhqs5fcki3c 0 423480 2891483 2888544 2026-04-07T18:32:25Z BurgertB 2401 Uitleg 2891483 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Addams Family Values | beeld = | regisseur = Barry Sonnenfeld | vervaardiger = Scott Rudin | produksieleier = | geskryf_deur = Paul Rudnick | met = {{Plainlist| * [[Anjelica Huston]] * [[Raul Julia]] * [[Christopher Lloyd]] * [[Joan Cusack]] * [[Christina Ricci]] * [[Carol Kane]] }} | musiek = Marc Shaiman | kinematografie = Donald Peterman | redigeerder = | ateljee = Scott Rudin Productions | verspreider = Paramount Pictures | vrygestel = 1993 | speeltyd = 94 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] }} '''''Addams Family Values''''' is 'n [[Amerika]]anse bonatuurlike swart komedie wat deur Barry Sonnenfeld geregisseer en deur Paul Rudnick geskryf is. Dit is geskoei op die karakters wat deur Charles Addams geskep is en is die opvolg van ''The Addams Family'' van 1991. {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 / 2|total_width=280|align=right |image1= Anjelica Huston March 21, 2014 (cropped).jpg|caption1=[[Anjelica Huston]] |image2= Christina Ricci (49596830836) (cropped).jpg|caption2=[[Christina Ricci]] }}}} Feitlik al die hoofakteurs van die oorspronklike rolprent is weer te sien, insluitende [[Anjelica Huston]], [[Raul Julia]], [[Christopher Lloyd]], [[Christina Ricci]], [[Carel Struycken]], Jimmy Workman en Christopher Hart. [[Joan Cusack]] en [[Carol Kane]] is ook in die prent. In vergelyking met sy voorloper, wat in 'n mate die lawwe benadering van die TV-reeks met dieselfde naam van 1964 behou het, is ''Addams Family Values'' se humor baie donker en makaber.<ref>{{cite news | title=Charles Addams Might Grimace at This 'Family' | newspaper=Los Angeles Times | date=December 20, 1993 | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-12-20-ca-3865-story.html | access-date=August 24, 2010 | first=David | last=Levy | archive-date=December 3, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203091458/http://articles.latimes.com/1993-12-20/entertainment/ca-3865_1_charles-addams | url-status=live }}</ref> Die rolprent gaan oor die gesin se aanpassings by die geboorte van die nuwe baba, Pubert. Verder trou oom Fester met die nuwe kinderoppasser, Debbie Jellinsky, 'n [[reeksmoordenaar]] wat beplan om hom te vermoor vir sy erfenis; en gaan Wednesday en Pugsley na 'n somerkamp. Die prent is opgvolg deur ''Addams Family Reunion''. {{Pretbederwer}} ==Storielyn== Gomez en Morticia Addams het 'n baba, Pubert, en neem 'n kinderoppasser, Debbie Jellinsky, in diens om hom op te pas. Dit is ná 'n paar mislukte pogings van sy sibbes, Wednesday en Pugsley, om hom te vermoor. Hulle weet dit nie, maar Debbie is 'n reekmoordenaar wat met ryk alleenlopers trou en hulle dan vermoor om hulle erfenis te kry. Sy verlei oom Fester, maar Wednesday raak agterdogtig. Debbie oorreed Gomez en Morticia dat Wednesday en Pugsley 'n somerkamp wil bywoon. By Kamp Chippewa word hulle gou deur die kampleiers en die snobbistiese meisie Amanda Buckman uitgesonder vir hulle makabere voorkoms en optrede. Debbie en Fester raak verloof en trou. Op hulle wittebrood probeer sy hom vermoor deur hom dood te skok, maar misluk. Sy is gefrustreerd en verbied hom om kontak met sy familie te hê. Die Addamse is ontsteld toe hulle uitvind Pubert het in 'n blouoogbaba met rosige wange en blonde krulhare verander. Ouma Addams skryf dit toe aan hulle lewe wat op sy kop gekeer is en Gomez raak vreeslik depressief. Ná groot moleste by Kamp Chippewa keer Pugsley en Wednesday terug huis toe in die kamp se gesteelde voertuig. Debbie probeer Fester weer vermoor deur hulle huis op te blaas, maar hy oorleef. Thing help Fester ontsnap. By die Addamse se huis vra Fester vir Gomez verskoning. Net toe daag Debbie op, hou hulle met 'n wapen aan en maak hulle in elektriese stoele vas om hulle almal te vermoor. Die Addamse luister simpatiek na Debbie terwyl sy vertel hoe sy haar ouers vermoor het nadat hulle vir haar die verkeerde pop vir haar verjaarsdag gegee het. Sy vertel ook vir hulle hoe sy haar vorige mans vermoor het. Intussen ontsnap Pubert, wat sy ou voorkoms met swart hare en 'n snor herwin het, uit sy wiegie met 'n mes. Toe Debbie die skakelaar wil druk om die Addamse dood te skok, verbind Pubert twee los drade en herlei die elektriese stroom na Debbie sodat sy doodgeskok word. Net as bly van haar oor. 'n Ruk later vergader die Addamse en hulle familie om Pubert se eerste verjaarsdag te vier. Fester sê hy verlang soms na Debbie, maar raak verlief op Dementia, 'n nuwe kinderoppasser. ==Hoofkarakters== * [[Anjelica Huston]] as Morticia Addams * [[Raul Julia]] as Gomez Addams * [[Christopher Lloyd]] as Fester Addams * [[Christina Ricci]] as Wednesday Addams * Christopher Hart as Thing * [[Carel Struycken]] as Lurch * Jimmy Workman as Pugsley Addams * [[Carol Kane]] as ouma Addams * [[Joan Cusack]] as Debbie Jellinsky ==Ontvangs== ''Addams Family Values'' was in sy openingsnaweek nommer een by die loket in Amerika met 'n inkomste van $14&nbsp;117&nbsp;545.<ref>{{cite web | url = https://www.boxofficemojo.com/weekend/chart/?yr=1993&wknd=47&p=.htm | title = Weekend Box Office Results for November 19–21, 1993 | work = Box Office Mojo}}</ref> In die tweede week was die prent nommer twee, naas ''Mrs. Doubtfire'', en in sy derde week nommer drie, naas ''Mrs. Doubtfire'' en ''A Perfect World''.<ref>{{cite web | url = https://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=addamsfamilyvalues.htm | title = Addams Family Values (1993) - Weekend Box Office Results | work = Box Office Mojo | access-date = April 20, 2020 | archive-date = March 4, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304000944/http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=addamsfamilyvalues.htm | url-status = live }}</ref> Sy finale inkomste in die VSA en Kanada was $48&nbsp;919&nbsp;043, 'n aansienlike afname van die inkomste van die vorige prent van $113&nbsp;502&nbsp;426.<ref name="mojo">{{cite web | url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=addamsfamilyvalues.htm | title=The Addams Family box office totals | work=Box Office Mojo | access-date=October 10, 2019 | archive-date=July 5, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180705002141/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=addamsfamilyvalues.htm | url-status=live }}</ref> Internasionaal het dit $62&nbsp;miljoen verdien.<ref name=worldwide>{{cite magazine|magazine=Variety|page=M-56|date=October 17, 1994|title=Top 100 grossers worldwide, '93-94}}</ref> {{Aanhalingskas | width = 30% |align = left | quote = Ek glo vas die Addams Family is die liefdevolste en mees gekonnekteerde familie wat nog op die silwerdoek was. Hulle is vreeslik toegewy aan mekaar, toon belangstelling in wat die ander doen en bring baie gehaltetyd saam deur. Eerlikwaar, daar is nogal heelwat om oor jaloers te wees as jy na hulle kyk. | source = '''Jonathan Barkan''', ''Bloody Disgusting'', 2015<ref>{{cite web|url=https://bloody-disgusting.com/editorials/3340010/addams-family-member/|title=Which Addams Family Member Are You?|first=Jonathan|last=Barkan|work=Bloody Disgusting|publisher=The Collective|date=April 14, 2015|access-date=February 3, 2017|archive-date=May 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501175159/http://bloody-disgusting.com/editorials/3340010/addams-family-member/|url-status=live}}</ref>}} ''Addams Family Values'' is goed ontvang en het beter resensies as die eerste prent gekry.<ref name="DenOfGeek">{{cite web | last = Brew | first = Simon | date = November 22, 2019 | url = http://www.denofgeek.com/uk/movies/addams-family/32261/the-huge-behind-the-scenes-problems-on-the-addams-family | title = How 1991's The Addams Family Nearly Got Derailed | work = Den of Geek | access-date = April 2, 2018 | archive-date = January 14, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200114180620/http://www.denofgeek.com/uk/movies/addams-family/32261/the-huge-behind-the-scenes-problems-on-the-addams-family | url-status = live }}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het dit 'n goedkeuringsyfer van 75% gekry, gebaseer op 114 resensies, met 'n gemiddelde punt van 6,7 uit 10.<ref>{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/m/addams_family_values/ |title=Addams Family Values (1993) |website=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=Fandango Media |access-date=December 7, 2022 |archive-date=December 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207193306/https://www.rottentomatoes.com/m/addams_family_values |url-status=live }}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n punt van 61 uit 100 gekry, gebaseer op 21 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/addams-family-values |title=Addams Family Values Reviews |website=[[Metacritic]] |publisher=CBS Interactive |access-date=June 18, 2022 |archive-date=July 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701113720/https://www.metacritic.com/movie/addams-family-values |url-status=live }}</ref> Leonard Klady van ''Variety'' het gesê die storie is dun, maar dit was 'n wenner-rolverdeling.<ref>{{cite news |url= https://variety.com/1993/film/reviews/addams-family-values-1200434365/ |title=Addams Family Values |first=Leonard |last=Klady |work=Variety |date=November 13, 1993 |access-date=January 1, 2021}}</ref> Richard Schickel van ''Time'' het geskryf dit was 'n "lui" fliek en vol sêgoed wat nie eintlik snaaks is nie.<ref>{{cite magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979692-2,00.html |title=Looking for Mr. Goodfather |first=Richard |last=Schickel |magazine=Time |date=November 29, 1993 |access-date=November 24, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104080444/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C979692-2%2C00.html |archive-date=November 4, 2009 |url-status=dead}}</ref> Nie Gene Siskel of Roger Ebert het van die oorspronklike prent gehou nie. Siskel het dit 'n gemengde resensie gegee en gesê Sonnenfeld gee meer om oor hoe die fliek lyk as of die grappies werk. Ebert het egter 'n punt van drie uit vier gegee en gesê dit was beter as die oorspronklike fliek, wat seldsaam is. Hy het die prent aanbeveel.<ref>{{cite episode |title=Addams Family Values |series=At the Movies (1986 TV program) |3=Siskel & Ebert |date=November 20, 1993 |season=8 |number=11 |url=https://siskelebert.org/?p=4942 |access-date=May 18, 2023 |archive-date=May 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518023759/https://siskelebert.org/?p=4942 |url-status=live |archivedate=18 Mei 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230518023759/https://siskelebert.org/?p=4942 }}</ref><ref>{{cite web | date = November 19, 1993 | first = Roger | last = Ebert | title = Addams Family Values | url = https://www.rogerebert.com/reviews/addams-family-values-1993 | access-date = November 27, 2018 | archive-date = December 8, 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171208055059/https://www.rogerebert.com/reviews/addams-family-values-1993 | url-status = live }}</ref> ==Latere reaksie== Nadat die rolprent aanvanklik met gemengde gevoelens ontvang is, het dit in die dekades sedert sy uitreiking weer lof ingeoes. Die donker humor en satire word nou geprys.<ref name="Reporter 25th">{{Cite web |last=Abrams |first=Simon |date=November 21, 2018 |title=The Hidden Message of 'Addams Family Values' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/addams-family-values-had-secret-political-message-reveals-writer-1162918/ |access-date=December 27, 2023 |website=The Hollywood Reporter |archive-date=September 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907120937/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/addams-family-values-had-secret-political-message-reveals-writer-1162918/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sims |first=David |date=November 20, 2018 |title=Addams Family Values Is a Darkly Funny Thanksgiving Classic |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/11/addams-family-values-thanksgiving-movie/576190/ |access-date=December 27, 2023 |website=The Atlantic |archive-date=December 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227040749/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/11/addams-family-values-thanksgiving-movie/576190/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mary Sue">{{Cite web |last=Terasaki |first=Kimberly |date=November 17, 2023 |title=30 Years Later, 'Addams Family Values' Is Still the Best Addams Family Adaptation |url=https://www.themarysue.com/addams-family-values-is-a-perfect-thanksgiving-movie-the-best-addams-family-adaptation/ |access-date=December 27, 2023 |website=The Mary Sue |archive-date=December 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227040749/https://www.themarysue.com/addams-family-values-is-a-perfect-thanksgiving-movie-the-best-addams-family-adaptation/ |url-status=live }}</ref> Ricci en Cusack se toneelspel word ook nou meer waardeer, en veral Cusack se rol het die bron geword van baie internetmemes, asook videos op [[YouTube]] wat haar spel prys.<ref name="Reporter 25th" /><ref name="Mary Sue" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Addams Family Values}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] ga1si2hwgs7qpff3fk4fx17271xa51i 0 423789 2891343 2794191 2026-04-07T15:10:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891343 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Spinstraat''' is ‘n kort straat in die historiese dorpskern van [[Kaapstad]]. Die straat is tussen Parlementstraat en Pleinstraat, ‘n suidoostelike voortsetting van Burostraat en ‘n noordwestelike voortsetting van Mostertstraat. Dit grens aan [[Kerkplein]]. In 1704 het [[Willem Adriaan van der Stel|W.A. van der Stel]] probeer om ‘n synywerheid aan die Kaap te vestig, maar blykbaar het die eiers van die sywurms nie uitgebroei nie. Dekades later het ‘n Franse kenner van die sybedryf en sy gesin hulle aan die Kaap gevestig. Die [[VOC]] het aan hom ‘n skuur, later bekend as De Oude Schuur, op die noordwestelike hoek van Plein- en Spinstraat beskikbaar gestel. Binne ‘n jaar produseer syspinner Gilliame 84 lb sy. Hierdie poging om die sybedryf te vestig, misluk ook omdat die fabriek in 1790 afbrand. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: Grow lovely, growing old. The story of Cape Town’s three centuries – the streets, the houses, the characters, the legends, traditions and folklores, the laughter and tears. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1951 [[Kategorie:Kaapstad]] ch2410tefahw6i1cmpciq0n5ff4w1xu 0 423856 2891344 2876711 2026-04-07T15:11:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891344 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Spitzkoppe year 2006.jpg|duimnael|Lugfoto van Spitzkoppe]] Die '''Spitzkoppe''', ‘n groep reusagtige granietrotse, is [[eilandberg]]e in die [[Namibwoestyn]]. ==Ligging== Hulle is 60 km noordwes van [[Usakos]], 40 km suidwes van die [[Erongoberge]] en 150 km suidsuidoos van die [[Wit vrou van die Brandberg]]. Die '''Groot Spitskop''' (die Grosse Spitzkuppe, die “[[Matterhorn]] van Suidelike Afrika”) se hoogste punt is 1728 m bo seevlak en staan 700 m bo die woestynvloer en dis dus reeds van veraf sigbaar. ‘n 11 km van hierdie kop is die '''Klein Spitskop'''. ==Natuurskoon== In die volksverhale van die inheemse volkere het verskeie legendes en bygelowe rondom veral die Groot Spitskop ontwikkel. Volkekundiges, kunstenaars, plantkundiges, geoloë en argeoloë besoek die omgewing gereeld. In die oorhangende rotse kom rotstekeninge (veral van jagtonele), klipwerktuie en volstruiseierdoppe nagelaat deur die [[San]] voor. Klein Spitskop is ook bekend om sy halfedelstene. Na goeie reënval versamel sebras, gemsbokke, springbokke en volstruise by die poele onder die pieke. Die flora is tipies van ‘n woestyn en halfwoestyn. Teenswoordig kom toeriste na die omgewing om te kampeer, stap, die sonsondergang te bewonder en veral om foto’s te neem van die woestynomgewing. ==Bergklim== Dit is moeilik om die Groot Spitskop te beklim. Eers in April 1940 is ‘n poging aangewend om die piek te bereik. ‘n Groep uit [[Kaapstad]] onder leiding van Servie le Roux later in 1940 en ‘n groep onder O. Shipley was vroeg in 1946 onsuksesvol in hul aanslag op die piek. Op 14 November 1946 het ‘n groep bestaande o.a. uit Jan de V. Graaff en Else en Hans Wong wel daarin geslaag. == Bronnelys == *Green, Lawrence G.: Lords of the Last Frontier. The Story of South West Africa and its People of all Races. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1952 *Green , Lawrence G.: So few are free. Kaapstad: Howard Timmins, 1983. {{ISBN|0-86978-247-9}} == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Namibië]] [[Kategorie:Geografie van Namibië]] r4z6bsu20h3s68c2fithzcga6tsgk3m 0 424069 2891397 2737694 2026-04-07T16:08:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891397 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Executive Order 9981.jpg|duimnael|Voorbeeld uit 1948.]] In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is 'n '''uitvoerende bevel''' 'n opdrag deur die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] wat bedrywighede van die federale regering bestuur.<ref>{{cite magazine| title=What is an Executive Order?| volume=17| issue=1| date=Fall 2016| url=https://www.americanbar.org/groups/public_education/publications/teaching-legal-docs/what-is-an-executive-order-/| magazine=Insights on Law and Society| publisher=American Bar Association| issn=1531-2461| access-date=1 Januarie 2018}}</ref> Die wetlike of grondwetlike basis vir uitvoerende bevele het verskeie bronne. Artikel Twee van die [[Grondwet van die Verenigde State|Verenigde State se Grondwet]] gee presidente breë uitvoerende en handhawende gesag om hul diskresie te gebruik om te bepaal hoe om die wet af te dwing of om andersins die hulpbronne en personeel van die federale regering se uitvoerende tak te bestuur. Die vermoë om sulke bevele te maak, is ook gebaseer op uitdruklike of geïmpliseerde wette van die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] wat 'n mate van diskresionêre mag aan die president delegeer (gedelegeerde wetgewing).<ref name="1957print">John Contrubis, ''Executive Orders and Proclamations'', CRS Report for Congress #95-722A, 9 Maart 1999, bl. 1-2</ref> Die oorgrote meerderheid van die uitvoerende bevele word deur federale agentskappe voorgestel voordat dit deur die president uitgereik word.<ref>{{Cite book |last=Rudalevige |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=yhICEAAAQBAJ |title=By Executive Order: Bureaucratic Management and the Limits of Presidential Power |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-20371-3 |language=en}}</ref> Soos beide wetgewende statute en die regulasies wat deur regeringsagentskappe afgekondig word, is uitvoerende bevele onderhewig aan geregtelike hersiening en kan dit omgekeer word indien die bevele nie deur statuut of die Grondwet ondersteun word nie. Sommige beleidsinisiatiewe vereis goedkeuring deur die wetgewende tak, maar uitvoerende bevele het beduidende invloed op die interne sake van die regering, besluit hoe en in watter mate wetgewing afgedwing sal word, hantering van noodgevalle, voer van oorloë, en in die algemeen verfyn beleidskeuses in die implementering van breë statute. As die staatshoof en regeringshoof van die Verenigde State, sowel as opperbevelvoerder van die Amerikaanse weermag, kan slegs die president van die Verenigde State 'n uitvoerende bevel uitreik. Presidensiële uitvoerende bevele, sodra dit uitgereik is, bly van krag totdat dit gekanselleer, herroep, onwettig bereg word, of op hul voorwaardes verval. Die president kan te eniger tyd enige uitvoerende bevel herroep, wysig of uitsonderings maak, hetsy die bevel deur die huidige president of 'n voorganger gemaak is. Tipies hersien 'n nuwe president van krag uitvoerende bevele in die eerste paar weke in die amp. ==Basis in die Grondwet van die Verenigde State== Die Grondwet van die Verenigde State het nie 'n bepaling wat die gebruik van uitvoerende bevele uitdruklik toelaat nie. Artikel II, Afdeling 1, Klousule 1 van die Grondwet sê eenvoudig: "Die uitvoerende mag sal berus by 'n President van die Verenigde State van Amerika." Artikels 2 en 3 beskryf die verskillende bevoegdhede en pligte van die president, insluitend "Hy sal sorg dat die Wette getrou uitgevoer word".<ref>SCOTUS, ''Myers v. United States'', 272 U.S. 52 (1926), Majority Opinion.</ref> Die Amerikaanse Hooggeregshof het bevind<ref>{{cite book|title=Southern Reporter: Cases argued and determined in the courts of Alabama, Florida, Louisiana, Mississippi|url=https://books.google.com/books?id=deyZAAAAIAAJ|year=1986|page=723|publisher=West Publishing Company}}</ref> dat alle uitvoerende bevele van die president van die Verenigde State deur die Grondwet ondersteun moet word, hetsy uit 'n klousule wat spesifieke mag verleen, of deur die Kongres wat dit aan die uitvoerende tak delegeer.<ref name="AntieauRich1997">{{cite book|last1=Antieau|first1=Chester James|last2=Rich|first2=William J.|title=Modern Constitutional Law|url=https://books.google.com/books?id=hjdDAQAAIAAJ|year=1997|publisher=West Group|volume=3|page=528|isbn=978-0-7620-0194-1}}</ref> Spesifiek, sulke bevele moet gewortel wees in Artikel II van die Amerikaanse Grondwet of deur die Kongres in statute verorden. Pogings om sulke bevele te blokkeer was by tye suksesvol, wanneer sulke bevele óf die gesag van die president oorskry het óf beter deur wetgewing hanteer kon word.<ref name="Association1971">{{cite journal|last=Wozencraft|first=Frank M.|title=OLC: the Unfamiliar Acronym|journal=American Bar Association Journal|volume=57|year=1971|issue=Januarie|url=https://books.google.com/books?id=E-3OrbDw5o8C&pg=PA35|page=33 at 35|issn=0747-0088}}</ref> Die Kantoor van die Federale Register is verantwoordelik vir die toeken van die uitvoerende bevel 'n opeenvolgende nommer, na ontvangs van die ondertekende oorspronklike van die [[Withuis]] en die druk van die teks van die uitvoerende bevel in die daaglikse Federale Register en uiteindelik in Titel 3 van die Kode van Federale Regulasies.<ref>{{Cite web|url = https://www.archives.gov/federal-register/executive-orders/|title = Executive Orders|date = August 15, 2016|website =archives.gov |publisher = Office of the Federal Register |author = President of the United States}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Regering van die Verenigde State van Amerika]] glrvdar8uuvq8f6xh9rgxdfqas49ur2 0 424427 2891359 2877009 2026-04-07T15:16:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891359 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stellenberg, Oak Avenue, Kenilworth 001.JPG|duimnael|regs|Stellenberg]] [[Lêer:Plattegronden van landhuizen - 20652165 - RCE.jpg|duimnael|regs|Die plan van Stellenberg vergelyk met Groot Constantia.]] '''Stellenberg''' is 'n [[Kaaps-Hollandse styl|Kaaps-Hollandse]] huis in die [[Kaapse Skiereiland]]. Die huis in [[Kenilworth]] is aan die bopunt van die oprylaan bekend as Stellenberglaan wat uitdraai uit die M4-pad. Hierdie historiese plaas van ±50 ha is in 1697 deur [[Simon van der Stel]] aan Jacob Vogel toegeken. Slegs ‘n maand later word dit oorgedra aan Frans, ‘n seun van die goewerneur, wat eienaar bly tot 1717. Die aanvanklike naam was Stellenburg. Waarskynlik is die eerste huis reeds voor 1780 deur Jan de Wit op die perseel opgerig. Vanaf 1795 was dit die eiendom van [[Johan Isaac Rhenius]] en van 1802 tot 1812 van Mijndert Adriaan van Schoor. Beide Rhenius en Van Schoor was verwant aan [[Louis Thibault]] en daarom word aanvaar dat Thibault en [[Anton Anreith]] betrokke was by die ontwerp en oprigting van die U-vormige huis, buitegeboue, toegangspoort met sy kruike en ommuurde werf. Vanaf 1795 tot 1806 is die huis deur verskeie Engelse offisiere en amptenare bewoon, soos sir [[James Henry Craig]] en lord [[George Macartney]]. In 1804 het [[Jacob Abraham de Mist]], sy seun Arnoldus en sy bekende dogter en dagboekskryfster Augusta de Mist daarin tuisgegaan. ‘n Kenmerk van die huis is sy besondere halsgewel wat baie ooreenkom met dié van [[Groot Constantia]]. Opvallend is die aantal skoorstene, die Bataafse teëls en die hanebalke van [[geelhout]]. Mooi groot [[Akkerboom|akkerbome]] het vir eeue lank die oprit en werf versier. In die huis is onder andere antieke meubels, skilderye en beeldhouwerk deur bekende Suid-Afrikaanse kunstenaars te besigtig. Die hele opstal is in Junie 1971 tot kultuurmonument verklaar. ==Lees ook== *[[Kaaps-Hollandse styl]] ==Let Wel== ‘n Woonbuurt tussen [[Bellville]] en [[Durbanville]] dra ook die naam Stellenberg. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Kench, John en David Goldblatt en Margaret Courtney-Clarke: Cape Dutch homesteads. Kaapstad: Struik, 1981. {{ISBN|0-86977-140-X}} *Viney, Graham en Alain Proust: Colonial Houses of South Africa. Kaapstad: Struik, 1995. {{ISBN|0-947430059}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Argitektuur]] f3jnpmeoo4cysjh1c3ektq0vbparqrd 0 424571 2891351 2881738 2026-04-07T15:14:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891351 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Strand Street Cape Town (15516542770).jpg|duimnael|regs|Strandstraat]] [[Lêer:Early photo of Strand Street in Cape Town Cape Colony 1875.jpg|duimnael|regs|Strandstraat in 1875.]] Die historiese '''Strandstraat''' is ‘n hoofdeurgangsroete in die middestad van [[Kaapstad]]. ==Ligging== Die straat kom vanaf [[Seepunt]] en is ‘n oostelike voortsetting van High Level Road. Ooswaarts kruis Strandstraat vir die [[Buitengracht]], Breestraat, Loopstraat, Langstraat, Burgstraat, [[Adderleystraat]], Pleinstraat, gaan dan verby die [[Kaapstad-spoorwegstasie|stasie]], die [[Kasteel die Goeie Hoop]], kruis daarna Oswald Pirowstraat, verby die Goeie Hoop-sentrum en sluit dan aan by die deel van die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-pad]] bekend as die Nelson Mandela Boulevard. ==Naam== [[Lêer:Cape Town Foreshore original coastline.svg|duimnael|regs|Die blou stippellyn in hierdie kaart dui die oorspronklike kuslyn aan. Strandstraat is onder en links daarvan sigbaar. Regs van die N2-afrit word die straat New Marketstraat en, verder na regs, Albertstraat.]] Aanvanklik was die pad bekend as Heerestraat, maar al gou as Zeestraat. ‘n Destydse meent (waar nou die stasie is) aan die noordwestekant van die Kasteel was bekend as Het Strandt aan ‘t Fort Plein, want dit het teen die strand gelê. Dus was die straat reeds in 1790 as Strandstraat bekend. ==Geboue en mense== Aan die noordwestelike punt van die straat staan drie kultuurmonumente uit die 18de eeu langs mekaar, naamlik die kostershuis, die Lutherse kerk en die [[Martin Melck-huis]]. Skuins oor die straat is die [[Koopmans-de Wet-huis]]. In die huis een weg van die hoek met Adderleystraat het in 1751 tot 1753 [[Nicolas-Louis de Lacaille]] gewoon en sy sterrekundige waarnemings gedoen. Kapt. [[James Cook]] het ook in die straat gebly terwyl sy skepe ''Resolution'' en ''Adventure'' voor anker in [[Tafelbaai]] gelê het. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: Grow lovely, growing old. The story of Cape Town’s three centuries – the streets, the houses, the characters, the legends, traditions and folklore, the laughter and tears. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1951 *Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd *Laidler, P.W.: A Tavern of The Ocean. Being a Social and Historical Sketch of Cape Town from its earliest days. Kaapstad: Maskew Miller, 1926 [[Kategorie:Kaapstad]] md81cbmvlzurylahaz4yovhvfa1d6gf 0 425630 2891368 2794571 2026-04-07T15:19:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891368 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''T.C. Robertson-natuurreservaat''' is ‘n klein natuurpark by [[Scottburgh]] in [[KwaZulu-Natal]]. Hierdie beskermde gebied van 20 ha lê op die suidelike oewer van en naby die mond van die Mpambanyonirivier, tussen die [[R102 (Suid-Afrika)|R102-pad]] en die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-pad]] en ‘n paar minute se stap van die strand. Kleiner wildsbokke, meerkatte, 180 voëlspesies en 80 soorte inheemse bome kom hier voor. Twaalf kilometer aan wandelpaaie is uitgelê. Die park is in 1989 geopen en vernoem na dr. Thomas Chalmers Robertson (*15 September 1907 - †11 Januarie 1989), ‘n bekende Suid-Afrikaanse bewaringskundige, skrywer, ekoloog en oorlogskorrespondent. ==Bibliografie== *safarinow.com/destinations/scottburgh/naturereserves/tc-robertson-nature-reserve.aspx *sa-venues.com/game-reserves/tc-robertson.php *visistkznsouthcoast.co.za/vic/scottburgh/tc-robertson-nature-reserve [[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]] 397vmc5ros588pp2iocdg3sosbhc1zg 0 425780 2891231 2772272 2026-04-07T13:36:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891231 wikitext text/x-wiki 'n '''Multi-agent-stelsel''' ('''MAS''' of "'''self-georganiseerde stelsel'''") is 'n gerekenariseerde stelsel wat bestaan uit veelvuldige interaktiewe [[intelligente agent]]e.<ref>Yoav Shoham, Kevin Leyton-Brown. ''Multiagent Systems: Algorithmic, Game-Theoretic, and Logical Foundations.'' Cambridge University Press, 2009. http://www.masfoundations.org/</ref> Multi-agent stelsels kan probleme oplos wat moeilik of onmoontlik is vir 'n individuele agent of 'n monolitiese stelsel om op te los.<ref name="tcas">Hu, J.; Turgut, A.; Lennox, B.; Arvin, F., "[https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/9409965 Robust Formation Coordination of Robot Swarms with Nonlinear Dynamics and Unknown Disturbances: Design and Experiments]" IEEE Transactions on Circuits and Systems II: Express Briefs, 2021.</ref> Intelligensie kan [[Wetenskaplike metode|metodiese]], funksionele, prosedurele benaderings, [[Algoritme|algoritmiese]] soektogte of versterkingsleer insluit.<ref>Stefano V. Albrecht, Filippos Christianos, Lukas Schäfer. ''Multi-Agent Reinforcement Learning: Foundations and Modern Approaches.'' MIT Press, 2024. https://www.marl-book.com/</ref> Met vooruitgang in [[groottaalmodel]]le (LLM's), het LLM-gebaseerde multi-agent stelsels na vore gekom as 'n nuwe navorsingsgebied, wat meer gesofistikeerde interaksies en koördinasie tussen agente moontlik maak.<ref name=li2023>{{cite journal | last =Li | first =Guohao | title =Camel: Communicative agents for "mind" exploration of large language model society | journal = Advances in Neural Information Processing Systems | volume = 36 | pages = 51991–52008 | year = 2023 | url = https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2023/file/a3621ee907def47c1b952ade25c67698-Paper-Conference.pdf | arxiv = 2303.17760 | s2cid = 257900712}}</ref> Ten spyte van aansienlike oorvleueling, is 'n multi-agent-stelsel nie altyd dieselfde as 'n agent-gebaseerde model (AGM) nie. Die doel van 'n AGM is om te soek na verduidelikende insig in die kollektiewe gedrag van agente (wat nie noodwendig "intelligent hoef te wees nie") deur eenvoudige reëls te gehoorsaam, tipies in natuurlike stelsels, eerder as om spesifieke praktiese of ingenieursprobleme op te los. Die terminologie van AGM is geneig om meer dikwels in die wetenskap gebruik te word, en MAS in ingenieurswese en tegnologie.<ref name="Niazi-Hussain">{{cite journal |first1=Muaz |last1=Niazi |first2=Amir |last2=Hussain |year=2011 |title=Agent-based Computing from Multi-agent Systems to Agent-Based Models: A Visual Survey |journal=Scientometrics |volume=89 |issue=2 |pages=479–499 |doi=10.1007/s11192-011-0468-9 |url=https://www.researchgate.net/publication/220365334 |format=PDF|arxiv=1708.05872 |hdl=1893/3378 |s2cid=17934527 }}</ref> Toepassings waar multi-agent stelselnavorsing 'n gepaste benadering kan lewer, sluit in aanlynhandel,<ref>{{cite journal |first1=Alex |last1=Rogers |first2=E. |last2=David |first3=J. |last3=Schiff |first4=N.R. |last4=Jennings |url=http://eprints.ecs.soton.ac.uk/12716/ |title=The Effects of Proxy Bidding and Minimum Bid Increments within eBay Auctions |journal=ACM Transactions on the Web |volume=1 |issue=2 |pages=9–es |year=2007 |doi=10.1145/1255438.1255441 |citeseerx=10.1.1.65.4539 |s2cid=207163424 |access-date=2008-03-18 |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402101304/http://eprints.ecs.soton.ac.uk/12716/ |url-status=dead }}</ref> rampreaksie,<ref>{{cite web |first1=Nathan |last1=Schurr |first2=Janusz |last2=Marecki |first3=Milind |last3=Tambe |first4=Paul |last4=Scerri |first5=Nikhil |last5=Kasinadhuni |first6=J.P. |last6=Lewis |url=https://aaai.org/papers/0002-ss05-01-002-the-future-of-disaster-response-humans-working-with-multiagent-teams-using-defacto |title=The Future of Disaster Response: Humans Working with Multiagent Teams using DEFACTO |year=2005 |access-date=8 Januarie 2024 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603165342/http://teamcore.usc.edu/papers/2005/SS105SchurrN.pdf| url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Genc|first1=Zulkuf |title=Intelligent Systems for Crisis Management |chapter=Agent-Based Information Infrastructure for Disaster Management |chapter-url=http://www.gdmc.nl/gi4dmdocs/Gi4DM_2012_Genc.pdf |pages=349–355 |date=2013|display-authors=etal|doi=10.1007/978-3-642-33218-0_26 |isbn=978-3-642-33217-3 |series=Lecture Notes in Geoinformation and Cartography }}</ref> teikenwaarneming<ref>{{cite journal |last1=Hu |first1=Junyan |last2=Bhowmick |first2=Parijat|last3=Lanzon |first3=Alexander |title=Distributed Adaptive Time-Varying Group Formation Tracking for Multiagent Systems With Multiple Leaders on Directed Graphs |journal=IEEE Transactions on Control of Network Systems |date=2020 |volume=7 |pages=140–150 |doi=10.1109/TCNS.2019.2913619 |s2cid=149609966 |doi-access=free }}</ref> en sosiale struktuurmodellering.<ref>{{cite journal |first1=Ron |last1=Sun|first2=Isaac |last2=Naveh |url=http://jasss.soc.surrey.ac.uk/7/3/5.html |title=Simulating Organizational Decision-Making Using a Cognitively Realistic Agent Model |journal=Journal of Artificial Societies and Social Simulation|date=30 Junie 2004}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] e5llgbcwateqfw4cro6vra2sx73vqpo 0 426197 2891390 2879718 2026-04-07T16:05:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891390 wikitext text/x-wiki '''Twee Jonge Gezellen''' is ‘n wingerdplaas en [[Wyn|wynkelder]] by [[Tulbagh]] in die Wes-Kaap van Suid-Afrika. Die 300-jaaroue plaas is by 33° 14′ 18″ suid, 19° 6′ 46″ oos, noord van die dorp, noord van die Saronsberg-wynkelder en langs die [[Klein-Bergrivier]]. In 1710 het die [[VOC]] hierdie plaas van 120 ha in die [[Land van Waveren]] toegeken aan twee neefs, beide oujongkêrels. Hierna was dit vir geslagte lank die eiendom van die Theron-familie en hul nageslag die Krone-familie, onder andere die bekende A.C. Krone. Sedert 2012 is dit die eiendom van Vinimark. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Bulpin. T.V.: Discovering Southern Africa. Kaapstad: Books of Africa, 1970. {{ISBN|0-949956-171}} *krone.word/pages/twee-jonge-gezellen Foto's toon onder meer die ondergrondse kelder *Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. Muizenberg: Baardskeerder, 2004. {{ISBN|978-1-920377-05-2}} {{Wes-Kaap saadjie}} [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] 1tlxjewqyjl0mg94sgmwyeh5cwuyz2a 0 426271 2891392 2747114 2026-04-07T16:06:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891392 wikitext text/x-wiki '''Uhlenhorst''' is ‘n plaasgemeenskap in die [[Hardap]]-streek van [[Namibië]]. Dit lê rondom die aansluiting van die paaie bekend as die C15 en die C25, 82 km noordoos van [[Kalkrand]], 93 km wessuidwes van [[Leonardville]] en 113 km suidoos van [[Rehoboth]]. Hierdie bymekaarkomplek bied ‘n handelspos vir die boere van die omgewing. [[Kategorie:Namibië]] sk4q4yi70ztq0mglhqcqxc58z7lis20 0 426327 2891394 2880278 2026-04-07T16:07:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891394 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Wine Expo 2014 32.jpg|duimnael|Uitkyk se stallitjie by die "Stellenbosch Wine Festival Wine Expo 2014 on the Braak".]] Die geskiedkundige wingerdplaas '''Uitkyk''' buite [[Stellenbosch]] is van besondere kultuur-historiese belang om sy 18de eeuse woonhuis in die [[Kaaps-Hollandse styl]] en die Sauer-familie. ==Ligging== Die plaas is by 33° 51′ suid, 18° 52′ oos, op ‘n hoogte van 1869 m en langs die die pad tussen Stellenbosch en [[Klapmuts]]. Dit is suidoos van [[Elsenburg]] en Klapmutskop en aan die oostekant van die plaas Kanonkop. ==Geskiedenis== In 1712 het die [[VOC]] die plaas van nagenoeg 50 ha toegeken aan Jan Oberholzer. Vyftig jaar later word dit verkoop aan [[Martin Melck]], die eienaar van die aangrensende Elsenburg. Toe strek die plaas tot die piek Kanonkop op [[Simonsberg]]. In 1776 word Melck se skoonseun, Johan D. Beyers, die eienaar. Die U-vormige dubbelverdiepinghuis met sy binneplaas dateer uit 1788 en daar word vermoed dat die unieke gebouekompleks deels die werk is van [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]]. Op die onderste verdieping is die Bataafse vloerteëls, die houtwerk en die muurskilderye nog die oorspronklike. In 1902 word [[Jacobus Wilhelmus Sauer]], en later sy seun [[Paul Sauer]], die eienaar. == Bronnelys == *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] ch5vixef790mswxmzp86v51nzlnzz3x 0 426404 2891416 2795624 2026-04-07T16:13:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891416 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Whisky-treinmonument''' herdenk ‘n insident wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] naby Val in [[Mpumalanga]] plaasgevind het. ==Ligging== Die gedenkteken is by 26° 47′ 01.18″ suid, 28° 52′ 59.66″ oos, op ‘n hoogte van 1587 m bo seevlak en 6 km noordwes van die spoorweghalte Val tussen [[Standerton]] en [[Greylingstad]]. ==Gebeure== Kommandant Fanie Buys en die [[Heidelberg]]-kommando was bedrewe in die opblaas van spoorlyne en brûe. Op 29 Desember 1900 het die broers Jack en Gert van den Heever [[plofstof]] onder ‘n klein spoorwegbruggie by Val geplaas en die aankomende goederetrein het ontspoor en teen ‘n wal afgerol. Die trein was gelaai met geskenke, lekkernye en drank vir die Tommies in die veld se Kersfees en Nuwejaarsfeesvieringe. Boer en Brit (die Britse krygsgevangenes, treinpersoneel en enkele Tommies) het vir ‘n wyle van die oorlog vergeet en heerlik saam on die treinwrak feesgevier. Daar was geen sterfgevalle nie. Op 3 November 2012 is ‘n gedenkteken op die ongelukstoneel opgerig. == Galery == <gallery> Monument to the Whisky Train incident.jpg Unveiling of Whisky Train monument.jpeg Whisky Train (old photo from the internet).jpg Unveiling Whisky Train Monument( additional information to Whisky Train Monument).jpeg </gallery> ==Bibliografie== *monument-sa.co.za/die-whisky-trein-val-heidelberg-greylingstad/ *samilitary.org/vol156rs.html [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] rowrtzvd5joduozqmkokgpm0shskaet 0 426440 2891449 2749072 2026-04-07T16:30:41Z Oesjaar 7467 /* Waar c < X < b: */ Verbeter 2891449 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Driehoekige verspreiding.png|regs|500px]] In waarskynlikheidsteorie en statistiek is die '''driehoeksverdeling''' 'n kontinue waarskynlikheidsverdeling met: * a = laer limiet * b = hoër limiet * c = modus * a &le; c &le; b Die totale oppervlak van die driehoek stel 'n 100% waarskynlikheid voor. Dus moet die oppervlak van die driehoek gelyk wees aan 1. : <math>Oppervlak = \frac{1}{2} basis \times hoogte</math> : <math>1 = \frac{1}{2} (b - a) \times h \qquad \Rightarrow \qquad h = \frac{2}{b-a}</math> == Genereer ewekansige getalle wat driehoekige verspreiding het== Om ewekansige variansies X te genereer tussen a en b, met waarskynlikheid U kan dit soos volg gedoen word: By c is die waarskynlikheid: :<math>U_c = \frac{1}{2} \times basis \times h \qquad = \qquad \frac{1}{2} \times (c-a) \times \frac{2}{b-a} \qquad = \qquad \frac{c-a}{b-a}</math> ===Waar a < X < c:=== [[Lêer:Driehoekige verspreiding 1.png|regs|500px]] Gestel <math>a < X_1 < c</math> en U is die oppervlak van die grys driehoek: :<math>U = \frac{1}{2} \times basis \times h_1</math> Omdat driehoek <math>ach</math> gelykvormig is aan driehoek <math>a X_1 h_1</math>: :<math>\frac{h_1}{h} = \frac{X_1-a}{c-a}</math> :<math>h_1 = \frac{X_1-a}{c-a} \times h = \frac{X_1-a}{c-a} \times \frac{2}{b-a} = \frac{2 (X_1-a)}{(b-a)(c-a)}</math> Dus: :<math>U = \frac{1}{2} \times (X_1-a) \times \frac{2 (X_1-a)}{(b-a)(c-a)}</math> :<math>U = \frac{(X_1-a)^2}{(b-a)(c-a)}</math> :<math>(X_1-a)^2 = U(b-a)(c-a)</math> :<math>X_1 = a + \sqrt{U(b-a)(c-a)}</math> ===Waar c < X < b === [[Lêer:Driehoekige verspreiding 2.png|regs|500px]] Gestel <math>c < X_2 < b</math> en U is die oppervlak van die grys gedeelte, dan is 1-U die oppervlak van die groen driehoek: :<math>1-U = \frac{1}{2} \times basis \times h_1</math> Omdat driehoek <math>bch</math> gelykvormig is aan driehoek <math>b X_2 h_2</math>: :<math>\frac{h_2}{h} = \frac{b-X_2}{b-c}</math> :<math>h_2 = \frac{b-X_2}{b-c} \times h = \frac{b-X_2}{b-c} \times \frac{2}{b-a} = \frac{2 (b-X_2)}{(b-a)(b-c)}</math> Dus: :<math>U = \frac{1}{2} \times (b-X_2) \times \frac{2 (b-X_2)}{(b-a)(b-c)}</math> :<math>U = \frac{(b-X_2)^2}{(b-a)(b-c)}</math> :<math>(b-X_2)^2 = U(b-a)(b-c)</math> :<math>X_2 = b - \sqrt{U(b-a)(b-c)}</math> === In opsomming === Indien: :<math>U_c = \frac{1}{2} \times (c-a) \times h = \frac{1}{2} \times (c-a) \times \frac{2}{b-a} = \frac{c-a}{b-a}</math> en U is 'n reeks ewekansige getalle tussen 0 en 1, dan gaan die volgende formules 'n reeks van getalle gee (X) met 'n driehoekige verspreidingː :<math> X = \begin{cases} a + \sqrt{U(b-a)(c-a)} & \text{ vir } 0 < U_c < F(c) \\ & \\ b - \sqrt{(1-U)(b-a)(b-c)} & \text{ vir } F(c) \le U_c < 1 \end{cases}</math> In Excel gaan die formule soos volg lyk: :<code>IF(ewekansig < (c-a) / (b-a), a + SQRT(ewekansig * (b-a) * (c-a)), b - SQRT( (1-ewekansig) * (b-a) * (b-c)))</code> ::waar <code>ewekansig = RAND()</code> == Genereer ewekansige getalle wat normaalverspreiding het == Om 'n reeks getalle in Excel te gegenereer wat 'n normaalverspreiding het, kan die volgende formule gebruik word: <code>=NORMINV(RAND(), 0.5, 0.2)</code> Waar 0.5 die gemiddeld is en 0.2 die standaardafwyking is. ==Kyk ook== * [[Normaalverspreiding]] * [[Permutasie]] * [[Kombinasie]] ==Bronne== * [https://www.youtube.com/watch?v=CE6zoQJhRt8 Triangular Distribution (using similar triangles)], Mrs O'Gram's Maths, 29 Mei 2021 {{Portaalbalk|Wiskunde}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wiskunde]] sukzrmnzslhr6s217zclveuy5oy17me 0 426566 2891404 2749665 2026-04-07T16:10:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891404 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} '''Vlottenburg''' is in die plattelandse gebied digby [[Stellenbosch]], bekend vir sy [[wyn]]<nowiki/>plaas met 'n aktiewe wynkelder. Hierdie oorwegend boerderystreek met enkele kleiner nedersettings is ‘n 5 km suidwes van die dorp in die vallei van die [[Eersterivier (rivier)]]. Die Baden Powell-verbypad (die [[R310 (Suid-Afrika)|R310]]) na [[Faure, Suid-Afrika|Faure]], die Polkadraaipad (die M12) en die spoorlyn gaan deur die area. By die Eersterivier-wynkelder en die Van Ryn-brandewyndistilleerdery is ‘n spoorweghalte. Reeds is 1707 was die plaas in die besit van die twee Hugenote Pierre Rochefort en Gérard Hanseret. Jacob Roux het die huis met sy Kaaps-Hollandse gewel gebou. Dit is in 1930 gerestoureer. Die wynkelder dateer uit 1945. [[Kategorie:Stellenbosch]] p8qvkqemxwyw96jb3tgdp8wdwctvycm 0 426577 2891172 2864362 2026-04-07T12:49:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891172 wikitext text/x-wiki Die oorblysels van die '''Konvensiebrug''' op die grens van [[Mpumalanga]] en [[KwaZulu-Natal]] is van historiese belang. Op die hoofspoorlyn tusssen [[Johannesburg]] en [[Durban]] staan van [[Volksrust]] in die rigting van [[Charlestown]] die reste van twee brughoofde van ‘n spoorbrug oor die Grensspruit. Rondom 1894 was daar verskeie kwessies tussen die [[ZAR]] en die Britse regering wat opgeklaar moes word. Die belangrikste hiervan was beide moondhede se verhouding tot [[Swaziland]]. So belangrik is die saak beskou dat beide [[Paul Kruger]] en [[Henry Loch]] persoonlik by die gesprekke betrokke was. Die Volksraad stem in dat Kruger self daarheen gaan op voorwaarde dat hy nie die grondgebied van sy land verlaat nie. Toe kom Loch met die eis dat hy ook nie Britse grondgebied wil verlaat nie. Om die saak te skik is tente opgeslaan op ‘n eiland in die middel van die Grensrivier en vind die onderhandelinge daar van 6 tot 10 November plaas. Helaas word Loch op 9 November siek en om die probleem op te los word Loch se treinwa in die middel van die spoorbrug getrek en kon beide hoofonderhandelaars op eie grondgebied die onderhandelinge voortsit. Die derde Swaziland Konvensie is onderteken en Swaziland onder beheer van die ZAR geplaas. Die bouval van die brug is in 1954 tot kulturele gedenkwaardigheid verklaar. ==Bibliografie== *Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] hqwfif6d9dsp3o22a5bypbiggkmja1z 0 426610 2891410 2750224 2026-04-07T16:12:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891410 wikitext text/x-wiki {{Geen bronnelys}} '''Voorbaai''' is ‘n nywerheidsgebied by [[Mosselbaai]]. [[Lêer:44 7B 4-8-0 No 1056 at Voorbaai 1997-SEP-04.jpg|duimnael|regs|250px|[[Klas 7B-stoomlokomotief|SAR Klas 7BS 1056]] in Voorbaai, 1997]] Dit lê by nagenoeg 34° 9′ suid, 22° 6′ 30″ oos, noord van [[Diasstrand]], suid van [[Hartenbos]] en ‘n 6 km uit die middedorp van Mosselbaai. Daar is verskeie ligte nywerhede gevestig, waarvan die melkpoeierfabriek die bekendste is. Op die terrein van die destydse [[Langeberg]]-vrugte-inmaakfabriek is nou ‘n winkelsentrum. Aan die noordekant is ‘n groot spoorwegrangeerwerf. Die brandstofopslagtenks is met ‘n ondersese pyplyn aan [[tenkskepe]] wat in in die baai vasgemeer is, verbind. Die huurplaas Zevenfontein is in 1732 aan Gerrit Oosthuizen toegeken. In 1803 was John Murray, ‘n sakeman van [[Kaapstad]], die plaas se eienaar. Hy open die eerste winkel langs die hoofroete na Kaapstad. Na 1846 het die poskoetse hul perde hier omgeruil. Metterjare het die plaas as Voorbaai bekend geword en die toegangspoort met die naam Voorbaai daarop staan nog langs die pad. {{Wes-Kaap saadjie}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] 9j7btpqmcl7a5phw6w4t5r5a2qfhd3v 0 426636 2891412 2750298 2026-04-07T16:12:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891412 wikitext text/x-wiki '''Waalstraat''' is ‘n belangrike straat in die hart van die historiese [[Kaapstad]]. Die straat strek van die noordelikste hek van die [[Kompanjiestuin]] en die suidelike punt van [[Adderleystraat]] noordweswaarts tot in die [[Bo-Kaap]]. Die oorsprong van die naam van die straat het in die vergetelheid geraak. Historici vermoed dat mense met die van De Waal of Wahl of koloniste uit Wallonië eertyds daar gewoon het. Die setel van die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement]] is in die straat gevestig. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: I heard the old men say. Secrets of the Cape that has vanished, and little-known dramas on the fringe of living memory. Kaapstad: Howard Timmins, 1964 [[Kategorie:Kaapstad]] irwkwrhb7ub5esg0jebzhyho25goybg 0 427526 2891096 2759546 2026-04-07T12:19:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891096 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Frederick II (HRE).jpg|duimnael|Frederik II en sy valk. Uit sy boek ''De arte venandi cum avibus'' (Die kuns om met voëls te jag). Uit 'n manuskrip in Biblioteca Vaticana, Pal. lat 1071, vol. 1), laat 13de eeu.]] '''Frederik II''' ([[Italiaans]] : Federico , [[Duits]] : Friedrich , [[Latyn]] : Fridericus ; [[26 Desember]] [[1194]] – [[13 Desember]] [[1250]] ) was koning van Sisilië vanaf 1198, koning van [[Duitsland]] vanaf 1212, koning van Italië en Heilige Romeinse keiser vanaf 1220 en koning van Jerusalem vanaf 1225. Hy was die seun van die seun van die koning Hendrik, die koning van die koning Hendrik VI van die koning van die koningshuis. Keiser [[Frederik I (Barbarossa)|Frederick Barbarossa]]) en koningin Constance I van Sisilië van die Hauteville-dinastie. Hy was een van die magtigste figure van die [[Middeleeue]] en het 'n uitgestrekte gebied regeer, wat by [[Sisilië]] begin het en deur [[Italië]] tot noord tot by [[Duitsland]] gestrek het. Hy beskou homself as 'n direkte opvolger van die [[Lys van Romeinse keisers|Romeinse keisers]] van die oudheid,<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Benjamin |title=Medieval Germany, 500–1300: A Political Interpretation |date=9 Junie 1997 |publisher=Macmillan International Higher Education |isbn=978-1-349-25677-8 |page=113 |url=https://books.google.com/books?id=7kxdDwAAQBAJ&pg=PA113 |access-date=25 Mei 2022 |language=en}}</ref> en was Keiser van die Romeine vanaf sy pouslike kroning in 1220 tot met sy dood; hy was ook 'n aanspraakmaker op die titel van Koning van die Romeine vanaf 1212 en onbestrede houer van daardie monargie vanaf 1215. As sodanig was hy koning van Duitsland, van Italië en van [[Boergondië]]. Op die ouderdom van drie is hy as koning van Sicilië gekroon as mede-heerser saam met sy ma, Constance, Koningin van Sisilië, die dogter van Roger II van Sisilië. Sy ander koninklike titel was Koning van Jerusalem op grond van die huwelik en sy verbintenis met die Sesde [[Kruistog]]. Dikwels in oorlog met die pousdom, wat tussen Frederick se lande in Noord-Italië en sy Koninkryk van Sisilië (die Regno) in die suide gebind was, is hy "vier keer [[Ekskommunikasie|geëkskommunikeer]] tussen 1227 en sy eie dood in 1250",<ref>{{cite book |last=Jones |first=Dan |date=2019 |title=Crusaders |location=UK |publisher=Head of Zeus |page=405 |isbn=978-1-781-85889-9}}</ref> en is dikwels in pro-pouslike kronieke van die tyd en daarna verguis. [[Pous Gregorius IX]] het so ver gegaan om hom ''preambulus Antichristi'' (voorganger van die [[Antichris]]) te verklaar. Vir sy veelsydige aktiwiteite, dinamiese persoonlikheid en talente is Frederik II die grootste van al die Duitse keisers genoem, miskien selfs van alle Middeleeuse heersers.<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Benjamin |title=Medieval Germany, 500–1300: A Political Interpretation |date=9 June 1997 |publisher=Macmillan International Higher Education |isbn=978-1-349-25677-8 |page=113 |url=https://books.google.com/books?id=7kxdDwAAQBAJ&pg=PA113 |access-date=25 Mei 2022 |language=en}}</ref> In die Koninkryk Sisilië en 'n groot deel van Italië het Frederik II voortgebou op die werk van sy Normandiese voorgangers en 'n vroeë absolutistiese staat gesmee wat saamgebind is deur 'n doeltreffende sekulêre burokrasie. Hy was bekend onder die benaming ''Stupor mundi'' ('Wonder van die Wêreld'), en geniet 'n reputasie as 'n briljante [[Renaissance]]-man ''avant la lettre'' en [[veelweter]] selfs vandag: 'n visioenêre staatsman, 'n geïnspireerde natuurkundige, geleerde, wiskundige, argitek, digter en komponis.{{sfn|Kamp|1995}}<ref>{{cite book |last1=Gerlini |first1=Edoardo |title=The Heian Court Poetry as World Literature: From the Point of View of Early Italian Poetry |date=2014 |publisher=Firenze University Press |isbn=978-88-6655-600-8 |page=2 |url=https://books.google.com/books?id=r0CDBgAAQBAJ&pg=PA2 |access-date=2 Junie 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Lerner |first1=Robert E. |title=Ernst Kantorowicz: A Life |date=11 September 2018 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-18302-2 |page=115 |url=https://books.google.com/books?id=BXSYDwAAQBAJ&pg=PA115 |access-date=2 Junie 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hourihane |first1=Colum |title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539536-5 |page=342 |url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ&pg=RA2-PA342 |access-date=2 Junie 2022 |language=en}}</ref> Frederik het glo ook ses tale gepraat: Latyn, Siciliaans, Middel-Hoogduits, Oud-Frans, Grieks en Arabies.<ref>Cronica, Giovanni Villani [http://www.elfinspell.com/VillaniBk6a.html Book VI e. 1.] (Rose E. Selfe's English translation)</ref><ref name="Köhler 1903 225–248">{{cite journal|last=Köhler|first=Walther|author-link=:de:Walther Köhler|year=1903|title=Emperor Frederick II., The Hohenstaufe|journal=The American Journal of Theology|volume=7|issue=2|pages=225–248|doi=10.1086/478355 |jstor=3153729|doi-access=free}}</ref> As 'n ywerige beskermheer van die [[wetenskap]] en die [[Kunstenaar|kunste]] het hy 'n groot rol gespeel in die bevordering van letterkunde deur die Siciliaanse Poësieskool. Sy manjifieke Siciliaanse keiserlike-koninklike hof in [[Palermo]], wat omstreeks 1220 begin het, was die kulturele en intellektuele middelpunt van die vroeë 13de eeu en het die eerste gebruik van 'n literêre vorm van 'n Italo-Romaanse taal, Siciliaans, gesien. Die poësie wat uit die skool voortgekom het, het 'n beduidende invloed gehad op die letterkunde en op wat die moderne Italiaanse taal sou word.<ref>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=SJ8KB0YifC4C |title=Sicily: An Informal History |last1=Sammartino |first1=Peter |last2=Roberts |first2=William |date=1 Januarie 2001 |publisher=Associated University Presse |isbn=9780845348772}}</ref> Hy was ook die eerste monarg wat verhoor deur beproewing formeel verbied het, wat as bygelowig beskou is.<ref>{{cite web |title=Ma l'imperatore svevo fu conservatore o innovatore?|url=http://www.stupormundi.it/Houben1.htm |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20150429053347/http://www.stupormundi.it/Houben1.htm |archive-date=29 April 2015 }}</ref> Alhoewel dit steeds in 'n sterk posisie was met sy dood, het sy lyn nie lank oorleef nie, en die Huis van Hohenstaufen het tot 'n einde gekom. Verder het die [[Heilige Romeinse Ryk]] 'n lang tydperk van agteruitgang betree tydens die Groot ''[[Interregnum]]''.{{sfn|Abulafia|1988}} Sy komplekse politieke en kulturele nalatenskap het tot vandag toe hewige debatte en fassinasie gelok. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1194]] [[Kategorie:Sterftes in 1250]] [[Kategorie:Huis van Hohenstaufen]] [[Kategorie:Keisers (HRR)]] [[Kategorie:Duitse konings]] egwy86k18t83teqyh8ljqq6nph3kjnj 0 427554 2891428 2884211 2026-04-07T16:17:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891428 wikitext text/x-wiki Die historiese plaas '''Zandvliet''' is nou deel van die stadsgebied van [[Macassar]]. ==Ligging== Hierdie plaas was by die samevloeiing van die [[Kuilsrivier]] en die [[Eersterivier]]. Dit is dus naby die huidige dorp [[Faure, Suid-Afrika|Faure]] en die wynplaas [[Meerlust]] en die [[kramat]] van sjeik Joesoef (*[[Makassar]], [[Celebes]], [[Nederlands-Indië]], 1626 - †[[Kaap die Goeie Hoop]], 23 Mei 1699). ==Geskiedenis== In 1609 ken goew. [[Willem Adriaan van der Stel]] hier ‘n 50 hektaar aan ds. [[Petrus Kalden]] toe. Twee jaar later word dit met ‘n 25 ha vergroot. Kalden keer daarna na Nederland terug en word Abraham Benthem die eienaar en kry in 1707 ‘n addisionele 6 ha. In 1708 is Michiel Romond die eienaar van al drie stukke. Van 1717 tot 1726 is Johannes Swellengrebel (die vader van die latere goewerneur [[Hendrik Swellengrebel]]) die eienaar. Vanaf 1760 is Hendrik Cloete (later ook eienaar van [[Groot Constantia]]) en daarna verskeie van sy nageslag die eienaars. Vanaf die begin van die 20ste eeu is dit die eiendom van die Faure-familie. Die H-vormige huis (met die Kaaps-Hollandse gewel) en buitegeboue het nie behoue gebly nie. ==Bibliografie== *faure.co.za/faurefiles/ *Fransen, Hans (samesteller): A Cape Camera – the architectural beauty of the old Cape. Photographs form the Arthur Elliott collection in the Cape Archives. [[Johannesburg]]: Ad. Donker en Jonathan Ball,1993. {{ISBN|978-0-86852-221-0}} *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} [[Kategorie:Kaapstad]] qfh50gaywv96wz1gymsb1czkvodc01f 0 427555 2891429 2884212 2026-04-07T16:17:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891429 wikitext text/x-wiki '''Zandvliet''' is die oorspronklike naam van die wynplaas '''Solms-Delta''' tussen [[Simondium]] en [[Wemmershoek]]. Die plaas lê waar die [[Helshoogte]]pad by die pad tussen die [[Paarl]] en [[Franschhoek]] ([[R45 (Suid-Afrika)|R45]]) aansluit. Buurplase is [[Allée Bleue]], [[Lekkerwyn]], [[Bien Donné]], [[Boschendal]] en [[L’Ormarins]] (met die [[Franschhoek-motormuseum]]). Die [[Bergrivier]] en die [[Banghoekrivier]] omring die plaas. In 1690 is die plaas van 50 ha toegeken aan Hans Silberbach en Callus Lans. Dieselfde jaar kry Ary Lecrévent die buurplaas Lekkerwyn. Silberbach was getroud met Ansela, ‘n vrysgestelde slavin. Lecrévent was getroud met ‘n De Lanoy-meisie van Boschendal. In ‘n rusie vermoor Silberbach vir Lecrévent. Silberbach vlug, verdwyn en sy plaas Zandvliet word daarop gekonfiskeer en op ‘n veiling verkoop. In 1803 is J.P. de Villiers die eienaar en noem dit Delta, waarskynlik weens die ligging tussen die twee riviere. Hy verkoop ‘n 35 ha van Zandvliet en ‘n 25 ha van Lekkerwyn aan sy neef Jan Stephanus de Villiers. Die res van Zandvliet behoort in 1806 aan ‘n ander neef, Jacob Stephanus de Villiers. Twintig jaar later is Cornelis Brink die eienaar van Delta. Later is dit die eiendom van Pickstone Fruit Farms en vroeg in die 21ste eeu van ‘n groep Amerikaners. ==Lees ook== *[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Green, Lawrence G.: Beyond the city lights. The Story of the Western Cape – the Towns and the Farms, the Life and the People, the Folklore and the Legends. Kaapstad: Howard Timmins, 1957 [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] mn2cnwoa18zdkd21vfu5j1zsa488rfn 0 427588 2891136 2884232 2026-04-07T12:35:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891136 wikitext text/x-wiki Die '''Jerichodam''' is deel van ‘n staatswaterskema in die ooste van [[Mpumalanga]], Suid-Afrika. ==Ligging== Die dam is op die plaas Jericho in die Mpamaspruit, ‘n boloop van die Usuturivier. Dit is by die koördinate 26° 39′ 15″ suid en 30° 29′ 10″ oos, tussen die paaie bekend as N2 en R65, 18 km wes van [[Amsterdam, Mpumalanga|Amsterdam]] en 50 km oos van [[Ermelo]]. Aan die noordekant is die Jerichodam-natuurreservaat en aan die suidekant ‘n kampeerterrein. ==Dam== Die dam is in 1966 gebou en die wal is reeds in 1968 verhoog. Die grondwal is 21,3 m hoog, het ‘n lengte van 1200 m en skep ‘n bakmaat van nagenoeg 60 miljoen m³. Dit het ‘n opvanggebied van 218 km² en as die dam vol is, is die oppervlakte van die meer ongeveer 10 km². ==Gebruik== Die water word aangewend vir huishoudelike en nywerheidsgebruik. ‘n Pompstasie lei water via pypleidings vir 25 km na reservoirs 244 m hoër op die waterskeiding tussen die [[Maputorivier|Usuturiver]] en die [[Vaalrivier]]. Van daar gaan dit verder vir nog 17 km deur pype en tonnels na die [[Camden-kragstasie]] van [[Eskom]] wat hierdeur 136 miljoen liter water per dag ontvang. ==Ander damme== Ander damme in dieselfde waterskema is *[[Morgenstonddam]] *[[Westoedam]] *Bosjesspruitdam *[[Grootdraaidam]] *[[Heyshopedam]] *Trichardtsfonteindam ==Lees ook== *[[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *alchetron.com/Jericho-Dam *dws.gov.za/Tenders/Docs/2020/Jericho%204th%20DSIR20Jan%202016.pdf [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] nh1mfcktgkobgm9ruen8f9oglwhsfvp 0 428231 2891338 2876498 2026-04-07T15:09:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891338 wikitext text/x-wiki '''Soekor''' was ‘n staatsgefinansierde maatskappy, gestig in 1965, met as doel die soektog na olie in Suid-Afrika. ==Maatskappy== Die '''Suidelike Olie-eksplorasiekorporasie''' (meer algemeen bekend onder die akroniem Soekor) moes aktief deelnaam aan en ander firmas aanmoedig en aanspoor tot ‘n versnelde soektog na aardolie. In 2002 het dit saamgesmelt mett [[Mossgas]] en dele van die Senetrale Energiefonds onder die nuwe naam van [[PetroSA]]. ==Doel== Olievondste sou die land se ekonomie aanhelp, werksgeleenthede skep, buitelandse valuta bespaar en bowenal Suid-Afrika selfversorgend maak, veral in die tye toe die land in die apartheidsjare gebuk gegaan het onder boikotte. ==Op land== Soekor was aanvanklik besig om te prospekteer in die omgewing van [[Beaufort-Wes]]. Noemenswaardige maar beperkte hoeveelhede gas is op die plaas Cranemere (tussen [[Graaff-Reinet]] en [[Pearston]]) gevind en klein hoeveelhede olie by [[Colchester]], [[Dannhauser]] en [[Wakkerstroom]]. Van 1972 tot 1975 het Soekor 54 boorgate op land gesink. In Desember 1978 is die landsoektog gestaak, want daar is besef dat daar geen goeie kans is om groot ekonomiese ontginbare olie- en gasvelde te vind nie. ==Op see== In 1968 het die soektog na olie voor die kus begin. ‘n Boorgat 60 km suid van [[Plettenbergbaai]] het ‘n beduidende hoeveelheid gas opgelewer. Gedurende April 1974 het die boorplatform Sedco 135 ‘n gasontdekking wes van die mond van die [[Oranjerivier]] gedoen. In die jare daarna was die seebore Sedco K en Sedco 708 aan die kus bedrywig en vind aanduidings van gas en olie. Boorgate 90 km suid van [[ Mosselbaai]] het in Desember 1980 1,58 miljoen m³ gas en 1200 vaatjies oliekondensaat per dag gelewer. Twee jaar later lewer ‘n boorgat 135 km suid van Mosselbaai 900 vaatjies en 90600 m³ gas per dag. Dit was van ‘n goeie gehalte, maar nie in groot genoeg hoeveelhede om dit ekonomies te ontgin nie. Die soektog op see en land is weer voortgesit. Op 28 Februarie 1985 word 82 km suidwes van Mosselbaai die beste vonds nog in die land gemaak. Die veld lewer elke dag ‘n 2600 vate ru-olie en ‘n beduidende hoeveelheid gas en die gevolg hiervan is die aanleg van die fabriek wat aardgas tot sintetiese brandstof verwerk. ==Lees ook== *[[Energie]] *[[Fossielbrandstof]] ==Bibliografie== *Ensiklopedie van die Wêreld, deel 14. Supplement. Stellenbosch: Albertyn, 1994. {{ISBN|0-949948-36-5}} *crwflags.com/fotw/flags/za$soek.html/ *keyfactsenergy.com/media/country_review/South_Africa_ynvLxop.pdf *petrosa.co.za [[Kategorie:Energie]] [[Kategorie:Gasse]] m7bwhyx4qqqvww077lu3z6l1u7v3gz7 0 428390 2891176 2772360 2026-04-07T12:50:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891176 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Koopmanskloof.jpg|duimnael|Koopmanskloof.]] '''Koopmanskloof''' is ‘n [[natuurreservaat]] en wynlandgoed in die [[Boland]] van Suid-Afrika.<ref name="conservancy" /> Die plaas by Bottelary is by nagenoeg 33° 54′ suid, 18° 45′ oos en langs die M23-pad tussen [[Koelenhof]] en [[Brackenfell]]. Dit is in 1777 deur die [[VOC]] toegeken aan Isaac Bosman. In die laat 1980's is 98 ha op die Bottelary-heuwels van die plaas se 220 ha tot natuurreservaat verklaar om die inheemse bome en [[fynbos]] te beskerm.<ref name="conservancy" /> == Bronnelys == *Conserva. Departement van Omgewingsake. Junie 1987, deel 2, nr. 3. ISSN 0258-3313 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="conservancy">http://www.koopmanskloof.co.za/conservancy.html</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] 61kw3842p7k9enl24qm9ffdekxcx6gr 0 428663 2891287 2769485 2026-04-07T14:51:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891287 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Atmospheric circulation.svg|regs|duimnael|300px|'n Diagram wat die relatiewe posisies van die perdebreedtes toon.]] Die '''perdebreedtes''' is twee gordels om die aarde van subtropiese hoë lugdruk bekend om die afwesigheid van beduidende wind. ==Ligging== In die [[Suidelike Halfrond]] lê die band rondom die 30° en 35° suid, dus suid van die [[Steenbokskeerkring]], tussen die suidoos[[passaatwind]]e wat na die [[ewenaar]] waai en die westewinde wat na die [[Suidpool]] waai. In die noordelike halfrond is dit presies die teenoorgestelde: tussen die 30° en 35° noord, dus noord van die [[Kreefskeerkring]], en tussen waar die suidoospassaat na die ewenaar waai en die westewinde na die [[Noordpool]] waai. Die gebiede brei in breedte uit tot tussen die ongeveer 25° tot selfs 35°, noord of suid, saam met die ontwikkeling van die intensiteit van die somerson in daardie halfrond (met ‘n vertraging van ‘n maand of twee). ==Weer== Die weer in daardie streek rondom die aarde is warm, sonnig met helder lugte, weinig of geen neerslag en kalm tot geen wind nie. In die suidelike halfrond is die weer intenser weens die groter see-oppervlakte. Die faktore lei tot ‘n droë klimaat op land en gevolglik lê die groot woestyne van die wêreld onder die perdebreedtes. Hierdie woestyne is in die suide die [[Kalahari]], [[Namibwoestyn]], die groot Australiese woestyn en die [[Atacamawoestyn]] in [[Chili]]. In die noordelike halfrond is die bekendste die Arabiese woestyn, die Siriese woestyn, die Mojave- woestyn in die [[VSA]] en die Sonora-woestyn in [[Meksiko]] en die VSA. ==Seilskepe== In tye van voor moderne meteorologiese apparate en satellietwaarneming moes matrose die weerpatrone bestudeer en berus op ervaring van winde en seestrome as hulle ‘n seilroete oor die oseane beplan het. Hulle het byvoorbeeld uit ervaring geweet waar dit deur die nabyheid aan landmassas windstil is. Die [[Sargasso-see]] in die noordweste van die [[Atlantiese Oseaan]] was daarvoor bekend dat om die swak seestrome daar dit moeilik is om na Amerika oor te steek. ==Naam== Daar is verskeie interessante menings oor die herkoms van die naam perdebreedtes vir hierdie weergordels. Seilskepe het in die 1500’s dikwels perde as vrag van [[Spanje]] na Suid-Amerika vervoer. As so ‘n skip in ‘n windstilte beland het en moes wag, raak die kos en drinkwater vir die perde soms op. In sekere gevalle is die perde dan oorboord gegooi, ook om so die skip ligter te maak sodat ‘n ligte bries benut kon word om verder te seil. Ook kon die naam bloot ‘n vertaling wees van El Golfo de las Yeguas, “die golf van die perde”, wat die Spaanse naam was vir die seegebied tussen Spanje en die [[Kanariese Eilande]] omdat beide perde en die see wispelturig en onbestendig was. Dan spring die boot ook nog rond op die golwe soos ‘n ruiter op ‘n perd. Op so ‘n seilskip is op ‘n sekere plek, afstand en tyd aan die matrose ‘n deel van die soldy uitbetaal. Dan was daar gewoonlik ‘n jolige ritueel waarby die bemanningslede uit baldadigheid met ‘n perdekop gemaak uit strooi op die dek rondspring en waarna die verflenterde beeld oorboord gegooi word. ==Bibliografie== *link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/0-387-30749-4_85 *oceancolor.gsfc.nasa.gov/feature/horselatitudes/page2.html *oceanservice.noaa.gov/facts/horse-latitudes.html *sailingineurope.com/blog/horse-latitudes-what-do-horses-have-to-do-with-sailing *thoughtco.com/trade-winds-horse-latitudes-the-doldrums-1435362 [[Kategorie:Wind]] [[Kategorie:Seevaart]] [[Kategorie:Meteorologie]] af35f9jzni3y0klls8n490e8k6vh3za 0 428698 2891364 2769295 2026-04-07T15:18:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891364 wikitext text/x-wiki Die '''Stijdomhuis''' op [[Modimolle]] was ‘n huismuseum ter nagedagtenis aan [[J.G. Strijdom]], ‘n premier van die [[Unie van Suid-Afrika]]. ==Gebou== Die statige huis in Kerkstraat in die destydse [[Nylstroom]] is 20 jaar lank deur die Strijdom-familie bewoon. Dit is in die laat 1920’s deur Strijdom laat bou, in 1953 vergroot onder leiding van die argitek [[Gerard Moerdyk]] en in 1948 is die Kaaps-Hollandse gewel aangebring. In 1958 is dit deur die provinsiale administrasie van [[Transvaal]] aangekoop en dien dit as ampswoning vir verskeie amptenare totdat dit in 1975 as monument verklaar en as museum ingerig is. ==Versameling== Die baie bome rondom die huis is nog deur Strijdom self aangeplant. Meubels, gebruiksartikels en persoonlike besittings van die familie is hier uitgestal, onder andere statige ou meubels, skilderye en portrette, ‘n geweefde mat in die studeerkamer, [[Paul Kruger]] se pyp en ‘n reuse eetkamertafel. Ook opvallend was ‘n ou ossewaentjie met wakis, tent en waterkan wat Strijdom as geskenk ontvang het. ==Beeld== In 2003 is die Vryheidsbeeld van J.G. Strijdom wat op [[Strijdomplein]] in [[Pretoria]] gestaan het na hierdie museum verskuif. Na die ineenstorting van die bronskopbeeld, ‘n werk van [[Coert Steynberg]], is die brokstukke so ver as moontlik weer aanmekaargelap en op 31 Mei 2003 her-onthul by die Strijdomhuis. ==Sluiting== Metterjare is die gebou, die versameling en die beeld verwaarloos en was die museum nie meer veilig om erfenisstukke in te bewaar nie. In 2022 het die [[Erfenisstigting]] die versameling opgepak. Dele daarvan is na die [[Voortrekkermonument]] en ander items vorm nou deel van die huismuseum Ouma se Huis op Udolpho, die kultuurplaas van die [[F.A.K.]] by [[Parys]]. Die huis op Modimolle is nou ‘n bouval. ==Bibliografie== *Botha, Alida: Strijdomhuis – ou tuiste van Waterberg se Leeu. In: Omgewing RSA. Deel 10, nr. 5, Mei 1983 *[[Maroela Media]]: [http://www.maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/skatte-uit-strijdom-huis-nou-deur-erfenisstigting-bewaar Skatte uit Strijdom-huis nou deur Erfenisstigting bewaar] aanlyn geplaas op 26 Augustus 2021 *[https://monument-sa.co.za/strydomplein-pretoria-vryheidsbeeld-jg-strijdom-strijdomhuis-nylstroom/ Artikel oor Strydomplein en die Vryheidsbeeld (Pretoria)] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] jli0z8393w2mg4x86huttqxp9qj9nl7 0 428933 2891357 2772546 2026-04-07T15:16:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891357 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Reservaat |reservaat_naam = Starvation Creek-natuurreservaat |ander_naam = |iucn_kategorie = |beeld = Encephalartos laevifolius-IMG 9693.JPG |beeld_byskrif = [[Kaapsehoopbroodboom]] |kaart = |kaart_byskrif = |land = [[Suid-Afrika]] |provinsie = [[Mpumalanga]] |naaste_dorp = [[Nelspruit]] |duimdrukkerkaart = Mpumalanga |duimdrukkeretiketposisie = links |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging in Mpumalanga |breedtegraad = 25 |breedtegraad_m = 30 |breedtegraad_s = 16 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 30 |lengtegraad_m = 43 |lengtegraad_s = 4 |lengtegraad_OW = O |oppervlak = 140 ha |openingsjaar = |besoekerstal = |besoekersjaartal = |bestuursliggaam = |webblad = }} Die '''Starvation Creek-natuurreservaat''' in [[Mpumalanga]] is een van die weinige groeiplekke van die bedreigde [[Kaapsehoopbroodboom]]. Hierdie beskermde gebied is by {{koördinate|25|30|16|S|30|43|4|O}}, 9 km noord van [[Kaapsehoop]], noord van [[Ngodwana]] en wes van [[Nelspruit]]. Dit omsluit ‘n mooi kloofwoud wat besigtig kan word vanaf gemerkte voetpaadjies. Op 11 Oktober 1985 is 140&nbsp;ha van die Berlin-staatsbos tot hierdie reservaat omskep. ==Bibliografie== *Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985 {{Mpumalanga saadjie}} [[Kategorie:Natuurreservate in Mpumalanga]] dh5c15tdpq6fjbmw2dz5forx9vbyxtl 0 428934 2891423 2819312 2026-04-07T16:15:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891423 wikitext text/x-wiki Die '''Woody Cape-natuurreservaat''' aan die kus by [[Alexandria]] in die [[Oos-Kaap]] beskerm die uitsonderlike duinegebied waar kolle van die oostelike kusfynbos voorkom. Hierdie beskermde gebied van 15&nbsp;460 ha lê tussen Alexandria, [[Boesmansriviermond]], [[Boknesstrand]] en [[Cannon Rocks]] is in 1985 tot reservaat verklaar. Daar is ‘n tweedaagse sirkelroete, die Alexandria-voetslaanpad, vir [[rugsakstap]]pers. Later jare is hierdie gebied by ‘n vergrote [[Addo-olifant- Nasionale Park]] ingelyf. ==Bibliografie== *Illenberger, Werner K. en Izak C. Rust: Duneland - wasteland or wonderland? In: Conserva. Department van Omgewingsake. Deel 7, nr. 6, November/Desember 1992. ISSN 0258-3313 *Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985 [[Kategorie:Natuurreservate in die Oos-Kaap]] 3nkpb5rux6rz3hko2oeiyrwy5yc6sj1 0 428939 2891212 2772620 2026-04-07T13:10:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891212 wikitext text/x-wiki Die '''Matiwa-natuurreservaat''' in die [[Soutpansberg]] is die plek in Suid-Afrika wat die hoogste gemiddelde reënval per jaar ontvang, naamlik 2004 millimeter. Hierdie beskermde gebied in die [[Vhembe-distriksmunisipaliteit]] is 179&nbsp;ha groot en is by nagenoeg 23° suid en 30° 17′ oos. Dit is in 1985 tot reservaat verklaar. ==Bibliografie== *za.geoview.info/matiwa_nature_reserve,345457701n *Van Rensburg, Theuns: Boswese skep nuwe reservate. In: Omgewing RSA. Departement Omgewingsake. Deel 12, nr. 11, November - Desember 1985 [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] n90p1iy0ib9g8712t2rhkp7kprwopy7 0 429108 2891196 2819337 2026-04-07T13:00:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891196 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Die '''Mount Sheba-natuurreservaat''' in [[Mpumalanga]] beskik oor ‘n fraai en seldsame plant- en dierelewe en onbesoedelde spruite.<ref name="sa.net" /><ref name="sa-venues" /> Hierdie beskermde gebied van 1110 ha is in die bergpieke 22 km van [[Pelgrimsrus]] en bestaan uit steil hellings, digte bosse en valleie. Dus wissel die hoogte bo seespieël tussen die 1375 m en 1950 m. Daarom wissel ook die reënval van kloof tot piek van ‘n gemiddelde 500 mm per jaar tot 1200 mm per jaar. Hierdie bergopvanggebied is die oorsprong van verskeie bergstroompies wat die [[Blyderivier]] voed.<ref name="sa.net" /><ref name="sa-venues" /> In die park is [[protea]]s aangeplant vir handelsdoeleindes. Oorblyfsels van gouddelwerye van na 1900 en die ou wapad tussen Pelgrimsrus en [[Lydenburg]] is nog sigbaar.<ref name="sa.net" /><ref name="sa-venues" /> Vanaf aangelegde wandelpaaie kan die groot verskeidenheid voëls, plante en ander diere gesien word. Besondere plante is die [[Clivia caulescens]], [[Gladiolus varius]], [[Neobolusia wilmsii]] en die [[Disa extinctoria]]. Diere wat teengekom kan word, is die [[oorbietjie]], [[klipspringer]], [[strandwolf]], [[tierboskat]], [[vaalboskat]] en die rooiklipkonyn ([[pronolagus]]).<ref name="sa.net" /><ref name="sa-venues" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sa.net">https://south-africa.net/mount-sheba-nature-reserve-mpumalanga/</ref> <ref name="sa-venues">https://www.sa-venues.com/game-reserves/mount-sheba.php</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Natuurreservate in Mpumalanga]] isu0zas0ed9ahck1wb6mz8kdkah4vx7 0 429127 2891120 2875282 2026-04-07T12:26:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891120 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Refleksagentdiagram.jpg|duimnael|Eenvoudige refleksagentdiagram.     ]] In [[kunsmatige intelligensie]] is 'n '''intelligente agent''' 'n entiteit wat sy omgewing waarneem, outonoom aksies neem om doelwitte te bereik, en sy prestasie kan verbeter deur [[masjienleer]] of deur [[kennis]] op te doen. Vooraanstaande KI-handboeke definieer kunsmatige intelligensie as die "studie en ontwerp van intelligente agente", en beklemtoon dat doelgerigte gedrag sentraal tot intelligensie is. ʼn Gespesialiseerde subgroep van intelligente agente, agentiese KI (ook bekend as 'n [[KI-agent]] of bloot agent), brei hierdie konsep uit deur proaktief doelwitte na te streef, besluite te neem en aksies oor lang tydperke te neem, en sodoende 'n nuwe vorm van digitale agentskap te illustreer.<ref>Mukherjee Anirban, Chang Hannah, 2025-02-01, ''Agentic AI: Expanding the Algorithmic Frontier of Creative Problem Solving'', ssrn 5123621</ref> Intelligente agente kan wissel van eenvoudig tot hoogs kompleks. 'n Basiese termostaat of beheerstelsel word as 'n intelligente agent beskou, net soos 'n [[mens]], of enige ander stelsel wat aan dieselfde kriteria voldoen – soos 'n [[maatskappy]], 'n toestand of 'n [[bioom]].{{sfn|Russell|Norvig|2003|loc=chpt. 2}} Intelligente agente werk gebaseer op 'n objektiewe funksie, wat hul doelwitte saamvat. Hulle is ontwerp om planne te skep en uit te voer wat die verwagte waarde van hierdie funksie na voltooiing maksimeer.<ref name=plato>{{cite encyclopedia|last1=Bringsjord|first1=Selmer|last2=Govindarajulu|first2=Naveen Sundar|title=Artificial Intelligence|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2020 Edition)|date=12 Julie 2018 |editor=Edward N. Zalta|url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2020/entries/artificial-intelligence/}}</ref> Byvoorbeeld, 'n versterkingsleeragent het 'n beloningsfunksie, wat programmeerders toelaat om sy verlangde gedrag te vorm.<ref name="quanta problem">{{cite news |last1=Wolchover |first1=Natalie |title=Artificial Intelligence Will Do What We Ask. That's a Problem. |url=https://www.quantamagazine.org/artificial-intelligence-will-do-what-we-ask-thats-a-problem-20200130/ |access-date=21 Junie 2020 |work=Quanta Magazine |date=30 Januarie 2020 |language=en}}</ref> Net so word 'n evolusionêre algoritme se gedrag gelei deur 'n fiksheidsfunksie.<ref name="Bull, Larry 1999">{{cite journal|last=Bull|first=Larry|title=On model-based evolutionary computation|journal=Soft Computing|volume=3|issue=2|date=1999|pages=76–82|doi=10.1007/s005000050055|s2cid=9699920}}</ref> Intelligente agente in kunsmatige intelligensie is nou verwant aan agente in ekonomie, en weergawes van die intelligente agentparadigma word bestudeer in [[kognitiewe wetenskap]], [[etiek]] en die [[filosofie]] van praktiese [[rede]], sowel as in baie interdissiplinêre sosiokognitiewe modellering en rekenaar-sosiale simulasies. Intelligente agente word dikwels skematies beskryf as abstrakte funksionele stelsels soortgelyk aan [[sagteware|rekenaarprogramme]]. Om teoretiese modelle van werklike implementerings te onderskei, word abstrakte beskrywings van intelligente agente abstrakte intelligente agente genoem. Intelligente agente is ook nou verwant aan sagteware-agente—outonome rekenaarprogramme wat take namens gebruikers uitvoer. Daar word ook na hulle verwys met 'n term wat uit die [[ekonomie]] geleen is: 'n "rasionele agent".{{sfn|Russell|Norvig|2003|loc=chpt. 2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 6kz3a7pq28qhj320drw8ga4ywqurrxw 0 429193 2891517 2773927 2026-04-07T20:57:27Z Jcb 223 2891517 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Legged Squad Support System robot prototype.jpg|duimnael|LS3 2012 prototipe.]] '''Boston Dynamics, Inc.''', is 'n [[Amerikaanse]] [[Ingenieurswese|ingenieur]]s- en [[robotika]]-ontwerpmaatskappy wat in 1992 gestig, voortspruitend uit die [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] (MIT). Boston Dynamics, met sy hoofkwartier in Waltham, [[Massachusetts]], is sedert Desember 2020 in besit van die [[Hyundai Motormaatskappy|Hyundai Motor Group]], maar het die verkryging eers in Junie 2021 afgehandel.<ref>{{Cite web|url=https://www.hyundai.com/au/en/hyundai-info/news/2021/06/hyundai-motor-group-completes-acquisition-of-boston-dynamics-from-softbank|title = Hyundai Motor Group Completes Acquisition of Boston Dynamics from SoftBank &#124; Hyundai News &#124; Hyundai Australia}}</ref> Boston Dynamics ontwikkel 'n reeks dinamiese hoogs mobiele [[robot]]te, insluitend BigDog, Spot, [[Atlas (robot)|Atlas]] en Handle. In 2019 het Spot sy eerste kommersieel beskikbare robot geword. Die maatskappy het sy voorneme verklaar om sy ander robotte, insluitend Handle, te kommersialiseer. ==Geskiedenis== [[Lêer:Bio-inspired Big Dog quadruped robot is being developed as a mule that can traverse difficult terrain.tiff|links|duimnael|BigDog]] Die maatskappy is gestig deur Marc Raibert, wat die maatskappy in 1992 van die Massachusetts-tegnologie-instituut afgestig het.<ref>{{cite web|title=Amazon Warehouses Could Get a Hand From an Innovative Robot|url=https://www.barrons.com/articles/amazon-warehouse-innovative-robot-boston-dynamics-softbank-51575994251|first=Daren|last=Fonda|date=10 Desember 2019|website=Barron's|access-date=22 Desember 2019}}</ref> Die maatskappy was 'n uitvloeisel van die Leg Laboratory, Raibert se navorsingslaboratorium by MIT en Carnegie Mellon-universiteit. Die Leg Laboratory het gehelp om die wetenskaplike basis vir hoogs dinamiese robotte te vestig. Hierdie robotte is geïnspireer deur die merkwaardige vermoë van [[dier]]e om met ratsheid, behendigheid, persepsie en intelligensie te beweeg, en die werk daar het die weg gebaan vir die robotte wat by Boston Dynamics ontwikkel is.<ref name= mit-leglab>{{cite web |title=MIT Leg Laboratory |url=http://www.ai.mit.edu/projects/leglab/ |website=www.ai.mit.edu |access-date=30 Desember 2023}}</ref> Nancy Cornelius was 'n medestigter van Boston Dynamics, nadat sy by die maatskappy aangesluit het as die eerste werknemer. Gedurende haar tyd daar het sy as 'n beampte van die maatskappy gedien, ingenieurswese op baie kontrakte gedoen, was 10 jaar lank finansiële hoof, en later was sy vise-president in beheer van ingenieurswese op verskeie kontrakte. Sy het in 2013 na 21 jaar diens afgetree, toe die maatskappy deur [[Google]] verkry is.<ref>{{cite web | url=https://www.theverge.com/2013/12/14/5209622/google-has-bought-robotics-company-boston-dynamics | title=Google buys Boston Dynamics, maker of spectacular and terrifying robots | date=14 Desember 2013 }}</ref> Robert Playter was ook 'n medestigter van die maatskappy, en het 'n paar maande later aangesluit nadat hy sy PhD-tesis by MIT voltooi het waar hy saam met Raibert in die Leg Laboratory gewerk het. Playter was jare lank bedryfshoof by die maatskappy en is sedert 2019 uitvoerende hoof.<ref>https://www.linkedin.com/in/robert-playter-986b507/</ref> Vroeg in die maatskappy se geskiedenis het dit saam met die American Systems Corporation gewerk onder 'n kontrak van die Naval Air Warfare Center Training Systems Division (NAWCTSD) om vlootopleidingsvideo's vir vliegtuiglanseringsoperasies te vervang met interaktiewe 3D-rekenaarsimulasies met karakters wat gemaak is met DI-Guy, sagteware vir realistiese menslike simulasie.<ref>{{cite web|title=Updating Technology Without Upping the Price.(Boston Dynamics completes first phase of catapult trainer upgrade)|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-80023459.html|first=Sharon|last=Foster|date=1 November 2001|publisher=National Defense|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516171829/http://www.highbeam.com/doc/1G1-80023459.html|archive-date=16 Mei 2011|access-date=22 Desember 2019}}</ref> Uiteindelik het die maatskappy begin om fisiese robotte te ontwikkel - byvoorbeeld, BigDog was 'n viervoetige robot wat ontwerp is vir die Amerikaanse weermag met befondsing van die [[DARPA|Defense Advanced Research Projects Agency]] (DARPA).<ref>{{cite web|title=Robotic 'pack mule' displays stunning reflexes|url=https://www.newscientist.com/article/dn8802-robotic-pack-mule-displays-stunning-reflexes/|first=David|last=Hambling|date=3 Maart 2006|website=New Scientist|access-date=22 Desember 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|title=Innovation: The Government Was Crucial After All|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2014/apr/24/innovation-government-was-crucial-after-all/|last1=Madrick|first1=Jeff|date=24 April 2014|website=The New York Review of Books|access-date=22 Desember 2019}}</ref> Op 13 Desember 2013 is die maatskappy deur Google X (later X, 'n filiaal van Alphabet Inc.) vir 'n onbekende prys verkry,<ref>{{cite web|title=Google is trying to sell Boston Dynamics, the crazy robotics company it bought in 2013|url=https://www.businessinsider.com/report-google-trying-to-sell-boston-dynamics-2016-3?r=US&IR=T|work=Business Insider|access-date=17 Maart 2016|archive-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118205839/http://uk.businessinsider.com/report-google-trying-to-sell-boston-dynamics-2016-3?r=US&IR=T|url-status=live}}</ref> waar dit deur Andy Rubin bestuur is tot sy vertrek by Google in 2014.<ref>[https://www.nytimes.com/2013/12/14/technology/google-adds-to-its-menagerie-of-robots.html?_r=0 "Google Adds to Its Menagerie of Robots"], ''The New York Times'', 14 Desember 2013.</ref> Onmiddellik voor die verkryging het Boston Dynamics hul DI-Guy sagtewareproduklyn oorgedra aan VT MÄK, 'n simulasiesagtewareverskaffer gebaseer in [[Cambridge, Massachusetts]].<ref> [http://halldale.com/news/defence/di-guy-now-part-vt-m%C3%A4k "DI-Guy Now Part of VT MÄK"], ''Military Simulation and Training Magazine'',11 Desember 2013.</ref> Op 8 Junie 2017 het [[Alphabet Inc.]] die verkoop van die maatskappy aan [[Japan]] se SoftBank Group vir 'n onbekende bedrag aangekondig.<ref>{{cite web|title=SoftBank is buying robotics firms Boston Dynamics and Schaft from Alphabet|website=TechCrunch|url=https://techcrunch.com/2017/06/08/softbank-is-buying-robotics-firm-boston-dynamics-and-schaft-from-alphabet/|last=Lunden|first=Ingrid|date=9 Junie 2017 }}</ref> Op 2 April 2019 het Boston Dynamics die Silicon Valley-opstartonderneming Kinema Systems verkry.<ref>{{cite web|title=Boston Dynamics acquires a 3D vision startup in bid to put its robots to work|url=https://techcrunch.com/2019/04/02/boston-dynamics-acquires-a-3d-vision-startup-in-bid-to-put-its-robots-to-work/|website=TechCrunch|date=2 April 2019|language=en-US|access-date=22 April 2019}}</ref> In November 2020 het die firma 'n ooreenkoms met Trimble Inc. onderteken om die Spot-hondrobot verder te ontwikkel.<ref name="eqj1">{{cite news |title=Trimble and Boston Dynamics form autonomous robot alliance |url=https://www.equipmentjournal.com/construction-news/trimble-and-boston-dynamics-form-autonomous-robot-alliance/ |access-date=2024-09-05}}</ref> In Desember 2020 het Hyundai Motor Group 'n 80%-belang in die maatskappy van SoftBank vir ongeveer $880 miljoen verkry.<ref>{{Cite web|title=Hyundai Motor to buy controlling stake in U.S. robot firm from SoftBank |url=https://www.reuters.com/article/us-boston-dynamics-m-a-hyundai-motor-idUSKBN28L092/|access-date=2020-12-10|website=Roadshow|publisher=[[Reuters]]|language=en |last1=Yang |first1=Hyunjoo Jin }}</ref> SoftBank Group behou ongeveer 20% deur 'n geaffilieerde entiteit.<ref>{{Cite web|last=Campbell|first=Ian Carlos|date=2020-12-11|title=Hyundai takes control of Boston Dynamics in $1.1B deal|url=https://www.theverge.com/2020/12/11/22167835/hyundai-boston-dynamics-aquisition-consumer-robotics|access-date=2020-12-30|website=The Verge|language=en}}</ref> In Junie 2021 is aangekondig dat Hyundai amptelik 'n beherende belang in die maatskappy van SoftBank geneem het.<ref>{{cite web|title=Spot the robot dog's owner, Boston Dynamics, officially sold to Hyundai|url=https://www.cnet.com/roadshow/news/spot-robot-dog-boston-dynamics-sold-hyundai/|website=CNET|first=Sean|last=Szymkowski|date=21 Junie 2021}}</ref> In Oktober 2022 het die maatskappy 'n belofte onderteken waarin hulle sê dat hulle geen wapenaanwending van hul robotiese skeppings sal ondersteun nie. Boston Dynamics het ander robotikamaatskappye aangebied om by die belofte aan te sluit, met vyf ander firmas wat ook onderteken het.<ref>{{cite web |last1=Fried |first1=Ina |title=Exclusive: Boston Dynamics pledges not to weaponize its robots |url=https://www.axios.com/2022/10/06/boston-dynamics-pledges-weaponize-robots |website=Axios |date=6 Oktober 2022 |access-date=6 Oktober 2022}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sekuriteit]] [[Kategorie:Maatskappye]] [[Kategorie:Robotika]] cd9t7lclhya7mev0kalva4cgqirveao 0 429385 2891539 2775406 2026-04-08T04:50:57Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2891539 wikitext text/x-wiki Die '''Konflik van die Ordes''', 'n langdurige sosio-politieke stryd in die vroeë [[Romeinse Republiek]], het 'n fundamentele rol gespeel in die vorming van die Romeinse staat. Hierdie konflik het hoofsaaklik tussen die [[patrisiërs]], die aristokratiese elite, en die [[plebejers]], die gewone burgers, gewoed. Die patrisiërs het 'n [[monopolie]] op politieke mag en sosiale status gehad, terwyl die plebejers uitgesluit was van belangrike besluitneming en dikwels ekonomiese en sosiale ongelykheid ervaar het. Die stryd tussen hierdie twee groepe het oor eeue gestrek en uiteindelik gelei tot beduidende politieke hervormings en die uitbreiding van burgerregte.<ref name="cornell">Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Aanvanklik was die Romeinse samelewing streng gestratifiseer. Die patrisiërs was die afstammelinge van die oorspronklike stigters van [[Rome]] en het 'n bevoorregte posisie geniet. Hulle het die Senaat oorheers, die hoogste amptenare gelewer en beheer oor godsdienstige rites gehad. Die plebejers, wat die meerderheid van die bevolking uitgemaak het, was meestal boere, ambagsmanne en handelaars. Hulle het geen politieke seggenskap gehad nie en was onderhewig aan die gesag van die patrisiërs. Hierdie ongelykheid het tot groot ontevredenheid onder die plebejers gelei, wat gevoel het dat hulle uitgebuit en onderdruk word.<ref name="cornell" /> Die eerste tekens van die Konflik van die Ordes het in die vroeë 5de eeu v.C. begin verskyn. Die plebejers het begin om vir meer politieke regte en sosiale gelykheid te eis. Een van die vroeë sleutelkwessies was skuld. Baie plebejers het in die skuld geraak en kon nie hul verpligtinge nakom nie, wat gelei het tot hul verslawing deur patrisiese skuldeisers. Dit het 'n groot bron van woede en frustrasie geword en het die plebejers gemobiliseer vir aksie. In 494 v.C. het die plebejers 'n massiewe staking, bekend as die "''secessio plebis''," geloods. Hulle het die stad verlaat en 'n militêre kamp buite [[Rome]] opgerig, wat effektief die stad se [[ekonomie]] en militêre mag verlam het.<ref name="cornell" /> Hierdie daad van verset het die patrisiërs gedwing om toe te gee. Die plebejers het die reg verkry om hul eie amptenare, die Tribune van die Plebs, te kies. Die Tribune het die mag gehad om veto oor enige wet of amptelike besluit uit te spreek wat die plebejers nadelig kon beïnvloed. Hierdie stap was 'n belangrike oorwinning vir die plebejers en het hulle 'n mate van politieke beskerming gebied. Daarbenewens is die "''Concilium Plebis''," 'n vergadering van die plebejers, erken as 'n amptelike liggaam wat bindende besluite kon neem.<ref name="cornell" /> Deur die loop van die volgende twee eeue het die plebejers voortgegaan om vir meer regte te veg. In die middel van die 5de eeu v.C. is die "[[Twaalf Tafels]]" opgestel, 'n kode van wette wat op 'n openbare forum vertoon is. Dit was 'n beduidende stap in die rigting van regsgelykheid, aangesien dit die wette vir almal bekend gemaak het en die arbitrêre toepassing van geregtigheid deur die patrisiërs beperk het. Die plebejers het ook druk uitgeoefen vir die reg om met patrisiërs te trou, wat uiteindelik in 445 v.C. toegestaan is. Hierdie stap het die sosiale gaping tussen die twee groepe begin verklein.<ref name="cornell" /> In die 4de eeu v.C. het die plebejers begin om vir toegang tot die hoogste staatsampte te eis, insluitend die konsulaat. Na 'n lang stryd is die "Licinies-Sextiese Wette" in 367 v.C. aanvaar. Hierdie wette het bepaal dat ten minste een van die twee konsuls elke jaar 'n plebejer moes wees. Dit was 'n reuse deurbraak vir die plebejers en het hulle 'n direkte rol in die bestuur van die Republiek gegee. Met verloop van tyd het plebejers ook ander belangrike ampte begin vul, soos dié van praetor, quaestor en censor.<ref name="cornell" /> Teen die 3de eeu v.C. het die Konflik van die Ordes in wese tot 'n einde gekom. Die plebejers het gelykheid met die patrisiërs bereik en was in staat om 'n aktiewe rol in die politieke lewe van [[Rome]] te speel. Die versmelting van die patrisiese en plebejiese elite het gelei tot die vorming van 'n nuwe regerende klas, die "''nobilitas''." Hierdie nuwe elite het 'n gedeelde belang gehad in die handhawing van die stabiliteit en die uitbreiding van die Romeinse mag.<ref name="cornell" /> Die Konflik van die Ordes het 'n diepgaande impak op die ontwikkeling van die [[Romeinse Republiek]] gehad. Dit het gelei tot die uitbreiding van [[burgerregte]], die ontwikkeling van 'n meer verteenwoordigende regering en die skepping van 'n sterk en veerkragtige staat. Die lesse wat geleer is uit hierdie konflik, het die Romeine gehelp om toekomstige sosiale en politieke uitdagings aan te pak en het 'n blywende nalatenskap in die Westerse politieke tradisie gelaat. == Sien ook == {{div col |colwidth=15em}} * [[Romeinse monargie]] * [[Romeinse Republiek]] * [[Romeinse Ryk]] * [[Romeinse reg]]<!-- * [[Plebeian Council]] * [[Centuria]] * [[Curia]] * [[Roman consul]] * [[Praetor]] * [[Roman censor]] * [[Quaestor]] * [[Aedile]]--> * [[Romeinse diktator]]<!-- * [[Master of the Horse]] * [[Senate]]--> * [[Cursus honorum]]<!-- * [[Pontifex Maximus]] * [[Princeps senatus]]--> * [[Interrex]]<!-- * [[Procurator (Roman)|Procurator]] * [[Acta Senatus]]--> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Ihne, Wilhelm. ''Researches Into the History of the Roman Constitution''. William Pickering. 1853. * Johnston, Harold Whetstone. ''Orations and Letters of Cicero: With Historical Introduction, An Outline of the Roman Constitution, Notes, Vocabulary and Index''. Scott, Foresman and Company. 1891. * Mommsen, Theodor. ''Roman Constitutional Law''. 1871-1888 * Tighe, Ambrose. ''The Development of the Roman Constitution''. D. Apple & Co. 1886. * Von Fritz, Kurt. ''The Theory of the Mixed Constitution in Antiquity''. Columbia University Press, New York. 1975. * ''The Histories'' by Polybius * Cambridge Ancient History, Volumes 9–13. * A. Cameron, ''The Later Roman Empire'', (Fontana Press, 1993). * M. Crawford, ''The Roman Republic'', (Fontana Press, 1978). * E. S. Gruen, "The Last Generation of the Roman Republic" (U California Press, 1974) * F. Millar, ''The Emperor in the Roman World'', (Duckworth, 1977, 1992). * A. Lintott, "The Constitution of the Roman Republic" (Oxford University Press, 1999) {{Portaalbalk|Geskiedenis|Romeinse Republiek|Antieke Rome}} {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse Republiek]] ajoidxkfeqgir5ydipk650afettnljn 0 429544 2891427 2776111 2026-04-07T16:16:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891427 wikitext text/x-wiki ‘n '''Ysterklipklavier''' is ‘n musiekinstrument wat deur ou beskawings in Suider-Afrika gebruik is. Oermense van [[Sutherland]] en omstreke het geweet dat ‘n mooi klank voortgebring word as met ‘n klein stukkie [[ysterklip]] op ‘n groot stuk ysterklip (‘n [[doleriet]] van die [[Karoo]]) geslaan word. In koppies in die Karoo word nou nog sulke groot “klaviere” aangetref. Meesal het ‘n paar mense saam die klavier daar bespeel, want dit was te swaar om te skuif. Daar kan aanvaar word dat die klanke voortgebring uit hierdie slaginstrument deel van ‘n diep spirituele belewing van die vroegste beskawings in hierdie landstreke was. Dalk kan dit vergelyk word met die Boesmantekeninge wat ook deel was ‘n van geestelike ervaring. ==Lees ook== *[[Bostelegrafie]] *[[Lys van musiekinstrumente]] ==Bibliografie== * Bestee Chelsea-geld eerder aan bewaring. In: Praat Saam. [[Die Burger]], 27 Mei 2025 * van Zyl, Ané: ‘Klipklavier’ gaan weerklink by die Karoo-tuin op [[Chelsea-blommeskou]]. Netwerk24.com/netwerk24/nuus/aktueel/klipklavier-gaan-weerklink-by-karoo-tuin-op-chelsea-blommeskou-20250502 [[Kategorie:Slaginstrumente]] 442sk1felu9497eqdp59ncol0cxirkw 0 429566 2891465 2811753 2026-04-07T16:52:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891465 wikitext text/x-wiki ==Oorsig== Die Afrikaanse literatuurgeskiedenis is 'n komplekse en dinamiese veld, deurspek met debatte oor periodisering, invloede, en selfs die definisie van wat as "Afrikaanse letterkunde" beskou moet word. In Ernst Lindenberg se artikel, "'n Probleem van die Afrikaanse Literatuurgeskiedenis"<ref>Lindenberg, Ernst. 1954. 'n Probleem van die Afrikaanse Literatuurgeskiedenis. ''Tydskrif vir Letterkunde''.</ref> word een van die mees omstrede kwessies aangespreek, naamlik die begindatum van die Afrikaanse letterkunde en die verwante vraag oor 'n "Suid-Afrikaanse" letterkunde. Lindenberg kritiseer Antonissen se siening dat "Suid-Afrikaanse" letterkunde 'n "nasionale begrip" is en dat werke in [[Nederlands]] en selfs [[Engels]] en [[Duits]] wat "van die Afrikaanse gees" getuig, ingesluit moet word. Lindenberg argumenteer eerder vir 'n meer taalgebaseerde definisie: "By die vasstelling van wat wel en wat nie tot die Afrikaanse letterkunde behoort nie, geld slegs twee vrae: (1) Is dit Afrikaans? en (2) Is dit letterkunde?" Hierdie debat oor die definisie en grense van die Afrikaanse letterkunde is 'n deurlopende tema in die literatuurgeskiedskrywing. Die kwessie van periodisering is 'n ander sentrale tema. In Shawna-Leze Meiring se MA-verhandeling<ref>Meiring, Shawna-Leze. 2018. Literatuurgeskiedenis en "Eurochronologiese periordisering" - 'n Eksperiment op die Afrikaanse letterkunde. MA-verhandeling: Universiteit van Pretoria.</ref> word die probleem van "Eurochronologie" ondersoek. Meiring wys daarop dat literatuurgeskiedenisse dikwels nasionaal georiënteerd is, maar in 'n globaliserende wêreld is daar pogings om nasionale letterkundes binne 'n groter konteks van wêreldletterkunde te plaas. Sy kritiseer die toepassing van Europese periodes soos [[realisme]], [[romantiek]], [[modernisme]], en [[postmodernisme]] op die Afrikaanse literatuur, en stel voor om eerder "die 'fiksiewêrelde van tekste'" te ondersoek. Hierdie benadering kan volgens haar help om weg te beweeg van "tradisionele' periodieke indelings" en alternatiewe leesmoontlikhede oop te maak. Hierdie siening word verder uitgebrei in haar opvolg artikel<ref>Meiring, Shawna-Leze. 2018. Eurochronologie in Afrikaanse literatuurgeskiedenis- voorstel vir ʼn alternatiewe bestudering van tekste aan die hand van “fiksiewêrelde van tekste”. ''Stilet''</ref> waar Meiring die toepassing van eurochronologie as 'n geïsoleerde benadering tot die Afrikaanse letterkunde in die Suid-Afrikaanse konteks kritiseer. Meiring wys op die probleme wat ontstaan wanneer die Afrikaanse letterkunde geïsoleerd bestudeer word, los van die ander literêre tradisies in Suid-Afrika. Sy stel Eric Hayot se konsep van "fiksiewêrelde van tekste" voor as 'n alternatiewe benadering wat die vergelyking van tekste op gelyke voet moontlik maak, oor taal- en nasionale grense heen. Hierdie perspektief daag die tradisionele periodisering uit en moedig 'n meer inklusiewe en vergelykende benadering tot die literatuurgeskiedenis aan. Die kwessie van vergelyking is ook belangrik, soos blyk uit [[Jerzy Koch]] se artikel, "Komparatistiese klassifikasie, of die dampkring van die Afrikaanse literêre historiografie"<ref>Koch, Jerzy. 2014. Komparatistiese klassifikasie, of die dampkring van die Afrikaanse literêre historiografie. ''Stilet''</ref>. Koch ondersoek die gebruik van komparatistiese klassifikasie in literatuurgeskiedenisse, waar Afrikaanse skrywers met internasionale figure vergelyk word (bv. [[Boniface]] as die "Suid-Afrikaanse Molière"). Hy wys daarop dat hierdie vergelykings 'n manier is om die Afrikaanse literatuur te posisioneer en 'n verwysingsraamwerk te skep. Koch analiseer die gebruik van hierdie vergelykings in literatuurgeskiedenisse deur [[Gerrit Dekker]], [[Rob Antonissen]], en [[J.C. Kannemeyer]], en vind 'n toename in die aantal buitelandse outeurs wat genoem word oor tyd. Hy bespreek ook die verskille tussen verskillende uitgawes van Kannemeyer se werk, wat 'n aanduiding gee van die veranderende verwagtingshorisonne van die leserspubliek. Laastens is daar die kwessie van [[kanonisering]], met onlangse oproepe om die kanon meer inklusief te maak.<ref>Senekal, B.A. 2024. 'n Netwerkwetenskaplike oorsig en verkenning van netwerke rondom die Ontlaeringprojek. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''.</ref> Hierdie is 'n deurlopende tema in die Afrikaanse literatuurgeskiedskrywing. Daar is geen eenvoudige of eensydige verhaal rondom die geskiedenis van die [[Afrikaanse letterkunde]] nie, maar eerder 'n voortdurende proses van herinterpretasie, herdefiniëring, en herposisionering. Die debatte oor definisie, periodisering, vergelyking, en [[kanonisering]] is alles deel van hierdie voortdurende proses. Dit is hierdie dinamiek wat die Afrikaanse literatuurgeskiedenis so 'n boeiende studieveld maak. Die Afrikaanse literatuurgeskiedenis is dus nie net 'n chronologiese opsomming van werke nie, maar 'n voortdurende gesprek oor identiteit, kultuur, en die plek van die [[Afrikaanse letterkunde]] in 'n groter wêreldkonteks. ==Afrikaanse literatuurgeskiedenisse== Afrikaanse literatuurgeskiedenisse sluit in die volgende: * Antonissen, Rob. 1962. ''[[Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede]]''. Kaapstad: Nasou<ref> Antonissen, Rob. 1962. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Kaapstad: Nasou.</ref> (verskillende herdrukke). * Attwell, David en Attridge, Derek. 2012. ''[[The Cambridge History of South African Literature]]''. Cambridge: Cambridge University Press.<ref>Attwell, David en Attridge, Derek. 2012. ''The Cambridge History of South African Literature''. Cambridge: Cambridge University Press.</ref> * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. 1952. ''[[Skrywers en rigtings]]''. Pretoria: JL Van Schaik.<ref>Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. 1952. ''Skrywers en rigtings. Pretoria: JL Van Schaik.</ref> * Cloete, T.T. (red.). 1980. ''[[Die Afrikaanse literatuur sedert Sestig]]''. Bloemfontein: Nasou Beperk.<ref>Cloete, T.T. (red.). 1980. ''Die Afrikaanse literatuur sedert Sestig''. Bloemfontein: Nasou Beperk.</ref> * Dekker, G. 1935. ''[[Afrikaanse literatuurgeskiedenis]]''. Kaapstad: Nasionale Pers.<ref>Dekker, G. 1935. ''Afrikaanse literatuurgeskiedenis''. Kaapstad: Nasionale Pers.</ref> (verskillende herdrukke). * Heywood, Christopher. 2004. ''[[A history of South African literature]]''. Cambridge: Cambridge University Press.<ref>Heywood, Christopher. 2004. ''A history of South African literature''. Cambridge: Cambridge University Press.</ref> * Kannemeyer, J.C. 1984. ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur| Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1]]''. Academica, Pretoria / Kaapstad.<ref>Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> * Kannemeyer, J.C. 1983. ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur| Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2]]''. Academica, Pretoria / Kaapstad.<ref>Kannemeyer, J.C. 1983. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> * Kannemeyer, J.C. 2005. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Kaapstad: Human & Rousseau.<ref>Kannemeyer, J.C. 2005. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> * Koch, J. 2015. ''[[A history of South African literature. Afrikaans literature 17th-19th centuries]]''. Pretoria: Van Schaik.<ref>Koch, J. 2015. ''A history of South African literature. Afrikaans literature 17th-19th centuries''. Pretoria: Van Schaik.</ref> * Lindenberg, E. 1965. ''[[Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde]]''. Pretoria, Kaapstad: Academica.<ref>Lindenberg, E. 1965. ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Pretoria, Kaapstad: Academica.</ref> * Nienaber, P.J. 1960. ''[[Perspektief en profiel]]''. Kaapstad: Pers Boekhandel.<ref>Nienaber, P.J. 1960. ''Perspektief en profiel''. Kaapstad: Pers Boekhandel.</ref> (verskeie uitgawes). * Nienaber, P.J., Senekal, J.H. en Bothma, T.C. 1951. ''[[Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde]]''. Kaapstad: Afrikaanse Per-Boekhandel.<ref>Nienaber, P.J., Senekal, J.H. en Bothma, T.C. 1951. ''Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde''. Kaapstad: Afrikaanse Per-Boekhandel.</ref> * Opperman, D.J. 1967. ''[[Digters van Dertig]]''. Kaapstad: Nasou.<ref>Opperman, D.J. 1967. ''Digters van Dertig''. Kaapstad: Nasou.</ref> * Van Coller, H.P. (red.) 1998. ''Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 1''. Pretoria: Van Schaik. <ref>Van Coller, H.P. (red.) 1998. ''Perspektief en profiel. ʼn Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 1''. Pretoria: Van Schaik.</ref> * Van Coller, H.P. (red.) 1999. ''Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 2''. Pretoria: Van Schaik.<ref>Van Coller, H.P. (red.) 1999. ''Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 2''. Pretoria: Van Schaik.</ref> (verskillende weergawes). ==Sien ook== *[[Die Ontwikkeling van die Afrikaanse Letterkunde]] == Verwysings == {{verwysings}} 4mlu7q2y6phl0wwkzrw9pthgd4u3u58 0 449773 2891205 2810639 2026-04-07T13:04:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891205 wikitext text/x-wiki '''Mamreweg''' is 'n spoorweghalte tussen die wingerde van die [[Swartland]], [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Suid-Afrika]]. Hierdie stasietjie lê by die kruising van die [[R315 (Suid-Afrika)|R315]]-pad (tussen [[Darling]] en [[Malmesbury]]) en die spoorlyn. Dit is 80&nbsp;km van [[Kaapstad]], 96&nbsp;m bo [[Seevlak|seespieël]] en 10&nbsp;km noordoos van die sendingstasie [[Mamre]]. Vanaf [[Kalbaskraal]], 'n spoorwegaansluiting aan die [[Dieprivier]] op die lyn van [[Kraaifontein]] na [[Bitterfontein]], draai 'n sylyn noordwes via Mamreweg, Darling, [[Hopefield]], [[Langebaanweg]], [[Vredenburg]] na [[Saldanha]]. By die Mamreweg-halte is die Darling-wynkelder, voorheen bekend as die Mamreweg-kelder. Die stasie van Darling het bekend geword weens [[Pieter-Dirk Uys]] se Evita se Perron. Dele van hierdie sylyn is reeds in Oktober 1902 in gebruik geneem. Aanvanklik is dit met 'n smal spoor gebou, maar later jare is dit met [[Kaapspoor]] herbou. [[Kategorie:Spoorlyne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] azv5p3yeq680kqojqv7bt2lfv7xlek1 0 450116 2891407 2882474 2026-04-07T16:11:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891407 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|aansig=titel}} '''Vogelgat''' is ‘n privaat natuurreservaat in die [[Kleinrivierberge]] naby [[Hermanus]], [[Suid-Afrika]].<ref name="plcnetwork" /><ref name="xplorio" /> Vogelgat is geleë tussen twee ander natuurreservate, naamlik [[Fernkloof-natuurreservaat|Fernkloof]] en [[Maanskynkop]].<ref name="plcnetwork" /> ==Ligging== Die gebied lê op die suidelike helling van die [[Kleinrivierberge]] en noord van die Kleinrivier-srandmeer. Dit bied ‘n goeie uitsig oor [[Walkerbaai]] en [[Kleinmond]] en is 2,5&nbsp;km van Hermanus. ==Reservaat== Vogelgat is net meer as 600&nbsp;[[Hektaar|ha]] groot. Omdat dit die Fernkloof-natuurreservaat en Maanschijnkop-natuurreservaat verbind, vorm hulle saam ‘n [[Beskermde gebied|bewaringsgebied]] van ‘n 3&nbsp;000&nbsp;ha. Vogelgat bied 35&nbsp;km aan wandelpaaie tussen [[Kloof|klowe]], [[Waterval|watervalle]] en rotspoele. In ‘n [[herbarium]] word die plante uitgestal wat natuurlik daar voorkom. ==Fauna== Hier is al ‘n 20 [[soogdier]][[Spesie|spesies]] waargeneem. Die opvallendste diere is die [[klipspringer]], [[vaalribbok]] en ‘n [[Arend|arendfamilie]]. ==Flora== Op Vogelgat is al 965 [[plant]]<nowiki/>spesies aangeteken. Hiervan word 13 as seldsaam, 12 as eie aan die streek en 17 as bedreig beskou. Die bekendste plante hier is die [[berggeelbos]], [[geelbos]], [[blinkblaartolbos]], [[kreupelboom]], ''[[Hermannia]] rudis'', [[Gladiolus brevitubus|''Gladiolus brevitubus'']] en die ''Platycaulos cascadensis''. == Bronnelys== *De Wet, Benita: New era in conservation. In: Bewaring RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 13, nr. 1, Januarie 1986 *Robertson, Cecily: Vogelgat Nature Reserve. In: Veld & Flora. September 1980. journals, co.za/doi/pdf/10.10520/AJA00423203_1028 *Slingsby, Peter: Overberg Whale Coast – the map. [[Muizenberg]]: Slingsby Maps, 2010. {{ISBN|978-1-919900-95-7}} *van Rensburg, Theuns: Vogelgat - money for management. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 8, nr. 1, Januarie/ Februarie 1993. ISSN 0258-3313 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="plcnetwork">https://www.plcnetwork.co.za/member/7/Vogelgat-Private-Nature-Reserve/</ref> <ref name="xplorio">https://xplorio.com/hermanus/en/things-to-do/nature-reserves/</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://vogelgat.co.za Amptelike webwerf] [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] czmrrje8qjq3yjjelhjuwcygvuruj2t 0 450248 2891170 2866836 2026-04-07T12:48:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891170 wikitext text/x-wiki '''Maanskynkop''' is 'n natuurreservaat naby [[Hermanus]] in die [[Overberg]].<ref name="protectedplanet" /><ref name="wheretostay" /><ref name="westerncape.gov.za" /> Hierdie beskermde gebied is op die suidelike hellings van die [[Kleinrivierberge]] by nagenoeg 34° 23′ 47″ suid en 19° 20′ 37″ oos. Die ruwe terrein is bekend om sy diversiteit van plantegroei (veral van [[fynbos]]). Die reservaat is 784 ha groot<ref name="westerncape.gov.za" /> en vorm saam met die aangrensende [[Fernkloof-natuurreservaat]] (1379 ha) en [[Vogelgat]] (605 ha) ‘n ongeskonde natuurgebied groter as 2750 ha. Maanskynkop is eiendom van die provinsie Wes-Kaap en is nie vry toeganklik nie. Met die nodige permit kan die voetslaanpaaie en bergfietsroetes gebruik word.<ref name="wheretostay" /> == Bronnelys == *www.tyroneping.co.za>capensibufo-selenophos == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="protectedplanet">{{Cite web|url=https://www.protectedplanet.net/300412|title=Protected Planet &#124; Maanschynkop Nature Reserve|website=Protected Planet|accessdate=2025-06-16}}</ref> <ref name="wheretostay">{{Cite web|url=https://www.wheretostay.co.za/topic/5869-maanschynkop-nature-reserve|title=Maanschynkop Nature Reserve - nr Hermanus, Whale Coast, Hermanus Lagoon Information &#124; WhereToStay.co.za|website=www.wheretostay.co.za|accessdate=2025-06-16}}</ref> <ref name="westerncape.gov.za">{{Cite web |url=https://d7.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2005/6/annex_2_-_conservation_areas.pdf |title=argiefkopie |access-date=16 Junie 2025 |archive-date=16 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616150825/https://d7.westerncape.gov.za/sites/www.westerncape.gov.za/files/documents/2005/6/annex_2_-_conservation_areas.pdf |url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] cet5wdcu0itkna8lvj9leqc9m8wghmz 0 450324 2891425 2884155 2026-04-07T16:15:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891425 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bergpas | naam = Wylliespoort | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | duimdrukkerkaart= Limpopo | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | breedtegraad = 22 | breedtegraad_m = 55 | breedtegraad_s = 0 | breedtegraad_NS = S | lengtegraad = 29 | lengtegraad_m = 56 | lengtegraad_s = 0 | lengtegraad_OW = O | ligging = Tussen [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] en [[Musina]] | helling = | hoogte = | lengte = | oppervlak = Teer | ingenieur = Lt. C.H. Wyllie | jaar begin = 1904 (oorspronklik) | jaar voltooi = | verbou = 1961 | bergreeks = [[Soutpansberg]] | pad = [[N1]] }} '''Wylliespoort''' is 'n [[bergpas]] deur ‘n nou kloof in die [[Soutpansberg]] in die Vhembe-distrik van [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]].<ref name="mpsa" /><ref name="sav" /> Die eerste pas is in 1904 deur {{nowrap|lt. C.H. Wyllie}} uitgemeet. Die bestaande pad gaan deur twee tonnels (450&nbsp;m) en (274&nbsp;m) wat in 1961 voltooi en gebou is nadat die 'ou' pad weggespoel het. Die pas is net noord van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] op die [[N1 (Suid-Afrika)|N1 nasionale pad]].<ref>[[B.P.J. Erasmus]]. ''[[Op Pad in Suid-Afrika]]''. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref> Die pas is by nagenoeg 22° 54′ suid, 29° 56′ oos en ±20 km van [[Louis Trichardt]] (Makhado) in die rigting van [[Musina]]. Dit is ‘n natuurlike geologiese verskynsel wat ‘n verbinding verskaf het deur die berge vir die [[Voortrekker]]s se ossewaens na die noorde, maar ook vir die migrasie en verspreiding van wilde diere en plante. Hierdie pas dra die naam van luit. C.H. Wyllie, ‘n Engelse ingenieur wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] na Suid-Afrika gekom het. Hy het aan die hoof gestaan van die bou van die hoofpad na die grens by [[Beitbrug]] in die jare 1904 tot 1907. Op hierdie plek het die pad die loop van die rivier gevolg en het die pad gevolglik verskeie male verspoel. Daarom is die hoofpad (die N1) hier in 1961 met twee tonnels , bekend as die Hendrik Verwoerd-tonnels van elk ‘n paar honderd meter lank, herbou. Rondom die poort is ‘n beskermde natuurgebied aanvanklik bekend as die plaas Marius en eiendom van [[Perskor]]. Dit is ‘n habitat vir bedreigde plant- en dierspesies. == Sien ook == * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Bronnelys == *de Waal, Benita: New era in conservation. In: Omgewing RSA. Departement van Omgewingsake. Deel 13, nr. 1, Januarie 1986 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="mpsa">{{cite web|title=Wyllie's Poort (N1)|url=http://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/limpopo/item/83-wyllie-s-poort.html|website=Mountain Passes South Africa|accessdate=28 January 2016}}</ref> <ref name="sav">https://www.sa-venues.com/attractionslm/wyllies-poort.php</ref> }} {{Gewensde beeld|Limpopo}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Limpopo]] [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] kw9c1vvt4gmgyftn3y1qjagp30qwioz 0 450499 2891104 2816632 2026-04-07T12:21:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891104 wikitext text/x-wiki Die '''Harmony Flats-natuurreservaat''' by [[Kaapstad]] huisves bedreigde inheemse plante en diere. ==Ligging== Die beskermde gebied is by 34° 8′ 18″ suid, 18° 51′ 33″ oos, in Elfdelaan in die [[Strand]] in die rigting van [[Gordonsbaai]]. Dit is aan die suidoostekant van die Gustrow-sportterrein in die woonbuurt Southfork. ==Reservaat== Hierdie natuurgebied van slegs 9 ha omvat ‘n seisoenale [[vleiland]]. Dit is in 1989 gestig om die oorblywende uiters bedreigde Lourensford-fynbosvariant te beskerm. Hierdie tipe fynbos is die habitat van die psammobates geometricus, die [[suurpootjie]], maar hulle het kort na die stigting van die reservaat hier uitgesterf. Die reservaat is te klein om ekologies lewensvatbaar te wees. Weens die ligging tussen stedelike woonbuurte is honde, katte, tuinafval, die verwydering van sand en indringerplante ‘n probleem. ==Fauna== Besondere voëls wat hier voorkom, is die [[oranjekeelkalkoentjie]], [[gevlekte klopkloppie]] en die [[landeryklopkloppie]]. Die [[akkedis]] Agama spinosa is as uitgestorwe beskou totdat dit hier weer in 2010 herontdek is. Ook loop die [[papegaaibek-padloper]] hier rond. Verder kan die [[geelslang]], [[molslang]], verskeie muissoorte, rotte en insekte hier teengekom word. ==Flora== ‘n 220 plantspesies waarvan 30 as skaars beskou word, is al aangeteken. Die bekendste plante is die uiters bedreigde [[Ixia versicolor]] (die blouoog-kalossie), [[Bartholina burmanniana]], [[Disa tenella]] (die lekkerruik-orgidee), [[Lampranthus filicaulis]] (die langsteelvygie), [[Moraea villosa]], die [[kleingroenroos]] en die [[tjienkerientjee]]. ==Bibliografie== *botanicalsociety.org.za/spring-flower-harmony-flats-nature-reserve/ *fynboslife.com/nature-reserves/harmony-flats-nature-reserve/ *resource.capetown.gov.za/documentcentre/Documents/Graphics%20and%20educational%20material/Flyer%20-%20Harmony%20Flaats%20Nature%20Reserves.pdf [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Kaapstad]] 5zfssu4ax4o8pgtvsw0stus3o8ss5kl 0 450903 2891330 2818117 2026-04-07T15:05:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891330 wikitext text/x-wiki Die '''Ship’s Prow-pas''' is op ‘n gewilde bergklimroete in die [[Drakensberge]]. Hierdie pas is by 29° 05′ 58.6″ suid, 29° 19′ 31.6″ oos en net suidoos van [[Champagne Castle]]. Met sy hoogste punt op 3292 m bo seespieël is dit die hoogste pas in die Drakensberge. Dit is ‘n moeilike roete weens die steilte en die gevaar van vallende rotse. ==Bron== *vertical-endeavour.com/blog/38-drakensberg/passes/175-ships-prow-pass.html [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] h6n2c0s22wug2921j4jv0gg30gnrrn7 0 450905 2891309 2818609 2026-04-07T14:59:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891309 wikitext text/x-wiki Die '''Rondebult-voëlreservaat''' in [[Gauteng]] is een van Suid-Afrika se vernaamste stedelike toevlugsoorde vir inheemse voëls. ==Ligging== Die skuilplek van amper 200 voëlspesies is by 26° 18′ suid, 28° 12′ 8″ oos en net suid van Klippoortjie in [[Germiston]]. ==Reservaat== Die gebied van 95 ha bestaan uit vleiland, drie groot panne en grasland en bied wandelpaaie, ‘n aantal voëlkykskuilings en piekniekplekke. ==Fauna== Dit is een van die beste plekke in die land om die [[bloubekeend]] (makou) te sien. Ander bekende voëls wat hier teengekom kan word, is die [[bontelsie]], [[grootrietsanger]], [[lelkiewiet]], [[vlei-uil]], [[Afrikaanse snip]], [[rooiassie]], [[gewone nagreier]] en die [[grootflamink]]. Ook loop hier riet- en springbokke rond. ==Lees ook== *[[Austin Roberts-voëlreservaat]] *[[Strubendam-voëlreservaat]] ==Bibliografie== *ebird.org/hotspot/L999238 *sa-venues.com/things-to-do/gauteing/rondelbult-bird-sanctuary *www.tripadviser.co.za/Attraction_Reviews [[Kategorie:Natuurreservate in Gauteng]] af6wxmt3g9mi989p3xb75ahkx7ulgp3 0 450920 2891147 2818376 2026-04-07T12:39:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891147 wikitext text/x-wiki {{inligtingskas Persoon | naam = Karl Kraus | beeld = Karl Kraus.jpg | geboortedatum = {{geboortedatum|1874|04|28|}} | geboorteplek = Jičín, Koninkryk Boheme, [[Oostenryk-Hongarye]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1936|06|12|1874|04|28|}} | sterfplek = [[Wene]], [[Oostenryk|Eerste Oostenrykse Republiek]] | beroep = {{hlist|Skrywer|joernalis}} | alma_mater = [[Universiteit van Wene]] }} '''Karl Kraus''' ({{IPA|de-AT|kraʊs|lang}}; [[28 April]] [[1874]] – [[12 Junie]] [[1936]])<ref>[https://www.britannica.com/biography/Karl-Kraus ''Encyclopaedia Britannica'']</ref> was 'n Oostenrykse [[skrywer]], joernalis, polemikus, [[satirikus]], essayis, dramaturg en digter, wat veral ook bekend was vir sy [[epigram]]me. Sy satire was gemik op die pers, Duitse kultuur en Duitse en Oostenrykse politiek. Hy is drie keer benoem vir die [[Nobelprys vir Letterkunde]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=5034 |title=Nomination Database|website=www.nobelprize.org|access-date=19 April 2017}}</ref> Kraus is gebore uit die welvarende [[Jode|Joodse]] gesin van Jacob Kraus, 'n papiervervaardiger, en sy vrou Ernestine, née Kantor, in Jičín, Koninkryk Boheme, [[Oostenryk-Hongarye]] (vandag die Tsjeggiese Republiek of Tsjeggië). Die gesin het in 1877 na [[Wene]] verhuis. Sy moeder is oorlede in 1891. Kraus het in 1892 as regstudent ingeskryf aan die Universiteit van Wene. Met ingang April van dieselfde jaar, het hy bydrae begin maak aan die Wiener Literaturzeitung, met 'n kritiese stuk oor Gerhart Hauptmann se ''Die Weber'' (Die wewers). Ongeveer die tyd het hy op onsuksesvolle wyse probeer om naam te maak as akteur in 'n klein teater. In 1894 verander hy sy studieveld na filosofie en Duitse letterkunde. Hy staak egter sy studies in 1896. Sy vriendskap met Peter Altenburg het ongeveer die tyd posgevat. Karl Kraus was regdeur sy lewe 'n omstrede figuur. Marcel Reich-Ranicki het hom "ydel, eiegeregtig, selfvoldaan en selfingenome" genoem.<ref>Harry Zohn, [https://books.google.com/books?id=zMTJ6QWnaNYC&pg=PA90 ''Karl Kraus and the Critics''], Camden House, 1997, p. 90</ref> Kraus se volgelinge het in hom 'n onfeilbare gesag herken, wat enigiets sou doen om diegene wat sy ondersteuning geniet van hulp te wees. Kraus het die nageslag as sy uiteindelike gehoor beskou, en het ''Die Fackel'' in volumevorm herdruk, jare nadat dit die eerste keer gepubliseer is.<ref name="Knight2004p252">Knight, Charles A. (2004) ''Literature of Satire'' [https://books.google.com/books?id=SOfVePSFctgC&pg=PA252 pp. 252–6]</ref> 'n Beheptheid oor taal was sentraal tot Kraus se uitkyk, en hy het sy tydgenote se sorgelose taalgebruik as simptomaties van hul onverskillige behandeling van die wêreld beskou. Die Weense komponis Ernst Krenek het sy ontmoeting met die skrywer in 1932 as volg beskryf: "In 'n tyd toe mense oor die algemeen die Japannese bombardement van Sjanghai veroordeel het, het ek Karl Kraus ontmoet terwyl hy met een van sy beroemde kommaprobleme doenig was. Hy het iets gesê soos: 'Ek weet dat alles nutteloos is wanneer die huis brand. Maar ek moet dit doen, solank dit enigsins moontlik is; want indien diegene wat veronderstel was om na kommas om te sien altyd seker gemaak het dat hulle op die regte plek was, sou Sjanghai nie brand nie'."<ref>Hans Weigel, ''Kraus: Die Macht der Ohnmacht'' (Kraus, of die mag van onmag), Brandstätter, 1986, p. 128. Original text: "Als man sich gerade über die Beschießung von Shanghai durch die Japaner erregte und ich Karl Kraus bei einem der berühmten Beistrich-Problemen antraf, sagte er ungefähr: Ich weiß, daß das alles sinnlos ist, wenn das Haus in Brand steht. Aber solange das irgend möglich ist, muß ich das machen, denn hätten die Leute, die dazu verpflichtet sind, immer darauf geachtet, daß die Beistriche am richtigen Platz stehen, so würde Shanghai nicht brennen.“</ref> Die Oostenrykse skrywer [[Stefan Zweig]] het eenkeer na Kraus verwys as "die meester van giftige spot" (''der Meister des giftigen Spotts'').<ref>[[Stefan Zweig]], ''Die Welt von Gestern. Erinnerungen eines Europäers'' (Frankfurt am Main: Fischer, 1986), 127.</ref> Tot en met 1930 was Kraus se satiriese skrywes gerig aan politieke figure van die sentrum en die linkses, aangesien hy die gebreke van die regses as vanselfsprekend beskou het, met die gevolg dat dit nie sy kommentaar werd was nie.<ref name="Knight2004p252" /> Later het sy reaksie op die [[NSDAP]] ''Die Derde Walpurgisnag'' ingesluit. Vir die talle vyande wat hy gemaak het met die onbuigsaamheid en intensiteit van sy partydigheid, was hy egter 'n bittere misantropis en ''arme skepsel'' (Alfred Kerr). Hy is daarvan beskuldig dat hy hom aan haatgevulde veroordelings en ''Erledigungen'' vergryp het. Saam met Karl Valentin word hy as die meester van [[galgehumor]] beskou.<ref>{{cite web|url=http://www.danieleluttazzi.it/?q%3Dnode%2F221 |author=Marmo, Emanuela |title=Interview with Daniele Luttazzi |date=Maart2004 |access-date=6 Mei 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060506133300/http://www.danieleluttazzi.it/?q=node%2F221 |archive-date=6 Mei 2006 |quote="Quando la satira poi riesce a far ridere su un argomento talmente drammatico di cui si ride perché non c'è altra soluzione possibile, si ha quella che nei cabaret di Berlino degli Anni '20 veniva chiamata la 'risata verde'. È opportuno distinguere una satira ironica, che lavora per sottrazione, da una satira grottesca, che lavora per addizione. Questo secondo tipo di satira genera più spesso la risata verde. Ne erano maestri Kraus e Valentin." }}</ref> Giorgio Agamben het Guy Debord en Kraus in dieselfde kraal geplaas weens hul kritiek op joernaliste en die mediakultuur. Kraus was veral wrewelrig oor die gebruik van die ''feuilleton'' ('n ''feuilleton'' ({{IPA|fr|fœjtɔ̃}}; die [[verkleinwoord]] van ''feuillet''; letterlik bedoel; die bladsy van 'n boek) was oorspronklik 'n soort bylaag wat aan die politieke gedeelte van Franse koerante geheg was. Dit het hoofsaaklik bestaan uit nie-politieke nuus en skinderstories, [[literatuur|literêre]]- en kunskritiek, 'n kroniek van die nuutste modes, [[epigram]]me en ander literêre beuselagtighede. Die term ''feuilleton'' is in [[1800]] uitgevind deur die redakteurs van die Franse ''Journal des debatte'', Julien Louis Geoffroy en Bertin die Ouere. Die ''feuilleton'' is beskryf as die "geskinder van die dorp"<ref> {{cite book |title=Søren Kierkegaard |first1=Daniel W. |last1=Conway |first2=K. E. |last2=Gover |year=2002 |page=[https://books.google.com/books?id=6f3gwMbvz-sC&pg=PA248 248] |isbn=9780415235907 |url=https://books.google.com/books?id=6f3gwMbvz-sC }}</ref>. In wese kan dit beskryf word as 'n kort stuk wat deur die aanwending van emosiebelaaide woorde, niksseggendhede, ydele en traak-my-nie-agtige woordsketse en oppervlakighede, eerder as gespierde, kernagtige en betekenisvolle woorde, die leser se aandag trek.) deur literêre figure soos [[Heinrich Heine]]. Volgens Kraus sou die gebruik daarvan ondermeer in geheel die letterkunde asook die verbeeldingskrag van die mens verswak en verwater en 'n algehele vervlakking van denke en denkprosesse meebring.<ref>Sien hieroor Kraus se essay ''Heine und die folgen'', soos o.a. bespreek in [[Jonathan Franzen]] se insiggewende Engelse vertaling daarvan (''Heine and the Consequences (1910)'', met kommentaar en opmerkings), gepubliseer in ''The Kraus Project'', 2013. Fourth Estate (Groot-Brittanje); 2013. [[Farrar, Straus en Giroux]] (Verenigde State).</ref><ref>Giorgio Agamben in Debord ''Commentari sulla società dello spettacolo'', aanhaling: "Se c'è, nel nostro secolo, uno scrittore con cui Debord accetterebvbe forse di essere paragonato, questi è Karl Kraus. Nessuno ha saputo, come Kraus nella sua caparbia lotta coi giornalisti, portare alla luce le leggi nascoste dello spettacolo, «i fatti che producono notizie e le notizie che sono colpevoli dei fatti». E se si dovesse immaginare qualcosa che corrisponde alla voce fuori campo che nei film di Debord accompagna l'esposizione del deserto di macerie dello spettacolo, nulla di più appropriato che la voce di Kraus (...) È nota la battuta con cui, nella postuma ''Terza notte di Valpurga'', Kraus giustifica il suo silenzio davanti all'avvento del nazismo: «Su Hitler non mi viene in mente nulla»."</ref> Gregor von Rezzori het soos volg oor Kraus geskryf:"[Sy] lewe is 'n voorbeeld van morele opregtheid en moed wat aan enige skrywer as navolgingswaardig voorgehou moet word, ongeag die taal waarin hy skryf... Ek het die voorreg gehad om na sy gesprekke te luister en sy gelaatstrekke te aanskou, verlig deur die vuur van sy fanatiese liefde vir die wonderwerk van die [[Duits]]e taal en sy heilige haat vir diegene wat dit misbruik."<ref>Gregor von Rezzori (1979) ''Memoirs of an Anti-Semite''. Middlesex; Penguin; pp. 219–220.</ref> Kraus se werk is beskryf as die kulminasie van 'n literêre sienswyse. Die kritikus Frank Field het [[Bertolt Brecht]] se woorde oor Kraus aangehaal toe hy verneem het van sy afsterwe: "As the epoch raised its hand to end its own life, he was the hand."<ref>Frank Field, ''The Last Days of Mankind: Karl Kraus and his Vienna'', Macmillan, 1967, p. 242</ref> == Geselekteerde werke == * ''Die demolierte Literatur'' [Vernietigde literatuur] (1897) * ''Eine Krone für Zion'' ['n Kroon vir Sion] (1898) * ''Sittlichkeit und Kriminalität'' [Moraliteit en die strafreg] (1908) * ''Sprüche und Widersprüche'' [Gesegdes en teenstellings] (1909) * ''Die chinesische Mauer'' [Die muur van Sjina] (1910) * ''Pro domo et mundo'' [Vir die huis en vir die wêreld] (1912) * ''Nestroy und die Nachwelt'' [Nestroy en die nageslag] (1913) * ''Worte in Versen'' (1916–30) * ''Die letzten Tage der Menschheit'' (Die laaste dae van die mensdom) (1918) * ''Weltgericht'' [Die laaste oordeel] (1919) * ''Nachts'' [Snags] (1919) * ''Untergang der Welt durch schwarze Magie'' [Die einde van die wêreld deur swart magie] (1922) * ''Literatur'' (Literatuur) (1921) * ''Traumstück'' [Droomstuk] (1922) * ''Die letzten Tage der Menschheit: Tragödie in fünf Akten mit Vorspiel und Epilog'' [Die laaste dae van die mensdom: Tragedie in vyf bedrywe, met 'n voorwoord en nawoord] (1922) * ''Wolkenkuckucksheim'' [[[Koekoeke]]wolke-land] (1923) * ''Traumtheater'' [Droomteater] (1924) * ''Epigramme'' ([[Epigram]]me) (1927) * ''Die Unüberwindlichen'' [Die Onverskrokkenes] (1928) * ''Literatur und Lüge'' [Literatuur en leuens] (1929) * ''Shakespeares Sonette'' (1933) * ''Die Sprache'' [Taal] (postuum, 1937) * ''Die dritte Walpurgisnacht'' [Die Derde Walpurgisnag] (postuum, 1952) Sommige werke is onlangs heruitgereik: * ''Die letzten Tage der Menschheit'', Bühnenfassung des Autors, 1992 Suhrkamp, {{ISBN|3-518-22091-8}} * ''Die Sprache'', Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37817-1}} * ''Die chinesische Mauer'', mit acht Illustrationen von Oskar Kokoschka, 1999, Insel, {{ISBN|3-458-19199-2}} * ''Aphorismen. Sprüche und Widersprüche''. Pro domo et mundo. Nachts, 1986, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37818-X}} * ''Sittlichkeit und Krimininalität'', 1987, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37811-2}} * ''Dramen. Literatur, Traumstück, Die unüberwindlichen u.a.'', 1989, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37821-X}} * ''Literatur und Lüge'', 1999, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37813-9}} * ''Shakespeares Sonette'', Nachdichtung, 1977, Diogenes, {{ISBN|3-257-20381-0}} * ''Theater der Dichtung mit Bearbeitungen von Shakespeare-Dramen'', Suhrkamp 1994, {{ISBN|3-518-37825-2}} * ''Hüben und Drüben'', 1993, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37828-7}} * ''Die Stunde des Gerichts'', 1992, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37827-9}} * ''Untergang der Welt durch schwarze Magie'', 1989, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37814-7}} * ''Brot und Lüge'', 1991, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37826-0}} * ''Die Katastrophe der Phrasen'', 1994, Suhrkamp, {{ISBN|3-518-37829-5}} === Werke in Engelse vertaling === * {{cite book | translator1-first=Alexander |translator1-last=Gode |translator2-first=Sue |translator2-last=Allen Wright | title = The Last Days of Mankind: A Tragedy in Five Acts (abridged) | publisher = F. Ungar Pub. Co | location = New York | year = 1974 | isbn = 9780804424844 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/lastdaysofmankin00krau }} * ''No Compromise: Selected Writings of Karl Kraus'' (1977, ed. Frederick Ungar, sluit poësie, prosa en epigramme in afkomstig uit ''Die Fackel'' sowel as korrespondensie en uittreksels uit ''Die laaste dae van die mensdom.)'' * ''In These Great Times: A Karl Kraus Reader'' (1984), ed. Harry Zohn, bevat vertaalde uittreksels uit ''Die Fackel'', insluitende gedigte saam met die oorspronklike Duitse teks en 'n drasties verkorte vertaling van ''Die laaste dae van die mensdom''. * ''Anti-Freud: Karl Kraus' Criticism of Psychoanalysis and Psychiatry'' (1990) deur Thomas Szasz. Dit bevat Szasz se vertalings van verskeie artikels deur Kraus en epigramme oor psigiatrie en psigoanalise. * ''Half Truths and One-and-a-Half Truths: selected aphorisms'' (1990), vertaal deur Hary Zohn. Chicago {{ISBN|0-226-45268-9}}. * ''Dicta and Contradicta'', tr. Jonathan McVity (2001), 'n bundel epigramme. * ''The Last Days of Mankind'' (1999) 'n radiodrama uitgesaai op BBC Three. [[Paul Scofield]] speel The Voice of God. Verwerk en geregisseer deur Giles Havergal. Die drietal episodes is uitgesaai van 6 tot 13 Desember 1999. * Work in progress. 'n Onvolledige en breedvoerig geannoteerde Engelse vertaling deur Michael Russell van ''Die laaste dae van die mensdom'' is beskikbaar by http://www.thelastdaysofmankind.org. Dit bestaan tans uit die Voorwoord, Bedryf I, Bedryf II en die Epiloog, effens meer as 50 persent van die oorspronklike teks. Dit is deel van 'n projek om 'n volledige opvoerbare teks te vertaal met 'n fokus op opvoerbare Engels wat op sommige (beskeie) maniere Kraus se prosa en poësie in Duits weerspieël, met voetnote wat Kraus se komplekse en digte verwysings verduidelik en illustreer. Die Epiloog word tans as 'n aparte teks gepubliseer, beskikbaar by Amazon as 'n boek en op Kindle. Beskikbaar op die webwerf is ook 'n volledige "werkende" vertaling deur Cordelia von Klot, wat as 'n hulpmiddel vir studente verskaf word en die enigste weergawe is van die hele toneelstuk wat aanlyn beskikbaar is, vertaal in Engels met die nuttige perspektief van 'n Duitssprekende. * ''The Kraus Project: Essays by Karl Kraus'' (2013) vertaal deur [[Jonathan Franzen]], met kommentaar en bykomende voetnote deur Paul Reitter en Daniel Kehlmann. * ''In These Great Times and Other Writings'' (2014, vertaal met notas deur Patrick Healy, e-boek slegs by November Editions. Versameling van elf essays, aforismes en die voorwoord en eerste bedryf van ''Die laaste dae van die mensdom)'' * [http://www.abitofpitch.com www.abitofpitch.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220710031625/http://www.abitofpitch.com/ |date=10 Julie 2022 }} is toegewy aan die publikasie van geselekteerde skrywes van Karl Kraus in Engelse vertaling met nuwe vertalings wat lukraak verskyn. * ''The Last Days of Mankind'' (2015), volledige teks vertaal deur Fred Bridgham en Edward Timms. Drukpers van Yale-universiteit. * ''The Last Days of Mankind'' (2016), alternatiewe vertaling deur Patrick Healy, November Editions *''Third Walpurgis Night: the Complete Text'' (2020), vertaal deur Fred Bridgham. Drukpers van Yale-universiteit. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Karl Kraus'' deur L. Liegler (1921) * ''Karl Kraus'' deur [[Walter Benjamin|W. Benjamin]] (1931) * ''Karl Kraus'' deur R. von Schaukal (1933) * ''Karl Kraus in Sebstzeugnissen und Bilddokumenten'' deur P. Schick (1965) * ''The Last Days of Mankind: Karl Kraus and His Vienna'' deur Frank Field (1967) * ''Karl Kraus'' deur W.A. Iggers (1967) * ''Karl Kraus'' deur H. Zohn (1971) * ''Wittgenstein's Vienna'' deur A. Janik en S. Toulmin (1973) * ''Karl Kraus and the Soul Doctors'' deur T.S. Szasz (1976) * ''Masks of the Prophet: The Theatrical World of Karl Kraus'' deur Kari Grimstad (1981) * ''McGraw-Hill Encyclopedia of World Drama'', vol. 3, ed. deur Stanley Hochman (1984) * {{cite book |last = Timms |first = Edward |title = Karl Kraus, Apocalyptic Satirist: Culture and Catastrophe in Habsburg Vienna |url = https://archive.org/details/karlkrausapocaly0000timm |publication-place = New Hawen |publisher = Drukpers van Yale-universiteit |year = 1986|isbn = 0-300-03611-6}} resensies: [https://www.jstor.org/stable/3728643] [https://www.jstor.org/stable/1347455] [http://yalepress.yale.edu/yupbooks/reviews.asp?isbn=9780300044836] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212232246/http://yalepress.yale.edu/yupbooks/reviews.asp?isbn=9780300044836 |date=12 Februarie 2012 }} [https://web.archive.org/web/20080423065353/http://tls.timesonline.co.uk/article/0,,25336-1914702,00.html] * {{cite book |last = Timms |first = Edward |title = Karl Kraus, Apocalyptic Satirist: The Post-War Crisis and the Rise of the Swastika |url = https://archive.org/details/karlkrausapocaly0000timm_b2o0 | publication-place = New Hawen |publisher = Drukpers van Yale-universiteit |year = 2005|isbn=0-300-10751-X}} * ''Anti-Freud: Karl Kraus's Criticism of Psychoanalysis and Psychiatry'' deur Thomas Szasz (1990) * ''The Paper Ghetto: Karl Kraus and Anti-Semitism'' deur John Theobald (1996) * ''Karl Kraus and the Critics'' deur Harry Zohn (1997) * ''[https://books.google.com/books?id=m-mc76HwPdwC Otto Weininger: Sex, Science, and Self in Imperial Vienna]'' deur Chandak Sengoopta pp.&nbsp;6, 23, 35–36, 39–41, 43–44, 137, 141–45 * Linden, Ari. "Beyond Repetition: Karl Kraus's 'Absolute Satire'." ''German Studies Review'' 36.3 (2013): 515–536. * Linden, Ari. "Quoting The Language Of Nature In Karl Kraus's Satires." ''Journal of Austrian Studies'' 46.1 (2013): 1–22. * {{cite journal|last1=Bloch|first1=Albert|title=Karl Kraus' Shakespeare|journal=Books Abroad|date=1937|volume=11|issue=1|pages=21–24|doi=10.2307/40077864|jstor=40077864}} * {{cite book |last=Willett |first=John |date=1959 |title=The Theatre of Bertolt Brecht: A Study from Eight Aspects |location=Londen |publisher=Methuen |isbn=0-413-34360-X |url-access=registration |url=https://archive.org/details/theatreofbertolt0000will }} == Eksterne skakels == {{Commons category|Karl Kraus}} {{wikiquote|Karl Kraus}} * [http://www.theabsolute.net/minefield/kraus.html Die lewe en werk van Karl Kraus] * [http://www.truthandbeauty.ru Truth and Beauty- 'n opvolgpublikasie deur Eric Kraus] * [http://www.lrb.co.uk/v35/n21/joshua-cohen/no-one-hates-him-more On Jonathan Franzen's Karl Kraus] deur Joshua Cohen, by ''The London Review of Books'' * [https://fackel.oeaw.ac.at/index.html?lang=en Gedigitaliseerde uitgawe van ''Die Fackel''] van die Oostenrykse Akademie van Wetenskap AAC (gebruikerskoppelvlak in Duits en Engels) * [http://www.nonviolent-resistance.info/exhibitions/ger/kraus/index.htm Karl Kraus – ''Weltgericht'' (''Die laaste oordeel''). Polemiken gegen den Krieg (Polemiek teen die Oorlog)] – Aanlyn tentoonstelling in Duits, insluitende oorspronklike rolprentmateriaal (2014) * {{Internet Archive author |sname=Karl Kraus |birth=1874 |death=1936}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kraus, Karl}} [[Kategorie:Geboortes in 1874]] [[Kategorie:Sterftes in 1936]] [[Kategorie:Oostenrykse skrywers]] [[Kategorie:Jode]] [[Kategorie:Oostenrykse digters]] el8vrnwpexxi1lzy7xahkkvrd30fz9c 0 450926 2891180 2820604 2026-04-07T12:51:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891180 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Marek Hamšík | image = [[Lêer:Hamsik 2016.jpg|240px]] | upright = 1.1 | caption = Hamšík in aksie vir [[SSC Napoli|Napoli]] in 2016 | full_name = Marek Hamšík<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Slovakia |publisher=FIFA |page=26 |date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018131759/https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |archive-date=18 October 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1987|7|27|df=yes}} | birth_place = [[Banská Bystrica]], [[Tsjeggo-Slowakye]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web | url = http://www.sscnapoli.it/Squadra/Marek-Hamsik | title = Marek Hamšík | language = it | publisher = SSC Napoli | access-date = 20 May 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180408000714/http://www.sscnapoli.it/Squadra/Marek-Hamsik | archive-date = 8 April 2018}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Slowaakse nasionale sokkerspan|Slowakye]] (assistent) | youthyears1 = 2001–2002 | youthclubs1 = Jupie Podlavice | youthyears2 = 2002–2004 | youthclubs2 = [[Slovan Bratislava]] | years1 = 2002–2004 | clubs1 = [[Slovan Bratislava]] | caps1 = 6 | goals1 = 1 | years2 = 2004–2007 | clubs2 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps2 = 65 | goals2 = 10 | years3 = 2007–2019 | clubs3 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps3 = 408 | goals3 = 100 | years4 = 2019–2021 | clubs4 = [[Dalian Professional F.C.|Dalian Professional]] | caps4 = 42 | goals4 = 4 | years5 = 2021 | clubs5 = [[IFK Göteborg]] | caps5 = 6 | goals5 = 1 | years6 = 2021–2023 | clubs6 = [[Trabzonspor]] | caps6 = 49 | goals6 = 5 | totalcaps = 576 | totalgoals = 121 | nationalyears1 = 2003–2004 | nationalteam1 = Slowakye o/17 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2005–2006 | nationalteam2 = Slowakye o/19 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2006–2007 | nationalteam3 = Slowakye o/21 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2007–2023 | nationalteam4 = [[Slowaakse nasionale sokkerspan|Slowakye]] | nationalcaps4 = 138 | nationalgoals4 = 26 | manageryears1 = 2023– | managerclubs1 = [[Slowaakse nasionale sokkerspan|Slowakye]] (assistent) }} '''Marek Hamšík''' ([[Slowaaks|Slowaakse]] uitspraak: [ˈmareɡ ˈɦamʂiːk]; gebore [[27 Julie]] [[1987]]) is ’n [[Slowakye|Slowaakse]] voormalige [[sokkerspeler]] wat as middelveldspeler gespeel het. Hy is tans spanbestuurder en assistent-afrigter van die Slowaakse nasionale sokkerspan. Hamšík het sy klubloopbaan in 2004 by Slovan Bratislava begin en later daardie jaar na die [[Italië|Italiaanse]] klub Brescia verhuis. In 2007 is hy deur die pas gepromoveerde [[Serie A]]-klub [[SSC Napoli|Napoli]] gekoop, waar hy ’n sleutelfiguur in die beginspan geword het. Sy energie, leierskap, kreatiwiteit, vaardigheid en doelgerigtheid vanuit die middelveld het ’n belangrike rol gespeel in die klub se sukses, waaronder twee Coppa Italia-titels en ’n Supercoppa Italiana. Hy het 121 doele vir die klub aangeteken en in totaal 521 wedstryde oor alle kompetisies gespeel gedurende sy twaalf seisoene daar. Van 2014 tot 2019 was hy ook die klub se kaptein. In 2017 het hy [[Diego Maradona]] verbygesteek as Napoli se algehele topskutter (’n rekord wat later deur [[Dries Mertens]] in 2020 oorgeneem is), en in 2018 het hy ook die speler geword met die meeste verskynings in die klub se geskiedenis. In Februarie 2019 het Hamšík by die [[Volksrepubliek China|Chinese]] klub Dalian Professional aangesluit. In 2021 het hy geteken by die [[Turkye|Turkse]] klub Trabzonspor, waar hy ’n Süper Lig-titel gewen het voordat hy in 2023 sy uittrede uit professionele sokker aangekondig het. Hy was ook kaptein van die Slowaakse nasionale span van 2007 tot met sy internasionale aftrede. Op internasionale vlak het Hamšík gehelp om Slowakye te kwalifiseer vir hul eerste [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], en hy het die span as kaptein gelei by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010-toernooi]] in [[Suid-Afrika]], waar hulle ná ’n oorwinning oor die verdedigende kampioene, [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]], tot die uitklopfase gevorder het. Hy het die span ook na hul eerste kwalifikasie vir ’n [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] gelei in [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]], waar hulle weereens die tweede ronde gehaal het; nog ’n verskyning in die UEFA Euro 2020 het gevolg. Van 2007 tot 2023 het Hamšík 138 internasionale wedstryde op senior vlak gespeel en 26 doele aangeteken. In 2018 het hy die speler geword met die meeste verskynings in die Slowaakse nasionale span se geskiedenis, en in 2019 het hy sy 25ste doel aangeteken, waarmee hy Róbert Vittek verbygesteek het as Slowakye se topskutter van alle tye. As erkenning vir sy prestasies het Hamšík verskeie individuele toekennings ontvang: hy is agt keer aangewys as Slowaakse Sokkerspeler van die Jaar, en is in 2008 aangewys as Serie A Jong Speler van die Jaar. In 2011, 2016 en 2017 is hy opgeneem in die Serie A-span van die Jaar, en in 2015 in die UEFA Europa League-span van die seisoen. In 2013 is hy deur Bloomberg aangewys as die agtste beste sokkerspeler in Europa.<ref>{{cite news |url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/8772182/Messi-and-Ronaldo-joined-by-Ribery-in-top-three-of-new-list-of-Europe-s-top-50-stars |title=Messi and Ronaldo joined by Ribery in top three of new list of Europe's top 50 stars |date=12 June 2013 |access-date=14 June 2013 |work=Sky Sports |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428213110/https://www.skysports.com/football/news/11667/8772182/Messi-and-Ronaldo-joined-by-Ribery-in-top-three-of-new-list-of-Europe-s-top-50-stars |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Hamšík, Marek}} [[Kategorie:Slowaakse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] kw4i61ux8oxg91zg0j9lghu629y19kw 0 451047 2891099 2819401 2026-04-07T12:20:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891099 wikitext text/x-wiki '''Greefswald''' was 'n plaas op die suidelike oewer van die [[Limpopo]], en is tans deel van die [[Mapungubwe Nasionale Park]].<ref name="cambridge" /><ref name="jstor" /><ref name="up" /><ref name="sanparks" /> Die plaas Greefswald lê by nagenoeg 29° 12′ suid, 22° 24′ oos en 88 km wes van [[Musina]] in die rigting van [[Alldays]]. Vanaf die 1930’s is dit staatseiendom en as militêre oefenterrein met ‘n militêre gevangenis gebruik. Teen die vroeë 1940’s is 27 aangrensende plase hier aaneengeskakel vir die doel. Dit was die eerste militêre gebied in Suid-Afrika wat tot ‘n natuurreservaat omskep is. Vroeg in die 1990’s is dit aan die destydse Transvaalse provinsiale administrasie oorhandig, in 1999 het dit onder beheer gekom van [[Sanparke]] en in Julie 2002 is dit as deel van Mapungubwe tot wêrelderfenisgebied verklaar. Greefswald is ‘n plek van groot historiese belang vir Suid-Afrika weens die argeologiese vondste wat daar gemaak is wat verband hou met die Mapungubwe koninkryk. Mapungubweheuwel op die plaas is in die 1980’s tot kultuurmonument verklaar. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="cambridge">https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-african-history/article/abs/greefswald-sequence-bambandyanalo-and-mapungubwe/88B3746FBBDFD8583CDBFAC913E08C80</ref> <ref name="jstor">https://www.jstor.org/stable/3888662</ref> <ref name="up">https://repository.up.ac.za/items/f9bab079-2200-472b-8771-e4faeef8534f</ref> <ref name="sanparks">https://www.sanparks.org/parks/mapungubwe/explore/natural-cultural-history</ref> }} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] rjopbc1jkzhqv3t1vzumq763bbth819 0 451190 2891223 2835390 2026-04-07T13:31:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891223 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Aaron Sloman in 2020.jpg|duimnael|'''Aaron Sloman in 2020.''']] '''Aaron Sloman''' (gebore 1936) is 'n [[filosoof]] en navorser oor [[kunsmatige intelligensie]] en [[kognitiewe wetenskap]]. Hy het die leerstoel in Kunsmatige Intelligensie en Kognitiewe Wetenskap aan die Skool vir Rekenaarwetenskap aan die [[Universiteit van Birmingham]] beklee, en voor dit 'n leerstoel met dieselfde titel aan die [[Universiteit van Sussex]]. Sedert sy aftrede is hy Ereprofessor in Kunsmatige Intelligensie en Kognitiewe Wetenskap aan Birmingham.<ref>{{cite web|url=http://www.liv.ac.uk/philosophy/mathsandscience/speakers.htm#sloman|title=Thinking about Maths and Science: Speakers|publisher=University of Liverpool|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517064156/http://www.liv.ac.uk/philosophy/mathsandscience/speakers.htm#sloman|archivedate=17 Mei 2008|url-status=dead|accessdate=2008-05-11}}</ref> Hy het wyd gepubliseer oor die filosofie van wiskunde, [[epistemologie]], kognitiewe wetenskap en kunsmatige intelligensie; hy het ook wyd saamgewerk, bv. met bioloog Jackie Chappell oor die [[evolusie]] van [[intelligensie]]. ==Vroeë lewe en opvoeding== Sloman is in 1936 gebore in die dorp Que Que (nou [[Kwekwe]] genoem), in wat destyds [[Suid-Rhodesië]] (nou [[Zimbabwe]]) was. Sy ouers was Litause Jode wat rondom die draai van die eeu na Suid-Rhodesië geëmigreer het. Sloman beskryf homself as 'n [[Ateïsme|ateïs]].<ref>{{cite web |first=Aaron |last=Sloman |title=Why scientists and philosophers of science should teach intelligent design alongside the theory of evolution |url=http://www.cs.bham.ac.uk/~axs/id/ |accessdate=2008-05-11| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080503011544/http://www.cs.bham.ac.uk/~axs/id/| archivedate= 3 May 2008 | url-status= live}}</ref> Hy het tussen 1948 en 1953 in [[Kaapstad]] skoolgegaan, en daarna in 1956 'n graad in Wiskunde en Fisika aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf, waarna 'n [[Rhodes-beurs]] (van die South African College School) hom na die [[Universiteit van Oxford]] geneem het (eers Balliol College, en toe St Antony's College). In Oxford het hy in filosofie belanggestel na 'n kort tydperk waar hy wiskundige logika bestudeer het onder toesig van Hao Wang, en uiteindelik 'n DPhil in filosofie geskryf het, waarin hy die idees van [[Immanuel Kant]] verdedig het oor die aard van wiskundige kennis as nie-empiries en nie-analities ('Knowing and Understanding', 1962). ==Loopbaan== Sy eerste werk was om filosofie aan die Universiteit van Hull te doseer (1962–64), waarna hy na die Universiteit van Sussex verhuis het waar hy gewerk het aan filosofie van die gees, [[wetenskapsfilosofie]], meta-etiek en verskeie onderwerpe in epistemologie. In 1969 het hy oor kunsmatige intelligensie (KI) geleer van Max Clowes, destyds 'n toonaangewende Britse KI-navorser in visie. As gevolg hiervan het hy 'n artikel gepubliseer wat analogiese voorstellings van Fregeïese voorstellings onderskei en die logistiese benadering tot KI as te eng gekritiseer het. Dit is in 1971 by IJCAI aangebied en toe herdruk in ''Artificial Intelligence''. Daarna is hy deur Bernard Meltzer genooi om 'n jaar (1972–1973) aan die Universiteit van Edinburgh deur te bring, waar hy baie vooraanstaande KI-navorsers ontmoet en saam met hulle gewerk het. Toe hy na Sussex terugkeer, het hy gehelp om te stig wat uiteindelik tot COGS, die Skool vir Kognitiewe en Rekenaarwetenskappe, gegroei het. Hy het die Poplog-ontwikkelingspan tussen 1980 en 1991 bestuur. Terwyl hy aan die Universiteit van Sussex was, het hy in 1978 "''The Computer Revolution in Philosophy: Philosophy science and models of mind''"<ref>{{Cite web|url=http://www.cs.bham.ac.uk/research/projects/cogaff/crp/|title=A.Sloman: THE COMPUTER REVOLUTION IN PHILOSOPHY (1978)|website=www.cs.bham.ac.uk|access-date=2018-01-08}}</ref> (wat die belangrikheid van argitekture beklemtoon het) gepubliseer, asook ander artikels oor verskeie aspekte van filosofie en KI, insluitend werk oor die analise van 'behoort' en 'beter', oor visie op emosies in [[robot]]te, oor vorme van voorstelling en ander onderwerpe. Baie van sy energie is gewy aan die ontwikkeling van nuwe soorte onderrigmateriaal gebaseer op POP-11 en Poplog vir studente wat KI en kognitiewe wetenskap leer. In 1991, na 27 jaar by Sussex, is hy 'n navorsingsleerstoel in die Skool vir Rekenaarwetenskap aan die Universiteit van Birmingham aangebied, waar hy 'n kognisie- en affekprojek begin het (later op die Free Open Source Poplog Portal) en steeds daaraan deelneem. Hy het in 2001 afgetree, maar werk steeds voltyds. ==Invloede== Sy filosofiese idees is diep beïnvloed deur die geskrifte van [[Immanuel Kant]], [[Gottlob Frege]] en [[Karl Popper]], en in 'n mindere mate deur John Austin, [[Gilbert Ryle]], R. M. Hare (wat as sy 'persoonlike tutor' by Balliol College meta-etiek met hom bespreek het), [[Imre Lakatos]] en [[Ludwig Wittgenstein]]. Wat hy by filosowe kon leer, het groot gapings gelaat, wat hy omstreeks 1970 besluit het navorsing in kunsmatige intelligensie sou kon vul. Bv. filosofie van die gees kon getransformeer word deur idees in werkende fragmente van gedagtes te toets, en filosofie van wiskunde kon verlig word deur te probeer verstaan hoe 'n werkende robot in 'n wiskundige kon ontwikkel. Baie van sy denke oor KI is beïnvloed deur [[Marvin Minsky]] en ten spyte van sy kritiek op logisisme het hy ook baie by [[John P. McCarthy|John McCarthy]] geleer. Sy werk oor emosies kan gesien word as 'n uitbreiding van 'n artikel oor "Motiverende en emosionele beheer van kognisie", geskryf in die 1960's deur Herbert A. Simon. Hy stem nie saam met al hierdie oor sommige onderwerpe nie, terwyl hy oor ander saamstem. ==Erkenning== Hy is 'n genoot van die Vereniging vir die Bevordering van Kunsmatige Intelligensie,<ref>{{cite web |url=http://www.aaai.org/Awards/fellows-list.php |title=Elected AAAI Fellows |publisher=Association for the Advancement of Artificial Intelligence |accessdate=2008-05-11| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080512012455/http://www.aaai.org/Awards/fellows-list.php| archivedate= 12 Mei 2008 | url-status= live}}</ref> die Vereniging vir die Studie van Kunsmatige Intelligensie en die Simulasie van Gedrag en die Europese Koördinerende Komitee vir Kunsmatige Intelligensie. In 2018 het hy 'n genoot van die Alan Turing Instituut geword.<ref>{{Cite web|url=https://www.turing.ac.uk/people/researchers/aaron-sloman|title=Fellows of the Alan Turing Insntitute|accessdate=30 Maart 2022}}</ref> Die Universiteit van Sussex het hom in Julie 2006 'n eredoktorsgraad in die Wetenskap toegeken.<ref>{{cite press release |title=Summer graduation celebrations for University of Sussex students |url=http://www.sussex.ac.uk/press_office/media/media565.shtml |publisher=Sussex University |date=18 Julie 2006 |accessdate=2008-05-11}}</ref> Die Sloman Lounge in die Skool vir Rekenaarwetenskap aan die Universiteit van Birmingham is ter ere van hom vernoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/uobcompsci/photos/a.722192314476725/2976059622423305/|title=Scho... - School of Computer Science, University of Birmingham|website=www.facebook.com|accessdate=30 Maart 2022}}</ref> In 2020 het die Amerikaanse Filosofiese Vereniging (APA) hom die K.Jon Barwise-prys toegeken "vir beduidende en volgehoue bydraes tot gebiede relevant tot filosofie en rekenaarkunde".<ref>{{cite web |title=2020 APA Prizes: Spring Edition - the American Philosophical Association |url=https://www.apaonline.org/page/2020Prizes-S |access-date=2024-09-19 |website=apaonline.org}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sloman, Aaron}} [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 2jpd8wcbzr23fb39cucz67ya4pqdujx 0 451289 2891247 2821166 2026-04-07T14:37:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891247 wikitext text/x-wiki Die '''Ndedema-kloof''' (soms '''Didima-kloof''') is 'n [[kloof]] in die [[Drakensberge]] is een van die rykste [[Rotskuns|rotskunsgebiede]] in die wêreld. Daarom is hierdie kultuurmonument veral vir kunshistorici van groot belang.<ref name="ls" /><ref name="bsf" /><ref name="ta" /> Daar is 3909 veelkleurige Boesmantekeninge van hoë gehalte versprei oor 17 rotsskuilings. In een enkele rotsoorhang, die Sebaayeni-grot, is 1146 afsonderlike tekeninge. Die ouderdom van al die kunswerke word op ‘n 2000 jaar geskat.<ref name="bsf" /><ref name="ta" /> Hierdie kunswerke is rondom die punt 29° 1′ 49″ suid en 29° 15′ 37″ oos, in die kloof van 5½ km in lengte. Dit is naby die Cathkin Peak Nasionale Park, Mike’s Pass en [[Monk's Cowl|Monk’s Cowl]].<ref name="bsf" /><ref name="ta" /> ==Lees ook== *[[Boesmanrotskuns]] *[[Ndedema-waterval]] == Bronnelys == *Pager, Harold: Ndedema. A documentation of the rock paintings of the Ndedema Gorge. Portland: International Scholarly Book Services. 1972 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="bsf">https://bradshawfoundation.com/rockartnetwork/didima_gorge.php</ref> <ref name="ta">https://www.tripadvisor.co.za/Attraction_Review-g662254-d7395388-Reviews-Didima_Rock_Art_Centre-Winterton_Drakensberg_Region_KwaZulu_Natal.html</ref> <ref name="ls">https://www.lekkeslaap.co.za/besienswaardighede/ndedema-gorge</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Beeldende kuns]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] cgvjsgkdoks0zsnfltgsbvwko96rwr2 0 451534 2891207 2871462 2026-04-07T13:08:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891207 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AMH-2553-NA Map of Saldanha Bay.jpg|duimnael|regs|300px|Marcuseiland in die midde van die baai-ingang, op 'n kaart deur Jan Helmis van den Berg, ca. 1738]] '''Marcuseiland''' is 'n voormalige eiland in [[Saldanhabaai]], Suid-Afrika. Na [[Landwinning|grondherwinning]] is dit nou tans die [[landhoof]] van 'n [[skiereiland]] by die ingang tot Saldanhabaai.<ref name="weskusmarine" /><ref name="birdlife" /> Deur [[landwinning]] is dit nou deur 'n breë golfbrekerdyk<ref>Op Engels as 'n "spending beach breakwater" bekend, oftewel 'n kunsmatige strand met spesifieke oriëntasie en kromming om inkomende golwe te demp. Kyk Zwemmer et al., 2015</ref> aan die land verbind. Die dyk is ontwerp om 'n sandstrand aan die seekant te vorm, die golfimpak te demp, en beskutting aan Saldanha-hawe<ref>Spending Beach Breakwater at Saldanha Bay, Zwemmer et al., 2015</ref> en die vasmeerplekke van seiljagte te verleen. Voorheen was die eiland byna 2&nbsp;km aflandig. Marcuseiland, Jutteneiland en [[Malgaseiland]] vorm ‘n driehoek met Marcuseiland aan die noordoostelike punt. Omdat daar diep vaarwater tussen die eilande is, bied dit goeie toegang vir groot skepe tot die hawe. As deel van die haweontwikkeling is daar in 1976 ‘n golfbreker van 1700&nbsp;m tussen Hoedjiespunt op die vasteland en die eiland gebou om nog groter skepe in die hawe te kan ontvang. Die bou van die dyk het die bevolking van [[Brilpikkewyn|pikkewyn]]e, [[swarttobie]]s en [[sterretjies]] nie ten goede gekom nie. [[Ornitologie|Ornitoloë]] het daarom lank hier navorsing gedoen. Die dyk het ook meer as die verwagte erosie ervaar.<ref>Causes of Damage to Saldanha Sand Breakwater, Schoonees et al., 2015</ref> Die eiland met aansluitende dyk word by die [[Weskus Nasionale Park]] ingesluit, en val onder die [[Ramsar-konvensie]]. Reeds vroeg was die eiland van 11&nbsp;ha ‘n gewilde plek om [[ghwano]] te raap. In daardie dae het dit al sy naam ontvang. Dit is vernoem na Marcus Robbeljaert, die eerste bevelvoerder op [[Robbeneiland]]. Op ou kaarte word die eiland ook as '''Merkens Eiland''' of '''Zee Wolfs-Eiland''' aangedui.<ref>J. v. Schley, 1747</ref> ==Lees ook== *[[Dasseneiland]] *[[Schaapeneiland]] *[[Lys van eilande van Suid-Afrika]] == Bronnelys == * [[Phil Hockey|Hockey, Phil]]: Marcus Island – the road to recovery. In: Afrika-natuurlewe. Deel 37, nr. 5, 1983 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="weskusmarine">https://weskusmarine.co.za/saldanhahistory.htm</ref> <ref name="birdlife">https://www.birdlife.org.za/iba-directory/west-coast-national-park-and-saldanha-bay-islands/</ref> }} {{Normdata}} {{coord|33|02|37|S|17|58|08|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] 735wyfp4ib9kcht67drhtlxj0d4gd7q 0 451558 2891331 2822055 2026-04-07T15:06:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891331 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} ''Siekspens se Droom'' is 'n Afrikaanse tekenprent wat in 1959 vrygestel is.<ref name="Steyn2015">{{aanhaling boek |outeur=[[Christa Steyn|Steyn, Christa]] |titel=Die argivering van die Afrikaanse film (1916 – 2014) |jaar=2015 |uitgewer=MA-verhandeling: [[Universiteit van die Vrystaat]] |url=https://scholar.ufs.ac.za/server/api/core/bitstreams/ca0015e1-68ae-4c45-aece-24f6a7f4cd29/content}}</ref> Die film is deur Rassie Erasmus geregisseer.<ref name="Steyn2015"/> Dit was 'n Afrikaanse tekenprent wat as voorprogram vir 'Ek sal Opstaan' (1959) gedien het.<ref name="Steyn2015"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] sp72rpx7knvrd7rqybcc20mlvhq9jlo 2891339 2891331 2026-04-07T15:09:07Z Dumbassman 62009 2891339 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} '''''Siekspens se Droom''''' is 'n Afrikaanse tekenprent wat in 1959 vrygestel is.<ref name="Steyn2015">{{aanhaling boek |outeur=[[Christa Steyn|Steyn, Christa]] |titel=Die argivering van die Afrikaanse film (1916 – 2014) |jaar=2015 |uitgewer=MA-verhandeling: [[Universiteit van die Vrystaat]] |url=https://scholar.ufs.ac.za/server/api/core/bitstreams/ca0015e1-68ae-4c45-aece-24f6a7f4cd29/content}}</ref> Die film is deur Rassie Erasmus geregisseer.<ref name="Steyn2015"/> Dit was 'n Afrikaanse tekenprent wat as voorprogram vir 'Ek sal Opstaan' (1959) gedien het.<ref name="Steyn2015"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] jk0xrn4l9y5r03kfhvvv1vkofgfi8ld 0 451633 2891491 2822316 2026-04-07T19:22:49Z BurgertB 2401 2891491 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Tehotny morsky konik.jpg|thumb|200px|'n Dragtige manlike seeperdjie.]] '''Manlike swangerskap''' is die ontwikkeling van een of meer [[Embrio|embrio’s]] of [[fetus]]se deur organismes van die [[Man|manlike geslag]] in sommige spesies. Die meeste spesies wat deur [[Voortplanting|seksuele voortplanting]] voortplant, is heterogamies – vroulike organismes produseer groter gamete ([[Eiersel|ova]]) en manlike organismes kleineres ([[sperm]]a). In byna alle [[dier]]espesies wat aan lewende kleintjies die lewe skenk, word die kleintjies deur die vroulike individu gedra tot by geboorte, maar in visse van die familie [[Syngnathidae]] (soos [[seeperd]]jies) verrig mannetjies dié funksie.<ref name="JonesAvise">{{cite journal | title=Male pregnancy | date=2003-10-14 | doi=10.1016/j.cub.2003.09.045 | doi-access=free | pmid=14561416 | volume=13 | issue=20 | author=Jones AG, Avise JC | journal=Curr. Biol. | page=R791| bibcode=2003CBio...13.R791J }}</ref> ==In diere== Die visfamilie Syngnathidae het die unieke kenmerk van ’n hoogs ontwikkelde vorm van manlike broeisorg wat as "manlike swangerskap" bekend staan.<ref name="wilson(b)">{{cite journal| last = Wilson| first = A. B.|author2=Orr, J.W.| title = The evolutionary origins of Syngnathidae: pipefishes and seahorses| journal = Journal of Fish Biology| volume = 78| pages = 1603–1623| year = 2011| doi=10.1111/j.1095-8649.2011.02988.x| issue = 6| pmid = 21651519| bibcode = 2011JFBio..78.1603W| url = http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1330&context=usdeptcommercepub}}</ref> Die familie is baie uiteenlopend en bevat sowat 300 verskillende spesies, soos die pypvis en verskeie soorte seeperdjies. Die mannetjies van sommige van dié spesies het ’n broeisak aan die bolyf of stert; by ander spesies word die eiers bloot aan die mannetjie se bolyf of stert geheg wanneer die wyfie dit lê. Alhoewel bioloë se definisies van swangerskap ietwat verskil, word alle lede van die familie deur kenners beskou as spesies wat manlike swangerskap toon – selfs dié sonder ’n eksterne broeisak. Bevrugting kan in die broeisak of in die water voor inplanting plaasvind, maar in albei gevalle verseker manlike swangerskap volle vaderskapsekerheid.<ref name="mobley">{{cite journal|last=Mobley|first=Kenyon B.|author2=Small, C. M.|author3=Adam G. Jones|name-list-style=amp|title=The genetics and genomics of Syngnathidae: pipefishes, seahorses and seadragons|journal=Journal of Fish Biology|date=June 2011|volume=78|issue=6|pages=1624–1646|doi=10.1111/j.1095-8649.2011.02967.x|pmid=21651520|bibcode=2011JFBio..78.1624M |citeseerx=10.1.1.717.9398}}</ref> Ná inplanting in of op die broeisak of broeiplek, inkubeer die mannetjie die eiers. Baie spesies reguleer die vloeistof in die broeisak om ’n geskikte [[pH]]-vlak vir die ontwikkelende embrio’s te handhaaf. In minstens sommige spesies voorsien die mannetjie ook sy nageslag van voedingstowwe soos glukose en aminosure deur aanhegtingspunte in of aan sy liggaam. Hierdie omkering van die gewone geslagsrolle is tot dusver slegs by pypvisse aangeteken, terwyl seeperdjies grotendeels as monogaam beskou word.<ref name = "berglund">{{cite book|last=Berglund|first=A|author2=G. Rosenqvist|title=Sex role reversal in pipefish|journal=Advances in the Study of Behavior|year=2003|volume=32|pages=131–167|doi=10.1016/s0065-3454(03)01003-9|isbn=9780120045327}}</ref> Syngnathidae is die enigste familie in die diereryk waarop die term "manlike swangerskap" toegepas word.<ref name="JonesAvise" /> ==In mense== ===Ektopiese inplanting=== Die manlike geslag by [[soogdier]]spesies het nie 'n [[baarmoeder]] om kleintjies te dra nie.<ref name=JonesAvise/> Die teoretiese saak van manlike ektopiese swangerskap (buite die baarmoederholte) deur chirurgiese inplanting is nog nie beproef nie, alhoewel dit teoreties moontlik is. Dit sou moeilik wees om te regverdig – selfs vir 'n vou wat sonder 'n baarmoeder gebore is – weens die geweldige gesondheidsrisiko's vir die kind én die ouer.<ref>{{cite news | url=https://www.telegraph.co.uk/health/men_shealth/3354220/Pregnant-men-hard-to-stomach.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20081205063656/http://www.telegraph.co.uk/health/men_shealth/3354220/Pregnant-men-hard-to-stomach.html | url-status=dead | archive-date=2008-12-05 |title=Pregnant men: hard to stomach? | author=William Leith | date=2008-04-10 | work=[[The Daily Telegraph]] | location=Londen}}</ref><ref name=teresi2>{{cite news | author=Dick Teresi | date=1994-11-27 | title=How to Get a Man Pregnant | url=https://www.nytimes.com/1994/11/27/magazine/how-to-get-a-man-pregnant.html?pagewanted=all | work=The New York Times Magazine}}</ref> Robert Winston], 'n pionier van in vitro-bevrugting, het aan [[Londen]] se ''[[Sunday Times]]'' gesê: "Manlike swangerskap sal vir seker moontlik wees deur 'n embrio in 'n man se maag in te plant – met die [[plasenta]] geheg aan iets soos die ingewande – en dit later chirurgies te verlos."<ref name="independent2">{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/babies-borne-by-men-possible-1072478.html | title=Babies borne by men 'possible'|date=1999-02-22|newspaper=The Independent}}</ref><ref name=popsci1>{{cite web | url=http://www.popsci.com/popsci/futurebody/0a6d9371b1d75010vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html | title=Male Pregnancy: A Dangerous Proposition | author=Meryl Rothstein | work=Popular Science | date=2005-07-31 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20071015014225/http://www.popsci.com/popsci/futurebody/0a6d9371b1d75010vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html | archive-date=2007-10-15 }}</ref> Dit sal egter baie gevaarlik en potensieel dodelik vir die man wees, en daarom is die kans skraal dat dit in die mens ondersoek sal word.<ref name="independent2"/><ref name="snopes">{{cite web | url=http://www.snopes.com/pregnant/malepreg.asp | title=A Womb of His Own | date=2008-05-09 | publisher=Snopes.com}}</ref> ===Swangerskap in transgender mans=== {{Hoofartikel|Transgender swangerskap}} Sommige [[trans man]]s verkies om swanger te word of hulle vrugbaarheid te behou.<ref name=":0">{{cite journal |last1=Bonnington |first1=Adam |last2=Dianat |first2=Shokoufeh |last3=Kerns |first3=Jennifer |last4=Hastings |first4=Jen |last5=Hawkins |first5=Mitzi |last6=De Haan |first6=Gene |last7=Obedin-Maliver |first7=Juno |date=August 2020 |title=Society of Family Planning clinical recommendations: Contraceptive counseling for transgender and gender diverse people who were female sex assigned at birth |journal=Contraception |volume=102 |issue=2 |pages=70–82 |doi=10.1016/j.contraception.2020.04.001 |pmid=32304766 |s2cid=215819218 |doi-access=free}}</ref> Dié met 'n werkende baarmoeder en [[eierstok]]ke kan swanger word. Manlikehormoonterapie (MHT) laat vrugbaarheid afneem en sit die [[menstruasie]]siklus stop, maar dit word nie beskou as 'n doeltrefende voorbehoedmiddel nie. Trans mans wat [[testosteroon]] neem, kan steeds swanger word al menstrueer hulle nie meer nie.<ref name=":0" /><ref name="Obedin-Maliver-2016">{{Cite journal |last1=Obedin-Maliver |first1=Juno |last2=Makadon |first2=Harvey J |year=2016 |title=Transgender men and pregnancy |journal=Obstetric Medicine |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=4–8 |doi=10.1177/1753495X15612658 |pmc=4790470 |pmid=27030799}}</ref> Dié wat rekonstruktiewe chirurgie ondergaan, soos die verwydering van die baarmoeder of albei eierstokke, is onvrugbaar. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Male pregnancy}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voortplanting]] 7w808wtzt8g4k080mtb4hn5s4bvcebo 0 451740 2891346 2827505 2026-04-07T15:12:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891346 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RSAEswatinie.jpg|duimnael]] '''Betrekkinge tussen Eswatini en Suid-Afrika''' verwys na die huidige en historiese verhouding tussen [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. Suid-Afrika omring Eswatini in die noorde, weste en suide. Die twee state deel sterk historiese en kulturele bande. Wedersydse Hoë Kommissies is aan die einde van die apartheidsera in 1994 in [[Pretoria]] en [[Mbabane]] gestig. Eswatini se Hoë Kommissie in Pretoria is ook kruisgeakkrediteer aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Cite web |url=http://www.swazihighcom.co.za/ |title=Eswatini's High Commission in South Africa |access-date=20 Julie 2025 |archive-date= 5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105040559/http://www.swazihighcom.co.za/ |url-status=dead }}</ref> Eswatini is deel van die Gemeenskaplike Monetêre Gebied, wat beteken dat die Suid-Afrikaanse Rand saam met die Swazi Lilangeni teen gelyke waarde in Eswatini sirkuleer. Daar word geglo dat Eswatini, saam met Lesotho, satellietstate van Suid-Afrika is. Daar is egter soms spanning tussen amptenare van beide lande, aangesien die Swazi-koninkryk as 'n verraaier beskou word omdat dit die apartheidsera-regering help, en Eswatini beweer dat Swazi-gebiede voorheen deel van sy koninkryk was. ==Geskiedenis== ===Apartheidsera=== Gedurende die 1970's en vroeë 1980's, hoewel Swaziland (Eswatini se naam voor 2018) beweer het dat hulle neutraal was in die [[Koue Oorlog]], was dit eintlik pro-[[Weste]]rs en het sterk betrekkinge met Suid-Afrika gehandhaaf, insluitend klandestiene samewerking in ekonomiese en veiligheidsaangeleenthede. Suid-Afrika het swaar in Swaziland se ekonomie belê, en Swaziland het by die Pretoria-gedomineerde [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]] aangesluit. Gedurende die 1980's het sommige Suid-Afrikaanse besighede ook Swazi-gebied as 'n oorslagpunt gebruik om internasionale sanksies teen Suid-Afrika te omseil. Deur staat te maak op 'n geheime veiligheidsooreenkoms met Suid-Afrika in 1982, het Swazi-amptenare verteenwoordigers van die [[African National Congress]] in die hoofstad, [[Mbabane]], geteister en hulle uiteindelik uit Swaziland verdryf. Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte, wat onder dekking gewerk het, het ook operasies teen die ANC op Swazi-gebied uitgevoer. Gedurende hierdie tyd het 'n deel van die Swazi-koningsfamilie stilweg die herintegrasie van Swazi-besette gebied in Suid-Afrika in hul koninkryk gefasiliteer. Op 27 Desember 1984 is formele betrekkinge op handelsvlak gevestig. In 1993 het hulle ooreengekom om formele betrekkinge na ambassadevlakstatus op te gradeer.<ref>[http://www.dfa.gov.za/foreign/bilateral/swaziland.html#his Kingdom of Swaziland] Ministry of Foreign Affairs, Government of South Africa.</ref> In Junie 1993 het Suid-Afrika en Swaziland 'n geregtelike ooreenkoms onderteken wat voorsiening maak vir Suid-Afrikaanse regters, landdroste en aanklaers om in Swaziland se howe te dien. Suid-Afrika het ook ingestem om opleiding aan Swazi-hofpersoneel te verskaf.<ref name="Country-data">[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-12183.html SOUTH AFRICA - A Country Study] Federal Research Division of the Library of Congress.</ref> ===Post-apartheid era=== In 1994 het die twee lande hul diplomatieke betrekkinge opgegradeer na die verkiesing van die Suid-Afrikaanse president [[Nelson Mandela]], die einde van apartheid in Suid-Afrika en Suid-Afrika se hertoelating tot die [[Statebond]] van Nasies. In Augustus 1995 het die twee lande 'n ooreenkoms onderteken om saam te werk in pogings om [[misdaad]] en smokkelary langs hul [[Grens tussen Suid-Afrika en Eswatini|gemeenskaplike grens]] te bekamp.<ref name="Country-data"/> In September 2010 het die [[ANC-jeugliga|African National Congress Jeugliga]] Suid-Afrika se "onwettige<nowiki>''</nowiki> betrekkinge met "Swaziland se absolute [[monargie]]" veroordeel.<ref name="News24.com">[http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/ANC-to-have-full-talks-on-Swaziland-20100923 ANC to have 'full talks' on Swaziland] News24.com, 24 September 2010.</ref> Die ANC se beleggingsarm Chancellor House het 'n 75%-belang in Swaziland se Maloma Colliery (steenkoolmyn) verkry. Ander politieke partye het die skuif veroordeel. ==Evaluasie== Die verhouding tussen Suid-Afrika en Eswatini is gekenmerk deur noue ekonomiese, politieke en kulturele bande, maar word bemoeilik deur historiese en hedendaagse spanninge. Suid-Afrika is Eswatini se grootste handelsvenoot, met die Suider-Afrikaanse Doeane-unie en SAOG wat ekonomiese integrasie bevorder, terwyl Suid-Afrikaanse maatskappye aansienlike investerings in Eswatini het. Politiek is die verhouding soms gespanne weens Suid-Afrika se kritiek op Eswatini se [[monargie]] en die onderdrukking van pro-demokrasieproteste, veral sedert die onrus van 2021. Kultureel verbind gedeelde tale soos [[Siswati]] en [[Zoeloe]], en historiese anti-apartheid-steun vanuit Eswatini, die twee lande. Grenskwessies en die behandeling van Eswatini-vlugtelinge in Suid-Afrika bly uitdagings, maar diplomatiese samewerking, soos in streeksveiligheidsraamwerke, handhaaf 'n stabiele, dog komplekse, verhouding. == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eswatini]] e21et8bm1yyh1hwf7iu4cippgb6wkt8 0 451920 2891092 2825570 2026-04-07T12:17:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891092 wikitext text/x-wiki '''Fort Mistake''', ‘n merkwaardige en unieke vestinkie in [[kwaZoeloe-Natal]], is van historiese sowel as argitektoniesse belang. Dit het ‘n rol gespeel in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] en is daarom deel van die toeristiese [[Slagveldroete]] in die noorde van die provinsie. ==Ligging== Die fort is by 28° 10′ suid, 29° 58′ oos, by die [[Mkupepas]], net wes van [[Dundee]] en ongeveer waar die R68-pad by die N11-roete tussen [[Newcastle]] en [[Ladysmith]] aansluit. Dit is dus aan die oostekant van [[Biggarsberg]], net noordwes van die Maria Ratschitz-sendingstasie en in die omgewing van die histories belangrike plekke [[Wasbank]] en [[Elandslaagte]]. Omdat die fortjie op ‘n heuwel lê, is dit moeilik en slegs te voet bereikbaar. ==Naam== Oorspronklik was die fort bekend as Fort One Tree Hill. Helaas kan die herkoms van die huidige naam nie meer agterhaal word nie. ==Bou== Dit is die eerste in ‘n reeks seinposte wat vermoedelik deur die Royal Engineers tydens en na die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van die laat 1800’s gebou is. Weens die mooi aafgewerkte klip en dat geen bindklei gebruik is in die bou van Fort Mistake sowel as die styl van Indiese forte wat gebruik is, is die gebou enig in sy soort en vir argitekte interessant. ==Toring== Op die koppie staan ‘n radiotoring. ==Bibliografie== *battlefieldsroute.co.za/place/fort-mistake *citizen.co.za/northern-natal-news/uncategorized/2017/11/16/dundees-lost-tales-mistake-became-legend/ *theheritageportal.co.za/article/how-fort-mistake-got-its-name [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] rc11uwh7xxmrgkpi6yoqg6ifu8gebjr 0 452162 2891366 2826467 2026-04-07T15:18:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891366 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RSANambetrekkinge.jpg|duimnael]] '''Suid-Afrika- Namibië-betrekkinge''' verwys na die huidige en historiese verhouding tussen [[Namibië]]] en [[Suid-Afrika]]. Suid-Afrika (toe deel van die [[Britse Ryk]] as die [[Unie van Suid-Afrika]]) het die gebied wat nou as Namibië bekend staan, tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] van [[Duitsland]] verower en dit onder die naam 'Suidwes-Afrika' regeer tot 1990, toe die land onafhanklikheid verkry het onder die naam 'Namibië'. Gedurende daardie 75 jaar het duisende Suid-Afrikaners hulle in die gebied gevestig en Suid-Afrika het die gebied as effektief 'n vyfde provinsie van beide die Unie en die Republiek behandel, en apartheidswette in Suidwes-Afrika afgedwing soos dit in Suid-Afrika gedoen het.<ref>Schenoni, Luis (2017) "Subsystemic Unipolarities?"in Strategic Analysis, 41(1): 74-86 [https://www.academia.edu/30528886/_Subsystemic_Unipolarities_Power_Distribution_and_State_Behaviour_in_South_America_and_Southern_Africa_in_Strategic_Analysis_41_1_74-86]</ref> Beide nasies is lede van die [[Afrika-Unie]], die [[Gemenebes]] van Nasies, die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] en die [[Verenigde Nasies]]. ==Suidwes-Afrika en Namibiese onafhanklikheid (1915-1990)== [[Lêer:SWAPO PLAN unit on the march1.JPG|links|duimnael|SWAPO-vegters tydens die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]; 1984.]] Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika die destydse [[Duits-Suidwes-Afrika]] gedurende 1915 verower en beset. Na die oorlog het die [[Volkebond]] oorsese gebiede van 'n verslane [[Duitsland]] verwyder en die gebied as 'n trusteeskap, as 'n 'Klas C-mandaat', bekend as Suidwes-Afrika, aan Suid-Afrika toegeken. Suid-Afrika het voorgestel dat dit toegelaat word om [[Suidwes-Afrika]] te annekseer; 'n voorstel wat deur die Algemene Vergadering van die [[Verenigde Nasies]] as opvolger van die Volkebond verwerp is; hoewel die Suid-Afrikaanse regering geweier het om die Verenigde Nasies se gesag te aanvaar. Gevolglik is Suidwes-Afrika steeds direk deur Suid-Afrikaanse administrateurs in [[Pretoria]] geadministreer asof dit 'n vyfde provinsie was, en baie wit Suid-Afrikaanse setlaars het na die land gekom. Suid-Afrikaanse Apartheid is ook in die land ingestel en het gelei tot die skepping van stam-tuislande vir swart inwoners van die land. In Augustus 1966 het die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] tussen die [[South West Africa People's Organisation]] (SWAPO) en die Suid-Afrikaanse Weermag begin. SWAPO se doel was om onafhanklikheid van Suid-Afrikaanse beheer te verkry. SWAPO het meerderheid internasionale steun gehad en militêre hulp ontvang van naburige onafhanklike nasies, [[Angola]] se People's Armed Forces of Liberation of Angola (FAPLA) en [[Kuba]]. In Januarie 1968 het die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies Resolusie 245 van die Veiligheidsraad aangeneem, wat Suid-Afrika versoek het om die onwettige aanhouding en verhoor van Suidwes-Afrikaners te beëindig, en toe in Maart het hulle Resolusie 246 van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies aangeneem, wat die Suid-Afrikaanse regering gesensureer het vir die versuim om daaraan te voldoen.<ref>{{Cite web|title=S/RES/245(1968) - E - S/RES/245(1968) -Desktop|url=https://undocs.org/S/RES/245(1968)|access-date=2021-05-21|website=undocs.org}}</ref> Toe, in Augustus 1969, is Resolusie 269 van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad aangeneem, wat Suid-Afrika se voortgesette besetting van Namibië onwettig verklaar het. In 1971 het die Namibiese kontrakwerkersstaking regoor die land plaasgevind om die kontrakarbeidstelsel te breek en onafhanklikheid onder SWAPO-leierskap te bevorder.<ref name="general">{{Cite journal |last=Rogers |first=Barbara |date=1972 |title=Namibia's General Strike |url=https://www.jstor.org/stable/4185227 |journal=Africa Today |volume=19 |issue=2 |pages=3–8 |issn=0001-9887 |jstor=4185227}}</ref> Teen die einde van die staking het baie van die werkers uiteindelik by PLAN aangesluit en in die oorlog vir onafhanklikheid geveg.<ref name="Moorsom1979">{{cite journal |last1=Moorsom |first1=Richard |date=April 1979 |title=Labour Consciousness and the 1971–72 Contract Workers Strike in Namibia |journal=Development and Change |volume=10 |issue=2 |pages=205–231 |doi=10.1111/j.1467-7660.1979.tb00041.x}}</ref> Die oorlog het tot Maart 1990 geduur, met Suidwes-Afrika wat sy onafhanklikheid verwerf het en die land herdoop is na Namibië. In 1994 het Suid-Afrika Walvisbaai en die Pikkewyneilande aan Namibië afgestaan. Walvisbaai was 'n Britse kolonie tot die Eerste Wêreldoorlog. Hierdie klein enklawe was nooit deel van Duits-Suidwes-Afrika nie en was dus nie deel van die mandaatgebied nie. ==Post-Namibiese onafhanklikheid (sedert 1990)== In 1994 het [[apartheid]] in Suid-Afrika geëindig en [[Nelson Mandela]] is tot president van Suid-Afrika verkies. Sedertdien het die betrekkinge tussen Namibië en Suid-Afrika nou gebly. Daar was talle besoeke tussen leiers van beide nasies en verskeie ooreenkomste is onderteken. Die ekonomie van Namibië is ook nou verbind met Suid-Afrika wat [[Handel (ekonomie)|handel]] betref, en Suid-Afrikaanse maatskappye het groot [[belegging]]s in die sleutelbedrywe in Namibië soos mynbou, kleinhandel, bankwese en versekering.<ref name=Bilateral>[http://www.dirco.gov.za/windhoek/bilateral.html Bilateral relations between South Africa and Namibia]</ref> Namibië dra grootliks by tot die groei en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse toerismebedryf. Namibië is Suid-Afrika se 9de grootste bron van [[toerisme]].<ref name=Bilateral /> In 2014, toe Namibië deur 'n lang [[droogte]] geraak is, het Suid-Afrika 100 miljoen Rand geskenk om die impak te verlig.<ref>{{cite news | title=Mixed fortunes for Zuma N$100m drought donation | last=Nakale | first=Albertina | date=5 November 2020 | newspaper=New Era | page=1 | url=https://neweralive.na/posts/mixed-fortunes-for-zuma-n100m-drought-donation}}</ref> Namibië is deel van die [[Gemeenskaplike Monetêre Gebied]], wat beteken dat die Suid-Afrikaanse rand saam met die [[Namibiese dollar]] in omloop bly. ==Inwonende diplomatieke missies== * Namibië het 'n Hoë Kommissariaat in [[Pretoria]] en 'n konsulaat-generaal in [[Kaapstad]].<ref>[https://www.namibia.org.za Namibian high commission in Pretoria]</ref> *Suid-Afrika het 'n Hoë Kommissariaat in [[Windhoek]].<ref>[http://www.dirco.gov.za/windhoek/contact.html South African high commission in Windhoek]</ref> ==Evaluasie== Die verhouding tussen Suid-Afrika en Namibië is histories kompleks maar tans gekenmerk deur sterk diplomatieke, ekonomiese en kulturele bande, gewortel in 'n gedeelde stryd teen kolonialisme en apartheid. Suid-Afrika het Namibië (voorheen Suidwes-Afrika) vir byna 70 jaar beheer, wat spanning veroorsaak het, veral tydens die Namibiese Onafhanklikheidsoorlog, maar sedert Namibië se onafhanklikheid in 1990 het die twee lande noue samewerking ontwikkel. Hulle is lede van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) en die Suider-Afrikaanse Doeane-unie, wat handel en ekonomiese integrasie bevorder, met Suid-Afrika as 'n sleuteluitvoerbestemming vir Namibië. Grenskwessies, soos die [[Oranjerivier]]-dispuut, bly 'n punt van bespreking, maar word diplomaties hanteer. Kultureel verbind [[Afrikaans]] as ''[[lingua franca]]'' en gedeelde historiese ervarings die twee lande, terwyl onlangse inisiatiewe, soos beplande groen waterstofpyplyne, samewerking op omgewings- en energiegebiede versterk. Tog bly uitdagings soos [[xenofobie]]se sentimente in Suid-Afrika, wat Namibiërs soms raak, 'n bekommernis vir verdere verdieping van verhoudings. == Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Namibië]] mkii34p8aoezjb1s9s35aetrocagwjm 0 452316 2891142 2827530 2026-04-07T12:37:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891142 wikitext text/x-wiki Die '''Julius Gordon Africana Sentrum''' op [[Riversdal]] weerspieël die geskiedenis van die dorp, sy omstreke en veral sy mense. ==Ligging== Die museum word gehuisves in die Versfeld Huis in Langstraat. ==Versameling== Julius Gordon was ‘n oujongkêrel wat sy versameling kosbaarhede aan sy geboortedorp nagelaat het en waartoe die gemeenskap later bygevoeg het. Dit bestaan o.a. uit skilderye en antieke meubels van Suid-Afrikaanse oorsprong en koper- en glasware. Hier is ‘n paar werke deur [[Thomas Bowler]], [[Jan Volschenk]], Vera Volschenk, [[Johannes Meintjes]], [[Marjorie Wallace]], Katrine Harries, Terence McCaw, [[Edward Roworth]], Abraham de Smidt, J.H. Amschewitz, [[Daniël Cornelis Boonzaier]], [[Erich Mayer]], [[Tinus de Jongh]], [[Maggie Laubser]] en [[Irma Stern]]. Opvallend is die items uit die destydse sinagoge op die dorp. Ander voorwerpe sluit in Kaapse [[stinkhout]]stoele, ou klokke, gebruiksartikels in [[brons]], argeologiese klipwerktuie, ‘n klip- en seeboonversameling en ‘n groot aantal foto’s van mense en die flora van die kontrei. Interessant is ook die lykswa getrek deur perde. ==Versfeld Huis== Toe Theodor Versfeld hoor van sy vriend Gordon se bemaking aan die mense van sy geboortedorp, het Versfeld (eweneens ‘n vrygesel) besluit om sy 19de eeuse ouerhuis aan die dorp te skenk op voorwaarde dat die Julius Gordon-bemaking daarin gehuisves word. Op 6 Mei 1966 is die Julius Gordon Africana Sentrum in die Versfeld Huis, ‘n verklaarde kultuurmonument, geopen. ==Persone== * Julius Gordon (*Riversdal, 27 Desember 1892 - †[[Seepunt]], 12 April 1974), prokureur op [[Springbok]] (1918-1928), studeer geneeskunde in [[Londen]] (1932-1938), boer op [[Vredendal]](1939-1942), boer by [[Goodhouse]] (1944-1948) *Theodor Versfeld (*Riversdal, 27 Februarie 1889 - †Riversdal, 26 Junie 1960), prokureur, soms stadsraadslid en onderburgemeester op Riversdal ==Bibliografie== Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. [[Kaapstad]]: South African Museums Association, 1978 [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums]] d6zyv0pugrf23el7zzmraqlokm0jko9 0 452745 2891187 2830516 2026-04-07T12:54:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891187 wikitext text/x-wiki [[Lêer:South-Africa - Kuruman - Eye.jpg|duimnael|Die Oog]] Die '''Oog van Kuruman''' (ook eenvoudig bekend as '''Die Oog'''), die sterkste natuurlike fontein in die suidelike halfrond, is een van die natuurwonders van Suid-Afrika. ==Ligging== Hierdie bron is op die hoek van Fonteinstraat en Hoofstraat in [[Kuruman]], by die koördinate 27° 27′ 47.5″ suid, 23° 26′ 11.57″ oos en aan die voet van ‘n reeks lae heuwels. Die gat in die dolomietrots is in die halfwoestyn doringveld en op 1350 m bo seespieël. == Bron== Die fontein lewer ‘n 20 miljoen liter helder drinkbare water per dag teen ‘n temperatuur van 21ºC aan die dorp. Tydens groot droogtes verswak die stroom maar effens en het dus permanente menslike bewoning hier moontlik gemaak. [[Robert Moffat]] het op elke oewer ‘n besproeiingskanaal van 7 km laat graaf en kon sodoende 253 ha besproei. Dit is een van die vroegste besproeiingstelsels in die land. Oortollige water vorm die oorsprong van die [[Kurumanrivier]] wat aansluit by die [[Moloporivier]], ‘n boloop van die [[Oranjerivier]]. Hierdie klein meer is in een van die 8 grotte in die dolomietiese [[Ghaapse plato]]. Soos soms vermoed word, bestaan daar gaan bewys dat hierdie bron in verbinding staan met ander grotte in die omgewing, soos byvoorbeeld [[Daniëlskuil]]. ==Ontdekking== [[Samuel Daniell]] was waarskynlik die eerste blanke wat die bron besoek het. Hy was einde 1801 in die omgewing met die Truter-Somerville-ekspedisie in die geselskap van P.J. Truter, W. Somerville, [[John Barrow]] en die sendelinge Jan Matthys Kok en William Edwards. ==Naam== Die fontein staan in Afrikaans bekend as “Die Oog” en in [[Tswana]] as Gasegonyane of Segonyana, met die betekenis van “kalbassie”. Ook word na die bron verwys as die “Fontein van Christelikheid” en die “Oase van die Kalahari”. ==Toerisme== Rondom die poel is ‘n omheinde tuin met wilgerbome, palms en waterlelies. In die watergat kom duisende goudvisse, [[karp]], [[kurper]], [[krap]]pe en die skaars [[pseudocrenilabrus]] voor. By die bron begin ‘n wandelpad wat weswaarts lei na oorblyfsels van twee Britse forte uit die [[Tweede Vryheidsoorlog]], genaamd Fort Denison en Fort Brown. Op 17 September 1992 is die bron tot natuurmonument verklaar. ==Persone== *William Edwards, sendeling en boer, aktief rondom die jaar 1803 *William Somerville (*1771 - †25 Junie 1860), Skotse geneesheer en reisiger *Petrus Johannes Truter (*[[Kaapstad]], 17 Desember 1747 - †[[Swellendam]], 31 Januarie 1825), reisiger, [[VOC]]-amptenaar, ekspedisieleier ==Lees ook== *[[Albionbron]] *[[Gerhardminnebron]] *[[Kogelbeengrot]] *[[Schoonspruitoog]] *[[Warmwaterbronne van Suid-Afrika]] *[[Wonderwerkgrot]] *[[Zuurbekom]] ==Bibliografie== *Bredenkamp, D.B. en L.J. Botha en C. Esterhuyse: The geohydrology of the Kuruman eye and quantitative estimation of the recharge and storativity of the aquifer system. dws.gov.za/ghreport/reports/GH3790.pdf *https://evendo.com/locations/south-africa/northern-cape/landmark/eye-of-kuruman *https://experiencenortherncape.com/product/the-eye-of-kuruman/ *https://polity.org.za/article/municipality-shrugs-off-deadly-pollution-of-kuruman-eye-irrigation-canal-2021-10-13 *https://sa-venues.com/attractionsnc/eye-of-kuruman.php *https://visitkuruman.co.za/eye-of-kuruman/ {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Noord-Kaap]] to96wrta3kyqhucuxbqjvrgvpbqtolh 0 453229 2891214 2866432 2026-04-07T13:11:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891214 wikitext text/x-wiki Moritz (soms '''Maurits''') Hermann Otto Wucke (later geskryf as '''Woeke''') was van 1785 tot 1792 die eerste [[landdros]] van [[Graaff-Reinet]] en moes die probleme tussen die Xhosa, Boesmans en die blanke boere op die verre oosgrens van die kolonie besweer. ==Afkoms== Woeke is op 29 Mei 1743 in Ketz in [[Brandenburg an der Havel]] gebore. Sy pa was daar ‘n plaaslike Lutherse predikant. ==Vertrek na die Kaap== In 1768 sluit die jong Moritz by die [[VOC]] aan en arriveer die volgende jaar aan boord van die ''Ouder Amstel'' as soldaat in [[Kaapstad]]. Hierna vind ontwikkelinge vinnig plaas: in 1772 word hy geregsbode in [[Stellenbosch]] en [[Drakenstein]], op 10 Januarie 1773 trou hy met Engela van As, in 1781 word hy deur die VOC die status van burger verleen en in 1783 koop hy die plaas Oude Molen by Stellenbosch. Saam met 14 ander boere nader hy die bewindhebbers aan die Kaap om groter ekonomiese vryhede vir die boere. Hy maak so ‘n goeie indruk op die gemeenskap dat hulle hom by die VOC aanbeveel as landddros vir ‘n beoogde nuwe distrik. ==Landdros== Op 13 Desember 1785 is hy deur die [[Politieke Raad]] aangestel as die eerste landdros van die distrik [[Graaff-Reinet]]. Hy kies die geskikte plek in die draai van die [[Sondagsrivier]] vir die beoogde drosdy en lê die dorp uit. Woeke en ‘n geselskap reis deur die nuwe administratiewe gebied om die grense daarvan te beskryf alvorens dit op 19 Julie 1786 in ‘n plakkaat publiek bekend gemaak is. In Oktober 1786 vestig hy die hof van landdros en 6 heemrade. Aanvanklik lyk dit of die energieke optrede van Woeke vrugte afwerp, maar die probleme is baie en groot. Die grensboere voel onveilig weens die aanvalle en plunderinge deur die Boesmans, die Xhosa en die blanke leeglêers en drosters uit die Kaap wat in die grensgebiede lastig is. Strooptogte deur alle partye vind plaas, derduisende beeste, skape en bokke is ooswaarts oor die [[Visrivier]] gedryf en veewagters word vermoor. Die blanke boere ly reusagtige skade. ==Grensbotsing== Woeke se belangrikste taak by sy aanstelling was om die vrede tusssen die trekboere en die Xhosa op die grens, die Visrivier, te handhaaf en toesien dat die koloniste en die Xhosa aan hulle eie kant van die grens bly. Nie een van die partye eerbiedig die grens nie. Blankes neem nog steeds deel aan onwettige veehandel, blanke olifantjagters ignoreer die grens en die Xhosa-plunderinge en -invalle gaan onverminderd voort. Boonop word bewerings gemaak van mishandeling van bediendes deur die boere. In so ‘n situasie was dit moeilik om wet en orde te handhaaf. Onderhandelinge met die Xhosa misluk aaneen weens die magstryd binne die Xhosa-leierskap. Weens die Xhosa se getalsoorwig besef Woeke dat vrede slegs gehandhaaf kan word deur ‘n sterk en goedbewapende kommandomag, maar die Politieke Raad wil geweld vermy. Die nuwe politieke gees van die [[Franse Rewolusie]] speel boonop sy rol. Daarby het in Graaff-Reinet Woeke en sy assistent [[Honoratus Maynier]] so sleg klaargekom dat Woeke aan die drank geraak het. Teen 1789 het sake erg versleg: die VOC was so te sê bankrot en kon nie bekostig om troepe na die oosgrens te stuur nie. ==Ontslag== Kol. [[Robert Jacob Gordon]] belê vir 1 Julie 1792 ‘n gesamentlike vergadering van die landdroste van [[Swellendam]], Graaff-Reinet en Kaapstad met al hul heemrade om die bedreiging van die Boesmans op die plase te bespreek. Woeke daag egter nie op nie. Weens hierdie minagting van hoër gesag, maar ook weens sy drankmisbruik en slegte humeur word Woeke on Oktober 1792 as landdros ontslaan en opgevolg deur Maynier. Toe Woeke in 1803 die VOC nader om in sy status herstel te word, word dit van die hand gewys. Op 5 Augustus 1814 is hy in die distrik van Stellenbosch oorlede. ==Bibliografie== * de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. [[Pretoria]]: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 11. Kaapstad: [[Nasou]], 1975. {{ISBN|0-625-00327-6}} * [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel 2. Kaapstad: [[Tafelberg Uitgewers]] vir die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]], 1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} * wikitree.com/wiki/Woeke-5 [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] bcmup3341i2r37md97zx8bskp17zl5e 0 453265 2891185 2835780 2026-04-07T12:53:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891185 wikitext text/x-wiki Die '''Krugerkruis''' is die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Parke]] se dekorasie vir dapperheid. Hierdie ereteken kan in drie klasse toegeken word, naamlik goud, silwer en brons. Dit is vir die eerste keer in September 1988 toegeken. Die ontwerp van die erekruis is in die vorm van 'n kruis wat aan 'n lint met die kleure van die Parkeraad hang. Die sentrale motief daarvan is die embleem van die Parkeraad. Dit word op die linkerbors gedra. [[Kategorie:Toekennings]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ordes en dekorasies]] 7k4iagft0n7flexmxmfc3dy6vcvt2qd 0 453524 2891319 2836963 2026-04-07T15:02:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891319 wikitext text/x-wiki '''SANCCOB''', die '''Suid-Afrikaanse Stigting vir die Beskerming van Kusvoëls''', is ‘n natuurbewaringsorganisasie wat hom toespits op die beskerming van die kwesbare endemiese seevoëlspesies (en veral die [[brilpikkewyn]]) in suidwestelike Afrika. ==Teer== Sedert 1968 het al meer olietenkskepe rondom [[Kaappunt]] gevaar wat baie oliestortings tot gevolg gehad het. Die bedreigde inheemse seevoëlbevolking (die brilpikkewyn, die [[trekkormorant]], die [[Kaapse malgas]], die [[bankduiker]], en selfs see[[meeue]]) het baie hieronder gely. ‘n Groep vrywilligers, aanvanklik onder leiding van Althea Westphal, hou hulle sedertdien besig met die skoonmaak en rehabilitasie van besoedelde voëls om hul isolasievermoë te herstel. Olie veroorsaak dat die vere hul mikrostruktuur en dus hul waterdigheidsvermoë verloor en dan die termiese isolasie van ‘n voël afbreek. Die koue met teer besmeerde pikkewyn verlaat dan die water en omdat hy daar nie kan eet nie gaan hy dood van die koue en die honger. ==Skoonmaak== Die skoonmaakproses het deur die jare baie verbeter en die oorlewingskanse van die bevuilde pikkewyne laat toeneem. Elke voël word vir ‘n week of langer gereeld met sekere skoonmaakmiddels gewas, gevoer en geweeg. Sodra die beskermende waterdigte donsvere herstel het, is die voël gering en in die natuur vrygelaat. ==Ander take== Nie net besoedelde voëls is gered nie, maar daar word ook omgesien na siek voëls (veral seemeeue en duikers wat voedselvergiftiging opgedoen het) en voëls wat byvoorbeeld blind is of rugbeserings het. Hierdie voëls word hier gehuisves, want hulle lê wel eiers en het dan gesonde kuikens. ==Hospitale== Die organisasie beskik in [[Kaapstad]] en [[Gqeberha]] oor hospitale met uitgebreide operasiegeriewe, spesiale sorgeenhede, waspoele vir besmeerde voëls, voëlhokke en swembaddens. Hier word ook navorsing gedoen oor die welstand van die seevoëls en veral pikkewyne aan die Suid-Afrikaanse kus. ==Naam== SANCCOB is ‘n akroniem vir die Engelse naam van die stigting, naamlik '''South African Foundation for the Conservation of Coastal Birds'''. ==Eksterne skakels== * [https://sanccob.co.za Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Pikkewyne]] qb88rfoxghtc3vpi7hb8rjaa3amyhae 0 453531 2891143 2862764 2026-04-07T12:37:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891143 wikitext text/x-wiki '''Kaap Maclear''' is ‘n klein kaap net oos van die [[Kaap die Goeie Hoop]] en net wes van [[Kaappunt]] aan die mees suidelike punt van die [[Kaapse Skiereiland]]. Heel waarskynlik het [[Bartolomeus Dias]] hier op 6 Junie 1488 sy tweede [[padrão]], die Padrão de São Filipe (die kruis van die Heilige Philippus), opgerig. Dit is ook ‘n argeologiese vindterrein. Die kaap dra die naam van [[Thomas Maclear]], ‘n bekende Kaapse sterrekundige. Ook die dorp [[Maclear]], die [[ Maclear-baken ]] op [[Tafelberg]] en ‘n ander Kaap Maclear in [[Malawi]] waar [[David Livingstone]] ‘n sendingstasie gehad het, is na hom vernoem. ==Bibliografie== * Slingsby, Peter: Exploring the Cape Peninsula. Cape Town’s southern suburbs. [[Muizenberg]]: Slingsby Maps, 2013. {{ISBN|978-1-920377-11-3}} [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Kape van Suid-Afrika]] 6538yk7p0hmhkugw4rpemgicrs0ie9x 0 453551 2891140 2836494 2026-04-07T12:36:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891140 wikitext text/x-wiki '''John Brownlee''' (*Wishaw, Lanarkshire, [[Skotland]], 1 Mei 1879 - †[[King William’s Town]], Desember 1871) was ‘n sendeling vir die [[Londense Sendinggenootskap]], kenner van die [[Xhosa]]-taal en stigter van die dorp vandag bekend as [[Qonce]]. Brownlee arriveer in [[Kaapstad]] in Januarie 1817 in die geselskap van ‘n groep sendelinge waarvan [[Robert Moffat]] ook deel was. Aanvanklik werk hy onder die [[Khoikhoi]] in die omgewing van [[Swellendam]]. Op 5 April 1818 trou het met ‘n Afrikanermeisie van die omgewing genaamd Christina de Jager. Op versoek van [[Charles Somerset]] is hy van 1820 tot 1825 die regeringsverteenwoordiger in die vallei van die [[Tjumirivier]] in [[Brits-Kaffraria]]. Van 1825 tot sy aftrede is hy weer sendeling, aanvanklik weer vir die Londense Sendinggenootskap, maar van 1838 tot sy aftrede in 1867 vir die Glasgow-sendinggenootskap. Hy vestig hom op die oostelike oerwer van die [[Buffelsrivier]] onder Tzatzoe se mense. Tydens die [[Sesde Grensoorlog]] sowel as die [[Sewende Grensoorlog]] moes Brownlee vlug omdat Tzatzoe hom nie beskerm het nie. Na biede oorloë het Brownlee na sy sendingstasie teruggekeer, sy werk hervat en voortgegaan met die vertaling van die [[Nuwe Testament]] in Xhosa. ==Persoon== Jan Tzatzoe (Tshatsu), (*Iqonci, ±1791 - †King William’s Town, 28 Februarie 1868), hoofman van die Amantinde-stam, die kleinste en ondergeskikte Xhosa-stam [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sendelinge]] cmuwo2xrt38nito0jo93fef3gti1rfu 4 453577 2891587 2890174 2026-04-08T07:30:12Z Aliwal2012 39067 skuif Apollo 13 na 2026 2891587 wikitext text/x-wiki {{argief}} == [[Anatolië]] == {{sperdatum|28 Maart 2025}} * {{ondersteun}} – Ekskuus, ek probeer nie die blad toegooi nie; ek plaas hulle maar soos ek hulle klaarmaak. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:05, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:35, 6 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 28 Februarie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:02, 10 Maart 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:31, 10 Maart 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 1 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:13, 25 Maart 2026 (UTC) == [[Italiaanse nasionale krieketspan]] == {{sperdatum|27 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Die Italianers het onlangs die krieketwêreld geskok deur tydens die Europese [[T20I-wêreldbeker 2026]]-kwalifisering die groot gunsteling Skotland te verslaan en vir die eerste keer ooit vir 'n IKR-wêreldbekertoernooi te kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 27 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:22, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 16:28, 1 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:25, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:23, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:42, 28 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 2 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:01, 9 September 2025 (UTC) == ''[[Taxi Driver]]'' == {{sperdatum|4 September 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:39, 4 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:52, 5 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:38, 5 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 10 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 3 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:01, 9 September 2025 (UTC) == [[Vlag van Swede]] == {{sperdatum|22 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Dié vlagartikel is na aanleiding van die huidige voorbladartikel [[vlag van Finland]] geskryf. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 22 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Nodige artikel! Groete, [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:12, 2 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 19 Julie 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 4 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:42, 20 Julie 2025 (UTC) == [[Boerneef]] == {{sperdatum|5 September 2025}} * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 15:09, 5 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:38, 5 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:29, 5 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 10 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:22, 2 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 19:53, 3 September 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 5 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:01, 9 September 2025 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2026]] == {{sperdatum|10 April 2026}} * {{ondersteun}} – Mag ek my grootste artikel vir ons voorblad benoem? Dié keer het Nieu-Seeland beter gevaar as Suid-Afrika, maar dit was Indië wat geskiedenis geskryf het. Die 2026-toernooi het ook nuus gemaak met beide Italië en Zimbabwe se prestasies, maar ook (sport-)politieke spanning tussen Bangladesj, Indië en Pakistan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 20:31, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 27 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:48, 29 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 6 2027]] ingepas --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:58, 5 April 2026 (UTC) == [[Gay mans]] == {{sperdatum|10 September 2025}} * {{ondersteun}} – Ons wil tog nie weer die omies en anties in hulle oggendkoffie laat stik nie, so ek stel voor die dubbele pyltjies word as foto gebruik as die artikel dit maak. Die titel is meervoud, want die Engelse titel is meervoud, waarskynlik omdat dit na 'n groep verwys. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:31, 10 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – {{Ping|BurgertB}} maar slegs as die vroulike eweknie [[Lesbiër]] ook 'n voorbladartikel kry. ;) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 10 Augustus 2025 (UTC) * {{neutraal}} – Manne, ek sal maar eerder buite stemming bly! [Verskoon my, maar die tema staan my nie aan nie] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:55, 18 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 7 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:01, 9 September 2025 (UTC) == [[Max Verstappen]] == {{sperdatum|29 Augustus 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n artikel in die reeks van F1-sportsterre. 'n Viermalige wêreldkampioen (2021–2024). Groete. -- [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:45, 29 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:Johannescharlesventer|Johannescharlesventer]] ([[Gebruikerbespreking:Johannescharlesventer|kontak]]) 16:27, 1 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:26, 2 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 10 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:22, 26 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 8 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:01, 9 September 2025 (UTC) == [[Vlag van Ysland]] == {{sperdatum|25 Julie 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie vlagartikel is saamgestel deur die Engelse en Yslandse artikels te vertaal. Daarmee sal al die [[Skandinawiese kruis]]vlae voorbladstatus geniet, net soos die vyf lande self. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 25 Junie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:14, 9 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:34, 10 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:59, 16 Julie 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:53, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 9 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 22:42, 27 Julie 2025 (UTC) == [[Toring van Babel]] == {{sperdatum|13 September 2025}} * {{ondersteun}} – In die plek van die lesbiërs. :) [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:06, 13 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – {{Ping|BurgertB}} maar wat van [[geslagsgelykheid]] in die vrouemaand? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{kommentaar}} – Jy het 'n punt beet. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:12, 17 Augustus 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:43, 19 Augustus 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 10 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:42, 16 September 2025 (UTC) == [[Hitler-dagboeke]] == {{sperdatum|14 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10pt">(kontak)</span>]] 17:23, 14 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:07, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Die ''Stern''-"berig" van 1983 is natuurlik welbekend in Duitsland. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 7 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 11 2027]] Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:54, 17 Oktober 2025 (UTC) == [[North American X-15]] == {{sperdatum|16 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dankie, goeie werk deur 'n wikiverslaafde. Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:10, 24 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:41, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 26 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:13, 1 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 12 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:54, 17 Oktober 2025 (UTC) == '''Plekhouer vir 'n laat inskrywing''' == [[Wikipedia:Voorbladartikel week 13 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:41, 19 Oktober 2025 (UTC) == [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] == {{sperdatum|30 Oktober 2025}} * {{ondersteun}} – Dalk is dit tyd vir ons eerste voorbladartikel oor vrouesport, nadat dié toernooi geskiedenis gemaak het? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 30 September 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:46, 1 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:01, 22 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:40, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:59, 26 Oktober 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 14 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:54, 17 Oktober 2025 (UTC) == [[Charles Leclerc]] == {{sperdatum|17 November 2025}} * {{ondersteun}} – Ek bekyk dié mannetjie se doen-en-late al 'n geruime tyd! Vandat hy 'n bokkie groei, hoef hy nie meer langs sy Ma te paradeer vir foto's nie! Hoop net nie <s>oom</s> Max leer hom vloek nie! (Jammer, ek sien hulle is albei 28 jr oud). [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:40, 17 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:03, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 20:38, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 24 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:31, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 15 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:25, 19 November 2025 (UTC) == [[Jeffrey Dahmer]] == {{sperdatum|29 November 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:19, 29 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:02, 30 Oktober 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:39, 3 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Sjoe, daar is nare mense! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:22, 21 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 16 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:45, 15 Desember 2025 (UTC) == [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] == {{sperdatum|3 Desember 2025}} * {{ondersteun}} – Nog 'n vrouesporttoernooi wat 'n nuwe generasie sal inspireer, veral in beide Indië en Suid-Afrika, die twee finaliste, wat mekaar in die eindstryd vir hul eerste vrouekrieketwêreldbekertitel ooit gepak het. – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:39, 3 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:49, 4 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Wel gedaan SpesBona! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:44, 19 November 2025 (UTC) * {{kommentaar}}: Aangesien dit 22+ dames is wat kragte meet, sal hulle omgee om my ook "te pak"? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:44, 19 November 2025 (UTC) * {{neutraal}} -- Myns insiens te gou na die toernooi. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:23, 21 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 17 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:45, 15 Desember 2025 (UTC) == [[Teotihuacán]] == {{sperdatum|9 Desember 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 9 November 2025 (UTC) * {{neutraal}} -- Ek ken nie die plek nie, jammer! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:30, 19 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} -- Ek ken ook nie die plek nie, so al hoe beter dat dit op die voorblad verskyn. Ek is nie seker wat iemand se onkunde met die vereistes van 'n voorblad te doen het nie, maar ek kan net sowel in spring en uitvind. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:57, 21 November 2025 (UTC) * {{kommentaar}}: Ek het niks gesê oor "vereistes vir 'n voorblad" nie! Ek sê bloot ek ken nie die plek nie poepol... [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:19, 21 November 2025 (UTC) *:Die hele doel van hierdie bladsy is om te bespreek of 'n artikel aan die "vereistes vir 'n voorblad" voldoen. Maar OK, baie dankie vir jou vreeslike interessante kommentaar. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:49, 23 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} -- Onthou Jimmy Wales se visie: ''Stel jou 'n wêreld voor waar elke persooon toegang het tot die som van alle kennis.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:22, 21 November 2025 (UTC) * {{kommentaar}}: Mooi so Oesjaar! My ou brein het nie meer plek vir ''al daai kennis'' nie! Te veel wagwoorde en PIN-nommers om te onthou, en nou is KI ook nog hier, ai! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:57, 21 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – As eerste outeur aan dié artikel is ek baie dankbaar vir BurgertB se uitbreiding! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:09, 24 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 18 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:45, 15 Desember 2025 (UTC) == '''Plekhouer vir 'n laat inskrywing''' == [[Wikipedia:Voorbladartikel week 19 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:45, 15 Desember 2025 (UTC) == [[Gammaflits]] == {{sperdatum|22 Desember 2025}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:49, 22 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – vir plasing eers in 2027! Groete, [[Gebruiker:Aliwal2012|Die perd se bek]] 15:44, 22 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:09, 24 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:57, 29 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 20 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:08, 3 Januarie 2026 (UTC) == [[Vlag van Ierland]] == {{sperdatum|24 Desember 2025}} * {{ondersteun}} – Kom ons plaas ook een van {{Ping|Puvircho}} se pragtige vlagartikels op ons voorblad. Ek hoop op nog vlagartikels deur hom. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:09, 24 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:16, 25 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 29 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:08, 3 Januarie 2026 (UTC) == [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] == {{sperdatum|24 Desember 2025}} * {{ondersteun}} – Hierdie voorbladartikel wou ek reeds tydens dié toernooi een jaar gelede skryf en nou kan ek hom voorstel. Dit is veral noemenswaardig weens die verskuiwing van die toernooi na die [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]], al die nuwe rekords wat opgestel is en die eindstryd tussen twee moontlike nuwe wenners, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:09, 24 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – vir plasing eers in 2027! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:16, 25 November 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:51, 28 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} - [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 29 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 22 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:08, 3 Januarie 2026 (UTC) == [[Asteroïedgordel]] == {{sperdatum|4 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} – Oorvertaal en uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:10, 4 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Nog 'n uitstekende artikel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:11, 4 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:12, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:32, 15 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 21 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 23 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:02, 6 Januarie 2026 (UTC) == [[Marquesaseilande]] == {{sperdatum|6 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:39, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:09, 7 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:32, 15 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Lekker lees artikel! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:38, 15 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 21 Desember 2025 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 24 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:02, 6 Januarie 2026 (UTC) == [[Carlos Sainz jr.]] == {{sperdatum|5 April 2026}} * {{ondersteun}} – Sy voorbladbenoeming het ongelukkig agterweë gebly! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:05, 5 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 20:31, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:47, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:11, 27 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 25 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 5 April 2026 (UTC) == [[Mahjong]] == {{sperdatum|17 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:29, 17 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 21 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:45, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:34, 20 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 25 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 26 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Wes Anderson]] == {{sperdatum|18 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:12, 18 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 21 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:45, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Nie heeltemal my omgewing nie, maar goed gedoen deur BurgertB! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:27, 25 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 27 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Paraguay]] == {{sperdatum|21 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} – Kom ons maak die Afrikaanse Wikipedia die eerste taalweergawe met 'n voorbladartikel oor Paraguay. Dié artikel is duidelik geïnspireer deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] se voorbladartikel [[Uruguay]]. Dit sal lekker wees om beide Paraguay en Uruguay as voorbladartikels te hê. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 21 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:45, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:34, 20 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:30, 25 Januarie 2026 (UTC) Kan van die rooi skakels soos guaraní dalk 'n kort artikeltjie kry? Dalk net te veel rooi skakels tans.. [[Wikipedia:Voorbladartikel week 28 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Konstantyn die Grote]] == {{sperdatum|22 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} – Lyk my [[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] het een van sy uitgebreide artikels vergeet? Dan benoem ek hom graag. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:50, 22 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:45, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:31, 25 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 29 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Chicxulub-krater]] == {{sperdatum|28 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 28 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek weet glad nie waar is die plek nie? Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:45, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek vermoed [[Paleontologie|Paleontoloë]] ken dié krater. Dit is waarskynlik die rede hoekom ons nie saam met [[dinosourus]]se lewe nie. Ja, ek ken dit. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:29, 25 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 30 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == '''Plekhouer vir laat inskrywing''' == [[Wikipedia:Voorbladartikel week 31 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Simon Wiesenthal]] == {{sperdatum|28 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:32, 28 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:40, 29 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 32 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Good Will Hunting]] == {{sperdatum|30 Januarie 2026}} * {{ondersteun}} - Ek wou nog altyd 'n fliek vir die voorblad doen, en hier is hy nou. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:03, 30 Desember 2025 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:04, 3 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:36, 20 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 33 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 1 Februarie 2026 (UTC) == [[Homofobie]] == {{sperdatum|3 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} - Baie mense het hard aan dié artikel gewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:54, 3 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:04, 3 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:36, 20 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 34 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:07, 16 Februarie 2026 (UTC) == [[Baha’i-wêreldsentrum]] == {{sperdatum|11 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} – Een van die bekendste plekke in die Israeliese hawestad Haifa. Ek dink maar 'n Unesco-wêrelderfenisgebied is ook geskik vir ons voorblad. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:23, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:41, 1 Februarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 35 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:07, 16 Februarie 2026 (UTC) == [[Lotustempel]] == {{sperdatum|11 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} – Een van die bekendste bakens in die Indiese hoofstad Nieu-Delhi. Ek wou nog altyd 'n voorbladartikel oor 'n religieuse onderwerp doen. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:24, 11 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:41, 1 Februarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 36 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:07, 16 Februarie 2026 (UTC) == [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] == {{sperdatum|12 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} – Belangrike artikel, veral vir die rokers. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:15, 12 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 22 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Welgedaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:41, 1 Februarie 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 37 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:07, 16 Februarie 2026 (UTC) == [[Majaskrif]] == {{sperdatum|23 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:07, 23 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:40, 23 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:41, 1 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:25, 24 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 38 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:07, 25 Maart 2026 (UTC) == [[Antieke ruimtevaarders]] == {{sperdatum|25 Februarie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:09, 25 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:23, 25 Januarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}}, 'n nuwe artikel, sou graag meer tyd wou hê om dit deeglik deur te gaan. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:05, 23 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:07, 25 Maart 2026 (UTC) == [[Breaking Bad]] == {{sperdatum|8 Maart 2026}} * {{ondersteun}} – <s>Ek sal dit nog deurlees vir tikfoute.</s> [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 13:57, 8 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Wat 'n goeie reeks! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:54, 2 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 40 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:07, 25 Maart 2026 (UTC) == '''Plekhouer vir 'n laat inskrywing''' == [[Wikipedia:Voorbladartikel week 41 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 25 Maart 2026 (UTC) == [[Damon Hill]] == {{sperdatum|23 Maart 2026}} * {{ondersteun}} – Artikel is reeds in 2015 geskep! Ek het nou sy F1-wedrengeskiedenis volledig aangevul. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:06, 23 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:23, 24 Februarie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:54, 2 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 42 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:07, 25 Maart 2026 (UTC) == [[Metodologie]] == {{sperdatum|2 April 2026}} * {{ondersteun}} – Sal nog finaal deurgaan en opruim. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:54, 2 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:00, 10 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:47, 25 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:48, 29 Maart 2026 (UTC) [[Wikipedia:Voorbladartikel week 43 2027]] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:50, 5 April 2026 (UTC) 7eytnjreb332jcfd4le4a1q80bxpdpb 0 453704 2891206 2837629 2026-04-07T13:08:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891206 wikitext text/x-wiki '''Mapoch se grotte''' by [[Roossenekal]] is van groot kultuur-historiese belang vir die [[Ndebele]]-mense. ==Ligging== Die grotte en omliggende terrein is by 25° 11′ 20″ suid, 29° 55′ 11″ oos, 4150 m bo seevlak, op die plaas Mapochsgronde en net noordoos van Roossenekal. ==Geskiedenis== Die grotte en die terrein daar rondom, saam bekend as Erholweni, is vir die Ndebele en veral die Ndzundza-clan, van belang. In 1882 was hoofman Nyabela en sy volgelinge in ‘n oorlog gewikkel met die [[ZAR]] en het Ndebele-impi’s dit as vesting gebruik en daar skuiling gesoek in die tonnels van die grotte. In die grot word nog rotskuns en skerwe van pottebakkerswerk aangetref. ==Herdenking== Elke jaar sedert 1979 vind hier op 19 Desember die aangrypende kaptein Nyabela-byeenkoms plaas om die Ndebele se geskiedenis en kultuur te vier. In 1968 is die grotte tot kultuur- en natuurmonument verklaar en op 19 Desember 1970 is ‘n standbeeld van die hoofman op die terrein onthul. ==Betekenis== Die woord ''erholweni'' beteken die wegkruipplek of die skuilplek. ==Bibliografie== *https://sekhukhunetimes.co.za/2024/07/01/erholweni-heritage-site-signifies-a-rich-history-behind-ndebele-nation/ [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Limpopo]] [[Kategorie:Grotte van Suid-Afrika]] bti3vtedpb20u1nzqdbjtnhztnf8he5 0 453767 2891398 2838315 2026-04-07T16:08:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891398 wikitext text/x-wiki Die '''watermeul in [[Uniondale]]''' is na bewering die op een na grootste watermeul in die [[suidelike halfrond]].<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /> Hierdie meul is in 1854 deur J.A. van Rooyen gebou by 33° 38′ 55″ suid en 23° 8′ 18 oos. Die massiewe wiel van kiaathout hang aan ‘n dubbelverdiepinggebou en is van die onderslagtipe. Dit het tot in 1949 diens gedoen. In 1977 is die meul herstel en tot gedenkwaardigheid verklaar. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web|url=https://www.west2wildcoast.co.za/listing/uniondale_watermill|title=Uniondale Watermill|website=West to Wild Coast|accessdate=2025-09-17|lang=en}}</ref> <ref name="ref2">{{Cite web|url=https://www.uniondale.co.za/listing/uniondale_watermill|title=Uniondale Watermill|website=Uniondale Tourism|accessdate=2025-09-17|lang=en}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 3c2ocykc84gjg6h7o8a2mlcw98d32o4 0 453822 2891221 2840185 2026-04-07T13:25:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891221 wikitext text/x-wiki '''Moetie''' is die tradisionele medisyne wat soms nog gebruik word in die volksgeneeskunde van die inheemse volkere van Suider-Afrika. Dit maak ‘n belangrike deel uit van die historiese Afrika-kultuur. ==Medisyne== Sekere gebruike van die voorgeslagte het in alle kulture deur die eeue van verandering bly bestaan. Een van hierdie ou gebruike is om bolle, wortels, bas, blare en blomme van sekere plantspesies en deel van diere vir mitiese en geneeskundige doeleindes aan te wend omdat hulle magiese eienskappe besit. Hierdie geneeskuns van die sangoma word nie slegs gebruik om siektes te besweer nie, maar ook byvoorbeeld om goeie menseverhoudinge te bewerkstellig, sukses in die sakewêreld te verseker, liefdesverdriet te besweer en sportprestasies te verbeter. Feite oor die bestanddele en besondere samestelling van die moetie vir elke besondere situasie word deur die sangoma geheim gehou omdat geglo word dat dit andersins nie werk nie. Die geloof in magiese hulpmiddels gaan die nugtere en logiese denke te bowe. In die moderne geneeskuns word die gebruik van moetie egter dikwels as duiwelskuns bestempel. Daar is altyd ‘n verband tussen die toormiddel en die doel waarvoor dit aangewend is. ‘n Verwagtende vrou kan byvoorbeeld die geslag van ‘n kind bepaal volgens die vorm van die wortels wat aan haar verskaf word. Reënmakers gebruik dele van diere wat volgens die sangoma ten nouste met reën in verband staan om die toormiddels suksesvol te maak. Die moetie word begrawe, geëet, gebrink, in die vorm van amulette gedra, as ‘n salf aangesmeer of op ‘n ander wyse aangewend soos deur die sangoma voorgeskryf. Toordokters beoefen hul vaardighede in belang van hul gemeenskap en nie met kwaadwillige bedoelings nie. ==Rituele moorde== In die verlede is baie waarde geheg aan menslike liggaamsdele as ‘n bestanddeel van moetie. Alhoewel so ‘n moord as ‘n antisosiale daad beskou is, is dit geregverdig as beskerming en in belang van die gemeenskap. Om vrugbaarheid van die menslike saad te verseker is semen en geslagdele van viriele persone in moetie verwerk. Kragmedisyne vir die heersersklas het dikwels bestaan uit ‘n salf bevattende menslike selle waarmee die leiers hul liggame ingesmeer het om sodoende meer in vloed te verkry. Slagoffers is daarom gekies om hul besondere fisiese eienskappe, Hierdie rituele moorde is deur toordokters aangemoedig soms met medewete van leiers in die gemeenskap. Familielede het soms selfs deel gehad in die aanwys van ‘n slagoffer. ==Verstedeliking== Weens die stroom van mense van die platteland na stedelike gebiede word baie inheemse plante in die gebiede rondom die stede gestroop. Sulke plante raak dan soms skaars en selfs bedreig. Om hierdie probleem op te los, bestaan daar tans kwekerye wat hulle toepsits op die kweek van plante wat as moetie gebruik kan word. == Sien ook == * [[Volksgeneeskunde in Suid-Afrika]] == Bronnelys == *Bruwer, J.P.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg:Afrikaanse Pers-boekhandel, 1963 *van Niekerk, Louise: Meeting the Muthi demand. In: Conserva. Deel 9, nr. 4, Augustus-Oktober 1994 {{Normdata}} [[Kategorie:Volksgeneeskunde]] [[Kategorie:Geneesmiddels]] 5l0cfqr2brzpwq97n52bhyf2e6msici 0 453846 2891134 2838941 2026-04-07T12:34:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891134 wikitext text/x-wiki '''Jan (Johannes) Hartogh''' (soms ook Hartog, Hertogh, de Hertog en Hartogius) (*[[Aken]], 1663/Januarie 1664 ? - †[[Suriname]], voor Desember 1722) was ‘n plantkundige, tuinier vir die [[VOC]] aan die Kaap en ‘n vroeë reisiger in die [[Overberg]]. Vroeg in die 18de eeu was Hartogh die bestuurder op [[Vergelegen]], die plaas van goew. [[Willem Adriaan van der Stel]]. Van der Stel het die hele Overberg as sy persoonlike besit beskou en dryf daar onwettig handel met die Khoikhoi ten bate van homself. Die laaste strooptog namens hom het in 1707 plaasgevind onder leiding van Jan Hartogh. Hy het egter geen plante versamel nie, maar wel kennis van die inheemse bevolking, hul leiers en die ligging van hul krale opgedoen. Op 1 November 1707 vertrek Hartogh as leier van ‘n geselskap van 8 blankes en 3 Khoikhoi-manne oor die [[Kaapse Vlakte]], die [[Hottentots-Hollandberge]] en die [[Gantoupas]] na die Palmietrivier, die plaas De Rust na [[Botrivier]]. Langs die [[Swartrivier]] kom hulle by die plaas Boontjieskraal. By die huidige [[Beinbrechtbrug]] gaan hulle oor die [[Sonderendrivier]]. In die omgewing van [[Greyton]] sien hulle drie krale van die Khoikhoi en vind ruilhandel plaas. Hierna volg hulle min of meer die rivier tot sy aansluiting met die [[Breederivier]]. Daar draai hulle om en sien ‘n renoster. Hierna keer hulle via die warmbron (by Caledon) en Boontjieskraal weer terug. Die reis het 3 weke geduur, 220 osse en 242 skape is verkry en goeie kontakte met die Khoikhkoi-leiers en hul volgelinge en kennis van die streek is opgebou, aldus Hartogh se reisverslag. Dat die reis sou gaan om plante te versamel was bloot ‘n rookskerm vir die onwettige handel met die inheemse bevolking. ==Bibliografie== *In the footsteps of Jan Hartogh. In: Village Life. Journal of People, Nature, History and Art. Nr. 12, Junie/Julie 2005 ISSN 1810-5580 [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] ixjdkwqm1iwb7gsi7v2nudxj2c7wyb2 0 453896 2891268 2887535 2026-04-07T14:45:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891268 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon}} '''Otto Friedrich Mentzel''' (*[[Berlyn]], 26 Februarie 1709 - †Neustädtel, Benede-[[Silesië]], tans deel van [[Pole]], 8 Augustus 1801), was ‘n [[VOC]]-amptenaar en reisiger in en beskrywer van toestande aan die Kaap tussen 1733 en 1741. ==Lewensloop== Otto Mentzel arriveer op 5 Julie 1733 as soldaat aan die Kaap. In 1734 word hy aan die ryk boer Paulus Keyser as kneg en onderwyser uitgeleen, maar is in 1736 weer soldaat. Die jaar daarop tot 1740 is hy die klerk by die VOC se houtmagasyn en terselfdertyd onderrig hy die kinders van R.S. Allemann en die seun van goew. [[Jan de la Fontaine]]. Hy reis baie rond en in die tyd aan die Kaap woon hy ook 2 jaar buite die nedersetting. Die 32-jarige Mentzel is op 2 Januarie 1741 onbepland terug na [[Europa]] toe hy ‘n brief op die rede gaan aflewer het. ‘n Onverwagse storm het hom op die retoerskip die ''Hartenlust'' vasgekeer en slaap die nag op die skip oor. In die nag besluit die kaptein om te vertrek voor die weer verder versleg. Na ‘n jaar in [[Amsterdam]] gaan Mentzel terug na Silesië, eers as slodaat en later is hy daar staatsamptenaar. Hy het nooit na die Kaap teruggekeer nie. ==Sy boeke== Meer as 40 jaar na sy terugkeer na sy geboorteland gee hy in sy boeke ''Lebensgeschichte Herrn Rudolph Siegfried Allemann'' en ''Vollständige .... geographische en topographische Beschreibung des afrikanischen Vorgebirges der Guten Hoffnung'' ‘n uitvoerige beskrywing van sy indrukke van en ervaringe in die Kaap. Vir historici is die boeke dus ‘n waardevolle bron oor die destydse toestande aan die Kaap. Hierdie boeke is later in ‘n Engelse vertaling deur die [[Van Riebeeck-Vereniging]] heruitgegee. ==Inhoud== Hierdie skerpsinnige Duitser lewer in sy boeke kommentaar oor ‘n wye verskeidenheid onderwerpe. Hy raak bevriend met die inwoners van die land. Nie net met die VOC-amptenare nie, maar hy leer ook die [[Khoikhoi]], [[San]], [[Vryburgers]] en die [[Franse Hugenote]] ken. Die oplettende reisiger sien die [[topografie]], [[flora]] en [[fauna]] raak. Hy het ooglopend ‘n hoë dunk van die VOC-amptenare se vroue met hul mooi gesigte, gelaatskleur en wakker oë. Volgens hom het die vroue meer verstand as die mans. Ook beskryf hy hul kleredrag. Mentzel vertel van die drankwinkels, die kroeë, die [[biljart]]tafel, [[tabak]], pype en van [[Constantia]]-wyn. ‘n Half eeu na die koms van die Franse Hugenote reis hy deur die [[Drakenstein]]vallei. Hy beskryf die area rondom [[Franschhoek]] as die beste deel van die Kaap weens die buitengewone grondvrugbaarheid. Die [[Parade]] was destyds bloot veld, maar die pad wat daaroor geloop het, was so swak dat waens soms vasgeval het en mense beseer is. Op ‘n besoek aan die bopunt van [[Tafelberg]] moes hy en sy maats op lastige bobbejane skiet om hulle te verdryf. Verder lewer hy kommentaar oor sake soos die [[vuurwapen]]s wat aan die Kaap gebruik is, oor die [[soutpan]]ne in die omgewing, die gehalte van die Nederlands wat die platttelandse bevolking gepraat het, die goeie behandeling van die slawe, die drinkwatervoorsiening aan die inwoners en aan die skepe in die baai, die oordrewe statusgevoel onder die VOC-amptenare en hul luukse onthale, die aantal personeellede by die [[skeepswerf]], die salarisse van en [[korrupsie]] deur die amptenare, die toestande by die hospitaal, die boere se agting vir hul [[bywoner]]s, en die koste van ‘n graf. Verder sê hy dat die bemanning en passasiers van ‘n skip wat aankom dikwels weens o.a. [[skeurbuik]] meer dood as lewend was, maar danksy die Kaapse vars en voedsame kos weer gou herstel het. ==Persoon== *Rudolph Siegfried Allemann (*Neuendorf, [[Duitsland]], 1692 - †[[Kaapstad]], 22 Julie 1762), VOC-soldaat == Bronnelys == *de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie: Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. [[Pretoria]]: Protea, 2016. {{ISBN|978-1-4853-0019-9}} *Green, Lawrence G.: Beyond the city lights. The Story of the Western Province – the Towns and the Farms, the Life and the People, the Folklore and the Legends. Kaapstad: Howard Timmins, 1957 (lees [[Howard Benson Timmins]]) *Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd (lees [[Laurie Green]]) {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] neeb5hlcbkmb3x442lzrfwnmnehr7b6 0 453917 2891308 2839411 2026-04-07T14:58:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891308 wikitext text/x-wiki Die '''Rohde Huis Museum''' is die dorpsmuseum van [[Mooirivier]] in die Natalse Middellande. Die versameling items verteenwoordig die geskiedenis van die distrik, dorp en sy mense. Besondere voorwerpe is die Doherty-orrel afkomstig uit [[Kanada]], ‘n Mason en Hamlin-orrel, ‘n Sanderson-kamera, [[Zoeloe]]-kralewerk en ‘n model van die hospitaalkamp wat in die omgewing was tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Verder is daar uitstallings oor [[Lipizzanerperde]], [[polo]]sport, die bekende melkbedryf in die streek sowel as foto’s van die ou gevestigde families in die dorp. Die museum is in 1988 geopen en dra die naam van Edgar Rohde, ‘n destydse sakeman van die dorp. ==Bibliografie== *https://www.sa-venues.com/attractionskzn/rhode-house-museum.php *Schaffer, Olivia: Mooi River’s Rohde House Museum. In: South African Country Life. Nr. 139, Februarie 2008 *https://www.tripadvisor.co.za/Attraction_Review-g2712901-d4094152-Reviews-Rhode_House_Museum-Mooi_River_KwaZulu_Natal.html [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] qnnb6be4c7nqgn5669f9m7n2er62o67 0 453969 2891151 2864064 2026-04-07T12:41:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891151 wikitext text/x-wiki Op die historiese plaas '''Klippe Rivier''' (Kliprivier) by [[Swellendam]] is een van die mooiste huise in die [[Kaaps-Hollandse styl]] in die [[Overberg]]. ==Ligging== Die plaas “de Klippe Rivier gelegen aan de Bruintjes Rivier” grens aan sy oostekant aan die dorpsgebied van Swellendam. Die huis by 34° 01′ 50″ suid en 20° 26′ 16″ oos het ‘n uitsig oor die vallei van die Bruintjiesrivier. ==Geskiedenis== Reeds in 1725 is die plaas toegeken aan Jan Loots. Johannes Steyn word in 1776 die eerste van ‘n hele aantal eienaars met die van Steyn. Hierdie plaas aan die ou “Kaapse wapad” van Kaapstad na die oostelike dele van die kolonie was baie sentraal geleë en is daarom gereeld besoek deur vername mense van die tyd en het hier belangrike vergaderings plaasgevind. Van 1833 tot 1837 was dit die eiendom van Marthinus Steyn, die oupagrootjie van pres. [[M.T. Steyn]] en van 1869 tot 1899 van pres. [[F.W. Reitz]]. ==Huis== Die huidige huis met sy besondere voorgewel is waarskynlik in die 1830’s deur Marthinus Steyn gebou. Onwaarskynlik was [[Louis Thibault]] betrokke by die beplanning van die huis, maar dat sy invloed gegeld het, is bes moontlik. Hierdie besonder groot H-vormige huis met ‘n voor- en agterkamer het nog twee kamers in elk van sy vier vleuels. Op die gewel is ryk versierde pleisterwerk aangebring. Die houtwerk van die fasade sowel as die deure is nog die oorspronklike. Opvallend is dat die vensterluike aan die binnekant is. Besonder breë planke is gebruik vir die plafonne. Op die stoep staan stewige vierkante pilare. Hierdie huis word as een van die mooiste geskiedkundige plaaswonings oos van die [[Hottentots-Hollandberge]] beskou en is daarom op 4 Augustus 1978 tot kultuurmonument verklaar. ==Bibliografie== *Burrows, Edmund H.: Overberg Outspan. A chronicle of people and places in the south western districts of the Cape. Kaapstad: Swellendam Trust, 1988. {{ISBN|0-620-12930-1}} *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Mouton, Annalize: Grand dame of the Overberg – Klippe Rivier. In: Village Life. Journal of People, Nature, History and Arts. Nr. 12, Junie-Julie 2005. ISSN 1810-5580 [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] j6ru4yfo7d6m99iifee8nmepmj9u8jc 0 453983 2891377 2839711 2026-04-07T15:22:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891377 wikitext text/x-wiki Die '''Tierkloof Instituut''' (Tiger Kloof Educational Institute) by [[Vryburg]] is ‘n skool met ‘n besondere verlede. ==Ligging== Die skool is op ‘n terrein van 1200 ha, ‘n 1300 m bo seespieël, 12 km suid van Vryburg en aan die spoorlyn na [[Kimberley]]. ==Skool== Teenswoordig huisves die geboue ‘n skool met leerlinge van voorskools tot graad 12. ==Geskiedenis== ‘n Sendeling van die [[Londense Sendinggenootskap]], W.C. Willoughby, het op 8 Maart 1904 die opvoedkundige inrigting vir die Tswanasprekende hier begin weens die sentrale ligging. ‘n Skool, koshuise en werkswinkels is mettertyd opgerig en onderwysers, vakmanne en dominees is opgelei. Die studente het self tussen 1925 en 1933 die kerk gebou. Opleiding is verskaf in messel-, hout- en leerwerk en die maak van klere. Waarskynlik is die bekendste oud-leerlinge [[Seretse Khama]] en [[Quett Masire]]. Na die aanvaarding van die [[Groepsgebiedewet]] en die Wet op Bantoe-onderwys van 1955 moes die inrigting in 1963 sluit. Die regering het die grond en geboue by die Sendinggenootskap gekoop en dit aan die [[NG Kerk]] beskikbaar gestel. Daarna was ‘n plaaslike boer die eienaar. In Oktober 1993 koop ‘n groep oud-studente met die steun van o.a. [[Anglo American-korporasie]], [[De Beers]] en Nedcor die plek en kon die skool op 1 Oktober 1995 heropen. ==Monument== Die gebouekompleks is in 1998 tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Persoon== William Charles Willoughby (*Redruth, [[Cornwall]], 16 Maart 1857 - †Birmingham, 19 Junie 1938), was ‘n sendeling, onderwyser en kenner van die Tswana-volk. ==Bibliogrfie== * Alexander, Marianne: Back on Trek. In: South African Country Life. Nr. 29, Januarie/Februarie 1998 *https://www.theheritageportal.co.za/article/historic-tiger-kloof-hall-reborn *https://www.tigerkloof.org/ [[Kategorie:Noordwes]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Skole in Noordwes]] p1rqgf6y7dd3d79j684q8npmerto9e1 0 454227 2891296 2841905 2026-04-07T14:54:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891296 wikitext text/x-wiki Die '''Pivaansbad''' is ‘n warmwaterbron in [[kwaZulu-Natal]]. Hierdie ontspanningsoord is 16 km van [[Paulpietersburg]], 31 km van [[Vryheid]] en op die plaas Koubadplaas aan die Bivanerivier. Dit is by die koördinate 27° 31′ 38.10″ suid en 30° 52′ 0.06″ oos en kan beskou word as deel van die toeristiese Slagveldroete. Boere wat ‘n koue fontein hier ontdek het, het die plaas Koubad genoem, want hulle was onbewus van die warm swawelfontein daar baie naby. Later jare het die warmbron bekend gestaan as Lulu Natal Spa en nog later as Natal Spa Hot Springs & Leisure Resort. ==Bibliografie== * battlefieldsroute.co.za * https://www.sa-venues.com/visit/natalspahotsprings/ * https://www.vryheidtourism.co.za/sleep/hotels/27-natal-spa [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Warmwaterbronne]] ad1xbdt95dh3xmwihtugkswy1ekccze 0 454316 2891197 2842758 2026-04-07T13:01:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891197 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Krasznahorkai László portrait.jpg|duimnael|László Krasznahorkai ]] '''László Krasznahorkai''' ([[Hongaars]]: [ˈlaːsloː ˈkrɒsnɒhorkɒi]; gebore [[5 Januarie]] [[1954]]) is 'n [[Hongarye|Hongaarse]] [[roman]][[skrywer]] en draaiboekskrywer. Krasznahorkai is bekend vir sy moeilike en veeleisende romans, dikwels as [[Postmodernisme|postmodern]] bestempel, wat [[distopie]]se en melancholiese temas ondersoek.<ref>{{Cite magazine|last=Wood|first= James |date=4 Julie 2011 |title=Madness and Civilization: The very strange fictions of László Krasznahorkai |magazine=The New Yorker |volume=87 |issue=19|pages=71–75}}</ref> Verskeie van sy werke, insluitend sy romans ''Satantango'' (1985) en ''Die Melancholie van Weerstand'' (1989), is deur die regisseur Béla Tarr in [[rolprent|rolprente]] verwerk. In Oktober 2025 is hy bekroon met die [[Nobelprys vir Letterkunde]] "vir sy boeiende en visionêre oeuvre wat, te midde van apokaliptiese terreur, die krag van kuns herbevestig."<ref>{{Cite web |date=2025-10-09 |title=Hungarian author László Krasznahorkai wins Nobel Prize for Literature |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y810rlmd8o |access-date=2025-10-09 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |author=Marshall, Alex |date=9 Oktober 2025 |title=Laszlo Krasznahorkai Is Awarded Nobel Prize in Literature |url=https://www.nytimes.com/2025/10/09/books/laszlo-krasznahorkai-nobel-prize-in-literature.html |publisher=The New York Times}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Krasznahorkai is op 5 Januarie 1954 in Gyula, oostelike Hongarye, gebore.<ref name="UniWienKrasz">{{Cite web |last=Görömbei |first=András |title=László Krasznahorkai, Hungarian writer |url=https://www.ned.univie.ac.at/node/20660 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520163905/https://www.ned.univie.ac.at/node/20660 |archive-date=20 Mei 2015 |url-status=dead |access-date=20 Mei 2015 |publisher=University of Vienna}}</ref> Hy is half-[[Joods]].<ref>{{cite news |last=Lapin |first=Andrew |date=9 October 2025 |title=László Krasznahorkai, grim Hungarian author whose family hid Jewish roots, wins literature Nobel |url=https://www.jta.org/2025/10/09/culture/laszlo-krasznahorkai-grim-hungarian-author-with-hidden-jewish-roots-wins-literature-nobel |work= |location= |publisher=Jewish Telegraph Agency |access-date=9 Oktober 2025}} </ref> Sy vader, György Krasznahorkai, was 'n prokureur, en sy moeder, Júlia Pálinkás, was 'n maatskaplike sekerheidsadministrateur <ref name="Krasz-CA" /><ref name="New York Times">{{Cite news |last=Rohter |first=Larry |date=9 August 2014 |title=László Krasznahorkai's Novels Find a U.S. Audience |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2014/08/09/books/laszlo-krasznahorkais-novels-find-a-us-audience.html |access-date=10 Maart 2019 |quote= Hy is in 'n middelklas Joodse gesin gebore (sy pa was 'n prokureur, sy ma 'n werknemer van die ministerie van maatskaplike welsyn)}}</ref> Sy vader het sy Joodse afkoms verberg en dit eers onthul toe Krasznahorkai 11 jaar oud was.<ref>{{Cite web|url=https://terebess.hu/keletkultinfo/krasznahorkai1.html|title=Interviews from 1998–2004. Krasznahorkai László beszélgetései, Terebess Ázsia E-Tár|website=terebess.hu}}</ref> Hy het in 1972 aan die Erkel Ferenc hoërskool gegradueer, met 'n spesialisasie in [[Latyn]]. Krasznahorkai het in 1973 regte begin studeer aan die József Attila Universiteit (nou die Universiteit van Szeged), maar is in 1976 oorgeplaas na die Eötvös Loránd Universiteit (ELTE) in [[Boedapest]], waar hy sy regsstudies tot 1978 voortgesit het.<ref name="Krasz-BIO">[http://www.krasznahorkai.hu/biography.html Krasznahorkai biography (official website)] (Besoek op 9 Augustus 2012).</ref> Van 1978 tot 1983 het hy Hongaarse taal en letterkunde aan die ELTE Fakulteit Geesteswetenskappe bestudeer, waar hy sy graad verwerf het. Sy tesis het gefokus op die werk en ervarings van die skrywer Sándor Márai na Márai se ballingskap na die Kommunistiese oorname in 1948.<ref name="Krasz-BIO" /> Tydens sy letterkundestudies het hy by die Gondolat Könyvkiadó uitgewery gewerk.<ref name="UniWienKrasz" /> ==Loopbaan as skrywer== Sedert die voltooiing van sy studies het Krasznahorkai as vryskutskrywer gewerk. Sy debuutroman, ''Sátántangó'' (1985), was 'n onmiddellike sukses wat hom as 'n leidende figuur in die Hongaarse letterkunde gevestig het.<ref name="everything">{{cite news |last=Bausells |first=Marta |date=20 Mei 2015 |title=Everything you need to know about László Krasznahorkai, winner of the Man Booker International prize |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2015/may/20/man-booker-international-prize-laszlo-krasznahorkai-who-he-is-and-why-you-should-read-him |access-date=21 Mei 2015}}</ref> 'n [[Engels]]e vertaling van die roman het later die Beste Vertaalde Boek-toekenning in 2013 ontvang.<ref name="everything" /> ===Internasionale reise en invloed=== Krasznahorkai het in 1987 vir die eerste keer buite Kommunistiese Hongarye gereis op 'n beurs na [[Wes-Berlyn]].<ref name="everything"/> Na die val van die [[Oosblok]] het hy afsonderlik op verskeie plekke wêreldwyd begin woon.<ref name="everything"/> Sy eerste lang reis na [[Oos-Asië]] in 1990 het sy werk diepgaande beïnvloed; sy ervarings in [[Mongolië]] en [[Volksrepubliek China]] het die boeke ''The Prisoner of Urga'' en ''Destruction and Sorrow Beneath the Heavens'' beïnvloed.<ref name="review">{{cite web |title=László Krasznahorkai |website=Hungarian Review |url=http://hungarianreview.com/author/laszlo_krasznahorkai |access-date=21 Mei 2015}}</ref> Hy het later ses maande in [[Kioto]] deurgebring in 1996, 2000 en 2005, met die estetika en literêre teorie van die [[Verre Ooste]] wat beduidende verskuiwings in sy styl en temas veroorsaak het.<ref>{{cite web |last=Vonnak |first=Diana |title=East Meets East: Krasznahorkai's Intellectual Affair With Japan |date=25 April 2014 |publisher=Hungarian Literature Online |url=http://www.hlo.hu/news/east_meets_east_krasznahorkai_s_intellectual_affair_with_japan |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908010435/http://www.hlo.hu/news/east_meets_east_krasznahorkai_s_intellectual_affair_with_japan |archive-date=8 September 2015 |url-status=live }}</ref> Terwyl hy ''War and War'' geskryf het, het hy breedvoerig deur Europa gereis en hulp ontvang van die Amerikaanse digter [[Allen Ginsberg]], aan wie hy erkenning gegee het vir die verskaffing van waardevolle advies terwyl hy in sy woonstel in [[New York]] gebly het.<ref>{{cite news |last=Castillo |first=Sebastian |date=26 April 2012 |title=László Krasznahorkai: The Disciplined Madness |work=Guernica |url=https://www.guernicamag.com/daily/laszlo-krasznahorkai-the-disciplined-madness/ |access-date=21 Mei 2015}}</ref> ===Kritiese erkenning en samewerking=== Sy roman ''The Melancholy of Resistance'' (1989) het die Duitse Bestenliste-prys vir die beste literêre werk van die jaar in 1993 ontvang.<ref name="everything"/><ref name="visionary">{{cite news |last=Flood |first=Alison |date=19 Mei 2015 |title=Man Booker International prize 2015 won by 'visionary' László Krasznahorkai |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2015/may/19/man-international-booker-2015-laszlo-krasznahorkai |access-date=21 Mei 2015}}</ref> In 1996 was hy 'n genoot aan die Wissenschaftskolleg in [[Berlyn]].<ref name="review"/> Vanaf ''Sátántangó'' (1994) het die filmmaker Béla Tarr, 'n goeie vriend, verskeie van Krasznahorkai se werke in films verwerk, insluitend ''Werckmeister Harmonies'' (2000).<ref name="review"/> Krasznahorkai het verklaar dat hul 2011-film, ''The Turin Horse'', hul laaste samewerking sou wees.<ref>{{cite news |last=Hopkins |first=James |date=2013 |title=Against the brutal, against the bad: An Interview with László Krasznahorkai |website=Transcript |url=https://www.lit-across-frontiers.org/transcript/interview-with-laszlo-kraznahorkai/ |access-date=10 Oktober 2025}}</ref> Hy het ook saam met die kunstenaar Max Neumann gewerk aan geïllustreerde werke soos die novelle ''Chasing Homer'' (2021), wat met 'n oorspronklike musiekpartituur deur die jazzmusikant Szilveszter Miklós vrygestel is.<ref>{{cite news |last=Fenstermaker |first=Will |date=19 November 2021 |title=László Krasznahorkai's 'Chasing Homer' Is Preoccupied with Its Own Madness |magazine=Frieze |url=https://www.frieze.com/article/laszlo-krasznahorkai-chasing-homer-book-2021-review |access-date=13 April 2022}}</ref> Sy roman ''Seiobo There Below'' het die toekenning vir beste vertaalde boek in 2014 gewen.<ref>{{cite news |last=Kellogg |first=Carolyn |date=29 April 2014 |title=Can you say Laszlo Krasznahorkai? |work=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/books/jacketcopy/la-et-jc-can-you-say-laszlo-krasznahorkai-20140429-story.html |access-date=10 Oktober 2025}}</ref> In 2015 het hy die eerste Hongaarse skrywer geword wat die Man Booker Internasionale Prys ontvang het.<ref name="visionary"/> Hy is in 2025 met die Nobelprys vir Letterkunde bekroon. Krasznahorkai se werk het aansienlike kritiese lof ontvang. [[Susan Sontag]] het hom beskryf as "die hedendaagse Hongaarse meester van apokalips wat vergelyking met [[Nikolai Gogol|Gogol]] en [[Herman Melville|Melville]] inspireer",<ref name="everything"/> terwyl W. G. Sebald geskryf het dat "die universaliteit van Krasznahorkai se visie meeding met dié van Nikolai Gogol se ''Dead Souls'' en verreweg al die mindere bekommernisse van hedendaagse skryfkuns oortref".<ref>{{cite web |title=László Krasznahorkai: Animalinside |date=2010 |publisher=The American University of Paris |url=https://www.aup.edu/news-events/events/2010-09-13/l%C3%A1szl%C3%B3-krasznahorkai-animalinside |access-date=21 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092943/https://www.aup.edu/news-events/events/2010-09-13/l%C3%A1szl%C3%B3-krasznahorkai-animalinside |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead}}</ref> ==Persoonlike lewe== Krasznahorkai was van 1990 tot hul egskeiding getroud met sy eerste vrou, Anikó Pelyhe. In 1997 is hy getroud met Dóra Kopcsányi, 'n sinoloog en grafiese ontwerper.<ref name="Krasz-CA" /> Hy het drie kinders.<ref name="Krasz-CA" /> Nadat hy etlike jare in Berlyn gewoon het, waar hy vir een semester die S. Fischer-gasprofessoraat aan die Vrye Universiteit van Berlyn beklee het, het hy na Hongarye teruggekeer.<ref name="Krasz-CA" /> Hy woon tans afsydig in die heuwels van Szentlászló.<ref name="Krasz-CA" /> ==Werk== ===Romans=== *''Satantango'' (''Sátántangó'', 1989, Magvető, {{ISBN|9789631403831}} {{OCLC|29284187}}), vertaal deur George Szirtes George Szirtes (New Directions, 2012, {{ISBN|9780811217347}} {{OCLC|745973108}}) *''The Melancholy of Resistance'' (''Az ellenállás melankóliája'', 1989, Magvető, {{ISBN|9788009000689}}), vertaal deur George Szirtes (New Directions, 2000, {{ISBN|9780811214506}} {{OCLC|1392371440}}) *''The Prisoner of Urga'' (''Az urgai fogoly'', 1992, Magvető, {{ISBN|9789631423600}} {{OCLC|1295214159}}) *''War and War'' (''Háború és háború'', 1999, Magvető, {{ISBN|9789631431650}}), vertaal deur George Szirtes (New Directions, 2006, {{ISBN|9781781256237}} {{OCLC|953225472}}) *'[Destruction and Sorrow Beneath the Heavens'' (''Rombolás és bánat az Ég alatt'', 2004, Magvető, {{ISBN|9780857423115}} {{OCLC|939531610}}), vertaal deur Ottilie Mulzet (Seagull Books, 2016, {{ISBN|9789631423785}} {{OCLC|64431269}}) *''Seiobo There Below'' (''Seiobo járt odalent'', 2008, Magvető, {{ISBN|9789631426601}} {{OCLC|1289762092}}), vertaal deur Ottilie Mulzet (New Directions, 2013, {{ISBN|9781781255117}} {{OCLC|952667377}}) *''Baron Wenckheim's Homecoming'' (''Báró Wenckheim hazatér'', 2016, Magvető, {{ISBN|9789631434156}} {{OCLC|1275384606}}), vertaal deur Ottilie Mulzet (New Directions, 2019, {{ISBN|9780811226646}} {{OCLC|1154068819}}) *''Herscht 07769'' (2021, Magvető, {{ISBN|9789631438956}} {{OCLC|1369576604}}), vertaal deur Ottilie Mulzet (New Directions, 2024, {{ISBN|9780811231534}} {{OCLC|1423498870}}) *''Zsömle odavan'' (2024, Magvető, {{ISBN|9789631442724}} {{OCLC|1419745981}}) ===Novellas=== * 2003: ''A Mountain to the North, a Lake to the South, Paths to the West, a River to the East'' (''Északról hegy, Délről tó, Nyugatról utak, Keletről folyó''), translated by Ottilie Mulzet (New Directions, 2022). * 2009: ''The Last Wolf'' (''Az utolsó farkas''), translated by George Szirtes (New Directions, 2016; paired with John Batki's translation of "Herman" and "The Death of a Craft" from ''Relations of Grace''). * 2010: ''Animalinside'' (''Állatvanbent''), together with Max Neumann, collage of prose and pictures, translated by Ottilie Mulzet (New Directions, 2011; Sylph Editions, 2012). * 2018: ''Spadework for a Palace'' (''Aprómunka egy palotaért''), translated by John Batki (New Directions, 2022). * 2019: ''Chasing Homer'' (''Mindig Homérosznak''), with illustrations by Max Neumann, translated by John Batki (New Directions, 2021). ===Kortverhale=== * 1986: ''Relations of Grace'' (''Kegyelmi viszonyok''), verduidelik deur John Batki for New Directions.{{cn|date=January 2025}} ** Sluit in: "The Last Boat", "The Bogdanovich Story", "Trapped Rye", "Heat", "Herman: The Game Warden", "The Death of a Craft", "In the Barber's Grasp" and "The Station Seeker". * 2013: ''The World Goes On'' (''Megy a világ''). Vertaal deur John Batki, George Szirtes en Ottilie Mulzet (New Directions, 2017). === Individuele kortverhale === * 1984: "The Bogdanovich Story" ("El Bogdanovichtól"). Vertaal deur Eszter Molnár, in ''Thy Kingdom Come: 19 Short Stories by 11 Hungarian Authors'' (pp.&nbsp;64–79). * 1986: "The Last Boat" ("Az utolsó hajó"). Vertaal deur Eszter Molnár, in ''Thy Kingdom Come: 19 Short Stories by 11 Hungarian Authors'' (pp.&nbsp;53–63); later by George Szirtes in ''Music & Literature No. 2'' (2013) * 1998: "Isaiah Has Come" ("Megjött Ézsaiás"). Vertaal deur George Szirtes, included in ''War and War''. * 1999: "Dumb to the Deaf" ("Néma a süketnek"). Vertaal deur Eszter Molnár, in ''The Hungarian Quarterly'', Summer 2000 (pp.&nbsp;49–55). * 2010: "The Bill: For Palma Vecchio, at Venice" ("Számla: Palma Vecchiónak, Velencébe"), Vertaal deur George Szirtes (Sylph Editions, 2013) en ingesluit in ''The World Goes On''. ===Essays, onderhoude en ander werke=== * 1993: ''The Universal Theseus'' (''A Théseus-általános''), drie fiktiewe lesings. Vertaal deur John Batki, ingesluit in ''The World Goes On''. * 2001: ''Evening at Six: Some Free Exhibition-Opening Speeches'' (''Este hat; néhány szabad megnyitás''), essays. * 2003: ''Krasznahorkai: Conversations'' (''Krasznahorkai Beszélgetések''), onderhoude. * 2012: ''He Neither Answers Nor Questions: Twenty-five Conversations on the Same Subject'' (''Nem kérdez, nem válaszol. Huszonöt beszélgetés ugyanarról.''), interviews. * 2013: ''Music & Literature'' No. 2, boeklengte spesiale uitgawe van die tydskrif met tekste deur Krasznahorkai en essays oor sy werk deur Béla Tarr en Max Neumann.<ref>{{Cite magazine|year=2013|title=László Krasznahorkai|url=http://www.musicandliterature.org/issues/2|magazine=Music & Literature Magazine|issue=2|access-date=11 April 2015|url-access=subscription}}</ref> * 2017: ''The Manhattan Project'', 'n literêre dagboek met 'n fotografiese essay, vertaal deur John Batki (Sylph Editions, 2017). ===Draaiboeke vir films=== * 1988: 'Damnation'' (''Kárhozat''), geregisseer deur Béla Tarr. * 1989: ''The Last Boat'' (''Az utolsó hajó''), geregisseer deur Béla Tarr. * 1994: ''Sátántangó'', geregisseer deur Béla Tarr. * 1997–2001: ''Werckmeister Harmonies'' (''Werckmeister harmóniák''), geregisseer deur Béla Tarr. * 2007: ''The Man from London'' (''A Londoni férfi''), geregisseer deur Béla Tarr. * 2011: ''The Turin Horse'' (''A torinói ló''), geregisseer deur Béla Tarr. ==Eerbewyse en toekennings== Krasznahorkai is met talle literêre pryse vereer, insluitend die 2025 Nobelprys vir Letterkunde as die tweede Hongaarse skrywer na Imre Kertész.<ref>{{cite web |last1=Saunders |first1=Emma |date=9 Oktober 2025 |title=Hungarian author László Krasznahorkai wins Nobel Prize for Literature |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5y810rlmd8o |access-date=10 Oktober 2025 |website=www.bbc.com}}</ref>. *1987: Attila József-prys<ref name="esjozsefa">{{cite journal |title=Díjak, kitüntetések – 1987 |url=https://adt.arcanum.com/en/view/EletesIrodalomIrodalmiUjsag_1987_1/?query=TEXT%3D%28%22krasznahorkai+l%C3%A1szl%C3%B3%22%29&pg=223&layout=s |access-date=9 Oktober 2025 |work=[[Élet és Irodalom]] |volume=31 |issue=14 |date=3 April 1987 |page=8 |language=Hungarian |url-access=subscription |via=Arcanum Newspapers}}</ref> *1987–1988: DAAD-beurs (Wes-Berlyn, Bondsrepubliek Duitsland)<ref name="UniWienKrasz" /> *1993: Bestenliste-prys (Baden-Baden, Duitsland) vir Die Melancholie van Weerstand<ref>{{cite web |title=Preis der SWR-Bestenliste |url=https://www.literaturpreisgewinner.de/belletristik/preis-der-swr-bestenliste |website=Literaturpreis Gewinner |access-date=9 Oktober 2025}}</ref> *2004: Kossuth-prys (Hongarye)<ref>{{cite web |url=http://members.chello.hu/szalax/kossuthdij_2004.htm |title=2004 |website=Kossuth-díjasok |access-date=9 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214124347/http://members.chello.hu/szalax/kossuthdij_2004.htm |archive-date=14 Februarie 2012}}</ref> *2010: Spycher-prys (Leuk, Switserland) vir sy volledige werk, maar veral vir Uit die Noorde 'n Berg, ...<ref name="SpycherPrizeKrasznahorkai">{{Cite web |title=Literaturpreis 2010 an Alissa Walser und László Krasznahorkai [Literature Prize 2010 for Alissa Walser and László Krasznahorkai] |language=de |date=6 Mei 2010 |url=http://www.spycher-literaturpreis.info/agenda/agenda-artikel/652010-spycher-literaturpreis-2010-an-alissa-walser-und-laszlo-krasznahorkai.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520162659/http://www.spycher-literaturpreis.info/agenda/agenda-artikel/652010-spycher-literaturpreis-2010-an-alissa-walser-und-laszlo-krasznahorkai.html |archive-date=20 Mei 2015 |url-status=dead |access-date=29 Augustus 2012 }}</ref> *2013: Toekenning vir Beste Vertaalde Boek, wenner vir Satantango, vertaal deur George Szirtes<ref>{{cite web |url=http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?id=6982 |title=2013 BTBA Winners |work=Three Percent |author=Post, Chad W. |date=6 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610194604/http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?id=6982 |archive-date=10 Junie 2015 |url-status=live }}</ref> *2014: Amerika-toekenning vir 'n lewenslange bydrae tot internasionale skryfwerk<ref name="America Awards">{{cite web | title=America Awards | website=Green Integer Books | url=https://www.greeninteger.com/america.cfm | access-date=9 Oktober 2025}}</ref> *2014: Toekenning vir Beste Vertaalde Boek, wenner vir Seiobo Daar Onder, vertaal deur Ottilie Mulzet. Eerste outeur wat twee BTBA-toekennings gewen het.<ref>{{cite web |url=http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?id=10932 |title=BTBA 2014: Poetry and Fiction Winners |publisher=Three Percent |author=Post, Chad W. |date=28 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610193428/http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?id=10932 |archive-date=10 Junie 2015 |url-status=live }}</ref> *2014: Vilenica-prys (Vilenica Internasionale Literêre Fees, Slowenië)<ref>{{cite web |title=Winners |url=https://vilenica.si/en/winners/ |website=Festival Vilenica |access-date=9 Oktober 2025}}</ref> *2015: Man Booker Internasionale Prys<ref>{{Cite news |title=Hungarian writer wins Man Booker International Prize |date=20 Mei 2015 |newspaper=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/Hungarian-writer-wins-Man-Booker-International-Prize/articleshow/47357743.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527051124/http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/Hungarian-writer-wins-Man-Booker-International-Prize/articleshow/47357743.cms |archive-date=27 Mei 2016 |url-status=live }}</ref> *2015: Die New York Openbare Biblioteek se Dorothy en Lewis B. Cullman Sentrum vir Geleerdes en Skrywersgenoot<ref>{{Cite web|url=https://www.nypl.org/press/press-release/april-30-2015/new-york-public-librarys-dorothy-and-lewis-b-cullman-center|title=The New York Public Library's Dorothy and Lewis B. Cullman Center for Scholars and Writers Announces 2015–2016 Fellows|website=The New York Public Library|access-date=14 Oktober 2017}}</ref> *2019: Nasionale Boektoekenning vir Vertaalde Literatuur (VSA) vir Baron Wenckheim se Homecoming<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalbook.org/books/baron-wenckheims-homecoming/|title=Baron Wenckheim's Homecoming|website=National Book Foundation|language=en-US|access-date=21 November 2019}}</ref> *2020: Literature.gr Frase van die Jaar-prys 2018<ref>{{Cite web|url=https://www.literature.gr/literature-gr-phrase-of-the-year-prize-2018-ceremony/|title=Literature.gr Phrase of the Year Prize 2018 – Ceremony}}</ref> *2021: Oostenrykse Staatsprys vir Europese Literatuur<ref name="OTS-2021">{{cite web | title=Österreichischer Staatspreis für Europäische Literatur 2021 an László Krasznahorkai verliehen | website=OTS.at | date=26 Julie 2021 | url=https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20210726_OTS0073/oesterreichischer-staatspreis-fuer-europaeische-literatur-2021-an-lszl-krasznahorkai-verliehen | language=de | access-date=9 Oktober 2025}}</ref><ref name="oe1-orf-2022">{{cite web | title=Staatspreis für europäische Literatur an Krasznahorkai | website=oe1.orf.at | date=23 Maart 2022 | url=https://oe1.orf.at/artikel/683783/Staatspreis-fuer-europaeische-Literatur-an-Krasznahorkai | language=de | access-date=9 Oktober 2025}}</ref> *2024: Prix Formentor<ref name="formentor-rcw-2024">{{cite web | title=László Krasznahorkai receives prestigious Spanish Formentor Literary Award | website=rcwlitagency.com | url=https://www.rcwlitagency.com/news/l%C3%A1szl%C3%B3-krasznahorkai-receives-prestigious-international-literary-award-in-spain/ | language=en | access-date=9 Oktober 2025}}</ref><ref name="formentor-hicu-2024">{{cite web | title=László Krasznahorkai Receives Formentor Literary Award | publisher=Harriman Institute at Columbia University | website=harriman.columbia.edu | date=30 Oktober 2024 | url=https://harriman.columbia.edu/laszlo-krasznahorkai-receives-formentor-literary-award/ | language=en | access-date=9 Oktober 2025}}</ref> *2025: Nobelprys vir Literatuur<ref name=":0">{{Cite web |title=Nobel Prize in Literature 2025 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2025/press-release/ |access-date=9 Oktober 2025 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Krasz-CA">{{Cite encyclopedia|year=2007 |title=Krasznahorkai, Laszlo 1954– |encyclopedia=Contemporary Authors, New Revision Series |volume=158 |url=http://www.encyclopedia.com/article-1G2-2699000097/krasznahorkai-laszlo-1954.html |access-date=16 September 2012|url-access=subscription }}</ref> }} {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Krasznahorkai, László}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Hongaarse skrywers]] [[Kategorie:Nobelprys vir Letterkunde wenners]] sfgizf1co5zr4dh0aoq39w2pn2zzh3h 0 454325 2891138 2842585 2026-04-07T12:35:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891138 wikitext text/x-wiki Die reisverhale van '''Johan Splinter Stavorinus''' (*[[Middelburg]], [[Nederland]], gedoop 4 Junie 1739 - †Middelburg, November 1788) gee ‘n goeie en belangrike beskrywing van [[Kaapstad]], sy inwoners en omgewing in die tweede helfte van die 18de eeu. ==Joernale== Stavorinus was ‘n seeman en later kaptein in die destydse Nederlandse vloot. Op sy reise na die Nederlandse kolonies in [[Asië]] het hy uitgebreide aantekeninge gemaak van sy wedervaringe. Hy besoek die [[Kaap die Goeie Hoop]] in 1768, 1771 en weer aan die einde van 1777 en toe bly hy selfs ‘n maand. In 1793 en 1798 publiseer sy seun na sy vader se dood die reisjoernale waarin interessante besonderhede oor die Kaap verskyn. Die boeke word daarna in Duits, Frans en Engels vertaal. ==Inhoud== In die boeke lewer hy kommentaar oor ‘n besondere wye aantal aspekte van die lewe aan die Kaap, byvoorbeeld oor die inheemse bevolking, die [[Hugenote]], die kasteel, godsdiens, kleredrag, die weer en getye, grondvrugbaarheid, koring, wingerde en wynmaak, plaasdiere, flora en fauna, geld, soldate, die [[Politieke Raad]] en die Raad van Justisie, dominees, berge, riviere, Tafel-, Hout- en [[Valsbaai]], Robben- en [[Dasseneiland]] en hy besoek [[Stellenbosch]] en [[Drakenstein]]. Ander interessante opmerkings is dat die blanke bevolking van die Kaap saamgestel is uit ‘n wye groep Europese volkere, maar toe reeds so een geword het dat die afkoms nie meer van die een tot die ander onderskei kan word nie. Die huise aan die Kaap is amper almal enkelverdiepinggeboue met rietdakke. Met sy perd het hy op [[Vishoek]] se strand gery en moes hy baie versigtig wees om nie in die dryfsand vas te val nie. ==Bibliografie== *https://books.google.co.za/booksid=Ci0LAAAAYAAJ&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false *Moore, Cornelia N.: Johan Splinter Stavorinus’ “Voyages to the East Indies”, Patriot in an Age of Reason. https://caans-acaen.ca/Journal/issues_online/Issue_XII_i_1991/Moore-JohanSplinterStavorinus....pdf [[Kategorie:Geboortes in 1739]] [[Kategorie:Sterftes in 1788]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] si73cyao2jctgiuhz2n14yil1ilhxo7 0 454344 2891312 2873435 2026-04-07T15:00:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891312 wikitext text/x-wiki '''Rustenburg''' is die geskiedkundige huis in [[Kaapstad]] waarin die verdrag van oorgawe tussen die [[VOC]] en die Britse invalsmag in 1795 geteken is, en tans die Laer Meisieskool Rustenburg gevestig is. ==Ligging== Die hoë wit gebou in die neoklassieke styl is op die noordelike hoek van die aansluiting van Rustenburglaan by Hoofweg in [[Rondebosch]]. Dit is by die koördinate 33° 57′ 31″ suid en 18° 28′ 12″ oos. ==Geskiedenis== Reeds in 1657 het [[Jan van Riebeeck]] hier ‘n vrugteboord aangelê en ‘n huis vir die tuinier laat bou, want hier was dit beskut teen die suidoostewinde van die somer. Later was die huis tot 1751 die somerverblyf vir die goewerneurs. Op 30 November 1671 is goew. [[Pieter Hackius]] hier oorlede. Besoekers is hier gehuisves en onthaal, soos byvoorbeeld in 1686 Portugese drenkelinge en later die uit [[Java]] verbanne rajah van Tambera. [[Simon van der Stel]] het in September 1683 hier gaan woon en slegs die landgoed op Sondae verlaat om die kerk te besoek en deur die week slegs as belangrike sake by die Kasteel dit vereis het. Hy laat tuine aanlê met wingerde en akkerbome. Die huis het toe ‘n boverdieping en pilare gekry. Na Van der Stel se tyd is die huis min gebruik en het dit verwaarloos. Na die eerste Britse verowering van die Kaap in 1795 het die oorgaweonderhandleinge in hierdie huis plaasgevind tussen [[Abraham Josias Sluysken]] van die VOC en die Britse militêre aanvoerders [[James Henry Craig]] en George Keith Elphinstone. Die akte van oorgawe is hier op 16 September geteken. Van 1798 tot 1801 is die huis bewoon deur goew. [[Francis Dundas]]. Daarna kom die huis in privaat besit. In 1803 is Johannes Hoets die eienaar en laat 4 Ioniese pilare aan die voorkant aanbring. ‘n Brand in 1859 vernietig verskeie herehuise in Rondebosch. Die huis Rustenburg ly ook aansienlike skade. [[C.J. Rhodes]] laat die huis met die hulp van [[Herbert Baker]] in 1894 restoureer Die Kaapse skoolraad wil in 1939 die gebou sloop, maar die Historiese Monumentekommissie verhoed dit deur dit in 1941 tot monument te verklaar. ==Uitsigkoepel== Hierdie unieke uitsigtorinkie, ‘n belvédère, op die terrein van die oorspronklike Rustenburg-landgoed bied ‘n uitsig oor groot dele van die stad. Dit lê by 33° 57′ 27″ suid, 18° 27′ 50″ oos, teen Rhodesrylaan en aan die bopunt van Japonica-wandellaan. ‘n Halwe agthoek vorm die vloer. Pilare staan op die hoeke en trappe lei na die dak. Dit is omstreeks 1760 deur die VOC gebou en in 1940 amper gesloop. Ook dit is later deur Herbert Baker opgeknap. Hierdie uitsigpunt en die wandellaan vorm die hoofas waarom die kampus van die [[Universiteit van Kaapstad]] ontwikkel het. ==Bibliografie== *https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=191 *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage|Uitenhage.]] Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting [[Rembrandt van Rijn]] vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 {{ISBN|0-620-00192-5}} {{koördinate|33|57|31|S|18|28|12|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] nd3gpu24lv654zpxt47vku4ix4h45ml 0 454558 2891365 2877352 2026-04-07T15:18:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891365 wikitext text/x-wiki Die huis '''Studland''' in [[Simonstad]] is die oudste gebou in Suid-Afrika spesiaal gebou om ‘n kroeg te huisves. Die gebou is geleë in St. George-straat (die M4) by 34° 11′ 36″ suid, 18° 26′ 5″ oos en skuins teenoor die Admiraliteitshuis. Dit staan op ‘n eiendom wat in 1797 toegeken is aan Johannes Paulus Eksteen. Hy vestig hier ‘n wynhuis en word in die besigheid deur sy seun opgevolg. Daarna is Daniël van Reenen die kastelein. In 1840 het laasgenoemde die saak uitgebrei deur ‘n brouery langsaan te begin en word Sudland ‘n woonhuis vir die brouer. Nadat die brouery in ±1885 gestaak is, koop Henry Lankester in die vroeë 1890’s die gebou. Sy vrou noem die huis Studland na die Studlandbaai aan die suidkus van [[Engeland]]. Die gebou is in 1967 tot kultuurmonument verklaar. ==Bibliografie== * Custos. Deel 19, nr. 5, Augustus 1990. ISSN 0379-9921 * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. [[Kaapstad]]: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kaapstad]] n0az1d0oarrj3qcopyh010447p5f0bu 0 454605 2891256 2845225 2026-04-07T14:41:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891256 wikitext text/x-wiki Die huis '''Oatlands''' in [[Makhanda]] is ‘n goeie voorbeeld van die 19de eeuse Georgiaanse boustyl. ==Ligging== Hierdie gebou is geleë by 33° 17′ 56″ suid, 26° 31′ 18″ oos en is huis nommer 10 in Caroline Close in die huidige middedorp. ==Geskiedenis== Aan die oudste seun van lord [[Charles Somerset]] en Britse soldaat en staatsamptenaar is aan Henry Somerset (*[[Londen]], 30 Desember 1794 - †[[Gibraltar]], 15 Februarie 1862) 296 morge buite die dorp toegeken. Hy bou in 1823 daarop hierdie huis bestaande uit 18 kamers om sy groot gesin te huisves. Die huis doop hy Oatlands na die verblyfplek van een van sy koninklike voorsate. Die gesin woon hier 30 jaar en ontvang hier Xhosa-hoofmanne en hou spoggerige onthale dikwels opgevrolik met klavierspel deur sy vrou Frances Sarah Heathcote. In 1852 word die huis verkoop toe Somerset na [[Bombaai]] verplaas word. ==Monument== Die besondere L-vormige huis met sy sinkplaatdak en opvallende ruim stoep is in 1977 tot kultuurmonument verklaar. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Argitektuur]] k84fp34hhgp35as3teytkb2njap25fj 0 454654 2891106 2845905 2026-04-07T12:22:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891106 wikitext text/x-wiki Die '''Honnet-natuurreservaat''' in [[Limpopo]] is die tuiste van die Honnet-reus, ‘n [[kampioenboom]]. ==Ligging== Hierdie reservaat is by 22° 37′ 45″ suid, 30° 10′ 40″ oos, 549 m bo seespieël, aan die rand van [[Tshipise]], 30 km van [[Musina]] en 50 km van [[Beitbrug]]. ==Reservaat== Die gebied van 1902 ha is op 8 September 1954 tot beskermde area verklaar. In die park word die inheemse plantegroei van die streek en veral die kremetartboom ([[baobab]], ''Adansonia digitata'') en die [[wilde-amandel]] word beskerm. Een van die grootste vyf kremetartbome in die land, die Honnet-reus, staan hier. Dit is nagenoeg 16 m hoog. ==Bibliografie== *https://portal.environment.gov.za/PortalDownloads/PACA_Gazettes/PA/NR/Honnet_NR.pdf *https://www.researchgate.net/publication/47295904_The_vegetation_and_identification_of_management_units_of_the_Honnet_Nature_Reserve_Northern_Province_South_Africa [[Kategorie:Bome]] [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] jvtq2yh23jzd2d22c1taz9lt9mpi2zo 0 454724 2891165 2865337 2026-04-07T12:46:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891165 wikitext text/x-wiki '''Livingstone se bome''' is 'n besondere groep [[Anaboom|anabome]] in [[Limpopo]] wat tot natuurmonument verklaar is.<ref name="treeco" /> ==Ligging== Die klompie bome is in die Vaaltyn-woonbuurt, 'n 15 km noordwes van [[Mokopane]]. ==Bome== Daar is 8 volgroeide bome wat wissel in hoogte tussen die 18 en 24 m en die grootste het 'n omtrek van ongeveer 6 m op borshoogte. Vroeë bewoners van die omgewing het die bome as heilig beskou. Volgens oorlewering het [[David Livingstone]] in die skadu van die bome gekampeer en die Voortrekkers daaronder vergader. In 1949 is dit tot gedenkwaardigheid verklaar. ==Trivia== 'n Ander [[anaboom]] van historiese belang staan naby [[Pietersburg]]. Dit is na bewering deur [[Louis Trichardt]] geplant. ==Lees ook== * [[Kampioenboom]] == Bronnelys == *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972 *Palgrave, Keith Coates: Trees of Southern Africa. Kaapstad: Struik, 1993. {{ISBN|1-86825-171-3}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="treeco">{{Cite web|url=https://treeco-treeco.blogspot.com/2012/08/david-livingstones-ana-trees.html|title=TreeCo: David Livingstone's Ana Trees|date=2012-08-15|accessdate=2025-10-28|lang=en|archive-date=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125000353/https://treeco-treeco.blogspot.com/2012/08/david-livingstones-ana-trees.html|url-status=live}}</ref> }} [[Kategorie:Bome]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] q98rxm1a3k6wqsqaqi7fvp8mykixrfi 0 454840 2891098 2847752 2026-04-07T12:19:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891098 wikitext text/x-wiki Die '''Goethe Instituut''' (Goethe-Institut) beywer hom vir die instandhouding en uitbreiding van die Duitse taal en kultuur en verspreiding van inligting oor [[Duitsland]]. Die organisasie is in 1951 met ‘n hoofkantoor in [[München]] gestig. Reeds die volgende jaar is die eerste tak in die buiteland geopen. Tans is dit werksaam in 99 lande met takke o.a. in [[Kaapstad]] en [[Johannesburg]]. ‘n Verskeidenheid taalkursusse van beginners tot op die vlak van onderwysers in Duits as taal is beskikbaar. Hierdie kursusse word in verskeie sentrums oor die wêreld heen aangebied en in die laaste jare ook deur afstandsonderrig. In Duitsland help die kursusse met die aanpassing van nuwe immigrante in die Duitse samelewing. Die genootskap dra die naam van die Duitse geleerde [[Goethe]] en word finansieel ondersteun deur die Duitse regering en die Duitse sakewêreld. ==Soortgelyke instellings== *[[Alliance Française]] *British Council *Cervantes Instituut (vir Spaans) *Confucius Instituut (vir Chinees) *[[Roesski Mir-stigting]] ==Bibliografie== *https://www.goethe.de/de/index.html *https://www.goethe.de/ins/za/en/index.html {{Normdata}} [[Kategorie:Organisasies]] hh6lbhvu5b2uj7v8ichj6okbdicz3hk 0 455362 2891347 2850280 2026-04-07T15:12:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891347 wikitext text/x-wiki Die '''St. Helenabaai-padrão''' is ‘n monument ter ere van [[Vasco da Gama]].<ref name="artefacts">https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14641</ref> Hierie kruis is opgerig op 8 November 1969 en staan by 32° 43′ 40.6″ suid en 17° 58′ 45″ oos, tussen [[St. Helenabaai]] en [[Stompneusbaai]]. [[Portugal]] het hierdie padrão aan Suid-Afrika geskenk ter herdenking aan die geboorte van Vasco da Gama 500 jaar tevore. Dit is opgerig op die dag waarop die vloot onder Da Gama in 1497 daar aangeland het nadat dit 3 maaande en 1 dag lank met behulp van sterrenavigasie langs ‘n heeltemal nuwe roete vanaf [[Santiago]] op die [[Kaap Verdiese Eilande]] tot hier gevaar het. Hierdie nuwe seeweg tussen die Weste en die Ooste het ‘n nuwe tydvak in die wêreldgeskiedenis ingelui. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] oosm61ydh1pjtwwxglk1flxadxu0yhx 0 455557 2891202 2852098 2026-04-07T13:02:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891202 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n lys van monumente en gedenktekens vir [[Gideon Scheepers]]: *[[Graaff-Reinet]]: ‘n Twee kilometer uit die dorp by 32° 13′ 51.28″ suid, 24° 31′ 4.71″ oos, teenoor die [[Nqweba-dam]], op die pad na [[Murraysburg]] is ‘n monument wat die plek aandui waar Scheepers doodgeskiet is. Dit val binne die grense van die [[Kamdeboo- Nasionale Park]]. *Arnot: Op sy geboorteplaas Roodepoort in die Scheepers-familiekerkhof is daar ‘n gedenknaald. Dit is by 25° 44′ 23″ suid, 28° 48′ 41″ oos en naby die Arnot-spoorweghalte. *[[Riversdal]] / [[Ladismith]]: ‘n Gedenknaald staan langs die R323-pad net suid van die Voetpadskloof en noord van die [[Garciapas]]. Hierdie monument is by 33° 49′ 3″ suid, 21° 8′ 36″ oos en baie naby die Miertjieskraaldam. Dit is op 10 Oktober 2006 onthul. *[[Uniondale]] / [[Avontuur]]: In die [[Uniondale-poort]], op die plaas Holledrift 449, by die De Hoop-afdraai vanaf die R338-pad staan die monument. Die koördinate is 33° 42′ 21″ suid en 23° 9′ 50″ oos. *[[Wolwefontein]]: Op die plaas Koppieskraal dui ‘n gedenksteen die plek aan waar Scheepers gevange geneem is. ==Bibliografie== *https://graaffreinet.co.za/gideon-scheepers-memorial/ *Grobler, Jackie: Monumentale Erfenis – ‘n Gids tot 50 Afrikaner-gedenktekens. [[Pretoria]]: Kontak-Uitgewers, 2012. {{ISBN|978-0-9584313-5-4}} *https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/op-die-vergete-spoor-van-gideon-scheepers/ *http://samilitaryhistory.org/jnl2/vol185gs.html *https://www.trip.com/travel-guide/attraction/south-cape-dc/gideon-scheepers-boer-war-memorial-147478555/ [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] ra82mtjswhq1rzyy14jdmszla5d3wtq 2891238 2891202 2026-04-07T13:58:10Z Aliwal2012 39067 koördinate formateer 2891238 wikitext text/x-wiki Hierdie is 'n lys van monumente en gedenktekens vir [[Gideon Scheepers]]: *[[Graaff-Reinet]]: ‘n Twee kilometer uit die dorp by {{koördinate|32|13|51.28|S|24|31|4.71|O}}, teenoor die [[Nqweba-dam]], op die pad na [[Murraysburg]] is 'n monument wat die plek aandui waar Scheepers doodgeskiet is. Dit val binne die grense van die [[Kamdeboo- Nasionale Park]]. *Arnot: Op sy geboorteplaas Roodepoort in die Scheepers-familiekerkhof is daar 'n gedenknaald. Dit is by {{koördinate|25|44|23|S|28|48|41|O}} en naby die Arnot-spoorweghalte. *[[Riversdal]] / [[Ladismith]]: 'n Gedenknaald staan langs die [[R323 (Suid-Afrika)|R323-pad]] net suid van die Voetpadskloof en noord van die [[Garciapas]]. Hierdie monument is by {{koördinate|33|49|3|S|21|8|36|O}} en naby die Miertjieskraaldam. Dit is op 10 Oktober 2006 onthul. *[[Uniondale]] / [[Avontuur]]: In die [[Uniondale-poort]], op die plaas Holledrift 449, by die De Hoop-afdraai vanaf die [[R338 (Suid-Afrika)|R338-pad]] staan die monument. Die koördinate is {{koördinate|33|42|21|S|23|9|50|O}}. *[[Wolwefontein]]: Op die plaas Koppieskraal dui 'n gedenksteen die plek aan waar Scheepers gevange geneem is. ==Bibliografie== *https://graaffreinet.co.za/gideon-scheepers-memorial/ *Grobler, Jackie: Monumentale Erfenis – ‘n Gids tot 50 Afrikaner-gedenktekens. Pretoria: Kontak-Uitgewers, 2012. {{ISBN|978-0-9584313-5-4}} *https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/op-die-vergete-spoor-van-gideon-scheepers/ *http://samilitaryhistory.org/jnl2/vol185gs.html *https://www.trip.com/travel-guide/attraction/south-cape-dc/gideon-scheepers-boer-war-memorial-147478555/ [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] kut5aefzi42sn1hv4txa4rst1h5l3wl 0 455574 2891209 2852100 2026-04-07T13:09:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891209 wikitext text/x-wiki Die '''Marloth-natuurreservaat''' is ‘n beskermde natuurgebied aan die suidelike hellings van die [[Langeberge]]. ==Ligging== Hierdie bergagtige gebied lê by [[Swellendam]] rondom 33° 57′ 65″ suid en 20° 23′ 31″ oos, aan die oostekant van die [[Overberg]] en die westelike punt van die [[Tuinroete]]. ==Reservaat== Die gebied is nagenoeg 300 km² groot, waarvan die helfte in privaat besit is, maar as ‘n geheel deur die Wes-Kaapse natuurbewaringsowerheid bestuur word. Dit omsluit die Tienuurkop op 1195 m en die Twaalfuurkop op 1428 m bo seespieël. Daar is aangeduide voetslaanpaaie van 5 tot 80 km lank van ‘n wisselende moeilikheidsgraad, bergfietsroetes, oornaggeriewe, perdrypaadjies en piekniekterreine. ==Flora en fauna== Die terrein is die tuiste van die berg[[fynbos]]. Reeds 25 [[erica]]spesies is al aangeteken. [[Geelhout]], [[stinkhout]], [[assegaai (boom)]], [[kershout]] en die [[hardepeer]] groei hier welig. Kleiner wildsoorte is hier volop: die [[vaalribbok]], [[grysbok]], [[bosbok]], [[bosvark]], [[ystervark]], [[klipspringer]], [[duiker]], [[bobbejaan]], [[muishond]] en die [[meerkat]]. Reeds 114 voëlspesies is waargeneem. [[Luiperd]]e kan teengekom word. ==Stigting== Die park het in 1928 begin op aandrag van [[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth]]. In 1981 is dit aansienlik vergroot en toe is die eerste voetslaanroetes geopen. Sedert 2015 is dit deel van ‘n groter [[wêrelderfenisgebied]]. ==Lees ook== *[[Bergfynbos en -renosterveld]] *[[Kaapse floraryk]] *[[Lys van Erica-spesies]] *[[Marlothpark]] *[[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] == Bronnelys == *https://www.capenature.co.za/reserves/marloth-nature-reserve/ *https://www.capenature.co.za/uploads/files/Reserves/CapeNature-Marloth-2025.pdf *https://www.capenature.co.za/uploads/files/v2-Marloth-Infosheet-DEC_2022.pdf {{Normdata}} [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede]] 18vh9s441e9iujltgsbj0misqiiv5e9 0 455655 2891358 2858396 2026-04-07T15:16:57Z Dumbassman 62009 /* Kampioenskapspunte voor die wedren */ 2891358 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{AE-VLAG}} Formula 1 Etihad Airways<br/> Abu Dhabi Grand Prix 2025 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Yas-Island.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small> 7 Desember 2025</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Yas Marina-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:22.207</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:26.725 (rondte 45 van 58)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2025 Formule Een-seisoen|2025 Formule Een]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' is op 7 Desember 2025 op die [[Yas Marina-renbaan]] in [[Aboe Dhabi]] gehou. Dit was die vier-en-twintigste en laaste wedren van die 2025-kampioenskapseisoen gewees. == Agtergrond == Dit was die laaste Grand Prix wat die krageenheidkonfigurasie gebruik het wat in 2014 bekendgestel is. 'n Hersiene konfigurasie sonder die Motor Generator Unit-Heat (MGU-H), maar met 'n hoër kraglewering van die Motor Generator Unit-Kinetic (MGU-K), sal vir [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] bekendgestel word.<ref>{{cite web |author=Nichol |first=Jake |date=21 January 2024 |title=Everything to know about F1's 2026 power unit revolution |url=https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824101105/https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |archive-date=24 August 2024 |access-date=15 April 2024 |website=RacingNews365}}</ref> Die byeenkoms was die laaste wedren van 'n generasie grondeffekmotors wat in 2022 bekendgestel is, en die laaste van die sleepverminderingstelsel (DRS) wat in 2011 as 'n inhaalhulpmiddel bekendgestel is, aangesien motors met aktiewe aërodinamika en beweegbare vlerke in 2026 bekendgestel sal word.<ref>{{cite web |last1=Mitchell-Malm |first1=Scott |last2=Anderson |first2=Ben |date=6 June 2024 |title=F1 reveals 2026 cars – Everything worth knowing |url=https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911182923/https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |archive-date=11 September 2024 |access-date=6 June 2024 |website=The Race}}</ref> Hierdie wedren was [[Honda Racing F1|Honda]] se laaste wedren as 'n krageenheidverskaffer aan [[Red Bull Racing|Red Bull]] en [[Racing Bulls]], met die maatskappy wat [[Aston Martin F1|Aston Martin]] in 2026 uitsluitlik sal verskaf.<ref>{{Cite web |date=2023-05-24 |title=Honda Teaming Up with Aston Martin for Formula 1 Racing in 2026 |url=https://www.caranddriver.com/news/a43981725/honda-aston-martin-formula-1-racing-in-2026/ |access-date=2023-05-24 |website=Car and Driver |language=en}}</ref> Dit was ook [[Renault F1|Renault]] se laaste wedren as 'n enjinverskaffer vir sy span [[Alpine F1-span|Alpine]], met die vervaardiger wat beplan om enjinproduksie na 2025 te staak; as sodanig sal Alpine vanaf 2026 'n kliënt van [[Mercedes-AMG]]-enjins word.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|website=Formula 1|date=30 September 2024|access-date=1 October 2024|archive-date=30 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930225320/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|url-status=live}}</ref> == Kampioenskapspunte voor die wedren == In die aanloop tot die naweek lei [[Lando Norris]] die bestuurderskampioenskap met 408 punte, 12 punte voor [[Max Verstappen]] en 16 voor sy spanmaat [[Oscar Piastri]], wat onderskeidelik tweede en derde was. [[McLaren]], wat die vervaardigerskampioenskap reeds by die [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] gewen het, lei met 800 punte voor [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] en [[Red Bull Racing]], wat onderskeidelik tweede en derde was met 459 en 426 punte.<ref>{{cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2025/qatar/championnat.aspx|title=Qatar 2025 – Championship|website=StatsF1.com|date=November 30, 2025|access-date=November 30, 2025}}</ref> === Kampioenskappermutasies === Met Verstappen en Piastri wat beter gevaar het as Norris in die voorafgaande [[2025 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]], kon Norris nog nie die Bestuurderskampioenskap vroeg beklink nie. Dit sou eers in hierdie wedren beslis word, wat dit die eerste keer maak dat die laaste rondte van die seisoen 'n kampioenskapsbeslisser is sedert [[2021 Formule Een-seisoen|2021]], en ook die eerste keer dat meer as twee bestuurders aanspraakmakers op die titel is by die laaste byeenkoms sedert 2010. Norris en Piastri het albei die geleentheid gehad om hul eerste bestuurderstitel by hierdie byeenkoms in te palm, terwyl Verstappen sy vyfde titel agtereenvolgens kon wen.<ref>{{Cite web |last=Remsen |first=Nick |date=4 Desember 2025 |title=The F1 Drivers’ Championship Comes Down to Abu Dhabi. But Determining the Winner Won’t Be Simple |url=https://www.gq.com/story/f1-drivers-championship-abu-dhabi-2025 |access-date=6 Desember 2025 |website=GQ}}</ref> Norris het die geleentheid gehad om [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] se eerste Bestuurderskampioen te word sedert [[Lewis Hamilton]] in [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] vir [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] gewen het;<ref>{{Cite news |last=Jackson |first=Kieran |date=5 Desember 2025 |title=Lando Norris can play it down all he likes – an F1 world title would put him among the elite|url=https://www.independent.co.uk/f1/lando-norris-f1-title-race-max-verstappen-oscar-piastri-abu-dhabi-gp-b2878862.html |access-date=6 Desember 2025 |work=[[The Independent]]}}</ref> Verstappen kan [[Sebastian Vettel]] se rekord vir die meeste kampioenskappe gewen met [[Red Bull Racing|Red Bull]] breek, en sou die tweede bestuurder geword het om vyf titels agtereenvolgens te wen na [[Michael Schumacher]] van [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] tot [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]];<ref>{{Cite web |date=3 Desember 2025 |title=Abu Dhabi Grand Prix: F1 session times, preview, stats & facts|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/47187146/abu-dhabi-grand-prix-f1-session-s-preview-stats-facts |access-date=6 Desember 2025 |publisher=[[ESPN]]}}</ref> en Piastri kon Australië se eerste Bestuurderskampioen geword het sedert Alan Jones in 1980 dit vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] verower het.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://speedcafe.com/f1-news-2025-drivers-championship-how-to-win-in-abu-dhabi-oscar-piastri-lando-norris-max-verstappen/|title=How each driver can win the F1 title in Abu Dhabi|date=1 Desember 2025|access-date=1 Desember 2025|last=Waterworth|first=Ben|publisher=Speedcafe}}</ref> Die top drie jaers kon die kampioenskap op een van die volgende maniere wen:<ref>{{Cite web |last=Elizalde |first=Pablo |date=2025-11-30 |title=Abu Dhabi F1 showdown: How Norris, Verstappen, or Piastri can win the 2025 title |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/abu-dhabi-f1-showdown-how-norris-verstappen-or-piastri-can-win-the-2025-title/ |access-date=2025-11-30 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Norris sou wen as: |- ! {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] ! {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] ! {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |- ! rowspan="5" |Plek |3de of beter |Enige plek | rowspan="2" | Enige plek |- |4de of 5de | rowspan="2" | 2de of laer |- |6de of 7de | rowspan="2" | 2de of laer |- |8ste |3de of laer |- |9de of laer | 4de of laer | 3de of laer |- ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Verstappen sou wen as: |- ! {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] ! {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] ! {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |- ! rowspan="3" |Plek |1ste |4de of laer |rowspan="2"| Enige plek |- |2de |8ste of laer |- |3de |9de of laer |2de of laer |- ! rowspan="2" | ! colspan="3" |Piastri sou wen as: |- ! {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] ! {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] ! {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |- ! rowspan="2" |Plek |1ste |6de of laer |Enige plek |- |2de |10de of laer |4de of laer |} == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne te Aboe Dhabi verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Aboe Dhabi |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1276/abu-dhabi/practice/1 |title= Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.485 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:24.493 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:24.501 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:24.608 |- !5 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:24.629 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1276/abu-dhabi/practice/2 |title= Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.083 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:23.446 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:23.462 |- !4 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.501 |- !5 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:23.550 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1276/abu-dhabi/practice/3 |title= Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-06}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:23.334 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.338 |- !3 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:23.458 |- !4 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.585 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.593 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:22.877 | 1:22.752 | '''1:22.207''' | align=center|1 |- !2 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.178 | 1:22.804 | 1:22.408 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:22.605''' | 1:23.021 | 1:22.437 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:23.247 | '''1:22.730''' | 1:22.645 | align=center|4 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.163 | 1:22.948 | 1:22.730 | align=center|5 |- !6 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.071 | 1:22.861 | 1:22.902 | align=center|6 |- !7 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:23.374 | 1:22.874 | 1:22.904 | align=center|7 |- !8 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.334 | 1:23.023 | 1:22.913 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:23.373 | 1:22.997 | 1:23.072 | align=center|9 |- !10 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:23.386 | 1:23.034 | data-sort-value="10" | ''Geen tyd'' | align=center|10 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.254 | 1:23.041 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.187 | 1:23.042 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 1:23.265 | 1:23.077 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:22.894 | 1:23.080 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.316 | 1:23.097 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.394 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.416 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:23.450 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:23.468 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | 1:23.890 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:28.387 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2025/races/1276/abu-dhabi/qualifying.html |title=Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-06}}</ref><ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2025/races/1276/abu-dhabi/starting-grid.html |title=Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-06}}</ref> |} == Wedren == [[Max Verstappen]] behaal die een-en-sewentigste Grand Prix-oorwinning van sy loopbaan. === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]]''' | align=center|58 | 1:26:07.469 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|58 | +12.594 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|58 | +16.572 | align=center|2 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|58 | +23.279 | align=center|5 | align=center|'''12'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|58 | +48.563 | align=center|4 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|58 | +1:07.562 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|58 | +1:09.876 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|58 | +1:12.670 | align=center|16 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]]''' | align=center|58 | +1:19.014 | align=center|18 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} '''[[Lance Stroll]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|58 | +1:19.523 '''*¹''' | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|58 | +1:21.043 | align=center|7 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|58 | +1:21.166 '''*²''' | align=center|11 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 | +1:22.158 | align=center|12 | |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|58 | +1:23.794 | align=center|10 | |- !15 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|58 | +1:24.399 | align=center|14 | |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 | +1:30.327 '''*³''' | align=center|17 | |- !17 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|57 | +1 rondte | align=center|9 | |- !18 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|57 | +1 rondte | align=center|13 | |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|57 | +1 rondte '''*⁴''' | align=center|19 | |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|57 | +1 rondte | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{cite web|url= https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1276/abu-dhabi/race-result |title=Formula 1 Ethihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2025 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2025-12-07}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Charles Leclerc]] teken vir die elfde keer in sy loopbaan die vinnigste rondte aan.<br/> '''*¹''' [[Lance Stroll]] eindig die wedren in die negende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes omrede hy meermale slingerend oor die baan ry.<br/> '''*²''' [[Oliver Bearman]] het die wedren in die tiende plek voltooi, maar is 'n tydstraf van vyf sekondes gegee omdat hy te veel van die baan af gery het.<br/> '''*³''' [[Alexander Albon]] het die wedren in die sestiende plek voltooi, maar hy ontvang 'n tydstraf van vyf sekondes omdat hy te vinnig in die kuipelaan gery het, wat geen effek op sy finale posisie gehad het nie.<br/> '''*⁴''' [[Pierre Gasly]] het die wedren in die negentiende plek voltooi, maar is 'n tydstraf van vyf sekondes opgelê omdat hy te veel van die baan af gery het, wat geen effek op sy posisie in die finale puntelys gehad het nie. == Puntestand na afloop van die seisoen == Span [[McLaren]] is reeds by die [[2025 Singapoerse Grand Prix]] as die vervaardigerswêreldkampioen gekroon. {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|423 |- !2 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|421 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|410 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|319 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|242 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|156 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|150 |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|64 |- !10 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|51 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|51 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|41 |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|38 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|38 |- !16 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|33 |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|33 |- !18 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|22 |- !19 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|19 |- !20 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !21 | align=center|7 | {{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek ! Span ! Punte |- !{{Goud}} | {{GB-VLAG}} '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|833 |- !2 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|469 |- !3 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|451 |- !4 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|398 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|137 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | align=center|92 |- !7 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|89 |- !8 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|79 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|70 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|22 |- |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Aboe Dhabi Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|Aboe Dhabi]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Arabiese Emirate]] 25v80yrgbcg8yuvdok5k6b0pk97k5g0 0 456131 2891332 2867952 2026-04-07T15:06:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891332 wikitext text/x-wiki '''Sintetiese data''' is kunsmatig gegenereerde [[data]] wat nie deur werklike gebeure geproduseer word nie. Tipies geskep met behulp van [[algoritme]]s, kan sintetiese data ontplooi word om wiskundige modelle te valideer en [[masjienleer]]modelle op te lei.<ref>{{Cite web |title=What is synthetic data? - Definition from WhatIs.com |url=https://www.techtarget.com/searchcio/definition/synthetic-data |access-date=2022-09-08 |website=SearchCIO |language=en}}</ref> Data wat deur 'n rekenaarsimulasie gegenereer word, kan as sintetiese data beskou word. Dit omvat die meeste toepassings van fisiese modellering, soos musieksintetiseerders of vlugsimulators. Die uitvoer van sulke stelsels benader die werklike ding, maar word volledig algoritmies gegenereer. Sintetiese data word in 'n verskeidenheid velde gebruik as 'n filter vir [[inligting]] wat andersins die vertroulikheid van spesifieke aspekte van die data in gevaar sou stel. In baie sensitiewe toepassings bestaan datastelle teoreties, maar kan nie aan die algemene publiek vrygestel word nie;<ref>{{Cite book |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-75178-4 |title=Synthetic Data for Deep Learning |series=Springer Optimization and Its Applications |year=2021 |volume=174 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-75178-4|isbn=978-3-030-75177-7 |s2cid=202750227 |last1=Nikolenko |first1=Sergey I. }}</ref> sintetiese data omseil die privaatheidskwessies wat voortspruit uit die gebruik van werklike verbruikersinligting sonder toestemming of vergoeding. ==Nuttigheid== Sintetiese data word gegenereer om aan spesifieke behoeftes of sekere toestande te voldoen wat dalk nie in die oorspronklike, werklike data gevind word nie. Een van die struikelblokke in die toepassing van opgedateerde masjienleerbenaderings vir komplekse wetenskaplike take is die skaarste aan geëtiketteerde data, 'n gaping wat effektief oorbrug word deur die gebruik van sintetiese data, wat werklike eksperimentele data noukeurig herhaal.<ref>{{cite arXiv |last1=Zivenko |first1=Oleksii |title=Validating Automated Resonance Evaluation with Synthetic Data |date=2024-06-03 |eprint=2406.01754 |last2=Walton |first2=Noah A. W. |last3=Fritsch |first3=William |last4=Forbes |first4=Jacob |last5=Lewis |first5=Amanda M. |last6=Clark |first6=Aaron |last7=Brown |first7=Jesse M. |last8=Sobes |first8=Vladimir|class=physics.comp-ph }}</ref> Dit kan nuttig wees wanneer baie stelsels ontwerp word, van simulasies gebaseer op teoretiese waarde tot databasisverwerkers, ens. Dit help om onverwagte probleme soos inligtingverwerkingsbeperkings op te spoor en op te los. Sintetiese data word dikwels gegenereer om die outentieke data voor te stel en laat toe dat 'n basislyn gestel word.<ref name="Barse">{{cite conference |author=Barse, E.L. |author2=Kvarnström, H. |author3=Jonsson, E. |year=2003 |title=Synthesizing test data for fraud detection systems |conference=Proceedings of the 19th Annual Computer Security Applications Conference |publisher=IEEE |doi=10.1109/CSAC.2003.1254343}}</ref> Nog 'n voordeel van sintetiese data is om die privaatheid en vertroulikheid van outentieke data te beskerm, terwyl dit steeds gebruik in toetsstelsels moontlik maak. 'n Wetenskaplike artikel "''Exploring Synthetic Data for Artificial Intelligence and Autonomous Systems: A Primer''" se opsomming, beskryf sagteware wat sintetiese data genereer vir die toets van bedrogopsporingstelsels. "Dit stel ons in staat om realistiese gedragsprofiele vir gebruikers en aanvallers te skep. Die data word gebruik om die bedrogopsporingstelsel self op te lei, wat die nodige aanpassing van die stelsel aan 'n spesifieke omgewing skep."<ref name="Barse"/> In verdedigings- en militêre kontekste word sintetiese data gesien as 'n potensieel waardevolle instrument om komplekse [[Kunsmatige intelligensie|KI]]-stelsels te ontwikkel en te verbeter, veral in kontekste waar hoëgehalte-regte data skaars is.<ref>{{Cite journal|url = https://unidir.org/publication/exploring-synthetic-data-for-artificial-intelligence-and-autonomous-systems-a-primer/|title = Exploring Synthetic Data for Artificial Intelligence and Autonomous Systems: A Primer|date = 30 November 2023|website = United Nations Institute for Disarmament Research|last1=Deng|first1=Harry}}</ref> Terselfdertyd kan sintetiese data saam met die toetsbenadering die vermoë gee om regte scenario's te modelleer. ==Geskiedenis== Wetenskaplike modellering van fisiese stelsels het 'n lang geskiedenis wat saamloop met die geskiedenis van [[fisika]]. Navorsing oor die sintese van klank en stem kan byvoorbeeld teruggevoer word na die 1930's en voorheen, aangedryf deur die ontwikkelings van die telefoon- en klankopnametegnologieë. Digitalisering het vanaf die 1970's aanleiding gegee tot sagteware-sintetiseerders. In die konteks van privaatheidsbehoudende statistiese analise, is die idee van oorspronklike, volledig sintetiese data in 1993 deur Donald Rubin geskep.<ref name="Rubin1993">{{Cite journal | authorlink = Rubin, Donald B. | title = Discussion: Statistical Disclosure Limitation | journal = Journal of Official Statistics | volume = 9 | pages = 461–468 | year = 1993}} </ref> Rubin het dit oorspronklik ontwerp om die langvorm-antwoorde van die Dekadense Sensus vir die kortvorm-huishoudings te sintetiseer. Hy het toe monsters vrygestel wat geen werklike langvorm-rekords ingesluit het nie - hierin het hy die anonimiteit van die huishouding bewaar<ref name="Abowd">{{Cite web | last = Abowd | first = John M. | title = Confidentiality Protection of Social Science Micro Data: Synthetic Data and Related Methods. [Powerpoint slides] | url = http://www.idre.ucla.edu/events/PPT/2006_01_30_abowd_UCLA_synthetic_data_presentation.ppt | accessdate = 17 Februarie 2011 | archive-date = 20 Julie 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110720073003/http://www.idre.ucla.edu/events/PPT/2006_01_30_abowd_UCLA_synthetic_data_presentation.ppt | url-status = dead }}</ref> Later daardie jaar is die idee van oorspronklike, gedeeltelik sintetiese data deur Little geskep. Little het hierdie idee gebruik om die sensitiewe waardes op die openbare gebruikslêer te sintetiseer.<ref name="Little">{{Cite journal | authorlink = Little, Rod | title = Statistical Analysis of Masked Data | journal = Journal of Official Statistics | volume = 9 | pages = 407–426 | year = 1993}} </ref> 'n Werk uit 1993<ref>{{Cite journal |last1=Drucker |first1=Harris |last2=Schapire |first2=Robert |last3=Simard |first3=Patrice |date=August 1993 |title=Boosting Performance in Neural Networks |url=https://www.worldscientific.com/doi/abs/10.1142/S0218001493000352 |journal=International Journal of Pattern Recognition and Artificial Intelligence |language=en |volume=07 |issue=4 |pages=705–719 |doi=10.1142/S0218001493000352 |issn=0218-0014|url-access=subscription }}</ref> het 'n statistiese model op 60 000 MNIST-syfers gepas, en dit is toe gebruik om meer as 1 miljoen voorbeelde te genereer. Dié is gebruik om 'n LeNet-4 op te lei om topgehalte-prestasie te bereik.<ref>{{Cite book |last=Vapnik |first=Vladimir |title=The nature of statistical learning theory |date=2008 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-98780-4 |edition=2. ed., 6. print |series=Statistics for engineering and information science |location=New York}}</ref> In 1994 het Stephen Fienberg 'kritiese verfyning' bekendgestel, waarin 'n parametriese posterior voorspellende verspreiding (in plaas van 'n Bayes-''bootstrap'') gebruik word om die steekproefneming te doen.<ref name="Abowd"/> Later was ander belangrike bydraers tot die ontwikkeling van sintetiese datagenerering Trivellore Raghunathan, Jerry Reiter, Donald Rubin, John M. Abowd en Jim Woodcock. Gesamentlik het hulle 'n oplossing bedink vir hoe om gedeeltelik sintetiese data met ontbrekende data te behandel. Net so het hulle die tegniek van Sekwensiële Regressie Multivariate Imputasie ontwikkel.<ref name="Abowd"/> ==Berekeninge== Navorsers toets die raamwerk op sintetiese data, wat "die enigste bron van grondwaarheid is waarop hulle die werkverrigting van hul algoritmes objektief kan assesseer". <ref>{{cite journal |first1=Charles |last1=Jackson |first2=Robert F. |last2=Murphy |first3=Jelena |last3=Kovačević |date=September 2009 |title=Intelligent Acquisition and Learning of Fluorescence Microscope Data Models |journal= IEEE Transactions on Image Processing|volume=18 |pages=2071–84 |number=9 |url=http://murphylab.web.cmu.edu/publications/161-jackson2009.pdf|pmid=19502128 |doi=10.1109/TIP.2009.2024580 |bibcode=2009ITIP...18.2071J |s2cid=3718670 }}</ref> Sintetiese data kan gegenereer word deur die gebruik van ewekansige lyne, met verskillende oriëntasies en beginposisies.<ref>{{cite journal |title=A Simple Method of Radial Distortion Correction with Centre of Distortion Estimation |first1=Aiqi |last1=Wang |first2=Tianshuang |last2=Qiu |first3=Longtan |last3=Shao |journal=Journal of Mathematical Imaging and Vision |date=Julie 2009 |volume=35 |issue=3 |pages=165–172 |doi=10.1007/s10851-009-0162-1 |bibcode=2009JMIV...35..165W |s2cid=207175690 }}</ref> Datastelle kan redelik ingewikkeld raak. 'n Meer ingewikkelde datastel kan gegenereer word deur 'n sintetiseerderbou te gebruik. Om 'n sintetiseerderbou te skep, gebruik eers die oorspronklike data om 'n model of vergelyking te skep wat die beste by die data pas. Hierdie model of vergelyking sal 'n sintetiseerderbou genoem word. Hierdie bou kan gebruik word om meer data te genereer.<ref name=Jensen>{{cite book |title=Proximity 4.3 Tutorial |chapter=6. Using Scripts |author=David Jensen |chapter-url=http://kdl.cs.umass.edu/proximity/documentation/tutorial/ch06s09.html |year=2004 |access-date=30 November 2025 |archive-date= 4 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704031109/https://kdl.cs.umass.edu/proximity/documentation/tutorial/ch06s09.html |url-status=dead }}</ref> Die konstruksie van 'n sintetiseerderbou behels die konstruksie van 'n statistiese model. In 'n voorbeeld van 'n lineêre regressielyn kan die oorspronklike data geplot word, en 'n beste passende lineêre lyn kan uit die data geskep word. Hierdie lyn is 'n sintetiseerder wat uit die oorspronklike data geskep is. Die volgende stap sal wees om meer sintetiese data uit die sintetiseerderbou of uit hierdie lineêre lynvergelyking te genereer. Op hierdie manier kan die nuwe data vir studies en navorsing gebruik word, en dit beskerm die vertroulikheid van die oorspronklike data.<ref name=Jensen /> David Jensen van die Knowledge Discovery Laboratory verduidelik hoe om sintetiese data te genereer: "Navorsers moet gereeld die effekte van sekere data-eienskappe op hul datamodel ondersoek."<ref name=Jensen /> Om te help met die konstruering van datastelle wat spesifieke eienskappe vertoon, soos outokorrelasie of graadverskil, kan nabyheid sintetiese data genereer met een van verskeie tipes grafiekstruktuur: ewekansige grafieke wat deur 'n ewekansige proses gegenereer word; roostergrafieke met 'n ringstruktuur; roostergrafieke met 'n roosterstruktuur, ens.<ref name=Jensen /> In alle gevalle volg die datagenereringsproses dieselfde proses: #Genereer die leë grafiekstruktuur. #Genereer attribuutwaardes gebaseer op vorige waarskynlikhede wat deur die gebruiker verskaf is. Aangesien die attribuutwaardes van een voorwerp kan afhang van die attribuutwaardes van verwante voorwerpe, ken die attribuutgenereringsproses waardes gesamentlik toe.<ref name=Jensen /> ==Toepassings== ===Bedrogopsporing en vertroulikheidstelsels=== Toetsing en opleiding van bedrogopsporing- en vertroulikheidstelsels word ontwerp met behulp van sintetiese data. Spesifieke algoritmes en genereerders word ontwerp om realistiese data te skep,<ref name="Deng">{{cite conference |first1=Robert H. |last1=Deng |first2=Feng |last2=Bao |first3=Jianying |last3=Zhou |title=Information and Communications Security |conference=Proceedings of the 4th International Conference, ICICS 2002 Singapore |date=Desember 2002 |isbn=9783540361596 |url=https://books.google.com/books?id=GL1sCQAAQBAJ&q=synthetic+data }}</ref> wat dan help om 'n stelsel te leer hoe om op sekere situasies of kriteria te reageer. Byvoorbeeld, indringingsopsporingsagteware word getoets met behulp van sintetiese data. Hierdie data is 'n voorstelling van die outentieke data en kan indringingsgevalle insluit wat nie in die outentieke data gevind word nie. Die sintetiese data laat die sagteware toe om hierdie situasies te herken en dienooreenkomstig te reageer. As sintetiese data nie gebruik is nie, sou die sagteware slegs opgelei word om te reageer op die situasies wat deur die outentieke data verskaf word en dit mag dalk nie 'n ander tipe indringing herken nie.<ref name="Barse"/> ===Wetenskaplike navorsing=== Navorsers wat kliniese proewe of enige ander navorsing doen, kan sintetiese data genereer om te help om 'n basislyn vir toekomstige studies en toetse te skep. Ware data kan inligting bevat wat navorsers dalk nie vrygestel wil hê nie,<ref name="Abowd2">{{cite conference|last1=Abowd|first1=John M.|last2=Lane|first2=Julia|author2-link=Julia Lane|date=June 9–11, 2004|title=New Approaches to Confidentiality Protection: Synthetic Data, Remote Access and Research Data Centers|conference=Privacy in Statistical Databases: CASC Project Final Conference, Proceedings|location=Barcelona, Spain|doi=10.1007/978-3-540-25955-8_22}}</ref> daarom word sintetiese data soms gebruik om die privaatheid en vertroulikheid van 'n datastel te beskerm. Die gebruik van sintetiese data verminder vertroulikheids- en privaatheidskwessies aangesien dit geen persoonlike inligting bevat nie en nie na enige individu teruggevoer kan word nie. Benewens privaatheidsbeskerming, word sintetiese data ook ondersoek vir metodologiese innovasie in geneesmiddelontwikkeling. Sintetiese data kan byvoorbeeld gebruik word om sintetiese beheerelemente te konstrueer as 'n alternatief vir konvensionele eksterne beheerelemente gebaseer op werklike data (Engels:real-world data) of gerandomiseerde beheerde proewe (GBP). Gesamentlik blyk regulatoriese agentskappe soos die FDA en EMA in verskillende stadiums te wees van die erkenning en integrasie van KI-gegenereerde sintetiese data in hul metodologieë. Terwyl daar groeiende konsensus is oor die potensiaal van sulke data om modelontwikkeling en die breër lewensiklus van medisinale produkte te ondersteun, is geen geneesmiddel of mediese toestel tot op hede goedgekeur deur slegs of oorwegend sintetiese data te gebruik nie – veral nie as 'n vergelykende arm wat geheel en al via datagedrewe algoritmes gegenereer word nie. Die kwaliteit en statistiese hantering van sintetiese data sal na verwagting meer prominent word in toekomstige regulatoriese besprekings, veral in kontekste soos voorspellende modellering (bv. digitale tweelinge), waarna innoverende benaderings reeds verwys is.<ref name="Pasculli2025">{{cite journal |last1=Pasculli |first1=Giuseppe |last2=Virgolin |first2=Marco |last3=Myles |first3=Puja |last4=Vidovszky |first4=Anna |last5=Fisher |first5=Charles |last6=Biasin |first6=Elisabetta |last7=Mourby |first7=Miranda |last8=Pappalardo |first8=Francesco |last9=D'Amico |first9=Saverio |last10=Torchia |first10=Mario |last11=Chebykin |first11=Alexander |last12=Carbone |first12=Vincenzo |last13=Emili |first13=Luca |last14=Roeshammar |first14=Daniel |title=Synthetic Data in Healthcare and Drug Development: Definitions, Regulatory Frameworks, Issues |journal= CPT: Pharmacometrics & Systems Pharmacology|date=2025-04-07 |volume=14 |issue=5 |pages=840–852 |doi=10.1002/psp4.70021 |pmid=40193292|doi-access=free |pmc=12072219 }}</ref> ===Masjienleer=== Sintetiese data word toenemend gebruik vir masjienleertoepassings: 'n model word opgelei op 'n sinteties gegenereerde datastel met die doel om leer na werklike data oor te dra. Pogings is aangewend om meer datawetenskap-eksperimente moontlik te maak deur die konstruksie van algemene sintetiese datagenerators, soos die Sintetiese Datakluis.<ref>{{cite book |first1=Neha |last1=Patki |first2=Roy |last2=Wedge |first3=Kalyan |last3=Veeramachaneni |title=2016 IEEE International Conference on Data Science and Advanced Analytics (DSAA) |chapter=The Synthetic Data Vault |date=2016 |pages=399–410 |publisher=IEEE |doi=10.1109/DSAA.2016.49 |isbn=978-1-5090-5206-6 }}</ref> Oor die algemeen het sintetiese data verskeie natuurlike voordele: *sodra die sintetiese omgewing gereed is, is dit vinnig en goedkoop om soveel data as nodig te produseer; *sintetiese data kan perfek akkurate etikette hê, insluitend etikettering wat baie duur of onmoontlik kan wees om met die hand te verkry; *die sintetiese omgewing kan gewysig word om die model en opleiding te verbeter; *sintetiese data kan gebruik word as 'n plaasvervanger vir sekere werklike datasegmente wat bv. sensitiewe inligting bevat. Hierdie gebruik van sintetiese data is voorgestel vir rekenaarvisietoepassings, veral objekopsporing, waar die sintetiese omgewing 'n 3D-model van die voorwerp is,<ref>{{cite arXiv |first1=Xingchao |last1=Peng |first2=Baochen |last2=Sun |first3=Karim |last3=Ali |first4=Kate |last4=Saenko |date=2015 |eprint=1412.7122 |title=Learning Deep Object Detectors from 3D Models|class=cs.CV }}</ref> en leer om omgewings te navigeer deur visuele inligting. Terselfdertyd bly oordragleer 'n nie-triviale probleem, en sintetiese data het nog nie alomteenwoordig geword nie. Navorsingsresultate dui daarop dat die byvoeging van 'n klein hoeveelheid werklike data oordragleer met sintetiese data aansienlik verbeter. Vooruitgang in generatiewe teenstrydige netwerke (GAN) lei tot die natuurlike idee dat 'n mens data kan produseer en dit dan vir opleiding kan gebruik. Sedert ten minste 2016 is sulke teenstrydige opleiding suksesvol gebruik om sintetiese data van voldoende gehalte te produseer om moderne resultate in sommige domeine te lewer, sonder om eers werklike data met die gegenereerde sintetiese data weer te meng.<ref>{{cite arXiv |first1=Ashish |last1=Shrivastava |first2=Tomas |last2=Pfister |first3=Oncel |last3=Tuzel |first4=Josh |last4=Susskind |first5=Wenda |last5=Wang |first6=Russ |last6=Webb |date=2016 |eprint=1612.07828 |title=Learning from Simulated and Unsupervised Images through Adversarial Training|class=cs.CV }}</ref> ==Voorbeelde== In 1987 het 'n outonome Navlab-voertuig 1200 sintetiese padbeelde as een benadering tot opleiding gebruik.<ref name="quanta fake"/> In 2021 het [[Microsoft]] 'n databasis van 100 000 sintetiese gesigte vrygestel, gebaseer op (500 regte gesigte) wat beweer dat dit "regte data in akkuraatheid ewenaar".<ref name="quanta fake">{{cite news |title=Neural Networks Need Data to Learn. Even If It's Fake. |url=https://www.quantamagazine.org/neural-networks-need-data-to-learn-even-if-its-fake-20230616/ |access-date=17 June 2023 |date=June 2023}}</ref><ref>{{cite book |last1=Wood |first1=Erroll |last2=Baltrušaitis |first2=Tadas |last3=Hewitt |first3=Charlie |last4=Dziadzio |first4=Sebastian |last5=Cashman |first5=Thomas J. |last6=Shotton |first6=Jamie |chapter=Fake it till you make it: Face analysis in the wild using synthetic data alone |title=2021 IEEE/CVF International Conference on Computer Vision (ICCV) |date=2021 |pages=3681–3691 |arxiv=2109.15102 |chapter-url=https://openaccess.thecvf.com/content/ICCV2021/html/Wood_Fake_It_Till_You_Make_It_Face_Analysis_in_the_ICCV_2021_paper.html |language=en |doi=10.1109/ICCV48922.2021.00366 |isbn=978-1-6654-2812-5 }}</ref> In 2023 het ''Nature'' (tydskrif) 'n voorblad van hul Nature's 10-reeks gepubliseer, ontwerp deur Kim Albrecht van die projek "''Artificial Worldviews''".<ref>{{Cite web |last=Albrecht |first=Kim |title=Artificial Worldviews |url=https://artificial-worldviews.kimalbrecht.com/ |access-date=2024-11-18 |website=artificial-worldviews.kimalbrecht.com |language=en}}</ref> Die voorblad bevat 'n kartering van meer as 18 000 sinteties gegenereerde datapunte wat deur [[ChatGPT]] oor die kategorieë van kennis aangespoor is. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Data]] [[Kategorie:Inligtingkunde]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] kk40bst37f42y53sy49pqkswsxmsr7o 0 456228 2891286 2856307 2026-04-07T14:51:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891286 wikitext text/x-wiki Die '''Pellissierhuis''' in [[Bethulie]] is een van die oudste huise van blankes noord van die [[Oranjerivier]]. Dit huisves die dorp se museum. ==Huis== Die middelste gedeelte van die huis is in 1834 deur die sendeling-ambagsman C. Gosselin vir eerw. [[Jean Pierre Pellissier]] van die Paryse Evangeliese Sendinggenootskap gebou. In 1853 en weer in 1856 is die huis vergroot. Dit het verskeie slaapkamers, ‘n ruim voorhuis, besonder dik gewelmure en ‘n rietdak. [[Mabel Jansen]] en dr. Henri Pellissier, twee kleinkinders van die sendeling, het die huis in 1956 aan die dorp geskenk om die museum te huisves. In 1958 is die huis tot gedenkwaardigheid verklaar as monument vir die vroegste Christelike sendingwerk in die kontrei. ==Museum== In die versameling word klem gelê op die vroeë sendingwerk van Pellissier onder die Ba'Thlapingstam van opperhoof Lepui. Daar is klere, dokumente, foto’s, gebruiksvoorwerpe en landbougereedskap uit die 19de eeu sowel as sekere persoonlike artikels van Pellissier en items uit die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die museum is op 20 Julie 1979 geopen. ==Bbliografie== *Fransen, Hans (samesteller): Guide to the museums of Southern Africa. [[Kaapstad]]: Southern African Museums Association, 1978. *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vrystaat]] [[Kategorie:Museums]] 9sq6aq5ohg9y4blke81pot7zyrsk7ly 0 456303 2891083 2857234 2026-04-07T12:13:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891083 wikitext text/x-wiki Die '''Fammy Knight-monument''' aan die voet van [[Majubaberg]] is ‘n gedenkteken wat ‘n aangrypende episode wat in Mei 1927 in die kontrei afgespeel het, naamlik die '''Swart-moorde''', in herinnering roep. ==Geweldenaar== Die welgestelde boer Stephanus Andries Johannes Swart (*1888 - †1927) van die plaas Potter’s Hill in die omgewing van [[Charlestown]] het weinig skoolonderrig gehad, dikwels driftig opgetree, was onvoorspelbaar in sy gedrag, het aan vervolgingswaansin gely en het tekens van skisofrenie getoon. Hy het nie klaar gekom met sy skoonseun Willie Knight, wat boonop ‘n buurman was. Toe Willie kla oor ‘n nuwe dam wat Swart bou, slaan Swart sy skoonseun amper dood. Daarvoor word Swart tot 18 maande tronkstraf veroordeel. ==6 Mei== Kort daarna kla Willie vir Swart aan van bloedskande, maar Swart weier om voor die hof te verskyn. ‘n Groep konstabels onder bevel van kapt. Gerald Ashman is gestuur om hom te arresteer. Swart was ‘n goeie skut en skiet 5 polisiemanne blatant dood, wond een ernstig en die ander vlug. In swaar mistige weer vlug Swart te perd na Charlestown. Onderweg kom hy ‘n perdekar teen waarin sy stiefdoger Fammy Knight en die plaasbesturder Cornelis Roets ry. Hy skiet beide koelbloedig dood, waarskynlik omdat hulle in ‘n vorige hofsaak teen hom getuig het. In Charlestown skiet hy daarna boonop sy vervreemde vrou Annie Eksteen dood. Polisiemanne bygestaan deur boere van die omgewing is Swart in die rigting van [[Volksrust]] agterna. Voordat hulle kan ingryp, keer hy nog ‘n motor voor. Hierdie ontsnappingspoging misluk en daarop skiet Swart homself dood. Binne 24 uur het ten minste 8 mense hul lewens verloor en is 3 ernstig gewond. ==Monumente== Die Fanny Knight-monument staan op die plek waar Fanny Knight en Cornelis Roets om die lewe gebring is. Dit is aan die suidelike helling van Majubaberg op ‘n ondergeskikte pad tussen Charlestown en [[Memel]] by 27° 28′ 48″ suid en 29° 49′ 43″ oos. In die begraafplaas van Charlestown is ‘n gedenksteen ter ere van die vyf polisiemanne wat in die amok omgekom het. ==Bibliografie== *https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=11620 *https://countrytravel.co.za/kwazulu_natal/charlestown/places/fannie_knight_memorial.html *Haasbroek, Hannes: Die slagtings wat die wêreld geruk het. In: Bloemnuus, 16 Maart 2017 (Netwerk24) *Rabie, J.S.: Groen reise. [[Johannesburg]]: Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1950 [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 0mbxzvju0orwpb95pmeeibplo5ze6zy 0 456604 2891325 2859836 2026-04-07T15:04:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891325 wikitext text/x-wiki Die '''Schapenberg-natuurreservaat''' by [[Somerset-Wes]] se doel is om die [[renosterveld]] en ander bedreigde plantspesies te beskerm. Hierdie beskermde gebied van slegs 14 ha lê op die westelike helling van die Schapenberg en grens aan die Boskloof-bewarea. Dit is in die woonbuurt Rome Glen. Vanaf aangeduide wandelpaadjies is daar ‘n besondere uitsig oor die [[Helderberg]], [[Valsbaai]], [[Kogelberg]], [[Hottentots-Hollandberge]] en die berge van die [[Kaapse Skiereiland]]. Die omgewing is ryk aan voëllewe. ==Bibliografie== *https://www.capetowngreenmap.co.za/print-maps/20-green-news/1505-new-schapenberg-nature-reserve-spoils-visitors-with-spectacular-views-and-critically-endangered-veld *https://bolanderlifestyle.co.za/news/2025-09-22-enjoy-nature-at-the-new-schapenberg-nature-reserve-in-somerset-west/ [[Kategorie:Natuurreservate in die Wes-Kaap]] hmk05bs4k1kn20i6d6bli5sq1kt6ksd 0 456946 2891388 2868131 2026-04-07T16:04:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891388 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Trolley Problem.svg|duimnael|Die tremprobleem bied 'n dilemma: is dit verkieslik om die hefboom te trek om die weghol-trem na die syspoor met net een persoon, te lei?]] Die '''tremprobleem''' ([[Engels]]: ''Trolley problem'') is 'n reeks denkeksperimente in [[etiek]], [[sielkunde]] en [[kunsmatige intelligensie]] wat gestileerde etiese dilemmas behels in 'n scenario van of een persoon opgeoffer moet word om 'n groter aantal te red. Die reeks begin gewoonlik met 'n scenario waarin 'n weghol-[[trem]] of [[trein]] op koers is om met 'n aantal mense (tradisioneel vyf) langs die spoorlyn te bots en dood te maak, maar 'n bestuurder of omstander kan ingryp en die voertuig aflei om net een persoon op 'n ander spoor [[dood]] te maak. Dan word ander variasies van die weghol-voertuig, en analoë lewens-en-dood-dilemmas (medies, geregtelik, ens.) gestel, elk met die opsie om óf niks te doen nie – in welke geval verskeie mense doodgemaak sal word – óf om in te gryp en een aanvanklik "veilige" persoon op te offer om die ander te red. Menings oor die etiek van elke scenario blyk sensitief te wees vir besonderhede van die storie wat dalk irrelevant vir die abstrakte dilemma mag lyk. Die vraag na die formulering van 'n algemene beginsel wat rekening kan hou met die verskillende oordele wat in verskillende variante van die storie ontstaan, is in 1967 geopper as deel van 'n ontleding van debatte oor [[aborsie]] en die leerstelling van dubbele effek deur die Engelse filosoof Philippa Foot.<ref name="Philippa Foot 1978">Philippa Foot, "[https://web.archive.org/web/20240712123155/https://www2.econ.iastate.edu/classes/econ362/Hallam/Readings/FootDoubleEffect.pdf The Problem of Abortion and the Doctrine of the Double Effect]" in ''Virtues and Vices'' (Oxford: Basil Blackwell, 1978) (originally appeared in the ''Oxford Review'', Number 5, 1967.)</ref> Later gedoop deur Judith Jarvis Thomson in 'n 1976-artikel wat 'n groot literatuur gekataliseer het, verwys die onderwerp na die metaprobleem van waarom verskillende oordele in spesifieke gevalle bereik word. Thomson<ref>Judith Jarvis Thomson, ''[https://learning.hccs.edu/faculty/david.poston/phil1301.80361/readings-for-march-31/JJ%20Thomson%20-%20Killing-%20Letting%20Die-%20and%20the%20Trolley%20Problem.pdf Killing, Letting Die, and the Trolley Problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170909185454/https://learning.hccs.edu/faculty/david.poston/phil1301.80361/readings-for-march-31/JJ%20Thomson%20-%20Killing-%20Letting%20Die-%20and%20the%20Trolley%20Problem.pdf |date= 9 September 2017 }}'', 59 The Monist 204-17 (1976)</ref><ref name="Judith Jarvis Thomson 1985">{{cite journal | last1 = Jarvis Thomson | first1 = Judith | year = 1985 | title = The Trolley Problem | url = http://www.psy.vanderbilt.edu/courses/hon182/thomsontrolley.pdf | journal = Yale Law Journal | volume = 94 | issue = 6| pages = 1395–1415 | doi = 10.2307/796133 | jstor = 796133 }}</ref> en die filosowe Frances Kamm<ref>{{cite journal | last1 = Kamm | first1 = Frances Myrna | year = 1989 | title = Harming Some to Save Others | journal = Philosophical Studies | volume = 57 | issue = 3| pages = 227–60 | doi = 10.1007/bf00372696 | s2cid = 171045532 }}</ref> en Peter Unger het die tremprobleem breedvoerig geanaliseer.<ref>Peter Unger, ''Living High and Letting Die'' (Oxford: Oxford University Press, 1996)</ref> Thomson se 1976-artikel het die literatuur oor die tremprobleem as 'n onderwerp op sigself geïnisieer. Kenmerkend van hierdie literatuur is kleurvolle en toenemend absurde alternatiewe scenario's waarin die geofferde persoon eerder op die spore gestoot word as 'n manier om die trollie te stop, sy organe geoes word om oorplantingspasiënte te red, of op meer indirekte maniere doodgemaak word wat die ketting van oorsaaklikheid en verantwoordelikheid kompliseer. Vroeëre vorme van individuele trem-scenario's het Foot se publikasie voorafgegaan. Frank Chapman Sharp het 'n weergawe ingesluit in 'n morele vraelys wat in 1905 aan voorgraadse studente aan die Universiteit van Wisconsin gegee is. In hierdie variasie het die spoorweg se wisselaar die wisselaar beheer, en die enigste individu wat geoffer moes word (of nie) was die wisselaar se kind.<ref>Frank Chapman Sharp, ''A Study of the Influence of Custom on the Moral Judgment'' Bulletin of the University of Wisconsin no.236 (Madison, Junie 1908), 138.</ref><ref>Frank Chapman Sharp, ''Ethics'' (New York: The Century Co, 1928), 42–44, 122.</ref> Die Duitse regsfilosoof Karl Engisch het 'n soortgelyke dilemma in sy habilitasie-tesis in 1930 bespreek, net soos die Duitse regsgeleerde Hans Welzel in 'n werk uit 1951.<ref>{{Cite book|last=Engisch|first=Karl|title=Untersuchungen über Vorsatz und Fahrlässigkeit im Strafrecht|publisher=O. Liebermann|year=1930|location=Berlin|page=288}}</ref><ref>Hans Welzel, ''ZStW Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft'' 63 [1951], 47ff. About the German discussion see also Schuster, Crim Law Forum 34, 237–270 (2023). https://doi.org/10.1007/s10609-023-09452-0</ref> In sy kommentaar op die [[Talmoed]], wat in 1953 gepubliseer is, het Avrohom Yeshaya Karelitz die vraag oorweeg of dit eties is om 'n projektiel van 'n groter skare na 'n kleiner een af te buig.<ref>Hazon Ish, HM, Sanhedrin #25, s.v. "veyesh leayen". Available online, http://hebrewbooks.org/14332, page 404</ref> Net so, in ''The Strike'', 'n televisiedrama wat op 7 Junie 1954 in die Verenigde State uitgesaai is, moet 'n bevelvoerder in die [[Koreaanse Oorlog]] kies tussen die bevel van 'n lugaanval op 'n oprukkende vyandelike mag, ten koste van sy eie 20-man patrollie-eenheid; en die aanval aflas, wat die lewens van die hoofleër van 500 man in gevaar stel.<ref>[https://www.paleycenter.org/collection/item/?q=westinghouse+studio+one&p=4&item=T83:0226 "Studio One: The Strike(TV)"] The Paley Center. Besoek 7 Augustus 2022.</ref> Vanaf 2001 is die tremprobleem en die variante daarvan gebruik in [[empiries]]e navorsing oor morele sielkunde. Dit was 'n onderwerp van gewilde boeke.<ref>{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/11/24/books/review/would-you-kill-the-fat-man-and-the-trolley-problem.html | title=Clang Went the Trolley| newspaper=The New York Times| date=2013-11-22| last1=Bakewell| first1=Sarah}}</ref> Trollie-styl scenario's ontstaan ook in die bespreking van die etiek van outonome voertuigontwerp, wat programmering mag vereis om te kies wie of wat om toe te slaan wanneer 'n botsing onvermydelik blyk te wees.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Lim|first1=Hazel Si Min|last2=Taeihagh|first2=Araz|date=2019|title=Algorithmic Decision-Making in AVs: Understanding Ethical and Technical Concerns for Smart Cities|journal=Sustainability|language=en|volume=11|issue=20|page=5791|doi=10.3390/su11205791|arxiv=1910.13122|doi-access=free|bibcode=2019Sust...11.5791L }}</ref> Meer onlangs het die tremprobleem ook 'n [[Internetmeem]] geword.<ref>{{Cite web |date=19 Desember 2016 |title=Students Assist Professor Bert Huang in Empirical Study of Law and Moral Dilemmas |url=https://www.law.columbia.edu/news/archive/students-assist-professor-bert-huang-empirical-study-law-and-moral-dilemmas |access-date=2024-12-15 |website=Columbia Law School |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etiek]] [[Kategorie:Sosiale filosofie]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] ml00cx267ww7212lv32tyko1ekm0a7t 0 457491 2891119 2870318 2026-04-07T12:26:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891119 wikitext text/x-wiki '''Kaapse Vlek''' (Caabse Vlek) is die naam wat die Nederlandssprekende bevolking en die amptenare van die [[VOC]] vir die nedersetting aan [[Tafelbaai]] (dus [[Kaapstad]]) vir die hele bestuurstydperk deur die VOC gebruik het. Eers tydens die eerste Britse besetting het die naam Kaapstad meer in algemene gebruik gekom. ==Grense== Die oudste vier strate was Zeestraat, Reijgerstraat, Oliphantstraat en die [[Adderleystraat|Heerengracht]]. Toe die Engelse die Kaap oorneem, is die stadsgrense vasgestel as die [[Buitengracht]] aan die westekant, Buitenkantstraat aan die oostekant en Strandstraat aan die noordekant. ==Strate== In die historiese stadskern is die volgende strate: Heerengracht, Strandstraat, Bergstraat (nou St. George’s-straat), Burgstraat, Langstraat, Loopstraat, Breëstraat, Buitenkantstraat, Kasteelstraat, Houtstraat, Kortmarkstraat, [[Langmarkstraat]], Kerkstraat, Waalstraat, [[Keeromstraat]], Dorpstraat, Leeuwenstraat, Bloemstraat, Roelandstraat, Buitenkanstraat, Ziekestraat (nou Korporasiestraat), Ziekedwarsstraat (nou Barakstraat), Mostertstraat, Spinstraat, Bouquetstraat, Pleinstraat en Gravestraat (nou Parlementstraat). ==Pleine== Die vernaamste dorpspleine was: Wapenplein of ook bekend as Exercitieplein (tans die [[Parade]]), [[Groentemarkplein]], Boerenplein (nou [[Riebeeckplein]]), Hospitaalplein (nou [[Caledonplein]]), [[Kerkplein]], [[Stalplein]], Looyersplein (nou deel van Stalplein). ==Geboue== In die Nederlandse bewindstydperk was die bekendste geboue die Kasteel (aan die Wagenplein), [[Groote Kerk]], [[Slawelosie]], hospitaal, [[Burgerwaghuis]] en die “Lusthuis des Gouverneurs” (op Stalplein en nou bekend as [[Tuynhuys]]). ==Oorblyfsels== Van die Kaapse Vlek met sy dubbelverdiepinggeboue en swierige ingang na die Kompanjiestuin is daar weinig oor wat ons kan herinner aan die invloed wat die VOC op die Kaapse nedersetting tot aan die einde van die 18de eeu gehad het. ==Naam== Die Nederlandse woord ''vlek'' kan ook verwys na ‘n groot dorp. ==Bibliografie== *de Wet, Con en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea Boekhuis, 2016. [[Kategorie:Kaapstad]] szw1zaas1qp8d0h3fufzgw6da3i0v4n 0 458085 2891506 2877571 2026-04-07T20:47:21Z Jcb 223 2891506 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} [[Beeld:Peaceful & Wrathful Deities - of the Bardo.jpg|thumb|220px|'n [[Tibet]]taanse illustrasie van die Vreedsame en Toornige Gode van die nadoodse tussentoestand (''bardo''). Sommige [[Boeddhisme|Boeddhiste]] meen dat, wanneer ’n wese deur die tussentoestand gaan, hulle visioene van verskeie gode sal hê.]] In sommige strominge van [[Boeddhisme]] is '''''bardo''''' ([[Tibettaans]]: བར་དོ་, [[Wylie-transliterasie|Wylie]]: ''bar do'') of '''''antarābhava''''' ([[Sanskrit]], [[Chinees]] en [[Japannees]]: 中有, in Chinees geromaniseer as ''zhōng yǒu'' en in Japannees as ''chū'u'')<ref>{{cite book |first=André|last=Bareau |chapter=Chuu |editor1-first=Sylvain|editor1-last=Lévi |editor2-last=Takakusu|editor2-first=Junjiro |editor3-first=Jacques|editor3-last=Gernet |editor4-first=Jacques|editor4-last=May |editor5-first=Hubert|editor5-last=Durt |title=Dictionnaire encyclopédique du bouddhisme d'après les sources chinoises et japonaises |series=Hôbôgirin |volume=Fasc. 5 |pages=558–563 |publisher=Maisonneuve }}|year=1979 |oclc=928777936 |isbn=9068316052}}</ref> ’n intermediêre, oorgangs- of grenstoestand tussen die dood en hergeboorte. Die begrip het kort ná [[Gautama Boeddha]] se dood ontstaan, met ’n aantal vroeë Boeddhistiese skole wat die bestaan van so ’n tussentoestand aanvaar het, terwyl ander skole dit verwerp het.<ref>Edgerton, Franklin, 1885–1963 [https://archive.org/details/buddhisthybridsa0001edge Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary (vol. 1)] Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, via archive.org [https://books.google.co.uk/books/about/Buddhist_Hybrid_Sanskrit_Grammar_and_Dic.html?id=wOJSEAAAQBAJ&redir_esc=y Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary (both vols)] Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, via books.google.co.uk</ref> ==Beskrywing== Die begrip ''antarābhava'' is uit die [[Veda|Vedies]]-[[Upanishad]]iese (later [[Hindoeïsme|Hindoe]]-) filosofiese tradisie in Boeddhisme ingevoer.<ref>John Bowker, [http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-524 ''The Concise Oxford Dictionary of World Religions''], Uitgewer: Oxford University Press, Drukpublikasiedatum: 2000, Druk-ISBN: 9780192800947</ref><ref>Bryan Jaré Cuevas, “Predecessors and Prototypes: Towards a Conceptual History of the Buddhist Antarābhava”, ''Numen'' '''43''':3:263–302 (September 1996)</ref> Latere Boeddhiste het die bardobegrip uitgebrei tot ses of meer bewussynstoestande wat elke stadium van lewe en dood dek.<ref>Francesca Fremantle (2001), ''Luminous Emptiness: Understanding the Tibetan Book of the Dead'', bl. 53–54. Boston: Shambala Publications. {{ISBN|1-57062-450-X}}</ref> In [[Tibettaanse Boeddhisme]] is ''bardo'' die sentrale tema van die ''Bardo Thodol'' (letterlik "Bevryding deur te hoor tydens die tussentoestand"), die Tibbetaanse dodeboek wat bedoel is om iemand wat pas gesterf het deur die doodsbardo te lei om ’n beter hergeboorte te verkry, en ook om hul geliefdes met die rouproses te help.<ref>[http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-ADM/goss.htm Tibetan Buddhism and the resolution of grief: The Bardo-Thodol for the dying and the grieving], deur Robert Goss, Death Studies, Deel 21 Uitgawe 4 Jul/Aug. 1997, bl. 377–395</ref> Wanneer dit sonder kwalifikasie gebruik word, is ''bardo'' die bestaanstoestand tussen twee lewens op aarde. Volgens Tibettaanse tradisie ervaar ’n mens, ná die dood en voor die volgende geboorte (wanneer die bewussyn nie aan ’n fisiese liggaam verbind is nie), ’n verskeidenheid verskynsels. Dit volg gewoonlik ’n bepaalde volgorde van verval: van, kort ná die dood, die helderste ervarings van die werklikheid waartoe ’n mens geestelik in staat is, tot later skrikwekkende hallusinasies wat voortspruit uit die impulse van ’n mens se vorige dade. Vir voorbereide en toepaslik opgeleide individue bied die "bardo" ’n toestand van groot geleentheid vir bevryding, aangesien transendentale insig met die direkte ervaring van die werklikheid kan ontstaan; vir ander kan dit ’n plek van gevaar word, aangesien hallusinasies wat deur [[karma]] geskep is ’n mens tot ’n minder wenslike hergeboorte kan aandryf. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Bardo}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boeddhistiese begrippe]] ir6tnrx6e40nc9t266qg3b676l75au9 0 458156 2891420 2878503 2026-04-07T16:14:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891420 wikitext text/x-wiki Die buitengewoon koue '''winter van 1708-1709''' (die Groot Winter) was in [[Europa]] waarskynlik die koudste van die voorafgaande 500 jaar en die tweede [[millennium]]. ==Oorsaak== Die aanleiding tot die besondere unieke weersituasie was die wisselende lugdruksverskille oor die noordelike [[Atlantiese Oseaan]]. ‘n Bydraende faktor was dalk die geringe aktiwiteit van die [[son]] sodat daar min sonuitbarstings was. ==Gevolge== Die grootste deel van Europa het vir drie maande onder die besondere winter gely: van [[Noorweë]], [[Swede]] en [[Finland]] tot [[Italië]] en van [[Rusland]] tot [[Portugal]]. Dus selfs die lande om die [[Middellandse See]] bekend om hul gematigde klimaat was in die barre toestande vasgevang. In Januarie is ‘n [[temperatuur]] van minus 13,2°[[Celsius|C]] in [[Berlyn]] aangeteken. Alle groot mere en riviere was toegeys. Die [[Gardameer]] en die [[Bodenmeer]] was heeltemal bevrore. Met die Gardameer was dit vir die eerste keer. Op 13 April (met die aanbreek van die Europese lente) was die ys in die hawe van [[Kopenhagen]] nog dikker as 30&nbsp;cm en op 1 Mei was die hawe van [[Gdansk]] nog gesluit weens die dik ys. Van die soldate wat waggestaan het, het gesterf. Reisigers op pad het omgekom. Vee het in hul stalle gevrek. Vrugtebome, dennebome en akkerbome het die koue nie oorleef nie. Die graanoes het heeltemal misluk en die wyn het in die kelders bevries. ‘n Gevolg hiervan was ‘n ernstige hongersnood waaraan meer as ‘n half miljoen mense in Europa sterf. In Parys alleen het byna 24&nbsp;000 mense omgekom. ==5 Januarie 1709== Tydens hierdie winter was die [[Swede|Sweedse leër]] in die huidige [[Oekraïne]] in ‘n oorlog met [[Rusland]] gewikkel. Duisende soldate sterf in die winterveldtog. In hierdie koudste nag het glo 2&nbsp;000 Sweedse soldate die lewe gelaat. Die Russiese soldate was meer gewoond aan die uiterste temperature. Koning Karel XII van Swede vlug hierna na [[Turkye]]. ==Lied== Hierdie winter het aanleiding gegee tot die lied “The Coldest Winter in Memory” deur Al Stewart: ''The coldest winter in memory was 1709 The sea froze off the coast of France all along the Neptune line ''By the lost town of Dunwich the shore was washed away'' ''They say you hear the church bells still as they toll beneath the waves'' ''Come all you earthly princes, wheresoever you may be'' ''From the Sun King in the court of France to the Czar in Muscovy'' ''Take heed of Charles of Sweden, the Lion of the North,'' ''On the cracked earth of summer with his army he goes forth'' ''Guardian angels wherever you may be,'' ''reach down and keep my soul for me'' ''I was there amongst that number, I heard the trumpets strain'' ''I saw the host of banners spread across the Polish plain'' ''Those who stood against us, they soon were swept away'' ''They may have the numbers but it's Charles shall have the day'' ''We cut our way through forests, crossed on frozen streams'' ''They fell away before us like a murmur in a dream'' ''And they burned the land around us as snow was closing in'' ''And the arms of winter took us as we fired against the wind'' ''Guardian angels wherever you may be,'' ''reach down and keep my soul for me'' ''Through all the courts of Europe there's a rumor from the East'' ''The kings have come to battle and it's Charles who's known defeat'' ''They'll shake their heads and wonder at how this came to be'' ''But it's nights without a shelter that have made an end for me'' ''Now Charles is fled to Turkey, left his men afar'' ''And they'll be marched through Moscow now as prisoners of the Czar'' ''And had I but known last summer what I know understand'' ''I'd have never set my foot inside this bleak and bitter land'' ''Guardian angels wherever you may be,'' ''reach down and keep my soul for me'' ''The coldest winter in memory was 1709'' ''The sea froze off the coast of France all along the Neptune line'' ''By the lost town of Dunwich the shore was washed away'' ''They say you hear the church bells still as they toll beneath the waves'' ==Ander unieke winters== *Die winter van 1783-1784 was ook een van die ergste winters in die noordelike halfrond. Dit was nie slegs beperk tot die sentrale dele van Europa nie, maar het ook [[Noord-Amerika]] en [[Asië]] getref. Vulkaniese uitbarstings was die oorsaak hiervan. *Twee winters tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was in Europa baie erg, naamlik die winters van 1939-1940 en die van 1941-1942. Ook die winter van 1946-1947 was ‘n besonder koue winter. *Die winter van 1962-1963 word beskou as die kwaaiste winter van die 20ste eeu in die hele Europa. ==Lees ook== * [[Jaar sonder 'n somer]] ==bBronnelys == *http://www.met.fu-berlin.de/~manfred/Winter1709.pdf {{Normdata}} [[Kategorie:Natuurrampe]] k2prgzntebpurp5951lisu7rvf266f0 0 458425 2891345 2880749 2026-04-07T15:11:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891345 wikitext text/x-wiki Die '''Spring Grove-dam''' in die [[Mooirivier]] in die Natalse Middellande verskaf water vir huishoudelike sowel as nywerheidsgebruik aan veral [[Durban]] en [[Pietermaritzburg]]. Die dam, die eiendom van die Departement Waterwese, is by die koördinate 29° 19′ 23″ suid en 29° 56′ 38″ oos, naby [[Rosetta]] en 5 km noordwwes van [[Nottingham Road]]. Op 19 November 2013 is hierdie dam met ‘n destydse bakmaat van 139.5 miljoen m³ in gebruik geneem. Die wal is 37.7 m hoog en het ‘n opvangsgebied van 344 km². As die dam vol is, is sy oppervlakte 10.2 km². Omdat die dam heeltemal omring word deur grond in privaat besit, is dit nie vry toeganklik nie. ==Lees ook== * [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * https://aecom.com/za/projects/spring-grove-dam/ * https://midlandsconservanciesforum.wordpress.com/tag/springrove-dam/ * https://www.tcta.co.za/wp-content/uploads/2021/07/38a8cb_05d207bf47ee4ee2b45a9673a90e6f08.pdf [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:KwaZulu-Natal]] attcz2hflaq1hqgx7ulohq7d2aoqgm0 0 458453 2891094 2881689 2026-04-07T12:18:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891094 wikitext text/x-wiki Twee monumente in [[Mpumalanga]] herdenk die verkenningstog van ‘n geselskap onder '''Frans de Kuiper''' in 1725 in die [[Laeveld]]. ==Agtergrond== Die [[VOC]] het in 1721 [[Delagoabaai]] ingeneem en Fort Lijdzaamheid gestig. Uit [[Kaapstad]] het die bevelhebber opdrag gekry om ‘n roete na die fabelagtige ryk goudvelde van [[Monomotapa]] te soek. Op 9 Augustus 1723 vertrek die eeste verkenningstog deur 19 man gelei deur sekunde Jan Christoffel Steffler en sersant Jan Mulder na die [[Lebomboberge]], maar keer weens die vyandige houding van die inheemse bevolking na die fort terug. ==Tweede geselskap== In 1725 het Jan van de Capelle, die VOC-bevelhebber van [[Fort Lijdzaamheid]], weer ‘n poging laat aanwend. Op 27 Junie vertrek 31 man onder sekunde Frans de Kuiper en sersant Johannes Monna. Hulle bereik die Incomatirivier en op 4 Julie die huidige [[Ressano Garcia]]. Die volgende dag is Monna en 6 verkenners deur die poort in die Komatirivier tot in die Laeveld. Hulle is dus waarskynlik die eerste groep blankes wat tot in daardie gebied deurgedring het. Eers meer as ‘n eeu later het weer ‘n groep blankes daarheen gereis, naamlik die [[Voortrekkers]] onder [[Louis Tregardt]]. ==Krugerwildtuin== Direk daarna verken Frans de Kuiper en sy hele geselskap van 30 man die gebied tussen die [[Krokodilrivier]] en die [[Sabierivier]]. In hierdie omgewing word hulle onverwags op 12 Julie 1725 deur kapt. Dawano se volgelinge aangeval. Die ekspedisie was verplig om oor die Lebomboberge na Fort Lijdzaamheid terug te val. ==Monumente== * In die doeanekantoor in Komatipoort is ‘n bronsplaat wat die deurtog van die geselskap deur ‘n drif in die Krokodilrivier herdenk. Die drif staan bekend as die De Kuipersdrift. * By Gomondwane langs die teerpad tussen Krokodilbrug en Laer-Sabie in die Krugerwildtuin staan by 25° 16′ 28.77″ suid en 31° 50′ 54.32″ oos ‘n klein pilaar met ‘n gedenksteen wat die skermutseling van 12 Julie 1725 herdenk. ==Bibliografie== * Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Mpumalanga]] 6dag9wqb25yoebyllw1x53xj5c59s62 0 458596 2891161 2881913 2026-04-07T12:44:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891161 wikitext text/x-wiki Die '''Klipdriftdam''' is 'n besproeiingsdam in [[Gauteng]]. Dit word ook vir [[watersport]] en [[visvang]] benut. ==Ligging== Die suidoostelike punt van die damwal raak aan die grens tussen die provinsies Gauteng en [[Noordwes]]. Dit is noordoos van [[Potchefstroom]] by die koördinate {{koördinate|26|37|S|27|18|O}} geleë. ==Dam== Hierdie dam is die eiendom van die Departement Waterwese en dateer uit 1918. Die wal is 12&nbsp;m hoog en met sy bakmaat van 13&nbsp;300 megaliter vorm dit 'n meer met 'n oppervlakte van 4,713 km². Dit word gevoed deur die [[Loopspruit (Mooirivier)|Loopspruit]] en die Enselspruit. Aan die suidwestekant verlaat die Loopspruit die dam en sluit in Potchefstroom by die O.P.M. Prozesky-voëlreservaat by die [[Mooirivier (Vaal)|Mooirivier]] aan. [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] rkcb1ezhmxunobltfhsljnmonhu26sa 0 458635 2891532 2888299 2026-04-07T23:51:29Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2891532 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik|beeld=[[Lêer:2026 Iran war collage.jpg|300px]]|byskrif=|datum=28 Februarie 2026–|plek=[[Midde-Ooste]]|party1='''{{Vlag|Israel}}'''<br />'''{{Vlag|VSA}}'''|party2='''{{Vlag|Iran}}'''|aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Ali Chamenei]]'''☠}}<br /><small>(opperleier van Iran)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''}}<br /><small>(president van Iran)</small>|aanvoerder1={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} '''[[Donald Trump]]'''}}<br /><small>(president van die VSA)</small>|resultaat=}} Op 28 Februarie 2026 het [[Israel]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Israel launches surprise attack on Iran {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-888248|access-date=28 February 2026|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> en die [[Verenigde State van Amerika]]<ref name=":23">{{Cite web |date=28 February 2026|title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> ’n aanval geloods, met die kodename '''Roaring Lion'''<ref>{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> en '''Operation Shield of Judah''', op verskeie stede in [[Iran]].<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran|url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html|access-date=28 February 2026|website=Yahoo News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/|access-date=28 February 2026|website=BostonGlobe.com|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, [[Israel Katz]], ’n aanval deur die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese Weermag]] (IDF) bevestig het.<ref name=":02">{{Cite web |title=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran|url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran|access-date=28 February 2026|website=Free Press Journal|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |last=India|first=Today News|date=28 February 2026|title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran|url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28|access-date=28 February 2026|website=India Today|language=en}}</ref> Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref>{{cite web |title=Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-february-28-2026/ |access-date=28 February 2026 |publisher=The Times of Israel}}</ref> Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.<ref name=":13">{{Cite web |last=Liebermann|first=Oren|date=28 February 2026|title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country|url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.<ref>{{Cite news |last=Boxerman |first=Aaron |last2=Pager |first2=Tyler |last3=Fassihi |first3=Farnaz |last4=Bergman |first4=Ronen |date=28 February 2026 |title=U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Trump het lede van die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die [[Midde-Ooste]] gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in [[Jordanië]], [[Sirië]], [[Koeweit]],<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |language=en |access-date=2026-02-28 |via=AP News}}</ref> [[Bahrein]],<ref name=":0" /> [[Katar]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Verder het die [[Houthi-beweging]] aangekondig dat hulle aanvalle in die [[Rooi See]] sal hervat.<ref name="How Trump's deportation plan could affect the US economy"> {{cite web | last = Murphy | first = Ann-Marie | title = How Trump's deportation plan could affect the US economy | url = https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro | publisher = BBC News | date = 2026-02-28 | access-date = 2026-02-28 }}</ref><ref>{{Cite news |last=AP |date=2026-02-28 |title=Iranian-backed Houthis say they’ll resume attacks on Israel and on shipping routes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, [[Ali Chamenei]], in een van die bomaanvalle gesterf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says|date=February 28, 2026|website=[[BBC]]|language=en|access-date=February 28, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-explosion-tehran-c2f11247d8a66e36929266f2c557a54c|title=Iranian state media say country's supreme leader is dead|date=2026-02-28|website=AP News|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/amp/world/supreme-leader-ayatollah-khamenei-is-dead-irans-state-tv-9936054.html|title=Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning|date=1 March 2026|publisher=News18|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/amp/story/world%2Fmena%2Fkhamenei-dead-40-day-mourning-declared-iran-state-tv-1.500459085|title=Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared|date=1 March 2026|publisher=Gulf News|access-date=1 March 2026}}</ref> == Agtergrond == Teen laat Desember 2025 het grootskaalse [[Irannese protesaksies 2025–2026|landwye anti-regime-betogings]] in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die Riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die [[Irannese Rewolusie|Irannese Rewolusie van 1979]],<ref>{{Cite news |date=13 January 2026 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=25 January 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> en het na meer as 100 stede oor die land versprei.<ref name=":232">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=25 January 2026 |website=Politico |language=en}}</ref> Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.<ref name=":32">{{Cite web |last= |first= |date=23 January 2026 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=25 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Opperleier [[Ali Khamenei]] het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.<ref name=":422">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say |url=https://www.iranintl.com/en/202601132979 |access-date=25 January 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |last2=Varghese |first2=Sanjana |last3=Browne |first3=Malachy |last4=Behrooz |first4=Parin |date=25 January 2025 |title=How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force |url=https://www.nytimes.com/2026/01/25/world/middleeast/iran-how-crackdown-was-done.html |work=The New York Times}}</ref> Die geweld is hoofsaaklik deur die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) en [[Basij]]-magte uitgevoer,<ref name=":422" /><ref name=":32" /> wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.<ref name=":32" /> Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.<ref name=":132">{{Cite news |last=Elwelly |first=Elwely |last2=Erickson |first2=Bo |date=14 January 2026 |title=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |work=Reuters}}</ref> Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (''Human Rights Activists in Iran'') is minstens 26 541 mense aangehou.<ref name=":022">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=24 January 2026 |title=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |access-date=25 January 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.<ref name=":72">{{Cite news |last=Serjoie |first=Kay Armin |last2=Saberi |first2=Roxana |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |date=25 January 2026 |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-date=25 Januarie 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Time |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Naz |first=Darya |date=20 January 2026 |title=Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release |url=https://humanrightsintl.com/2026/01/20/latest-human-rights-report-43000-killed-in-the-crackdown-on-protests-in-iran-for-immediate-release/ |access-date=25 January 2026 |website=International Centre for Human Rights |language=en}}</ref> Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,<ref>{{Cite web |date=25 February 2026 |title=Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union |url=https://www.bbc.com/news/articles/cge821xwyz8o |access-date=27 February 2026 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2026 |title=Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-iran-protest-crackdown-death-toll/ |access-date=27 February 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en}}</ref><ref name=":62">{{Cite web |title=Iran Accuses U.S. of Spreading &#x27;Big Lies&#x27; After Trump Speech {{!}} TIME |url=https://time.com/7381094/iran-united-states-conflict-trump-nuclear-weapons-program/}}</ref> ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.<ref name=":62" /><ref name=":72" /> AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.<ref>{{Cite web |date=19 February 2026 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=27 February 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> == Aanvalle == === Aanvanklike aanvalle === {{Location map+|Iran|width=300|caption=Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>|places= {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.688|51.389}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.64|50.87}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.3|47.066}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.832|50.991}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|32.652|51.675}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|38.073|46.296}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.638|46.422}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.487|48.353}}}}}} Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.<ref name=":0"/><ref name="auto">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> ''The Times of Israel'' het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref name=":1">{{Cite web |last=Liebermann |first=Oren |date=28 February 2026 |title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier [[Ali Khamenei]] normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/4b4cefc7-c909-59ae-a5ff-17a3742f68f3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Daarna het ''[[The New York Times]]'' berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.<ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump#c954c0a9-28cf-5238-9219-80b016e35130 |publisher=[[The New York Times]] |access-date=28 February 2026}}</ref> Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Trump warns US lives may be lost in mission in Iran |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.<ref name=":2">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die [[Midde-Ooste]] en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> ''Reuters'' het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike |url=https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/}}</ref> Die Fars-nuusagentskap en [[CNN]] het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend [[Qom]], Kermanshah, [[Isfahan]] en [[Karaj]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c913328f-5d1c-5841-af49-5b94acc97324?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.<ref>{{Cite web |title=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in [[Judaïsme]] dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees [[Poerim]] op 2 Maart.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> === Doelverklarings === Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> Kort daarna het [[Benjamin Netanyahu]] ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”<ref>{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Netanyahu says Israel, US launched strikes to ‘remove the existential threat’ posed by Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-says-israel-us-launched-strikes-to-remove-the-existential-threat-posed-by-iran/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> === Voortgesette aanvalle en wapenstilstand === Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, [[hommeltuie]] en kuber-aanvalle teen VSA-mag­te en Golfstate-allie­rade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op I­ranne­se basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël. Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/trump-warns-a-whole-civilization-will-die-tonight-if-a-deal-with-iran-isnt-reached|title=Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached|last=Magdy|first=-Samy|last2=Magdy|first2=Associated Press Samy|date=2026-04-07|website=PBS News|language=en|access-date=2026-04-07|last3=Press|first3=Associated}}</ref> Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die [[Straat van Hormoes]] weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/07/trump-iran-war-ceasefire|title=Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran|date=2026-04-07|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref> == Reaksies == === Iran === ==== Islamitiese Republiek ==== Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die [[Persiese Golf]] aangeval het.<ref name="persian-gulf-1">{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602284010|title=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com}}</ref> Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera English |language=en}}</ref> ==== Irannese opposisie ==== Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.<ref>{{Cite web |last=Madadi |first=Afshin |date=2026-02-28 |title=Iranians cheer US strikes in street |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/02/28/iranians-cheer-us-strikes-in-street/ |access-date=2026-02-28 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602286604|title=مردم فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Video: Iranians laugh as they witness airstrikes |url=https://www.iranintl.com/en/202602287920 |access-date=28 February 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602288397|title=سر دادن فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» در تهران|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> Onder reaksies van die Irannese diaspora het [[Reza Pahlavi]] Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die [[Irannese protesaksies 2025–2026|protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het]] te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602282261|title=Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets|date=28 February 2026|website=Iran International|accessdate=28 February 2026}}</ref> Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die [[Sjah]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] verwerp.<ref>{{Cite web |last=writer |first=Staff |date=2026-02-28 |title=Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran {{!}} |url=https://english.mojahedin.org/news/announcement-of-provisional-government-by-the-national-council-of-resistance-of-iran/ |access-date=2026-02-28 |website=People's Mojahedin Organization of Iran |language=en-US}}</ref> Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/video/ott_408c8bff8d6c4a509fbabb08f135e88c|title=تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی|via=www.iranintl.com}}</ref> ==Regsposisie== ===Verenigde State regsposisie=== [[Lêer:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|duimnael|Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026.  ]] Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. [[Marco Rubio]] het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.<ref name="rl">{{Cite web |last=Bagchi |first=Aysha |title='Might makes right'? Why experts have fears for rule of law |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2026/03/05/war-powers-trump-iran-us/88941002007/ |access-date=17 Maart 2026 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,<ref>{{Cite web |last=Barrow |first=Bill |agency=Associated Press |date=5 March 2026 |title=Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/congress-hasnt-officially-declared-war-since-wwii-heres-how-presidential-war-powers-have-played-out-since-then |access-date=18 Maart 2026 |website=PBS News |language=en-us}}</ref> regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.<ref>{{Cite web |last=Mohamed 'Arafa |date=6 March 2026 |title=No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law |url=https://www.jurist.org/commentary/2026/03/no-authorization-no-imminence-no-plan-the-iran-strikes-and-the-rule-of-law/ |access-date=24 Maart 2026 |website=Jurist News |language=en-US}}</ref> ===Internasionale reg=== Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die [[internasionale reg]], aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.<ref name="sbs1march" /><ref name="guardian2march"/> Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.<ref>{{Cite web |last1=Cáceres |first1=Juan Zahir Naranjo |last2=Brincat |first2=Shannon |date=1 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=http://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law-277173 |access-date=10 Maart 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou <ref>{{cite web |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security |date=12 Maart 2026 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts/red-flag-alert%3A-israel-u.s.-war-of-aggression-against-iran |title=Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran}}</ref><ref>{{cite web |work=American Friends Service Committee |date=9 Maart 2026 |url=https://afsc.org/news/what-you-need-know-about-us-war-iran |title=What You Need to Know about The U.S. War on Iran}}</ref><ref>{{cite web |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |date=12 Maart 2026 |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-experts-denounce-aggression-iran-and-lebanon-warn-devastating-regional |title=UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation}}</ref> wat die hoogste oorlogsmisdaad is.<ref name="judgment">{{citation |title=Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany |url=http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common |author=The International Military Tribunal for Germany |date=1946 |website=The Avalon Project,Yale University}}</ref><ref>{{cite book |last=Broomhall |first=Bruce |title=International justice and the International Criminal Court |year=2003 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |page=46 |isbn=978-0-19-925600-6 |url=https://books.google.com/books?id=-Ni6Qy2E9KwC&pg=PA46}}</ref> Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie [[uraan]] verryk het tot die punt waar dit 'n [[kernwapen]] gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.<ref name="sbs1march" /> Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.<ref name="sbs1march">{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no |url=https://www.sbs.com.au/news/article/were-the-israeli-us-strikes-on-iran-legal-under-international-law/x96si2914 |access-date=9 Maart 2026 |work=SBS News |language=en |last=Yosufzai |first=Rashida}}</ref> Die ''Law Society Journal'' het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=https://lsj.com.au/articles/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law/ |access-date=9 Maart 2026 |website=Law Society Journal |language=en-AU}}</ref> Volgens ''[[The Guardian]]'' het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 Maart 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2019 |title=Iran's blatant violations of international maritime laws |url=https://www.arabnews.com/node/1530731 |access-date=18 Maart 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> ===Geopolitieke implikasies=== Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van [[imperialisme]] deur die Trump-administrasie.<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=1 Maart 2026 |title=Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/01/trump-us-iran-war-history |access-date=16 Maart 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="Martin-2026">{{Cite web |last1=Martin |first1=Peter |last2=Martin |first2=Eric |date=1 Maart 2026 |title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era |website=Bloomberg |quote='Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.}}</ref> Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".<ref>{{Cite news |date=13 Maart 2026 |title=Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9yy84we8o |access-date=16 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,<ref>{{Cite news |last=Jaffe |first=Greg |last2=Dias |first2=Elizabeth |date=20 Maart 2026 |title=Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/us/politics/hegseth-christianity-military.html |access-date=20 Maart 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.<ref>{{Cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/why-are-the-us-and-israel-framing-the-ongoing-conflict-as-a-religious-war |access-date=20 March 2026 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramirez |first=Marc |date=5 Maart 2026 |title=Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2026/03/05/middle-east-conflict-iran-religion-role/88983410007/ |access-date=20 Maart 2026 |work=USA TODAY |language=en}}</ref> Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]] kan aflei.<ref>{{Cite web |title=Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/great-power-spillover-iran-war-implications-china-russia-turkey-and-europe |access-date=18 Maart 2026 |website=The Washington Institute |language=en}}</ref> Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese [[geopolitiek]]e belange inhou. Die [[BBC]] het berig dat die sluiting van die [[Straat van Hormoes]] en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.<ref name="ub">{{Cite news |date=5 Maart 2026 |title=Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c2044vzrdpzo |access-date=18 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.<ref>{{Cite web |last=Leahy |first=Joe |last2=White |first2=Edward |last3=Lewis |first3=Leo |last4=Tudor |first4=Daniel |date=24 Maart 2026 |title=China’s leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran |url=https://www.ft.com/content/3f0b5309-2791-4370-a6d9-d0ed84820db5?syn-25a6b1a6=1 |website=Financial Times}}</ref> Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.<ref>{{Cite web |last=Abu-Manneh |first=Bashir |title=Middle East Wars Are Still About Oil and Empire |url=https://jacobin.com/2026/03/us-imperialism-mena-war-oil-economy |access-date=10 Maart 2026 |website=Jacobin |language=en |date=9 Maart 2026 |first2=Gilbert |last2=Achcar |quote=’n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na ’n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.}}</ref> Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.<ref name="Hamourtziadou-2026">{{Cite web |last=Hamourtziadou |first=Lily |last2=Gokay |first2=Bulent |date=9 Maart 2026 |title=The Geopolitical Implications of the Iran War |url=https://www.e-ir.info/2026/03/09/the-geopolitical-implications-of-the-iran-war/ |access-date=10 Maart 2026 |website=E-International Relations |language=en-US |quote=Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.}}</ref> Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.<ref>{{Cite news |last=Shah |first=Saeed |date=3 Maart 2026 |title='Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/03/global-south-condemns-us-israeli-war-with-iran |access-date=10 Maart 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |quote=Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'}}</ref> 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.<ref>{{Cite web |date=24 March 2026 |title=Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603249088 |access-date=24 Maart 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> == Ekonomiese impak == In Maart 2026 het ''[[Forbes]]'' berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens [[Pentagon]]‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] te versoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2026/03/10/why-trumps-war-with-iran-is-costing-nearly-1-billion-a-day-at-least/|title=Why Trump’s War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least|date=2026-03-10|website=[[Forbes]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder [[Shell plc|Shell]] en [[Total|TotalEnergies]], aan hul kliënte meegedeel dat hulle ''force majeure'' (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑[[Vloeibare aardgas|LNG]]‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar. Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self ''force majeure'' op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/shell-totalenergies-others-declare-fm-their-clients-who-take-lng-qatar-sources-2026-03-11/|title=Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say|date=2026-03-11|website=[[Reuters]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.<ref>{{cite web|url=https://www.lombardodier.com/insights/2026/march/us-israel-iran-conflict-macroeconomic-and-investment-scenarios.html|title=US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios|author=Luca Bindelli|date=2 March 2026|website=Lombard Odier|access-date=2 March 2026}}</ref> Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran |url=https://www.trtworld.com/article/b504b5a0fa5d |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report |url=https://www.trtworld.com/article/0662e43463f6 |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> == Sien ook == * [[Israel-Irannese Oorlog]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] 0yuot84ojygiqvy5ftp7uqt4ewgu6s7 2891593 2891532 2026-04-08T08:17:47Z Sobaka 328 Bring inleiding op datum 2891593 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik|beeld=[[Lêer:2026 Iran war collage.jpg|300px]]|byskrif=|datum=28 Februarie 2026–|plek=[[Midde-Ooste]]|party1='''{{Vlag|Israel}}'''<br />'''{{Vlag|VSA}}'''|party2='''{{Vlag|Iran}}'''|aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Ali Chamenei]]'''☠}}<br /><small>(opperleier van Iran)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''}}<br /><small>(president van Iran)</small>|aanvoerder1={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} '''[[Donald Trump]]'''}}<br /><small>(president van die VSA)</small>|resultaat=}} Op 28 Februarie 2026 het [[Israel]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Israel launches surprise attack on Iran {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-888248|access-date=28 February 2026|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> en die [[Verenigde State van Amerika]]<ref name=":23">{{Cite web |date=28 February 2026|title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> ’n aanval geloods, met die kodename '''Roaring Lion'''<ref>{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> en '''Operation Shield of Judah''', op verskeie stede in [[Iran]].<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran|url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html|access-date=28 February 2026|website=Yahoo News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/|access-date=28 February 2026|website=BostonGlobe.com|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, [[Israel Katz]], ’n aanval deur die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese Weermag]] (IDF) bevestig het.<ref name=":02">{{Cite web |title=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran|url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran|access-date=28 February 2026|website=Free Press Journal|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |last=India|first=Today News|date=28 February 2026|title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran|url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28|access-date=28 February 2026|website=India Today|language=en}}</ref> Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref>{{cite web |title=Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-february-28-2026/ |access-date=28 February 2026 |publisher=The Times of Israel}}</ref> Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.<ref name=":13">{{Cite web |last=Liebermann|first=Oren|date=28 February 2026|title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country|url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.<ref>{{Cite news |last=Boxerman |first=Aaron |last2=Pager |first2=Tyler |last3=Fassihi |first3=Farnaz |last4=Bergman |first4=Ronen |date=28 February 2026 |title=U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Trump het lede van die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die [[Midde-Ooste]] gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in [[Jordanië]], [[Sirië]], [[Koeweit]],<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |language=en |access-date=2026-02-28 |via=AP News}}</ref> [[Bahrein]],<ref name=":0" /> [[Katar]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Verder het die [[Houthi-beweging]] aangekondig dat hulle aanvalle in die [[Rooi See]] sal hervat.<ref name="How Trump's deportation plan could affect the US economy"> {{cite web | last = Murphy | first = Ann-Marie | title = How Trump's deportation plan could affect the US economy | url = https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro | publisher = BBC News | date = 2026-02-28 | access-date = 2026-02-28 }}</ref><ref>{{Cite news |last=AP |date=2026-02-28 |title=Iranian-backed Houthis say they’ll resume attacks on Israel and on shipping routes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, [[Ali Chamenei]], in een van die bomaanvalle gesterf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says|date=February 28, 2026|website=[[BBC]]|language=en|access-date=February 28, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-explosion-tehran-c2f11247d8a66e36929266f2c557a54c|title=Iranian state media say country's supreme leader is dead|date=2026-02-28|website=AP News|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/amp/world/supreme-leader-ayatollah-khamenei-is-dead-irans-state-tv-9936054.html|title=Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning|date=1 March 2026|publisher=News18|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/amp/story/world%2Fmena%2Fkhamenei-dead-40-day-mourning-declared-iran-state-tv-1.500459085|title=Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared|date=1 March 2026|publisher=Gulf News|access-date=1 March 2026}}</ref> Die oorlog se ekonomiese impak, beskryf as die wêreld se grootste voorsieningsontwrigting sedert die energiekrisis van die 1970's,<ref>{{#invoke:cite|news|last=Lindner |first=Emmett |date=13 Maart 2026 |title=Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever |url=https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/oil-supply-shock-1973-embargo.html |access-date=23 Maart 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> sluit in stygings in olie- en gaspryse, wye ontwrigtings in lugvaart en toerisme, en wisselvalligheid in finansiële markte. Olie- en gasverskepings is ontwrig toe Iran die Straat van Hormuz gesluit het en Israel en Iran energiefasiliteite aangeval het.<ref>{{#invoke:cite|news|last1=Elliott |first1=Rebecca F. |last2=Eavis |first2=Peter |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=28 February 2026 }}</ref><ref name="uf">{{#invoke:cite|web|last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=Just Security |language=en-US }}</ref><ref>{{#invoke:cite|web|title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com }}</ref> Op 19 Maart is die koste van die oorlog vir die Amerikaanse weermag op VS$18 miljard geraam,<ref name="guardianCost" /> en [[die Pentagon]] het 'n bykomende US$200 miljard versoek.<ref name="i598">{{#invoke:cite|news|title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=[[BBC News]] |date=19 Maart 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=23 Maart 2026 }}</ref> Teen 31 Maart is die koste vir Arabiese lande op meer as VS$120 miljard geraam.<ref name="arabCountriesCost" /> Op 8 April het die Verenigde State, Israel en Iran ooreengekom oor 'n twee weke lange wapenstilstand, die [[Islamabad-ooreenkoms (2026)|Islamabad-ooreenkoms]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=Iran ceasefire deal a partial win for Trump - but at a high cost |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyvp55xrlro |access-date=2026-04-08 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-04-08 |title=US-Iran 2-week ceasefire: What’s in Tehran’s 10-point proposal to end the war |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/lift-all-sanctions-us-iran-agree-to-2-week-ceasefire-whats-in-the-10-point-plan/articleshow/130099247.cms |access-date=2026-04-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chance |first=Lex Harvey, Sophia Saifi, Nina Giraldo, Aditi Sangal, Michael Rios, Kit Maher, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kristen Holmes, Jeremy Diamond, Jennifer Hansler, Mitchell McCluskey, Ramishah Maruf, Samantha Delouya, Max Saltman, Sarah Ferris, Eyad Kourdi, Kylie Atwood, Matt Egan, Nic Robertson, Lauren Said-Moorhouse, Christopher Lamb, Sharon Braithwaite, Rebekah Riess, Elise Hammond, Dana Karni, Zeena Saifi, Ellis Kim, Maureen Chowdhury, Annie Grayer, Catherine Nicholls, Michelle Velez, Tal Shalev, Betsy Klein, Nadeen Ebrahim, Sarah Tamimi, Joseph Ataman, Becky Anderson, Aileen Graef, Jim Sciutto, Helen Regan, Laura Sharman, Chris Isidore, Billy Stockwell, Oliver Sherwood, Hanna Ziady, Brad Lendon, Jessie Yeung, John Liu, Tim Lister, Satish Cheney, Ally Barnard, Mohammed Tawfeeq, Rashard Rose, Manveena Suri, Aleena Fayaz, Jerome Taylor, Matthew |date=2026-04-07 |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire with Iran |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> == Agtergrond == Teen laat Desember 2025 het grootskaalse [[Irannese protesaksies 2025–2026|landwye anti-regime-betogings]] in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die Riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die [[Irannese Rewolusie|Irannese Rewolusie van 1979]],<ref>{{Cite news |date=13 January 2026 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=25 January 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> en het na meer as 100 stede oor die land versprei.<ref name=":232">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=25 January 2026 |website=Politico |language=en}}</ref> Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.<ref name=":32">{{Cite web |last= |first= |date=23 January 2026 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=25 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Opperleier [[Ali Khamenei]] het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.<ref name=":422">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say |url=https://www.iranintl.com/en/202601132979 |access-date=25 January 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |last2=Varghese |first2=Sanjana |last3=Browne |first3=Malachy |last4=Behrooz |first4=Parin |date=25 January 2025 |title=How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force |url=https://www.nytimes.com/2026/01/25/world/middleeast/iran-how-crackdown-was-done.html |work=The New York Times}}</ref> Die geweld is hoofsaaklik deur die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) en [[Basij]]-magte uitgevoer,<ref name=":422" /><ref name=":32" /> wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.<ref name=":32" /> Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.<ref name=":132">{{Cite news |last=Elwelly |first=Elwely |last2=Erickson |first2=Bo |date=14 January 2026 |title=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |work=Reuters}}</ref> Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (''Human Rights Activists in Iran'') is minstens 26 541 mense aangehou.<ref name=":022">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=24 January 2026 |title=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |access-date=25 January 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.<ref name=":72">{{Cite news |last=Serjoie |first=Kay Armin |last2=Saberi |first2=Roxana |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |date=25 January 2026 |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-date=25 Januarie 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Time |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Naz |first=Darya |date=20 January 2026 |title=Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release |url=https://humanrightsintl.com/2026/01/20/latest-human-rights-report-43000-killed-in-the-crackdown-on-protests-in-iran-for-immediate-release/ |access-date=25 January 2026 |website=International Centre for Human Rights |language=en}}</ref> Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,<ref>{{Cite web |date=25 February 2026 |title=Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union |url=https://www.bbc.com/news/articles/cge821xwyz8o |access-date=27 February 2026 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2026 |title=Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-iran-protest-crackdown-death-toll/ |access-date=27 February 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en}}</ref><ref name=":62">{{Cite web |title=Iran Accuses U.S. of Spreading &#x27;Big Lies&#x27; After Trump Speech {{!}} TIME |url=https://time.com/7381094/iran-united-states-conflict-trump-nuclear-weapons-program/}}</ref> ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.<ref name=":62" /><ref name=":72" /> AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.<ref>{{Cite web |date=19 February 2026 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=27 February 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> == Aanvalle == === Aanvanklike aanvalle === {{Location map+|Iran|width=300|caption=Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>|places= {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.688|51.389}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.64|50.87}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.3|47.066}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.832|50.991}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|32.652|51.675}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|38.073|46.296}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.638|46.422}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.487|48.353}}}}}} Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.<ref name=":0"/><ref name="auto">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> ''The Times of Israel'' het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref name=":1">{{Cite web |last=Liebermann |first=Oren |date=28 February 2026 |title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier [[Ali Khamenei]] normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/4b4cefc7-c909-59ae-a5ff-17a3742f68f3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Daarna het ''[[The New York Times]]'' berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.<ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump#c954c0a9-28cf-5238-9219-80b016e35130 |publisher=[[The New York Times]] |access-date=28 February 2026}}</ref> Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Trump warns US lives may be lost in mission in Iran |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.<ref name=":2">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die [[Midde-Ooste]] en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> ''Reuters'' het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike |url=https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/}}</ref> Die Fars-nuusagentskap en [[CNN]] het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend [[Qom]], Kermanshah, [[Isfahan]] en [[Karaj]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c913328f-5d1c-5841-af49-5b94acc97324?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.<ref>{{Cite web |title=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in [[Judaïsme]] dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees [[Poerim]] op 2 Maart.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> === Doelverklarings === Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> Kort daarna het [[Benjamin Netanyahu]] ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”<ref>{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Netanyahu says Israel, US launched strikes to ‘remove the existential threat’ posed by Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-says-israel-us-launched-strikes-to-remove-the-existential-threat-posed-by-iran/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> === Voortgesette aanvalle en wapenstilstand === Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, [[hommeltuie]] en kuber-aanvalle teen VSA-mag­te en Golfstate-allie­rade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op I­ranne­se basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël. Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/trump-warns-a-whole-civilization-will-die-tonight-if-a-deal-with-iran-isnt-reached|title=Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached|last=Magdy|first=-Samy|last2=Magdy|first2=Associated Press Samy|date=2026-04-07|website=PBS News|language=en|access-date=2026-04-07|last3=Press|first3=Associated}}</ref> Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die [[Straat van Hormoes]] weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/07/trump-iran-war-ceasefire|title=Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran|date=2026-04-07|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref> == Reaksies == === Iran === ==== Islamitiese Republiek ==== Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die [[Persiese Golf]] aangeval het.<ref name="persian-gulf-1">{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602284010|title=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com}}</ref> Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera English |language=en}}</ref> ==== Irannese opposisie ==== Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.<ref>{{Cite web |last=Madadi |first=Afshin |date=2026-02-28 |title=Iranians cheer US strikes in street |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/02/28/iranians-cheer-us-strikes-in-street/ |access-date=2026-02-28 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602286604|title=مردم فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Video: Iranians laugh as they witness airstrikes |url=https://www.iranintl.com/en/202602287920 |access-date=28 February 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602288397|title=سر دادن فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» در تهران|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> Onder reaksies van die Irannese diaspora het [[Reza Pahlavi]] Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die [[Irannese protesaksies 2025–2026|protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het]] te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602282261|title=Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets|date=28 February 2026|website=Iran International|accessdate=28 February 2026}}</ref> Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die [[Sjah]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] verwerp.<ref>{{Cite web |last=writer |first=Staff |date=2026-02-28 |title=Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran {{!}} |url=https://english.mojahedin.org/news/announcement-of-provisional-government-by-the-national-council-of-resistance-of-iran/ |access-date=2026-02-28 |website=People's Mojahedin Organization of Iran |language=en-US}}</ref> Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/video/ott_408c8bff8d6c4a509fbabb08f135e88c|title=تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی|via=www.iranintl.com}}</ref> ==Regsposisie== ===Verenigde State regsposisie=== [[Lêer:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|duimnael|Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026.  ]] Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. [[Marco Rubio]] het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.<ref name="rl">{{Cite web |last=Bagchi |first=Aysha |title='Might makes right'? Why experts have fears for rule of law |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2026/03/05/war-powers-trump-iran-us/88941002007/ |access-date=17 Maart 2026 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,<ref>{{Cite web |last=Barrow |first=Bill |agency=Associated Press |date=5 March 2026 |title=Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/congress-hasnt-officially-declared-war-since-wwii-heres-how-presidential-war-powers-have-played-out-since-then |access-date=18 Maart 2026 |website=PBS News |language=en-us}}</ref> regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.<ref>{{Cite web |last=Mohamed 'Arafa |date=6 March 2026 |title=No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law |url=https://www.jurist.org/commentary/2026/03/no-authorization-no-imminence-no-plan-the-iran-strikes-and-the-rule-of-law/ |access-date=24 Maart 2026 |website=Jurist News |language=en-US}}</ref> ===Internasionale reg=== Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die [[internasionale reg]], aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.<ref name="sbs1march" /><ref name="guardian2march"/> Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.<ref>{{Cite web |last1=Cáceres |first1=Juan Zahir Naranjo |last2=Brincat |first2=Shannon |date=1 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=http://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law-277173 |access-date=10 Maart 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou <ref>{{cite web |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security |date=12 Maart 2026 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts/red-flag-alert%3A-israel-u.s.-war-of-aggression-against-iran |title=Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran}}</ref><ref>{{cite web |work=American Friends Service Committee |date=9 Maart 2026 |url=https://afsc.org/news/what-you-need-know-about-us-war-iran |title=What You Need to Know about The U.S. War on Iran}}</ref><ref>{{cite web |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |date=12 Maart 2026 |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-experts-denounce-aggression-iran-and-lebanon-warn-devastating-regional |title=UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation}}</ref> wat die hoogste oorlogsmisdaad is.<ref name="judgment">{{citation |title=Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany |url=http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common |author=The International Military Tribunal for Germany |date=1946 |website=The Avalon Project,Yale University}}</ref><ref>{{cite book |last=Broomhall |first=Bruce |title=International justice and the International Criminal Court |year=2003 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |page=46 |isbn=978-0-19-925600-6 |url=https://books.google.com/books?id=-Ni6Qy2E9KwC&pg=PA46}}</ref> Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie [[uraan]] verryk het tot die punt waar dit 'n [[kernwapen]] gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.<ref name="sbs1march" /> Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.<ref name="sbs1march">{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no |url=https://www.sbs.com.au/news/article/were-the-israeli-us-strikes-on-iran-legal-under-international-law/x96si2914 |access-date=9 Maart 2026 |work=SBS News |language=en |last=Yosufzai |first=Rashida}}</ref> Die ''Law Society Journal'' het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=https://lsj.com.au/articles/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law/ |access-date=9 Maart 2026 |website=Law Society Journal |language=en-AU}}</ref> Volgens ''[[The Guardian]]'' het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 Maart 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2019 |title=Iran's blatant violations of international maritime laws |url=https://www.arabnews.com/node/1530731 |access-date=18 Maart 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> ===Geopolitieke implikasies=== Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van [[imperialisme]] deur die Trump-administrasie.<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=1 Maart 2026 |title=Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/01/trump-us-iran-war-history |access-date=16 Maart 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="Martin-2026">{{Cite web |last1=Martin |first1=Peter |last2=Martin |first2=Eric |date=1 Maart 2026 |title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era |website=Bloomberg |quote='Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.}}</ref> Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".<ref>{{Cite news |date=13 Maart 2026 |title=Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9yy84we8o |access-date=16 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,<ref>{{Cite news |last=Jaffe |first=Greg |last2=Dias |first2=Elizabeth |date=20 Maart 2026 |title=Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/us/politics/hegseth-christianity-military.html |access-date=20 Maart 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.<ref>{{Cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/why-are-the-us-and-israel-framing-the-ongoing-conflict-as-a-religious-war |access-date=20 March 2026 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramirez |first=Marc |date=5 Maart 2026 |title=Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2026/03/05/middle-east-conflict-iran-religion-role/88983410007/ |access-date=20 Maart 2026 |work=USA TODAY |language=en}}</ref> Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]] kan aflei.<ref>{{Cite web |title=Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/great-power-spillover-iran-war-implications-china-russia-turkey-and-europe |access-date=18 Maart 2026 |website=The Washington Institute |language=en}}</ref> Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese [[geopolitiek]]e belange inhou. Die [[BBC]] het berig dat die sluiting van die [[Straat van Hormoes]] en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.<ref name="ub">{{Cite news |date=5 Maart 2026 |title=Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c2044vzrdpzo |access-date=18 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.<ref>{{Cite web |last=Leahy |first=Joe |last2=White |first2=Edward |last3=Lewis |first3=Leo |last4=Tudor |first4=Daniel |date=24 Maart 2026 |title=China’s leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran |url=https://www.ft.com/content/3f0b5309-2791-4370-a6d9-d0ed84820db5?syn-25a6b1a6=1 |website=Financial Times}}</ref> Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.<ref>{{Cite web |last=Abu-Manneh |first=Bashir |title=Middle East Wars Are Still About Oil and Empire |url=https://jacobin.com/2026/03/us-imperialism-mena-war-oil-economy |access-date=10 Maart 2026 |website=Jacobin |language=en |date=9 Maart 2026 |first2=Gilbert |last2=Achcar |quote=’n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na ’n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.}}</ref> Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.<ref name="Hamourtziadou-2026">{{Cite web |last=Hamourtziadou |first=Lily |last2=Gokay |first2=Bulent |date=9 Maart 2026 |title=The Geopolitical Implications of the Iran War |url=https://www.e-ir.info/2026/03/09/the-geopolitical-implications-of-the-iran-war/ |access-date=10 Maart 2026 |website=E-International Relations |language=en-US |quote=Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.}}</ref> Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.<ref>{{Cite news |last=Shah |first=Saeed |date=3 Maart 2026 |title='Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/03/global-south-condemns-us-israeli-war-with-iran |access-date=10 Maart 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |quote=Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'}}</ref> 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.<ref>{{Cite web |date=24 March 2026 |title=Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603249088 |access-date=24 Maart 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> == Ekonomiese impak == In Maart 2026 het ''[[Forbes]]'' berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens [[Pentagon]]‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] te versoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2026/03/10/why-trumps-war-with-iran-is-costing-nearly-1-billion-a-day-at-least/|title=Why Trump’s War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least|date=2026-03-10|website=[[Forbes]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder [[Shell plc|Shell]] en [[Total|TotalEnergies]], aan hul kliënte meegedeel dat hulle ''force majeure'' (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑[[Vloeibare aardgas|LNG]]‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar. Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self ''force majeure'' op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/shell-totalenergies-others-declare-fm-their-clients-who-take-lng-qatar-sources-2026-03-11/|title=Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say|date=2026-03-11|website=[[Reuters]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.<ref>{{cite web|url=https://www.lombardodier.com/insights/2026/march/us-israel-iran-conflict-macroeconomic-and-investment-scenarios.html|title=US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios|author=Luca Bindelli|date=2 March 2026|website=Lombard Odier|access-date=2 March 2026}}</ref> Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran |url=https://www.trtworld.com/article/b504b5a0fa5d |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report |url=https://www.trtworld.com/article/0662e43463f6 |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> == Sien ook == * [[Israel-Irannese Oorlog]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] atnsrrecb83cydk4ujf98as8nuatbd5 0 458745 2891373 2883536 2026-04-07T15:21:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891373 wikitext text/x-wiki Die '''Taungdam''' is ‘n besproeiingsdam in die [[Hartsrivier]] in [[Noordwes]]. ==Ligging== Die dam is by 27° 31′ 30″ suid, 24° 51′ 54″ oos en net noord van die grens tussen die provinsies Noordwes en [[Noord-Kaap]]. Dit lê suidwes van [[Schweizer-Reneke]] en enkele kilometers oosnoordoos van die dorp [[Taung]]. ==Dam== Dit het ‘n bakmaat van ruim 58 miljoen m³, is eiendom van die staat en die bouwerk daaraan is in 1993 voltooi. Met ‘n walhoogte van 42 m en ‘n wallengte van 255 m vorm dit ‘n meer met ‘n oppervlakte van ongeveer 4½ km². Rondom die dam word na voëls gekyk, piekniek gehou en gestap. In die dam word gehengel. ==Lees ook== * [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== * https://grokipedia.com/page/taung_dam * https://www.sa-venues.com/things-to-do/northwest/taung-dam/ * Taung: A dam for the people. In: Civil Engineering, Julie 1994. https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA10212019_14789 [[Kategorie:Damme van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Noordwes]] awpkjdzc3f2ahvas55ldvvnk0s1kvwa 0 458801 2891526 2884491 2026-04-07T21:57:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891526 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Logo of Arka Gdynia at graffiti at ulica Jozefa Bema in Gdynia (cropped).jpg|200px]]| klubnaam = Arka Gdynia| vollenaam = Morski Związkowy Klub Sportowy Arka Gdynia<br />(Maritieme Vakbond-Sportklub Arka Gdynia)| bynaam = ''Śledzie'' (Harings)<br />''Żółto-Niebiescy'' (Die Geel en Bloues)| stigting = {{Start date and age|df=yes|1929}}, as ''Klub Sportowy Gdynia''| stadion = Stadion GOSiR, <br />[[Gdynia]] | kapasiteit = 15 139<ref>{{Cite web |url=http://www.arka.gdynia.pl/index.php?typ=podstrona&id=9 |title=Stadion |publisher=Arka Gdynia |language=pl |access-date=18 March 2011}}</ref> | voorsitter = Wojciech Pertkiewicz| bestuurder = | liga = [[Ekstraklasa]] | seisoen = | posisie = | | patroon_la1 = _arka2526h | patroon_b1 = _arka2526h | patroon_ra1 = _arka2526h | patroon_sh1 = _macronshedeco2425rby | patroon_so1 = | linkerarm1 = FFFF00 | liggaam1 = FFFF00 | regterarm1 = FFFF00 | broek1 = 0000FF | kouse1 = FFFF00 | patroon_la2 = _arka2526a | patroon_b2 = _arka2526a | patroon_ra2 = _arka2526a | patroon_sh2 = _macronshedeco2425ny | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000066 | liggaam2 = 000066 | regterarm2 = 000066 | broek2 = 000066 | kouse2 = 000066 |afrigter= Dawid Szwarga}} '''Morski Związkowy Klub Sportowy Arka Gdynia''' (<small>Letterlik:</small> Maritieme Vakbond-Sportklub Arka Gdynia) is ’n professionele [[sokker]]klub gebaseer in [[Gdynia]], [[Pole]], wat in die [[Ekstraklasa]] speel. Die klub is in 1929 gestig as '''Klub Sportowy Gdynia'''.<ref>{{cite web |url=http://www.arka.gdynia.pl/index.php?typ=podstrona&id=10 |title=Kalendarium |publisher=Arka Gdynia |language=pl |access-date=18 March 2011}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.arka.gdynia.pl Amptelike klubwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Poolse sokkerklubs]] mctcv1kavmnzf8m826qz0g9r7l0c0qd 4 458994 2891462 2889033 2026-04-07T16:51:01Z Petterual 68913 Redaksioneel. 2891462 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel besig is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 9szlu004w17nz9cnz7qh7e9xa0k45yp 2891466 2891462 2026-04-07T16:52:50Z Petterual 68913 2891466 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel besig is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] d09cztba30l8di7hkryqsrorm6hq9ii 2891467 2891466 2026-04-07T16:55:43Z Dumbassman 62009 2891467 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel besig is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 1wmspzd1zxxm2rbiyzdook89payns7h 2891474 2891467 2026-04-07T17:30:47Z Dumbassman 62009 /* Beoordelaars */ 2891474 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel besig is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterua]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 92ygyffv2hoknj53p3ekxlwvziibo4h 2891476 2891474 2026-04-07T17:33:24Z Aliwal2012 39067 /* Beoordelaars */ 2891476 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel besig is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] cnm61twzecqq7lve4f3whnc2f2lrked 2891533 2891476 2026-04-08T02:12:10Z Pynappel 70858 2891533 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] jm9r22p399gnwe1zbspnwwldr8li0qz 0 459330 2891528 2887576 2026-04-07T22:06:06Z Jcb 223 2891528 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = CarassiusCarassius8.JPG | image_caption = Crucian karp, ''Carassius carassius'' | image2 = Common goldfish.JPG | image2_caption = [[Goudvis]], Carassius auratus | taxon = Carassius | authority = [[Feliks Paweł Jarocki|Jarocki]], 1822<ref name = CofF /> | type_species = ''[[Carassius carassius]]'' | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]<ref name = CofF/> | synonyms = * Cyprinopsis <small>[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]], 1832</small> * Neocarassius <small>[[François-Louis Laporte, comte de Castelnau|Castelnau]], 1872</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> | subdivision_ranks = [[#Spesies|Sien teks]] | subdivision = }} '''''Carassius ''''' is 'n [[genus]] van visse in die [[Cyprinidae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die mees bekende spesie is die [[goudvis]] (''C. auratus''). Hulle het 'n [[Eurasië|Eurasiese]] verspreiding, blykbaar verder wes ontstaan ​​as die ''Cyprinus'' genus. The genus is dalk nie [[monofileties]] nie, met molekulêre filogenetika wat bevind dat die genus [[Carassioides|''Carassiodes'']] is geneste binne ''Carassius''; daardie klade is op sy beurt die suster van die genus ''Cyprinus''.<ref name="ref1" /> == Spesies == Die ''Carassius'' genus bestaan uit die volgende spesies:<ref name = CofF2 /> * ''[[Carassius auratus]]'' <small>([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])</small> (Goudvis) * ''[[Carassius buergeri]]'' <small>[[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] & [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1846</small> * ''[[Carassius carassius]]'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> (Crucian karp) * ''[[Carassius cuvieri]]'' <small>Temminck & Schlegel, 1846</small> (Japannese wit Crucian karp) * ''[[Carassius gibelio]]'' <small>([[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1782)</small> (Pruisiese karp) * ''[[Carassius langsdorfii]]'' <small>Temminck & Schlegel, 1846</small> (Ginbuna) * ''[[Carassius praecipuus]]'' <small>[[Maurice Kottelat|Kottelat]], 2017</small> ==Verwysings== {{Verwysings|verwysings= <ref name = CofF>{{Cof family|family=Cyprininae|access-date=13 December 2024}}</ref> <ref name = CofF2>{{Cof genus|genus=Carassius|access-date=13 July 2025}}</ref> <ref name="ref1">{{Cite journal |last=Yang |first=Lei |last2=Mayden |first2=Richard L. |last3=Sado |first3=Tetsuya |last4=He |first4=Shunping |last5=Saitoh |first5=Kenji |last6=Miya |first6=Masaki |date=November 2010 |title=Molecular phylogeny of the fishes traditionally referred to Cyprinini sensu stricto (Teleostei: Cypriniformes): Molecular phylogeny of Cyprinini sensu stricto |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1463-6409.2010.00443.x |journal=Zoologica Scripta |language=en |volume=39 |issue=6 |pages=527–550 |doi=10.1111/j.1463-6409.2010.00443.x|url-access=subscription }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Taksonbalk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Carassius| ]] tumkstzyn5l33xv1e5k307h1az5u8pl 0 459469 2891093 2888338 2026-04-07T12:17:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2891093 wikitext text/x-wiki '''Fort Wonderboompoort''' was ‘n vesting wat op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gebou is om die noordelike ingang tot [[Pretoria]] te beskerm. ==Ligging== Die bouval van die fort is op een van die hoogste punte in die Magaliesbergreeks, so ‘n 180 m bo die vallei en aan die oostekant van die poort. Dit is in die [[Wonderboom-natuurreservaat]], net oos van die [[Apiesrivier]] by die koördinate 25° 41′ suid en 28° 11′ oos. ==Bou== Die Von Dewitz-plan het behels dat 8 forte rondom die hoofstad van die [[ZAR]] gebou moes word om dit teen ‘n moontlike Britse aanval te beskerm. Otto Albrecht Adolph von Dewitz, ‘n oud-offisier in ‘n Duitse militêre mag, en Heinrich C. Werner was ingenieurs in diens van die firma Krupp. Hulle twee in samewerking met die argitek Christiaan Kuntz het hierdie en van die ander forte ontwerp. Fort Wonderboompoort is in die geheim opgerig deur die bou-aannemer Celso Giri met die gebruik van plaaslike en Italiaanse messelaars en finansiële steun van die Deutsche Bank. Dit is op 4 September 1897 voltooi. ==Fort== Hierdie militêre bolwerk in klip het bestaan uit hoë skoorstene, ‘n kruithuis, skuilkelders, ‘n telegraafkantoor, ‘n masjienkamer en ‘n pakkamer en daar was elektrisiteit. Lopende water is uit die Apiesrivier aangelê. In die skans was verskeie kanonne, o.a. die [[Long Tom]]. Aanvanklik is die vesting beman deur die eenheid bekend as die Rijdende Artillerie en later die Corps Vesting Artillerie. Soos die oorlog gevorder het, is al meer manskappe aan die vesting onttrek, want die fort was nooit by ‘n geveg betrokke nie. Mettertyd het dit deel van die omringende natuurreservaat geword. ==Lees ook== *[[Fort Schanskop]] *[[Fort Klapperkop]] *[[Fort Daspoortrand]] ==Bibliografie== *https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7653 *Panagos, D.C.: The mystery fo the ZAR forts of Pretoria. In: Military History Journal, deel 13, nr. 1, Junie 2004. https://samilitaryhistory.org/vol131dp.html *https://sahistory.org.za/place/fort-wonderboompoort-wonderboom-pretoria [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 9yylu3hofczeiom1etos55kq7i0sbus 0 459599 2891519 2890343 2026-04-07T21:00:33Z SpesBona 2720 Paar goed 2891519 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Tanzanië | beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Cows'' | konferensie = [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (TCA) | kaptein = [[Kassim Nassoro]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Salieg Nackerdien]], [[Imran Nackerdien]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2001 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 34ste | beste_t20i-rang = 30ste (op 17 November 2021) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] t {{vlagikoon|Tanganjika|1923}} Tanganjika in [[Nairobi]]; 1 Desember 1951 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Mosambiek}} op [[Rwandese Krieketstadion]], [[Kigali]]; 2 November 2021 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Sint Helena}} op [[Achimota Skool]], [[Accra]]; 28 Maart 2026 | aantal_t20is = 83 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 51/29 (61,45%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2021 | beste_wt20k = 4de plek (in 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _tan_t20i24 | t_patroon_b = _tan_t20i24 | t_patroon_ra = _tan_t20i24 | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 0B75D5 | t_liggaam = 0B75D5 | t_regterarm = 0B75D5 | t_broek = 0B75D5 }} Die '''Tanzaniese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Tanzania national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Tanzania''), met die bynaam “The Cows”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Tanzanië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Tanzanië deur die [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (''TCA'', van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') beheer. Tanzanië is sedert 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |title=Tanzania |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210702002835/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |archive-date=2 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Tanzanië saam met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Krieket in die huidige Tanzanië is in 1914 vir die eerste keer op die eiland [[Zanzibar]] deur matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] gespeel en ná die Britse oorname van die vastelandse [[Tanganjika]] het krieket ook daar begin versprei. Hulle het egter eers van die vroeë 1950’s af gereeld teen ander spanne begin speel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |titel=Other matches played by Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122051855/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |archive-date=22 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en gereeld reekse teen die plaaslike mededingers Kenia en Uganda beslis.<ref name="KenHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=History of Kenyan cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1966 af het Tanzanië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Oos-Afrikaanse krieketspan|Oos-Afrikaanse span]] wat in 1989 die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span geword het; as Oos-Afrika het hulle aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deelgeneem. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Tanzanië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tanzanië is tans (April 2026) 34ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Tanzaniese Krieketvereniging}} Die Tanzaniese Krieketvereniging (Engels: ''Tanzania Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Tanzanië.<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging bestuur al die Tanzanië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die TCA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Tanzanië gebring. Matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] het die spel vir die eerste keer in die destydse [[Zanzibar|Sultanaat Zanzibar]] gespeel. In 1890 is die eerste gedokumenteerde wedstryd op die eiland Zanzibar tussen Britse setlaars en lede van die Britse Vloot beslis.<ref name="TCA" /> Ná die Britse oorname van die voormalige [[Duits-Oos-Afrika]] tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] as die [[Volkebond]]mandaat [[Tanganjika]] in 1919 het die spel ook op die vasteland begin versprei.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Aan die begin was krieket veral langs die kus en op die eiland Zanzibar gevestig met vername ontwikkelinge in [[Dar-es-Salaam]].<ref name="TCA" /> Nasionale wedstryde (“Amptenare t Settlers”) is tot in 1964 gereeld beslis, maar geen interterritoriale wedstryde is gespeel nie. Ná die toestroming van [[Brits-Indië|Indiese]] arbeiders na Afrika om die streek se spoornetwerk op te rig het die gewildheid van krieket toegeneem. Immigrante van die [[Indiese subkontinent]] het teen die 1930’s die meeste spelers gestel, met ’n aansienlike Europese minderheid.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was dit een van die mees beoefende sportsoorte in die streek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=194}}</ref> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] [[Lêer:Tanganyika cricket team, early 1960s.jpg|duimnael|Die Tanganjikaanse krieketspan nadat hulle die driehoekige toernooi teen Kenia en Uganda in die vroeë 1960’s gewen het]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede [[Kenia]], [[Uganda]] en Tanganjika.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> In 1951 het ’n Tanganjikaanse span vir die eerste keer in ’n driehoekige toernooi teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] hul eerste internasionale wedstryde gespeel. Een jaar later is Tanganjika deur Uganda met vyf paaltjies geklop. Ongereelde wedstryde teen Kenia en Uganda is dwarsdeur die 1950’s gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Zanzibar het van 1956 af ook teen Uganda gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |title=Uganda in Zanzibar 1956 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135352/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 is die beheerliggaam Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en ná die vereniging van Tanganjika met [[Zanzibar]] in 1964 is dit in Tanzaniese Krieketvereniging (TCA, van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') hernoem.<ref name="TCA" /> Ander teenstanders het ook na Tanganjika begin toer, waaronder die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) in 1957<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |title=Scorecard of Tanganyika v MCC, 28 December 1957 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210132/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 1963,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |title=MCC in East Africa 1963/64 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133805/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook in 1958 ’n Suid-Afrikaanse nie-Europese span (wat ook teen Zanzibar gespeel het)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |title=South African Non-Europeans in East Africa 1958/59 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133817/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1964 ’n [[Pakistan International Airlines]]-span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |title=Pakistan International Airlines in East Africa 1964 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133829/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die besoekende MKK het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het. In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] teen Uganda met ses paaltjies en een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in Tanzanië en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> As gevolg van die Arusha-verklaring van 1967 is baie besighede in die 1970’s genasionaliseer en die meeste [[Indië]]rs en [[Verenigde Koninkryk|Britte]] het die land begin verlaat.<ref name="TCA" /> Krieketspelers soos [[John Solanky]], wat vir [[Glamorgan]] gespel het, was onder diegene wat die land verlaat het, waarna die krieketvlakke agteruitgegaan het. Die veelsydige Solanky het die bekendste “krieketuitvoer” van Tanzanië geword en gedurende sy vier jaar vir Glamorgan (1972–1976) 275 paaltjies geneem en 3&nbsp;508 lopies in [[Eersterangse krieket|eersterangse]] en Lys A-krieket aangeteken.<ref name="Emerging Cricket">{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/how-success-of-the-womens-team-is-driving-cricket-growth-in-tanzania/ |title=How Success of the Women’s Team is Driving Cricket Growth in Tanzania |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=27 Julie 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Sedert die 1970’s het die Tanzaniese Krieketvereniging daarop gefokus om die spel onder Afrikane te vestig en die nasionale span bevat nou tussen 20 en 25% Afrikaspelers. Die nasionale span se vermoë het in die middel-1990’s toegeneem, toe hulle twee Afrikatoernooie in 1994 en 1995 as naaswenner afgesluit het, waarna hul vlak in die laat 1990’s effens afgeneem het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Praful Mehta]] en [[Shiraz Sumar]] was die enigste twee Tanzaniese krieketspelers wat vir die Oos-Afrikanse span verskyn het.<ref name="Emerging Cricket" /> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], Glamorgan en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika het aan die IKR-trofeë in 1979,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ |title=ICC Trophy, 1979: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> 1982<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> en 1986 deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> maar hulle kon nie vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] kwalifiseer nie. Die jaarlikse toernooi teen Kenia en Uganda is voortgesit, hoewel Kenia in 1981 van die Oos-Afrikaanse span weggebreek het en voorts deur sy eie nasionale span verteenwoordig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 is die driehoekige toernooi in ’n vierhoekige omskep, nadat Zambië aangesluit het. Tot in 1980 kon Tanzanië dié toernooi slegs een keer wen.<ref name="KenHist" /> === Oos- en Sentraal-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan}} In 1989 het die Oos-Afrikaanse span homself aan die IKR onttrek<ref name="EACA" /> en is in dieselfde jaar met die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |title=East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190613/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié nuwe span was ’n gesamentlike span van [[Malawi]], Tanzanië, Uganda en Zambië, en hulle het in 1990 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem, en daarna in 1994, 1997 en 2001, maar hulle kon nie vir die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009034616/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=9 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Net ná die IKR-trofee 2001 het Tanzanië homself aan die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span onttrek en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit<ref name="TCA" /> wat met nuwe geleenthede vir Tanzaniese krieket gepaard gegaan het. Die nasionale span het tydens die Afrikabeker 2002 sy eerste wedstryde gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar al vier sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165034/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Afrikakrieketvereniging Kampioenskap 2004, wat as ’n kwalifisering vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] gedien het, het Tanzanië verbeter, hoewel hulle dié toernooi steeds laaste afgesluit het, maar die gasheer Zambië in die laaste wedstryd kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=African qualifying for the 2005 ICC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=4 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104231113/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Tanzaniërs nog beter gevaar, toe hulle afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga, gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=Points Table for ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104162401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=4 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het Tanzanië afdeling drie van die Wêreldkrieketliga 2007–09 in [[Darwin]], [[Australië]] gehaal. Tanzanië is in Groep B deur beide die Kaaimanseilande en Uganda geklop, waarna hulle slegs een oorwinning oor [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] kon aanteken. In die uitspeelwedstryd het hulle weer vir Hongkong ontmoet, maar hulle is dié keer verslaan, waarmee die span na afdeling vier gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170417/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Tanzanië die Wêreldkrieketliga 2007–09 se afdeling vier vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gehuisves. Die gasheer het in die uitspeelwedstryd om die derde plek teen [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] vasgeval en daarmee vir die daaropvolgende Wêreldkrieketliga 2009–14 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2008-09-353166/tanzania-vs-italy-3rd-place-playoff-369441/match-report |title=Afghanistan claim another title |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2008 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit is in 2010 in Italië beslis en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waar hulle weer in die vierde plek geëindig en daarmee in die Wêreldkrieketliga 2012 steeds in afdeling vier gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2010-467028/nepal-vs-tanzania-3rd-place-play-off-467094/match-report |title=Cush century takes USA to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Augustus 2010 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die in Maleisië besliste afdeling vier 2012 het die Tanzaniërs die sesde plek behaal, nadat hulle in die uitspeelwedstryd deur die gasheer geklop en na die Wêreldkrieketliga 2012–18 se afdeling vyf gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2012-571057/malaysia-vs-tanzania-5th-place-playoff-576419/match-report |title=Nepal crush USA in the final |publisher=ESPNcricinfo |date=10 September 2012 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit is ook in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Tanzanië het in die wedstryd om die derde plek [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] verslaan en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit het die Tanzaniërs slegs in die vyfde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tanzanië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Tanzaniërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-africa-division-two-t20-championship-nigeria-win-africa-division-two-t20-tournament-515832 |title=Nigeria win Africa Division Two T20 tournament |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Mei 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tanzanië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die derde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Tanzanië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> Tanzanië het aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Afrikakwalifisering 2019 deelgeneem, maar hulle is reeds in die plaaslike kwalifisering uitgeskakel. Op 2 November 2021 het Tanzanië tydens die Afrikakwalifisering 2021 in [[Kigali]] teen Botswana in sy eerste T20I-wedstryd gespeel en met sewe paaltjies gewen. Die span het die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Tanzanië in die Afrika T20I-bekereindstryd met agt paaltjies teen Uganda vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/uganda-win-aca-africa-t20-cup-after-shah-blitz/ |title=Uganda win ACA Africa T20 Cup after Shah blitz |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=26 September 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In Desember 2022 het die Tanzaniërs die Oos-Afrikaanse T20I-reeks as naaswenner na Uganda en voor Rwanda afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |title=Uganda win mammoth tri-series in Rwanda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=24 Desember 2022 |accessdate=24 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224104823/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |archive-date=24 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2023 sou hulle aan die Kontinentbeker T20I Afrika 2023 deelgeneem het, maar hulle het hulleself aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/amp/cricket-news/africa-t20-continent-cup-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |title=Africa T20 Continent Cup 2023 schedule: Full fixtures list and match timings |publisher=Wisden |date=8 Junie 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Twee maande later het Tanzanië tydens die Oos-Afrikaanse T20I-beker 2023 die tweede plek ná Uganda en voor Rwanda behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/08/31/cricket-cranes-retain-east-africa-t20-cup-in-kigali/ |title=Cricket Cranes retain East Africa T20 Cup in Kigali |publisher=Kawowo |date=31 Augustus 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Tanzanië die Afrikakwalifisering gehaal, maar hulle het versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Tanzaniërs die vierde plek behaal en daarmee die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Uitdaagliga-uitspeelrondte 2024 het Tanzanië die Uitdaagliga 2023–2026 gehaal. Daar het die span egter versuim om vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ippmedia.co.tz/the-guardian/sports/cricket/read/tanzania-misses-out-on-qualification-for-cwc-qualifier-play-off-2025-02-16-184055 |title=Tanzania misses out on qualification for CWC Qualifier Play-off |publisher=IPP Media |author=Japhet Kazenga |date=17 Februarie 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In 2026 het hulle tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] die Afrikakwalifisering gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-cruise-into-t20-world-cup-qualifiers/ |title=Tanzania cruise into T20 World Cup qualifiers |publisher=Daily News |author=Mbonile Burton |date=31 Maart 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die wedstryd teen die Seychelle op 27 Maart het [[Ivan Selemani]] die eerste Tanzaniese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/tanzania-211/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Tanzania in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2026-toernooi in [[Namibië]] en [[Zimbabwe]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/heroic-u-19-cricket-team-return-home-after-world-cup-qualification/ |title=Heroic U-19 Cricket Team return home after World Cup qualification |publisher=Daily News |author=Elkana Kuhenga |date=8 April 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die o/19-span het grootliks uit inheemse Tanzaniërs en drie spelers met ’n Indiese herkoms bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/we-want-tanzania-to-be-one-of-the-leading-associate-sides-in-cricket-states-tca-chairman-sreekumar/ |title=“We want Tanzania to be one of the leading Associate sides in cricket” states TCA Chairman Sreekumar |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=20 April 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Tanzanië blou truie met ’n swart kleuraksent, ’n swart V-halslyn en blou broeke. Veldspelers dra ’n blou bofbalpet of ’n blou sonhoed. Die kolwers se helms is ook blou geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''TANZANIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Tanzanië |caption=Ligging van Tanzaniese krieketstadions |places= {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Annadil Burhani Ground]]</small>|position=top|lat=-6.8094|long=39.28288}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]]</small>|position=left|lat=-6.8084|long=39.2904}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]]</small>|position=bottom|lat=-6.776012|long=39.178326}} }} Tanzanië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Tanzaniese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Tanzanië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Annadil Burhani Ground]] | [[Dar-es-Salaam]] | 31 Oktober 2022 |- | 2 | [[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |- | 3 | [[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 35 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Tanzanië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Tanzaniese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Ivan Selemani]] | 2021–hede | align=center | 68 | align=center | '''1&nbsp;640''' |- | [[Abhik Patwa]] | 2021–2025 | align=center | 57 | align=center | '''1&nbsp;387''' |- | [[Amal Rajeevan]] | 2022–2025 | align=center | 55 | align=center | '''1&nbsp;063''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}913''' |- | [[Omary Kitunda]] | 2021–hede | align=center | 59 | align=center | '''{{0}}559''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Ally Kimote]] | 2021–hede | align=center | 81 | align=center | '''90''' |- | [[Yalinde Nkanya]] | 2022–hede | align=center | 55 | align=center | '''71''' |- | [[SanjayKumar Thakor]] | 2021–2024 | align=center | 58 | align=center | '''65''' |- | [[Salum Jumbe]] | 2021–hede | align=center | 66 | align=center | '''65''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''51''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Tanzanië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Abhik Patwa | 2021–2025 |- | 2 | '''Kassim Nassoro''' | 2022–hede |- | 3 | Salum Jumbe | 2024 |- | 4 | Laksh Bakrania | 2025 |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 8 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 12 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 0 || 40,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Koeweit}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Mali}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 5 || 3 || 1 || 0 || 1 || 75,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 18 || 16 || 2 || 0 || 0 || 88,89 || 31 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 17 || 3 || 12 || 0 || 2 || 20,00 || 19 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Vanuatu}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''83''' || '''51''' || '''29''' || '''0''' || '''3''' || '''61,45''' || 2 November 2021 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3801 op 5 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Tanzania national cricket team|Tanzaniese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/tanzania-160 Tanzanië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association Tanzanië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] tf9h3xs0oz83c7brh33b8p5nk022s0c 0 459944 2891497 2890610 2026-04-07T19:38:45Z EmausBot 18510 dubbele aanstuur na [[Lokomotiv Moskou]] reggemaak 2891497 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lokomotiv Moskou]] 3ckxpz5cu0gh8opqfmqs5s0jgykbgrz 0 459948 2891478 2890779 2026-04-07T18:00:10Z SpesBona 2720 Uitgebrei, nog besig 2891478 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Wes-Afrikaanse krieketspan|Wes-Afrikaanse span]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) is in 1957 gestig as die Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2002 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Krieket is in die laat 19de eeu deur Britse kolonialiste na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=6 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is wedstryde in 1947 hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het die kwaliteit van die Afrikaspelers begin toeneem en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het gelykop geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Die Wes-Afrikaanse span het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal. Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visas ontvang nie en moes vervolgens hulleself aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2003 is hulle finaal ontbind. Sedertdien neem Nigerië op sy eie as ’n assosiaatlid en die ander drie lande as geaffilieerde lede aan IKR-toernooie deel. Tydens die bestaan van die Wes-Afrikaanse span het Nigerië steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos by die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 2006 het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling sewe van die Wêreldkrieketliga 2009 gekwalifiseer. Dié toernooi het hulle in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië aan die Wêreldkrieketliga se afdeling sewe in [[Botswana]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het dié toernooi as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling ses van die Wêreldkrieketliga 2011 gekwalifiseer. In 2011 het die span versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=6 April 2026}}</ref> In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Nigerië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In Augustus 2018 is Nigerië by die Afrika T20I-bekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> Nadat die span die noordwestelike substreek se kwalifisering as naaswenner geëindig en die eindstryd van die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] gehaal het, het Nigerië op 20 Mei 2019 in sy eerste T20I-wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Kampala]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=21 April 2018}}</ref> In Julie 2019 is [[Zimbabwe Krieket]] deur die IKR geskors, waarmee [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] van IKR-toernooie uitgesluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1288479 |title=ICC board and full council concludes in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Julie 2019}}</ref> Gevolglik is hulle tydens die Afrikakwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2021 met Nigerië vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1196860.html |title=Nigeria awarded men's T20 World Cup Qualifiers entry |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Augustus 2019}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Nigerië groen truie met ’n geel kleuraksent, ’n groen V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n groen bofbalpet of ’n groen sonhoed. Die kolwers se helms is ook groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''NIGERIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Nigerië |caption=Ligging van Nigeriese krieketstadions |places= {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Tafawa Balewa Square]]</small>|position=top|lat=6.447222|long=3.401389}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Universiteit van Lagos-krieketovaal]]</small>|position=bottom|lat=6.513499|long=3.392852}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]]</small>|position=bottom|lat=9.0377|long=7.4507}} }} Nigerië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nigeriese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nigerië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Universiteit van Lagos-krieketovaal]] | Lagos | 19 Oktober 2021 |- | 2 | [[Tafawa Balewa Square]] | [[Lagos]] | 28 Maart 2022 |- | 3 | [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]] | Abuja | 23 November 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 42 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Nigerië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nigeriese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sulaimon Runsewe]] | 2019–hede | align=center | 76 | align=center | '''1&nbsp;399''' |- | [[Isaac Danladi]] | 2019–hede | align=center | 59 | align=center | '''1&nbsp;224''' |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''{{0}}822''' |- | [[Selim Salau]] | 2024–hede | align=center | 33 | align=center | '''{{0}}793''' |- | [[Sesan Adedeji]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}772''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''84''' |- | [[Sylvester Okpe]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''70''' |- | [[Peter Aho]] | 2021–hede | align=center | 62 | align=center | '''67''' |- | [[Ridwan Abdulkareem]] | 2021–hede | align=center | 52 | align=center | '''54''' |- | [[Prosper Useni]] | 2021–hede | align=center | 61 | align=center | '''52''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nigerië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ademola Onikoyi | 2019–2023 |- | 2 | Joshua Ayannaike | 2021 |- | 3 | Sylvester Okpe | 2021–2025 |- | 4 | '''Sulaimon Runsewe''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Ivoorkus}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 November 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 0 || 20,00 || 16 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 12 || 9 || 2 || 0 || 1 || 66,67 || 4 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 14 || 13 || 1 || 0 || 0 || 92,85 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2024 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 26 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 13 || 0 || 13 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Zambië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''93''' || '''48''' || '''43''' || '''0''' || '''2''' || '''52,74''' || 21 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3806 op 7 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2026 |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] fbe1tt0g40h2yz12xq6hqhon0stlg4w 2891518 2891478 2026-04-07T21:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2891518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Wes-Afrikaanse krieketspan|Wes-Afrikaanse span]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) is in 1957 gestig as die Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2002 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Krieket is in die laat 19de eeu deur Britse kolonialiste na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=6 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is wedstryde in 1947 hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het die kwaliteit van die Afrikaspelers begin toeneem. In 1951 is ’n gesamentlike beheerliggaam in Lagos gestig met albei bevolkingsgroepe wat aparte takke behou het en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In 1957 het albei beheerliggame in die Nigeriese Krieketvereniging (NCA, ''Nigeria Cricket Association'') saamgesmelt. === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het gelykop geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Die Wes-Afrikaanse span het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal. Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visas ontvang nie en moes vervolgens hulleself aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=6 April 2026}}</ref> In 2003 is hulle finaal ontbind. Sedertdien neem Nigerië op sy eie as ’n assosiaatlid en die ander drie lande as geaffilieerde lede aan IKR-toernooie deel. Tydens die bestaan van die Wes-Afrikaanse span het Nigerië steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos by die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 het die Nigeriese beheerliggaam sy naam verander in Nigeriese Krieketfederasie (NCF, ''Nigeria Cricket Federation''). In Augustus dieselfde jaar het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling sewe van die Wêreldkrieketliga 2009 gekwalifiseer. Dié toernooi het hulle in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië aan die Wêreldkrieketliga se afdeling sewe in [[Botswana]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het dié toernooi as naaswenner afgesluit en daarmee vir afdeling ses van die Wêreldkrieketliga 2011 gekwalifiseer. Nigerië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Nigeriërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Nigerië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Nigerië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In Augustus 2018 is Nigerië by die Afrika T20I-bekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=6 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> Nadat die span die noordwestelike substreek se kwalifisering as naaswenner geëindig en die eindstryd van die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] gehaal het, het Nigerië op 20 Mei 2019 in sy eerste T20I-wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Kampala]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=21 April 2018}}</ref> In Julie 2019 is [[Zimbabwe Krieket]] deur die IKR geskors, waarmee [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] van IKR-toernooie uitgesluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1288479 |title=ICC board and full council concludes in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Julie 2019}}</ref> Gevolglik is hulle tydens die Afrikakwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2021 met Nigerië vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1196860.html |title=Nigeria awarded men's T20 World Cup Qualifiers entry |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Augustus 2019}}</ref> Op 24 November 2024 het [[Selim Salau]] in die wedstryd teen die Ivoorkus die eerste Nigeriese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/nigeria-173/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Nigeria in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2020-toernooi in [[Suid-Afrika]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/321954-nigeria-qualifies-for-first-u-19-cricket-world-cup.html |title=Nigeria qualifies for first U-19 Cricket World Cup |publisher=Premium Times |author=Tunde Eludini |date=23 Maart 2019 |accessdate=7 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Nigerië groen truie met ’n geel kleuraksent, ’n groen V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n groen bofbalpet of ’n groen sonhoed. Die kolwers se helms is ook groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''NIGERIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=6 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van beide die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop in Nigerië en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Nigerië |caption=Ligging van Nigeriese krieketstadions |places= {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Tafawa Balewa Square]]</small>|position=top|lat=6.447222|long=3.401389}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Universiteit van Lagos-krieketovaal]]</small>|position=bottom|lat=6.513499|long=3.392852}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]]</small>|position=bottom|lat=9.0377|long=7.4507}} }} Nigerië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nigeriese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nigerië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Universiteit van Lagos-krieketovaal]] | Lagos | 19 Oktober 2021 |- | 2 | [[Tafawa Balewa Square]] | [[Lagos]] | 28 Maart 2022 |- | 3 | [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]] | Abuja | 23 November 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 42 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Nigerië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nigeriese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sulaimon Runsewe]] | 2019–hede | align=center | 76 | align=center | '''1&nbsp;399''' |- | [[Isaac Danladi]] | 2019–hede | align=center | 59 | align=center | '''1&nbsp;224''' |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''{{0}}822''' |- | [[Selim Salau]] | 2024–hede | align=center | 33 | align=center | '''{{0}}793''' |- | [[Sesan Adedeji]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}772''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''84''' |- | [[Sylvester Okpe]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''70''' |- | [[Peter Aho]] | 2021–hede | align=center | 62 | align=center | '''67''' |- | [[Ridwan Abdulkareem]] | 2021–hede | align=center | 52 | align=center | '''54''' |- | [[Prosper Useni]] | 2021–hede | align=center | 61 | align=center | '''52''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nigerië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ademola Onikoyi | 2019–2023 |- | 2 | Joshua Ayannaike | 2021 |- | 3 | Sylvester Okpe | 2021–2025 |- | 4 | '''Sulaimon Runsewe''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Ivoorkus}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 November 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 0 || 20,00 || 16 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 12 || 9 || 2 || 0 || 1 || 66,67 || 4 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 14 || 13 || 1 || 0 || 0 || 92,85 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2024 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 26 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 13 || 0 || 13 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Zambië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''93''' || '''48''' || '''43''' || '''0''' || '''2''' || '''52,74''' || 21 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3806 op 7 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2026 |accessdate=7 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 0tvcgapap39c2w0q18izxy28vgv90qy 0 459971 2891379 2890969 2026-04-07T15:26:05Z BurgertB 2401 Besig 2891379 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Volgens Sitchin het die Anunnaki gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buitenaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 |pages=[https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157 157–182, chapter "The Adam: A Slave Made to Order] |url=https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157}}</ref>  Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van hierdie "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] bqa5eoli0s7e8v73k2fxru4vnm6t1s3 2891380 2891379 2026-04-07T15:29:03Z BurgertB 2401 /* Idees en werk */ 2891380 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het gesê die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buitenaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 |pages=[https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157 157–182, chapter "The Adam: A Slave Made to Order] |url=https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157}}</ref>  Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 5pltodz7mh0xik0usdz1nn7w2tgdqnq 2891381 2891380 2026-04-07T15:29:38Z BurgertB 2401 /* Idees en werk */ 2891381 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het gesê die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buiteaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 |pages=[https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157 157–182, chapter "The Adam: A Slave Made to Order] |url=https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157}}</ref>  Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 9f093brdweyntmbjyv5qk1dv7j91b7c 2891382 2891381 2026-04-07T15:34:24Z BurgertB 2401 /* Idees en werk */ 2891382 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het gesê die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buiteaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 |pages=[https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157 157–182, chapter "The Adam: A Slave Made to Order] |url=https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157}}</ref>  Sitchin het aangevoer die Anunnaki was aktief in menslike sake totdat hulle kultuur deur wêreldwye rampe vernietig is, veroorsaak deur die skielike einde van die laaste [[ystydperk]] sowat 12&nbsp;000 jaar gelede. Aangesien mense oorleef het maar alles wat hulle gebou het vernietig is, het die Anunnaki die Aarde verlaat nadat hulle mense die geleentheid en middele gegee het om hulleself te regeer. Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] fotkpucz6lv82epozkxjao0z3ly4ztt 2891383 2891382 2026-04-07T15:36:13Z BurgertB 2401 /* Idees en werk */ 2891383 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het aangevoer die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buiteaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 |pages=[https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157 157–182, chapter "The Adam: A Slave Made to Order] |url=https://archive.org/details/genesisrevisited00sitc/page/157}}</ref> Die Anunnaki was aktief in menslike sake totdat hulle kultuur deur wêreldwye rampe vernietig is, veroorsaak deur die skielike einde van die laaste [[ystydperk]] sowat 12&nbsp;000 jaar gelede. Aangesien mense oorleef het maar alles wat hulle gebou het vernietig is, het die Anunnaki die Aarde verlaat nadat hulle mense die geleentheid en middele gegee het om hulleself te regeer. Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] cp62jwy55e4ns0mob5wyo06fdl5mrvr 2891384 2891383 2026-04-07T15:39:54Z BurgertB 2401 2891384 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het aangevoer die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buiteaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 }}</ref> Die Anunnaki was aktief in menslike sake totdat hulle kultuur deur wêreldwye rampe vernietig is, veroorsaak deur die skielike einde van die laaste [[ystydperk]] sowat 12&nbsp;000 jaar gelede. Aangesien mense oorleef het maar alles wat hulle gebou het vernietig is, het die Anunnaki die Aarde verlaat nadat hulle mense die geleentheid en middele gegee het om hulleself te regeer. Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] 8kwutz4cv7wa6cj4nw0aw5409tf06h9 2891385 2891384 2026-04-07T15:42:22Z BurgertB 2401 /* Skakels */ 2891385 wikitext text/x-wiki '''Zecharia Sitchin''' (11 Julie 1920 - 9 Oktober 2010)<ref>{{cite web |url=http://www.sitchin.com/ |title=The Official Web Site of Zecharia Sitchin |publisher=Sitchin.com |access-date=2026-04-06}}</ref> was die skrywer van ’n aantal boeke wat ’n verklaring voorstel vir [[mens]]like oorsprong wat [[antieke ruimtevaarders]] behels. Sitchin het die skepping van die antieke [[Sumer]]iese kultuur toegeskryf aan die "Anunnaki", wat hy beweer het ’n ras van [[buiteaardse lewe|buiteaardse]] wesens van ’n [[planeet]] anderkant [[Neptunus]] genaamd '''Nibiru''' was. Hy het beweer die Sumeriese mitologie dui daarop dat dié hipotetiese planeet Nibiru in ’n verlengde, 3 600 jaar lange elliptiese wentelbaan om die [[Son]] is. Miljoene eksemplare van Sitchin se boeke is wêreldwyd verkoop en dit is in meer as 25 tale vertaal. Sitchin se idees word verwerp deur [[wetenskaplike]]s, akademici, [[Historikus|historici]] (insluitend Sumeroloë, Oriëntaliste en Assirioloë) en [[Antropologie|antropoloë]] wat sy werk as [[skynwetenskap]] en skyngeskiedenis afmaak. Sy werk word gekritiseer vir gebrekkige metodologie, die ignorering van [[argeologie]]se en [[Wêreldgeskiedenis|historiese]] bewyse en verkeerde vertalings van antieke tekste, asook vir foutiewe [[Sterrekunde|sterrekundige]] en wetenskaplike bewerings.<ref name="Skepdic">{{cite web |url=http://www.skepdic.com/sitchin.html |title=Zecharia Sitchin and ''The Earth Chronicles'' |last=Carroll |first=Robert T |date=1994–2009 |work=The Skeptic's Dictionary |publisher=John Wiley & Sons |access-date=2010-10-29}}</ref> ==Idees en werk== Volgens Sitchin, wat in [[Bakoe]] in die [[Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek|Sowjetse Azerbeidjan]] gebore is, se vertolking van Mesopotamiese [[Ikoon|ikonografie]] en [[Simbool|simbolisme]], soos uiteengesit in sy boek ''The 12th Planet'' van 1976 en die opvolge daarvan, is daar 'n onontdekte planeet anderkant Neptunus met 'n lang, elliptiese [[wentelbaan]]<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |date=1976 |title=The 12th Planet |publisher=Stein and Day |isbn=0-380-39362-X |pages=224–256}}</ref> wat die binneste [[Sonnestelsel]] rofweg elke 3&nbsp;600 jaar bereik.<ref>{{Cite web |last=Redd |first=Nola Taylor |date=December 4, 2018 |title=Nibiru: The Nonexistent Planet. |url=https://www.space.com/15551-nibiru.html |website=Space.com}}</ref> Dié planeet word Nibiru genoem en met [[Mardoek]] verbind, hoewel [[Jupiter]] die planeet is wat in die [[Babilon]]iese kosmologie met dié god verbind is.<ref>Jastrow, jr., Morris (1911). ''Aspects of Religious Belief and Practice in Babylonia and Assyria'', G.P. Putnam's Sons: New York and Londen. pp. 217-219.</ref> Sitchin het gemeen Nibiru was eens 'n [[weesplaneet]] en is kort ná die vorming van die Sonnestelsel aangetrek. Dit het rampspoedig met '''Tiamat''' gebots. Dié was 'n ander planeet tussen [[Mars]] en Jupiter. Die botsing het glo die [[Aarde]], die [[asteroïedgordel]] en die [[komete]] gevorm. Hy het gesê Tiamat het middeldeur gebreek toe dit deur een van Nibiru se [[natuurlike satelliet|mane]] getref word, en daarna het Niburu self die fragmente getref. Die een helfte van Tiamat het die asteroïedgordel geword en die ander helfte, wat weer deur een van Nibiru se mane getref is, is in 'n nuwe wentelbaan gestamp en het die Aarde geword. Sitchin het ook geglo [[Pluto]] was oorspronklik 'n maan van [[Saturnus]], maar Nibiru se [[swaartekrag]] het dit versteur, dit na die buitenste Sonnestelsel gestoot en dit sy huidige wentelbaan gegee wat met Neptunus s'n kruis.<ref>{{Cite web |url=http://www.sitchin.com/Pluto.htm |title = Pluto op sitchin.com}}</ref> Volgens Sitchin word Nibiru "die 12de planeet" genoem omdat die Sumeriese gode al agt planete plus Pluto, die [[Son]] en die [[Maan]] getel het. Dit was die tuiste van die tegnologies gevorderde, mensagtige buiteaardse ras met die Sumeriese naam ''Anunnaki'' ("sterk mense van die ou tyd" in [[Genesis]]). Hulle het glo ontwikkel nadat Nibiru die binneste Sonnestelsel binnegegaan het, en het moontlik 450&nbsp;000 jaar gelede op die Aarde aangekom op soek na [[minerale]], veral [[goud]]. Hulle het dit in [[Afrika]] gevind en gemyn. Sitchin het aangevoer die Anunnaki het gemuit weens ontevredenheid met hulle werksomstandighede en [[Enki]] (die Sumeriese god van water en menslike kultuur) het voorgestel primitiewe werkers (''[[Homo sapiens]]'') word as slawe geskep om hulle in die goudmyne te vervang. Dit is gedoen deur buiteaardse gene met dié van ''[[Homo erectus]]'' te kruis.<ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=The Wars of Gods and Men: Book III of the Earth Chronicles |date=2007 |publisher=Harper |isbn=978-0-06-137927-7 |pages=104–105}}</ref><ref>{{cite book |last=Sitchin |first=Zecharia |title=Genesis Revisited |date=1990 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-76159-3 }}</ref> Die Anunnaki was aktief in menslike sake totdat hulle kultuur deur wêreldwye rampe vernietig is, veroorsaak deur die skielike einde van die laaste [[ystydperk]] sowat 12&nbsp;000 jaar gelede. Aangesien mense oorleef het maar alles wat hulle gebou het vernietig is, het die Anunnaki die Aarde verlaat nadat hulle mense die geleentheid en middele gegee het om hulleself te regeer. Volgens Sitchin meld antieke inskripsies dat die menslike beskawing in Sumer onder leiding van dié "gode" gevestig is, en dat menslike [[monargie|koningskap]] ingestel is om tussengangers tussen die mensdom en die Anunnaki daar te stel. Hy het gesê sy navorsing stem ooreen met baie [[Bybel]]se tekste, en dat Bybelse tekste oorspronklik uit Sumeriese geskrifte kom. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * [http://www.sitchin.com/ Amptelike webtuiste] * Kilgannon, Corey. [https://www.nytimes.com/2010/01/10/nyregion/10alone.html "Origin of Species, From an Alien View"], ''The New York Times'', 10 Januarie 2010. p. MB4. {{CommonsKategorie-inlyn|Zecharia Sitchin}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Zecharia Sitchin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Skrywers]] tfzk5hih4sw48n7yozzlge4uykq4iu9 0 459977 2891270 2891042 2026-04-07T14:46:00Z Aliwal2012 39067 +8 blou skakels 2891270 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lockheed B-34 USAAF in flight.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-34]] Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n [[bomwerper]] deur die [[Britse Koninklike Lugmag]] (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die [[Amerikaanse Vloot]] genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die [[United States Army Air Forces]] (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. [[Lêer:Lockheed B-37 USAAF.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-37]] [[Lêer:Lockheed Ventura - Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CM6226.jpg|duimnael|Lockheed Ventura GR Merk V’s van die SALM se 22 Eskader]] Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Lugmag in gebruik geneem. Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig. Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf, met die benaming B-34. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die Amerikaanse Vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus, toegerus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as [[Lugmagbasis Ysterplaat]]) begin aankom. In 1946 het die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by [[Lugmagbasis Swartkop]], 24 Eskader by [[Lugmagbasis Bloemspruit|Bloemspruit]] en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by [[Langebaanweg]]. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader gesluit is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word.<gallery mode="packed"> Lêer:6112 2003-02-09 FASK 035 LR 800x600.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 038 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 033 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 </gallery> === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kuseskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvinne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelike SAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterdeel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Fire demo 1984-02-04 FAJS 608 shd50 her 600x364.jpg|Moontlik TS302 4 Feb 1984 Lêer:TS306 1981-10-24 FAJS 599 shd25 her2 600x364.jpg|TS306 24 Oktober 1981 </gallery>'''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-museum het die vliegtuig tot statiese vertoon- toestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> In die meegaande foto’s word die masjien op verskillende datums by die MOTHS in Edenvale gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:6432 1989-08-12 Edenvale 978 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 12 Augustus 1989 Lêer:6432 1989-12-18 Edenvale 979 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 18 Desember 1989 Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 386 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 387 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1991-01-26 MOTHS 048 shd25 her cr 600x364.jpg|Edenvale 26 Januarie 1991 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. Die foto’s van die Ventura met die reeksnommer 6447 hieronder is op 2 Desember 2005 by SALM-museum Ysterplaat geneem. <gallery mode="packed"> Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 123 cr LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 041 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 030 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die Amerikaanse Vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loodsnommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Snake Valley 15 Desember 1976 Lêer:6487 2008-08-02 FASK 005 EL 600x400.jpg|Swartkop 2 Augustus 2008 Lêer:6487 2010-06-05 FASK 0047 shd25 800x533.jpg|Swartkop 5 Junie 2010 Lêer:6487 2010-08-13 FASK 0020 ELshd 800x533.jpg|Swartkop 13 Augustus 2010 Lêer:6487 2014-09-19 FASK 5315 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die Amerikaanse Vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Ts306 1991-05-18 FASK 102 LR 800x486.jpg|Swartkop 18 Mei 1991 Lêer:6498 2003-02-09 040 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6498 2014-09-19 FASK 5318 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} e29zpj8c9wjvakbpkiul7njrho2x5xe 2891591 2891270 2026-04-08T07:42:48Z Gaius le Roux 203341 Ek het twee sinne by die teks bygevoeg. 2891591 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lockheed B-34 USAAF in flight.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-34]] Die '''Lockheed Ventura''' is ’n tweemotorige mediumbomwerper en patrolliebomwerper van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die Ventura is in laat-1942 vir gevegsoperasies in Europa as ’n [[bomwerper]] deur die [[Britse Koninklike Lugmag]] (RAF) in gebruik geneem. Die vliegtuig is die '''PV-1''' deur die [[Amerikaanse Vloot]] genoem en het in 1943 in die Stille Oseaan tot die geveg toegetree. Die bomwerper is ook gebruik deur die [[United States Army Air Forces]] (USAAF), wat dit die '''Lockheed B-34''' (Lexington) en die '''B-37''' (as opleidingsvliegtuig) genoem het. Die Britse gemenebesmagte het dit ook in verskeie rolle gebruik, insluitende vir oorlogvoering teen skepe en die opsporing en aanval van duikbote. [[Lêer:Lockheed B-37 USAAF.jpg|duimnael|USAAF Lockheed B-37]] [[Lêer:Lockheed Ventura - Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CM6226.jpg|duimnael|Lockheed Ventura GR Merk V’s van die SALM se 22 Eskader]] Die Lockheed Ventura was ’n militêre ontwikkeling van die Lodestar-transportvliegtuig en is oorspronklik ingevolge ’n bestelling van die Britse regering ontwerp en vervaardig. Die eerste Ventura I het op 31 Julie 1941 gevlieg en Merk I-weergawes is in 1942 as mediumbomwerpers deur die Britse Lugmag in gebruik geneem. Hulle het vier masjiengewere in die neus gehad en twee of vier gewere in ’n koepel op die rug en twee gewere op die buik gehad wat agtertoe vuur; altesaam 188 is vervaardig. Die Merk I is deur die Ventura II en IIA vir die Britse Lugmag gevolg. Hierdie variante is ingevolge Amerikaanse kontrakte deur Vega geproduseer en is op ’n bruikleengrondslag aan die Britse bomwerperkommandement verskaf, met die benaming B-34. Volgende aan die beurt was die Merk III (VSA-benaming O-56, later B-37), maar net 18 is afgelewer. Die finale variant was die PV-1, wat hoofsaaklik as ’n patrolliebomwerper vir die Amerikaanse Vloot vervaardig is. Dit het ’n omhulde neus, toegerus met twee vaste masjiengewere gehad. Altesaam 1600 PV-1’s is geproduseer, waarvan 388 op ’n bruikleengrondslag as Ventura IV’s of GR.V’s aan die kuskommandement van die Britse Lugmag afgelewer is. Hierdie vliegtuie het wydverspreide diens met verskeie gemenebes-lugmagte gesien. Die totale Ventura/B-34/PV-produksie het uit 2475 vliegtuie bestaan.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=601, 602 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM-B-34’s === B-34 Ventura II-vliegtuie het in 1942 by Lugmagstasie Brooklyn (later bekend as [[Lugmagbasis Ysterplaat]]) begin aankom. In 1946 het die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) besluit om 62 B-34 Venturas te hou. Hierdie vliegtuie is soos volg toegewys: 21 Eskader en 60 Eskader by [[Lugmagbasis Swartkop]], 24 Eskader by [[Lugmagbasis Bloemspruit|Bloemspruit]] en die bomwerping-en-skietoefen-en-lugnavigasieskool by [[Langebaanweg]]. Die laaste B-34 het vanaf Bloemspruit gevlieg toe 24 Eskader gesluit is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=265, 268 |language=en}}</ref> ==== Lockheed B-34 Ventura II konstruksienommer 137-4642 ==== Die Ventura II met die konstruksienommer 137-4642 het die reeksnommers AJ504 in die Britse Koninklike Lugmag (RAF) en 6112 in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad.<ref name=":0" /> Die Ventura met die reeksnommer 6112 word hieronder op 9 Februarie 2003 by SALM-museum Swartkop geïllustreer. In die nabyfoto kan die dowwe reeksnommer 6112 en die kodeletters AR gesien word.<gallery mode="packed"> Lêer:6112 2003-02-09 FASK 035 LR 800x600.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 038 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6112 2003-02-09 FASK 033 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 </gallery> === SALM-PV-1’s === Die SALM het in 1946 besluit om 86 Lockheed PV-1 Ventura Merk V-patrolliebomwerpers te hou. Die kuseskaders, naamlik  17, 22 en 27 Eskader, het die PV-1’s gebruik. Venturas van 22 Eskader het op 1 November 1958 by 35 Eskader aangesluit en het die B-vlug van die eenheid gevorm. Hierdie vliegtuie het die vliegopleidingsfase van die navigators vir die Lugnavigasieskool onderneem en is teen 1960 uitgefaseer. Sommige van die PV-1’s was in diens van die SALM tot 1959.<ref name=":0" /> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=August 2002 |title=Squadrons and units of the SAAF, 35 Squadron |journal=SA Flyer |pages=26 to 29}}</ref> === Venturas van die SAL-vakleerlingskool === Die vakleerlingskool van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) het Lockheed PV-1 Venturas vir die opleiding van vakleerlinge gebruik. TS-nommers (Tegniese Skool-nommers) is aan die Venturas toegeken. Min van hulle het hulle vorige merke opgehad. Hulle het almal oranje stertvinne en swart of blou “vlieënde springbokke” gehad en sommiges het blou enjinkappe gehad. Een het in ’n stadium ’n gedeeltelike SAL-kleurskema en nog een ’n feitlik volledige skema (kompleet met geverfde lynvliegtuigvensters) gehad. Hierdie Venturas was van TS302 tot TS307 genommer. Die besonderhede wat hieronder weerspieël word, is by twee verskillende geleenthede (insluitende een op 6 Mei 1977) deur Dave Becker bevestig. Let daarop dat die inligting in Brent 2005 in sekere opsigte verskil van dié wat hieronder weergegee word. * TS302: Volledige SAL-skema, gebruik as ’n kajuitlaaiopleidingsvliegtuig * TS303: Kon.-no. 5865; ex-VSA-vloot BuNo 34965; gebruik as ’n kontrole-instellingopleidingsvliegtuig; naam ''Sleep John'' ''B''; reeksnommer in swart op agterdeel van romp * TS304: Kon.-no. 6059, moontlik ex-6473 (Let wel: Volgens Brent 2005 is dit egter 6476); kode GZQG; ex BuNo 48823; naam ''Baltimore Babe''; niestandaard- ekstra syvenster op neus * TS305: ex-SALM-radioroepsein MFSMB; BuNo 34659, 34859 of 34959; naam ''Moeras Padda''; wapens – passer en tier op die neus; moontlik SALM 6447 (Brent 2005 = BuNo 34965) * TS306: Kon.-no.6290, ex 6498; radioroepsein MFSMR; BuNo 49474; volledigste van die ses vliegtuie; naam ''Jane''; gebruik vir die ambagstoetsing van vakleerlinge * TS307: Kon.-no.6295, ex 6525, radioroepsein MFSGT; BuNo 49479; enjins, neus en die grootste deel van bakboordromp verwyder; gebruik vir lugraaminstruksie Die hele gedeelte hierbo is op Aviation Society of Africa Julie 1977 en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1977 |title=SAA’s Non-flying Fleet |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=IV |issue=7 |pages=9 to 11}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=276 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Fire demo 1984-02-04 FAJS 608 shd50 her 600x364.jpg|Moontlik TS302 4 Feb 1984 Lêer:TS306 1981-10-24 FAJS 599 shd25 her2 600x364.jpg|TS306 24 Oktober 1981 </gallery>'''Latere gebeure''' * TS302: SALM 6423, RAF FP564; Whitehills Radio Flyers Club * TS303: SALM 6447, RAF FP682; vertoon by SALM-museum Ysterplaat * TS304: SALM 6476, RAF JT808; in modulêre vorm omskep en gedurende 1983 opgesny * TS305: SALM 6432, RAF FP607; vertoon by Edenvale MOTHS * TS306: SALM 6498, RAF JT867; vertoon by SALM-museum Swartkop * TS307: SALM 6525, RAF JT872; romp by Burgerlike Lugvaart, Johannesburg Internasionale Lughawe Hierdie paragraaf is op ''Winged Springboks'' en Brent 2005 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=29 |language=en}}</ref> === Individuele Ventura PV-1-konstruksienommers === ==== Konstruksienommer 237-5649 ==== Die Ventura met die reeksnommer 6432 is vir vertoning na die Marais Steyn-park in Edenvale naby Johannesburg verskuif. Die SAL en die SALM-museum het die vliegtuig tot statiese vertoon- toestand gerestoureer. Hierdie skroefvliegtuig is in September 1943 aan 23 Eskader van die SALM afgelewer en het die radioroepsein MFSMB gehad. Dit is in Augustus 1955 vir BBP-take omskep en is in November 1958 aan diens onttrek. Die masjien is sedert 1961 (toe hy aan die SAL verkoop is) tot sy restourasie in 1985 in die vakleerlingskool van die SAL by Jan Smuts-lughawe gebruik. Die SALM-museum het verskeie ontbrekende onderdele uit sy groot voorraad Ventura-dele geskenk om nommer 6432 tot sy glorieryke oorlogtydse voorkoms te restoureer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February 1986 |title=MILITARY AVIATION: AIRCRAFT OF THE SAAF |journal=African Air Review |volume=12 |issue=February 1986 |pages=3 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6432 het die konstruksienommer 237-5649 en die BuNo 34759. Die vliegmasjien was voorheen TS305 by die SAL-vakleerlingskool en FP607 in die Britse Koninklike Lugmag.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=275 |language=en}}</ref> In die meegaande foto’s word die masjien op verskillende datums by die MOTHS in Edenvale gesien.<gallery mode="packed"> Lêer:6432 1989-08-12 Edenvale 978 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 12 Augustus 1989 Lêer:6432 1989-12-18 Edenvale 979 ELshd her 624x400.jpg|Edenvale 18 Desember 1989 Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 386 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1989-00-00 Edenvale 387 LR her 600x364.jpg|Foto 1989 geneem Lêer:6432 1991-01-26 MOTHS 048 shd25 her cr 600x364.jpg|Edenvale 26 Januarie 1991 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-5855 ==== * Die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6447 is in 1943 as ’n Lockheed 37 PV-1 Ventura GR.5 met die BuNo 34965 en die konstruksienommer 237-5855 gebou. Hy het in die Britse Koninklike Lugmag die reeksnommer FP682 gehad. * Van 6 November 1943 tot 23 Augustus 1945 is die vliegtuig deur 25 Eskader bedryf. Daarna het die masjien na 23 Eskader, 1 Lugdepot, 3 Lugdepot en 10 Vleuel gegaan. Dit is in September 1944 by Fisantekraal getoets. * Van 23 Augustus 1945 tot 24 Januarie 1958 is die skroefvliegtuig op die pendeldiens tussen Pretoria en Kaïro gebruik. Tussen Januarie en Maart 1958 is die vliegtuig van die SALM-boeke geskrap en aan die SAL verkoop (dit is as instruksielugraam met die reeksnommer TS303 deur die SAL gebruik). * Tussen 27 Oktober 1988 en 10 Mei 1990 is die masjien agter ’n voorhaker gesleep en het op 3 November 1988 by Lugmagbasis Ysterplaat aangekom, en daar is met die restourasie van die vliegtuig begin. Die Ventura het op 11 Mei 1990 uit die verfwinkel gekom en die vyfde vertoonvliegtuig by SALM-museum Ysterplaat geword. Die inligting in hierdie paragraaf is van inligtingsborde langs die vliegtuig in SALM-museum Ysterplaat bekom. Die foto’s van die Ventura met die reeksnommer 6447 hieronder is op 2 Desember 2005 by SALM-museum Ysterplaat geneem. <gallery mode="packed"> Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 123 cr LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 041 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 Lêer:6447 2005-12-02 FAYP 030 LR 600x400.jpg|Ysterplaat 2 Desember 2005 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6219 ==== Die vliegtuig is in 1944 as BuNo 49403 vir die Amerikaanse Vloot gebou. Daarna is dit met die reeksnommer JT861 deur die Britse Koninklike Lugmag gebruik. Vervolgens is dit as reeksnommer 6487 deur die SALM bedryf. In SALM-diens het die skroefvliegtuig diens met 29 Eskader by Darling gedoen (radioroepsein MFSFD). Later is die vliegtuig in ’n BBP-weergawe omskep en is vanaf Julie 1946 deur die BBP-vlug van 28 Eskader gebruik. Die masjien is van Julie 1946 tot Mei 1948 deur generaal JC Smuts gebruik en het later die naam ''Klein Tierberg'' gekry. Die Ventura het op 27 September 1960 na 15 Lugdepot gegaan en is op 14 Mei 1970 van die SALM se boeke geskrap. Die volgende eienaar van die vliegmasjien was die Suid-Afrikaanse Mediese Korps-opleidingsentrum, waar dit as grondopleidingsvliegtuig vir die laai van ongevalle in vliegtuie gemodifiseer is. Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag-museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loodsnommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=Newredruth, South Africa |pages=6, 18 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:219 1976-12-15 FASK 977 800x486.jpg|Snake Valley 15 Desember 1976 Lêer:6487 2008-08-02 FASK 005 EL 600x400.jpg|Swartkop 2 Augustus 2008 Lêer:6487 2010-06-05 FASK 0047 shd25 800x533.jpg|Swartkop 5 Junie 2010 Lêer:6487 2010-08-13 FASK 0020 ELshd 800x533.jpg|Swartkop 13 Augustus 2010 Lêer:6487 2014-09-19 FASK 5315 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> ==== Konstruksienommer 237-6290 ==== Die Lockheed PV-1 Ventura Mk V met die reeksnommer 6498 het die konstruksienommer 237-6290 en het die lewe as BuNo 49474 van die Amerikaanse Vloot begin. Hy het ook die reeksnommer JT867 in die Britse Koninklike Lugmag gehad. As SALM-vliegtuig het hy in ’n stadium die kode MS-R gehad (“MS” was die kode vir 17 Eskader).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=277 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Ts306 1991-05-18 FASK 102 LR 800x486.jpg|Swartkop 18 Mei 1991 Lêer:6498 2003-02-09 040 LR 600x450.jpg|Swartkop 9 Februarie 2003 Lêer:6498 2014-09-19 FASK 5318 ELshd 600x400.jpg|Swartkop 19 September 2014 </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} dqzq6tvzaol0glxcuwpuf3xrkdhkzsf 1 459980 2891239 2026-04-07T13:59:51Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891239 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459981 2891240 2026-04-07T14:00:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891240 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459982 2891486 2026-04-07T19:01:10Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2891486 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ruan Fourie | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1979 | geboorteplek = [[Bloemfontein]] | sterfdatum = 3 April 2026 | sterfteplek = [[Potchefstroom]] | ouers = | titel = | nasionaliteit ={{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Digter | ander = | bekend = ''’n ope brief aan Dorian Gray'' (2017) | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ruan Fourie''' (1994-[[3 April]] [[2026]]) was ‘n [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]]. Fourie is in 1994 in [[Bloemfontein]] gebore. Sy eerste gedig is in ''[[Taalgenoot]]'' en ''Jip'' gepubliseer (2012) en sedertdien het van sy gedigte op Versindaba, New Contrast, Storiewerf en Litnet se webruimtes verskyn. In 2016 wen hy die Bloemfonteinse Skrywersvereniging se skryfkompetisie, waarna die wengedig in die bloemlesing ''Inkvars'' opgeneem is. Hy het ook as digter deelgeneem aan die Byderhand-projek tydens [[Aardklop]] 2015.<ref>Versindaba, 7 April 2026. RIV Ruan Fourie (1994 – 2026) https://versindaba.co.za/2026/04/07/riv-ruan-fourie-1994-2026/ Besoek 7 April 2026. </ref> Hy onderneem in 2017 ’n honneursgraad in Afrikaanse Skryfkuns aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Dieselfde jaar word ''’n ope brief aan Dorian Gray'' (2017) sy debuutdigbundel deur Protea Boekehuis, uitgegee. [[Netwerk24]] berig dat “...met die bundel het Fourie hom gevestig as ‘n belowende stem in die Afrikaanse letterkunde wat persoonlike ervaring , literêre verwysing en estetiese selfrefleksie op ‘n vars en deurdagte manier byeenbring.”<ref>Anja van der Merwe, 7 April 2026. Jong digter van Potch se dood’laat reuseleemte in Afrikaans’ Netwerk 24. https://www.netwerk24.com/nuus/mense/jong-digter-van-potch-se-dood-laat-reuseleemte-in-afrikaans-20260406-1071 Besoek 7 April 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT: Fourie, Ruan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] de7qc5slbce40gvmv4b021jljzc4ugt 2891611 2891486 2026-04-08T11:20:58Z Sobaka 328 normdata 2891611 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ruan Fourie | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1979 | geboorteplek = [[Bloemfontein]] | sterfdatum = 3 April 2026 | sterfteplek = [[Potchefstroom]] | ouers = | titel = | nasionaliteit ={{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Digter | ander = | bekend = ''’n ope brief aan Dorian Gray'' (2017) | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ruan Fourie''' (1994-[[3 April]] [[2026]]) was ‘n [[Afrikaans|Afrikaanse]] [[digter]]. Fourie is in 1994 in [[Bloemfontein]] gebore. Sy eerste gedig is in ''[[Taalgenoot]]'' en ''Jip'' gepubliseer (2012) en sedertdien het van sy gedigte op Versindaba, New Contrast, Storiewerf en Litnet se webruimtes verskyn. In 2016 wen hy die Bloemfonteinse Skrywersvereniging se skryfkompetisie, waarna die wengedig in die bloemlesing ''Inkvars'' opgeneem is. Hy het ook as digter deelgeneem aan die Byderhand-projek tydens [[Aardklop]] 2015.<ref>Versindaba, 7 April 2026. RIV Ruan Fourie (1994 – 2026) https://versindaba.co.za/2026/04/07/riv-ruan-fourie-1994-2026/ Besoek 7 April 2026. </ref> Hy onderneem in 2017 ’n honneursgraad in Afrikaanse Skryfkuns aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Dieselfde jaar word ''’n ope brief aan Dorian Gray'' (2017) sy debuutdigbundel deur Protea Boekehuis, uitgegee. [[Netwerk24]] berig dat “...met die bundel het Fourie hom gevestig as ‘n belowende stem in die Afrikaanse letterkunde wat persoonlike ervaring , literêre verwysing en estetiese selfrefleksie op ‘n vars en deurdagte manier byeenbring.”<ref>Anja van der Merwe, 7 April 2026. Jong digter van Potch se dood’laat reuseleemte in Afrikaans’ Netwerk 24. https://www.netwerk24.com/nuus/mense/jong-digter-van-potch-se-dood-laat-reuseleemte-in-afrikaans-20260406-1071 Besoek 7 April 2026.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Fourie, Ruan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] 27qau3m155oujlqmrd5gnztx9w9pbsy 1 459983 2891487 2026-04-07T19:01:57Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891487 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 459984 2891495 2026-04-07T19:32:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Mircea Lucescu | image = [[Lêer:Mircea Lucescu 2017.jpg|240px]] | caption = Lucescu in 2017 | fullname = Mircea Lucescu<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&antID=8083 |title=Mircea Lucescu |publisher=Turkish Football Federation |access-date=20 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date|df=yes|1945|7|29}} | death_date = {{death date and age|2026|4|7|df=y}} |...' 2891495 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mircea Lucescu | image = [[Lêer:Mircea Lucescu 2017.jpg|240px]] | caption = Lucescu in 2017 | fullname = Mircea Lucescu<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&antID=8083 |title=Mircea Lucescu |publisher=Turkish Football Federation |access-date=20 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date|df=yes|1945|7|29}} | death_date = {{death date and age|2026|4|7|df=y}} | birth_place = [[Boekarest]], [[Roemenië]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2026|04|7|1945|7|29}} | death_place = [[Boekarest]], [[Roemenië]] | height = 1,77 m | position = Vleuel | currentclub = | youthyears1 = 1961–1963 | youthclubs1 = Școala Sportivă 2 București | years1 = 1963–1977 | clubs1 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | caps1 = 250 | goals1 = 57 | years2 = 1965–1967 | clubs2 = → [[FC Sportul Studențesc București|Știința București]] (leen) | caps2 = 39 | goals2 = 12 | years3 = 1977–1982 | clubs3 = [[FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] | caps3 = 111 | goals3 = 21 | years4 = 1990 | clubs4 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | caps4 = 1 | goals4 = 0 | totalcaps = 401 | totalgoals = 90 | nationalyears1 = 1966–1979 | nationalteam1 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] | nationalcaps1 = 64 | nationalgoals1 = 9 | manageryears1 = 1979–1982 | managerclubs1 = [[FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] (speler-afrigter) | manageryears2 = 1981–1986 | managerclubs2 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] | manageryears3 = 1985–1990 | managerclubs3 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | manageryears4 = 1990–1991 | managerclubs4 = [[AC Pisa 1909|Pisa]] | manageryears5 = 1991–1995 | managerclubs5 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | manageryears6 = 1995–1996 | managerclubs6 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | manageryears7 = 1996 | managerclubs7 = [[AC Reggiana 1919|Reggiana]] | manageryears8 = 1997–1998 | managerclubs8 = [[FC Rapid București|Rapid București]] | manageryears9 = 1998–1999 | managerclubs9 = [[Inter Milaan]] | manageryears10 = 1999–2000 | managerclubs10 = [[FC Rapid București|Rapid București]] | manageryears11 = 2000–2002 | managerclubs11 = [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] | manageryears12 = 2002–2004 | managerclubs12 = [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] | manageryears13 = 2004–2016 | managerclubs13 = [[FK Sjachtar Donetsk|Sjachtar Donetsk]] | manageryears14 = 2016–2017 | managerclubs14 = [[Zenit Sint Petersburg]] | manageryears15 = 2017–2019 | managerclubs15 = [[Turkse nasionale sokkerspan|Turkye]] | manageryears16 = 2020–2023 | managerclubs16 = [[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]] | manageryears17 = 2024–2026 | managerclubs17 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] }} '''Mircea Lucescu''' (<small>[[Roemeens|Roemeense]] uitspraak:</small> [ˈmirtʃe̯a luˈtʃesku]; 29 Julie 1945 – 7 April 2026) was 'n [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter. Lucescu was een van die suksesvolste spelers van die Roemeense liga-kampioenskap, nadat hy al sewe van sy titels met Dinamo București gewen het.<ref>{{cite news|title=Best of the best! Dan Petrescu, la un titlu de recordul absolut + doi jucători-simbol de la CFR Cluj, lângă Lăcătuș, Lucescu sau Tudorel Stoica|url=https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/cfr-cluj-titluri-deac-arlauskis-petrescu-663711.html|publisher=gsp.ro|language=ro|date=15 Mei 2022|access-date=15 Mei 2022}}</ref> Hy het ook vir Știința București en Corvinul Hunedoara gespeel, en het 64 wedstryde vir die Roemense nasionale span gemaak, wat hy by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|Wêreldbekertoernooi van 1970]] as kaptein gelei het.<ref name="merry">{{cite news|url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/lucescus-band-brazilians-aim-bring-down-man-united|title=Lucescu's band of Brazilians aim to bring down Man United|work=FourFourTwo|date=2 Oktober 2013}}</ref> Sy eerste aanstelling as afrigter was as spelende afrigter vir Corvinul Hunedoara. In November 1981 het hy oorgeneem as hoofafrigter van die Roemeense nasionale span en het hy die span na die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 1984 gelei. In November 1985 het hy die afrigting van Dinamo București oorgeneem, terwyl hy steeds vir die nasionale span gewerk het. Na die Roemeense Rewolusie van 1989 het Lucescu in Julie 1990 na [[Italië]] vertrek om by die [[Serie A]]-klub Pisa af te rig. Hy het daarna verskeie klubs in Italië en sy vaderland afgerig voordat hy as hoofafrigter van [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] aangestel is, wat hy in 2002 na die [[Süper Lig]]-titel gelei het. Hy het daarna na die [[Istanboel|Instanboel]]-rivaal [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] oorgeskakel, wat hy die volgende jaar na die Süper Lig-titel gelei het. In Mei 2004 het hy aan die mees bepalende fase van sy afrigloopbaan begin, as hoofafrigter van [[FK Sjachtar Donetsk|Sjachtar Donetsk]] in [[Oekraïne]], wat hy na agt Oekraïense Premierliga-titels gelei het, sowel as verskeie ander beker-trofeë, insluitend die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] in 2008/09.<ref>{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |title=Coaching Staff &#124; First Team &#124; FC Shakhtar Donetsk official website |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920143253/http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |archive-date=20 September 2012}}</ref> Sy laaste aanstelling as afrigter was by die Roemeense nasionale span. Op 26 Maart 2026 is Roemenië uit die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-kwalifisering]] uitgeskakel ná ’n 1–0 nederlaag teen [[Turkse nasionale sokkerspan|Turkye]] in die uitspeel-halfeindstryd wat in Istanboel gespeel is. Hy is enkele dae later in die hospitaal opgeneem en is oorlede op 80-jarige ouderdom, nadat hy tot op die einde aktief in topvlak-sokker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/mircea-lucescu-dead-romania-national-football-team-b2953264.html|title=Mircea Lucescu, Romanian football legend and coach, dies aged 80|date=2026-04-07|website=The Independent|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref> Hy is aangewys as Roemenië se Afrigter van die Jaar in 2004, 2010, 2012, 2014 en 2021, en Oekraïne se Afrigter van die Jaar in 2006 en tussen 2008 en 2014.<ref name="stats">{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37745|title=Shakhtar and Mircea Lucescu: 12 years together|publisher=shakhtar.com|access-date=18 Mei 2016|date=16 Mei 2016}}</ref> In 2013 is hy bekroon met die Afrigter van die Dekade-toekenning in Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://www.ua-football.com/ukrainian/high/1387484337-luchesku-byl-priznan-trenerom-desyatiletiya-v-rumynii.html|title=Луческу был признан тренером десятилетия в Румынии|first=Внешние|last=источники|date=19 Desember 2013|website=ua-football.com|language=ru}}</ref> en in 2015 het hy die vyfde persoon geword wat 100 [[UEFA Champions League]]-wedstryde as afrigter gelei het, saam met [[Alex Ferguson]], [[Carlo Ancelotti]], [[Arsène Wenger]] en [[José Mourinho]].<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0226-0e922d551c04-afb9c4b42c5f-1000--lucescu-becomes-fifth-coaching-centurion/|title=Lucescu becomes fifth coaching centurion|date=21 Oktober 2015|publisher=UEFA}}</ref> Hy is ook derde in terme van amptelike trofeë wat gewen is, met 38.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/managers-most-trophies-won-football-history-ranked/|title=10 Managers With the Most Trophies in Football History (Ranked)|work=GiveMeSport|date=23 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lucescu, Mircea}} [[Kategorie:Roemeense sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] 1v8cxbywhm5epl9ahj2khmedi0e5p9y 2891496 2891495 2026-04-07T19:34:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2891496 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mircea Lucescu | image = [[Lêer:Mircea Lucescu 2017.jpg|240px]] | caption = Lucescu in 2017 | fullname = Mircea Lucescu<ref>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&antID=8083 |title=Mircea Lucescu |publisher=Turkish Football Federation |access-date=20 December 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date|df=yes|1945|7|29}} | death_date = {{death date and age|2026|4|7|df=y}} | birth_place = [[Boekarest]], [[Roemenië]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2026|04|7|1945|7|29}} | death_place = [[Boekarest]], [[Roemenië]] | height = 1,77 m | position = Vleuel | currentclub = | youthyears1 = 1961–1963 | youthclubs1 = Școala Sportivă 2 București | years1 = 1963–1977 | clubs1 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | caps1 = 250 | goals1 = 57 | years2 = 1965–1967 | clubs2 = → [[FC Sportul Studențesc București|Știința București]] (leen) | caps2 = 39 | goals2 = 12 | years3 = 1977–1982 | clubs3 = [[FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] | caps3 = 111 | goals3 = 21 | years4 = 1990 | clubs4 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | caps4 = 1 | goals4 = 0 | totalcaps = 401 | totalgoals = 90 | nationalyears1 = 1966–1979 | nationalteam1 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] | nationalcaps1 = 64 | nationalgoals1 = 9 | manageryears1 = 1979–1982 | managerclubs1 = [[FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] (speler-afrigter) | manageryears2 = 1981–1986 | managerclubs2 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] | manageryears3 = 1985–1990 | managerclubs3 = [[FC Dinamo București|Dinamo București]] | manageryears4 = 1990–1991 | managerclubs4 = [[AC Pisa 1909|Pisa]] | manageryears5 = 1991–1995 | managerclubs5 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | manageryears6 = 1995–1996 | managerclubs6 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | manageryears7 = 1996 | managerclubs7 = [[AC Reggiana 1919|Reggiana]] | manageryears8 = 1997–1998 | managerclubs8 = [[FC Rapid București|Rapid București]] | manageryears9 = 1998–1999 | managerclubs9 = [[Inter Milaan]] | manageryears10 = 1999–2000 | managerclubs10 = [[FC Rapid București|Rapid București]] | manageryears11 = 2000–2002 | managerclubs11 = [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] | manageryears12 = 2002–2004 | managerclubs12 = [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] | manageryears13 = 2004–2016 | managerclubs13 = [[FK Sjachtar Donetsk|Sjachtar Donetsk]] | manageryears14 = 2016–2017 | managerclubs14 = [[Zenit Sint Petersburg]] | manageryears15 = 2017–2019 | managerclubs15 = [[Turkse nasionale sokkerspan|Turkye]] | manageryears16 = 2020–2023 | managerclubs16 = [[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]] | manageryears17 = 2024–2026 | managerclubs17 = [[Roemeense nasionale sokkerspan|Roemenië]] }} '''Mircea Lucescu''' (<small>[[Roemeens|Roemeense]] uitspraak:</small> [ˈmirtʃe̯a luˈtʃesku]; [[29 Julie]] [[1945]] – [[7 April]] [[2026]]) was 'n [[Roemenië|Roemeense]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter. Lucescu was een van die suksesvolste spelers van die Roemeense liga-kampioenskap, nadat hy al sewe van sy titels met Dinamo București gewen het.<ref>{{cite news|title=Best of the best! Dan Petrescu, la un titlu de recordul absolut + doi jucători-simbol de la CFR Cluj, lângă Lăcătuș, Lucescu sau Tudorel Stoica|url=https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/cfr-cluj-titluri-deac-arlauskis-petrescu-663711.html|publisher=gsp.ro|language=ro|date=15 Mei 2022|access-date=15 Mei 2022}}</ref> Hy het ook vir Știința București en Corvinul Hunedoara gespeel, en het 64 wedstryde vir die Roemense nasionale span gemaak, wat hy by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|Wêreldbekertoernooi van 1970]] as kaptein gelei het.<ref name="merry">{{cite news|url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/lucescus-band-brazilians-aim-bring-down-man-united|title=Lucescu's band of Brazilians aim to bring down Man United|work=FourFourTwo|date=2 Oktober 2013}}</ref> Sy eerste aanstelling as afrigter was as spelende afrigter vir Corvinul Hunedoara. In November 1981 het hy oorgeneem as hoofafrigter van die Roemeense nasionale span en het hy die span na die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 1984 gelei. In November 1985 het hy die afrigting van Dinamo București oorgeneem, terwyl hy steeds vir die nasionale span gewerk het. Ná die Roemeense Rewolusie van 1989 het Lucescu in Julie 1990 na [[Italië]] vertrek om by die [[Serie A]]-klub Pisa af te rig. Hy het daarna verskeie klubs in Italië en sy vaderland afgerig voordat hy as hoofafrigter van [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] aangestel is, wat hy in 2002 na die [[Süper Lig]]-titel gelei het. Hy het daarna na die [[Istanboel|Instanboel]]-rivaal [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] oorgeskakel, wat hy die volgende jaar na die Süper Lig-titel gelei het. In Mei 2004 het hy aan die mees bepalende fase van sy afrigloopbaan begin, as hoofafrigter van [[FK Sjachtar Donetsk|Sjachtar Donetsk]] in [[Oekraïne]], wat hy na agt Oekraïense Premierliga-titels gelei het, sowel as verskeie ander beker-trofeë, insluitend die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] in 2008/09.<ref>{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |title=Coaching Staff &#124; First Team &#124; FC Shakhtar Donetsk official website |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920143253/http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |archive-date=20 September 2012}}</ref> Sy laaste aanstelling as afrigter was by die Roemeense nasionale span. Op 26 Maart 2026 is Roemenië uit die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbeker-kwalifisering]] uitgeskakel ná ’n 1–0 nederlaag teen [[Turkse nasionale sokkerspan|Turkye]] in die uitspeel-halfeindstryd wat in Istanboel gespeel is. Hy is enkele dae later in die hospitaal opgeneem en is oorlede op 80-jarige ouderdom, nadat hy tot op die einde aktief in topvlak-sokker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/mircea-lucescu-dead-romania-national-football-team-b2953264.html|title=Mircea Lucescu, Romanian football legend and coach, dies aged 80|date=2026-04-07|website=The Independent|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref> Hy is aangewys as Roemenië se Afrigter van die Jaar in 2004, 2010, 2012, 2014 en 2021, en Oekraïne se Afrigter van die Jaar in 2006 en tussen 2008 en 2014.<ref name="stats">{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37745|title=Shakhtar and Mircea Lucescu: 12 years together|publisher=shakhtar.com|access-date=18 Mei 2016|date=16 Mei 2016}}</ref> In 2013 is hy bekroon met die Afrigter van die Dekade-toekenning in Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://www.ua-football.com/ukrainian/high/1387484337-luchesku-byl-priznan-trenerom-desyatiletiya-v-rumynii.html|title=Луческу был признан тренером десятилетия в Румынии|first=Внешние|last=источники|date=19 Desember 2013|website=ua-football.com|language=ru}}</ref> en in 2015 het hy die vyfde persoon geword wat 100 [[UEFA Champions League]]-wedstryde as afrigter gelei het, saam met [[Alex Ferguson]], [[Carlo Ancelotti]], [[Arsène Wenger]] en [[José Mourinho]].<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0226-0e922d551c04-afb9c4b42c5f-1000--lucescu-becomes-fifth-coaching-centurion/|title=Lucescu becomes fifth coaching centurion|date=21 Oktober 2015|publisher=UEFA}}</ref> Hy is ook derde in terme van amptelike trofeë wat gewen is, met 38.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/managers-most-trophies-won-football-history-ranked/|title=10 Managers With the Most Trophies in Football History (Ranked)|work=GiveMeSport|date=23 Maart 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lucescu, Mircea}} [[Kategorie:Roemeense sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] tjwre2a9hrcvlmfos1p4xqcl0c6nefl 1 459985 2891500 2026-04-07T19:45:49Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891500 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459986 2891502 2026-04-07T19:46:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891502 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 459987 2891586 2026-04-08T07:28:15Z Ahonc 2625 Ahonc het bladsy [[Gebruikerbespreking:Олександр Ліпатніков]] na [[Gebruikerbespreking:HonorisUA]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Олександр Ліпатніков|Олександр Ліпатніков]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/HonorisUA|HonorisUA]]" 2891586 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:HonorisUA]] 45vbf2e4ht28xypa4ttvuu2yn3usu61 0 459988 2891594 2026-04-08T08:50:27Z Thermofan 22693 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1347537373|Albert Mazibuko]]" te vertaal 2891594 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar|Name=Albert Mazibuko|image=|alt=|caption=|image_size=|Birth_name=|Alias=|birth_date={{birth date|1948|6|1|df=y}}|death_date={{death date and age|2026|4|5|1948|6|1|df=y}}|Origin=|Instrument=|Genre=Isicathamiya|Occupation=|Years_active=1969–2025|Label=|Associated_acts=[[Ladysmith Black Mambazo]]|website=}} '''Mdletshe Albert Mazibuko''' (1 Junie 1948 – 5 April 2026) was 'n lid van [[Ladysmith Black Mambazo]], 'n beroemde [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] sanggroep wat in 1960 deur sy neef [[Joseph Shabalala]] gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/entertainment/music/2026-04-06-albert-mazibuko-ladysmith-black-mambazo-stalwart-dies/|title=Albert Mazibuko, Ladysmith Black Mambazo stalwart, dies|last=Majadibodu|first=Simon|date=|website=IOL|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nwaonline.com/news/2010/feb/19/50-and-still-flourishing-20100219/|title=50 And Still Flourishing {{!}} Northwest Arkansas Democrat-Gazette|date=2010-02-19|website=www.nwaonline.com|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Albert is in [[Ladysmith]], Suid-Afrika, gebore en was die tweede kind van ses kinders van drie seuns en drie dogters, onder ander Milton en [[Ladysmith Black Mambazo|Abednego Mazibuko]]. Hy het op 'n plaas grootgeword.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/ladysmith-black-mambazo-20090626-gdtluc.html|title=Ladysmith Black Mambazo|last=Mathieson|first=Craig|date=2009-06-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Alhoewel sy pa, Mashumi Mazibuko, in die belangrikheid van onderwys geglo het, moes Albert vroeg skool verlaat en voltyds op die plaas werk tussen die ouderdomme van agt en vyftien.<ref>{{Cite web|url=https://www.nj.com/gloucester-county/towns/2009/07/singer_finds_great_success_in.html|title=Singer finds great success in a cappella group|last=Williams|first=Victoria|date=2009-07-24|website=nj|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Hy het as 'n handarbeider in 'n aantal poste gewerk, insluitend in 'n [[Asbes|asbesfabriek]], voordat hy by Ladysmith Black Mambazo aangesluit het, In 1957, op negejarige ouderdom, het Albert sy eie Isicathamiya -koor, die Zulu Motos "SS-koor", gestig, gebaseer in Ladysmith. Albert het in 1969 by [[Ladysmith Black Mambazo]] aangesluit as 'n [[Sangkuns|tenoor]], met sy broer Milton as 'n alt. In later jare was Albert die enigste oorspronklike lid wat in die groep oorgebly het en het baie veranderinge gesien; terwyl die vroeë lede 'n paar Shabalalas en twee Mazibukos was, het die groep later grootliks uit lede bestaan wat nie verwant was aan die Shabalalas nie. Sy ouer broer, Milton, is in 1980 aan natuurlike oorsake oorlede na die Intokozo-album opgeneem is. Sy jongste broer, Abednego, het in 1974 aangesluit. Albert het in die groep gebly en is sedert 1973 'n voltydse lid van die groep. Hy het sy vrou, Lillian Dlomo Mazibuko, in 1971 ontmoet en is in 1976 met haar getrou. Hulle het vier kinders. == Verwysings == == Eksterne skakels == * {{Discogs artist|Albert Mazibuko}} * {{Imdb naam|1840010}} [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Suid Afrikaanse sangers]] 5iqwbk8a869p551dfhg6ytslukj6g86 2891608 2891594 2026-04-08T11:15:27Z Sobaka 328 Verwysing 2891608 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar|Name=Albert Mazibuko|image=|alt=|caption=|image_size=|Birth_name=|Alias=|birth_date={{birth date|1948|6|1|df=y}}|death_date={{death date and age|2026|4|5|1948|6|1|df=y}}|Origin=|Instrument=|Genre=Isicathamiya|Occupation=|Years_active=1969–2025|Label=|Associated_acts=[[Ladysmith Black Mambazo]]|website=}} '''Mdletshe Albert Mazibuko''' (1 Junie 1948 – 5 April 2026) was 'n lid van [[Ladysmith Black Mambazo]], 'n beroemde [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] sanggroep wat in 1960 deur sy neef [[Joseph Shabalala]] gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/entertainment/music/2026-04-06-albert-mazibuko-ladysmith-black-mambazo-stalwart-dies/|title=Albert Mazibuko, Ladysmith Black Mambazo stalwart, dies|last=Majadibodu|first=Simon|date=|website=IOL|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nwaonline.com/news/2010/feb/19/50-and-still-flourishing-20100219/|title=50 And Still Flourishing {{!}} Northwest Arkansas Democrat-Gazette|date=2010-02-19|website=www.nwaonline.com|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Albert is in [[Ladysmith]], Suid-Afrika, gebore en was die tweede kind van ses kinders van drie seuns en drie dogters, onder ander Milton en [[Ladysmith Black Mambazo|Abednego Mazibuko]]. Hy het op 'n plaas grootgeword.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/ladysmith-black-mambazo-20090626-gdtluc.html|title=Ladysmith Black Mambazo|last=Mathieson|first=Craig|date=2009-06-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Alhoewel sy pa, Mashumi Mazibuko, in die belangrikheid van onderwys geglo het, moes Albert vroeg skool verlaat en voltyds op die plaas werk tussen die ouderdomme van agt en vyftien.<ref>{{Cite web|url=https://www.nj.com/gloucester-county/towns/2009/07/singer_finds_great_success_in.html|title=Singer finds great success in a cappella group|last=Williams|first=Victoria|date=2009-07-24|website=nj|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Hy het as 'n handarbeider in 'n aantal poste gewerk, insluitend in 'n [[Asbes|asbesfabriek]], voordat hy by Ladysmith Black Mambazo aangesluit het, In 1957, op negejarige ouderdom, het Albert sy eie Isicathamiya -koor, die Zulu Motos "SS-koor", gestig, gebaseer in Ladysmith. Albert het in 1969 by [[Ladysmith Black Mambazo]] aangesluit as 'n [[Sangkuns|tenoor]], met sy broer Milton as 'n alt. In later jare was Albert die enigste oorspronklike lid wat in die groep oorgebly het en het baie veranderinge gesien; terwyl die vroeë lede 'n paar Shabalalas en twee Mazibukos was, het die groep later grootliks uit lede bestaan wat nie verwant was aan die Shabalalas nie. Sy ouer broer, Milton, is in 1980 aan natuurlike oorsake oorlede na die Intokozo-album opgeneem is. Sy jongste broer, Abednego, het in 1974 aangesluit. Albert het in die groep gebly en is sedert 1973 'n voltydse lid van die groep. Hy het sy vrou, Lillian Dlomo Mazibuko, in 1971 ontmoet en is in 1976 met haar getrou. Hulle het vier kinders. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Discogs artist|Albert Mazibuko}} * {{Imdb naam|1840010}} [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Suid Afrikaanse sangers]] hnxgajeo1o9pqyyqwoz3xc2spyx51wz 2891609 2891608 2026-04-08T11:17:46Z Sobaka 328 DEFAULTSORT 2891609 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar|Name=Albert Mazibuko|image=|alt=|caption=|image_size=|Birth_name=|Alias=|birth_date={{birth date|1948|6|1|df=y}}|death_date={{death date and age|2026|4|5|1948|6|1|df=y}}|Origin=|Instrument=|Genre=Isicathamiya|Occupation=|Years_active=1969–2025|Label=|Associated_acts=[[Ladysmith Black Mambazo]]|website=}} '''Mdletshe Albert Mazibuko''' (1 Junie 1948 – 5 April 2026) was 'n lid van [[Ladysmith Black Mambazo]], 'n beroemde [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] sanggroep wat in 1960 deur sy neef [[Joseph Shabalala]] gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/entertainment/music/2026-04-06-albert-mazibuko-ladysmith-black-mambazo-stalwart-dies/|title=Albert Mazibuko, Ladysmith Black Mambazo stalwart, dies|last=Majadibodu|first=Simon|date=|website=IOL|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nwaonline.com/news/2010/feb/19/50-and-still-flourishing-20100219/|title=50 And Still Flourishing {{!}} Northwest Arkansas Democrat-Gazette|date=2010-02-19|website=www.nwaonline.com|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Albert is in [[Ladysmith]], Suid-Afrika, gebore en was die tweede kind van ses kinders van drie seuns en drie dogters, onder ander Milton en [[Ladysmith Black Mambazo|Abednego Mazibuko]]. Hy het op 'n plaas grootgeword.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/ladysmith-black-mambazo-20090626-gdtluc.html|title=Ladysmith Black Mambazo|last=Mathieson|first=Craig|date=2009-06-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Alhoewel sy pa, Mashumi Mazibuko, in die belangrikheid van onderwys geglo het, moes Albert vroeg skool verlaat en voltyds op die plaas werk tussen die ouderdomme van agt en vyftien.<ref>{{Cite web|url=https://www.nj.com/gloucester-county/towns/2009/07/singer_finds_great_success_in.html|title=Singer finds great success in a cappella group|last=Williams|first=Victoria|date=2009-07-24|website=nj|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Hy het as 'n handarbeider in 'n aantal poste gewerk, insluitend in 'n [[Asbes|asbesfabriek]], voordat hy by Ladysmith Black Mambazo aangesluit het, In 1957, op negejarige ouderdom, het Albert sy eie Isicathamiya -koor, die Zulu Motos "SS-koor", gestig, gebaseer in Ladysmith. Albert het in 1969 by [[Ladysmith Black Mambazo]] aangesluit as 'n [[Sangkuns|tenoor]], met sy broer Milton as 'n alt. In later jare was Albert die enigste oorspronklike lid wat in die groep oorgebly het en het baie veranderinge gesien; terwyl die vroeë lede 'n paar Shabalalas en twee Mazibukos was, het die groep later grootliks uit lede bestaan wat nie verwant was aan die Shabalalas nie. Sy ouer broer, Milton, is in 1980 aan natuurlike oorsake oorlede na die Intokozo-album opgeneem is. Sy jongste broer, Abednego, het in 1974 aangesluit. Albert het in die groep gebly en is sedert 1973 'n voltydse lid van die groep. Hy het sy vrou, Lillian Dlomo Mazibuko, in 1971 ontmoet en is in 1976 met haar getrou. Hulle het vier kinders. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Discogs artist|Albert Mazibuko}} * {{Imdb naam|1840010}} {{DEFAULTSORT:Mazibuko, Albert}} [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Suid Afrikaanse sangers]] dv9hs1hc00hmssrdv5r9jrimbwcybyw 2891610 2891609 2026-04-08T11:20:17Z Sobaka 328 Normdata 2891610 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar|Name=Albert Mazibuko|image=|alt=|caption=|image_size=|Birth_name=|Alias=|birth_date={{birth date|1948|6|1|df=y}}|death_date={{death date and age|2026|4|5|1948|6|1|df=y}}|Origin=|Instrument=|Genre=Isicathamiya|Occupation=|Years_active=1969–2025|Label=|Associated_acts=[[Ladysmith Black Mambazo]]|website=}} '''Mdletshe Albert Mazibuko''' (1 Junie 1948 – 5 April 2026) was 'n lid van [[Ladysmith Black Mambazo]], 'n beroemde [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] sanggroep wat in 1960 deur sy neef [[Joseph Shabalala]] gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/entertainment/music/2026-04-06-albert-mazibuko-ladysmith-black-mambazo-stalwart-dies/|title=Albert Mazibuko, Ladysmith Black Mambazo stalwart, dies|last=Majadibodu|first=Simon|date=|website=IOL|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nwaonline.com/news/2010/feb/19/50-and-still-flourishing-20100219/|title=50 And Still Flourishing {{!}} Northwest Arkansas Democrat-Gazette|date=2010-02-19|website=www.nwaonline.com|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Albert is in [[Ladysmith]], Suid-Afrika, gebore en was die tweede kind van ses kinders van drie seuns en drie dogters, onder ander Milton en [[Ladysmith Black Mambazo|Abednego Mazibuko]]. Hy het op 'n plaas grootgeword.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/ladysmith-black-mambazo-20090626-gdtluc.html|title=Ladysmith Black Mambazo|last=Mathieson|first=Craig|date=2009-06-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Alhoewel sy pa, Mashumi Mazibuko, in die belangrikheid van onderwys geglo het, moes Albert vroeg skool verlaat en voltyds op die plaas werk tussen die ouderdomme van agt en vyftien.<ref>{{Cite web|url=https://www.nj.com/gloucester-county/towns/2009/07/singer_finds_great_success_in.html|title=Singer finds great success in a cappella group|last=Williams|first=Victoria|date=2009-07-24|website=nj|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Hy het as 'n handarbeider in 'n aantal poste gewerk, insluitend in 'n [[Asbes|asbesfabriek]], voordat hy by Ladysmith Black Mambazo aangesluit het, In 1957, op negejarige ouderdom, het Albert sy eie Isicathamiya -koor, die Zulu Motos "SS-koor", gestig, gebaseer in Ladysmith. Albert het in 1969 by [[Ladysmith Black Mambazo]] aangesluit as 'n [[Sangkuns|tenoor]], met sy broer Milton as 'n alt. In later jare was Albert die enigste oorspronklike lid wat in die groep oorgebly het en het baie veranderinge gesien; terwyl die vroeë lede 'n paar Shabalalas en twee Mazibukos was, het die groep later grootliks uit lede bestaan wat nie verwant was aan die Shabalalas nie. Sy ouer broer, Milton, is in 1980 aan natuurlike oorsake oorlede na die Intokozo-album opgeneem is. Sy jongste broer, Abednego, het in 1974 aangesluit. Albert het in die groep gebly en is sedert 1973 'n voltydse lid van die groep. Hy het sy vrou, Lillian Dlomo Mazibuko, in 1971 ontmoet en is in 1976 met haar getrou. Hulle het vier kinders. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Discogs artist|Albert Mazibuko}} * {{Imdb naam|1840010}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mazibuko, Albert}} [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Suid Afrikaanse sangers]] hv7wm1od56k66rt1gmgk0mgzi33md2n 2891619 2891610 2026-04-08T11:48:05Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Suid Afrikaanse sangers]] verwyder; [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse sangers]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2891619 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar|Name=Albert Mazibuko|image=|alt=|caption=|image_size=|Birth_name=|Alias=|birth_date={{birth date|1948|6|1|df=y}}|death_date={{death date and age|2026|4|5|1948|6|1|df=y}}|Origin=|Instrument=|Genre=Isicathamiya|Occupation=|Years_active=1969–2025|Label=|Associated_acts=[[Ladysmith Black Mambazo]]|website=}} '''Mdletshe Albert Mazibuko''' (1 Junie 1948 – 5 April 2026) was 'n lid van [[Ladysmith Black Mambazo]], 'n beroemde [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] sanggroep wat in 1960 deur sy neef [[Joseph Shabalala]] gestig is.<ref>{{Cite web|url=https://iol.co.za/entertainment/music/2026-04-06-albert-mazibuko-ladysmith-black-mambazo-stalwart-dies/|title=Albert Mazibuko, Ladysmith Black Mambazo stalwart, dies|last=Majadibodu|first=Simon|date=|website=IOL|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nwaonline.com/news/2010/feb/19/50-and-still-flourishing-20100219/|title=50 And Still Flourishing {{!}} Northwest Arkansas Democrat-Gazette|date=2010-02-19|website=www.nwaonline.com|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Albert is in [[Ladysmith]], Suid-Afrika, gebore en was die tweede kind van ses kinders van drie seuns en drie dogters, onder ander Milton en [[Ladysmith Black Mambazo|Abednego Mazibuko]]. Hy het op 'n plaas grootgeword.<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/ladysmith-black-mambazo-20090626-gdtluc.html|title=Ladysmith Black Mambazo|last=Mathieson|first=Craig|date=2009-06-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Alhoewel sy pa, Mashumi Mazibuko, in die belangrikheid van onderwys geglo het, moes Albert vroeg skool verlaat en voltyds op die plaas werk tussen die ouderdomme van agt en vyftien.<ref>{{Cite web|url=https://www.nj.com/gloucester-county/towns/2009/07/singer_finds_great_success_in.html|title=Singer finds great success in a cappella group|last=Williams|first=Victoria|date=2009-07-24|website=nj|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> Hy het as 'n handarbeider in 'n aantal poste gewerk, insluitend in 'n [[Asbes|asbesfabriek]], voordat hy by Ladysmith Black Mambazo aangesluit het, In 1957, op negejarige ouderdom, het Albert sy eie Isicathamiya -koor, die Zulu Motos "SS-koor", gestig, gebaseer in Ladysmith. Albert het in 1969 by [[Ladysmith Black Mambazo]] aangesluit as 'n [[Sangkuns|tenoor]], met sy broer Milton as 'n alt. In later jare was Albert die enigste oorspronklike lid wat in die groep oorgebly het en het baie veranderinge gesien; terwyl die vroeë lede 'n paar Shabalalas en twee Mazibukos was, het die groep later grootliks uit lede bestaan wat nie verwant was aan die Shabalalas nie. Sy ouer broer, Milton, is in 1980 aan natuurlike oorsake oorlede na die Intokozo-album opgeneem is. Sy jongste broer, Abednego, het in 1974 aangesluit. Albert het in die groep gebly en is sedert 1973 'n voltydse lid van die groep. Hy het sy vrou, Lillian Dlomo Mazibuko, in 1971 ontmoet en is in 1976 met haar getrou. Hulle het vier kinders. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Discogs artist|Albert Mazibuko}} * {{Imdb naam|1840010}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mazibuko, Albert}} [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Artikels met hCards]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangers]] 3vepj51x4pb4au6rzwi509xcr6y5xon 4 459989 2891598 2026-04-08T10:41:41Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Omraam|Apollo 13 Service Module (lossless crop).jpg|180px|left|''Odyssey'' se beskadigde diensmodule, soos gesien vanaf die Apollo maanmodule ''Aquarius'', ure voor hulle die atmosfeer binnedring}} '''[[Apollo 13]]''' (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die [[Apollo-program|Apollo-ruimteprogram]] en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die [[Kennedy-ruimtesentrum]] gelanseer, maar die landing is afgelas...' 2891598 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Apollo 13 Service Module (lossless crop).jpg|180px|left|''Odyssey'' se beskadigde diensmodule, soos gesien vanaf die Apollo maanmodule ''Aquarius'', ure voor hulle die atmosfeer binnedring}} '''[[Apollo 13]]''' (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die [[Apollo-program|Apollo-ruimteprogram]] en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die [[Kennedy-ruimtesentrum]] gelanseer, maar die landing is afgelas nadat 'n suurstoftenk in die diensmodule twee dae na die sending ontplof en die elektriese en lewensondersteuningstelsel buite werking gestel het. Die bemanning, ondersteun deur rugsteunstelsels op die [[Apollo-maanmodule]] (LM), het eerder in 'n baan [[Baan om die Maan|om die maan]] gereis en op 17 April veilig na die [[Aarde]] teruggekeer. [[Jim Lovell]] was die bevelvoerder van die sending, met [[Jack Swigert]] as vlieënier van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule|beheermodule]] (CM) en [[Fred Haise]] as vlieënier van die maanmodule. 'n Roetine-roer van 'n suurstoftenk het beskadigde draadisolasie daarin aan die brand gesteek, wat 'n ontploffing veroorsaak het wat die inhoud van beide die suurstoftenks van die diensmodule die ruimte ingeblaas het. "Ek het natuurlik af en toe gedink aan die moontlikheid dat die ruimtetuigontploffing ons dalk gestrand kon gelaat het...... Dertien minute na die ontploffing het ek toevallig by die linkervenster uitgekyk en die finale bewyse gesien wat op 'n potensiële ramp dui." Die formele ongeluksverslag vermy egter die gebruik van die term. Destydse NASA ingenieurs het "tenkfaling" verkies, beide omdat dit meer akkuraat is en om die negatiewe konnotasies rondom die woord "ontploffing" te vermy. Sonder [[suurstof]], wat nodig is vir asemhaling en vir die opwekking van [[elektriese krag]], kon die diensmodule se aandrywing- en lewensondersteuningstelsels nie funksioneer nie. Die beheermodule se stelsels moes afgeskakel word om die oorblywende hulpbronne vir hertoetrede tot die atmosfeer te bewaar, wat die bemanning gedwing het om na die maanmodule oor te kruip en dit as 'n reddingsboot te gebruik. Met die maanlanding gekanselleer, het sendingbeheerders voltyds gewerk om die bemanning lewend terug Aarde toe te bring. : ''[[Apollo 13|...lees verder]]'' eisol4w9lganlx94rlzifxh24bb6xo7 0 459990 2891601 2026-04-08T11:06:18Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel 2891601 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormuz, en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend Libanon.<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier Benjamin Netanyahu het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormuz te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen Twitter) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gesprekspartner in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] rqqeocpjmrsx4iswdju0fqo3v800ks2 2891612 2891601 2026-04-08T11:22:04Z Sobaka 328 /* Reaksies */ spasies 2891612 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormuz, en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend Libanon.<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier Benjamin Netanyahu het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormuz te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen Twitter) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gesprekspartner in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] 8es0p4dvnqllm7gf45aj9w2lp5hyych 2891613 2891612 2026-04-08T11:24:49Z Sobaka 328 /* Implementering */ skakels 2891613 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormuz, en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormuz te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen Twitter) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gesprekspartner in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] cqwhlj2royk56kukf1tdpjppuo08gpk 2891614 2891613 2026-04-08T11:25:53Z Sobaka 328 /* Iran */ opruim 2891614 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormuz, en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gesprekspartner in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] awehnt3dpson8eh6mi1e0ft976zqhqb 2891615 2891614 2026-04-08T11:26:54Z Sobaka 328 /* Verenigde State */ opruim 2891615 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormuz, en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] nxq7jp4s3afdqwxxb8jkuo3zkvi8dsf 2891616 2891615 2026-04-08T11:37:03Z Sobaka 328 /* Elemente */ opruim 2891616 wikitext text/x-wiki Die '''Islamabad-ooreenkoms''' is 'n voorgestelde 45-dae tweefase-[[wapenstilstand]]raamwerk wat op 5 April 2026 deur die regering van [[Pakistan]] ingestel is met die doel om die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Israel]] en [[Iran]] te beëindig. Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-onderhandelinge. Op 7 April het die VSA en Iran ooreengekom oor 'n voorstel en 'n twee weke lange wapenstilstand aangekondig.<ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormoes en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> ==== Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> ==== 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] jd2sl2mvxdv61bbppdj0jd2vxoq9379 1 459991 2891603 2026-04-08T11:08:32Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891603 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 459992 2891605 2026-04-08T11:12:47Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2891605 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv