Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1718 2892351 2641755 2026-04-10T17:01:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892351 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Heretics being burnt at the stake (1590).jpg|teks=Ketters wat verbrand word.}} Die '''jaar 1523''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 23ste jaar van die [[16de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Rome=== * [[15 April]] – [[Pous Adrianus VI]] dwing koning [[Frans I van Frankryk|Frans I]] tot 'n wapenstilstand met [[keiser Karel V]]. * [[31 Mei]] – Pous Adrianus VI verklaar Sint Antonius van Florence en Sint Benno heilig. * [[3 Augustus]] – Pous Adrianus VI sluit hom aan by keiser Karel V. * [[5 Augustus]] – Pous Adrianus VI word dodelik siek. * [[10 September]] – Pous Adrianus VI stel Willen van Enckenvoirt, [[biskop]] van Tortosa, aan as kardinaal. * [[19 November]] – [[Pous Clemens VII]] volg Pous Adrianus VI op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[26 November]] – Pous Clemens VII word gekroon deur kardinaal Marco Comaro. * [[9 Desember]] – [[Alessandro Farnese]] (later [[Pous Paulus III]]) word biskop van Palestrina. * [[29 Desember]] – Alessandro Farnese (later Pous Paulus III) word biskop van Sabina. === Italië === *Daar is opnuut 'n pesepidemie in [[Milaan]]. Die meeste mense is nie langer as twee dae siek nie en slegs 3% leef langer as 'n week voordat hulle sterf. Vanaf 4 Januarie tot 17 September sterf 1 013 mense.<ref>{{cite journal|authors=Cohn, Samuel K.; Guido Alfani. |title=“Households and Plague in Early Modern Italy.” |journal=The Journal of Interdisciplinary History|volume= 38|issue= 2|year= 2007|pages= 177–205|url=http://www.jstor.org/stable/20143583. }}</ref> *[[23 Maart]], Milaan - Hertog Francesco II Sforza reik 'n eerste proklamasie uit teen eienaars van gereformeerde boeke, gegee dat "sommige reeds begin het om die Katolieke Geloof te besmet as gevolg van die ketterswerke en valse oortuiging van Fra Martino (Luther)". Hulle moet sulke boeke binne vier dae aan die Grootkanselier inlewer, onder straf van die dood en konfiskering van bates.<ref>{{cite journal|author=De Pasquale, Andrea|title= “Tipografi- Librai Alle Origini Della Riforma in Italia.” |journal=Revue d’histoire Du Protestantisme|volume=5|issue=1|year=2020|pages=57–68|url=http://www.jstor.org/stable/45285765}}</ref> === Switserland === *Die stad [[Zürich]] neem die protestanse geloof van Zwingli aan.<ref>{{cite journal|author=Engammare, Max |title=“La Forme de La Prédication à Berne Au XVIe Siècle.” |journal=Revue Historique|volume=678|year=2016|pages=297–322|url=http://www.jstor.org/stable/43885089}}</ref> ===Frankryk=== * Mei - Die Fakulteit kritiseer koning [[Frans I van Frankryk|François I]] omdat hy Louis Berquin, 'n berugte Lutheraan, beskerm.<ref>{{cite journal|author=Baranova, Tatiana Debbagi. |title=“AVERTIR LE PEUPLE : LES PREMIERS IMPRIMÉS EN FRANÇAIS CONTRE LUTHER ET LES LUTHÉRIENS (FRANCE, ANNÉES 1520-1530).” |journal=Seizième Siècle|volume= 15|year= 2019|pages= 223–35|url= http://www.jstor.org/stable/45218741}}</ref> === Spanje === *Die Cortes sluit 'n ooreenkoms met Karel V: die stede gaan binnelandse programme en bestuursprosedures formuleer en die koning gaan 'n beleid van institusionele hervorming voer wat die uitvoerende gesag, die regbanke en die kerklike landgoedere betref.<ref>{{cite journal|author=Espinosa, Aurelio|title= “The Spanish Reformation: Institutional Reform, Taxation, and the Secularization of Ecclesiastical Properties under Charles V.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume=37|issue= 1|year=2006|pages= 3–24|url=http://www.jstor.org/stable/20477694}}</ref> ===Swede=== *Junie - In Strängnäs word [[Gustav I van Swede|Gustav Eriksson Vasa]], die leier van die opstand teen die Deense koning [[Christiaan II van Denemarke|Christiaan II]] tot koning van Swede verkies. Dit is die einde van die Unie van Kalmar en die burgeroorlog in Swede.<ref>{{cite book|author=Hallenberg, Mats|title=“An Elected Dynasty of Sweden?: Blood, Charisma and Representative Monarchy.”; in: Dynasties and State Formation in Early Modern Europe|publisher= Amsterdam University Press|year= 2023|pages= 109–34|doi=10.2307/jj.1640541.8}}</ref> ===Duitse Ryk=== *Philipp Melanchthon publiseer 'n polemiek oor die pousdom "die Pous-donkie Verklaar" wat noue parallelle vertoon met die Hussitiese geskrif "die Anatomie van die Antichrist".<ref>{{cite journal|author=Buck, Lawrence P. |title=“‘Anatomia Antichristi’: Form and Content of the Papal Antichrist.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume= 42|issue= 2|year= 2011|pages= 349–68|url= http://www.jstor.org/stable/23076787}}</ref> ===Nederlande=== *[[1 Julie]] - [[Brussel]], die Augustynse fraters Heinrich Voes en Johann van den Esschen word vanweë kettery verbrand. Hulle is die eerste Protestante wat gedood word. <ref>{{cite journal|author=Christman, Robert. |title=“The Marian Dimension to the First Executions of the Reformation.” |journal=Church History and Religious Culture|volume= 95|issue= 4|year=2015|pages=408–34|url= http://www.jstor.org/stable/43946232}}</ref> ===Meksiko=== *[[Hernán Cortés]] verower die provinsie Pánuco, in die binneland naby die huidige Tampico. <ref>{{cite journal|authors=Chipman, Donald E., Robert S. Weddle|title=“How Historical Myths Are Born...... And Why They Seldom Die.” |journal=The Southwestern Historical Quarterly|volume=116|issue=3|year=2013|pages=227–58|url=http://www.jstor.org/stable/24388345}}</ref> === China === *[[6 April]] - Die Portugese probeer opnuut om handel met China te dryf. Die vier skepe wat hulle na Guangzhou stuur word nie toegelaat nie. Die Chinese dood 35 mans en neem 42 gevange., waaronder Pedro Homen hulle leier. Hulle word later ter dood veroordeel.<ref>{{cite book|author=Ng, Chin-keong|title=“Trade, the Sea Prohibition and the ‘Folangji’, 1513–50” ; in: Boundaries and Beyond: China’s Maritime Southeast in Late Imperial Times|publisher=NUS Press|year= 2017|pages= 101–46|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctv3wdbw4.8}}</ref> == Geboortes == * [[18 Oktober]] – [[Anna van Pole]], was 'n Pools-Litause prinses († [[1596]]) * Onbekend – [[Johann Wigand]], Protestantse teoloog en hervormer († [[1587]]) == Sterftes == * [[14 September]] – Pous Adrianus VI, die 218de pous van die Rooms-Katolieke Kerk in [[Rome]] (* [[1459]]) * [[16 Desember]] – [[Bernardino Lopez de Carvajal]] ook [[Teenpous Martinus IV]] (* [[1456]]) * Onbekend – [[Pietro Perugino]], Italiaanse skilder (* [[1450]]) ===Verwysings=== {{Verwysings|2}} [[Kategorie:16de eeu]] en7z79g3bfchpwpmpbbywy34icw1oxo 0 2824 2892373 2668741 2026-04-10T17:22:47Z CommonsDelinker 1161 "Mildred_von_Minster.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mildred von Minster.jpg|]] 2892373 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=|teks=Die Heilige Mildred van Minster}} Die '''jaar 731''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 31ste jaar van die [[8ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == === Engeland === * [[Bede]] publiseer die ''Historia Ecclesia Gentis Anglorum'' (Die kerkgeskiedenis van die Engelse volk). === Rome === * [[11 Februarie]] – Pous Gregorius III verkies; eers op [[18 Maart]] in die amp bevestig. * [[18 Maart]] – Pous Gregorius III volg [[Pous Gregorius II]] op. * [[Pous Gregorius III]] belê 'n konsilie waarop die ikonoklasme veroordeel en [[keiser]] [[Leo III die Isauriër|Leo III]] van [[Bisantium]] [[Ekskommunikasie|geëkskommunikeer]] word. ===Frankryk=== *Eudo van [[Akwitanië]] verbreek sy vriendskapsverdrag met [[Karel Martel|Karel]] deur 'n verdrag van nie-aggressie met die Moslem distriksgoewerneur van Cerdagne te sluit. Hy is 'n Berber wat Munusa genoem word. Eudo gee sy pragtige, maar buite-egtelike dogter aan Munusa.<ref>{{cite journal|author=Baker, P. S. |year=2013|title= The Battle of the River Berre: Charles Martel’s other great victory over the Moors. |journal=Medieval Warfare|volume= 3|issue=2|pages= 44–48|url=https://www.jstor.org/stable/48578218}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * [[11 Februarie]] – Pous Gregorius II, die 89ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[669]]). * Mildred van Minster == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:8ste eeu]] h0bo92yez326lo6odr63nlw8h1iv9za 2892376 2892373 2026-04-10T17:30:06Z SpesBona 2720 + Prent 2892376 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=St Mildred, Preston next Wingham, Kent - Window - geograph.org.uk - 325439.jpg|teks=Die Heilige Mildred van Minster}} Die '''jaar 731''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 31ste jaar van die [[8ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == === Engeland === * [[Bede]] publiseer die ''Historia Ecclesia Gentis Anglorum'' (Die kerkgeskiedenis van die Engelse volk). === Rome === * [[11 Februarie]] – Pous Gregorius III verkies; eers op [[18 Maart]] in die amp bevestig. * [[18 Maart]] – Pous Gregorius III volg [[Pous Gregorius II]] op. * [[Pous Gregorius III]] belê 'n konsilie waarop die ikonoklasme veroordeel en [[keiser]] [[Leo III die Isauriër|Leo III]] van [[Bisantium]] [[Ekskommunikasie|geëkskommunikeer]] word. === Frankryk === * Eudo van [[Akwitanië]] verbreek sy vriendskapsverdrag met [[Karel Martel|Karel]] deur 'n verdrag van nie-aggressie met die Moslem distriksgoewerneur van Cerdagne te sluit. Hy is 'n Berber wat Munusa genoem word. Eudo gee sy pragtige, maar buite-egtelike dogter aan Munusa.<ref>{{en}} {{cite journal|author=Baker, P. S. |year=2013|title=The Battle of the River Berre: Charles Martel’s other great victory over the Moors. |journal=Medieval Warfare|volume=3|issue=2|pages=44–48|url=https://www.jstor.org/stable/48578218}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * [[11 Februarie]] – Pous Gregorius II, 89ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[669]]). * Mildred van Minster == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:8ste eeu]] jt7an31tzl3q2iqprpipg9teel25gnx 0 3497 2892355 2726332 2026-04-10T17:05:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892355 wikitext text/x-wiki {{Eeuboks|-2|image=[[Lêer:Western Mediterranean territory, 150 BC.svg|raamloos|300px]]|caption=Rome en Kartago in 150 v.C.}} Die '''2de eeu v.C.''' het geduur van [[200 v.C.|200]] tot [[101 v.C.]] In die meeste streke van die wêreld is die 2de eeu v.C. steeds deel van die voorgeskiedenis, veral van die [[Ystertydperk]], maar daar is 'n aantal streke waar geskrewe bronne beskikbaar is. Vir [[Rome]] is hierdie eeu 'n tydperk van vinnige [[Ekspansionisme|uitbreiding]], veral omdat Rome pas [[Kartago]] sowel as sy bondgenoot Masedonië as sy vernaamste mededingers uitgeskakel het. Dit is ook 'n tydperk waarin belangrike interne sosiale en politieke ontwikkelings plaasvind wat in die volgende eeu tot die einde van die Republiek sal lei. In die Hellenistiese wêreld is daar 'n groot verskuiwing in die magsbalans omdat die [[Partiese Ryk|Partiërs]] 'n groot deel van die [[Seleukidiese Ryk]] oorneem. Die Hellenistiese koninkryke val geleidelik meer en meer in die invloedsfeer van die Romeinse republiek en hierdie tydperk word gekenmerk deur hulle agteruitgang, o.a. in Egipte, hoewel sommige state soos Baktrië steeds 'n tydperk van uitbreiding toon. In Indië kom die tyd van die [[Boeddhisme|Boeddhistiese Maurya-ryk]] tot 'n einde en [[Brahmanisme]] tree weer na vore as die vernaamste godsdienstige krag. China is verenig onder die Han-keisers en beleef 'n tydperk van opgang. Dit neem die beheer oor Noord-Viëtnam oor. ==Gebeure== ===Romeinse Republiek=== ====Die verowerings==== [[Lêer:Western Mediterranean territory, 150 BC.svg|duimnael|Rome en Kartago in 150 v.C.]] In die tweede eeu v.C. brei die Romeinse Republiek sy mag baie oor die gebied van die [[Middellandse See]] uit. [[Kartago]] het ná [[201 v.C.]], die einde van die [[Puniese Oorloë|Tweede Puniese Oorlog]], 'n welvarende stad gebly, met ryk landbouhulpbronne en florerende handelsverbindings. Sommige Romeine was daarvan oortuig dat, ten spyte van die verlies van sy ryk, Kartago altyd 'n bedreiging vir Rome se veiligheid sou bly. Volgens Polybius, 'n Griekse historikus van destyds, het hulle bloot op 'n gepaste voorwendsel gewag om Kartago te vernietig, wat ander nasies sou oortuig dat hulle eerbaar opgetree het. In [[149 v.C.]] het die Romeinse Senaat 'n leër na Afrika gestuur: Die stad Kartago het die voorwaardes van die vredesverdrag wat 60 jaar vroeër onderteken is, verbreek deur sonder Romeinse toestemming 'n oorlog met die naburige koninkryk [[Numidië]] te begin.<ref>{{cite book|author=Morley, Neville. |title=“‘Carthage Must Be Destroyed’: The Dynamics of Roman Imperialism.” in: The Roman Empire: Roots of Imperialism|publisher=Pluto Press|year=2010|pages=14–37|doi=10.2307/j.ctt183pb5x.6}}</ref> Die meerderheid van Kartago se bevolking het aan hongersnood of in gevegte gesterf; die res – getalle is berug onbetroubaar in antieke bronne, maar die syfer 50&nbsp;000 word aangehaal – is soos gebruiklik as slawe verkoop. Die stad het dae lank gebrand en is toe verlate gelos. ====Die leër==== [[Lêer:Roman Officer.jpg|duimnael|'n Romeinse centurio]] Oorspronklik was die Romeinse leër se troepe burgers. Die diens in die leër het aan die deelnemende troepe in die algemeen 'n riskante maar winsgewende geleentheid gebied as die veldtogte relatief kort was. Dwarsdeur die 2de eeu&nbsp; v.C. het die basiese salaris van die burger-soldate op 120 denarii per jaar gebly. Hierdie toelae het ver onder die werker se loon geval, wat in daardie tydperk tussen twee derdes en driekwart denarius per dag bedra het. Aangesien opeenvolgende verowerings geneig was om groter leërs te vereis, het die professionele leër die burger-soldate vervang. Teen [[123&nbsp;v.C.]] het die staat begin om die koste van die soldate se klere te betaal en teen 100&nbsp;v.C. het [[Gaius Marius|Marius]] begin om leërs uit eiendomlose vrywilligers op te rig en die veterane by ontslag en aftrede uit aktiewe diens 'n aandeel in grondvoordele te belowe. Die veteraan se grond was die soldaat se [[pensioen]] by sy aftrede.<ref>{{cite journal|authors=Coats, R. Morris, Gary M. Pecquet.|title= “The Calculus of Conquests: The Decline and Fall of the Returns to Roman Expansion.” |journal=The Independent Review|volume=17|issue=4|year=2013|pages= 517–40|url=http://www.jstor.org/stable/24563133}}</ref> ====Sosiale en politieke ontwikkelings==== Een effek van Rome se groeiende mag was dat die rykes ryker geword het – soms baie ryker – terwyl die armes armer geword het. Uiteindelik het dit die einde van die republiek veroorsaak, maar in hierdie eeu was daar nog pogings om hierdie ontwikkeling te stuit, veral deur die Gracchus-broers. [[Lêer:Termini_Gracchani.svg|links|duimnael|Plekke waar grondhervormings plaasgevind het]] Tiberius Gracchus is in [[134&nbsp;v.C.]] tot die volk se tribuun verkies. Hy het hom veral toegespits op die lot van slawe en van arm kleinboere wie se grond deur die Romeinse adel toegeëien is terwyl hulle weg was en op militêre veldtogte gedien het. Hy het ’n landbouhervorming voorgestel wat grondeienaarskap beperk tot 125 hektaar per burger of 250 hektaar per gesin, en die vrygemaakte grond onder die armste Romeine versprei, gewoonlik gratis. 'n Driemanskap wat Tiberius se broer Gaius Gracchus ingesluit het, het die opdrag gekry om hierdie wet in te voer. Die Romeinse senatore het dit egter beskou as 'n bedreiging vir hul eie landgoedere, sowel as vir hul magte van grondtoeskrywing. Tiberius is in 133&nbsp;v.C. vermoor. Gaius Gracchus is in 123&nbsp;v.C. tot tribuun verkies en het sy broer se hervormings voortgesit. Hy het beveel dat skepels koring teen 'n lae prys aan Romeinse burgers uitgedeel word, en het beplan om kolonies in Italië en Kartago te stig. Die Senaat het opdrag vir sy dood gegee, wat plaasgevind het in omstandighede wat nog onduidelik is.<ref>{{cite web|url=https://www.citeco.fr/10000-years-history-economics/antiquity-to-middle-ages/failure-of-the-gracchi-s-reforms#:~:text=He%20proposed%20an%20agricultural%20reform,charged%20with%20enacting%20the%20law.|publisher=citeco|title=Failure of the Gracchi's reforms}}</ref> Wat wel duidelik is, is dat die mag geleidelik meer in die hande van die rykes van die Senaat gekom het. In die volgende eeu sou hierdie konsentrasie van die mag uiteindelik tot 'n keiserlike monargie lei. ===Iberië=== [[Lêer:Ethnographic Iberia 200 BCE.PNG|duimnael|Die volke van Iberië]] In [[201 v.C.]] was die [[Kartago|Kartagers]] in 'n vredesverdrag met Rome verplig om al hul Spaanse besittings oor te gee. Maar die onderwerping van die skiereiland, ryk aan minerale rykdom, sou nog die hele 2de eeu duur. In [[180&nbsp;v.C.]] het die prokonsul van die provinsie Hispania Citerior, Tiberius Sempronius Gracchus, verskeie Keltiese nedersettings verower, heffings van die verslane stamme geëis en hulle verbied om nuwe versterkte nedersettings te stig. In [[154&nbsp;v.C.]] het die Belli , in weerwil hiervan, 'n groot muur om hul hoofstad, [[Segeda]], gebou. Dit het gelei tot oorlog met Rome, wat nie net betref die stamme wat algemeen Keltiberiërs genoem word nie, maar ook die naburige Vaccaei in die sentrale Duero-vallei, die Vettone tussen die Tagus en die Duero, en die Lusitani. In [[151&nbsp;v.C.]] is die Romeinse praetor Servius Sulpicius Galba deur die Lusitani verslaan, maar 'n jaar later het hy hul vrywillige onderwerping bereik. Sulpicius Galba het egter alle ooreenkomste verontagsaam en sy voordeel uitgebuit deur 'n bloedbad onder die weerlose Lusitani uit te voer en die oorlewendes as slawe te verkoop. Danksy sy aansienlike rykdom kon hy 'n poging verhoed om hom in Rome te verhoor. Dit was 'n algemene neiging wat die politieke landskap van die republiek ernstig sou verander en sy ondergang sou veroorsaak. Mans wat in beheer van die nuwe provinsies geplaas is, het hul militêre mag misbruik om hulself ryk te steel. Met hul rykdom sou hulle die republiek se wette trotseer en 'n al hoe belangriker rol in sy politiek begin speel.<ref name="Kelte">{{cite book|authors=Maier, Bernhard; Windle, Kevin|title= "5 The Celts of Iberia"; in: The Celts: A History From Earliest Times to the Present|place= Edinburgh|publisher=Edinburgh University Press|year=2017|pages=91-98|doi=10.1515/9781474427210-009}}</ref> Een van die Lusitani wat daarin geslaag het om aan Galba se bloedbad te ontsnap, was Viriatus, wat in [[147&nbsp;v.C.]] die bevel oorgeneem het in 'n oorlog teen die Romeine en beduidende militêre suksesse behaal het deur 'n buigsame guerrillastrategie te gebruik. In 147&nbsp;v.C. het hy die vallei van die ''Baetis'' (die [[Guadalquivir]]) oorgeneem en die Romeine verskeie ernstige nederlae toegedien. In [[140&nbsp;v.C.]] het hy die Romeinse prokonsul Quintus Fabius Maximus Servilianus gedwing om te kapituleer. 'n Jaar later is 'n vredesverdrag met Viriatus egter deur die Romeinse Senaat nietig verklaar. Viriatus is in dieselfde jaar deur sy eie landgenote vermoor op aanstigting van die Romeinse prokonsul Quintus Servilius Caepio. Die leierskap van die Keltiberiese verset teen die Romeine het oorgegaan na die Arevaci, wat ook die vlugtende Belli van Segeda in 154&nbsp;v.C. opgeneem het. Hul oostelike buitepos, Numantia, by die samevloeiing van die Duero en die Merdancho op die vlakte van wat later Kastilië geword het, het die fokus van hierdie weerstand geword. Dit het eers in [[133&nbsp;v.C.]] geëindig toe Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus Numantia ingeneem en vernietig het ná 'n beleg van etlike maande. Ná die val van Numantia is die wil van die Keltiberiese stamme om weerstand te bied verbreek,<ref name="Kelte"/> hoewel die inval van die Cimbri en Teutone die onrus weer laat opvlam het<ref name="Evans"/> en daar in die eerste twee dekades van die volgende eeu 'n mate van verdere konflik onder die Romeinse prokonsul Titus Didius en sy opvolger, Quintus Valerius Flaccus, was.<ref name="Kelte"/> ===Germania=== [[Lêer:Cimbrians and Teutons invasions.svg|duimnael|Moontlike trek van die Cimbri en Teutones; die bronne daarvoor is nogtans taamlik onseker]] Aan die einde van hierdie eeu word Rome vir die eerste keer met die stamme van Germanië gekonfronteer. Van [[114 v.C.|114]] tot [[101&nbsp;v.C.]] vorm die Cimbri en die Teutone 'n ernstige bedreiging vir die magtige Rome soos onbekend sedert die dae van Hannibal 'n eeu vroeër. Dit sou groter gevolge gehad het as die gebeure van die 5de eeu&nbsp;n.C. ses eeue later.<ref name="Evans">{{cite journal|author=Evans, Richard J. |title=“ROME’S CIMBRIC WARS (114-101 BC) AND THEIR IMPACT ON THE IBERIAN PENINSULA.” |journal=Acta Classica|volume= 48|year=2005|pages=37–56|url= http://www.jstor.org/stable/24595395}}</ref> In 114 verwoes 'n nomadiese groep Cimbri Illyricum. Brogan het tot die gevolgtrekking gekom dat hulle in Jutland ontstaan het en uit daardie streek verdryf is deur 'n styging in die seevlak en oorbevolking, maar bronne oor Germanië is in hierdie tyd baie skaars. Rome is traag om te reageer. In 113 stuur hulle konsul Cn. Papirius Carbo om hulle te hanteer. Hy ontmoet hulle naby Noreia in [[Noricum]] net suid van die Alpe en sou deur hulle uitgewis gewees het as 'n skielike donderstorm nie van sy manne gered het nie.<ref name="Evans"/> ’n Groep Cimbri en Teutone het toe die Ryn na Gallië oorgesteek. Die datum is nie regtig duidelik nie, maar konsul M. Iunius Silanus word in 109 of 108 deur hulle verslaan. Die plek is ook onduidelik, maar die omgewing van die Genève-meer is heel waarskynlik omdat daardie streek in oproer was. Sommige van die plaaslike (Keltiese) Helvetii, veral die Tigurini, verslaan en dood L. Cassius Longinus, die konsul in 107. Die indringers het toe wes en suid beweeg na die Rhône. Op 6 Oktober 105 is die magte van beide consul Cn. Mallius Maximus en proconsul Q. Servilus Caepio deeglik verslaan. Dit het die weg na die Iberiese skiereiland oopgemaak en gelei tot opstande van plaaslike stamme soos die Volcae. Selfs in Sisilië was daar 'n slaweopstand in 104. Die Cimbri het alles tussen die Rhône en die Pireneë vernietig en in 105/104 na Hispania oorgesteek. Die Keltiberiërs daar het hulle verslaan en hulle teruggestuur na Gallië. Dit het die onrus in Hispania weer laat opvlam omdat die Romeine swak gelyk het en hulle nie in staat was om die indringers te hanteer nie. Vrede in Iberië sou eers in 70&nbsp;v.C. herstel word.<ref name="Evans"/> Gaius Marius is aan die einde van 105 tot konsul verkies en het die Rhône in die lente van 104 bereik. In 102 het hy die Cimbri en Teutone naby Aquae Sextiae (moderne Aix) verslaan. Intussen was sy kollega Catulus ook in die veld teen die Cimbri in die vallei van die Adige naby Noricum en het hulle daar verslaan. Dit het die bedreiging afgeweer.<ref name="Evans"/> ===Die Hellenistiese wêreld=== In die 2de eeu v.C. het Rome sy beheer oor die Griekse koninkryke geleidelik na die ooste uitgebrei. Hulle is gedeeltelik gehelp deur die optrede van die [[Partiese Ryk]], wat 'n groot deel van die Seleukiede se gebied oorgeneem het. Die koninkryke was dikwels in oorlog met mekaar en Rome het gewoonlik die een teen die ander ondersteun. Geleidelik het sy bondgenote meer afhanklik van Rome geword en het die republiek die ander state uitgeskakel. ====Pergamon en Athene; Rome se bondgenote==== [[Lêer:AtaloPergamo.jpg|duimnael|Attalos I]] [[Pergamon]] het in 200&nbsp;v.C. onder Attalos&nbsp;I 'n koninkryk uit eie reg geword. Hy behoort tot die dinastie wat in 281&nbsp;v.C. deur Philetairos van Pergamon gestig is: die huis van die [[Attaliede]]. Betrekkinge tussen Athene en die Attaliede het reeds in die 3de eeu begin, eers in die kulturele sfeer. Die hoofagent blyk 'n voormalige onderdaan van Pergamon se tweede dinas, Eumenes&nbsp;I (263-241&nbsp;v.C.), te wees wat in Athene gewoon het en daar beroemd geword het. Hy was Arkesilaos, gebore in 316/5&nbsp;v.C. in Pitane, 'n stad baie naby aan, en afhanklik van, Pergamon. Arkesilaos het na Athene gekom om saam met [[Theophrastos]] filosofie te studeer. Later het hy by Plato se skool, die Akademie, aangesluit as 'n leerling van Krates en Polemon en 'n genoot van Krantor. Op die ou end is hy self tot hoof van die akademie verkies. Arkesilaos het persoonlike kontakte en invloed gehad met Eumenes, wat vir hom geskenke gestuur het.<ref name="Habicht">{{cite journal|author=Habicht, Christian|title=“Athens and the Attalids in the Second Century B. C.” |journal=Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens|volume=59|issue=3|year=1990|pages=561–77|doi=10.2307/148304}}</ref> Athene was meer as een keer onder Masedoniese heerskappy terwyl [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]], tradisioneel Masedonië se mededinger, herhaaldelik die rol van Athene se beskermer gespeel het, al was dit nie altyd suksesvol nie. Toe die Ptolemeïese Ryk in die laaste jare van die 3de eeu sy vinnige agteruitgang begin, het die bruikbaarheid daarvan vir Athene dienooreenkomstig afgeneem. Met die konflik tussen die stad en koning Filips&nbsp;V van Masedonië het Athene hom in 200&nbsp;v.C. geskaar aan die kant van die Pergamon-koning en van die eiland [[Rhodos]], wat reeds met Filippus in oorlog was. In 189&nbsp;v.C. was Atheense ambassadeurs teenwoordig by die koning se hof in Pergamon. Hulle is dalk gestuur om Eumenes geluk te wens vir die oorwinning by Magnesia oor Antiochos&nbsp;III van Seleukië (Desember, 190&nbsp;v.C.), waartoe die koning wesenlik bygedra het in die oorlog teen Antiochos (192-190&nbsp;v.C.), toe Athene, wat soos Eumenes, aan die kant van die Romeine geveg het.<ref name="Habicht"/> Wat in 200&nbsp;v.C. onder Attalos&nbsp;I begin het, het dus voortgegaan onder Eumenes: Die monarge van Pergamon het as beskermhere van Athene met die konings van Egipte meegeding en hulle uiteindelik in daardie rol oortref. Daar is genoeg bewyse vir betrekkinge tussen Athene en Pergamon tydens die bewind van Eumenes&nbsp;II tot met sy dood in [[158&nbsp;v.C.]]<ref name="Habicht"/> Athene en die res van die skiereiland is in 146&nbsp;v.C. deur Rome verower.<ref>{{cite web|url=https://www.introducingathens.com/history|publisher=Civitatis|title=History of Athens}}</ref> In 133&nbsp;v.C. het Attalus&nbsp;III, wat nog redelik jonk (ongeveer 37) en kinderloos was, skielik gesterf. Sy testament het 'n bepaling bevat dat die Romeinse Republiek in so 'n geval sy koninkryk sou erf. Daar was 'n verre familielid, Aristonicus, wat die troon opgeëis en beweer het dat dit alles 'n vervalsing was, maar die Romeine het die rebellie redelik vinnig onderdruk.<ref>{{cite web|url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095432681|publisher=Oxford reference|title=Attalus III}}</ref> Tiberius Gracchus het die koninkryk se tesourie gebruik om sy grondhervormings te finansier.<ref>{{cite web|url=https://www.livius.org/articles/person/attalus-iii-philometor/|publisher=Livius|title=Attalus III Philometor}}</ref> ====Masedonië; Rome se vyand==== Masedonië was Kartago se vernaamste bondgenoot en sy verhaal volg baie dieselfde patroon. Die onderwerping en inlywing van Masedonië het aan die einde van die vorige eeu begin met die eerste van nie minder nie as vier Masedoniese oorloë.<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/timeline/Macedonian_Wars/|publisher=world history|title=Macedonian Wars Timeline}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thelatinlibrary.com/imperialism/notes/macedonianwars.html|publisher=Latin Library|title=The wars with Macedonia}}</ref> *Eerste Masedoniese Oorlog – [[214 v.C.|214]] - [[205 v.C.]] *Tweede Masedoniese Oorlog – [[200 v.C.|200]] - [[196 v.C.]] *Derde Masedoniese Oorlog – [[172 v.C.|172]] - [[168 v.C.]] *Vierde Masedoniese Oorlog – [[149 v.C.|149]] - [[148 v.C.]] Ten spyte van Rome se voortdurende militêre suksesse het die politieke situasie in die ooste ná die derde oorlog grootliks onstabiel gebly. Die gebrek aan 'n permanente teenwoordigheid van Romeinse legioene het 'n sekere vlak van onafhanklike denke toegelaat sonder vrees vir vergelding, en die aanstelling van korrupte en gierige praetors om toesig te hou oor die kliëntstate het anti-Romeinse sentiment verder aangevuur. In 149 v.C. het Andriscus beweer dat hy 'n kleinseun van Filippus&nbsp;V en die seun van Perseus was. Sonder ernstige weerstand van Rome of Masedoniese inwoners, het hy die vier voorheen geskeide republieke herenig en 'n leër opgerig om vir 'n nuwe oorlog teen die Romeine voor te berei. Die eerste klein mag wat teen hom gestuur is, onder die praetor Publius Juventius Thalna in [[149&nbsp;v.C.]], is verslaan, en Andriscus het sy domein uitgebrei om die hele Thessalië in te sluit. [[Lêer:Q. Caecilius Metellus Macedonicus, as, 155-149 BC, RRC 211-1.png|duimnael|Munt van Q. Caecilius Metellus Macedonicus]] Die Senaat het 'n nuwe leër gemagtig, onder bevel van die praetor Quintus Caecilius Metellus. Metellus het die opstand en enige Masedoniese weerstand onderduk. Teen 148&nbsp;v.C. het Masedoniese onafhanklikheid heeltemal tot 'n einde gekom. Andriscus, met sy leër vernietig, is uit die streek verdryf. Die Romeine het nou amptelik Masedonië, saam met [[Epirus]], hul eerste oostelike provinsies gemaak, en aan Metellus is die naam Macedonicus vir sy oorwinnings toegeken.<ref>{{cite web|url=https://www.unrv.com/empire/fourth-macedonian-war.php#:~:text=By%20148%20BC%2C%20Macedonian%20independence,cognomen%20Macedonicus%20for%20his%20victories.|publisher=UNVR|title=THE FOURTH MACEDONIAN WAR AND THE ACHAEAN WAR}}</ref> ====Egipte==== Die 2de eeu was tydperk waarin die mag van die Ptolemeërs in Egipte afgeneem het. Daar was baie dinastiese intriges wat buitelandse inmenging gevoed het. [[Lêer:Tetradrachm of Ptolemy VIII Physcon, Alexandria 138-137 BC.JPG|duimnael|Physcon ("Die vetterige")]] In die suide was daar vir 'n rukkie 'n mededingende, inheemse dinastie onder 'n farao Ankhwennefer. Hy is op 27 Augustus 186&nbsp;v.C. deur [[Ptolemeus V Epiphanes|Ptolemeus V]] in die Tebaanse nomos verslaan. Dit was die einde van alle pogings om inheemse Egiptiese heerskappy te herstel. <ref>{{cite web|url=https://dbpedia.org/page/Ankhwennefer_(pharaoh)|publisher=dbpedia|title=Ankhwennefer (pharaoh)}}</ref> Ptolemeus V is die skrywer van die beroemde [[Rosettasteen]]. Die klip verwys na rebellies wat Ptolemeus onderdruk het. Hy het in 180 redelik jonk gesterf en sy koningin, Cleopatra&nbsp;I, ook in 176. Dit het die troon nagelaat aan Ptolemeus&nbsp;VI Philometor, wat sewe of agt jaar oud was. Sy regente, Eulaeus en Lenaeus, was eunugs wat Oosterlinge bo Grieke bevoordeel het. Dit is deur die Seleukidiese koning, Antiochus IV, uitgebuit toe Ptolemeus&nbsp;VI in 169 mondig word. Die Siriese koning het die land binnegeval en die regente vermoor wat die jong farao probeer diskrediteer het. Antiochus en Ptolemeus het vriende en bondgenote geword, maar gou is Ptolemeus se broer Ptolemeus&nbsp;VIII Euergetes II, bekend as Fiskon, op die troon geplaas deur 'n party wat nie van hierdie "vriendskap" met die Siriërs gehou het nie. Hy was net 12 jaar oud.<ref>{{cite journal|author=Swain, Joseph Ward. |title=“Antiochus Epifanes en Egipte.” |journal=Classical Philology|volume=39|issue=2|year=1944|pages=73–94|url=http://www.jstor.org/stable/264767}}</ref> Dit het 'n vete met sy broer Philometor veroorsaak wat tot laasgenoemde se dood in 145&nbsp;v.C. gelei het. Fiskon trou toe met 'n dogter van Philometor, Cleopatra III, hoewel hy reeds 'n vrou, Cleopatra II, gehad het. Dit het gelei tot 'n burgeroorlog tussen die twee koninginne en verdere intriges met die Seleukidiese hof. Ptolemeus&nbsp;VIII het in 116&nbsp;v.C. gesterf en die troon nagelaat aan sy seun Ptolemeus&nbsp;IX, die seun van Cleopatra&nbsp;III. ====Cyrenaica==== Ptolemeus Apion was 'n seun van Ptolemeus VIII en 'n byvrou. Hy het in die 110's of 100's koning geword van 'n onafhanklike koninkryk van Sirene, moontlik uit hoofde van Fiskon se testament. Om te verhoed dat sy ryk deur sy familielede op die Egiptiese troon teruggeneem sou word, as hy sou sterf sonder 'n erfgenaam, het hy die Romeinse republiek as sy erfgenaam benoem. Die gebied het inderdaad met sy dood in 96 Romeins geword.<ref>{{cite web|url=https://www.instonebrewer.com/TyndaleSites/Egypt/ptolemies/apion_fr.htm|publisher=TyndalSites|title=Ptolemy Apion}}</ref> ====Judea==== {{hoofartikel|Makkabese Opstand}} Judea was vroeër meestal onder die bewind van die Ptolemeërs van Egipte, maar ná 200&nbsp;v.C. het dit onder beheer van die Seleukiede geval. Die plaaslike leiers het tot die priesters van die tempel van Jerusalem behoort, maar die priesterlike elite was verdeeld. Daar was sommige wat simpatie gehad het met die kultuur van die Hellenisme, maar hulle is sterk teëgestaan deur 'n konserwatiewer groep. Die Seleukidiese koning, Antiochus&nbsp;IV, het die streek nogal kragtig probeer helleniseer en toe hy teenstand kry, het hy dit wreed verwoes. In [[167&nbsp;v.C.]] het hy die Tempel ontheilig, Joodse gebruike verbied, die aanbidding van Griekse gode ingestel en enigiemand doodgemaak wat weerstand gebied het. Dit het 'n opstand veroorsaak wat gelei is deur 'n familie van Modin, bekend as die [[Makkabeërs]] en later as die Hasmoneërs. In [[164&nbsp;v.C.]] het Judas Makkabeus Jersalem saam met sy broers ingeneem. Vandag word hierdie feit steeds deur die Jode as Hannukah gevier. Judas het in 160 gesterf en sy broer Jonathan het as leier van die opstand oorgeneem. Hy het hoëpriester geword en is in 143 deur 'n ander broer, Simon, opgevolg, maar die grondgebied van die opstand het klein gebly. In 134 het Simon se seun John Hyrcanus hom opgevolg. Hy het die jong koninkryk uitgebrei deur gebruik te maak van die dinastiese probleme in die Seleukidiese Ryk in 112/111. Hy het Samaria verower, die tempel op die berg Gerisim vernietig en Idumea geannekseer.<ref name="histmap">{{cite web|url=https://www.the-map-as-history.com/bible-and-history/judea-at-the-time-of-the-maccabees-or-hasmoneans|publisher=the map as history|title=Judea}}</ref> Sy seun, Aristobulus I, het Gallilea by die verowerings in 104/103 gevoeg. Sy broer Alexander Jannaeus is in 103 amptelik as koning van Judea erken en het meer grondgebied soos Gasa en die Golan bygevoeg.<ref name="histmap"/> ====Seleukiede==== [[Lêer:Alter Orient 0100BC-af.svg|duimnael|Die Ooste in 100 v.C.]] Onder Antiochos III die Grote was die [[Seleukidiese Ryk]] 'n belangrike vyand van die Romeine, maar die vrede van 188&nbsp;v.C. het sy mag grootliks beperk. Sy seun Antiochus het lank as gyselaar in Rome gebly. Ná Antiochos&nbsp;III se dood het 'n ander seun as Seleukos&nbsp;IV koning geword, maar die Romeine het hulle gyselaar vrygelaat en hy het na Athene gegaan, dalk reeds in [[178 v.C.|178]]. Ná Seleukos se moord in [[175 v.C.|175]] het hy die troon vir homself toegeëien as [[Antiochus IV|Antiochos&nbsp;IV Epifanes]], met die ondersteuning van koning Eumenes van Pergamon en sy broers. Hierdie gebeure het 'n dekade ingewy waartydens die koningshuise van die Attaliede en Seleukiede nie net in harmonie met mekaar geleef het nie, maar ook meegeding het om weldade<!-- is dit die regte woord? --> aan Athene te skenk.<ref name="Habicht"/> Ná 141 v.C. het die Seleukiede baie grondgebied verloor deur die verowerings van die Partiërs.<ref name="Lend"/> Dit het ook ander streke, soos Judea, gemotiveer om teen hul heerskappy in opstand te kom. ====Partië==== Die vroeëre [[Partiese Ryk|Partiese konings]] – Arsaces I, Arsaces II, Phriapathus, Phraates I – het die Seleukidiese koning as hul meerderes erken, veral ná die veldtog van Antiochus&nbsp;III die Grote, wat die verlore oostelike gebiede tussen 209 en 204&nbsp;v.C. herower het. Die Arsakiede-dinastie is erken as die wettige heerser van Partië, maar die konings moes hulde bring aan Antiochus. Ná 188 v.C., toe Antiochus gesterf het, het 'n nuwe fase van Partiese uitbreiding begin. Koning Mithradates&nbsp;I die Grote (171-138&nbsp;v.C.) het eers die oostelike koninkryk van Baktrië aangeval. Hy het sy hoofstad beleër, maar ná 'n ruk besluit om vrede te maak. Nadat hy sy agterkant gedek het, het hy na die weste getrek waar hy Medië, een van die belangrikste dele van die Seleukidiese koninkryk, verower het. Toe lê Assirië en Babilonië oop en byna onbewaak. In Julie [[141&nbsp;v.C.]] het Mithradates die Seleukidiese hoofstad, Seleukië, verower, en in Oktober het hy Uruk in die suide van Babilonië bereik. Sy vyand Demetrius II het probeer om sy verlore gebiede te herower, maar is verslaan en – erger, vernederend – gevang. Dit was 'n slag waarvan die Seleukidiese Ryk nooit herstel het nie. Twee jaar later is ook Elam by die Partiese ryk gevoeg.<ref name="Lend">{{cite web|url=https://www.iranchamber.com/history/parthians/parthians.php|publisher=Iran Chamber Society|author=Johan Lendering|title=Parthian empire}}</ref> ====Baktrië==== Dit is sy afstand en isolasie van die [[Middellandse See]], die hart van die Griekse beskawing, wat die florerende Grieke van Baktrië des te meer verbasend gemaak het. Versteek tussen die noordelike hange van die berge van die [[Hindoekoesj]] en die Oxusrivier, en geskei van die Middellandse See deur lang stukke woestyn en berge, was die streek omtrent so ver as wat 'n mens kon kom van die middel van die wêreld, soos aan die Grieke bekend.<ref name="Fabio"/> Diodotus, die eerste koning van 'n onafhanklike Baktriese Ryk, was 'n Griek wat in Baktrië gebore is. Hierdie koninkryk het verder uitgebrei as die eintlike Baktrië, en het die Kaspiese See in die weste en Indië in die ooste op sy hoogtepunt genader. Dit het ook 'n groot deel van moderne [[Afganistan]], [[Oesbekistan]], [[Tadjikistan]] en [[Turkmenistan]] beslaan. Die avonture van die Grieks-Baktriese koning Demetrius&nbsp;I in c. 200&nbsp;v.C. in Noordwes-Indië sou lei tot die stigting van 'n belangrike Indo-Griekse Koninkryk daar.<ref name="Fabio"/> Benewens afsettings van goud, silwer en lapis lazuli in die nabygeleë berge, het die Syroete ook deur die streek geloop, en verskeie handelsentrums het ontstaan wat voordeel uit hierdie situasie getrek het. Benewens die wesenlike verryking van die gebied, het die Syroete ook nuwe godsdienstige, kulturele en artistieke idees na die gebied gebring.<ref name="AO">{{cite web|url=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/graeco-bactrian-kingdom-0015919|publisher=ancient origins|title=Graeco Bactrian kingdom}}</ref> In 210 v.C. het die Seleukidiese koning Antiochos&nbsp;III 'n oorwinning teen Euthydemos van Baktrië behaal, wat hom gedwing het om terug te trek. Dit het gelei tot 'n drie jaar lange beleg van Bactra. Hierdie eindelose beleg en die bedreiging deur die noordelike nomades het Antiochos&nbsp;III gedwing om te onderhandel: Hy het Euthydemos as koning erken en een van sy dogters vir hom gegee in ruil vir voorrade en oorlogsolifante.<ref name="WH"/> [[Lêer:Greco-BactrianKingdomMap-af.svg|duimnael|Grieks-Baktrië op sy hoogtepunt]] Nadat die wesfront beveilig was, het die Grieks-Baktriese konings oorlog gevoer teen hul oostelike bure, en voordeel getrek uit die einde van die Maurya-dinastie.<ref name="WH"/> Die Grieks-Baktriërs het die geleentheid aangegryp om Indië binne te val. Die Hindoekoesj, wat tradisioneel die grens tussen die Grieks-Baktriërs en die Maurya was, is omstreeks 180&nbsp;v.C. oortree deur Demetrius, wat sy vader, Euthydemus, opgevolg het. Die inval was 'n sukses.<ref name="AO"/> In minder as 20 jaar het hulle onder Demetrios en sy afstammelinge die Paropamisadaes, Arachosia, Gandhara en Wes-Punjab ingeneem. Terselfdertyd is die sentrale mag tussen verskeie konings verdeel in wat nie altyd na goeie terme gelyk het nie. Sommige van hulle het net oos van die Hindoekoesj regeer. Hulle was die eerste Indo-Griekse konings.<ref name="WH"/> Terwyl Demetrius 'n veldtog in Indië gevoer het, het 'n troonrower met die naam Eucratides in opstand gekom. Demetrius het teruggekeer na Baktrië, vasbeslote om sy koninkryk terug te eis, maar hy is in die geveg deur die magte van Eucratides verslaan en op die slagveld gedood.<ref name="AO"/> In [[171&nbsp;v.C.]] het Eucratides, wat moontlik aan die Seleukiede verwant was, die Grieks-Baktriese troon oorgeneem. Daar word gesê dat Eucratides 'n afstammeling was van Diodotus, die stigter van die koninkryk, en sy staatsgreep kan dus as die herstel van die Diodotiede-dinastie beskou word. Soos Demetrius voor hom, het Eucratides ook probeer om Grieks-Baktriese beheer na Indië uit te brei, en het uitgebreide veldtogte in die noordwestelike deel van die land gevoer. Die sukses van Eucratides se veldtogte word weerspieël in sy oorvloedige munte, wat in beide Grieks en Pali, 'n taal van die Indiese subkontinent, geskryf is.<ref name="AO"/> Eucratides het oorlog teen die Indo-Griekse konings gevoer. Hy was eers suksesvol totdat 'n Euthydemied genaamd Menander hom gedwing het om hom wes van die Hindoekoesj in Baktrië terug te trek. Dit was die begin van die wedywering tussen die Euthydemiede en die Eukratidiese dinastie, wat lank geduur het. Hierdie wedywering het die Grieks-Baktriese koninkryk verswak: Sogdiana het gou verlore gegaan, en Eucratides is gedwing om die westelike Baktrië aan die Partiese konings oor te gee. In 145&nbsp;v.C. is Eucratides deur sy eie seun vermoor, wat 'n tydperk van politieke onstabiliteit veroorsaak het. Dit het gelei het tot die omverwerping van die laaste Indo-Griekse koning, Heliokles, in 130&nbsp;v.C. deur die Yuezhei-nomades.<ref name="WH">{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/Greco-Bactria/#google_vignette|publisher=world history|title=Greco-Bactrian Kingdom}}</ref> Daar is talle argeologiese oorblysels van die Grieks-Baktriese koninkryk. Miskien is die eienaardigste oorblyfsels wat behoue gebly het dié van die stad Ai-Khanoum, die oostelikste bastion van die Hellenisme. Selfs sy historiese Griekse naam is nogtans vandag 'n twispunt onder historici. Sy huidige naam, Ai-Khanoum, is Oesbekies vir "Lady Moon". Fragmentêre bewyse uit die tyd het gelei tot voorstelle wat wissel van Alexandrië-aan-die-Oxus tot Eucratidia.<ref name="Fabio"/> [[Lêer:Battriana, moneta indo-greca di demetrios I, 170-145 ac ca.jpg|links|duimnael|Munt van Demetrius I van Baktrië]] Daar is fassinerende sinspelings op die bloei van die Griekse kultuur. Feitlik elke stukkie oorblywende geskrif wat in Ai-Khanoem gevind word, is in Grieks, met die uitsondering van 'n enkele potskerf wat in Aramees gegraveer is. Die paleisskatkis het selfs 'n [[papirus]] onthul met 'n fragment van wat 'n verlore filosofiese werk deur Aristoteles kan wees en 'n stuk perkament met 'n Klassieke Griekse tragiese drama. Die inwoners van Ai-Khanoum het 'n teater met 'n hoë kapasiteit gehad het. Die Baktriese Koninkryk het ook die monetêre ekonomiese stelsel aangeneem wat algemeen in die res van die Griekse wêreld was, en toerusting om munte te munt is in Ai-Khanoum ontdek. Opgrawings regdeur Baktrië het 'n groot aantal brons- en silwermunte aan die lig gebring; veral fassinerend is dié wat gemunt is deur Agathocles&nbsp;I, wie se bewind (190-180&nbsp;v.C.) 'n besonder uitgebreide versameling muntstukke opgelewer het. Hy was die eerste koning wat tweetalige legendes in sy muntuitgawes bekendgestel het, meestal in Grieks en [[Brahmi-skrif|Brahmi]] ('n antieke skrif wat in Indië/Suid-Asië algemeen geword het), en het selfs Boeddhistiese simbole, asook Hindoe- en ander vroeë Indiese gode, ingesluit – in 'n eg Grieks-Baktriese styl, 'n samesmelting tussen Griekse en nabygeleë Asiatiese elemente. <ref name="Fabio">{{cite web|author=Fernandes, Fabio. |title="The Bactrian Kingdom: Greeks at the Extremities of the Known World" |publisher=TheCollector.com |year=2022|url=https://www.thecollector.com/bactria-greek-hellenistic-kingdom/.}}</ref> Tog was die Baktriese Koninkryk in werklikheid nie 'n tipiese Griekse staat nie. Sy reputasie as 'n land van 'n "duisend stede" is beslis 'n romantiese oordrywing of 'n verwysing na baie kleiner dorpies wat byna vir seker nie deur Grieke bevolk is nie. Die Grieke van Baktrië was altyd 'n minderheid, en omdat hulle ver van die Mediterreense hart van Hellenisme was, was hulle verplig om invloede van inheemse kulture te absorbeer. Ai-Khanoum self het, ten spyte van sy Griekse karakter, nie soos 'n streng Griekse stad gelyk nie. Al die dakke was plat, tipies van Sentraal-Asië, anders as die Griekse teëldak. Die mure van huishoudelike en openbare geboue is ook van modderstene gebou, en vloere is gemaak van geklopte grond en was bedek met matte, alles kenmerkend van plaaslike argitektoniese tradisies. Die koninklike paleis is, ten spyte van sy Griekse besonderhede, in die Achaemenidiese styl gebou.<ref name="Fabio"/> ===Indië=== [[Lêer:Shunga Empire.jpg|duimnael|Die Sjunga-ryk rondom 100 v.C.]] In [[185 v.C.]] is die laaste Maurya-keiser deur een van sy generaals afgesit, wat die mag oorgeneem en 'n nuwe ryk gestig het. Pushyamitra, die stigter van die Sjunga-dinastie, word deur 'n groot meerderheid geleerdes as vervolger van [[Boeddhisme|Boeddhiste]] beskou. E.J. Rap skryf: "In Boeddhistiese literatuur figureer Pushyamitra as 'n groot vervolger van Boeddhiste wat daarop ingestel was om roem te verwerf as die vernietiger van Boeddhistiese leerstellings. Hy het probeer om die Kukkutaramas, die groot klooster wat Ashoka gebou het vir duisend monnike suidoos van Pataliputra, te vernietig, maar toe hy die ingang nader, is hy met 'n brul soos van 'n magtige leeu begroet en het hy hom haastig in vrees na die stad teruggetrek. Hy is toe na Sakala (Sialkot) in die oostelike Punjab en het probeer om die Boeddhistiese gemeenskap daar uit te roei met 'n beloning vir die kop van elke monnik." <ref>{{cite journal|author=Mishra, Ram Kumar |title=“PUSHYAMITRA SUNGA AND THE BUDDHISTS.” |journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=73|year=2012|pages=50–57|url= http://www.jstor.org/stable/44156189}}</ref> Daar is nogtans ook geleerdes wat die waarheid van hierdie Boeddhistiese verslae betwis. Wat duidelik is, is dat hierdie tydperk die herlewing van die [[Brahmaan|Brahmanisme]] in Indië beteken het. ===China en die Xiongnu=== [[Lêer:Hsiung-nu-Empire.png|duimnael|Die Xiongnuryk]] [[Lêer:Han dynasty Kingdoms 195 BC.svg|duimnael|Die koninkryke van die Han]] Die 2de eeu v.C. was die eerste eeu van die [[Han-dinastie]], waarvan die eerste twee eeue ook die Westelike Han genoem word. Ná eeue van oorlogvoering was China verenig, hoewel die ou koninkryke nie opgehef is nie. Maar die ryk kon verder ontwikkel, hoewel nie altyd in vrede nie, want dit het 'n magtige buurman, die [[Xiongnu]], gehad.<ref name="Psarras">{{cite journal|author=Psarras, Sophia-Karin. |title=“HAN AND XIONGNU: A REEXAMINATION OF CULTURAL AND POLITICAL RELATIONS (I).” |journal=Monumenta Serica|volume=51|year=2003|pages=55–236|url=http://www.jstor.org/stable/40727370}}</ref> Die Xiongnu verdien naas die Han die aandag, nie vanweë enige bedreiging wat hulle vir China ingehou het nie, soos dit dikwels voorgestel word, maar omdat hulle China se politieke ''gelyke'' was. Dit is as gevolg van hierdie gelykheid dat die Han die mite van die barbaarsheid en ononderhandelbaarheid van die Xiongnu geskep het. Die politieke en kulturele mag van die Xiongnu het toegelaat dat oorlog met China nie deur verowering gevolg is nie en dat verdrae met China nie deur assimilasie gevolg is nie. Omdat die Xiongnu- en Han-ryk mekaar in ewewig gehou het, kon een van die kulture die ander beïnvloed, sonder om hulle identiteit te verloor. Die Xiongnu se politieke mag het die Xiongnu-kultuur beskerm en by uitbreiding ook die kulture van sommige van die nie-Chinese mense onder die Xiongnu-ryk.<ref name="Psarras"/> Daar was verskeie konflikte, soos die oorlog wat Wudi in 133&nbsp;v.C. verklaar het. 'n Groot probleem vir China was dat die Xiongnu oor beter perde beskik het. {| | {|class="wikitable" |- |jare||Han-keiser (China) |- |206-195 v.C. ||Hàn Gaozu 漢高祖 |- | 194-188 v.C. ||Hàn Huìdì 漢惠帝 |- | 187- 180 v.C. || Keiserin-weduwee Lü Hoù 吕后 |- | 179-157 v.C. ||Hàn Wendi 漢文帝 |- | 156-141 v.C. ||Hàn Jingdi 漢景帝 |- | 140-87 v.C. ||Hàn Wudi 漢武帝 |} | {|class="wikitable" |- |jare||Chanyu-keiser (Xiongnu) |- | 209-174 v.C.|| Modun 冒顿 |- | 174-161 v.C.|| Laoshang 老上 |- | 161-126 v.C.|| Junchen 軍臣 |- | 126-114 v.C.||Yizhixie 伊稚邪 |- | 114-105 v.C.|| Wuwei 烏維 |- | 105-102 v.C.|| Zhanshilu'er (Er) 兒 |- | 102-101 v.C.|| Goulihu (Xulihu) 呴犁湖 |- | 101-96 v.C.|| Judihou (Qiedihou) 且鞮侯 |} |} ===Viëtnam=== Noord-Viëtnam was deel van die Nam Viet (of in Chinees: Nányuè)-koninkryk onder die Triệu (of Zhao)-dinastie. Hierdie koninkryk het ook oor dele van Suid-China geheers. In [[111&nbsp;v.C.]] het die Han-keiser die koninkryk verower en die noorde van Viëtnam is by die Han-ryk ingelyf.<ref>{{cite web|url=https://alchetron.com/Tri%E1%BB%87u-dynasty|publisher=Alchetron|title=Triệu dynasty}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:2de eeu v.C.| ]] [[Kategorie:Eeue]] ei5pk7njzio93mkk1g3whvmf0m75mdf 10 11218 2892606 1225515 2026-04-11T11:49:47Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892606 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; text-align: center; padding: 0 0.2em 0.2em;"> <big>[[Wikipedia:Babel|Taalvaardigheid]]</big> {{User {{{1}}}}}{{User {{{2}}}}}{{User {{{3}}}}}{{User {{{4}}}}} </div> [[Kategorie:Gebruikersjablone]]<noinclude> </noinclude> 4pv2bnbdis8yq5pj75q3p9lfhdjwz7q 10 11569 2892607 2440546 2026-04-11T11:49:48Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892607 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; padding: 0 0.2em 0.2em;"> <div style="text-align:center; font-size:large;">[[Wikipedia:Babel|Taalvaardigheid]]</div> {{Gebruiker {{{1}}}}}{{Gebruiker {{{2}}}}}{{Gebruiker {{{3}}}}}{{Gebruiker {{{4}}}}}{{Gebruiker {{{5}}}}}{{Gebruiker {{{6}}}}} </div> [[Kategorie:Gebruikersjablone]]<noinclude> </noinclude> bc2gp96pj46xfc5vb422ymx0vb747b3 10 11570 2892608 1225517 2026-04-11T11:49:50Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892608 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; text-align: center; padding: 0 0.2em 0.2em;"> <big>[[Wikipedia:Babel|Taalvaardigheid]]</big> {{User {{{1}}}}}{{User {{{2}}}}}{{User {{{3}}}}}{{User {{{4}}}}}{{User {{{5}}}}}{{User {{{6}}}}}{{User {{{7}}}}} </div> [[Kategorie:Gebruikersjablone]]<noinclude> </noinclude> a23xuxkanoqkr2qdqrxcsee08reh8ra 10 12218 2892605 1225513 2026-04-11T11:49:43Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892605 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; text-align: center; padding: 0 0.2em 0.2em;"> <big>[[Wikipedia:Babel|Taalvaardigheid]]</big> {{User {{{1}}}}}{{User {{{2}}}}}{{User {{{3}}}}}{{User {{{4}}}}}{{User {{{5}}}}}{{User {{{6}}}}}{{User {{{7}}}}}{{User {{{8}}}}}{{User {{{9}}}}}{{User {{{10}}}}}{{User {{{11}}}}}{{User {{{12}}}}}{{User {{{13}}}}}{{User {{{14}}}}} </div> [[Kategorie:Gebruikersjablone]]<noinclude> </noinclude> 4e62pntww4oaxmgwkd2iu4v18r0x7wl 10 12741 2892609 1225519 2026-04-11T11:49:53Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892609 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; text-align: center; padding: 0 0.2em 0.2em;"> <big>[[Wikipedia:Babel|Taalvaardigheid]]</big> {{User {{{1}}}}}{{User {{{2}}}}}{{User {{{3}}}}}{{User {{{4}}}}}{{User {{{5}}}}}{{User {{{6}}}}}{{User {{{7}}}}}{{User {{{8}}}}}{{User {{{9}}}}} </div> [[Kategorie:Gebruikersjablone]]<noinclude> </noinclude> 3gvxzyyywbm80tmueqfdvv9lteuj3dj 10 13882 2892597 2891607 2026-04-11T09:22:13Z Sobaka 328 opdateer 2892597 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Official portrait of The Lord Bishop of London (3x4 cropped).jpg|regs|150px|Sarah Mullally in 2019]] * Net soos die [[Christendom|Christelike]] [[Paasfees]] word die [[Judaïsme|Joodse]] [[Pesach]] gevier; [[Jode]] herdenk die bevryding uit Egiptiese slawerny onder leiding van [[Moses]] en [[Christene]] die opstanding van [[Jesus van Nasaret|Jesus]] uit die dood. Albei feeste is onlosmaaklik aan mekaar verbonde omdat die [[Bybel]]se Paasverhaal tydens Pesach plaasgevind het. * Die laaste kwalifiseringsplekke vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]], wat van 11 Junie tot 19 Julie in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis word, is bespreek. * '''Sarah Mullally''' word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] wen tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2026 hul 28ste titel algeheel, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] hul tweede titel inpalm. * [[António José Seguro]] is ingehuldig as nuwe president van [[Portugal]] en [[José Antonio Kast]] as nuwe president van [[Chili]]. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] • [[Aanvalle op Iran in 2026|Aanvalle op Iran]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Nicholas Haysom]] • [[Chan Santokhi]] • [[Ruan Fourie]] • [[Albert Mazibuko]] • [[Afrika Bambaataa]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> jwc15xed13w3u6iixwveq2b1sz78ri4 10 14446 2892612 1225550 2026-04-11T11:51:51Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892612 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #AAF0D1 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0FFF0" | style="width:45px;height:45px;background:#AAF0D1;text-align:center;font-size:14pt" | '''[[Latyn|la]]''' | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" | Hic usor aut '''[[:Kategorie:Gebruiker la-N|naturaliter]]''' '''[[:Kategorie:Gebruiker la|latine]]''' loquitur atque contribuere potest aut potius mentitur. |}</div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker la|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker la-N|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|La]] </noinclude> aerfce2o8duhus11ouywzaoupwtwedt 10 14449 2892610 1226463 2026-04-11T11:51:46Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892610 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #B0E0E6 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0FFFF" | style="width:45px;height:45px;background:#B0E0E6;text-align:center;font-size:14pt" | '''[[Latyn|la]]-4''' | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" | Hic usor '''[[:Kategorie:Gebruiker la-4|simile nativi]] [[:Kategorie:Gebruiker la|latine]]''' loquitur atque contribuere potest. |}</div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker la|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker la-4|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|La-4]] </noinclude> ffnzqpwpwzqqhbukgjcwdfvxqnwru39 0 17124 2892475 2861501 2026-04-10T19:20:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892475 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:034_Ciutat_Esportiva_Joan_Gamper,_Futbol_Club_Barcelona_(Sant_Joan_Despí)_(cropped).jpg|250px]] | klubnaam = FC Barcelona| vollenaam = Fútbol Club Barcelona| stigtingsdatum = 1899| bynaam = ''Azulgranas</br>Blaugranas</br>Barça</br>Culés'' | stadion = Estadi Olímpic Lluís Companys</br>[[Camp Nou]] | kapasiteit = 54&nbsp;367</br>105&nbsp;000 | voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain.svg|20px]] Joan Laporta| afrigter = [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] Hansi Flick| liga = [[Lêer:Flag of Spain.svg|20px]] [[La Liga]] | | patroon_la1 = _barcelona2526h | patroon_b1 = _barcelona2526h | patroon_ra1 = _barcelona2526h | patroon_sh1 = _barcelona2526h | patroon_so1 = | linkerarm1 = 14266e | liggaam1 = 14266e | regterarm1 = 14266e | broek1 = 14266e | kouse1 = 14266e | patroon_la2 = _barcelona2526a | patroon_b2 = _barcelona2526a | patroon_ra2 = _barcelona2526a | patroon_sh2 = _barcelona2526a | patroon_so2 = _monterrey1213t1 | linkerarm2 = f6eeb0 | liggaam2 = f6eeb0 | regterarm2 = f6eeb0 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 ||stigting={{Start date and age|df=yes|1899|11|29}} (as ''Foot-Ball Club Barcelona'')}} [[Lêer:Barcelona vs Inter 2019 2.jpg|duimnael|links|Camp Nou stadion.]] '''Fútbol Club Barcelona''' is 'n Spaanse [[sokker]]klub van [[Barcelona]] in [[Katalonië]]. Die klub is een van die grootste in Europa en in die wêreld. Die klubkleure is pers (of granaatrooi-blou (''blaugrana'')) en die stadion van FC Barcelona is [[Camp Nou]], wat letterlik 'nuwe veld' beteken. FC Barcelona is die enige klub in Europa wat vanaf die instelling van Europese sokker in [[1955]] elke jaar by ten minste één van die toernooie aanwesig is. Die aartsvyand van FC Barcelona is [[Real Madrid]]. Wedstryde tussen die klubs staan bekend as ''El Clásico'' (Die Klassieke). Nog 'n belangrike teenstander is die stadsgenoot [[RCD Espanyol]]; tweestryde dra die naam ''Derbi de Barcelona''. FC Barcelona is vroeg in 2010 as die beste klub sedert [[1991]] deur die IFFHS aangewys. FC Barcelona is in [[1899]] gestig. == Bekende spelers == {| |valign="top"| * {{vlagikoon|SPA}} [[Jordi Alba]] * {{vlagikoon|BRA}} [[Dani Alves]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Sergio Busquets]] * {{vlagikoon|NED}} [[Johan Cruijff]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Luis Enrique]] * {{vlagikoon|Kameroen}} [[Samuel Eto'o]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Thierry Henry]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Xavi Hernández]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Andrés Iniesta]] * {{vlagikoon|NED}} [[Ronald Koeman]] |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * {{vlagikoon|ARG}} [[Leo Messi]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Víctor Muñoz]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Gerard Piqué]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Carles Puyol]] * {{vlagikoon|BRA}} [[Ronaldinho]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Sergi Roberto]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Pedro Rodríguez]] * {{vlagikoon|URU}} [[Luís Suárez]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Víctor Valdés]] * {{vlagikoon|SPA}} [[David Villa]] |} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. 978-1-78072-554-3 * Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978 978-0-22409-180-0}} * Jonathan Wilson: ''The Barcelona Legacy: The Evolution of winning soccer Tactics from Cruyff to Guardiola'', Blink Publishing, London, 2018. {{ISBN|978-1-56858-853-7}}. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.fcbarcelona.es FC Barcelona] * [http://www.nofa.eu/ Network Organisation Football Agency Ltd.] * [http://www.fcb-videos.com FC Barcelona Videos] * [http://www.fcbarcelona.nl Nederlandse fanklub FC Barcelona] * [http://www.penyaunionblaugrana.co.uk Official FC Barcelona UK Penya] * [http://www.pinspenyes.com/ FC Barcelona personal website collection (FCB Fan Clubs around the world, programme, ticket, pennant and match day badges)] {{Sokkersaadjie}} {{La Liga}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barcelona, FC}} [[Kategorie:Barcelona]] [[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]] 2zxfslqxx5ysaqt6xr5lob182yc9snq 0 24891 2892396 2877764 2026-04-10T18:26:27Z Jcb 223 2892396 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Nitrate-ion-elpot.png|duimnael|regs|250px|'n Eletrostatiese potensiaalkaart van die [[nitraat]]ioon. ([[stikstof|N]][[suurstof|O]]₃⁻).]] 'n '''Ioon''' is 'n [[atoom]] of 'n groep saamgehegte atome wat een of meer [[elektron]]e verloor of bygekry het, wat veroorsaak dat hulle 'n positiewe of negatiewe lading kry. 'n Ioon wat slegs uit een enkele atoom bestaan word 'n monatomiese ioon genoem. 'n Negatiewe ioon, wat meer elektrone in die [[elektronskil]] het as wat dit [[proton]]e in die [[atoomkern|atomiese nukleus]] het, word 'n anioon genoem (omdat dit tot [[anode]]s aangetrokke is). 'n Positiefgelaaide ioon, wat minder elektrone as protone besit, word 'n katioon genoem (omdat dit tot [[katode]]s aangetrokke is). 'n Poliatomiese anioon wat [[suurstof]] bevat word soms 'n oksi-anioon genoem. == Anione en katione == {{Anker|Anioon}}'n Anioon, van die Griekse woord ἄνω, wat "op" beteken,{{R|Oxford1}} is 'n ioon met meer elektrone as protone, wat dit 'n netto negatiewe lading gee (aangesien elektrone negatief gelaai is en protone positief gelaai is).{{R|Colorado1}} {{Anker|Katioon}}'n Katioon, van die Griekse woord κάτω, wat "af" beteken,{{R|Oxford2}} is 'n ioon met minder elektrone as protone, wat dit 'n positiewe lading gee.{{R|South}} Daar is addisionele name wat gebruik word vir ione met veelvuldige ladings. Byvoorbeeld, 'n ioon met 'n -2 lading staan ​​bekend as 'n '''di'''anioon en 'n ioon met 'n +2 lading staan ​​bekend as 'n '''di'''katioon. 'n [[Zwitterioon|'''Zwitter'''ioon]] is 'n neutrale molekule met positiewe en negatiewe ladings op verskillende plekke binne dieseflde molekule.{{R|Purdue}} Katione en anione word gemeet deur hul ioniese radius en hulle verskil in relatiewe grootte: "Katione is klein, meestal minder as 10{{Sup|−10}}&nbsp;m in radius. Die meeste anione is groot en daaruit blyk dit dat die grootste deel van die ruimte van 'n kristal word deur die anioon beset en dat die katione in die ruimtes tussen hulle pas."{{R|Press1986}} Die terme anioon en katioon (vir ione wat tydens elektrolise onderskeidelik na die anode en katode beweeg) is in 1834 deur [[Michael Faraday]] bekendgestel.{{R|James1991|BBC}} == Sien ook == *[[Lys van anione]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="BBC">{{cite video | url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/faraday_michael.shtml | title=Michael Faraday (1791-1867) | publisher=[[BBC]] | location=UK |language=en}}</ref> <ref name="Colorado1">{{cite web |url =http://ruby.colorado.edu/~smyth/G101-2.html |title =Atoms and Elements, Isotopes and Ions |publisher =colorado.edu |date =21 November 2013 |language =en |access-date =12 Mei 2021 |archive-date =13 Mei 2021 |archive-url =https://web.archive.org/web/20210513000709/http://ruby.colorado.edu/~smyth/G101-2.html |url-status =dead }}</ref> <ref name="James1991">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9lknVoNGj30C |title=The Correspondence of Michael Faraday, Vol. 2: 1832-1840 |year=1991 | editor1-first=Frank A. J. L. |editor1-last=James | isbn=9780863412493 | page=183 |language=en}}</ref> <ref name="Oxford1">{{cite web |url=http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095414154 | title=Oxford Reference: OVERVIEW anion |publisher =oxfordreference.com | date=2013 |language=en}}</ref> <ref name="Oxford2">{{cite web | url=http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095555447 | title =Oxford Reference: OVERVIEW cation | publisher =oxfordreference.com | date =2013 |language=en}}</ref> <ref name="Press1986">{{cite book |last1=Press |first1=Frank |last2=Siever |first2=Raymond |title=Earth |edition=14th |publisher=W. H. Freeman and Company |publication-place=New York |year=1986 | isbn=0-7167-1743-3 | oclc=12556840 | page=63 |language=en}}</ref> <ref name="Purdue">{{cite web |url=http://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/1biochem/amino2.html#zwitter |title=Amino Acids |publisher =purdue.edu |date=21 November 2013 |language=en}}</ref> <ref name="South">{{cite web |url=http://www.usouthal.edu/geology/haywick/GY111/111-4.pdf |title =Elemental Chemistry |first1=Douglas W. |last1=Haywick | publisher =usouthal.edu |date =2007 |language=en}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemie]] aljxoc68gab342zci2ocmxk1xaj3apc 10 28561 2892621 1225996 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892621 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #FFBBBB 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#FFEEEE"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#FFBBBB;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Noors|no]]-0'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Denne brukeren hverken skriver eller leser '''[[:Kategorie:Gebruiker no-0|norsk]]'''.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker no-0|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|No-0]] <br clear="all"/> * '''af-0''', [[Sjabloon:Gebruiker_no-1|no-1]], [[Sjabloon:Gebruiker_no-2|no-2]], [[Sjabloon:Gebruiker_no-3|no-3]], [[Sjabloon:Gebruiker_no-4|no-4]] * [[Sjabloon:Gebruiker|No-N]] ---- *Om die bostaande ikoon te toon, bebruik <nowiki>{{Gebruiker no-0}}</nowiki>. </noinclude> q915g5dx97f3y5gf53sci2tgt5p6a1e 10 28583 2892620 283318 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892620 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #FFB3B3 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#FFE0E8"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#FFB3B3;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Nynorsk|no]]-0'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Denne brukaren meistrar ikkje '''[[:Kategorie:Gebruiker nn-0|nynorsk]]'''.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Category:Gebruiker af-0|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|nn-0]] <br clear="all"/> * '''nn-0''', [[Sjabloon:Gebruiker_nn-1|nn-1]], [[Sjabloon:Gebruiker_nn-2|nn-2]], [[Sjabloon:Gebruiker_nn-3|nn-3]], [[Sjabloon:Gebruiker_nn-4|nn-4]] * [[Sjabloon:Gebruiker_nn|nn-N]] </noinclude> dczyx667t9vhtxx8uuysogjch3yiyf7 0 32863 2892583 2692184 2026-04-11T00:45:25Z ProtoplasmaKid 64143 /* Toewysing */ 2892583 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Olimpiese spele | spele = 29 | soort = Somer | beeld = Olimpiese Somerspele 2008.svg | jaar = 2008 | plek = [[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]] | lande = 204 [[Nasionale Olimpiese Komitee]]s | atlete = 10&nbsp;942 (6&nbsp;305 mans, 4&nbsp;637 vroue)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/OG/Factsheet-The-Games-of-the-Olympiad.pdf |title=Factsheet – The Games of the Olympiad |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=Desember 2017 |accessdate=7 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223030320/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/OG/Factsheet-The-Games-of-the-Olympiad.pdf |archive-date=23 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | items = 302 in 28 sporte<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/OG/Factsheet-The-Programme-of-the-Games-of-the-Olympiad.pdf |title=Factsheet – The Programme of the Games of the Olympiad |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=Oktober 2017 |accessdate=7 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422115908/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/OG/Factsheet-The-Programme-of-the-Games-of-the-Olympiad.pdf |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | opening = [[8 Augustus]] [[2008]] | sluiting = [[24 Augustus]] [[2008]] | opener = President [[Hu Jintao]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/Ceremonies/Factsheet-Opening-Ceremony-of-the-Games-of-the-Olympiad.pdf |title=Factsheet – Opening Ceremony of the Games of the Olympiad |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=11 Januarie 2018 |accessdate=7 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225031154/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Factsheets-Reference-Documents/Games/Ceremonies/Factsheet-Opening-Ceremony-of-the-Games-of-the-Olympiad.pdf |archive-date=25 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | eed = [[Zhang Yining]] ([[tafeltennis]]) | beampte = [[Huang Liping]] ([[gimnastiek]]) | vlam = [[Li Ning]] ([[gimnastiek]]) | vorige = 2004 | vorige_plek = Athene (Griekeland) | volgende = 2012 | volgende_plek = Londen (VK) }} Die '''Olimpiese Somerspele 2008''' ([[Chinees]]: 第二十九届夏季奥林匹克运动会; [[pinyin]]: ''Dì Èrshíjiǔ Jiè Xiàjì Àolínpǐkè Yùndònghuì''), amptelik bekend as die '''Spele van die XXIXste Olimpiade''', is tussen 8 en 24 Augustus 2008 in [[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]], aangebied. Tydens die geleentheid het 10&nbsp;942 atlete uit 204 nasies aan 302 items in 28 verskillende [[sport]]soorte deelgeneem. [[Lêer:Beijing national stadium.jpg|duimnael|links|Die [[Beijing Nasionale Stadion|Nasionale Stadion van Beijing]]]] Dit was naas die [[Olimpiese Somerspele 1964|Spele van 1964]] in [[Tokio]] en die [[Olimpiese Somerspele 1988|Spele van 1988]] in [[Seoel]] die derde [[Olimpiese Somerspele]] wat in [[Asië]] beslis is. Tokio sal later nog die [[Olimpiese Somerspele 2020|Spele van 2020]] aanbied en Beijing die [[Olimpiese Winterspele 2022|Winterspele van 2022]]. Naas Beijing was [[Istanboel]], [[Osaka]], [[Parys]] en [[Toronto]] kandidate vir die organisasie van die 2008-Somerspele gewees. Die opening- en sluitingseremonies het in die [[Beijing Nasionale Stadion|Nasionale Stadion van Beijing]], ook bekend as "voëlnes", plaasgevind. Soos gebruiklik het die lande in alfabetiese volgorde die stadion ingestap met [[Griekeland]] die eerste en die gasheer Volksrepubliek China die laaste, maar aangesien die plaaslike taal [[Mandaryns]] is, is dié taal se alfabet gebruik om die volgorde te bepaal. [[Natalie du Toit]], swemmer en gouemedaljewenner tydens die [[Paralimpiese Somerspele 2004]], het die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] ingedra.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7549034.stm |title=Africa &#124; Amputee to fly SA's Olympic flag |publisher=[[BBC]] News |date=8 Augustus 2008 |accessdate=7 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110936/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7549034.stm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Paralimpiese Somerspele 2008]] is tussen 6 en 17 September in Beijing gehou. == Toewysing == [[Lêer:Colección del Museo Olímpico - 125.jpg|duimnael|links|upright|Fakkel van die Olimpiese Somerspele 2008 in Beijing]] [[Lêer:2008 Summer Olympics candidate cities.PNG|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatstede vir die Olimpiese Somerspele 2008]] [[Lêer:Beijing 2008 Torch Relay Route.png|duimnael|400px|Kaart van die Olimpiese Somerspele 2008 se wêreldwye fakkelloop]] Beijing is op 13 Julie 2001 in [[Moskou]] deur die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] gekies as die gasheer vir die Olimpiese Somerspele in 2008. Dié stad is bo die ander kandidate op die kortlys, naamlik Istanboel ([[Turkye]]), Osaka ([[Japan]]), Parys ([[Frankryk]]) en Toronto ([[Kanada]]) gekies. Stede soos [[Bangkok]], [[Havana]], [[Kaïro]], [[Kuala Lumpur]] en [[Sevilla]] was ook voorgestel, maar het nie die kortlys gemaak nie. Die stemming het as volg verloop: {| class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die Olimpiese Somerspele 2008<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.gamesbids.com/english/archives/past.shtml |title=Past Olympic host city election results |publisher=GamesBids |accessdate=7 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110054952/http://www.gamesbids.com/english/archives/past.shtml |archive-date=10 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! Stad ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' | style="background:silver;" | '''Rondte 2''' |- | [[Beijing]] || {{vlagland|Volksrepubliek China}} || style="text-align:center;" | '''44''' || style="text-align:center;" | '''56''' |- | [[Toronto]] || {{vlagland|Kanada}} || style="text-align:center;" | 20 || style="text-align:center;" | 22 |- | [[Parys]] || {{vlagland|Frankryk}} || style="text-align:center;" | 15 || style="text-align:center;" | 18 |- | [[Istanboel]] || {{vlagland|Turkye}} || style="text-align:center;" | 17 || style="text-align:center;" | 9 |- | [[Osaka]] || {{vlagland|Japan}} || style="text-align:center;" | 6 || style="text-align:center;" | — |} == Omstredenheid == [[Lêer:Beijing National Aquatics Centre 1.jpg|duimnael|links|Die Olimpiese swembad met die Nasionale Stadion in die agtergrond]] Die toekenning van die Spele aan die Volksrepubliek China was in sommige kringe omstrede weens die land se ondemokratiese regering en swak menseregterekord. [[Amnestie Internasionaal]] het in April 2007 gemeld dat die situasie met die aanloop na die Spele vir terdoodveroordeeldes en buitelandse joernaliste verbeter het, terwyl die onderdrukking van plaaslike joernaliste en politieke aktiviste besig was om toe te neem. Die getal mense onder huisarres en inhegtenisnames sonder regsproses het volgens Amnestie Internasionaal ook toegeneem.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20070813133210/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGASA170152007 ''China: The Olympics countdown: Repression of activists overshadows death penalty and media reforms''] [[Amnestie Internasionaal]]</ref> Uit 'n ondersoek van ''Play Fair 2008'',<ref>{{en}} [http://www.playfair2008.org/ Playfair webwerf]</ref> 'n organisasie van vakbonde en aksiegroepe, blyk dit dat daar ook probleme was met die vervaardiging van goedere soos pette, tasse en penne wat vir die geleentheid gemaak word. Kinderarbeid word op groot skaal in Chinese fabrieke aangewend en mense word nie die helfte van die [[minimumloon]] betaal nie. Die Organisasiekomitee van die Spele het aangekondig dat hierdie bedrywighede ondersoek sal word.<ref>{{nl}} [http://www.dvhn.nl/nieuws/sport/article2006411.ece Dagblad van het Noorden: Onderzoek organisatoren OS Peking naar misstanden]</ref> Van die atlete was besorg dat die [[Besoedeling|lugbesoedeling]] wat oor die stad hang hulle prestasies nadelig kon beïnvloed. Die Beijing munisipale regering het ingestem om die besoedelingsprobleem aan te spreek en verskeie fabrieke in die omgewing is gesluit. == Seremonies == [[Lêer:2008 Summer Olympics Opening Ceremony 6.jpg|duimnael|links|Skouspel tydens die openingseremonie]] [[Lêer:Beijing Olympics- Closing Ceremony.jpg|duimnael|Skouspel tydens die sluitingseremonie]] Die opening- en afsluitingseremonie is in die nuwe Nasionale Stadion van Beijing gehou, waar byna 100&nbsp;000 toeskouers geakkommodeer kan word. Die stadion vertoon uiterlik soos 'n voëlnes en word in die volksmond dan ook as sodanig aangedui. Die stadion is deur die argitekfirma Herzog & de Meuron ontwerp. Die aflos met die Olimpiese fakkel is vanaf [[Athene]], deur die [[Himalaja]], na Beijing geneem. Die fakkel is ook deur 'n groep van 80 spesiaal opgeleide bergklimmers na die spits van [[Berg Everest]] gedra. Die voormalige Chinese gimnas, [[Li Ning]], het die eer te beurt geval om die [[Olimpiese vlam]] aan te steek. Die Olimpiese vlam is op 24 Augustus 2008 uitgedoof tydens die afsluitingseremonie. Guo Jinlong, die burgemeester van Beijing, het die [[Olimpiese vlag]] aan die burgemeester van [[Londen]], [[Boris Johnson]] oorhandig, waar die [[Olimpiese Somerspele 2012|2012-spele]] aangebied gaan word. == Sporte == 28 Olimpiese sportsoorte in 302 dissiplines is tydens die Spele beoefen. Tydens die Spele is 301 goue medaljes oorhandig. {{columns-list|4| * [[Lêer:Athletics pictogram.svg|20px]] [[Atletiek]] <small>(47)</small> * [[Lêer:Basketball pictogram.svg|20px]] [[Basketbal]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Baseball pictogram.svg|20px]] [[Bofbal]] <small>(1)</small> * [[Lêer:Boxing pictogram.svg|20px]] [[Boks]] <small>(11)</small> * [[Lêer:Archery pictogram.svg|20px]] [[Boogskiet]] <small>(4)</small> * [[Lêer:Triathlon pictogram.svg|20px]] [[Driekamp]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Cycling (road) pictogram.svg|20px]] [[Fietsry]] ** Baan <small>(10)</small> ** Bergfietsry <small>(2)</small> ** BMX <small>(2)</small> ** Pad <small>(4)</small> * [[Lêer:Weightlifting pictogram.svg|20px]] [[Gewigoptel]] <small>(15)</small> * [[Lêer:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px]] [[Gimnastiek]] ** Artistiek <small>(14)</small> ** Ritmies <small>(2)</small> ** Trampolien <small>(2)</small> * [[Lêer:Handball pictogram.svg|20px]] [[Handbal]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Judo pictogram.svg|20px]] [[Judo]] <small>(14)</small> * [[Lêer:Canoeing (slalom) pictogram.svg|20px]] [[Kanovaart]] ** Slalom <small>(12)</small> ** Snel <small>(4)</small> * [[Lêer:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20px]] [[Moderne vyfkamp]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Badminton pictogram.svg|20px]] [[Pluimbal]] <small>(5)</small> * [[Lêer:Rowing pictogram.svg|20px]] [[Roei]] <small>(14)</small> * [[Lêer:Equestrian pictogram.svg|20px]] [[Ruitersport]] ** Dressuur <small>(2)</small> ** Driefasekompetisie <small>(2)</small> ** Spring <small>(2)</small> * [[Lêer:Softball pictogram.svg|20px]] [[Sagtebal]] <small>(1)</small> * [[Lêer:Sailing pictogram.svg|20px]] [[Seilvaart]] <small>(11)</small> * [[Lêer:Fencing pictogram.svg|20px]] [[Skermsport]] <small>(10)</small> * [[Lêer:Shooting pictogram.svg|20px]] [[Skyfskiet]] <small>(15)</small> * [[Lêer:Football pictogram.svg|20px]] [[Sokker]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Wrestling pictogram.svg|20px]] [[Stoei]] ** Grieks-Romeins <small>(7)</small> ** Vrystyl <small>(11)</small> * [[Lêer:Taekwondo pictogram.svg|20px]] [[Taekwondo]] <small>(8)</small> * [[Lêer:Table tennis pictogram.svg|20px]] [[Tafeltennis]] <small>(4)</small> * [[Lêer:Tennis pictogram.svg|20px]] [[Tennis]] <small>(4)</small> * [[Lêer:Field hockey pictogram.svg|20px]] [[Veldhokkie]] <small>(2)</small> * [[Lêer:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20px]] [[Vlugbal]] ** Vlugbal <small>(2)</small> ** [[Strandvlugbal]] <small>(2)</small> * [[Watersport]] ** [[Lêer:Synchronized swimming pictogram.svg|20px]] [[Gesinchroniseerde swem]] <small>(2)</small> ** [[Lêer:Diving pictogram.svg|20px]] [[Sierduik]] <small>(8)</small> ** [[Lêer:Swimming pictogram.svg|20px]] [[Swem]] <small>(34)</small> ** [[Lêer:Water polo pictogram.svg|20px]] [[Waterpolo]] <small>(2)</small> }} == Stadions == 31 sportplekke is tydens die Olimpiese Somerspele 2008 gebruik: === Olimpiese Groen === [[Lêer:Beijing 2008 olympic venue.svg|duimnael|Kaart van die sportplekke in Beijing]] [[Lêer:Beijing Olympics 2008.jpg|duimnael|Openingseremonie van die Olimpiese Somerspele 2008]] [[Lêer:Beijing National Stadium Interior.jpg|duimnael|Binneansig van die Beijing Nasionale Stadion tydens die Olimpiese Somerspele 2008]] [[Lêer:国家游泳中心夜景.jpg|duimnael|Die Beijing Nasionale Swembad snags gesien]] [[Lêer:Stadium of Beijing Institute of Technology.jpg|duimnael|Die Beijing Instituut vir Tegnologie-stadion]] [[Lêer:Workers Stadium 2008.jpg|duimnael|Die Werkersstadion]] [[Lêer:Chaoyang Park Beach Volleyball Ground.jpg|duimnael|Die Strandvlugbalgrond]] [[Lêer:Shanghai Stadium 2008.JPG|duimnael|Sjanghaistadion]] [[Lêer:Birdsclosing.jpg|duimnael|Sluitingseremonie van die Olimpiese Somerspele 2008]] {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Beijing Nasionale Swembad || [[Swem]], [[Sierduik]] en [[Gesinchroniseerde swem]] || 17&nbsp;000 |- | Beijing Nasionale Binnenshuise stadion || [[Gimnastiek]] (artistiek, trampolien), [[Handbal]] (eindstryd) || 19&nbsp;000 |- | [[Beijing Nasionale Stadion]] || seremonies (opening/sluiting), [[Atletiek]], [[Sokker]] (eindstryd) || 91&nbsp;000 |- | Olimpiese Groen Tennissentrum || [[Tennis]] || 32&nbsp;400 |- | Olimpiese Groen Boogskietveld || [[Boogskiet]] || 5&nbsp;000 |- | Olimpiese Groen Vergaderingsentrum || [[Skermsport]], [[Moderne vyfkamp]] (skermsport, skietsport) || 5&nbsp;695 |- | Olimpiese Groen Hokkieveld || [[Veldhokkie]] || 17&nbsp;000 |} === Universiteitsgimnasiums === {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Beijing Wetenskap en Tegnologie Universiteitsgimnasium || [[Judo]], [[Taekwondo]] || 8&nbsp;024 |- | Beijing Universiteit van Tegnologie Gimnasium || [[Pluimbal]], Gimnastiek (ritmies) || 7&nbsp;500 |- | China Landbou-universiteit Gimnasium || [[Stoei]] || 8&nbsp;000 |- | Beijing Universiteitsgimnasium || [[Tafeltennis]] || 8&nbsp;000 |- | Beihang Universiteitsgimnasium || [[Gewigoptel]] || 5&nbsp;400 |- | Beijing Instituut vir Tegnologie Gimnasium || [[Vlugbal]] || 5&nbsp;000 |} === Nuwe wedstrydplekke === {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Beijing Nasionale Akwatiese Sentrum || [[Swem]], [[Sierduik]] en [[Gesinchroniseerde swem]] || 17&nbsp;000 |- | Beijing Nasionale Binnenshuise stadion || [[Gimnastiek]] (artisties, trampolien), [[Handbal]] (eindstryd)|| 19&nbsp;000 |- | [[Beijing Nasionale Stadion]] || [[Atletiek]], [[Sokker]] (eindstryd) || 91&nbsp;000 |- | Beijing Wetenskap en Tegnologie Universiteitsgimnasium || [[Judo]], [[Taekwondo]] || 8&nbsp;024 |- | Beijing Skietbaansaal || [[Skyfskiet]] (pistool, geweer) || 9&nbsp;000 |- | Beijing Universiteit van Tegnologie Gimnasium || [[Pluimbal]], Gimnastiek (ritmies) || 7&nbsp;500 |- | China Landbou Universiteitsgimnasium || [[Stoei]] || 8&nbsp;000 |- | Laoshan Velodrome || [[Fietsry]] (baan) || 6&nbsp;000 |- | Olimpiese Groen Tennissentrum || [[Tennis]] || 17&nbsp;400 |- | Beijing Universiteitsgimnasium || [[Tafeltennis]] || 8&nbsp;000 |- | Shunyi Olimpiese Roei-Kanovaart Park || [[Roei]], [[Kanovaart]] en Swem (maraton) || 37&nbsp;000 |- | Wukesong Binnenshuise stadion || [[Basketbal]] || 18&nbsp;000 |} === Bestaande wedstrydplekke === {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Beihang Universiteitsgimnasium || [[Gewigoptel]] || 5&nbsp;400 |- | Beijing Instituut vir Tegnologie Gimnasium || [[Vlugbal]] || 5&nbsp;000 |- | Beijing Skietbaan Kleiteikengebied || Skyfskiet (haelgeweer) || 5&nbsp;000 |- | Hoofstadse Binnenshuise stadion || Vlugbaö (eindstryd) || 18&nbsp;000 |- | Fengtai Sagtebalveld || [[Sagtebal]] || 13&nbsp;000 |- | Laoshan Bergfietsbaan || Fietsry (bergfiets) || 2&nbsp;000 |- | Olimpiese Sportsentrum || Sokker, [[Moderne vyfkamp]] (perdry, hardloop) || 36&nbsp;228 |- | Olimpiese Sportsentrum Gimnasium || [[Handbal]] || 7&nbsp;000 |- | Werkers Binnenshuise Arena || [[Boks]] || 13&nbsp;000 |- | Werkersstadion || Sokker || 70&nbsp;161 |- | Ying Tung natatorium || [[Waterpolo]], Moderne vyfkamp (swem) || 4&nbsp;852 |} === Tydelike wedstrydplekke === {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Strandvlugbalgrond || Vlugbal (strand) || 12&nbsp;000 |- | BMX-veld || Fietsry (BMX) || 4&nbsp;000 |- | Olimpiese Groen Boogskietbaan || [[Boogskiet]] || 5&nbsp;000 |- | Olimpiese Groen Vergaderingsentrum || [[Skermsport]], Moderne vyfkamp (skermsport, skietsport) || 5&nbsp;695 |- | Olimpiese Groen Hokkieveld ||[[Veldhokkie]] || 17&nbsp;000 |- | Driekampplek || [[Driekamp]] || 10&nbsp;000 |- | Stedelike Fietsrypadkursus || Fietsry (padwedloop) || ''Nie gelys nie'' |- | Wukesong Bofbalveld || [[Bofbal]] || 18&nbsp;000 |} === Buite Beijing === {| class="wikitable sortable" style="width:780px;" !width=40%|Stadion !width=40%|Ligging ! class="unsortable" style="width:45%;"|Sporte !width=10%|Kapasiteit |- | Hongkong Perdryplekke || [[Hongkong]] || [[Ruitersport]] || 18&nbsp;000 |- | Qingdao Internasionale Seiljagwedvaartsentrum || [[Qingdao]] || [[Seilvaart]] || ''Nie gelys nie'' |- | Qinhuangdao Olimpiese Sportsentrumstadion || [[Qinhuangdao]] || Sokker || 33&nbsp;572 |- | Sjanghaistadion || [[Sjanghai]] || Sokker || 80&nbsp;000 |- | Shenyang Olimpiese Sportsentrumstadion || [[Shenyang]] || Sokker || 60&nbsp;000 |- | Tianjin Olimpiese Sportsentrumstadion || [[Tianjin]] || Sokker || 60&nbsp;000 |} == Kalender == Die volgende tabel dui die Spele se daaglikse program aan. 'n Blou blokkie beteken dat wedstryde plaasgevind het, maar dat geen medaljes op die spel was nie. 'n Geel blokkie dui aan dat medaljes toegeken is, die getal dui op die getal medaljeparades wat die dag gehou is.<ref name="Calendar">{{en}} {{cite web |url=http://en.beijing2008.cn/cptvenues/schedule |title=Olympic Games Competition Schedule |publisher=BOCOG |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819000350/http://en.beijing2008.cn/cptvenues/schedule/ |archive-date=19 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=28 Julie 2008 }}</ref> <div align=center> {| class=wikitable style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;width:75%;" | style="background:#0c3;"|&nbsp;'''OS'''&nbsp;||Openingseremonie | style="background:#39f;"|&nbsp;●&nbsp;||Wedstryde | style="background:#fc0;"|&nbsp;'''1'''&nbsp;||Wedstryde met medaljes | style="background:#ffdead;"|&nbsp;'''UG'''&nbsp;||Uitstallingsgala | style="background:#e33;"|&nbsp;'''SS'''&nbsp;||Sluitingseremonie |} {| class=wikitable style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;width:75%;" !width="18%"|Augustus 2008 !width="4%"|6<br />Wo !width="4%"|7<br />Do !width="4%"|8<br />Vr !width="4%"|9<br />Sa !width="4%"|10<br />So !width="4%"|11<br />Ma !width="4%"|12<br />Di !width="4%"|13<br />Wo !width="4%"|14<br />Do !width="4%"|15<br />Vr !width="4%"|16<br />Sa !width="4%"|17<br />So !width="4%"|18<br />Ma !width="4%"|19<br />Di !width="4%"|20<br />Wo !width="4%"|21<br />Do !width="4%"|22<br />Vr !width="4%"|23<br />Sa !width="4%"|24<br />So !width="6%"|Items |- |[[Lêer:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Seremonies|| || || style="background-color:#00cc33;text-align:center;" |'''OS'''|| || || || || || || || || || || || || || || || style="background-color:#ee3333;text-align:center;" |'''SS'''|| |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Athletics pictogram.svg|20px]] [[Atletiek]] | | | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''47''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Basketball pictogram.svg|20px]] [[Basketbal]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Baseball pictogram.svg|20px]] [[Bofbal]] | | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''1''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Boxing pictogram.svg|20px]] [[Boks]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' |'''11''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Archery pictogram.svg|20px]] [[Boogskiet]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | | | | | |'''4''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Triathlon pictogram.svg|20px]] [[Driekamp]] | | | | | | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Cycling (road) pictogram.svg|20px]] [[Fietsry]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | |'''18''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Synchronized swimming pictogram.svg|20px]] [[Gesinchroniseerde swem]] | | | | | | | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Weightlifting pictogram.svg|20px]] [[Gewigoptel]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | |'''15''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px]] [[Gimnastiek]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffdead;" |'''UG''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''18''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Handball pictogram.svg|20px]] [[Handbal]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Judo pictogram.svg|20px]] [[Judo]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | | | | | | | |'''14''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Canoeing (flatwater) pictogram.svg|20px]] [[Kanovaart]] | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | |'''16''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20px]] [[Moderne vyfkamp]] | | | | | | | | | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Badminton pictogram.svg|20px]] [[Pluimbal]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | | | | | |'''5''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Rowing pictogram.svg|20px]] [[Roei]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' | | | | | | | |'''14''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Equestrian pictogram.svg|20px]] [[Ruitersport]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | |'''6''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Softball pictogram.svg|20px]] [[Sagtebal]] | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | |'''1''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Sailing pictogram.svg|20px]] [[Seilvaart]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | |'''11''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Diving pictogram.svg|20px]] [[Sierduik]] | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''8''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Fencing pictogram.svg|20px]] [[Skermsport]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | | | |'''10''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Shooting pictogram.svg|20px]] [[Skyfskiet]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | | | |'''15''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Football pictogram.svg|20px]] [[Sokker]] | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Wrestling pictogram.svg|20px]] [[Stoei]] | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | |'''18''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Swimming pictogram.svg|20px]] [[Swem]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | |'''34''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Taekwondo pictogram.svg|20px]] [[Taekwondo]] | | | | | | | | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | |'''8''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Table tennis pictogram.svg|20px]] [[Tafeltennis]] | | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''4''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Tennis pictogram.svg|20px]] [[Tennis]] | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | | | | | | | |'''4''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Field hockey pictogram.svg|20px]] [[Veldhokkie]] | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''2''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20px]] [[Vlugbal]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''4''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" | [[Lêer:Water polo pictogram.svg|20px]] [[Waterpolo]] | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''2''' |- !Totaal !! 0 !! 0 !! 0 !! 7 !! 14 !! 13 !! 19 !! 17 !! 15 !! 18 !! 27 !! 37 !! 18 !! 20 !! 11 !! 21 !! 21 !! 32 !! 12 !! 302 |- !Kumulatief !! 0 !! 0 !! 0 !! 7 !! 21 !! 34 !! 53 !! 70 !! 85 !! 103 !! 130 !! 167 !! 185 !! 205 !! 216 !! 237 !! 258 !! 290 !! 302 !! |- !Augustus 2008 !width="4%"|6<br />Wo !width="4%"|7<br />Do !width="4%"|8<br />Vr !width="4%"|9<br />Sa !width="4%"|10<br />So !width="4%"|11<br />Ma !width="4%"|12<br />Di !width="4%"|13<br />Wo !width="4%"|14<br />Do !width="4%"|15<br />Vr !width="4%"|16<br />Sa !width="4%"|17<br />So !width="4%"|18<br />Ma !width="4%"|19<br />Di !width="4%"|20<br />Wo !width="4%"|21<br />Do !width="4%"|22<br />Vr !width="4%"|23<br />Sa !width="4%"|24<br />So !width="6%"|Items |} </div> == Deelnemende nasies == Hier volg 'n alfabetiese lys van al die [[Nasionale Olimpiese Komitee]]s wat deelgeneem het. Waar beskikbaar word die getal atlete per land in hakies aangedui: {{columns-list|4| * {{vlagland|Afghanistan|2004}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Albanië}} <small>(11)</small> * {{vlagland|Algerië}} <small>(62)</small> * {{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Amerikaans-Samoa}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Andorra}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Angola}} <small>(32)</small> * {{vlagland|Antigua en Barbuda}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Argentinië}} <small>(137)</small> * {{vlagland|Armenië}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Aruba}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Australië}} <small>(433)</small> * {{vlagland|Azerbeidjan}} <small>(44)</small> * {{vlagland|Bahamas}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Bahrein}} <small>(15)</small> * {{vlagland|Bangladesj}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Barbados}} <small>(6)</small> * {{vlagland|België}} <small>(96)</small> * {{vlagland|Belize}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Benin}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Bermuda}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Bhoetan}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Bolivië|state}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Botswana}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Brasilië}} <small>(277)</small> * {{vlagland|Brits-Maagde-eilande}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Bulgarye}} <small>(72)</small> * {{vlagland|Burkina Faso}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Burundi}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Chili}} <small>(27)</small> * {{vlagland|Colombia}} <small>(64)</small> * {{vlagland|Comore-eilande}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Cookeilande}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Costa Rica|staat}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Denemarke}} <small>(84)</small> * {{vlagland|Djiboeti}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Dominica}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Duitsland}} <small>(463)</small> * {{vlagland|Ecuador}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Egipte}} <small>(103)</small> * {{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}} <small>(3)</small> * {{vlagland|El Salvador}} <small>(11)</small> * {{vlagland|Eritrea}} <small>(9)</small> * {{vlagland|Estland}} <small>(47)</small> * {{vlagland|Ethiopië|1996}} <small>(22)</small> * {{vlagland|Fidji}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Filippyne}} <small>(15)</small> * {{vlagland|Finland}} <small>(58)</small> * {{vlagland|Frankryk}} <small>(323)</small> * {{vlagland|Gaboen}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Gambië}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Georgië}} <small>(35)</small> * {{vlagland|Ghana}} <small>(9)</small> * {{vlagland|Grenada}} <small>(9)</small> * {{vlagland|Griekeland}} <small>(156)</small> * {{vlagland|Guam}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Guatemala}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Guinee}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Guinee-Bissau}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Guyana}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Haïti}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Honduras}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Hongarye}} <small>(171)</small> * {{vlagland|Hongkong}} <small>(34)</small> * {{vlagland|Ierland}} <small>(54)</small> * {{vlagland|Indië}} <small>(57)</small> * {{vlagland|Indonesië}} <small>(24)</small> * {{vlagland|Irak}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Iran}} <small>(55)</small> * {{vlagland|Israel}} <small>(43)</small> * {{vlagland|Italië}} <small>(344)</small> * {{vlagland|Ivoorkus}} <small>(20)</small> * {{vlagland|Jamaika}} <small>(50)</small> * {{vlagland|Japan}} <small>(351)</small> * {{vlagland|Jemen}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Jordanië}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Kaaimanseilande}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Kaap Verde}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Kambodja}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Kameroen}} <small>(33)</small> * {{vlagland|Kanada}} <small>(332)</small> * {{vlagland|Kasakstan}} <small>(132)</small> * {{vlagland|Katar}} <small>(22)</small> * {{vlagland|Kenia}} <small>(56)</small> * {{vlagland|Kirgisië}} <small>(21)</small> * {{vlagland|Kiribati}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Koeweit}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Kongo}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Kroasië}} <small>(105)</small> * {{vlagland|Kuba}} <small>(149)</small> * {{vlagland|Laos}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Lesotho}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Letland}} <small>(50)</small> * {{vlagland|Libanon}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Liberië}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Libië|1977}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Liechtenstein}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Litaue}} <small>(71)</small> * {{vlagland|Luxemburg}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Madagaskar}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Malawi}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Maledive-eilande}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Maleisië}} <small>(33)</small> * {{vlagland|Mali}} <small>(17)</small> * {{vlagland|Malta}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Marokko}} <small>(57)</small> * {{vlagland|Marshalleilande}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Republiek van Macedonië}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Mauritanië|1959}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Mauritius}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Meksiko}} <small>(85)</small> * {{vlagland|Mianmar|1974}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Mikronesië}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Moldowa}} <small>(31)</small> * {{vlagland|Monaco}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Mongolië}} <small>(29)</small> * {{vlagland|Montenegro}} <small>(31)</small> * {{vlagland|Mosambiek}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Namibië}} <small>(9)</small> * {{vlagland|Nauru}} <small>(1)</small> * {{vlagland|Nederland}} <small>(245)</small> * {{vlagland|Nederlands-Antille}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Nepal}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Nicaragua}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Nieu-Seeland}} <small>(182)</small> * {{vlagland|Niger}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Nigerië}} <small>(33)</small> * {{vlagland|Noord-Korea}} <small>(63)</small> * {{vlagland|Noorweë}} <small>(85)</small> * {{vlagland|Oekraïne}} <small>(254)</small> * {{vlagland|Oesbekistan}} <small>(58)</small> * {{vlagland|Oman}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Oostenryk}} <small>(70)</small> * {{vlagland|Oos-Timor}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Pakistan}} <small>(21)</small> * {{vlagland|Palau}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Palestynse Owerheid}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Panama}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} <small>(7)</small> * {{vlagland|Paraguay}} <small>(5)</small> * {{vlagland|Peru}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Pole}} <small>(268)</small> * {{vlagland|Portugal}} <small>(77)</small> * {{vlagland|Puerto Rico}} <small>(22)</small> * {{vlagland|Roemenië}} <small>(102)</small> * {{vlagland|Rusland}} <small>(467)</small> * {{vlagland|Rwanda}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Salomonseilande}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Samoa}} <small>(6)</small> * {{vlagland|San Marino|1862}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Saoedi-Arabië}} <small>(16)</small> * {{vlagland|São Tomé en Principe}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Senegal}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Serwië}} <small>(92)</small> * {{vlagland|Seychelle-eilande}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Sierra Leone}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Singapoer}} <small>(25)</small> * {{vlagland|Siprus}} <small>(17)</small> * {{vlagland|Sirië}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Sjinees Taipei}} <small>(80)</small> * {{vlagland|Slowakye}} <small>(57)</small> * {{vlagland|Slowenië}} <small>(62)</small> * {{vlagland|Soedan}} <small>(9)</small> * {{vlagland|Somalië}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Spanje}} <small>(286)</small> * {{vlagland|Sri Lanka}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Sint Lucia}} <small>(6)</small> * {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Suid-Afrika}} <small>(136)</small> * {{vlagland|Suid-Korea}} <small>(267)</small> * {{vlagland|Suriname}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Swaziland}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Swede}} <small>(134)</small> * {{vlagland|Switserland}} <small>(84)</small> * {{vlagland|Tadjikistan}} <small>(13)</small> * {{vlagland|Tanzanië}} <small>(10)</small> * {{vlagland|Thailand}} <small>(51)</small> * {{vlagland|Togo}} <small>(4)</small> * {{vlagland|Tonga}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Trinidad en Tobago}} <small>(30)</small> * {{vlagland|Tsjad}} <small>(2)</small> * {{vlagland|Tsjeggië}} <small>(134)</small> * {{vlagland|Tunisië}} <small>(32)</small> * {{vlagland|Turkmenistan}} <small>(10)</small> * {{vlagland|Turkye}} <small>(68)</small> * {{vlagland|Tuvalu}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Uganda}} <small>(15)</small> * {{vlagland|Uruguay}} <small>(12)</small> * {{vlagland|Vanuatu}} <small>(3)</small> * {{vlagland|Venezuela}} <small>(109)</small> * {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} <small>(311)</small> * {{vlagland|Verenigde State}} <small>(596)</small> * {{vlagland|Viëtnam}} <small>(21)</small> * {{vlagland|Volksrepubliek China}} <small>(639)</small> * {{vlagland|Wit-Rusland}} <small>(181)</small> * {{vlagland|Ysland}} <small>(28)</small> * {{vlagland|Zambië}} <small>(8)</small> * {{vlagland|Zimbabwe}} <small>(13)</small> }} === Suid-Afrikaanse deelname === {{Hoofartikel|Suid-Afrika op die Olimpiese Spele}} [[Lêer:2008 Olympic field hockey team South Africa.JPG|duimnael|Suid-Afrika se [[veldhokkie]]span net voor die wedstryd teen die Verenigde Koninkryk op 15 Augustus 2008]] Die [[Suid-Afrika]]anse swemmer [[Natalie du Toit]], die wenner van vyf goue medaljes by die [[Paralimpiese Somerspele 2004]], het gekwalifiseer om aan die Spele deel te neem. Daarby word sy die eerste geamputeerde atleet wat vir die Olimpiese Spele kwalifiseer sedert [[Olivér Halassy]] in 1936.<ref>{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2008/05/04/sbswim104.xml "Dreams carry Natalie Du Toit to Beijing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706000048/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2008%2F05%2F04%2Fsbswim104.xml |date= 6 Julie 2008 }}, ''The Telegraph'', 4 Mei 2008</ref><ref>{{en}} [http://sports.espn.go.com/oly/swimming/news/story?id=3379722 "Du Toit, who lost leg in scooter accident, will swim in Beijing Games"], Reuters, 3 Mei 2008</ref> Die Paralimpiese atleet [[Oscar Pistorius]] is eers deur die Internasionale Atletiekfederasie verbied om aan die Olimpiese Spele deel te neem nadat 'n Duitse universiteit bevind het dat sy bioniese kunsbene hom 'n voordeel bo gewone atlete gee.<ref>{{af}} [http://www.koerantargiewe.media24.com/argief/berigte/volksblad/2008/01/31/VB/9/Oscar_1552.html Talle maars in sage oor Oscar se ‘bene’, Volksblad, 31 Januarie 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verbod is later opgehef, maar hy kon nie vir deelname kwalifiseer nie. Suid-Afrika kon slegs 'n enkele silwer medalje tydens die Spele inpalm ([[Godfrey Khotso Mokoena]] vir verspring). == Hoogtepunte == [[Lêer:Michael Phelps (thumb).jpg|duimnael|upright|Michael Phelps spog met een van sy goue medaljes tydens die Somerspele 2008]] * [[Michael Phelps]] van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het agt goue medaljes tydens die Spele ingepalm, 'n wêreldrekord wat hom 'n totaal van 14 goue medaljes oor sy loopbaan besorg, meer as enige ander atleet in die geskiedenis van die Spele. * [[Usain Bolt]] van [[Jamaika]] kon tydens die Spele drie goue medaljes verower en drie nuwe wêreldrekorde opstel, vir die 100&nbsp;m, die 200&nbsp;m en die 4x100 meter vryslagaflos. Verder het die Britse baanfietsryer Chris Hoy, die Australiese swemmer Stephanie Rice en die Chinese gimnas Zou Kai drie goue medaljes gewen. * Die Suid-Afikaanse atleet [[Godfrey Khotso Mokoena]] verower 'n silwer medalje in die verspring. * [[Kirsty Coventry]] van [[Zimbabwe]] wen een goue (200&nbsp;m rugslag) en drie silwer medaljes (100&nbsp;m rugslag, 200&nbsp;m wisselslag en 400&nbsp;m wisselslag swem). * [[Natalie du Toit]] behaal 'n 16de plek (uit 25 swemmers) met 'n tyd van 2uur 49.9 sekondes in die 10&nbsp;km swem marathon. Haar tyd is min of meer 'n minuut en 'n half stadiger as die van die wenner, die 19-jarige Rus, Larisa Ilchenko. == Getal medaljes == {{Hoofartikel|Olimpiese Somerspele 2008 medaljes}} [[Lêer:2008 Summer Olympics medal map.png|duimnael|400px|Kaart van medaljes volgens lande:<br /> {{Kleur|gold|'''Goud'''}} vertoon lande, wat ten minste een goue medalje gewen het.<br /> {{Kleur|silver|'''Silwer'''}} vertoon lande, wat ten minste een silwer medalje gewen het.<br /> {{Kleur|#cc9966|'''Brons'''}} vertoon lande, wat ten minste een brons medalje gewen het.<br /> {{Kleur|#00ff7f|'''Groen'''}} vertoon lande, wat geen medaljes gewen het nie.<br /> '''Swart''' vertoon lande, wat nie aan die Olimpiese Somerspele 2008 deelgeneem het nie.<br /> 'n {{Kleur|gold|'''geel vierkant'''}} vertoon die gasheerstad ([[Beijing]]).<br /> {{Kleur|Blue|'''Blou sterre'''}} vertoon lande, wat hul eerste medalje tydens die Somerspele gewen het.]] Hier is die top tien lande wat medaljes by die Spele verower het: {| {{Medaljetabel}} |-bgcolor=ccccff | 1 || align=left | {{vlagland|Volksrepubliek China}} (CHN) || 639 || 51 || 21 || 28 || 100 |- | 2 || align=left | {{vlagland|Verenigde State}} (USA) || 596 || 36 || 38 || 36 || 110 |-bgcolor=efefef | 3 || align=left | {{vlagland|Rusland}} (RUS) || 467 || 22 || 21 || 29 || 72 |- | 4 || align=left | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} (GBR) || 311 || 19 || 13 || 15 || 47 |-bgcolor=efefef | 5 || align=left | {{vlagland|Duitsland}} (GER) || 463 || 16 || 10 || 15 || 41 |- | 6 || align=left | {{vlagland|Australië}} (AUS) || 433 || 14 || 15 || 17 || 46 |-bgcolor=efefef | 7 || align=left | {{vlagland|Suid-Korea}} (KOR) || 267 || 13 || 10 || 8 || 31 |- | 8 || align=left | {{vlagland|Japan}} (JPN) || 351 || 9 || 6 || 10 || 25 |-bgcolor=efefef | 9 || align=left | {{vlagland|Italië}} (ITA) || 344 || 8 || 9 || 10 || 27 |- | 10 || align=left | {{vlagland|Frankryk}} (FRA) || 323 || 7 || 16 || 18 || 41 |-bgcolor=cccc00 | 71 || align=left | {{vlagland|Suid-Afrika}} (RSA) || 136 || 0 || 1 || 0 || 1 |} == Sien ook == * [[Olimpiese Winterspele 2022]] in Beijing == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2008 Summer Olympics|Olimpiese Somerspele 2008}} * {{en}} [https://www.olympic.org/beijing-2008 Beijing 2008] ''Olympic.org''. [[Internasionale Olimpiese Komitee]]. * {{en}} [https://www.olympic.org/olympic-results Resultate en medaljewenners] ''Olympic.org''. [[Internasionale Olimpiese Komitee]]. * {{en}} [http://www.aboutolympics.co.uk/olympics-to-two-thousand-twelve.html ''Olympics: 2004 to 2012''] {{Navigasie Olimpiese Spele}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Beijing]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Olimpiese Somerspele|2008]] [[Kategorie:Olimpiese Spele in China|2008]] [[Kategorie:Sport in 2008]] eppqh5odxi8crkn0qttqpb36d8c6o5u 10 35198 2892611 1226050 2026-04-11T11:51:50Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892611 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #B0E0E6 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#F0FFFF" | style="width:45px;height:45px;background:#B0E0E6;text-align:center;font-size:14pt" | '''[[Ladino|lad]]-4''' | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" |Este usuario puede kontribuyir con un nivel '''[[:Kategorie:Gebruiker lad-4|kaji komo nativo]]''' de '''[[:Kategorie:Gebruiker lad|djudeo-espanyol]]'''. |}</div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker lad|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker lad-4|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Lad]] </noinclude> og3opmbxi957is4thp1lknlq9omccs7 10 37576 2892629 1225950 2026-04-11T11:52:10Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892629 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #A1CAF1 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#DCF0FF"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#A1CAF1;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Esties|et]]-3'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Kasutaja suudab kaastööd teha '''[[:Kategorie:Gebruiker et|eesti keeles]]''' '''[[:Kategorie:Gebruiker et-3|väga heal]]''' tasemel.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker et|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker et-3|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Et-3]] <br clear="all"/> * [[Sjabloon:Gebruiker_et-1|et-1]], [[Sjabloon:Gebruiker_et-2|et-2]], '''et-3''', [[Sjabloon:Gebruiker_et-4|et-4]] * [[Sjabloon:Gebruiker_et|et-N]] </noinclude> 1dzaa3zk3ej6tzh956uygyfcn2d37hw 0 37997 2892306 2490671 2026-04-10T15:52:32Z Jcb 223 2892306 wikitext text/x-wiki {{Tabel_distrikte_van_Suid-Afrika |naam=Chris Hani-distriksmunisipaliteit |provinsie=[[Oos-Kaap]] |kode=DC13 |tipe=Distriksmunisipaliteit |munisipaliteite=[[Emalahleni Plaaslike Munisipaliteit, Oos-Kaap|Emalahlani]], [[Engcobo Plaaslike Munisipaliteit|Engcobo]], [[Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit|Enoch Mgijima]], [[Intsika Yethu Plaaslike Munisipaliteit|Intsika Yethu]], [[Inxuba Yethemba Plaaslike Munisipaliteit|Inxuba Yethemba]], [[Sakhisizwe Plaaslike Munisipaliteit|Sakhisizwe]] |hoofstad=[[Komani]] |burgemeester=Mxolisi Koyo ([[African National Congress|ANC]]) |bevolking=795 461 <small>(2011)</small> |tale=[[Xhosa]], [[Afrikaans]], [[Engels]] |area= 36 144 |beeld_ligging=Map_of_the_Eastern_Cape_with_Chris_Hani_highlighted_(2011).svg }} Die '''Chris Hani-distriksmunisipaliteit''' is een van die 6 distriksmunisipaliteite in die [[Oos-Kaap]]. Die setel van die munisipaliteit is in [[Komani]] (voorheen Queenstown genoem). Die meeste inwoners in die munisipale gebied is [[Xhosa]]sprekend. Die munisipaliteit se kode is DC13. [[Lêer:Map of the Eastern Cape with municipalities named and districts shaded (2016).svg|duimnael|400px|links|Kaart van die Oos-Kaap met Chris Hani-distrik en sy plaaslike munisipaliteite sentraal in ligpers aangedui.]] == Plaaslike munisipaliteite == Die munisipaliteit bestaan uit die volgende plaaslike munisipaliteite: {| class="wikitable" !Plaaslike munisipaliteit !Kode !Bevolking !% |- |[[Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit|Enoch Mgijima]] ||EC139 ||245 975 ||30.92% |- |[[Engcobo Plaaslike Munisipaliteit|Engcobo]] ||EC137 ||155 513 ||19.55% |- |[[Intsika Yethu Plaaslike Munisipaliteit|Intsika Yethu]] ||EC135 ||145 372 ||18.28% |- |[[Emalahleni Plaaslike Munisipaliteit, Oos-Kaap|Emalahleni]] ||EC136 ||119 460 ||15.02% |- |[[Inxuba Yethemba Plaaslike Munisipaliteit|Inxuba Yethemba]] ||EC131 ||65 560 ||8.24% |- |[[Sakhisizwe Plaaslike Munisipaliteit|Sakhisizwe]] ||EC138 ||63 582 ||7.99% |} == Demografie == Die volgende statistiek is van die sensus in 2011. === Tale === {| class="wikitable" !Taal !Bevolking !% |- |[[Xhosa]] ||695 348 ||88.58% |- |[[Afrikaans]] ||47 872 ||6.10% |- |[[Engels]] ||20 579 ||2.62% |- |Gebaretaal ||5 512 ||0.70% |- |[[Suid-Sotho]] ||4 068 ||0.52% |- |[[Ander tale van Suid-Afrika|Ander]] ||4 009 ||0.51% |- |[[Zoeloe]] ||2 157 ||0.27% |- |[[Ndebele]] ||1 800 ||0.23% |- |[[Noord-Sotho]] ||1 692 ||0.22% |- |[[Tswana]] ||1 254 ||0.16% |- |[[Venda (taal)|Venda]] ||309 ||0.04% |- |[[Tsonga]] ||304 ||0.04% |- |[[Swazi]] ||115 ||0.01% |} === Geslag === {| class="wikitable" !Geslag !Bevolking !% |- |Vroulik ||418 823 ||52.65% |- |Manlik ||376 638 ||47.35% |} === Etniese groepering === {| class="wikitable" !Etniese groepering !Bevolking !% |- |Swart ||742 545 ||93.35% |- |Kleurling ||32 767 ||4.12% |- |Blank ||16 034 ||2.02% |- |Asiaties ||1 787 ||0.22% |} === Ouderdom === {| class="wikitable" !Ouderdom !Bevolking !% |- |00 - 04 ||81 371 ||10.04% |- |05 - 09 ||108 992 ||13.45% |- |10 - 14 ||124 534 ||15.37% |- |15 - 19 ||110 945 ||13.69% |- |20 - 24 ||59 510 ||7.34% |- |25 - 29 ||43 980 ||5.43% |- |30 - 34 ||37 717 ||4.65% |- |35 - 39 ||37 848 ||4.67% |- |40 - 44 ||38 011 ||4.69% |- |45 - 49 ||32 186 ||3.97% |- |50 - 54 ||26 951 ||3.33% |- |55 - 59 ||21 800 ||2.69% |- |60 - 64 ||27 443 ||3.39% |- |65 - 69 ||20 117 ||2.48% |- |70 - 74 ||16 462 ||2.03% |- |75 - 79 ||9 640 ||1.19% |- |80 - 84 ||8 795 ||1.09% |- |85 - 89 ||2 328 ||0.29% |- |90 - 94 ||1 253 ||0.15% |- |95 - 99 ||301 ||0.04% |- |100 plus ||90 ||0.01% |} == Politiek == === Verkiesingsuitslae === Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]]. * Bevolking 18 en ouer: 423 583 [52.28% van die totale bevolking] * Totale stemme: 283 749 [35.02% van die totale bevolking] * Stempersentasie: 66.99% van die persentasie van die stemgeregtigdes {| class="wikitable" !Party !Stemme !% |- |[[African National Congress|ANC]] ||234 383 ||82.60% |- |[[United Democratic Movement|UDM]] ||27 014 ||9.52% |- |[[Demokratiese Alliansie|DA]] ||9 676 ||3.41% |- |[[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]] ||6 227 ||2.19% |- |[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] ||1 337 ||0.47% |- |[[Onafhanklike Demokrate|OD]] ||1 172 ||0.41% |- |[[Nuwe Nasionale Party|NNP]] ||902 ||0.32% |- |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ||643 ||0.23% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|SOPA]] ||340 ||0.12% |- |[[Azanian People's Organisation|Azapo]] ||326 ||0.11% |- |[[United Christian Democratic Party|UCDP]] ||308 ||0.11% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|PJC]] ||305 ||0.11% |- |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ||262 ||0.09% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|EMSA]] ||200 ||0.07% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|NA]] ||166 ||0.06% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|UF]] ||130 ||0.05% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|TOP]] ||108 ||0.04% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|CDP]] ||90 ||0.03% |- |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|NLP]] ||60 ||0.02% |- |[[Keep It Straight and Simple Party|KISS]] ||55 ||0.02% |- |[[Minority Front|MF]] ||45 ||0.02% |- ! Totaal ||283 749 ||100.00% |} == Verwysings == {{Verwysings}} * [http://www.chrishanidm.gov.za/ Chris Hani-dm webblad] * [http://www.demarcation.org.za/ Munisipale Afbakeningsraad] * [http://www.statssa.gov.za/census01/html/default.asp StatsSA sensus 2001 blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051212080936/http://www.statssa.gov.za/census01/html/default.asp |date=12 Desember 2005 }} * [http://www.elections.org.za/Elections2004_Static.asp OVK 2004 verkiesingsuitslae] {{Distrikte van Suid-Afrika}} {{Oos-Kaapse Munisipaliteite}} [[Kategorie:Distrikte van Suid-Afrika]] 5xhf1lss6v5yw97tt1wad2kg7ywty1j 0 40707 2892502 2855050 2026-04-10T19:30:40Z SpesBona 2720 + Prent 2892502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Namibië | beeld = Logo Namibia Rugby.svg | unie = [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU) | bynaam = ''Welwitschias'' | embleem = die [[visarend]] | stadion = [[Hage Geingob Rugbystadion]], [[Windhoek]] | kapasiteit = 10&nbsp;000 | kaptein = [[Prince ǃGaoseb]] | afrigter = {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/namibia-names-jacques-burger-new-rugby-coach-2024-11-06 |title=Namibia names Jacques Burger as new rugby coach |publisher=[[Reuters]] |date=6 November 2024 |accessdate=19 November 2025}}</ref> <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = _namibia19h | patroon_b1 = _namibia19h | patroon_ra1 = _namibia19h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 0000CD | liggaam1 = 0000CD | regterarm1 = 0000CD | broek1 = ffffff | kouse1 = 0000CD | patroon_la2 = _namibia19a | patroon_b2 = _namibia19a | patroon_ra2 = _namibia19a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 0000CD | kouse2 = ffffff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eugene Jantjies]] (70)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (430)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[JC Greyling]] (29)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> | eerste = {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} '''Suidwes-Afrika''' 0–9 {{BILru-r}}<br />([[Windhoek]], [[Namibië]]; 5 Julie 1955)<br />{{NAMru}} 33–18 {{ZIMru-r}}<br />(Windhoek, Namibië; 21 Maart 1990) | grootwen = {{NAMru}} 118–0 {{TUNru-r}}<br />(Windhoek, Namibië; 23 Junie 2018) | grootverloor = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}<br />([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], [[Australië]]; 25 Oktober 2003) | Wêreldbekerverskynings = 7/11 | jaar = 1999 | beste = Vierde in groep in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] | url = | unieurl = www.nru.com.na }} Die '''Namibiese nasionale rugbyspan''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Namibië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Namibië geadministreer deur die [[Namibiese Rugbyunie]] (NRU) wat in 1990 gestig is. Hulle dra die bynaam ''Welwitschias'', genoem na die [[Welwitschia]]. Namibië word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Namibiese rugbyspan is tans (November 2025) 27ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die span word as die naasbeste [[Afrika]]rugbyspan ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] beskou. Rugby in Namibië dateer uit die Suid-Afrikaanse besetting van die destydse [[Suidwes-Afrika]] en word sedertdien sterk deur dié suidelike buurland beïnvloed. Van 1954 af het die Suidwes-Afrikaanse keurspan deelgeneem aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] en sedert 1955 het hulle in die hoofstad [[Windhoek]] ook nasionale spanne verwelkom, wat Suid-Afrika besoek het. In 1990 het hulle kort ná die Republiek van Namibië se onafhanklikwording in 1990 in hul eerste toetswedstryd gespeel. Namibië het tot dusver vir sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle is elke keer in die eerste rondte uitgeskakel. Hulle het tydens die Afrikabeker nege titels ingepalm, drie keer as naaswenner en een keer in die derde plek geëindig. Die Namibiese span speel tradisioneel in donkerblou truie met wit broeke en helderblou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Namibiese Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Namibië is die Namibiese Rugbyunie (NRU). Die Namibiese Rugbyunie is in 1990 as opvolger van die plaaslike beheerliggaam Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia |title=Namibia |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarbenewens het die Namibiese Rugbyunie in 1990 by die vier jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]] aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert Augustus 2018 word rugby as een van Namibië se nasionale sportsoorte erken.<ref>{{en}} ''Cabinet approves categorisation of sports codes.'' Namibia Press Agency, 2 Augustus 2018.</ref> Die hoogste rugbyliga in Namibië is die Rugbypremierliga (RPL) met agt spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fnbrugby.my.na/index.html |title=FNB Rugby |publisher=[[Rugbypremierliga]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedertdien is die meeste spelers van die Namibiese nasionale span uit dié liga afkomstig, van die ander spelers is veral in Suid-Afrika en [[Frankryk]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Namibiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Nes ander rugbylande beskik Namibië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |title=Honours and Timeline |publisher=[[Namibiese Rugbyunie]] |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009180009/https://rugby.my.na/leagueHonoursAndTimeline/504182378/-1.html |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die kolonie [[Duits-Suidwes-Afrika]] was rugby heeltemal onbekend. Ná die Duitse beskermingsmag se oorgawe in Julie 1915 het die [[Unie van Suid-Afrika]] beheer oorgeneem, van 1919 af as ’n [[Volkebond]]mandaat. Nog tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] het in 1916 in die hoofstad [[Windhoek]] nege Suid-Afrikaners byeengekom om ’n plaaslike beheerliggaam te stig, die “Damaraland Rugbyvoetbalunie”. In dieselfde jaar is die eerste klub gestig en die eerste bekende wedstryd gereël, wat vanweë die tekort aan rugbyballe met ’n [[sokker]]bal gespeel moes word. Die eerste bekende rugbyveld was geleë tussen die treinstasie en die ''Kaiserstraße'' (nou die ''Independence Avenue'').<ref name="hist">{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/history.html |title=History |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die plaaslike beheerliggaam was ondergeskik aan die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]], die huidige [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] se voorloper.<ref name="Bath71">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}</ref> In 1925, 1929 en 1951 het ’n deur die Damaraland Rugbyvoetbalunie saamgestelde span deur die eintlike Suid-Afrika getoer. In 1938 het die [[Universiteit van Kaapstad]] se ''Ikeys'' die eerste Suid-Afrikaanse span geword wat na Windhoek gereis het. In 1952 is die plaaslike beheerliggaam in Suidwes-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SWARVU) hernoem en het in dieselfde jaar nog ’n toer na Suid-Afrika gereël. Destyds was daar in die hele Suidwes-Afrika geen egte rugbyveld met ’n grasperk nie. Dit het in 1954 verander, toe Windhoek se stadsraad ’n ooreenstemmende area beskikbaar gestel het. Ook in 1954 het SWARVU se keurspan aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]]toernooi begin deelneem. Hierdie integrasie in die nasionale speelprogram het daartoe gelei dat Suidwes-Afrika nou ook vir buitelandse spanne as ’n teenstander interessant geword het. Die eerste “toetswedstryd” is op 5 Julie 1955 gespeel, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] tydens hul 1955-toer na Suid-Afrika vir 24 wedstryde ook Windhoek besoek het.<ref name="hist" /> Die vier Britse Tuislande se keurspan het voor ’n gehoor van sowat 5&nbsp;000 met 9–0 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/829871_orig.png |title=South West Africa 0 – British Isles 9 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het gereelde toere nie net deur die Leeus plaasgevind nie, maar ook deur [[Wallabies|Australië]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]]. Die noemenswaardigste uitslae was twee gelykopwedstryde: ’n 14–14 teen die Australiërs op 27 Julie 1961 en ’n 13–13 teen die Franse op 7 Junie 1975.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/uploads/3/8/9/1/38913143/9312353_orig.png |title=South West Africa 14 – Australia 14 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1975.html |title=South West Africa 13 – France 13 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Apartheidstydperk === Ná Suid-Afrika se Republiekwording in 1961 het dit die destydse Suidwes-Afrika as ’n integrale deel van sy staatsgebied begin beskou. Vervolgens het die [[Verenigde Nasies]] Suid-Afrika van sy mandaat ontneem, wat die regering egter geïgnoreer het. Met die ''[[de facto]]''-anneksasie is die [[Rassisme|rassistiese]] [[apartheid]]swette, waarvolgens die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe in “blanke” en “nieblanke” (onder die wetgewing gedefinieer as “[[Swart mense|swart]]”, “[[Bruin mense|bruin]]” of “[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]”) geskei is, ook in Suidwes-Afrika geïmplementeer. Daardeur is “nieblankes” van amper al die sport uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite journal |title=International Boycott of Apartheid Sport |author=Abdul Minty |journal=United Nations Unit on Apartheid |date=April 1971}}</ref> ’n Jaar vroeër het die Volksbevrydingsleër van Namibië, ’n gewapende tak van die [[SWAPO]], die [[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] begin. Suidwes-Afrikaanse rebelle het die boikot van die apartheidsregime verwelkom en protesbewegings in ander lande ondersteun. Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld geïsoleer. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit al die internasionale sport uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Aangesien Namibië destyds as ’t ware as vyfde Suid-Afrikaanse provinsie bestuur is, is die plaaslike rugby ook geraak. Van 1977 af het Suidwes-Afrika geen internasionale span meer gehuisves nie. Die SWARVU kon slegs twee keurspanne na [[Suid-Amerika]]anse lande stuur. Die eerste het in 1983 na [[Chili]] en [[Uruguay]] gegaan (’n nederlaag en oorwinning elk), die tweede in 1988 na Chili en [[Paraguay]] (twee oorwinnings).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1983.html |title=1983 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://namrugby.weebly.com/1988.html |title=1988 |publisher=Namibia Rugby – 1916 to present |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Destyds het Suidwes-Afrika in die Curriebeker oorwegend aan die tweede of derde afdeling deelgeneem. In 1987 het hulle met ’n 24–12-oorwinning oor [[Luiperds|Wes-Transvaal]] in die eindstryd die eerste afdeling gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=Currie Cup Division B 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Aan die einde van die daaropvolgende 1988-seisoen het Suidwes-Afrika na [[Blou Bulle|Noord-Transvaal]] en die [[Westelike Provinsie]] in die derde plek geëindig, hul beste prestasie ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/101?Stagione=1988 |title=Currie Cup Division A 1988 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná die einde van die 1989-seisoen, wat Suidwes-Afrika in die sesde plek afgesluit het, het die SWARVU sy span uit die toernooi onttrek. Hulle het die onsekerheid omtrent die komende Namibiese onafhanklikheid aangevoer.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/102?Stagione=1987 |title=SWA uit Raadskompetisies |publisher=[[Die Burger]] |date=8 Desember 1989 |accessdate=15 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015171202/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/08/32/1.html |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Ná onafhanklikheidwording === Met die inwerkingtreding van die grondwet het die Republiek van Namibië op 21 Maart 1990 ’n onafhanklike land geword. Op dieselfde dag het die nuwe nasionale beheerliggaam Namibiese Rugbyunie (NRU) die SWARVU opgevolg en dadelik by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Bath71" /> Ook op die onafhanklikheidsdag is in Windhoek die eerste toetswedstryd aangebied, wat die Namibiërs teen Zimbabwe met 33–18 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/match/22226.html |title=Namibia (24) 33 – 18 (6) Zimbabwe (FT) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> Dit was egter te laat om aan die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]] deel te neem. Die beheerliggaam het egter daarin geslaag om ’n aantal noemenswaardige teenstanders na Namibië te nooi, aangesien die span, wat in die seisoen tevore aan die Suid-Afrikaanse kampioenskap deelgeneem het, nog grootliks bestaan het. In Junie 1990 het [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] Namibië besoek en twee naelskraapse oorwinnings aangeteken. Die Namibiërs se eerste wegwedstryd in Mei 1991 teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] het in ’n 34–12-oorwinning geëindig. In Junie 1991 het [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] in voorbereiding op die Rugbywêreldbeker 1991 ook Namibië besoek, waarby die gasheer albei toetswedstryde kon wen. Aangesien die Italianers as baie sterker geag is, was dit ’n verrassende uitslag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1991 |isbn=0-356-19162-1}}</ref> Die Namibiërs het ’n maand later ’n groter verrassing behaal, toe hulle [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] in twee toetswedstryde verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/rugby/my-namibia-nightmare-28062638.html |title=My Namibia nightmare |publisher=Belfast Telegraph |author=Gavin Mairs |date=4 Julie 2008 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In Junie 1993 het Namibië weer Wallis verwelkom, maar ná die uittrede van ’n aantal sleutelspelers uit die Curriebekertydperk of hul oproep deur finansieel sterk Engelse [[Rugby League]]-spanne was die Namibiese nasionale span vir Europese spanne nie meer interessant genoeg nie of moes teen minder belangrike teenstanders speel. Van Julie 1993 af het die Namibiërs vir die eerste keer aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. Met maklike oorwinnings oor Arabië, [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en Zimbabwe het hulle die eerste rondte in [[Nairobi]] in die eerste plek afgesluit. Tydens die tweede rondte, wat in Julie 1994 in [[Casablanca]] aangebied is, het hulle Zimbabwe weer verslaan, maar hulle het teen die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] naelskraap met 12–13 verloor en teen die gasheer Marokko met 16–16 gelykop gespeel. Hulle het in die tweede plek geëindig en sodoende die [[Rugbywêreldbeker 1995]] misgeloop.<ref name="Bath72">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=72}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=279}}</ref> In 1996 het hulle nie in ’n enkele toetswedstryd gespeel nie, in 1997 slegs in twee (waaronder ’n tuiswedstryd teen die deur Afrika toerende [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse span]]). In April 1998 het Namibië in die derde rondte van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin. Op ’n 17–20-wegnederlaag teen Tunisië het ’n 32–26-tuisoorwinning oor Zimbabwe gevolg. Al die drie betrokke spanne het aan die einde ’n nederlaag en ’n oorwinning elk aangeteken, met Zimbabwe in die eerste plek en Namibië in die tweede plek wat weens hul beter punteverskil die vierde rondte gehaal het, terwyl Tunisië uitgeskakel is. In September 1998 het Namibië met oorwinnings oor Ivoorkus, Marokko en Zimbabwe in die Marokkaanse hoofstad [[Rabat]] vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Dit het egter aanvanklik gelyk of hul deelname aan die rugbywêreldbekertoernooi in gedrang was, aangesien die Namibiese regering se sportkommissie die nasionale span se deelname aan die opwarmingstoernooi in Suid-Afrika verbied en gedreig het om sy geskiktheid vir die rugbywêreldbekertoernooi te herroep. Dit het gevolg op kritiek deur “nieblanke” rugbyklubs, waarvolgens die NRU rassistiese neigings getoon het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |title=Rugby Union: England bucks the global growth trend |publisher=[[The Independent]] |author=Chris Hewett |date=29 April 1999 |accessdate=16 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116220007/https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-england-bucks-the-global-growth-trend-1090385.html |archive-date=16 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná ’n versekering deur die beheerliggaam kon die nasionale span eindelik deelneem aan die Rugbywêreldbeker 1999, wat deur die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied is. Hulle het egter teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 18–67), Frankryk (met 13–47) en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] (met 11–72) swak verloor. Die enigste troosprys tydens die toernooi was ’n vroeë [[Drie (sport)|drie]] teen Frankryk, waardeur die wedstryd tot in die 27ste minuut gelykop was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === In 2000 het die Namibiërs aan die eerste Afrikabekertoernooi deelgeneem. Hulle het Zimbabwe twee keer verslaan, maar ook twee keer teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor. Die eerste rondte se suidelike groep het hulle in die tweede plek afgesluit en sodoende die eindstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2001 het op ’n soortgelyke manier verloop: Namibië het albei wedstryde teen die Suid-Afrikaanse amateurs swak verloor, terwyl hulle teen Zimbabwe ’n oorwinning aangeteken en ’n nederlaag gely het. Hulle het in die suidelike groep weer in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 African Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2002 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. Die Namibiërs het in die suidelike groep ’n tuisoorwinning oor Madagaskar en ’n wegoorwinning oor Zimbabwe aangeteken, waardeur hulle met hul eerste plek die eindstryd teen Tunisië gehaal het. Hulle het die tuiswedstryd in Windhoek met 26–19 gewen, terwyl die wegwedstryd in [[Tunis]] in ’n 17–24-nederlaag geëinig het. Die algehele telling was ’n 33–33-gelykop; aangesien hulle meer drieë gedruk het, het die Namibiërs hul eerste Afrikatitel ingepalm en ook vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2002 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> ’n Deel van die Afrikabeker 2003 het as voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi gedien. Die Namibiërs het in die eerste rondte Botswana en Kenia verslaan, waardeur hulle met hul eerste plek die halfeindrondte gehaal het. In die halfeindstryd het hulle Uganda met 82–13 verneder.<ref name="ac2003">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker is onderbreek deur die rugbywêreldbekertoernooi in Australië. Soos verwag was Namibië in die eerste rondte sonder enige kans en het sy wedstryde teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] (met 14–67), Ierland (met 7–64), Australië (met 0–142) en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] (met 7–37) swak verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Namibië het in voorbereiding op die wedstryd teen Roemenië in die wedstryd teen die gasheer ’n aantal sleutelspelers laat rus, wat tot ’n nederlaag van historiese dimensies gelei het. Terwyl Namibië die hoogste nederlaag van ’n span in die rugbywêreldbekergeskiedenis gely het, het die Australiërs nuwe rekords rakende punteverskil en gedrukte drieë behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=19 November 2025}}</ref> [[Rudie van Vuuren]], wat met die [[Namibiese nasionale krieketspan]] aan die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika deelgeneem het, het die eerste sportlui geword wat in dieselfde jaar in twee verskillende sportkodes aan wêreldbekertoernooie deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1383621,00.html |title=The ten greatest sporting all-rounders |publisher=[[The Guardian]] |author=Alex Gibbons |date=9 Januarie 2005 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vier maande later het Namibië in Februarie 2004 in die eindstryd van die Afrikabeker gespeel, maar in Casablanca teen Marokko met 7–27 verloor.<ref name="ac2003" /> Hulle kon nog in dieselfde jaar tydens die Afrikabeker 2004 wraak neem. Ná oorwinnings oor Zambië en Kenia in die eerste rondte het die Namibiërs in die halfeindstryd Zimbabwe verslaan. In die eindstryd in Windhoek het hulle weer teen Marokko te staan gekom, met 39–22 geseëvier en hul tweede Afrikatitel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2005 het egter teleurstellend verloop. Ná twee oorwinnings oor Ivoorkus en Madagaskar in die eerste rondte het die Namibiërs die halfeindstryd teen Marokko met 0–49 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2006 het gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien. In die eerste rondte het Namibië albei tuiswedstryde teen Tunisië en Kenia gewen, maar in albei wegwedstryde teen dié twee spanne nederlae gely. Al die drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het weens sy beter punteverskil die eerste plek bespreek en die halfeindrondte gehaal. Ná ’n 27–9-wegoorwinning oor Marokko het hulle vir die derde agtereenvolgende keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. In die eindstryd het hulle teen die Suid-Afrikaanse amateurs te staan gekom en met 27–29 naelskraap verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Krisisse en sporadiese suksesse === Die Afrikabeker 2007 het teleurstellend verloop: Die Namibiërs het Zambië verneder, maar hulle het teen Uganda met 19–20 verloor en hulle is sodoende met hul tweede plek reeds in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tussen die twee wedstryde het hulle vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Tydens dié toernooi, wat in [[Boekarest]] aangebied is, het die Namibiërs al die drie wedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], die Argentynse reserwespan en die gasheer Roemenië verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2007 |title=2007 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Voor die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk was Namibië onder al die deelnemende spanne die laagste geplaas op Wêreldrugby se ranglys en die span sou glo sonder enige kans in die eerste wedstryd teen Ierland gewees het. Hulle het egter daarin geslaag om twee drieë te druk en met 17–32 hul nouste nederlaag ooit tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gely. Daarna het hulle swak verloor teen Frankryk (met 10–87) en Argentinië (met 3–63). In die wedstryd teen Georgië, waar hulle volgens hul eie verwagtinge die beste kans op ’n oorwinning gehad het, is Namibië met 0–30 verslaan en sodoende weer sonder enige oorwinning uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> [[Lêer:Samoa vs Namibia 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Namibië teen Samoa tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] Ná altesaam nege agtereenvolgende nederlae (tot op hede ’n negatiewe rekord) was Namibië tydens die Afrikabeker 2008/09 weer suksesvol. In die eerste rondte het hulle sowel Senegal as Zimbabwe verslaan. Die daaropvolgende uitklopfase was tweeledig. In die halfeindrondtewegwedstryd teen Ivoorkus het hulle met 13–13 gelykop gespeel, terwyl Namibië tuis met 54–14 geseëvier het. In die eindstryd het hulle teen Tunisië te staan gekom, wat hulle weg met 18–13 geklop het. Die terugwedstryd in Windhoek het die Namibiërs met 22–10 gewen en sodoende hul derde Afrikatitel ingepalm en vir die daaropvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008–09 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Ná drie jaar se afwesigheid is die nasionale span vir die Nasiesbeker 2010 in Boekarest genooi. Die Namibiërs het in dié toernooi se verrassing ontpop, nadat hulle die gasheer Roemenië met 21–17 en die titelverdediger, die Skotse reserwes, met 23–20 geklop het. Die toernooi het in die derde wedstryd teen Georgië neergekom, wat die Namibiërs met 21–16 gewen het. Gemeet aan die betrokke spanne se sterkte is hierdie prestasie die belangrikste tot nou toe.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2010 |title=2010 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15297024/namibia-clinch-nations-cup-crown |title=Namibia clinch Nations Cup crown |publisher=ESPNscrum |date=20 Junie 2010 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hul titelverdediging tydens die Nasiesbeker 2011 het misluk. Namibië het Portugal verslaan, maar hulle het teen Roemenië verloor en ook teen Georgië ’n nederlaag gely, waarvolgens hulle in die vierde plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2011 |title=2011 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Soos verwag kon die Namibiërs tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland nie presteer nie. Hulle kon teen Fidji vir ’n tyd lank goed treed hou, maar hulle het eindelik met 25–49 verloor. Die wedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] het op ’n soortgelyke manier verloop en hulle is met 49–12 verslaan. In die wedstryde teen die buurland [[Springbokke|Suid-Afrika]] (met 0–87) en Wallis (met 7–81) was hulle sonder enige kans. Met hierdie uitslae was Namibië die laaste onder die 20 deelnemende spanne. Troosprys was dat [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (wat slegs drie maande vroeër debuteer het) Namibië se beste puntemaker tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Buitendien is die spankaptein [[Jacques Burger]] deur die IRR se ''Rugby News Service'' as een van dié toernooi se vyf beste spelers aangewys: Hy was “heeltyd ’n helder skynende lig in sy span”, aangesien hy ook met steeds groeiende punte vir die teenstander voortgegaan het met duikslae en die bal in skrums verower het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2060306.html |title=Top five players of RWC 2011 |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Oktober 2011 |accessdate=12 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112163158/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2060306.html |archive-date=12 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aangesien die Namibiërs in 2010 en 2011 nie aan die Afrikabeker deelgeneem het nie, is hulle na die tweede afdeling afgegradeer. Tydens die 2012-toernooi het hulle in die Malgassiese hoofstad [[Antananarivo]] op die regstreekse opgradering gemik. Hulle het in die halfeindstryd Senegal naelskraap met 20–18 geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> maar die eindstryd voor ’n gehoor van meer as 35&nbsp;000 teen die gasheer Madagaskar het nie na wense verloop nie. Ná afloop van die gewone spel was die telling ’n 43–43-gelykop, kort voor die [[ekstra tyd]] het Namibië met 54–50 voorgeloop. Maar in die laaste minuut het die Malgasse ná ’n verdoelde drie met 57–54 geseëvier en die Namibiërs in die puntrykste wedstryd in hul geskiedenis van hul opgradering ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97267/archive-read/Madagascar-beat-Namibia-57-54 |title=Madagascar beat Namibia 57–54 |publisher=[[The Namibian]] |date=9 Julie 2012 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2013 het Namibië ’n nuwe probeerslag onderneem. Hulle het die halfeindstryd teen Senegal met 35–12 gewen, in die eindstryd Tunisië met 45–13 verslaan en sodoende ná vier jaar weer die hoogste afdeling gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup – Division 1B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> === Wenreeks by Afrikabekertoernooie === [[Lêer:Namibia NT 2015 RWC New Zealand.jpg|duimnael|Namibië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] [[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Namibië teen Kenia tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]] [[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Namibiese span teen Italië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]]]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup – New Zealand vs Namibia – 2.jpg|duimnael|Wedstryd teen Nieu-Seeland tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]]]] Die Afrikabeker 2014 se eerste afdeling is in Antananarivo aangebied. Die Namibiërs is in die eerste wedstryd deur Kenia verslaan, maar hulle kon Zimbabwe en Madagaskar klop. Drie spanne was aan die einde van die toernooi gelyk op punte, maar Namibië het die beter punteverskil gehad en sodoende vir die vierde keer die vastelandse toernooi beklink. Met dié prestasie het hulle vir hul vyfde rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Namibiërs [[Europa]] vir vier wedstryde besoek, maar hulle kon slegs teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] ’n oorwinning aanteken. Met drie nederlae teen Roemenië, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en die Argentynse reserwes het hulle die Nasiesbeker 2015 in Boekarest in die laaste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2015 |title=2015 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2015 het hulle Tunisië, Kenia en Zimbabwe oorheers, waarvolgens hulle met die vyfde vastelandse titel weggestap het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tot dusver was talle afrigtingsveranderings ’n bepalende kenmerk van die nasionale span, waarvolgens die span se langtermynontwikkeling gekniehalter is. In November 2014 het die NRU die voormalige Walliese nasionale speler [[Phil Davies]] aangestel. Hy was eers as tegniese adviseer betrokke en het kort voor die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as hoofafrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/78758 |title=Phil Davies: A man with a long-term plan for Namibian rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 Julie 2015 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens dié toernooi het die Namibiërs teen die latere wêreldkampioen Nieu-Seeland (met 14–58), Tonga (met 21–35), Georgië (met 16–17) en Argentinië (met 19–64) verloor. Die nederlaag teen die Georgiërs was hul destyds nouste ontkoming tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi. Hoewel hulle weer in die laaste plek geëindig het, het die Namibiërs ’n defensiewe bonuspunt behaal (vir ’n nederlaag met minder as sewe punte).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Nasiesbeker 2016 in Boekarest het hulle ’n 8–20-nederlaag teen Roemenië gely, maar hulle kon Spanje met 34–32 verslaan (hul eerste oorwinning oor dié span ooit). In die wedstryd om die derde plek het die Namibiërs die Italiaanse reserwes met 38–26 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2016 |title=2016 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2016 kon die Namibiërs hul titel suksesvol verdedig. Hulle het daarin geslaag met ’n naelskraapse wegoorwinning oor Uganda en twee maklike tuisoorwinnings oor Kenia en Zimbabwe.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Nasiesbeker 2017, wat vir die eerste keer in [[Montevideo]] aangebied is, het die Namibiërs onderpresteer. Hulle het teen Spanje naelskraap verloor (met 13–15), die Italiaanse reserwes verslaan en is hulle ook deur [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] geklop (met 31–10).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2017 |title=2017 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2017 het Namibië aan sy gunstelingstatus voldoen, toe hulle die ander deelnemende spanne Tunisië, Senegal, Zimbabwe en Kenia deels verneder en die toernooi vir die sewende keer beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2018, wat gelyktydig as rugbywêreldbekerkwalifisering gedien het, het vir die Namibiërs op ’n soortgelyke manier verloop. Hulle het dié toernooi met vyf oorwinnings oor Uganda, Tunisië, Marokko, Zimbabwe en Kenia, hul altesaam agtste vastelandse titel en hul sesde kwalifisering vir ’n rugbywêreldbekertoernooi afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Nasiesbeker 2019 het vir die Namibiërs teleurstellend verloop. Hulle het die gasheer [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] naelskraap verslaan, maar teen Rusland en die Argentynse reserwes verloor, waarvolgens hulle in die laaste plek geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2019 |title=2019 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het [[Eugene Jantjies]] die eerste Namibiese speler ooit geword wat vir die vierde keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/ng-interactive/2019/sep/12/rugby-world-cup-2019-namibia-team-guide |title=Namibia Team Guide |publisher=[[The Guardian]] |author=David van der Sandt |date=12 September 2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> In die groepfase het sy span teen Italië (met 22–47), die latere wêreldkampioen Suid-Afrika (met 3–57) en Nieu-Seeland (met 9–71) verloor. Hulle het teen Italië daarin geslaag om drie drieë te druk. Die vierde wedstryd teen Kanada is nes twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/pools |title=RWC 2019 pools |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] kon in 2020 geen wedstryd aangebied word nie. Nadat Davies bedank het, is hy in Maart 2020 deur Johan Diergaardt as nuwe hoofafrigter opgevolg. Hy sou dié pos oorspronklik tot in 2023 beklee,<ref>{{en}} ''NRU reappoints Diergaardt as head coach.'' Namibia Press Agency, 5 Maart 2020.</ref> maar hy het op 9 Desember sy onmiddellike bedanking aangekondig. Hy het aangevoer, dat die beheerliggaam nie aan sy verpligtinge uit die verdrag voldoen het nie en nie die spelers se welstand in ag geneem het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/97422/read/Diergaardt-quits-Welwitschias |title=Diergaardt quits Welwitschias |publisher=[[The Namibian]] |date=16 Desember 2020 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Sedert Junie 2021 dien die voormalige Suid-Afrikaanse hoofafrigter, [[Allister Coetzee]], as nuwe Namibiese hoofafrigter. Onder hom het die Namibiërs, nadat hulle in 2019 nie aan die toernooi deelgeneem het nie en dit daarna twee keer vanweë die wêreldwye pandemie nie plaasgevind het nie, wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in Julie 2021 in [[Abidjan]] aangebied is, het met ’n verrassende nederlaag teen die gasheer Ivoorkus afgeskop. Danksy ’n maklike oorwinning oor Madagaskar het die Namibiërs nogtans in die eerste plek geëindig en die uitklopfase gehaal. Om epidemiologiese redes is die uitklopfase in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. In die kwarteindstryd het Namibië Burkina Faso maklik verslaan, in die halfeindstryd Zimbabwe en in die eindstryd Kenia. Met hul negende vastelandse titel het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer, hul sewende rugbywêreldbekerdeelname.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die groepfase in Frankryk het die Namibiërs deels swak nederlae teen Italië (met 8–52), Nieu-Seeland (met 3–71), Frankryk (met 0–96) en Uruguay (met 26–36) gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/873985/namibia |title=Namibia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=6 Oktober 2023 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2024 het die Namibiërs in die halfeindstryd ’n verrassende swak nederlaag gely teen die latere Afrikakampioen Zimbabwe (met 10–32), waarmee hul wenreeks by dié toernooi beëindig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/27971/ |title=Zimbabwe Storm into Final After beating Old Rivals Namibia for the First Time in 23 Years at the 2024 Rugby Africa Cup |publisher=[[Rugby Afrika]] |author=Herbert Mensah |date=24 Julie 2024 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die Namibiërs het wél die eindstryd gehaal, maar hulle het naelskraap teen die Zimbabwiërs (met 28–30) vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/26/namibia-book-spot-in-rugby-world-cup-2027-repechage |title=Namibia Book Spot in Rugby World Cup 2027 Repechage |publisher=Americas Rugby News |date=26 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Daarna het hulle die uitspeelwedstryd teen die Asiatiese naaswenner die Verenigde Arabiese Emirate maklik gewen en die internasionale uitspeelrondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/26/namibia-book-spot-in-rugby-world-cup-2027-repechage |title=Namibia Book Spot in Rugby World Cup 2027 Repechage |publisher=Americas Rugby News |date=26 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Hier is die span egter deur beide Samoa en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] geklop, waarop ’n oorwinning oor [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] gevolg het. Vervolgens het Namibië vir die eerste keer sedert 1999 ’n rugbywêreldbekertoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/11/13/rugby-world-cup-2027-to-be-the-first-in-over-30-years-without-namibia |title=Rugby World Cup 2027 to be the first in over 30 years without Namibia |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=13 November 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Welwitschia.jpg|duimnael|’n Welwitschia, naamgewer van die nasionale span]] Namibië speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met wit en rooi kleuraksente, wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en wit sokkies. Die Namibiese nasionale span se huidige truiverskaffer is die Nieu-Seelandse sporttoerustingvervaardiger [[Canterbury of New Zealand]] en die truiborg is die Namibiese brouery [[Namibia Breweries]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/6220923/archive-read/Namibia-Breweries-renews-rugby-sponsorship |title=Namibia Breweries renews rugby sponsorship |publisher=[[The Namibian]] |date=1 Junie 2022 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Namibiese Rugbyunie]] se kenteken toon ’n [[visarend]], [[Wapen van Namibië|Namibië se wapendier]]. Die nasionale span se bynaam is ''Welwitschias'', ontleen aan die [[Welwitschia|gelyknamige nasionale plant]] van Namibië. == Tuisstadion == [[Lêer:Hage-geingob-stadium outside2018.jpg|duimnael|Die [[Hage Geingob Rugbystadion]] in [[Windhoek]], die nasionale span se tuisstadion]] Die Namibiese nasionale span se tuisstadion is die [[Hage Geingob Rugbystadion]] (tot in 2018 Suidwesstadion genoem).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://namibiadailynews.info/hage-geingob-stadium-gets-facelift/ |title=Hage Geingob stadium gets facelift |publisher=Namibia Daily News |author=Musa Zimunya |date=27 April 2018 |accessdate=19 November 2025}}</ref> Dit is in die hoofstad [[Windhoek]] geleë, na staatspresident [[Hage Geingob]] genoem en beskik oor ’n kapasiteit van 10&nbsp;000. Hier is amper al die tuiswedstryde aangebied. == Toetswedstryde == [[Lêer:Namibia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Namibië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Namibië het 103 van sy 181 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,91%. Namibië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Namibia |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ALGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ARGru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BRAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BFAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FIJru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{FRAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{ITAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33 |- | {{CIVru}} || 6 || 3 || 2 || 1 || 50,00 |- | {{CANru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{KENru}} || 14 || 12 || 2 || 0 || 85,71 |- | {{MADru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{MARru}} || 8 || 5 || 2 || 1 || 62,50 |- | {{NZLru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{ROMru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67 |- | {{RUSru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{SAMru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{SENru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ESPru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,00 |- | {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{TGAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{TUNru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,72 |- | {{UGAru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00 |- | {{URUru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67 |- | {{UAEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZIMru}} || 34 || 30 || 4 || 0 || 88,24 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''181''' || '''103''' || '''76''' || '''2''' || '''56,91''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:New Zealand vs Namibia 2015 RWC (1).jpg|duimnael|Wêreldbekerdeelname 2015 (teen Nieu-Seeland)]] Die Namibiese nasionale span het tot dusver aan sewe van die elf [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem. Hulle was by elke rugbywêreldbekertoernooi die span in die laagste plek op Wêreldrugby se ranglys, het nie ’n wedstryd gewen nie en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. Hulle het hul beste prestasie in 2015 behaal, toe Namibië vir die eerste keer teen halftyd voorgeloop (met 6–0 teen Georgië) en amper ’n oorwinning aangeteken het (met die finale telling teen Georgië met 16–17). Buitendien het die span vir die eerste keer ’n bonuspunt behaal en in die derde laagste plek geëindig (voor Uruguay en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Tydens die 2023-toernooi het Namibië teen Uruguay teen halftyd met 20–12 voorgeloop, maar met 26–36 verloor. Namibië is tydens die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering uitgeskakel en het daarmee vir die eerste keer sedert 1999 versuim om vir ’n hooftoernooi te kwalifiseer. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikabeker === Namibië neem sedert 2000 aan die jaarlikse Afrikabeker deel en is met nege titeloorwinnings rekordwenner. * Titeloorwinnings (9): 2002, 2004, 2008/09, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021/22 === Nasiesbeker === Sedert 2007 het Namibië aan sewe Nasiesbekertoernooie deelgeneem. Tydens dié toernooi ontmoet nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak. Tot dusver het Namibië een toernooi gewen. * Titeloorwinnings (1): 2010 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat onafhanklikheidwording het Namibië gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Namibië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Namibiërs na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Namibië nie vir enige trofee teen sy opponente nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Namibiese span gevorm tydens die Afrikabeker 2025:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economist.com.na/98735/sport/squad-for-crucial-rugby-africa-cup-named |title=Squad for crucial Rugby Africa Cup named |publisher=[[Namibia Economist]] |date=2 Julie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[AJ Kearns]] || [[Skrumskakel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Jacques Theron]] || Skrumskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Tiaan Swanepoel]] || [[Losskakel]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[André van den Berg]] || Losskakel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Danco Burger]] || [[Senter]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Le Roux Malan]] || Senter || [[New England Free Jacks]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Alcino Izaacs]] || [[Vleuel]] || [[Universiteit van Namibië]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Jurgen Meyer]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Danie van der Merwe]] || Vleuel || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Jay-Cee Nel]] || [[Heelagter]] || [[Pumas]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Cliven Loubser]] || Heelagter || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style="text-align:center" | 29 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Armand Combrinck]] || [[Haker]] || [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Torsten van Jaarsveld]] || Haker || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | 24 |- | [[Louis van der Westhuizen]] || Haker || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Otja Auala]] || [[Stut]] || [[Universiteit van Namibië]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Jason Benade]] || Stut || [[Universiteit van Namibië]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Aranos Coetzee]] || Stut || [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] || style="text-align:center" | 38 |- | [[Sidney Halupé]] || Stut || [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Haitembu Shikufa]] || Stut || [[Noordwes-Universiteit|Pukke]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Adriaan Ludick]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[USA Limoges|Limoges]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Oliver Kurz]] || Slot || [[Risshō-universiteit]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tiaan de Klerk]] || Slot || [[Pumas]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Johan Retief]] || Slot || [[Krasny Jar Krasnojarsk|Krasnojarsk]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Adriaan Booysen]] || [[Losvoorspeler]] || [[Wanderers, Namibië|Wanderers]] || style="text-align:center" | 24 |- | [[Wian Conradie]] || Losvoorspeler || [[New England Free Jacks]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Prince ǃGaoseb]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Richard Hardwick]] || Losvoorspeler || [[FC Grenoble|Grenoble]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Max Katjijeko]] || Losvoorspeler || [[CSA Steaua Bukarest]] || style="text-align:center" | 31 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Namibiese speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. Van die internasionaal bekendste en suksesvolste spelers is die langjarige kaptein [[Jacques Burger]], asook [[Eugene Jantjies]] en [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]. Daarbenewens is dit ’n algemene verskynsel dat in Namibië gebore spelers vir [[Springbokke|Suid-Afrika]] uitdraf. Die bekendste voorbeeld is [[Percy Montgomery]], wat in 2007 wêreldkampioen geword het. Daar is egter ook Suid-Afrikaners wat vir Namibië speel. === Spelerstatistieke === [[Lêer:Jacques Burger 2010.jpg|duimnael|upright|Jacques Burger (2010)]] [[Lêer:Chrysander Botha 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Chrysander Botha (2015)]] [[Lêer:JC Greyling 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|JC Greyling (2015)]] [[Lêer:Eugene Jantjies 2015 RWC.jpg|duimnael|upright|Eugene Jantjies (2015)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Namibië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eugene Jantjies]] || 2006–2019 || 70 |- | {{0}}2 || [[P. J. van Lill]] || 2006–2023 || 63 |- | {{0}}3 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 55 |- | {{0}}4 || [[Tinus du Plessis]] || 2006–2016 || 52 |- | {{0}}5 || [[Darryl de la Harpe]] || 2010–2019 || 50 |- | {{0}}6 || [[Johnny Redelinghuys]] || 2006–2015 || 49 |- | {{0}}7 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 46 |- | {{0}}8 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 46 |- | {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 45 |- | 10 || [[Casper Viviers]] || 2010–2023 || 42 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=82;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26 |- | {{0}}2 || [[Johan Deysel]] || 2018–2023 || 19 |- | {{0}}3 || [[Jacques Burger]] || 2007–2015 || 17 |- | {{0}}4 || [[P. J. van Lill]] || 2012–2021 || 14 |- | {{0}}5 || [[Corne Powell]] || 2002–2007 || 13 |- | {{0}}6 || [[Rohan Kitshoff]] || 2014–2017 || 12 |- | {{0}}7 || [[Kees Lensing]] || 2006–2009 || 12 |- | {{0}}8 || [[Quinn Hough]] || 1997–1999 || 11 |- | {{0}}9 || [[Jacques Nieuwenhuis]] || 2008–2011 || {{0}}6 |- | 10 || [[Sean Furter]] || 2003–2004 || {{0}}4 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=82;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] || 2011–2017 || 430 |- | {{0}}2 || [[Jaco Coetzee]] || 1990–1995 || 335 |- | {{0}}3 || [[Cliven Loubser]] * || 2017–2025 || 218 |- | {{0}}4 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 209 |- | {{0}}5 || [[Mot Schreuder]] || 2002–2007 || 158 |- | {{0}}6 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 145 |- | {{0}}7 || [[Rudie van Vuuren]] || 1997–2003 || 120 |- | {{0}}8 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 114 |- | {{0}}9 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 110 |- | 10 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 102 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=82;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[JC Greyling]] || 2014–2023 || 29 |- | {{0}}2 || [[Chrysander Botha]] || 2008–2018 || 28 |- | {{0}}3 || [[Gerhard Mans]] || 1990–1994 || 26 |- | {{0}}4 || [[Rohan Kitshoff]] || 2010–2019 || 22 |- | {{0}}5 || [[Eden Meyer]] || 1991–1996 || 22 |- | {{0}}6 || [[Johann Tromp]] || 2012–2021 || 21 |- | {{0}}7 || [[Wian Conradie]] * || 2015–2025 || 14 |- | {{0}}8 || [[Melrick Afrika]] || 2003–2007 || 12 |- | {{0}}9 || [[Johan Deysel]] || 2013–2023 || 12 |- | 10 || [[Louis van der Westhuizen]] * || 2013–2025 || 12 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Allister Coetzee.png|duimnael|upright|Allister Coetzee (2018)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Namibiese nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rudy Joubert]] || 1999 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Sarel Losper]] || 2000 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Henry Pretorius]] || 2000–2001 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[David Waterston]] || 2002–2003 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Christo Alexander]] || 2005 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Venter]] || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Hakkies Husselman]] || 2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[John Williams]] || 2008–2009 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2009–2011 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Danie Vermeulen]] || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Wallis}} [[Phil Davies]] || 2015–2019 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Johan Diergaardt]] || 2020 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Allister Coetzee]] || 2021–2024 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Chrysander Botha]] (tussentyds) || 2024 |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || 2024–2025<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.observer24.com.na/botha-quits-as-welwitschias-head-coach/ |title=Botha quits as Welwitschias head coach |publisher=[[Windhoek Observer]] |author=Erasmus Shalihaxwe |date=14 Junie 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> |- | {{vlagikoon|Namibië}} [[Jacques Burger]] || sedert 2024 (direkteur)<br />sedert 2025 (afrigter) |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pieter Rossouw]] || sedert 2025 (tegniese direkteur)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://neweralive.na/rossouw-joins-nru |title=Rossouw joins NRU |publisher=[[New Era]] |author=Limba Mupetami |date=9 Oktober 2025 |accessdate=19 November 2025}}</ref> |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Namibiese nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Namibia national rugby union team|Namibiese nasionale rugbyspan}} * {{en}} [https://nru.com.na/ Amptelike webwerf van die Namibiese Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/namibia Namibië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.namibianrugby.com/ ''The Namibian Rugby''] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Rugby in Namibië]] sag5slujteiaj44bn7wqk28bk4hverq 0 42527 2892504 2856014 2026-04-10T19:30:49Z SpesBona 2720 + Prente 2892504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Zimbabwe | beeld = Zimbabwe rugby team logo.PNG | unie = [[Zimbabwiese Rugbyunie]] (ZRU) | bynaam = ''Sables'' (“die [[swartwitpens]]e”) | embleem = Zimbabwiese voël | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Hilton Mudariki]] | afrigter = {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Piet Benade]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = _white_hoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _white_hoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _3whitehoops | linkerarm1 = 226825 | liggaam1 = 226825 | regterarm1 = 226825 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 226825 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = | kouse2 = | statistiek = Statistiek | toetse = [[Brendon Dawson]] (20)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=42;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> | toppuntebehaler = [[Kennedy Tsimba]] (72)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=42;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Victor Olonga]] (8)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=42;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> | eerste = as '''Rhodesië'''<br />{{vlagikoon|Suid-Rhodesië}} '''Rhodesië''' 11–24 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}<br />([[Bulawayo]], [[Zimbabwe|Rhodesië]]; 30 Julie 1910)<br />as '''Zimbabwe'''<br />{{KENru}} 24–34 {{ZIMru-r}}<br />([[Nairobi]], [[Kenia]]; 23 Mei 1981) | grootwen = {{ZIMru}} 130–10 {{BOTru-r}}<br />(Bulawayo, Zimbabwe; 7 September 1996) | grootverloor = {{NAMru}} 80–6 {{ZIMru-r}}<br />([[Windhoek]], [[Namibië]]; 15 Augustus 2015) | Wêreldbekerverskynings = 2/10 | jaar = 1987 | beste = Laaste in groep [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] | url = | unieurl = www.zimbabwerugby.com }} Die '''Zimbabwiese nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Zimbabwe]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Zimbabwe geadministreer deur die [[Zimbabwiese Rugbyunie]] (''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU) wat in 1895 gestig is. Hulle dra die bynaam ''Sables'', genoem na die [[swartwitpens]] (Engels: ''sable antelope''). Zimbabwe word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Zimbabwiese rugbyspan is tans (Julie 2025) 24ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] is Zimbabwe tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']]. Rugby het aan die einde van die 19de eeu onder “wit” setlaars begin versprei, terwyl die inheemse bevolking aanvanklik meestal uitgesluit was. Die [[Britse Ryk|Britse kolonie]] [[Suid-Rhodesië]] (en die in 1965 eensydig vir onafhanklik verklaarde [[Rhodesië]]) was oor dekades heen in die buurland Suid-Afrika se speelprogram geïntegreerd en het gereeld toerende oorsese nasionale spanne gehuisves. Die onafhanklike en volgens [[internasionale reg]] erkende Zimbabwe het in 1981 sy eerste toetswedstryd teen Kenia gespeel. Zimbabwe het al aan twee [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem, maar sowel in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] as in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] al sy wedstryde in die groepfase verloor. As gevolg van dié land se ekonomiese agteruitgang het ook die inheemse rugbysport se vlak afgeneem. Hulle het tydens die Afrikabeker drie titels ingepalm, drie keer in die tweede en twee keer in die vierde plek geëindig. Die Zimbabwiese span speel tradisioneel in groen-wit-gestreepte truie met wit broeke en groen-wit-gestreepte sokkies. Twee voormalige Zimbabwiese rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Zimbabwiese Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Zimbabwe is die Zimbabwiese Rugbyunie (Engels: ''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU). Die Zimbabwiese Rugbyunie is in 1895 as die Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'', RRFU) gestig, in 1980 hernoem en het sewe jaar later ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/zimbabwe |title=Zimbabwe |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Ook in 1987 het die Zimbabwiese Rugbyunie ’n lid geword van die kontinentale beheerliggaam [[Rugby Afrika]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Vanweë die swak strukture beskik Zimbabwe slegs oor ’n klein rugbyliga, die ''Super Six Rugby League'' met ses spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pressreader.com/zimbabwe/the-manica-post/20210507/281745567259331 |title=Super Six rugby is back |publisher=pressreader.com |author=Ray Bande |date=7 Mei 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Zimbabwe Goshawks'' wat aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deelneem en sy tuiswedstryde tydens dié toernooi in [[Kaapstad]] speel. Sedertdien is die meeste spelers van die Zimbabwiese nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsday.co.zw/thestandard/sport/article/9931/jam-packed-currie-cup-schedule-for-zimbabwe |title=Jam-packed Currie Cup schedule for Zimbabwe |publisher=The Standard |author=Daniel Nhakaniso |date=13 Februarie 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Zimbabwiese Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Zimbabwe oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Die ''Zimbabwe Sevens'' is die Zimbabwiese [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die aantal skole wat rugby aanbied, is om historiese redes egter klein. Dit is veral privaat skole wat op die behoeftes van ’n klein hoër- en middelklas gemik is en deur die bevolkingsmeerderheid nie bekostig kan word nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/rugby-needs-big-changes/ |title=Rugby needs big changes |publisher=The Herald |date=10 Junie 2011 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Fort-victoria-1952.jpg|duimnael|Fort Victoria in 1952, waar in 1890 glo die eerste rugbywedstryde in die destydse Rhodesië beslis is]] In 1890 het die Pionierskolom, ’n mag huursoldate wat deur [[Cecil John Rhodes]] en die [[British South Africa Company]] (BSAC) saamgestel is, vanuit die [[Kaapkolonie]] die gebiede noord van die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] bereik. Die eerste rugbywedstryde is glo in dieselfde jaar in [[Masvingo|Fort Victoria]] beslis.<ref name="History">{{en}} {{cite web |url=http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&view=article&id=93&Itemid=50 |title=The History of Zimbabwe Rugby |publisher=[[Zimbabwiese Rugbyunie]] |accessdate=4 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004155145/http://www.zimbabwerugby.com/index.php?option=com_content&view=article&id=93&Itemid=50 |archive-date=4 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die huursoldate gekies is, het die koloniale amptenare, wat hul opleiding hoofsaaklik aan Britse openbare skole ontvang het, groot waarde aan sportprestasies geheg. Hulle het daarin belanggestel om Britse balsporte in die nuwe kolonie te vestig. Dienooreenkomstig het rugby en [[krieket]] ’n prominente rol gespeel, aangesien hulle ’n ideale verbinding met die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] sou vorm. Volgens die koloniste se siening het dié twee sportsoorte in ’n besondere mate “imperiale ideologieë van die Britte se mag en van manlikheid, wat uitgedruk is in sportprestasies” bevorder. In dié kolonie se beginjare, wat veral deur militêre konflikte ([[Jameson-inval]], [[Matabele-opstand]], [[Tweede Vryheidsoorlog]]) gekenmerk was, het die BSAC gepoog om deur gereelde sportverslae in die Suid-Afrikaanse en Britse pers ’n soort normaliteit voor te gee om die toestroming van nog setlaars aan te moedig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> In 1894 is in [[Bulawayo]] die land se eerste twee rugbyklubs gestig, ''Queens'' en ''Bulawayo Athletic Club''. Een Jaar later is die beheerliggaam Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'', RRFU) gestig.<ref name="History" /> Dié beheerliggaam was aanvanklik slegs verantwoordelik vir die kolonie [[Suid-Rhodesië]], maar later ook vir die protektorate [[Noord-Rhodesië]] en [[Njassaland]]. Rhodes het na ’n geruime tyd besef dat die BSAC alleen nie in staat was om die deur die setlaars verkiesde suidelike deel van Rhodesië doeltreffend te administreer nie. In 1897 het hy dus sy vriend [[William Henry Milton]] as administrateur van die gebied [[Masjonaland]] (van 1901 af ook van [[Matabeleland]] en dus van die hele Suid-Rhodesië) aangestel om ’n siviele administrasie te vestig. Milton het in 1874/75 vir die [[Engelse nasionale rugbyspan]] uitgedraf en was van 1889 tot 1892 [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oldmiltonians.com/history/schoolname.html |title=Sir William Milton |publisher=Milton High School Bulawayo |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Tydens sy ampstermyn, wat tot 1914 geduur het, het hy onder meer strukture geskep vir sportaktiwiteite, byvoorbeeld deur die bekendstelling van skoolsport. Vir die setlaars was die beoefening van sport ’n belangrike manier vir sosiale akkulturasie, aangesien dit die interaksie tussen betreklik ver afgeleë nedersettings bevorder en tot die skepping van ’n eenvormige “wit” kultuur bygedra het. Die vorming van ’n uitsluitende setlaaridentiteit was glo noodsaaklik vir die handhawing van die oppergesag en beheer oor die veel groter inheemse bevolking.<ref name="novak">{{en}} {{cite book |author=Andrew Novak |title=Sport and Racial Discrimination in Colonial Zimbabwe: A Reanalysis |publisher=The International Journal of the History of Sport |url=https://www.rhodesianservices.org/user/image/sport-and-racial-discrimination-in-colonial-zimbabwe.pdf |year=2012 |edition=29 |volume=6 |doi=10.1080/09523367.2011.642550}}</ref> Milton se [[Rassisme|rassistiese]] invloed was aansienlik en hy was meer as enige ander verantwoordelik vir die skepping van ’n gesegregeerde speelprogram. Gevolglik is rugby feitlik uitsluitlik deur “wit” mense gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=586 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> === Rhodesiese rugby === Toe die spoorlyn in 1897 Bulawayo bereik het, het dit die vestiging van gereelde sportverhoudings met [[Suid-Afrika]] vergemaklik. In 1898 het vir die eerste keer ’n keurspan van die RRVU deelgeneem aan die [[Curriebeker]], die Suid-Afrikaanse beheerliggame se kampioenskap. Die keurspan het bestaan uit spelers van die vyf grootste klubs in die land se twee belangrikste stede, Bulawayo en Salisbury (nou [[Harare]]). Met ’n gelykop teen [[Goue Leeus|Transvaal]], asook oorwinnings oor [[Oostelike Provinsie]] en [[Vrystaat Cheetahs|Oranje-Vrystaat]] het dit al die verwagtinge oortref. Daarna was die Rhodesiese rugby steeds blootgestel aan ’n sterk Suid-Afrikaanse invloed.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=591 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Toe die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse nasionale span]] in 1906/07 deur Europa getoer het, het met [[Freddie Brooks]] ook ’n Rhodesiese setlaar deelgeneem, maar vir sy tuisland Engeland verskyn.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=596–597 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Dit was ’n voorbeeld van Rhodesië se tweespalt, wat van die suidelike buurland afhanklik was, maar nie deel wou word van die beplande [[Unie van Suid-Afrika]] nie. Die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse Rugbyraad]] (SARR) se voorstel om die Rhodesiese rugby heeltemal in die beheerliggaam [[Griekwaland-Wes]] te integreer, is in 1908 eenparig verwerp. Dié voorstel het die feit geïgnoreer dat onder die “wit”, meestal Brits-gebore Rhodesiërs intussen ’n nasionale gevoel ontwikkel het, wat van dié van die [[Afrikaans]]talige [[Boere]] (wat binnekort die toekomstige staat sou oorheers) verskil het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=597–598 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Die RRVU het onafhanklik gebly, maar dit was as ’n deelbeheerliggaam van die SARR steeds in die Suid-Afrikaanse speelprogram geïntegreer. Die inkomste wat gegenereer is deur deelname aan die Curriebeker was van groot belang vir die uitbreiding van die Rhodesiese sportinfrastruktuur. Enersyds is Rhodesiërs onbeperk toegelaat om vir die nasionale span van die buurland te speel, andersyds was dit nou interessant vir oorsese spanne om ’n draai na Rhodesië te kom maak wanneer hulle Suid-Afrika besoek het. Die eerste “toetswedstryd” sonder toetswedstrydstatus is op 30 April 1910 beslis, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] (die vier Britse Tuislande se keurspan) tydens hul maandelange toer na Suid-Afrika Bulawayo besoek en met 24–11 geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=599 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Verdere besoeke deur die Leeus het tydens die 1924- en 1938-toere gevolg. Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] is in 1928 gehuisves, die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] in 1933. Na ’n afwesigheid van meer as dertig jaar was die Rhodesiese span van 1947 af deurlopend betrokke in die Curriebeker se eerste afdeling. Twee jaar later het die All Blacks weer Rhodesië besoek. Die gashere het op 27 Julie 1949 in Bulawayo ’n heeltemal verrassende 10–8-oorwinning aangeteken. Hoewel die Nieu-Seelanders weens die onlangs ingestelde [[apartheid]]wette sonder hul [[Maori's|Maori-spelers]] moes klaarkom, is hulle as groot gunsteling beskou. Hulle is nogtans deur die Rhodesiërs se aanvallende speelstyl verras, wat met [[Salty du Rand]] en [[Ryk van Schoor]] oor twee Springbokspelers beskik het. Drie dae later het Rhodesië in Salisbury met ’n 3–3-gelykop bewys dat dit geen toeval was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2014/07/10/miracle-bulawayo/ |title=The Miracle of Bulawayo |publisher=The Roar |author=Harry Jones |date=9 Julie 2014 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> In 1953 kon hulle tydens die besoek deur die Australiërs nog ’n gelykop aanteken. Die Leeus is weer in 1955, 1962, 1968 en 1974 gehuisves, die [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] in 1958, 1964 en 1967, die Nieu-Seelanders in 1960 en 1970, die Australiërs in 1963 en 1969. Die gashere kon slegs in 1967 teen Frankryk ’n gelykop aanteken. Die Rhodesiërs het in 1965 teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] en in 1973 teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geseëvier. Die sedert 1953 bestaande [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] is tien jaar later ontbind, waarmee die RRVU sy verantwoordelikheid vir die nuwe onafhanklike lande [[Zambië]] en [[Malawi]] kwyt was. Die “wit” minderheid van Suid-Rhodesië het destyds oor ’n groot mate aan selfregering beskik en hulle wou hul bevoorregte posisie behou, wat vir die Britte weens die toenemende dekolonisasie egter onaanvaarbaar was. Nadat onderhandelinge oor die “swart” meerderheid se politieke gelykstelling misluk het, het die regering onder [[Ian Smith]] op 11 November 1965 eensydig [[Rhodesië]] se onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verklaar. Die Britse regering onder [[Harold Wilson]] het dié gebeurtenis as ’n opstandige daad bestempel en talle pogings op internasionale vlak aangewend om die Rhodesiese regering enige internasionale legitimiteit te ontsê. Dit het spoedig die sportwêreld ingesluit en van 1967 af het die Britse regering aangevoer dat verbindinge op sportvlak ’n vorm van “ondersteuning vir die onwettige regime in Rhodesië” sou wees. Dit sou egter nog sewe jaar neem voordat die Rhodesiese rugbyspan heeltemal geboikot is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Little |title=The sports boycott against Rhodesia reconsidered |series=Sports in Society |edition=14 |volume=2 |publisher=Routledge |location=Londen |date=Maart 2011 |url=https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=2&sid=459f3b7a-58a2-4d74-8754-8b5903e33935%40redis |pages=196}}</ref> Die boikotpogings was nie op die rasseskeiding as sulks gemik nie, dit was egter uitdruklik gefokus op die onwettigheid van die Smith-administrasie. In teenstelling met Suid-Afrika was die diskriminasie van die bevolkingsmeerderheid in Rhodesië nie op ’n staatsbepaalde en georganiseerde apartheid gegrond nie, veral as sulks in Rhodesië weens ’n gebrek aan die nodige veiligheidsmagte in elk geval nie afdwingbaar was nie. Dit was eerder ’n uitdrukking van uitsluiting op sosiale en ekonomiese vlak. Op die gebied van sport het dit op verskillende maniere gemanifesteer. Sportsoorte wat duur toerusting en fasiliteite of spesiale afrigtingsmetodes vereis het, is oorheers deur die gegoede “wit” setlaargemeenskap, terwyl baie “swart” Rhodesiërs uitgesluit was bloot weens ’n gebrek aan finansiële middele. In sportsoorte sonder sulke vereistes was reeds sedert die 1950’s ’n wegval van skeidende hindernisse waarneembaar, wat veral die geval in [[sokker]] en [[atletiek]] was. Daarenteen het sportsoorte soos krieket en rugby, wie se beheerliggame noue verbindings met hul Suid-Afrikaanse eweknieë gehandhaaf het, ’n hoë mate aan segregasie getoon.<ref name="novak" /> === Ná onafhanklikheidwording === Ná die sluiting van die [[Lancasterhuis-ooreenkoms]] het die land op 18 April 1980 sy onafhanklikheid verkry en is hernoem in Zimbabwe wat ook die einde van die “wit” minderheidsheerskappy ingelui het. Dienooreenkomstig het die Rhodesiese Rugbyvoetbalunie (''Rhodesia Rugby Football Union'') sy naam verander in Zimbabwiese Rugbyunie (''Zimbabwe Rugby Union'', ZRU). Vanweë die groot internasionale druk om die Suid-Afrikaanse apartheidsregime te boikot, het die ZRU al sy verbindings met die SARR afgebreek en aan die Curriebeker asook ander toernooie onttrek. In ruil daarvoor is die ZRU in die internasionale strukture ingesluit. In September en Oktober dieselfde jaar het die nuwe nasionale span ’n toer vir ses wedstryde aangepak en teen verskillende Engelse deelbeheerliggame gespeel. Onder andere het hulle in ’n wedstryd teen die graafskap [[Surrey]] se span op die [[Londen]]se [[Twickenham-stadion|Twickenham]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/images/999/4j/88.jpg |title=Surrey v Zimbabwe |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Die Zimbabwiese nasionale span het sy eerste toetswedstryd op 7 Julie 1981 in [[Nairobi]] teen [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] gespeel en met 34–24 gewen. As eerste nie-Afrikaspan is [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] in 1982 vir twee wedstryde in Bulawayo gehuisves en hulle het in albei wedstryde naelskraapse oorwinnings aangeteken. In 1983 en 1984 kon Zimbabwe elk ’n oorwinning oor [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] aanteken, in 1985 het hulle naelskraapse nederlae teen Italië, [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] en Spanje gely. Op 29 Junie 1986 het [[Richard Tsimba]] tydens die 26–19-tuisoorwinning oor die [[Sowjetse nasionale rugbyspan|Sowjetunie]] in Harare rugbygeskiedenis gemaak as die eerste “swart” speler vir Zimbabwe.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706491 |title=Richard Tsimba |work=World Rugby Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Zimbabwe was een van die 16 spanne wat deur die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) uitgenooi is om aan die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] deel te neem. Daarmee gepaard gegaan het die Zimbabwiese beheerliggaam se aansluiting by die voorheen redelik eksklusiewe IRVR. Zimbabwe is pleks van Suid-Afrika, wat vanweë sy voortgesette apartheidsbeleid nie in aanmerking gekom het nie, as enigste Afrikaverteenwoordiger uitgenooi. In die eerste wedstryd teen Roemenië was Zimbabwe met 20–21 op die punt van ’n oorwinning, waartydens Richard Tsimba twee [[Drie (sport)|drieë]] gedruk het. Daarop het twee swak nederlae teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] (met 21–60) en Frankryk (met 12–70) gevolg. Met hul laaste plek is die Zimbabwiërs reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Ook in 1987 het die ZRU by die een jaar vroeër gestigte kontinentale beheerliggaam ''Confédération Africaine de Rugby'' (''Confederation of African Rugby'', nou [[Rugby Afrika]]) aangesluit. In 1988 het Zimbabwe twee toetswedstryde teen Skotland, in 1989 twee keer teen Spanje en een keer elk teen Roemenië en Italië verloor. Tydens die eerste rugbywêreldbekerkwalifisering het Zimbabwe al die drie wedstryde in die Afrikagroep teen die [[Ivoorkus nasionale rugbyspan|Ivoorkus]], [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] en [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] gewen en vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]] gekwalifiseer. In voorbereiding op dié toernooi het die nasionale span vyf agtereenvolgende toetswedstryde teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gespeel en al daardie wedstryde verloor. Die hooftoernooi is in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Terwyl in 1987 slegs een “swart” speler vir die span uitgedraf het, was dit vier jaar later immers vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newframe.com/long-read-rugby-in-post-colonial-zimbabwe/ |title=Rugby in post-colonial Zimbabwe |publisher=New Frame |author=Farai Mudzingwa |date=11 Maart 2020 |accessdate=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116102347/https://www.newframe.com/long-read-rugby-in-post-colonial-zimbabwe/ |archive-date=16 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Zimbabwe het drie swak nederlae teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] (met 11–55), Skotland (met 12–51) en [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] (met 8–52) gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Ná die rugbywêreldbekertoernooi het sekere sleutelspelers van die “goue generasie” hulleself onttrek en die sedert Junie 1991 volgehoue reeks nederlae het vir amper twee jaar aangehou. Met Namibië en later Kenia het Zimbabwe twee ernstige aanspraakmakers om die plek as naasbeste span van die vasteland na Suid-Afrika gekry. Die in die 1990’s beginnende ekonomiese agteruitgang van die land, veroorsaak deur die toenemend outokratiese bewind van president [[Robert Mugabe]], het ook gelei tot ’n afname in die spelgehalte. Baie spelers is gedwing om die land om ekonomiese of politieke redes te verlaat en hul brood elders te verdien. Rugby se professionalisering wat in 1995 deur die IRVR moontlik gemaak is, het hierdie tendens verder versterk, veral omdat die Zimbabwiese liga net nie mededingend was nie. ’n Voorbeeld hiervoor is [[Kennedy Tsimba]] (Richard se broer), wat aanvanklik vir Zimbabwe gespeel het, maar na Suid-Afrika gegaan en ’n suksesvolle professionele loopbaan aangepak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1879545.stm |title=The king of Bloemfontein |publisher=[[BBC]] |author=Mohammed Allie |date=18 Maart 2002 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Kort nadat hulle die Walliesers gehuisves het, het die Zimbabwiërs in Julie 1993 in die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering begin. Ná oorwinnings oor Arabië en Kenia het hulle, ondanks ’n nederlaag teen Namibië, die tweede rondte in Junie 1994 gehaal. Die span het Marokko verslaan, maar hulle is deur Namibië en Ivoorkus geklop, waardeur hulle die Rugbywêreldbeker 1995 in Suid-Afrika misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering moes die Zimbabwiërs in April 1998 eers in die derde rondte begin, waar hulle Tunisië verslaan het en deur Namibië geklop is. Aan die einde was al drie spanne gelyk op punte met die Zimbabwiërs wat weens hul beter punteverskil die vierde rondte gehaal het. In September dieselfde jaar het hulle Ivoorkus geklop, maar ná nederlae teen Marokko en Namibië die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> === Agteruitgang en herstel === [[Lêer:Zimbabwe beats Namibia.jpg|duimnael|Zimbabwe tydens Namibië tydens die Afrikabeker 2024]] [[Lêer:Champions 2024.jpg|duimnael|Die Zimbabwiese span ná hul oorwinning tydens die Afrikabeker 2024]] Die toenemende verswakking van die nasionale span het tot gevolg gehad dat min van die beste spanne daarin belang gestel het om hulle te huisves of Zimbabwe te besoek. In 1998 sou [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] vir amper een en ’n half dekade die laaste oorsese teenstander wees. Ook in Afrika was die Zimbabwiërs byna nie meer mededingend nie; onder andere het hulle tydens die eerste Afrikabeker 2000 al hul vier wedstryde verloor, een jaar later drie van vier. Tydens die Afrikabeker 2002, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering, het Zimbabwe in die suidelike eerste rondte in die laaste plek geëindig. Later die dekade het die span in die Afrikatoernooi verder gegly, toe hulle in 2004 vir die eerste keer deur [[Malgassiese nasionale rugbyspan|Madagaskar]] verslaan en deur Namibië verneder is. Ondanks ’n oorwinning oor [[Ugandese nasionale rugbyspan|Uganda]] is hulle ook in 2005 reeds in die eerste rondte uitgeskakel. In Junie dieselfde jaar het Zimbabwe tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering [[Senegalese nasionale rugbyspan|Senegal]] verslaan, maar hulle het teen die latere eerste rondte-wenner Ivoorkus verloor en hulle is ook in die uitspeelwedstryd om die tweede plek deur Uganda geklop. Die Afrikabeker 2006 het ook teleurstellend verloop, toe die Zimbabwiërs in hul groep met Madagaskar en [[Zambiese nasionale rugbyspan|Zambië]] in die laaste plek geëindig het. Ook in 2007 het hulle die eerste rondte agter Madagaskar en die Suid-Afrikaanse amateurspan in die laaste plek afgesluit. In 2008 het hulle in die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering hul laagtepunt bereik, toe die Senegalese span geweier het om Harare te besoek. Vanweë die toenemende [[hiperinflasie]] en gefreesde onluste ná die omstrede presidentsverkiesing het hulle bekommernisse rakende hul veiligheid uitgespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200806160211.html |title=Senegal Refuse to Play in Zimbabwe |publisher=allafrica.com |author=Enock Muchinjo |date=13 Junie 2008 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Voorheen het ook Botswana se jeugspanne ’n beplande besoek aan Zimbabwe gekanselleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200804110123.html |title=Botswana: Rugby Teams Cancel Zimbabwe Trip |publisher=allafrica.com |author=Boitumelo Khutsafalo |date=10 April 2008 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Zimbabwe moes in 2009 aan die tweederangse ''CAR Development Trophy''-toernooi deelneem en ná oorwinnings oor Madagaskar, [[Mauritius nasionale rugbyspan|Mauritius]] en [[Botswana nasionale rugbyspan|Botswana]] het hulle die eerste plek beklee, waarmee hulle regstreekse promosie gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/38?Stagione=2009 |title=2009 CAR Development Trophy – South |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Aan die begin van die 2010’s het die span weer ’n opwaartse neiging getoon. Tydens die Afrikabeker 2012 in Tunisië het die Zimbabwiërs hul grootste sukses tot nou toe aangeteken. Op die 30–14-halfeindstrydoorwinning oor Tunisië het die 22–18-eindstrydoorwinning oor Uganda gevolg. Vir die eerste keer ooit kon Zimbabwe die Afrikabeker beklink, hoewel die rekordwenner Namibië nie aan die toernooi deelgeneem het nie,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> só ook in die daaropvolgende jaar, toe Zimbabwe die eindstryd teen die Keniane met 17–29 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> In 2014 het Zimbabwe in die Malgassiese hoofstad [[Antananarivo]] aan die Afrika-eindtoernooi van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering deelgeneem (wat gelyktydig die Afrikabeker 2014 was), waar hulle met hul tweede plek die regstreekse kwalifisering vir die hooftoernooi naelskraap misgeloop het; hul swakker punteverskil was beslissend. Tydens ’n interkontinentale uitspeeltoernooi is die laaste plek beslis. Zimbabwe het in [[Krasnojarsk]] teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] te staan gekom, naelskraap met 15–23 verloor en sodoende sy derde hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/34759/russia-book-place-in-repechage-final |title=Russia book place in Repechage final |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2 Augustus 2014 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> In dieselfde jaar het dit duidelik geword, dat die koloniale verlede steeds nie oorkom is nie. Die spanbestuurder Losson Mtongwiza het in ’n interne memorandum, wat aan die media oorhandig is, beweer dat ’n “magtige wit groep” binne die ZRU steeds “swart” amptenare van belangrike posisies uitsluit. Dit het glo in verwagting van ’n finansieel lonende deelname aan die rugbywêreldbekertoernooi gebeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/sports/2015/11/17/sports-in-zimbabwe-engulfed-by-bitter-legacy-of-racism |title=Sports in Zimbabwe engulfed by bitter legacy of racism |publisher=[[Al Jazeera]] |author=Enock Muchinjo |date=17 November 2015 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Van 2012 tot 2016 het Zimbabwe drie keer deelgeneem aan die Nasiesbeker, ’n interkontinentale toernooi vir spanne van die tweede en derde vlak; hul beste prestasie was die derde plek in 2016. Ook tydens die Afrikabeker 2015 het Zimbabwe die tweede plek behaal, dié keer agter Namibië. Daarteenoor het die kontinentalen toernooie tussen 2016 en 2018 teleurstellend verloop, waardeur hulle versuim het om vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]] te kwalifiseer. Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Zimbabwiërs wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Harare beslis is, het met twee maklike oorwinnings oor Burkina Faso afgeskop en die Zimbabwiërs het die uitklopfase gehaal. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ivoorkus is hulle in die halfeindstryd deur Namibië verslaan en het sodoende ook versuim om vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2024 het die Zimbabwiërs in die halfeindstryd ’n verrassend maklike oorwinning oor die rekordwenner Namibië aangeteken (met 32–10), waarna hulle met ’n eindstrydoorwinning oor die Algeryne (met 29–3) hul tweede Afrikatitel kon inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/all-hail-african-champions-president-salutes-zim-sables/ |title=ALL HAIL AFRICAN CHAMPIONS . . . President salutes Zim Sables |publisher=The Herald |date=29 Julie 2024 |accessdate=29 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729001508/https://www.herald.co.zw/all-hail-african-champions-president-salutes-zim-sables/ |archive-date=29 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die verdedigende kampioen Zimbabwe het in die eindstryd ’n naelskraapse oorwinning oor die Namibiërs aangeteken (met 30–28), waarmee hulle vir die eerste keer sedert 1991 weer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/19/zimbabwe-qualify-for-rugby-world-cup-2027-and-end-34-year-wait/ |title=Zimbabwe Qualify for Rugby World Cup 2027 and end 34 year wait |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2025 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> === Spelerverlies === {{dubbelbeeld|regs|Takudzwa Ngwenya Churchill Cup 2010 vs Russia.jpg|150|David Pocock 2011.jpg|150|Takudzwa Ngwenya (links) en David Pocock is van die bekendste Zimbabwiërs wat vir ander nasionale spanne uitgedraf het}} In Zimbabwe word rugby – net soos [[krieket]], maar anders as [[sokker]] – tot vandag toe beskou as ’n deur “wit” mense oorheersde sport, wat hoogstens die middelklas betrek. Dit het die sosiale status van dié sportsoort in verskeie opsigte verswak, aangesien die nasionale span vir sy ontwikkeling vir ’n lang tydperk op Suid-Afrikaanse toernooie staat moes maak en die integrasie van minderbevoorregte dele van die samelewing eers ná 1980 aangepak kon word. ’n Ander probleem is die fokus op privaat skole, waardeur rugby vir die meeste kinders van laer sosiale klasse meestal ontoeganklik is. Ondanks die beskeie infrastruktuur en beperkte moontlikhede is die land tot op middelskoolvlak redelik mededingend. Daarna ontvang spelers egter min of geen salaris, waardeur klubrugby onderontwikkel en die plaaslike liga onaantreklik is. Baie talentvolle spelers gaan na die buiteland om hul loopbane voort te sit – veral na Suid-Afrika, maar ook na Europese lande.<ref name="novak" /> Volgens [[Wêreldrugby]] se reëls is ’n tydperk van vyf jaar ononderbroke blyplek genoeg om vir die nasionale span van ’n ander land uit te draf (tot aan die einde van 2020 was dit slegs drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Besonder talentvolle juniorspelers word regstreeks gestroop en die land se swak ekonomiese situasie dra ook by tot die agteruitgang van Zimbabwiese rugby. <ref name="novak" /> Van die bekendste Zimbabwiese rugbyspelers tel onder dié uitgewekenes. Vir Suid-Afrika het onder andere [[Tonderai Chavhanga]], [[Adrian Garvey]], [[Ray Mordt]], [[Tendai Mtawarira]], [[Brian Mujati]], [[Bobby Skinstad]] en [[Gary Teichmann]] uitgedraf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/watch-zimbabwe-rugby-tribute-as-country-celebrates-promising-future/ |title=Zimbabwe rugby tribute as country celebrates promising future |publisher=rugbydump.com |date=24 November 2017 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> [[David Pocock]] het vir Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/the-man-apart-in-the-australian-rugby-world-cup-pack/C2JVWSJ22KAA4LE72B26XKLWYQ/ |title=The man apart in the Australian Rugby World Cup pack |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Chris Rattue |date=7 Oktober 2011 |accessdate=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108170925/https://www.nzherald.co.nz/sport/the-man-apart-in-the-australian-rugby-world-cup-pack/C2JVWSJ22KAA4LE72B26XKLWYQ/ |archive-date=8 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Takudzwa Ngwenya]] vir die Verenigde State,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.goffrugbyreport.com/news/all-time-american-list-takudzwa-ngwenya |title=All-Time American List: Takudzwa Ngwenya |publisher=goffrugbyreport.com |author=Alex Goff |date=1 Junie 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> [[Scott Gray]] vir Skotland,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/mar/20/scott-gray-rugby-union-six-nations-scotland-england |title=Gray's long journey back leaves flanker in debt to Hadden |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=20 Maart 2009 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> [[Andy Marinos]] vir Wallis<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/zimbabwe-born-andy-marinos-named-new-rugby-australia-boss/ |title=Zimbabwe-Born Andy Marinos Named New Rugby Australia Boss |publisher=New Zimbabwe |date=24 Desember 2020 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> en [[Edmoore Takaendesa]] vir Duitsland gespeel.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.totalrugby.de/content/view/1784/1/ |title=Constantine Dinha: Simbabwes Rugby-Ikone spricht über seine Karriere |publisher=totalrugby.de |date=18 Julie 2009 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Zimbabwe Rugby Captain.jpg|duimnael|upright|Die Zimbabwiese [[Kaptein (sport)|kaptein]] Hilton Mudariki in die Zimbabwiese nasionale rugbyspan se trui in 2025]] Zimbabwe speel tradisioneel in ’n wit-groen-gestreepte trui met wit broeke en wit-groen-gestreepte sokkies. Dié kleurkombinasie stem ooreen met dié van die Rhodesiese span voor 1980. Hul alternatiewe trui is groen-swart met wit kleuraksente, swart broeke en swart-groen-gestreepte sokkies. Die Zimbabwiese nasionale span se huidige truiverskaffer is die Australiese sporttoerustingvervaardiger BLK<ref>{{en}} {{cite web |url=https://blksport.co.za/blogs/news/blk-zimbabwe-rugby-union-extend-long-term-deal |title=BLK & Zimbabwe Rugby Union Extend Long-Term Deal |publisher=BLK |author=Nicole Jones |date=1 April 2022 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> en die truiborg is die Suid-Afrikaanse [[Nedbank]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/nedbank-zimbabwe-unveiled-as-sables-headline-sponsors/ |title=Nedbank Zimbabwe Unveiled As Sables’ Headline Sponsors |publisher=New Zimbabwe |date=28 Mei 2021 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Zimbabwiese Rugbyunie]] se kenteken toon ’n goue [[Zimbabwiese voël]] (die wapendier van die land) op ’n rooi ster, soos dit op die [[vlag van Zimbabwe]] verskyn. Die nasionale span se bynaam is ''Sables'', ontleen aan die [[swartwitpens]], wat in Engels ''sable antelope'' genoem word. == Tuisstadion == Die Zimbabwiese nasionale span gebruik vir hul tuiswedstryde meestal een stadion elk in die hoofstad [[Harare]] en in die naasgrootste stad [[Bulawayo]]. As “seremoniële tuiste van die Zimbabwiese rugby” was die ''Police Grounds'' in Harare oor dekades heen die tuisstadion. Vanweë die oorwegend swak toestand van die grond (’n egte pawiljoen bestaan nie meer nie) is hier tussen 1997 en 2016 geen wedstryde aangebied nie. Die grond word nou oorwegend vir krieketwedstryde ingespan. Ander fasiliteite in die hoofstad is by die klubs ''Old Hararians'' en ''Old Georgians Sports Club'' geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/rugby-returns-to-police-grounds/ |title=Rugby returns to Police Grounds |publisher=The Herald |author=Paul Munyuki |date=19 Mei 2016 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> In Bulawayo, waar sowat een derde van al die tuiswedstryde beslis word, is die in 1938 geopende ''Hartsfield Rugby Grounds'' die enigste fasiliteit. Dit is die land se enigste stadion wat uitsluitlik vir rugbywedstryde gebruik word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/arena/ |title=Hartsfield Rugby Grounds |publisher=[[Zimbabwiese Rugbyunie]] |date=2022 |accessdate=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107215110/https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/arena/ |archive-date=7 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Toetswedstryde == Zimbabwe het 80 van sy 172 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 46,51%. Zimbabwe se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Julie 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=42;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Zimbabwe |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ALGru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BOTru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BFAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{IRLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ITAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{CIVru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{JPNru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{KENru}} || 25 || 15 || 10 || 0 || 60,00 |- | {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MADru}} || 11 || 7 || 3 || 1 || 63,63 |- | {{MARru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00 |- | {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 34 || 4 || 30 || 0 || 11,76 |- | {{NEDru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NIGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{geenvlag|Oos-Afrika}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PNGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{ROMru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{RUSru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{SENru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00 |- | {{SOWru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{ESPru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{TUNru}} || 7 || 5 || 2 || 0 || 71,43 |- | {{UGAru}} || 16 || 11 || 5 || 0 || 68,75 |- | {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{ZAMru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''172''' || '''80''' || '''90''' || '''2''' || '''46,51''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Die Zimbabwiese nasionale span het tot dusver aan twee [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem. Hulle is tydens albei toernooie in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikabeker === [[Lêer:Champions 2025.jpg|duimnael|Die Zimbabwiese span met die Afrikabekertrofee in 2025]] Zimbabwe neem sedert 2000 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het die toernooi drie keer gewen. * Titeloorwinnings (3): 2012, 2024, 2025 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Zimbabwe gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Zimbabwe en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Zimbabwiërs na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Zimbabwe nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Kenia, Uganda en Zambië. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Zimbabwiese span gevorm tydens die Afrikabeker 2025:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/sables-rugby-africa-cup-squad-named |title=Sables Rugby Africa Cup squad named |publisher=New Zimbabwe |date=2 Julie 2025 |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Keegan Joubert]] || [[Skrumskakel]] || [[Durbell RFC|Durbell]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Hilton Mudariki]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Skrumskakel || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | 53 |- | [[Tyrone Gombe]] || Skrumskakel || [[Westelike Provinsie]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Ian Prior]] || [[Losskakel]] || [[Associates Rugby Club]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Lenience Tambwera]] || Losskakel || [[Harare Sportklub]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Bruce Houston]] || Losskakel || [[US Bressane|Bourg-en-Bresse]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Brandon Mudzekenyedzi]] || [[Senter]] || [[Okman Rugby|Okman]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Kudzai Mashawi]] || Senter || [[Harare Sportklub]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Dion Khumalo]] || Senter || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Matthew McNab]] || [[Vleuel]] || [[Doncaster Knights]] || style="text-align:center" | 11 |- | [[Edward Sigauke]] || Vleuel || [[Varsity-kollege]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Trevor Gurwe]] || Vleuel || [[Old Georgians RFC|Old Georgians]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Takudzwa Musingwini]] || Vleuel || [[Iowa Central Community College]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Tapiwa Mafura]] || [[Heelagter]] || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Liam Larkan]] || [[Haker]] || [[Pirates Club Johannesburg]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Matthew Mandioma]] || Haker || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | 52 |- | [[Bryan Chiang]] || Haker || [[Broughton Park RFC|Broughton Park]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Bornwell Gwinji]] || [[Stut]] || [[Gernika Rugby Taldea]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Cleopas Kundiona]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Victor Mupunga]] || Stut || [[US Bressane|Bourg-en-Bresse]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Brian Makamure]] || Stut || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tyran Fagan]] || Stut || [[Gernika Rugby Taldea]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Zvikomborero Chimoto]] || Stut || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Kudakwashe Nyakufaringwa]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Budowlani Lublin]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Simba Siraha]] || Slot || [[Rugby Białystok]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Tadiwanashe Gwashu]] || Slot || [[Harare Sportklub]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Brian Nyaude]] || Slot || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Godfrey Muzanargwo]] || [[Losvoorspeler]] || [[Valke (rugbyspan)|Valke]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Aiden Burnett]] || Losvoorspeler || [[Old Hararians]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Jason Fraser]] || Losvoorspeler || [[USON Nevers|Nevers]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Dylan Utete]] || Losvoorspeler || [[Okman Rugby|Okman]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Tinotenda Mavesere]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |} |} === Bekende spelers === Twee voormalige Zimbabwiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Kennedy Tsimba]] || [[Losskakel]] || 2012 |- | [[Richard Tsimba]] || [[Senter]] || 2012 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Zimbabwe se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Julie 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=42;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Brendon Dawson]] || 1990–1998 || 20 |- | {{0}}2 || [[Brian Beattie]] || 1991–1998 || 16 |- | {{0}}3 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 16 |- | {{0}}4 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 14 |- | {{0}}5 || [[David Walters]] || 1990–1998 || 14 |- | {{0}}6 || [[Craig Brown]] || 1987–1998 || 13 |- | {{0}}7 || [[Gary Snyder]] || 1991–1998 || 12 |- | {{0}}8 || [[David Kirkman]] || 1993–1998 || 11 |- | {{0}}9 || [[Mark Letcher]] || 1990–1993 || 11 |- | 10 || [[Elimon Chimbima]] || 1990–1997 || 10 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=42;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Dave Walters]] || 1993–1994 || 6 |- | {{0}}2 || [[Andy Ferreira]] || 1990–1990 || 3 |- | {{0}}3 || [[Malcolm Jellicoe]] || 1987–1987 || 3 |- | {{0}}4 || [[Brian Currin]] || 1991–1991 || 3 |- | {{0}}5 || [[Kennedy Tsimba]] || 1998–1998 || 3 |- | {{0}}6 || [[David Kirkman]] || 1996–1996 || 2 |- | {{0}}7 || [[Brendon Dawson]] || 1998–1998 || 1 |- | {{0}}8 || [[Brian Beattie]] || 1993–1993 || 1 |} |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=42;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Kennedy Tsimba]] || 1997–1998 || 72 |- | {{0}}2 || [[Ian Noble]] || 1993–1996 || 66 |- | {{0}}3 || [[Marthinus Grobler]] || 1987–1994 || 61 |- | {{0}}4 || [[Andrew Ferreira]] || 1987–1991 || 54 |- | {{0}}5 || [[Anthony Papenfus]] || 1997–1998 || 48 |- | {{0}}6 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 40 |- | {{0}}7 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 35 |- | {{0}}8 || [[Douglas Trivella]] || 1997–1998 || 32 |- | {{0}}9 || [[David Walters]] || 1990–1998 || 18 |- | 10 || [[Aaron Jani]] || 1994–1997 || 15 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=42;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Julie 2025}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Victor Olonga]] || 1993–1998 || 8 |- | {{0}}2 || [[Shaun Landman]] || 1993–1998 || 7 |- | {{0}}3 || [[Kennedy Tsimba]] || 1997–1998 || 4 |- | {{0}}4 || [[Brendon Dawson]] || 1990–1998 || 3 |- | {{0}}5 || [[Aaron Jani]] || 1994–1997 || 3 |- | {{0}}6 || [[Ian Noble]] || 1993–1996 || 3 |- | {{0}}7 || [[Anthony Papenfus]] || 1997–1998 || 3 |- | {{0}}8 || [[Douglas Trivella]] || 1997–1998 || 3 |- | {{0}}9 || [[Richard Tsimba]] || 1987–1991 || 3 |- | 10 || [[Elimon Chimbima]] || 1990–1997 || 2 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Zimbabwiese nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brian Murphy]] || 1987 |- | {{vlagikoon|St. Kitts en Nevis}} [[Colin Osborne]] || 1988–1989 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Ian Buchanan]] || 1990–1992 |- | {{vlagikoon|St. Kitts en Nevis}} [[Colin Osborne]] || 1992–1996 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} John Knox || 1997–1998 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Alex Nicholls]] (tussentyds) || 1998 |- | {{vlagikoon|Australië}} [[Mark Donato]] || 1999–2001 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Godwin Murambiwa]] || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Alex Nicholls]] (tussentyds) || 2003 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Bright Chivandire]] || 2004 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Chris Lampard]] || 2005–2006 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2007–2010 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Cyprian Mandongle]] (tussentyds) || 2011 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2012–2014 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Cyprian Mandongle]] || 2015–2017 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Peter de Villiers]] || 2018–2019 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Brendon Dawson]] || 2019–2023 |- | {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Piet Benade]] || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=20 Julie 2025}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Zimbabwe national rugby union team|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}} * {{en}} [https://www.zimbabwerugbyunion.co.zw/ Amptelike webwerf van die Zimbabwiese Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/zimbabwe Zimbabwe by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Rugby in Zimbabwe]] ij3exp7ps3uv9592u5xxci5wghtl8nc 10 43486 2892630 541861 2026-04-11T11:52:11Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892630 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{userbox-level | level = 2 | id = [[:Interlingua|ia]] | info = Iste usator pote contribuer con un nivello '''[[:Category:Gebruiker ia-2|intermedie]]''' de '''[[:Category:Gebruiker ia|interlingua]]'''. | usercategory = Gebruiker ia | usercategory2 = Gebruiker ia-2 }} 4tven54yu60l3a2gii4tniz9tm8ndxy 0 44685 2892289 2846270 2026-04-10T15:02:55Z Jcb 223 2892289 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Akropolis van Athene |beeld = [[Lêer:Attica 06-13 Athens 36 View from Lycabettus.jpg|290px]] |beeldbyskrif= Uitsig oor die Akropolis van Athene |lande = {{vlagland|Griekeland}} |onderafdelings = |tipe = Kultureel |kriteria = i, ii, iii, iv, vi |ID = 404 |skakel = |streek = [[Europa]] |duimdrukkerkaart = Griekeland |duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van die Akropolis van Athene in Griekeland |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |kaart_byskrif = |breedtegraad = 37 |breedtegraad_m = 58 |breedtegraad_s = 17 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 23 |lengtegraad_m = 43 |lengtegraad_s = 35 |lengtegraad_OW = O |köordinate = |jaar = 1987 |sessie = 11de |uitbreding = |bedreigd = }} Die '''Akropolis van [[Athene]]''' ([[Grieks]]: '' Ακρόπολη Αθηνών'') is die mees bekende [[akropolis]] (Gr. ''akros, akron,''<ref>acro-. (geen datum). In Grieks beteken akropolis "hoogste stad". The American Heritage Dictionary of the English Language, Vierde uitgawe. Nageslaan 29 Sept 2008, [http://dictionary.reference.com/browse/acro- uit Dictionary.com webblad:] Aanhaling: "[Van Griekse akros, ekstreem; kyk "ak-" in Indo-Europese wortels.] "</ref> rand, ekstreem + ''polis,'' stad, meerv. acropoleis) in die wêreld. Alhoewel daar etlike ander akropoleis in [[Griekeland]] aangetref word, is die belang van die Akropolis van Athene sodanig dat dit algemeen bekend staan as '''Die Akropolis''' sonder kwalifikasie. Op 26 Maart 2007 is die Akropolis amptelik verklaar as die vooraanstaande monument op die Europese lys van kultuurhistoriese monumente.<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2007-03/27/content_5900152.htm Acropolis proclaimed top European Cultural Heritage Monument (Xinhua) - in Engels<!-- Bot generated title -->]</ref> Die Akropolis is geleë op 'n afgeplatte rots wat 150m uitstyg bo seevlak in die stad [[Athene]], en beslaan 'n oppervlak van ongeveer 3 [[hektaar]]. Dit was ook bekend as 'n '''Kekropia''', vernoem na die legendariese [[slang]]-man, [[Kekrops I|Kekrops]], die eerste Atheense koning. Die Akropolis van Athene is in [[1987]] deur [[UNESCO]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Teen die einde van die [[5de eeu v.C.]] was Athene die mooiste stad ter wêreld. Hierdie stad, wat al in die prehistoriese dae van die Bronstydperk sy ontstaan gehad het en volgens oorlewering deur 'n sekere koning [[Kekrops]] gestig is, is vernoem na [[Pallas Athena]] die skutgodin van die stad. Aanvanklik was Athene nie 'n baie ryk of belangrike stad nie maar met die uitbreiding van die handel het dit geleidelik gegroei. Die eerste mooi geboue is teen die einde van die [[6de eeu v.C.|6de eeu v.C]]. onder die regering van die tiran Peisistratos en sy seuns opgerig. In die jaar [[480 v.C.]] is Athene deur die Persiese leër onder koning [[Xerxes]] ingeneem en tot op die grond afgebrand; maar toe die Perse eenmaal verslaan en verdryf was, het die Atheners onder leiding van [[Perikles]] besluit om al die tempels en openbare geboue met nuwe prag te herbou. Met die hulp van beroemde argitekte en beeldhouers is die stad verfraai, en het dit die trots van [[Griekeland]] en die wonder van die destydse wêreld geword. == Dories en Ionies == Met die herbou van die stad is twee argitektoniese style gevolg, naamlik die Doriese orde en die Ioniese orde. Die Ioniese suite is ietwat slanker as die Doriese, en bowendien het hulle elkeen 'n basis (voetstuk) en 'n kapiteel wat versier is met “ramshorings", of krullende volute. Ook hul groewe (of kannelures) is effens anders. == Penteliese marmer == Die geboue op die Atheense akropolis (die hoë deel van die stad) is gebou van Penteliese marmer afkomstig uit die steengroewe van die Pentelikosberg, nie ver van Athene nie. Hierdie [[marmer]] is nie skitterwit nie (hoewel dit 2&nbsp;000 jaar gelede miskien 'n bietjie witter was as wat dit vandag is), maar het 'n effense goue skynsel, wat veral baie mooi is wanneer dit gesien word teen die helderblou van die Mediterreense hemel en die diepblou van die see wat 'n mens van die akropolis kan sien. == Die Parthenon == Atheense akropolis is die Parthenon, ʼn manjifieke Doriese tempel gewy aan die kultus van Pallas Athene, beskermgodin van die stad. Die Parthenon is ontwerp deur Iktinos en gebou deur Kallikrates. Daar is nege jaar aan hierdie tempel gebou (447 tot 438 v.C.), en dit het daarna nog ses jaar geduur voordat al die dekorasiewerk ook voltooi was. Die Parthenon is baie groot: 69,54 by 30&nbsp;m wanneer ons die onderste trap van die stilobaat (tempelvloer) insluit. Dit is gebou in 'n ontwikkelde, uiters smaakvolle vorm van die Doriese boustyl. Selfs vandag nog domineer dit die stad aan sy voet. Met die eerste oogopslag lyk dit asof die Parthenon ʼn komposisie van reguit lyne en reghoeke is. Maar dit is ʼn optiese illusie: daar is nouliks een reguit lyn in die hele gebou. Die suile leun effens na binne, omtrent 60 min ver, en met die tipiese swelling van die skagte is hulle ook glad nie suiwer silindries nie. Ook is die stilobaat nie heeltemal waterpas nie: dit is in die middel effens hoër as langs die kante. Hierdie klein afwykings is doelbewus ingebring, sodat die gebou op die oog 'n indruk van reghoekigheid sou maak. (As dit werklik reghoekig was, sou dit gelyk het asof die hele gebou uitmekaarspring.) Die [[Parthenon]] is so genoem of omdat dit die woonvertrek van die jong meisies (''parthenoi'') wat die tempel bedien het, bevat het, of omdat dit die kolossale kultusbeeld van Athena Parthenos – Athena die Maagd – bevat het. Hierdie beroemde beeld, van hout gemaak en beklee met plate van goud en ivoor, was die werk van Pheidias, wat 'n soortgelyke beeld vir die Zeus-tempel by Olimpia vervaardig het. Pheidias was ook verantwoordelik vir die ontwerp van die ontsaglike hoeveelheid beeldhouwerk in marmer wat sowel die pedimente (die driehoekige gewelvelde) as die lang marmerfries langs die binnemure versier het, en waarvan groot gedeeltes gelukkig bewaar gebly het. Hierdie fries, 127 m in lengte, toon in laagreliëf die plegtige optog van die Atheense volk, te voet en te perd, by geleentheid van die groot jaarlikse “Pan-athenaia" – die hoogty van die Athena-kultus. Meer as die helfte van hierdie skitterende marmerpanele is in [[1811]] deur ʼn Skotse edelman, lord [[Elgin]], na [[Groot-Brittanje|Brittanje]] verskeep, waar dit tans die pronkstukke van die [[Britse Museum]] in [[Londen]] uitmaak. == Die Erechtheion == Noord van die [[Parthenon]] staan 'n eienaardige, gekompliseerde gebou in die Ioniese styl. Dit het verskillende oeroue heiligdomme gehuisves, o.m. een van Athene, en een van Erechtheus, 'n legendariese koning van Athene. In een van die voorhowe het 'n ou [[Olyf|olyfboom]] gestaan wat volgens die oorlewering deur Athena self as geskenk aan die stad gegee was. 'n Interessante besonderheid van hierdie tempel is sy suidelike portiek, of balkon, waarvan die dak nie deur gewone suile gedra word me, maar deur ses bekoorlike vrouefigure (die sogenaamde kórai of kariatides) in marmer gebeitel. == Die Tempel van Athena Níkê == Hierdie mooi klein tempeltjie, gewy aan [[Atena|Athena]], Godin van die Oorwinning (Níkê), is deur Kallikrátes gebou (427-424 v.C.). In al sy kleinheid en eenvoud is dit een van die allermooiste voorbeelde van die Ioniese boustyl. == Die Standbeeld van Athena Prómachos == Naby die Propulaia het daar 'n reuse-standbeeld gestaan van Athena die Beskermer (''Promachos''). Hierdie vergulde bronsbeeld, meer as 9 meter hoog, was die werk van Pheidias en dateer van omstreeks [[450 v.C.]] Vir die seelui wat oor die waters van die [[Saroniese Golf]] die stad genader het was die blinkende helm en spies van hierdie Athena-beeld 'n bekende baken in die verte. == Die Propulaia == Die Atheners wou graag aan hul akropolis 'n ingang gee wat al die mooi geboue waardig sou wees. Daarom het hulle 'n monumentale toegangspoort met vyf deurgange gebou, in die Doriese styl, maar met Ioniese suile aan die binnekant, na die ontwerp van die argitek Mnesikles. Die bouwerk is in [[447 v.C.|437 v.C.]] begin, maar toe die groot [[Peloponnesiese oorlog|Peloponnesiese Oorlog]] teen die [[Spartan|Spartane]] in 431 v.C. uitbreek, was dit nog nie klaar nie, en dit is ten slotte nooit voltooi nie. Dit is Pro-pulaia, dit wil sê “Voorportale" of “Toegangspoorte", genoem. Die ou pad wat steil teen die akropolis uitgeslinger het, is ʼn makliker helling gegee, en daar is later ook trappies uitgekap vir voetgangers. == Bronne == * KENNIS, 1980, {{ISBN|079810824X}}, volume 2, bl. 384, 385 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Acropolis of Athens|Akropolis van Athene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Athene]] [[Kategorie:Geografie van Griekeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Griekeland]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Griekeland‎]] [[lt:Akropolis#Atėnų akropolis]] ri78i33df96g3albqxle8id3gw5juwp 10 46585 2892603 2766411 2026-04-11T11:30:32Z Minorax 111178 ([[c:GR|GR]]) [[File:Air Force Materiel Command.png]] → [[File:Air Force Materiel Command shield (old).svg]] vva 2892603 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{{noheader|}}}|yes||{{Documentation subpage}} <includeonly>{{high-use| 131 }}</includeonly> ==Gebruik== }} {{TOCright}} Die onderstaande leë sjabloon sluit al die beskikbare parametername in, behalwe vir herhalende name wat vir aanloopbane en statistieke gebruik word. Alle parameters behalwe "name" is opsioneel. Enige ongebruikte parameters kan weggelaat word, maar kan ook leeg gelaat word indien verkies. Die gebruik van vlagikone met hierdie inligtingkas word ontmoedig. {|style="background:transparent;" |<pre> {{Infobox airport | name = | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = <!-- if less than 200 --> | caption = | image2 = | image2-width = <!-- if less than 200 --> | caption2 = | IATA = | ICAO = | FAA = | LID = | GPS = | type = | owner-oper = | owner = | operator = | city-served = | location = | opened = <!-- {{Begin datum en ouderdom|df=y|1962}} --> | hub = | focus_city = | built = <!-- for military airports --> | commander = <!-- for military airports --> | operating_base = | metric-elev = | elevation-f = | elevation-m = | coordinates = | website = | metric-rwy = | r1-number = | r1-length-f = | r1-length-m = | r1-surface = <!-- up to r8 --> | h1-number = | h1-length-f = | h1-length-m = | h1-surface = <!-- up to h12 --> | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = <!-- up to stat5 --> | footnotes = }} </pre> |} ==Parameters== Alle parameters behalwe '''name''' is opsioneel. ===Lughawenaam=== Hierdie parameters spesifiseer die lughawenaam wat bo-aan die inligtingkas vertoon word. ; name : Die lughawe se naam in Afrikaans, soos ''Warsaw Frederic Chopin Lughawe'' of ''Beijing Capital Internaeionale Lughawe''. ; nativename : Lughawenaam in 'n vreemde taal met behulp van Westerse karakters (Frans, Duits, Spaans, ens.), soos ''Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina''. Kan ook vir twee verskillende name in dieselfde taal gebruik word. ; nativename-a : Lughawenaam in 'n moedertaal met nie-Westerse karakters (Chinees, Japannees, Koreaans, Arabies, ens.), bv. 北京首都国际机场. ; nativename-r : Gebruik saam met hierbo vir geromaniseerde naam van die lughawe, soos ''Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng''. ===Lughawebeeld=== Hierdie parameters spesifiseer 'n lughawefoto of -logo wat onder die titel vertoon word. 'n Tweede prent kan ook onder die eerste prent vertoon word deur die parameternaam te gebruik wat met 'n "2" eindig. ; image ; image2 : Die naam van die beeldlêer, d.w.s. ''airport.png'' of ''logo.gif'', ens. ; image-width ; image-width2 : Die prentwydte in pixels, bv. ''175'' (verstek op 200 indien nie gespesifiseer nie). Hierdie parameter moet slegs gebruik word vir klein beelde wat vervorm lyk wanneer dit uitgebrei word tot 'n breedte van 200 pieksels. ; caption ; caption2 : Teks wat onder die prent vertoon word. Dit moet slegs gebruik word vir foto's wat 'n verduideliking vereis; dit moet weggelaat word vir lugfoto's of lughawelogo's. ===Lughawekodes=== Hierdie parameters spesifiseer lughawe ligging-identifiseerders wat onder die prent vertoon word (of onder die titel as daar geen prent is nie): ; IATA : Die lughawe se drieletter [[IATA-kode|IATA ligging identifiseerder]]. As dit weggelaat of leeg gelaat word, sal dit vertoon word as '''IATA: ''geen'''''. ; ICAO : Die lughawe se vier karakter [[ICAO]]-ligging-identifiseerder. As dit weggelaat of leeg gelaat word, sal dit vertoon word as '''ICAO: ''geen'''''. ; FAA : Die drie of vier karakters [[FAA]] ligging-identifiseerder vir lughawens in die Verenigde State. As dit weggelaat word, word niks vertoon nie. ; LID :'n ligging-identifiseerder vir lughawens buite die Verenigde State, indien anders as ICAO- of IATA-kodes. As dit leeg gelaat word, word niks vertoon nie. ; GPS : 'n [[GPS]]-kode vir die lughawe, indien anders as ICAO- of IATA-kodes. As dit weggelaat word, word niks vertoon nie. ===Lughawe-opsomming=== Hierdie parameters spesifiseer lughawebesonderhede vir die "Opsomming"-afdeling wat onder die lughawekodes vertoon word. ; type : Lughawetipe moet een van die volgende wees: ''Openbaar'', ''Privaat'' of ''Militêr''. Moenie ''Kommersieel'', ''Algemeen'' of ''Siviel'' gebruik nie. ; owner : Naam van die lughawe-eienaar. ; operator : Naam van die lughawe-operateur, indien anders as die eienaar. ; owner-oper : As die lughawe deur dieselfde entiteit besit en bedryf word, gebruik dit in die plek van ''eienaar'' en ''operateur''. ; city-served : As die lughawe met 'n groot stad geassosieer word, maar eintlik in 'n kleiner dorp geleë is, lys die hoofstad hier en die kleiner dorp onder ''ligging''. Dit word nie outomaties gekoppel nie, om verskeie skakels toe te laat indien nodig. : Voorbeeld: <code><nowiki>city-served = [[Parys]]</nowiki></code> : Resultaat: [[Parys]] ; location : Naam van die dorp of stad waar die lughawe geleë is. Dit word nie outomaties gekoppel nie, om verskeie skakels toe te laat indien nodig. : Voorbeeld: <code><nowiki>location = Orly, [[Frankryk]]</nowiki></code> : Resultaat: Orly, [[Frankryk]] ; opened : Datum waarop die lughawe geopen is. : Kan uitgebrei word met <code><nowiki>{{Begin datum en ouderdom|df=y|1962}}</nowiki></code> : Resultaat: {{Begin datum en ouderdom|df=y|1962}} ; hub : As die lughawe as 'n [[spil (lughawe)|spilpunt]] dien, lys die lugrederye hier. Dit word nie outomaties gekoppel nie, om verskeie skakels toe te laat indien nodig. : Voorbeeld: <code><nowiki>[[Air Canada]], [[British Airways]]</nowiki></code> : Resultaat: [[Air Canada]], [[British Airways]] ; focus_city : Indien die lughawe as 'n fokusstad dien, lys die lugrederye hier. ; elevation-f : Hoogte bo gemiddelde [[seevlak]], in voet. ; elevation-m : Hoogte bo gemiddelde seevlak, in meter. ; coordinates : Breedtegraad en lengtegraad van lughawe, gespesifiseer deur gebruik te maak van die {{tl|coord}}-sjabloon. Wanneer die koördinate ingevoer word, maak altyd seker dat die resulterende kaart die lughawe wys. Dit is baie maklik om "N" vir "S" of "E" vir "W" te verwar. As dit gebruik word soos hieronder getoon, sal dit ook veroorsaak dat die lughawe in Google Earth se "Geographic Web Layer" verskyn. : Voorbeeld: <code><nowiki>coordinates = {{coord|49|27|16|N|002|06|46|E|type:airport|display=inline}}</nowiki></code> : Resultaat: {{coord|49|27|16|N|002|06|46|E|type:airport|display=inline}} ; website : Eksterne skakel na die lughawe se amptelike webblad. Sien [[:en:Wikipedia: External links #How to link]] vir meer inligting. : Voorbeeeld: <code><nowiki>website = [http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com]</nowiki></code> : Resultaat: <span class="plainlinksneverexpand">[http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com]</span> ===Infobox control=== These parameters control how certain fields within the infobox are displayed. ; metric-elev : Set to any value to display elevation in metric units (meters) before imperial/US units (feet); leave blank to display imperial/US units first. This can be seen in [[#Example 1|example 1]]. ; metric-rwy : Set to any value to display runway length in metric units (meters) before imperial/US units (feet); leave blank to display imperial/US units first. [[#Example 1|Examples 1]] and [[#Example 2|2]] below show the runway length with meters first; [[#Example 3|example 3]] and [[#Example 4|4]] show it with feet before meters. ===Runways=== These parameters specify details for each runway in the "Runways" section displayed below the summary. This can also be used to specify water landing areas for [[seaplanes]] (see [[Fairbanks International Airport]]). Parameters start with '''r1-''' for the first runway, '''r2-''' for the second runway, up to '''r8-''' for the eighth runway (if more are needed, leave a message on the [[Template talk:Infobox Airport|talk]] page). Each airport should have at least one runway. ; r_''n''-number (r1-number, r2-number, ...) : The designation of the runway, normally two numbers like this &rarr; 02/20, 1st number is 18 lower than the 2nd. Where there are parallel runways an additional letter is added to each number, for example "L" for left, "R" for right and "C" for center. In certain cases a runway will only have one number when it can only be used in one direction. For airports in the United States the leading zero is not used and the designation should read 2/20. ; r_''n''-length-f (r1-length-f, r2-length-f, ...) : Runway length in feet. ; r_''n''-length-m (r1-length-m, r2-length-m, ...) : Runway length in meters. ; r_''n''-surface (r1-surface, r2-surface, ...) : Runway surface type, such as: [[Concrete]], [[Asphalt]], [[Gravel]], [[Grass]] (or Turf), [[Soil|Dirt]], [[Water]], etc. Avoid the generic type "Paved" if possible. ===Helipads=== These parameters specify details for each helipad in the "Helipads" section displayed below the runways. Parameters start with '''h1-''' for the first helipad, '''h2-''' for the second helipad, up to '''h12-''' for the twelfth helipad (if more are needed, leave a message on the [[Template talk:Infobox Airport|talk]] page). This section is optional and only appears if the '''h1-''' parameters are specified. See [[#Example 1|example 1]] and [[#Example 3|example 3]] below. ; h_''n''-number(h1-number, h2-number, ...) : The designation of the helipad. In the United States this is usually the letter "H" followed by a number, i.e. "H1", "H2", etc. ; h_''n''-length-f (h1-length-f, h2-length-f, ...) : Helipad length in feet. ; h_''n''-length-m (h1-length-m, h2-length-m, ...) : Helipad length in meters. ; h_''n''-surface (h1-surface, h2-surface, ...) : Helipad surface type, such as: Concrete, Asphalt, etc. Avoid the generic type "Paved" if possible. ===Statistics=== These parameters specify details for an optional "Statistics" section displayed below the runways and helipads. Parameters start with '''stat1-''' for the first statistic, '''stat2-''' for the second statistic, etc. This section only appears if the '''stat1-''' parameters are specified. See [[#Voorbeeld 1|voorbeeld 1]] and [[#Voorbeeld 3|voorbeeld 3]] below. ; stat-year : The calendar year for the statistics. This is displayed in parentheses after the word "Statistics" in the section header. ; stat''_n''-header (stat1-header, stat2-header, ...) : A brief description of each statistic, such as ''Passengers'' or ''Aircraft operations''. ; stat''_n''-data (stat1-data, stat2-data, ...) : The data associated with the corresponding header. ===Footnotes=== This parameter contains text for footnotes displayed at the bottom of the infobox. ; footnotes : The most common use for this field is to give sources or references for the data displayed in the infobox. See the examples below. ==Voorbeelde== ===Voorbeeld 1=== {{Infobox airport | name = Warskou Chopin-lughawe | nativename = ''<small>Lotnisko Chopina w Warszawie</small>'' | nativename-r = Warszawa/Okęcie Airport | image = <!--leave blank, this is demo without image--> | IATA = WAW | ICAO = EPWA | type = Openbaar / Militêr | operator = Polish Airports State Enterprise (PPL) | city-served = [[Warskou]], Pole | location = [[Okęcie]] | opened = 1934 | hub = <div> *Eurolot *LOT Polish Airlines </div> | operating_base = voorbeeld | elevation-m = 110 | elevation-f = 361 | coordinates = {{coord|52|09|57|N|20|58|02|E|type:airport_region:PL-MZ|display=inline,title}} | website = www.lotnisko-chopina.pl | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 11/29 | r1-length-m = 2 800 | r1-length-f = 9 186 | r1-surface = Teer | r2-number = 15/33 | r2-length-f = 12 106 | r2-length-m = 3 690 | r2-surface = Teer | h1-number = H1 | h1-length-m = 40 | h1-length-f = 131 | h1-surface = Beton | stat-year = 2013 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 10 683 706 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 118 320 | footnotes = Statistiek: Warsaw Chopin-lughawe<br/>Bronne: Poolse Lugvaartinligtingspublikasie by Eurocontrol<ref>{{cite web|url=http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp |title=EAD Basic |publisher=Ead.eurocontrol.int |accessdate=28 Junie 2012}}</ref> }} [[Warskou Chopin-lughawe]] Hierdie voorbeeld wys hoe die inligtingskas lyk sonder 'n fotobeeld (image). ''Nota: Helikopterblad-inligting bygevoeg om die funksie van <code>metric-rwy</code>-parameter te illustreer.'' <pre style="font-size:90%; width:450px; overflow:auto; margin-right:5px"> {{Infobox airport | name = Warskou Chopin-lughawe | nativename = ''<small>Lotnisko Chopina w Warszawie</small>'' | nativename-r = Warszawa/Okęcie Airport | image = | IATA = WAW | ICAO = EPWA | type = Openbaar / Militêr | operator = Polish Airports State Enterprise (PPL) | city-served = [[Warskou]], Pole | location = [[Okęcie]] | opened = 1934 | hub = <div> *Eurolot *LOT Polish Airlines </div> | operating_base = voorbeeld | elevation-m = 110 | elevation-f = 361 | coordinates = {{coord|52|09|57|N|20|58|02|E|type:airport_region:PL-MZ|display=inline,title}} | website = www.lotnisko-chopina.pl | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 11/29 | r1-length-m = 2 800 | r1-length-f = 9 186 | r1-surface = Teer | r2-number = 15/33 | r2-length-f = 12 106 | r2-length-m = 3 690 | r2-surface = Teer | h1-number = H1 | h1-length-m = 40 | h1-length-f = 131 | h1-surface = Beton | stat-year = 2013 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 10 683 706 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 118 320 | footnotes = Statistiek: Warsaw Chopin-lughawe<br/>Bronne: Poolse Lugvaartinligtingspublikasie by Eurocontrol<ref>{{cite web|url=http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp |title=EAD Basic |publisher=Ead.eurocontrol.int |accessdate=28 Junie 2012}}</ref> }} </pre> {{clear}} ===Voorbeeld 2=== {{Infobox airport | name = Beijing Capital Internasionale Lughawe | nativename-a = 北京首都国际机场 | nativename-r = Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng | image = Beijing Capital Departure Hall.jpg | caption = Beijing Capital vertreksaal | IATA = PEK | ICAO = ZBAA | type = Openbaar | operator = [[Civil Aviation Administration of China]] | city-served = [[Beijing]] | location = Chaoyang-distrik, Beijing | hub = [[Air China]], [[China Southern Airlines]] | elevation-f = 116 | elevation-m = 35 | coordinates = {{coord|40|04|48|N|116|35|04|E|type:airport_region:CN|display=inline|name=Beijing Capital International Airport}} | website = [http://www.bcia.com.cn/ www.bcia.com.cn] | metric-rwy = yes | r1-number = 18L/36R | r1-length-m = 3 800 | r1-length-f = 12 467 | r1-surface = Teer | r2-number = 18R/36L | r2-length-m = 3 200 | r2-length-f = 10 499 | r2-surface = Teer }} [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] Hierdie voorbeeld wys die uitleg van die inligtingskas met 'n fotobeeld en 'n byskrif. Dit gebruik ook beide die <code>nativename-a</code> en <code>nativename-r</code> parameters. <pre style="font-size:90%; width:450px; overflow:auto; margin-right:5px"> {{Infobox airport | name = Beijing Capital Internasionale Lughawe | nativename-a = 北京首都国际机场 | nativename-r = Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng | image = Beijing Capital Departure Hall.jpg | caption = Beijing Capital se vertreksaal | IATA = PEK | ICAO = ZBAA | type = Openbaar | operator = [[Civil Aviation Administration of China]] | city-served = [[Beijing]] | location = Chaoyang-distrik, Beijing | hub = [[Air China]], [[China Southern Airlines]] | elevation-f = 116 | elevation-m = 35 | coordinates = {{coord|40|04|48|N|116|35|04|E|type:airport_region:CN|display=inline|name=Beijing Capital International Airport}} | website = [http://www.bcia.com.cn/ www.bcia.com.cn] | metric-rwy = yes | r1-number = 18L/36R | r1-length-m = 3 800 | r1-length-f = 12 467 | r1-surface = Teer | r2-number = 18R/36L | r2-length-m = 3 200 | r2-length-f = 10 499 | r2-surface = Teer }} </pre> {{clear}} ===Voorbeeld 3=== <div style="float:right; font-size:90%;"><small>[[Geographic coordinate system|Coordinates]]:&nbsp;{{coord|32|53|49|N|097|02|17|W|type:airport_region:US}}</small>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</div> {{Infobox airport | name = Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe | image = Dfw_airport.jpg | IATA = DFW | ICAO = KDFW | FAA = DFW | type = Openbaar | owner = Stad [[Dallas]] en Stad Fort Worth | operator = DFW Lughaweraad | city-served = Dallas–Fort Worth | location = Coppell, Euless, Grapevine, en Irving | hub = | elevation-f = 607 | elevation-m = 185 | coordinates = {{coord|32|53|49|N|097|02|17|W|type:airport_region:US|name=Dallas-Fort Worth International Airport}} | website = [http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com] | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 13L/31R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Beton | r2-number = 13R/31L | r2-length-f = 9 301 | r2-length-m = 2 834 | r2-surface = Beton | r3-number = 17C/35C | r3-length-f = 13 401 | r3-length-m = 4 085 | r3-surface = Beton | r4-number = 17L/35R | r4-length-f = 8 500 | r4-length-m = 2 590 | r4-surface = Beton | r5-number = 17R/35L | r5-length-f = 13 401 | r5-length-m = 4 085 | r5-surface = Beton | r6-number = 18L/36R | r6-length-f = 13 400 | r6-length-m = 4 085 | r6-surface = Beton | r7-number = 18R/36L | r7-length-f = 13 400 | r7-length-m = 4 085 | r7-surface = Beton | h1-number = H1 | h1-length-f = 158 | h1-length-m = 48 | h1-surface = Beton | stat-year = 2013 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 60 470 507 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 678 059 | stat3-header = Ekonomiese impak (2012) | stat3-data = VS$ 16.8 miljard<ref name=DFW_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_DFW.aspx |title=Dallas airport – Economic and social impacts |publisher=Ecquants |accessdate=14 September 2013}}</ref> | stat4-header = Sosiale impak (2012) | stat4-data = 157 duisend<ref name=DFW_ESI/> | footnotes = Bron: Internasionale Lughaweraad<ref name="aci.aero">http://www.aci.aero/News/Releases/Most-Recent/2014/03/31/Preliminary-World-Airport-Traffic-and-Rankings-2013--High-Growth-Dubai-Moves-Up-to-7th-Busiest-Airport-</ref> }} [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe]] This example uses the <nowiki>{{tl2|coord}}</nowiki> template with <code>display=inline,title</code> which displays the coordinates on right side of article's title area directly above infobox AND again inside the infobox. This also causes the title coordinates to appear in a very small font size (due to the combination of the infobox using <code>&lt;small&gt;</code> and title area using <code>font-size:85%</code>). Both issues are resolved in the next example. <pre style="font-size:85%; width:450px; overflow:auto; margin-right:5px"> {{Infobox airport | name = Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe | image = Dfw_airport.jpg | IATA = DFW | ICAO = KDFW | FAA = DFW | type = Openbaar | owner = Stad [[Dallas]] en Stad Fort Worth | operator = DFW Lughaweraad | city-served = Dallas–Fort Worth | location = Coppell, Euless, Grapevine, en Irving | hub = | elevation-f = 607 | elevation-m = 185 | coordinates = {{coord|32|53|49|N|097|02|17|W|type:airport_region:US|display=inline,title|name=Dallas-Fort Worth International Airport}} | website = [http://www.dfwairport.com/ www.dfwairport.com] | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 13L/31R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Beton | r2-number = 13R/31L | r2-length-f = 9 301 | r2-length-m = 2 834 | r2-surface = Beton | r3-number = 17C/35C | r3-length-f = 13 401 | r3-length-m = 4 085 | r3-surface = Beton | r4-number = 17L/35R | r4-length-f = 8 500 | r4-length-m = 2 590 | r4-surface = Beton | r5-number = 17R/35L | r5-length-f = 13 401 | r5-length-m = 4 085 | r5-surface = Beton | r6-number = 18L/36R | r6-length-f = 13 400 | r6-length-m = 4 085 | r6-surface = Beton | r7-number = 18R/36L | r7-length-f = 13 400 | r7-length-m = 4 085 | r7-surface = Beton | h1-number = H1 | h1-length-f = 158 | h1-length-m = 48 | h1-surface = Beton | stat-year = 2013 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 60 470 507 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 678 059 | stat3-header = Ekonomiese impak (2012) | stat3-data = VS$ 16.8 miljard<ref name=DFW_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_DFW.aspx |title=Dallas airport – Economic and social impacts |publisher=Ecquants |accessdate=14 September 2013}}</ref> | stat4-header = Sosiale impak (2012) | stat4-data = 157 duisend<ref name=DFW_ESI/> | footnotes = Bron: Internasionale Lughaweraad<ref name="aci.aero">http://www.aci.aero/News/Releases/Most-Recent/2014/03/31/Preliminary-World-Airport-Traffic-and-Rankings-2013--High-Growth-Dubai-Moves-Up-to-7th-Busiest-Airport-</ref> }} </pre> {{clear}} ===Voorbeeld 4=== <div style="float:right; font-size:90%;">[[GPS|Koördinate]]:&nbsp;{{coord|39|49|34|N|084|02|54|W|type:airport}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</div> {{Infobox airport | name = Wright-Patterson Lugmagbasis [[Image:Air Force Materiel Command shield (old).svg|100px]]<br/>{{smaller|Air Force Materiel Command}} | image = National Museum of the United States Air Force.jpg | image-width = 250 | caption = Amerikaanse Nasionale Lugmagmuseum | IATA = FFO | ICAO = KFFO | FAA = FFO | type = Militêr: Lugmagbasis | operator = [[Amerikaanse Lugmag]] | location = [[Dayton]], [[Ohio]] | built = <!--1948--> | used = 1948 - huidig | commander = <div> * Generaal Bruce Carlson - [[Air Force Materiel Command]] * Generaal Bruce E. Davis - [[445th Airlift Wing]] </div> | occupants = Amerikaanse Lugmagmuseum | elevation-f = 823 | elevation-m = 251 | website = [http://www.wpafb.af.mil/ www.wpafb.af.mil] | r1-number = 5L/23R | r1-length-f = 12 601 | r1-length-m = 3 841 | r1-surface = P E M | r2-number = 5R/23L | r2-length-f = 7 000 | r2-length-m = 2 134 | r2-surface = Teer | footnotes = Bronne: FAA<<ref>[http://www.wpafb.af.mil/ Wright-Patterson Lugmagbasis] (amptelike webblad)</ref>. }} ;Wright-Patterson Lugmagbasis Hierdie voorbeeld plaas die <nowiki>{{tl2|coord}}</nowiki>-sjabloon buite die inligtingskas en gebruik <code>display=title</code> om die koördinate in die artikel se titellyn te vertoon. Dit voorkom dat die koördinate weer in die inligtingskas ook vertoon. Die inligtingskas wys die gebruik van 'n beeld en geskakelde teks oor die blou agtergrond in die titelarea. Dit gebruik ook sommige van die velde vir militêre lughawens. <pre style="font-size:90%; width:450px; overflow:auto; margin-right:5px"> {{coord|39|49|34|N|084|02|54|W|type:airport|display=title}} {{Infobox airport | name = Wright-Patterson Lugmagbasis [[Image:Air Force Materiel Command shield (old).svg|100px]]<br/>{{smaller|Air Force Materiel Command}} | image = National Museum of the United States Air Force.jpg | image-width = 250 | caption = Amerikaanse Nasionale Lugmagmuseum | IATA = FFO | ICAO = KFFO | FAA = FFO | type = Militêr: Lugmagbasis | operator = [[Amerikaanse Lugmag]] | location = [[Dayton]], [[Ohio]] | built = <!--1948--> | used = 1948 - huidig | commander = <div> * Generaal Bruce Carlson - [[Air Force Materiel Command]] * Generaal Bruce E. Davis - [[445th Airlift Wing]] </div> | occupants = Amerikaanse Lugmagmuseum | elevation-f = 823 | elevation-m = 251 | website = [http://www.wpafb.af.mil/ www.wpafb.af.mil] | r1-number = 5L/23R | r1-length-f = 12 601 | r1-length-m = 3 841 | r1-surface = P E M | r2-number = 5R/23L | r2-length-f = 7 000 | r2-length-m = 2 134 | r2-surface = Teer | footnotes = Bronne: FAA<<ref>[http://www.wpafb.af.mil/ Wright-Patterson Lugmagbasis] (amptelike webblad)</ref>. }} </pre> {{clear}} ===Verwysings vir voorbeelde=== {{Verwysings}} <noinclude></noinclude> <includeonly> {{#ifeq:{{{noheader|}}}|yes|| <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[Category:WikiProject Aviation template instructions|Infobox Airport]] [[Category:Air transport infobox templates|Airport]] }}</includeonly> 6ohzthjchq998vo4qfnkp9je2ftnoox 0 47282 2892347 2618711 2026-04-10T16:53:03Z Jcb 223 2892347 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Moskau GUM.jpg|duimnael|links|Die indrukwekkende binnekant]] [[Lêer:GUM, Moscow, Russia.jpg|duimnael|250px|Die GUM-fasade vanaf Rooiplein]] [[Lêer:0279 - Moskau 2015 - Kaufhaus GUM (26332655781).jpg|duimnael|Die afdelingswinkel huisves onder meer luukse boetieks van Italiaanse modehuise - en die befaamde Italiaanse Grand Café Bosco, wat 'n uitsig oor die Rooiplein en die Lenin-mausoleum bied]] [[Lêer:Moscow GUM historical restroom asv2019-01 img1.jpg|duimnael|GUM se historiese openbare ruskamer en toiletgeriewe uit die Tsaretydperk is gewilde besienswaardighede uit eie reg]] [[Lêer:Upper Trade Rows, Moscú, Rusia, 2016-10-03, DD 03-04 HDR.jpg|duimnael|GUM in die nag]] Die afdelingswinkel '''GUM''' of '''GOeM''' (uitgespreek Ghoem) aan die oostekant van Rooiplein in [[Moskou]] beslaan die hele gebied tussen Nikolskaja- en Iljinka-straat in die historiese Kitai Gorod-sakebuurt. Dit het in 1921 sy huidige naam gekry (GUM het in die Sowjettyd gestaan vir Государственный универсальный магазин, ''Gossoedarstwenni oeniwersalni magazin'' of "Staatsafdelingswinkel"; vandag staan dit vir Главный универсальный магазин, ''Glawni oeniwersalni magazin'' of "Hoofafdelingswinkel"). Vanweë sy ligging aan Rooiplein, sy argitektuur en sy grootte (die verkooparea beslaan sowat 35&nbsp;000&nbsp;m²) is die GUM die bekendste inkoopsentrum in Rusland wat sy deure daagliks van tien uur voormiddags tot tien uur saans open. Dit is in 1893 gebou in die plek van ’n gebou wat sedert 1815 die Boonste ry van die destydse mark beslaan het en ’n groot deel van die handelsbedrywighede van Kitai-gorod onder een dak verenig het. Nadat die gebou sedert die 19de eeu toenemend verval het, was daar voortdurend planne om dit met ’n ander gebou te vervang. Dit het eers in die 1890's plaasgevind ná ’n kompetisie onder argitekte. Dit is gewen deur ’n [[Sint Petersburg]]se professor in argitektuur, Aleksander Pomerantsef, en die toe nog taamlik onbekende ingenieur Wladimir Sjoechof. Die gebou is in 1893 voltooi in dieselfde ou Russiese styl as die Historiese Staatsmuseum - met groot boogvensters wat aan Russies-Ortodokse kerkboukuns ontleen is en 'n fasade uit marmer, graniet en [[kalksteen]]. Dit het twee dekoratiewe torings asook ’n indrukwekkende glasdak wat drie gange bedek en uit sowat 60&nbsp;000 stukke glas bestaan - ontleen aan oordakte winkelstrate soos dié in [[Parys]], [[Londen]] of [[Milaan]] en voorheen ongekend in Rusland, net soos die elektriese hysbakke wat geïnstalleer is. Teen die tyd van die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] in 1917 het die gebou uit 1&nbsp;200 winkels bestaan. Tydens die Sowjettyd het die gebou ’n wisselvallige geskiedenis gehad. In die begin van die 1930's is dit vir twee dekades gesluit en is dit gebruik as 'n kantoor- en woonkompleks. Ná die selfmoord van Stalin se vrou, [[Nadezjda Stalin|Nadezjda]], in 1932 is dit gebruik om haar lyk ten toon te stel. Van 1953 af tot met die verbrokkeling van die Sowjetunie was die GUM die land se vlagskip-afdelingswinkel wat nie gebuk gegaan het onder die konstante skaarste aan lewensmiddele van die sosialistiese ekonomie nie. Terwyl bepaalde soorte [[Russiese roomys]] slegs in Moskou geproe kon word, was GUM die enigste plek in die hoofstad waar die mees gesofistikeerde roomys-spesialiteite bedien is. In die 1990's is die GUM geprivatiseer en aansienlik gerestoureer. Nadat dit ’n paar keer van eienaar verwissel het, het die supermarkketting [[Perekrjostok]] dit eindelik gekoop. Die naam is so verander dat die afkorting steeds GUM is. Vandag is dit ’n luukse inkoopsentrum met internasionale modes, 'n filiaal van die Russiese ''Respublica''-boekwinkelketting en ''GUM Section | СЕК­ЦИЯ'', 'n modeboetiek met internasionale en Russiese ontwerpersmodes.<ref>{{Cite web |url=http://gumsection.ru/ |title=''gumsection.ru Besoek op 9 Mei 2020'' |access-date= 9 Mei 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222032700/http://gumsection.ru/ |url-status=dead }}</ref> == GUM-ensiklopedie == 'n Groep outeurs onder leiding van die kunshistorikus Grigori Rewsin het die GUM-ensiklopedie in twee boekdele saamgestel wat in 2015 gepubliseer is - as 'n soort beskrywing van die lewe in Rusland, soos waargeneem deur die afdelingswinkel se toonvensters.<ref>[https://de.rbth.com/2015/07/23/geheimnisse-des-gum-stalins-tranen-und-gagarins-chanel-anzuge_327259 ''Russia Beyond, 23 Julie 2015: Geheimnisse des GUM: Stalins Tränen und Gagarins Chanel-Anzüge. Besoek op 9 Mei 2020'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Moscow GUM|Moskouse GUM}} ;Amptelike webtuiste ---- * [http://www.gum.ru/ ''GUM-webtuiste''] ;Argitektuur en ingenieurswese ---- * [http://www.shukhov.org/shukhov.html ''Wladimir Sjoechof''] * [http://www.passportmagazine.ru/article/1289/ ''Die dak van die GUM''] ;Geskiedenis ---- * [https://de.rbth.com/geschichte/81273-gum-kaufhaus-moskau-geschichte-bilder ''Russia Beyond: Geschichte des GUM: Warum Stalin das ikonische Kaufhaus am Roten Platz zerstören wollte''] {{Koördinate|55|45|17|N|37|37|17|E|region:RU-MOW_type:landmark|aansig=titel}} {{Bakens aan Rooiplein}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Moskou]] f4sip02zkbl365lmfayuhypz7i0bg0a 10 48651 2892622 2498753 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892622 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #E0C0E0 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#F3E0F3;"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#E0C0E0;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Silesies|szl]]-1'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em">Tyn używŏcz wiy ino '''[[:Kategorie:Gebruiker szl-1|ździebko]]''' '''[[:Kategorie:Gebruiker szl|ślōnskõ gŏdkã]]'''.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker szl-1|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Szl]] </noinclude> 9u40iquwy3r5iyx46ogp2zue6njt5z4 0 48767 2892381 2857970 2026-04-10T17:50:38Z ~2026-22145-83 206030 Photo 2892381 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:FC Internazionale Milano 2021.svg]] | klubnaam = Internazionale | vollenaam = F.C. Internazionale Milano | bynaam = ''I Nerazzurri'' (Die swart en blou)<br />''La Beneamata'' (Die gekoesterde een)<br />''Il Biscione'' (Die groot grasslang)<br />''Baüscia'' (''Grootpraters'' in [[Lombardies]]) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1908|3|9}} (as ''Football Club Internazionale'') | stadion = [[San Siro]], [[Milaan]] | kapasiteit = 80&nbsp;018 | voorsitter = Giuseppe Marotta | afrigter = {{vlagikoon|Roemenië}} Cristian Chivu | liga = [[Serie A]] | patroon_la1=_internazionale2425h | patroon_b1=_internazionale2425h | patroon_ra1=_internazionale2425h | linkerarm1=000000 | liggaam1=000000 | regterarm1=000000 | broek1=000000 | kouse1=000000 | patroon_la2=_internazionale2425a | patroon_b2=_internazionale2425a | patroon_ra2=_internazionale2425a | linkerarm2=F1F6F7 | liggaam2=F1F6F7 | regterarm2=F1F6F7 | broek2=F1F6F7 | kouse2=F1F6F7 |eienaar=Oaktree Capital Management}} '''FC Internazionale Milano''', kortweg '''Internazionale''', '''Inter''' of '''Inter Milaan''' genoem, is 'n [[sokker]]klub in [[Italië]], wat op [[9 Maart]] [[1908]] deur 'n aantal "rebelle" gestig is. Hulle is van die ''Milan Cricket and Football Club'', nou beter bekend as [[AC Milan]] afgestig. Die vernaamste beswaar was dat hulle geen buitelandse spelers toegelaat het nie. Hulle tuisveld is die [[San Siro]]-stadion in [[Milaan]]. == Vorige name == * 1908-1928 '''F.C. Internazionale Milano''' * 1928-1931 '''Ambrosiana''' * 1931-1945 '''Ambrosiana-Inter''' * 1945-nou '''F.C. Internazionale Milano''' == Eksterne skakels == * [https://www.inter.it/en FC Internazionale Milano se amptelike webtuiste] {{Commons-kategorie inlyn}} {{Sokkersaadjie}} {{Serie A}} {{DEFAULTSORT:Internazionale Milano, FC}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerklubs]] [[Kategorie:Milaan]] pmyio0ws23fui6nzh1dvvgssf8l2ktx 0 49553 2892291 2611229 2026-04-10T15:03:57Z Jcb 223 2892291 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Aldi Nord/Aldi Süd |kenteken =[[Image:AldiNord-WorldwideLogo.svg|100px]] [[Image:Aldi Süd 2017 logo.svg|100px|Logo Aldi Süd]] |tipe = Aldi Nord: GmbH & Co. oHG<br />Aldi Süd: GmbH & Co. oHG<br />Streeksfiliale: GmbH & Co. KG (Duitsland), AG (Switserland) |stigting = 1913 (vanaf 1962 bekend as ALDI) |ligging_stad = [[Essen, Duitsland|Essen]] (Aldi Nord)<br />[[Mülheim an der Ruhr]] (Aldi Süd) |ligging_land = [[Duitsland]] |ligging = |liggings = |sleutel_persone = Marc Heussinger (Aldi Nord)<br />Norbert Podschlapp (Aldi Süd) |gebied_bedien = |industrie = Voedselhandel |produkte = |dienste = |inkomste = €9,95 miljard<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden">{{de}} [http://www.mediatribune.de/nachrichten/aldi-bilanz-2010-gewinnsprung-im-norden Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden], mediatribune.de, 26. Junie 2012.</ref> (Aldi Nord)<br />€12,5 miljard<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi Süd)<br />€52,8 miljard<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi-Groep totaal, wêreldwyd) |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = €295 miljoen<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi Nord)<br />€460 miljoen<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi Süd) |aantal_werknemers = 23&nbsp;021<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi Nord)<br />26&nbsp;193<ref name="Aldi-Bilanz 2010: Gewinnsprung im Norden" /> (Aldi Süd) |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.aldi.com/ ''aldi.com''] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} [[Lêer:15-05-26-Aldi-Nord-Innenansicht-RalfR-DSCF5923.jpg|duimnael|links|'n Aldi-winkel in 2015]] [[Lêer:Die Filiale der Zukunft von Aldi Süd.jpg|duimnael|links|Vanaf 2016 is'n moderniseringsprogram onderneem waarin die "Aldi-winkel van die toekoms" sentraal staan]] [[Lêer:London- Kilburn- Kilburn High Road- Aldi- Außenansicht 16.8.2016.jpg|duimnael|links|Aldi-supermark in Londen]] '''Aldi''' ('n afkorting van ''Albrecht-Discount'', "Albrecht-afslagwinkel") is 'n [[Duitsland|Duitse]] supermarkketting wat in 1946 in [[Mülheim an der Ruhr]] in die deelstaat [[Noordryn-Wesfale]] deur die broers Karl (1920–2014) en Theo Albrecht (1922–2010) gestig is (alhoewel die onderneming se oorspronge terugstrek tot 1913).. Die onderneming is later opgedeel in Aldi Nord (bestuur deur Theo) en Aldi Süd (bestuur deur Karl). Buitelandse dogtermaatskappye het in Europa en oorsee ([[Verenigde State]] en [[Australië]]) ontstaan. Aldi het sy groot sukses in die kleinhandelsbedryf aan sy innoverende konsep te danke – met 'n beperkte verskeidenheid wat hoofsaaklik uit generiese produkte van hoë gehalte bestaan en wat gewoonlik sowat die helfte minder kos as vergelykbare handelsmerke, eenvoudig toegeruste winkels, 'n voortdurend geoptimeerde logistiek en 'n weeklikse aanbod van nie-voedselprodukte soos tekstiele, elektroniese verbruikersware en ander teen lae pryse. == Aldi in die Verenigde State == In die Verenigde State doen Aldi Nord sake onder die naam ''Trader Joe's''.<ref>[https://www.worldemand.com/worldwide/aldi-ta/15 ''worldemand.com, 19 April 2020: Here Are 25 Things That You Did Not Know About Aldi. Besoek op 7 Junie 2020'']</ref> {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|ALDI}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse maatskappye]] euk8j1oexqugw5l42k1k9jww6e7pf33 0 49900 2892527 2843070 2026-04-10T19:42:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892527 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Kwagga | status = EX | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN2008|assessors=Hack, M.A., East, R. & Rubenstein, D.I. |year=2008 |id=7957 |title=Equus quagga quagga |downloaded=5 Januarie 2008}}</ref> | image = Equus quagga quagga, coloured.jpg | image_width = 250px | image_caption = 'n Foto van 'n kwagga, Londen Dieretuin, 1870. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Perissodactyla]] | familia = [[Equidae]] | genus = ''[[Equus (genus)|Equus]]'' | subgenus = ''[[Zebra|Hippotigris]]'' | species = ''[[Bontkwagga|E. quagga]]'' | subspecies = †'''''E. q. quagga''''' | trinomial = †''Equus quagga quagga'' | trinomial_authority = Boddaert, 1785 }} Die '''kwagga''' is 'n uitgestorwe subspesie van die [[bontkwagga|bontsebra]] in die [[genus]] ''[[Equus]]''.<ref>[http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/quagga.htm "Equus quagga quagga"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821145558/http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/quagga.htm |date=21 Augustus 2014 }}. ''The Extinction Website''. 19 Mei 2008.</ref> Dit het eens in groot getalle in [[Suid-Afrika]] se gewese [[Kaapprovinsie]] en die [[Oranje-Vrystaat|Suid-Vrystaat]] voorgekom. Dit kon onderskei word van ander [[sebra]]s deur die kenmerkende swart en wit strepe slegs aan die voorkant van die lyf. By die middellyf het die strepe verdof en het die donkerder tussenstreepspasies breër geword. Die agterkant was effe bruin. Die naam is afgelei van die [[Khoi]]woord vir "sebra", wat die klank van die kwagga se roep naboots. Die enigste lewende kwagga wat ooit gefotografeer is, was 'n [[wyfie|merrie]] by die Dierkundige Genootskap van die Londense Dieretuin in 1870. == Hertelingsprojek == {{Hoofartikel|Kwaggaprojek}} [[Beeld:Buffaloes and Plains Zebras (Equus quagga burchellii) one of them presenting an extreme reduction of the "zebra" pattern ...... (32309547213).jpg|thumb|links|260px|Gewone sebras en sebras van die [[Kwaggaprojek]] in die [[Mokala Nasionale Park]].]] Nadat die noue band tussen die kwagga en die bontsebra, of bontkwagga, ontdek is, het die Duitse natuurhistorikus Reinhold Rau die [[Kwaggaprojek]] in 1987 in Suid-Afrika begin om die kwagga terug te teel deur middel van ’n selektiewe teelproses met bontsebras wat tot dowwer strepe sou lei. Dié nuwe diere word "Rau-kwaggas" genoem,<ref name="Heywood">{{Cite journal | last1 = Heywood | first1 = P. | title = The quagga and science: What does the future hold for this extinct zebra? | doi = 10.1353/pbm.2013.0008 | journal = Perspectives in Biology and Medicine | volume = 56 | issue = 1 | pages = 53–64 | year = 2013 | pmid = 23748526| pmc = }}</ref> beide uit erkenning vir Rau se bydrae tot die projek en om die nuwe diere van die oorspronklike, uitgestorwe kwagga te onderskei.<ref name="Q&S">[http://www.quaggaproject.org/downloads/2013/The%20Quagga%20and%20Science%20-%20Prof%20Peter%20Heyward.pdf The Quagga and Science.]</ref> Verskeie bontsebras van [[Namibië]] en Suid-Afrika met ligter strepe aan die agterlyf word in die projek gebruik. Die projek se eerste vul is in 1988 gebore, en die eerste een met duidelik ligter strepe in 2005. Die eerste vyfdegeslagvul is in Desember 2013 gebore.<ref name="the-project">https://quaggaproject.org/the-project/</ref> Hulle word onder meer aan die [[Tafelberg#Fauna|laer hange van Duiwelspiek]] in [[Kaapstad]] aangehou. Van die 116 diere wat die projek tans het, het ses individue ’n groot mate van ligter strepe.<ref name="the-project"/> Die projek is redelik omstrede, want die nuwe "kwaggas" lyk uiterlik soos die ware Jakob, maar verskil [[Geen|geneties]]. Die tegnologie om [[DNS]] vir [[kloning]] te gebruik, is nog nie ontwikkel nie.<ref name=Max>{{cite news |last=Max |first=D. T. |title=Can You Revive an Extinct Animal? |url=https://www.nytimes.com/2006/01/01/magazine/01taxidermy.html?pagewanted=all&_r=0 |access-date=3 Maart 2014 |newspaper=The New York Times |date=1 Januarie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028114951/http://www.nytimes.com/2006/01/01/magazine/01taxidermy.html?pagewanted=all |archive-date=28 Oktober 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Freeman |first1=C. |chapter=Ending Extinction: The Quagga, the Thylacine, and the 'Smart Human' |doi=10.1007/978-90-481-2479-4_13 |title=Leonardo's Choice |pages=235–256 |year=2009 |isbn=978-90-481-2478-7}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliografie == * Kwagga-eeufees 1883 - 1983. In: African Wildlife/Afrika-natuurlewe. Deel 37, nr. 4, 1983 {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Perdagtiges]] inuglhxd6rqa6rdvh0x0dtitnmru12j 0 55168 2892593 1805027 2026-04-11T08:26:00Z Aliwal2012 39067 2892593 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lanseria Internasionale Lughawe | nativename = Lanseria | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = HLA | ICAO = FALA | type = Privaat | owner = Konsortium | operator = | city-served = Gauteng | location = Johannesburg | hub = <div> *[[FlySafair]] *Solenta Aviation </div> | elevation-f = 4&nbsp;520 | elevation-m = 1&nbsp;377 | coordinates ={{Koördinate|25|56|19|S|27|55|34|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 25 | latm = 56 | lats = 19 | latNS = S | longd = 27 | longm = 55 | longs = 34 | longEW = E | coordinates_region = ZA-GP | website = http://www.lanseria.co.za | pushpin_map = Johannesburg | pushpin_label = HLA | pushpin_map_caption = Ligging in [[Johannesburg|Groter Johannesburg]] | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 07/25 | r1-length-f = 9&nbsp;996 | r1-length-m = 3&nbsp;047 | r1-surface = Teer | r1-width = 45 | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = }} '''Lanseria-lughawe''' is in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Dit is 'n internasionale [[lughawe]] maar hanteer grotendeels binnelandse vlugte. Die lughawe is geleë langs die R 512 hoofpad ongeveer 8&nbsp;km van die [[N14 (Suid-Afrika)|N14]] nasionale pad. Die hele pad van die lughawe tot by die N14 is gedurende 2009/10 opgegradeer. Die naaste groot stede is [[Krugersdorp]], [[Randburg]] en [[Roodepoort]]. == Fotogalery == <gallery mode=packed heights=125px> Lêer:LanseriaAirport_LandsideExterior_Jan2009.jpg|Die hoofterminaal vir geskeduleerde vlugte. Lêer:LanseriaAirport_AirsideExterior_Jan2009.jpg|Passasiers haal 'n vliegtuig na [[Kaapstad]]. Lêer:LanseriaAirport_DepartureLounge_Jan2009.jpg|Lanseria-lughawe, vertreksaal. Lêer:LanseriaAirport_KululaAircraft_Jan2009.jpg|'n Vliegtuig van voormalige [[kulula.com]] op die Lanseria-lughawe. </gallery> {{Passasierslughawens van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Johannesburg]] [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] 233ytt1xuapiwh7ujabro00dp2is2pt 0 56945 2892372 2876907 2026-04-10T17:15:46Z Aliwal2012 39067 skakel na Steelpoortrivier 2892372 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Steelpoort | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | latd = 24 |latm = 43 |lats = | longd = 30 |longm = 12 |longs = | provinsie = Limpopo | distrik = Sekhukhune | munisipaliteit = Fetakgomo Tubatse | stigtingsdatum = | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 66.0% | persent_kleurling = 4.2% | persent_asiër = 1.2% | persent_wit = 28.5% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Noord-Sotho]] | demographics2_info1 = 34.5% | demographics2_title2 = [[Afrikaans]] | demographics2_info2 = 33.3% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 11.7% | demographics2_title4 = [[Zoeloe]] | demographics2_info4 = 3.6% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 17.0% | poskode = 1133 | poskode2 = 1133 | skakelkode = 013 | sensuskode = 987145 | webwerf = }} [[Lêer:Chromitite Bushveld South Africa.jpg|duimnael|links|200px|Gelaagde [[Bosveldstollingskompleks|stollingsgesteentes]] naby Steelpoort.]] '''Steelpoort''' is 'n dorpie in [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]]. Die [[R555 (Suid-Afrika)|R555]]-streeksroete gaan deur die dorp en [[Burgersfort]] is die naaste groot dorp. == Geskiedenis == Nadat [[magnetiet]] en [[chroom]] hier ontdek is, is 'n spoorlyn tussen [[Lydenburg]] en Steelpoort in 1924 gebou. Die naam het ontstaan toe 'n Voortrekker in die 1840's 'n [[olifant]] hier in die skemer geskiet het. Die volgende oggend was die tande van die olifant weg. Na 'n groot soektog is die tande in 'n medereisiger se besit gevind. Hulle het toe die poort Olifantspoort en die rivier [[Steelpoortrivier|Steelpoort]] genoem. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC47}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] t1wgurrz9rpbaf0d3d17lgodbsc4l6l 10 58424 2892626 1225100 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892626 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #E0C0E0 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#F3E0F3"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#E0C0E0;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Amharies|am]]-1'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em"> ይህ/ቾ አባል በ '''[[:Category:Gebruiker am-1|ቀላል]]''' ደረጃ '''[[:Kategorie:Gebruiker am|Amharies]] ማቀነባበር ይችላሉ።'''.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker am|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker am-1|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|am-1]] <br clear="all"/> * '''am-1''', [[Sjabloon:Gebruiker_am-2|am-2]], [[Sjabloon:Gebruiker_am-3|am-3]], [[Sjabloon:Gebruiker_am-4|am-4]] ---- *Om die bostaande ikoon te toon, bebruik <nowiki>{{Gebruiker_am-1}}</nowiki>. </noinclude> 3l0lt1rfg8f688ssetehzcpkxw8832a 10 58425 2892623 1225101 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892623 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #BCB9EF 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#E9E5F9"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#BCB9EF;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Amharies|am]]-2'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em"> ይህ/ቾ አባል በ '''[[:Category:Gebruiker am-2|መካከለኛ]]''' ደረጃ '''[[:Category:Gebruiker am|አማርኛ]]''' ማቀነባበር ይችላሉ።.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker am|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker am-2|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|am-2]] <br clear="all"/> * [[Sjabloon:Gebruiker am-1|am-1]], '''am-2''', [[Sjabloon:Gebruiker_am-3|am-3]], [[Sjabloon:Gebruiker_am-4|am-4]] ---- *Om die bostaande ikoon te toon, bebruik <nowiki>{{Gebruiker_am-2}}</nowiki>. </noinclude> c1k2ut7iaka6hl3xkuqz13m9uj8a881 10 58428 2892625 1225942 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892625 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #A1CAF1 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#DCF0FF"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#A1CAF1;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Amharies|am]]-3'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em"> ይህ/ቾ አባል በ''' [[:Kategorie:Gebruiker am-3|ከፍተኛ]]''' ደረጃ '''[[:Kategorie:Gebruiker am|አማርኛ]]''' ማቀነባበር ይችላሉ።.</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker am|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker am-3|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|am-3]] <br clear="all"/> * [[Sjabloon:Gebruiker am-1|am-1]], [[Sjabloon:Gebruiker am-2|am-2]], '''am-3''', [[Sjabloon:Gebruiker_am-4|am-4]] ---- *Om die bostaande ikoon te toon, bebruik <nowiki>{{Gebruiker_am-3}}</nowiki>. </noinclude> ndqal1krsuydxrmbgp2r0bwam32ouwq 10 58429 2892618 1225909 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892618 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #B0E0E6 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="margin-left:0px;width:238px;background:#F0FFFF"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#B0E0E6;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Amharies|am]]-4'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em"> ይህ/ቾ አባል '''[[:Kategorie:Gebruiker am|አማርኛ]]''' የሚናገሩ '''[[:Kategorie:Gebruiker am-4|እንደ ልደት ቋንቋ ያሕል]]''' ነው።</td> </tr></table></div><includeonly> [[Kategorie:Gebruiker am|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker am-4|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|am-4]] <br clear="all"/> * [[Sjabloon:Gebruiker am-1|am-1]], [[Sjabloon:Gebruiker am-2|am-2]], [[Sjabloon:Gebruiker_am-3|am-3]] '''am-4''' ---- *Om die bostaande ikoon te toon, bebruik <nowiki>{{Gebruiker_am-3}}</nowiki>. </noinclude> hf515euzwtsma1kzxcfc57492bisqwd 0 59775 2892375 2887440 2026-04-10T17:28:22Z Yousiphh 189945 Azerbaijan Democratic Republic did not have an official coat of arms or national anthem 2892375 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'' |conventional_long_name = Demokratiese Republiek Azerbeidjan |common_name = Azerbeidjan |continent=Eurasië |region1= Wes-Asië |region2=Oos-Europa |country= Azerbeidjan |era=Nuwe Tyd |status=Onafhanklikheid |year_start = 1918 |year_end = 1920 |date_start = 29 Mei |date_end = 28 April |event_start = Stigting |event_end = Besetting en anneksasie |p1 = Transkaukasiese Demokraties-Federatiewe Republiek |flag_p1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg |s1 = Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_s1 = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg |image_flag = Flag of Azerbaijan (1918–1920).svg |image_coat = |image_map = Map of the Azerbaijan Democratic Republic.png |image_map_caption = Kaart van die Demokratiese Republiek Azerbeidjan |national_motto = ''Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!''<br /><small>(Die vlag wat eens geopper is sal nooit val nie!)</small> |national_anthem = |capital = [[Gence]] (<small>tot September 1918</small>) <br /> [[Bakoe]] |common_languages = [[Azerbeidjans]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |legislature = ''Milli Medjlis''<small><br />(Nasionale Vergadering)</small> |house1 = |house2 = |stat_year1=1918 |stat_area1=99908.87 |stat_pop1 =2000000 |currency = Manat |footnotes = }} Die '''Demokratiese Republiek van Azerbeidjan''' (DRA) ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'') was die eerste [[demokrasie|demokratiese]] en [[sekulêr]]e [[republiek]] in die [[Islam]]itiese wêreld.<ref>{{en}} {{cite web | title =93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic | work = | publisher = Azerbaijan Press Agency| date = | url = http://en.apa.az/news.php?id=148210| doi = | accessdate = 28 Mei 2011}}</ref><ref name="kazemzadeh">{{en}} {{cite book | last = Kazemzadeh | first = Firuz | title = The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921 | publisher = The New York Philosophical Library | year= 1951 | location = | isbn = 0-8305-0076-6 | pages = 124, 222, 229, 269–270 }}</ref><ref name="Swietochowski2">{{en}} {{cite book | last = Swietochowski | first = Tadeusz | title = Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community | url = http://books.google.com/books?id=cozSOSsv7ZsC&printsec=frontcover&dq=Russian+Azerbaijan,+1905-1920:+The+Shaping+of+a+National+Identity+in+a+Muslim+Community#v=snippet&q=129&f=false | publisher = Cambridge University Press | year= 2004 | isbn = 0-521-52245-5 | pages = 129 }}</ref> Dit het op 28 Mei 1918 ontstaan ná die verbrokkeling van die Transkaukasiese Demokratiese Federatiewe Republiek, en het tot op 28 April 1920 bestaan. Een van die belangrikste besluite van die parlement was die invoering van vroulike stemreg. Die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan was sodoende nie net die eerste merendeels Islamitiese staat waar vroue dieselfde politieke regte as mans verwerf het nie, maar ook een van die eerste state wêreldwyd. Die huidige Republiek van Azerbeidjan beskou homself as regsopvolger van die DRA. == Geskiedenis == Die DRA is gestig op 28 Mei 1918, ná die val van tsaristiese Rusland. Die land het in die noorde aan [[Rusland]], in die ooste aan [[Armenië]], en in die suide aan die [[Persiese Ryk]] gegrens. Gence het tydelik as hoofstad van die republiek gedien omdat [[Bakoe]] nog deur Bolsjewistiese troepe beset was. In 1920 is die DRA deur die [[Sowjetunie]] verower. Vir [[Wladimir Lenin]] was Azerbeidjan se olierykdom van strategiese belang. == Beelde == <gallery> Lêer:Azerbaijan Parlament.jpg|Eerste byeenkoms van die Azerbeidjanse parlement Lêer:First meeting of the Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic.jpg|Die vergadersaal van die parlement Lêer:Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg|Nieamptelike wapen van die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 |title=State Symbols |publisher=State Committee on Work with Diaspora of the Republic of Azerbaijan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols |title=National symbols of the Republic of Azerbaijan |publisher=President van die Republiek Azerbeidjan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref> </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijan Democratic Republic}} {{Azerbeidjansaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Azerbeidjan]] s3uwo4z1byq7rmte1iiul5xf1cxhvff 2892380 2892375 2026-04-10T17:49:54Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Yousiphh|Yousiphh]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:NeoZerrs|NeoZerrs]] 2887440 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'' |conventional_long_name = Demokratiese Republiek Azerbeidjan |common_name = Azerbeidjan |continent=Eurasië |region1= Wes-Asië |region2=Oos-Europa |country= Azerbeidjan |era=Nuwe Tyd |status=Onafhanklikheid |year_start = 1918 |year_end = 1920 |date_start = 29 Mei |date_end = 28 April |event_start = Stigting |event_end = Besetting en anneksasie |p1 = Transkaukasiese Demokraties-Federatiewe Republiek |flag_p1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg |s1 = Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_s1 = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg |image_flag = Flag of Azerbaijan (1918–1920).svg |image_coat = Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg |image_map = Map of the Azerbaijan Democratic Republic.png |image_map_caption = Kaart van die Demokratiese Republiek Azerbeidjan |national_motto = ''Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!''<br /><small>(Die vlag wat eens geopper is sal nooit val nie!)</small> |national_anthem = ''[[Volkslied van Azerbeidjan|Azərbaycan marşı]]''<br /><small>''([[Azerbeidjans]] vir: "Mars van Azerbeidjan")''</small><br /><center>[[Lêer:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]]</center> |capital = [[Gence]] (<small>tot September 1918</small>) <br /> [[Bakoe]] |common_languages = [[Azerbeidjans]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |legislature = ''Milli Medjlis''<small><br />(Nasionale Vergadering)</small> |house1 = |house2 = |stat_year1=1918 |stat_area1=99908.87 |stat_pop1 =2000000 |currency = Manat |footnotes = }} Die '''Demokratiese Republiek van Azerbeidjan''' (DRA) ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'') was die eerste [[demokrasie|demokratiese]] en [[sekulêr]]e [[republiek]] in die [[Islam]]itiese wêreld.<ref>{{en}} {{cite web | title =93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic | work = | publisher = Azerbaijan Press Agency| date = | url = http://en.apa.az/news.php?id=148210| doi = | accessdate = 28 Mei 2011}}</ref><ref name="kazemzadeh">{{en}} {{cite book | last = Kazemzadeh | first = Firuz | title = The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921 | publisher = The New York Philosophical Library | year= 1951 | location = | isbn = 0-8305-0076-6 | pages = 124, 222, 229, 269–270 }}</ref><ref name="Swietochowski2">{{en}} {{cite book | last = Swietochowski | first = Tadeusz | title = Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community | url = http://books.google.com/books?id=cozSOSsv7ZsC&printsec=frontcover&dq=Russian+Azerbaijan,+1905-1920:+The+Shaping+of+a+National+Identity+in+a+Muslim+Community#v=snippet&q=129&f=false | publisher = Cambridge University Press | year= 2004 | isbn = 0-521-52245-5 | pages = 129 }}</ref> Dit het op 28 Mei 1918 ontstaan ná die verbrokkeling van die Transkaukasiese Demokratiese Federatiewe Republiek, en het tot op 28 April 1920 bestaan. Een van die belangrikste besluite van die parlement was die invoering van vroulike stemreg. Die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan was sodoende nie net die eerste merendeels Islamitiese staat waar vroue dieselfde politieke regte as mans verwerf het nie, maar ook een van die eerste state wêreldwyd. Die huidige Republiek van Azerbeidjan beskou homself as regsopvolger van die DRA. == Geskiedenis == Die DRA is gestig op 28 Mei 1918, ná die val van tsaristiese Rusland. Die land het in die noorde aan [[Rusland]], in die ooste aan [[Armenië]], en in die suide aan die [[Persiese Ryk]] gegrens. Gence het tydelik as hoofstad van die republiek gedien omdat [[Bakoe]] nog deur Bolsjewistiese troepe beset was. In 1920 is die DRA deur die [[Sowjetunie]] verower. Vir [[Wladimir Lenin]] was Azerbeidjan se olierykdom van strategiese belang. == Beelde == <gallery> Lêer:Azerbaijan Parlament.jpg|Eerste byeenkoms van die Azerbeidjanse parlement Lêer:First meeting of the Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic.jpg|Die vergadersaal van die parlement Lêer:Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg|Nieamptelike wapen van die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 |title=State Symbols |publisher=State Committee on Work with Diaspora of the Republic of Azerbaijan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols |title=National symbols of the Republic of Azerbaijan |publisher=President van die Republiek Azerbeidjan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref> </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijan Democratic Republic}} {{Azerbeidjansaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Azerbeidjan]] gny0aqn0km79fj0bjo66906vvelevfb 0 62421 2892476 2644665 2026-04-10T19:21:08Z Antep247 170092 Spelfout gekorrigeer 2892476 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Gaziantep'''<br /> [[Lêer:Gaziantepskyline.jpg|250px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Latrans-Turkey location Gaziantep.svg|150px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Turkye}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Région (Admin. gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gaziantep |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|37|04|N|37|23|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7&nbsp;642 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 850 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;341&nbsp;054 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 175/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +3 |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Fatma Sahin |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.gaziantep.gov.tr www.gaziantep.gov.tr] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Gaziantep''' is die sesde grootste stad in die suide van [[Turkye]] en lê naby die grens met [[Sirië]]. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;341&nbsp;054 in 2011 gehad en het 'n oppervlakte van 7&nbsp;642&nbsp;km². Gaziantep is tans die hoofstad van die Gaziantep-provinsie in [[Anatolië]]. {{Saadjie}} {{Commonskat}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Turkye]] qxbb379ul8oju7ykpesxvk21kq2c8i2 0 63434 2892275 2859822 2026-04-10T13:56:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892275 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Panoramio - V&A Dudush - stade Louis II.jpg|250px]] | klubnaam = AS Monaco | vollenaam = Association Sportive Monaco Football Club | stigting = {{Start date and age|1924|8|23|df=yes}} | stadion = Stade Louis-II, [[Monaco]] | kapasiteit = 18&nbsp;500 | voorsitter = {{vlagikoon|RUS}} [[Dmitry Rybolovlev]] | afrigter = {{vlagikoon|BEL}} [[Sébastien Pocognoli]] | liga = [[Ligue 1]] | patroon_la1 = | patroon_b1 = _asmonaco | patroon_ra1 = | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FF0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | linkerarm2 = 0000FF | liggaam2 = 0000FF | regterarm2 = 0000FF | broek2 = 0000FF | kouse2 = 0000FF ||eienaar=Monaco Sport Investment Ltd (66.67%)<br/>[[Huis van Grimaldi]] (33.33%)}} '''AS Monaco''' is 'n [[sokker]]span in [[Monaco]], wat in die [[Frankryk|Franse]] [[Ligue 1]] speel. Ondanks hulle relegasie in 2011, is ''Monaco'' een van die beste spanne in die Franse kompetisie, met sewe [[Ligue 1|Franse kampioenskappe]] en die naaswennerskap van die [[UEFA Champions League]] in 2004. Die span speel sy tuiswedstryde in Stade Louis-II (kapasiteit: 18&nbsp;500 sitplekke) in die Fontvieille-distrik van Monaco. Die eindstryd van die [[UEFA|Europese Superbeker]] word tradisioneel ook in hierdie stadion gespeel. == Erelys == * '''Kampioen van Frankryk (8)''' : 1960/61, 1962/63, 1977/78, 1981/82, 1987/88, 1996/97, 1999/00, 2016/17 : (naaswenner (5): 1963/64, 1983/84, 1990/91, 1991/92, 2002/03) * '''Coupe de France (5)''' : 1960, 1963, 1980, 1985, 1991 : (naaswenner (4): 1974, 1984, 1989, 2010) * '''Coupe de la Ligue (1)''' : 2003 : (naaswenner (1): 2001) * '''Franse Supercup (4)''' : 1961, 1985, 1997, 2000 * '''Champions League''' : (naaswenner (1): 2004) * '''Europese Bekerwenner-beker''' : (naaswenner (1): 1992) == Bekende sokkerspelers en afrigters == === Spelers === * {{vlagikoon|FRA}} [[Fabien Barthez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Lilian Thuram]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Emmanuel Petit]] * {{vlagikoon|BEL}} [[Enzo Scifo]] * {{vlagikoon|COL}} [[James Rodríguez]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Javier Saviola]] * {{vlagikoon|ITA}} [[Christian Vieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Patrice Evra]] * {{vlagikoon|TOG}} [[Emmanuel Adebayor]] * {{vlagikoon|NOR}} [[John Arne Riise]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Morientes]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Thierry Henry]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Marcelo Gallardo]] * {{vlagikoon|GER}} [[Jürgen Klinsmann]] * {{vlagikoon|ENG}} [[Glenn Hoddle]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] * {{vlagikoon|FRA}} [[David Trezeguet]] * {{vlagikoon|MEX}} [[Rafael Marquez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Ludovic Giuly]] * {{vlagikoon|NGA}} [[Victor Ikpeba]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Willy Sagnol]] * {{vlagikoon|Liberië}} [[George Weah]] === Afrigters === * {{vlagikoon|ITA}} [[Claudio Ranieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Didier Deschamps]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Claude Puel]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Arsène Wenger]] {{DEFAULTSORT:Monaco, AS}} [[Kategorie:Franse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Monaco]] 0r1mcbgfztv5bkij09j63eru9ibtuzt 2892276 2892275 2026-04-10T13:56:40Z Oesjaar 7467 En... 2892276 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = Panoramio - V&A Dudush - stade Louis II.jpg | klubnaam = AS Monaco | vollenaam = Association Sportive Monaco Football Club | stigting = {{Start date and age|1924|8|23|df=yes}} | stadion = Stade Louis-II, [[Monaco]] | kapasiteit = 18&nbsp;500 | voorsitter = {{vlagikoon|RUS}} [[Dmitry Rybolovlev]] | afrigter = {{vlagikoon|BEL}} [[Sébastien Pocognoli]] | liga = [[Ligue 1]] | patroon_la1 = | patroon_b1 = _asmonaco | patroon_ra1 = | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FF0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | linkerarm2 = 0000FF | liggaam2 = 0000FF | regterarm2 = 0000FF | broek2 = 0000FF | kouse2 = 0000FF ||eienaar=Monaco Sport Investment Ltd (66.67%)<br/>[[Huis van Grimaldi]] (33.33%)}} '''AS Monaco''' is 'n [[sokker]]span in [[Monaco]], wat in die [[Frankryk|Franse]] [[Ligue 1]] speel. Ondanks hulle relegasie in 2011, is ''Monaco'' een van die beste spanne in die Franse kompetisie, met sewe [[Ligue 1|Franse kampioenskappe]] en die naaswennerskap van die [[UEFA Champions League]] in 2004. Die span speel sy tuiswedstryde in Stade Louis-II (kapasiteit: 18&nbsp;500 sitplekke) in die Fontvieille-distrik van Monaco. Die eindstryd van die [[UEFA|Europese Superbeker]] word tradisioneel ook in hierdie stadion gespeel. == Erelys == * '''Kampioen van Frankryk (8)''' : 1960/61, 1962/63, 1977/78, 1981/82, 1987/88, 1996/97, 1999/00, 2016/17 : (naaswenner (5): 1963/64, 1983/84, 1990/91, 1991/92, 2002/03) * '''Coupe de France (5)''' : 1960, 1963, 1980, 1985, 1991 : (naaswenner (4): 1974, 1984, 1989, 2010) * '''Coupe de la Ligue (1)''' : 2003 : (naaswenner (1): 2001) * '''Franse Supercup (4)''' : 1961, 1985, 1997, 2000 * '''Champions League''' : (naaswenner (1): 2004) * '''Europese Bekerwenner-beker''' : (naaswenner (1): 1992) == Bekende sokkerspelers en afrigters == === Spelers === * {{vlagikoon|FRA}} [[Fabien Barthez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Lilian Thuram]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Emmanuel Petit]] * {{vlagikoon|BEL}} [[Enzo Scifo]] * {{vlagikoon|COL}} [[James Rodríguez]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Javier Saviola]] * {{vlagikoon|ITA}} [[Christian Vieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Patrice Evra]] * {{vlagikoon|TOG}} [[Emmanuel Adebayor]] * {{vlagikoon|NOR}} [[John Arne Riise]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Morientes]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Thierry Henry]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Marcelo Gallardo]] * {{vlagikoon|GER}} [[Jürgen Klinsmann]] * {{vlagikoon|ENG}} [[Glenn Hoddle]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] * {{vlagikoon|FRA}} [[David Trezeguet]] * {{vlagikoon|MEX}} [[Rafael Marquez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Ludovic Giuly]] * {{vlagikoon|NGA}} [[Victor Ikpeba]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Willy Sagnol]] * {{vlagikoon|Liberië}} [[George Weah]] === Afrigters === * {{vlagikoon|ITA}} [[Claudio Ranieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Didier Deschamps]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Claude Puel]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Arsène Wenger]] {{DEFAULTSORT:Monaco, AS}} [[Kategorie:Franse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Monaco]] 7ywb0w6u91w92dal50m4gtczslv1j76 2892277 2892276 2026-04-10T13:56:59Z Oesjaar 7467 Ek wonder hoekom... 2892277 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Panoramio - V&A Dudush - stade Louis II.jpg|250px]] | klubnaam = AS Monaco | vollenaam = Association Sportive Monaco Football Club | stigting = {{Start date and age|1924|8|23|df=yes}} | stadion = Stade Louis-II, [[Monaco]] | kapasiteit = 18&nbsp;500 | voorsitter = {{vlagikoon|RUS}} [[Dmitry Rybolovlev]] | afrigter = {{vlagikoon|BEL}} [[Sébastien Pocognoli]] | liga = [[Ligue 1]] | patroon_la1 = | patroon_b1 = _asmonaco | patroon_ra1 = | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FF0000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | linkerarm2 = 0000FF | liggaam2 = 0000FF | regterarm2 = 0000FF | broek2 = 0000FF | kouse2 = 0000FF ||eienaar=Monaco Sport Investment Ltd (66.67%)<br/>[[Huis van Grimaldi]] (33.33%)}} '''AS Monaco''' is 'n [[sokker]]span in [[Monaco]], wat in die [[Frankryk|Franse]] [[Ligue 1]] speel. Ondanks hulle relegasie in 2011, is ''Monaco'' een van die beste spanne in die Franse kompetisie, met sewe [[Ligue 1|Franse kampioenskappe]] en die naaswennerskap van die [[UEFA Champions League]] in 2004. Die span speel sy tuiswedstryde in Stade Louis-II (kapasiteit: 18&nbsp;500 sitplekke) in die Fontvieille-distrik van Monaco. Die eindstryd van die [[UEFA|Europese Superbeker]] word tradisioneel ook in hierdie stadion gespeel. == Erelys == * '''Kampioen van Frankryk (8)''' : 1960/61, 1962/63, 1977/78, 1981/82, 1987/88, 1996/97, 1999/00, 2016/17 : (naaswenner (5): 1963/64, 1983/84, 1990/91, 1991/92, 2002/03) * '''Coupe de France (5)''' : 1960, 1963, 1980, 1985, 1991 : (naaswenner (4): 1974, 1984, 1989, 2010) * '''Coupe de la Ligue (1)''' : 2003 : (naaswenner (1): 2001) * '''Franse Supercup (4)''' : 1961, 1985, 1997, 2000 * '''Champions League''' : (naaswenner (1): 2004) * '''Europese Bekerwenner-beker''' : (naaswenner (1): 1992) == Bekende sokkerspelers en afrigters == === Spelers === * {{vlagikoon|FRA}} [[Fabien Barthez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Lilian Thuram]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Emmanuel Petit]] * {{vlagikoon|BEL}} [[Enzo Scifo]] * {{vlagikoon|COL}} [[James Rodríguez]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Javier Saviola]] * {{vlagikoon|ITA}} [[Christian Vieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Patrice Evra]] * {{vlagikoon|TOG}} [[Emmanuel Adebayor]] * {{vlagikoon|NOR}} [[John Arne Riise]] * {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Morientes]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Thierry Henry]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]] * {{vlagikoon|ARG}} [[Marcelo Gallardo]] * {{vlagikoon|GER}} [[Jürgen Klinsmann]] * {{vlagikoon|ENG}} [[Glenn Hoddle]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] * {{vlagikoon|FRA}} [[David Trezeguet]] * {{vlagikoon|MEX}} [[Rafael Marquez]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Ludovic Giuly]] * {{vlagikoon|NGA}} [[Victor Ikpeba]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Willy Sagnol]] * {{vlagikoon|Liberië}} [[George Weah]] === Afrigters === * {{vlagikoon|ITA}} [[Claudio Ranieri]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Didier Deschamps]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Claude Puel]] * {{vlagikoon|FRA}} [[Arsène Wenger]] {{DEFAULTSORT:Monaco, AS}} [[Kategorie:Franse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Monaco]] 26geups7dwka7p9gnpqquz4g7fdkkp5 0 67489 2892534 2852026 2026-04-10T19:57:45Z Oesjaar 7467 /* Bronne */ Verbeter 2892534 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Boslepelhout |image = Cassine peragua Cape Saffron Tree in flower South Africa 9.JPG |image_caption = ''Cassine peragua'' boom met blomme in Kaapstad |status = LC |status_system = iucn3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=Botanic Gardens Conservation International (BGCI). |author2=IUCN SSC Global Tree Specialist Group |date=2019 |title=''Cassine peragua'' |volume=2019 |page=e.T147140686A147140688 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T147140686A147140688.en |access-date=11 November 2021}}</ref> |genus = Cassine |species = peragua |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms = *''Cassine colpoon'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> *''Cassine kraussiana'' <small>Hochst.</small> *''Cassine kraussiana'' <small>Bernh. ex Harv. & Sond.</small> *''Cassine kraussiana'' <small>Bernh.</small> *''Cassine serratifolia'' <small>Salisb.</small> *''Cassine sphaerocarpa'' <small>Cels ex Steud.</small> *''Elaeodendron ilicifolium'' <small>Ten.</small> *''Elaeodendron kraussianum'' <small>(Bernard ex Harv. & Sond.) Sim</small> *''Euonymus colpoon'' <small>L.</small> }} [[Lêer:Cape Saffron tree - Cassine peragua - Cape Town Kirstenbosch.JPG|duimnael|links|180px|Kaapse saffraan as 'n tuinornament]] Die '''boslepelhout''' of '''Kaapse saffraan''' (''Cassine peragua'') is 'n [[plant]] wat as [[struik]] of klein [[boom]]pie voorkom. Dit groei in verskeie habitats aan die suid- en ooskus van [[Suid-Afrika]]. Die vrugte is 5&nbsp;mm in deursnee en is donkerpers wanneer dit ryp is. Gedurende die laat 17de eeu is groot skeplepels van die hout gemaak. Daar is twee subspesies: * ''C. peragua'' subsp. ''affinis'' <small>(Sond.) R.H.Archer</small> * ''C. peragua'' subsp. ''barbata'' <small>(L.) R.H.Archer</small> == Voorkoms == Die Kaapse saffraan is 'n immergroen boom wat gewoonlik sowat 2 tot 5 meter hoog word, maar soms in die regte toestande tot 15 meter kan groei. Die taai, ronde, leeragtige blare is gewoonlik donkergroen, maar kan koper-, oranje- of skarlakenrooikleurig wees na gelang van groei. <gallery mode="packed"> File:Cassine peragua tree South Africa 7.jpg|<center>Detail van blomme</center> File:Cassine peragua Cape Saffron tree Berries 2.JPG|<center>Detail van vrugte</center> File:Cassine peragua - Cape Town 1.JPG|<center>Detail van kleurvolle blaredrag</center> </gallery> Die trosse klein, tweeslagtige blomme het 'n sterk, maar aangename geur, en die vrugte is bessies wat groen voorkom en dan geleidelik donkerder tot pers en swart word. Die stam neem uiteindelik 'n oranje saffraankleur aan, aangesien die grys bas afskilfer en die oranje onderlaag blootstel. == Natuurlike verspreiding == Dit is natuurlik versprei oor die suidelike en oostelike dele van Suid-Afrika, insluitend Eswatini. Hier groei dit in 'n wye verskeidenheid habitatte, van diep Afromontane-woud tot kusduine en rotsagtige berghange. Benewens die mees algemene en wydverspreide subspesies, is daar twee skaars verdwergde subspesies (subsp. barbara & affinis) wat in beperkte sakke in die Wes-Kaap voorkom.<ref name=PlantzAfricaC.peragua>{{Cite web | url= http://www.plantzafrica.com/plantcd/casspera.htm | title = ''Cassine peragua'' L. | work= PlantZAfrica.com: The site for information about plants native to southern Africa | location= Pretoria | publisher= South African National Biodiversity Institute (SANBI) |accessdate= 16 Mei 2013 }} </ref> Dit word nou regdeur Suid-Afrika as 'n siertuinboom aangeplant. Die boom se FSA-nommer is 414.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Menslike gebruik == [[File:Cassine peragua trunk - Newlands Forest - Cape Town.jpg|duimnael|regs|'n Wilde eksemplaar met sy kenmerkende saffraan-gekleurde stam]] Kaapse saffraan word al eeue lank plaaslik gebruik vir sy pragtige, harde hout, wat 'n geel-oranje kleur aanneem en tradisioneel hoog aangeslann is vir meubels.<ref name=PlantzAfricaC.peragua/> Die meer algemene gebruik daarvan is as 'n aantreklike ornamentele kenmerk in tuine. Dit groei stadig, maar is baie taai en bestand teen wind. In blootgestelde plekke, in direkte son of wind, sal dit geneig wees om korter, laer en digter te word. Dit vorm 'n aantreklike koepelvorm, met 'n saffraankleurige stam en dikwels veelkleurige blare. Die vrugte lok groot getalle voëls, en die blomme het 'n aangename geur.<ref name=PlantzAfricaC.peragua/> == Sien ook == {{commonskat|Cassine peragua}} {{wikispecies|Cassine peragua}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-18 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160100-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine|parvifolia]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ni6ck60xyiqppvthj619auu5bbjr60m 10 68141 2892624 1005937 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892624 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{userbox-level | level = 2 | id = [[Zoeloe|zu]] | info = Lo msebenzisi ukwazi ukusiza ezingeni lesi'''[[:Category:Gebruiker zu|Zulu]]''' '''[[:Category:Gebruiker zu-2|langaphakathi]]'''. | usercategory = Gebruiker zu | usercategory2 = Gebruiker zu-2 | nocat = {{{nocat|}}} }} g46a0ypysskeypk0zuqio5f07jimlq1 10 82985 2892628 1225429 2026-04-11T11:52:09Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892628 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{Babel4|Grieks|el|Αυτός ο χρήστης μιλά '''[[:Kategorie:Gebruiker el|ελληνικά]]''' '''[[:Kategorie:Gebruiker el-4|σχεδόν σαν μητρική γλώσσα]]'''.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker el-4|{{PAGENAME}}]] <includeonly> [[Kategorie:Gebruiker el|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker el-4|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|el-4]] </noinclude> rpbk70xb557z6y3vx7uyed5xlgkp33c 10 83027 2892619 1226024 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892619 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{BabelN|Georgies|ka|ამ მომხმარებლის '''[[:Kategorie:Gebruiker ka-N|მშობლიური ენა]]''' არის '''[[:Kategorie:Gebruiker ka|ქართული]]'''.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker ka|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker ka-N|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Ka]] </noinclude> 4tsdg6lqiidtpyz2tjlcdpppnuxri9y 10 83029 2892616 1226028 2026-04-11T11:52:02Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892616 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{Babel2|Georgies|ka|ამ მომხმარებელს შეუძლია წვლილი შეიტანოს '''[[:Kategorie:Gebruiker ka|ქართული ენის]]''' ცოდნის '''[[:Kategorie:Gebruiker ka-2|საშუალო]]''' დონეზე.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker ka|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker ka-2|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Ka-2]] </noinclude> plyvgkoflrl3r2pikajdtg206a253ow 10 83030 2892615 1226029 2026-04-11T11:52:01Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892615 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{Babel3|Georgies|ka|ამ მომხმარებელს შეუძლია წვლილი შეიტანოს '''[[:Kategorie:Gebruiker ka|ქართული ენის]]''' ცოდნის '''[[:Kategorie:Gebruiker ka-3|მაღალ]]''' დონეზე.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker ka|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker ka-3|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Ka-3]] </noinclude> d6gahwdacwajd39g8eb6ypcoo0bxmlr 10 83031 2892614 1226030 2026-04-11T11:51:53Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892614 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{Babel4|Georgies|ka|ამ მომხმარებელმა '''[[:Kategorie:Gebruiker ka|ქართული ენა]]''' იცის თითქმის '''[[:Kategorie:Gebruiker ka-4|მშობლიური ენის]]''' დონეზე.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker ka|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker ka-4|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Ka-4]] </noinclude> 7ejwkveffcboikxpjt7v758fhfrtp8h 10 83156 2892613 1226243 2026-04-11T11:51:52Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892613 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{BabelN|Kasaks|kk|'''[[:Kategorie:Gebruiker kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''[[:Kategorie:Gebruiker kk-N|ана тілі]]''' боп саналады.}}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker kk|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker kk-N|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|Kk]] </noinclude> af3jz0wcc8imx80hlggyp72cefsadr9 0 83714 2892528 2865234 2026-04-10T19:48:23Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2892528 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = Lepelhout |national_number = |image = |image_caption = |status = LC |status_system = IUCN3.1 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Celastrales]] |familia = [[Celastraceae]] |genus = ''[[Cassine]]'' |species = '''''C. schinoides''''' |binomial = ''Cassine schinoides'' |binomial_authority = (Spreng.) R.H.Archer, (1997) |synonyms =* ''Elaeodendron schinoides'' <small>Spreng.</small> * ''Hartogia angustifolia'' <small>Turcz.</small> * ''Hartogia capensis'' <small>L.f.</small> * ''Hartogia lanceolata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex Szyszył.</small> * ''Hartogia multiflora'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia riparia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia schinoides'' <small>[[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''Hartogiella schinoides'' <small>(Spreng.) Codd</small> * ''Schrebera schinoides'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> |}} {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Lepelhout | image = | taxon = Cassine schinoides | authority = (Spreng.) R.H.Archer, (1997) | synonyms =* ''Elaeodendron schinoides'' <small>Spreng.</small> * ''Hartogia angustifolia'' <small>Turcz.</small> * ''Hartogia capensis'' <small>L.f.</small> * ''Hartogia lanceolata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex Szyszył.</small> * ''Hartogia multiflora'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia riparia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia schinoides'' <small>[[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''Hartogiella schinoides'' <small>(Spreng.) Codd</small> * ''Schrebera schinoides'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} Die '''lepelhout''' (''Cassine schinoides'') is 'n [[boom]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] is en in die [[woud]]e voorkom. Die [[blaar|blare]] is smaller en die [[vrug]]te is groter as die van die [[Boslepelhout]]. == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-41 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160728-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] q70zttwjvw4urhvvnf0q3vppok8if9n 2892529 2892528 2026-04-10T19:48:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892529 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Lepelhout | image = | taxon = Cassine schinoides | authority = (Spreng.) R.H.Archer, (1997) | synonyms =* ''Elaeodendron schinoides'' <small>Spreng.</small> * ''Hartogia angustifolia'' <small>Turcz.</small> * ''Hartogia capensis'' <small>L.f.</small> * ''Hartogia lanceolata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex Szyszył.</small> * ''Hartogia multiflora'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia riparia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia schinoides'' <small>[[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''Hartogiella schinoides'' <small>(Spreng.) Codd</small> * ''Schrebera schinoides'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} Die '''lepelhout''' (''Cassine schinoides'') is 'n [[boom]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] is en in die [[woud]]e voorkom. Die [[blaar|blare]] is smaller en die [[vrug]]te is groter as die van die [[Boslepelhout]]. == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-41 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160728-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 3viu2ms3rex18fzazj1a9oqdpwjmkju 2892533 2892529 2026-04-10T19:56:24Z Oesjaar 7467 /* Sien ook */ Verbeter 2892533 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Lepelhout | image = | taxon = Cassine schinoides | authority = (Spreng.) R.H.Archer, (1997) | synonyms =* ''Elaeodendron schinoides'' <small>Spreng.</small> * ''Hartogia angustifolia'' <small>Turcz.</small> * ''Hartogia capensis'' <small>L.f.</small> * ''Hartogia lanceolata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex Szyszył.</small> * ''Hartogia multiflora'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia riparia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia schinoides'' <small>[[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''Hartogiella schinoides'' <small>(Spreng.) Codd</small> * ''Schrebera schinoides'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} Die '''lepelhout''' (''Cassine schinoides'') is 'n [[boom]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] is en in die [[woud]]e voorkom. Die [[blaar|blare]] is smaller en die [[vrug]]te is groter as die van die [[Boslepelhout]]. == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-41 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160728-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine|schinoides]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] kano07cd78jyx0js4f87kvc0hhwwrow 2 84140 2892592 2888582 2026-04-11T08:21:35Z Aliwal2012 39067 Gallery caption="Eerste generasie" 2892592 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|Perde by Golden Gate NP]] [[Lêer:Chamaeleo dilepis, Pietersburg, Kellermann, a.jpg|duimnael|160px|Chamaeleo dilepis, Pietersburg]] [[Lêer:20090726 Birds on stick Shanghai Qibao Imgp1996.jpg|duimnael|Kwartels op 'n stokkie in Sjanghai]] * [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:ContentTranslation#suggestions ContentTranslator] * vir beter uitleg van kolomme, sien [[Etologie#Lys etoloë]] of <nowiki>{{Div col|colwidth=20em}}, sluit met {{Div col end}}</nowiki> * <nowiki><gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="170" perrow="3" caption="Eerste generasie">prent/prent/prent. sluit met </gallery></nowiki> * [https://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n57/mode/2up Raper, Peter: Dictionary of SA Place Names] * [https://www.heraldry-wiki.com/heraldrywiki/index.php?title=Category:UTC_South_African_town_arms Suid-Afrikaanse dorpswapens] * [[Taalkundige_geslag#Foutiewe_vervrouliking_in_Afrikaans]] ;Volgorde van hofies in artikels *Sien ook → Verwysings → Bronne → Eksterne skakels → Verdere leesstof → navigeerkassies → vertalingnotas → Normdata → dan kategorieë heel onder. ==Voorbladartikels== * [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026]] -- > vervoerband * [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]] --------------------- * [[David Coulthard]] (voltooi 72k grepe en gekies vir voorblad 4/6/25) * [[Rubens Barrichello]] (voltooi, reeds 94k grepe; en gekies vir voorblad 9/6/25) * [[Nelson Piquet]] (gereed met '''F1 uitslae''', reeds 30k grepe; gekies vir voorblad week 23 van 2026) * [[Max Verstappen]] (volledig voltooi 188k grepe en reeds gekies vir voorblad 14/10/25) * [[Charles Leclerc]] (F1 geskiedenis voltooi, 138k grepe) reeds gekies vir voorblad week 15 van 2027 * [[Damon Hill]] ('''F1 uitslae''' voltooi, reeds 55k grepe; gekies vir voorblad week 42 van 2027) * [[Lando Norris]] sedert 2022 se teks moet uitgebrei word * [[Oscar Piastri]] brei uit asb --------------los eers-------- * [[Mika Häkkinen]] (skraps, maar '''F1 uitslae''' voltooi) * [[Alain Prost]] (? onvoltooid, 15k grepe) * [[Jarno Trulli]] (? onvoltooid, leeg=one liner) * [[Riccardo Patrese]] (? onvoltooid, dun 2758 grepe,,,inligtingskas bygevoeg 19 Okt) ==Op my tafel== * [[Kansas City]] kwaai uitbrei * [[:en:Panama City, Florida]] * [[:en:Frito-Lay Inc.]] Frito's en Lay's * [[:en:International Falls, Minnesota]] * [[:en:Isuzu]] * [[:en:Volvo]] * [[:en:Punjab, Pakistan]] * [[:en:Inkwazi]] (Pres Ramaphosa se BBJ) == My Lughaweprojek == * [[:en:Aircraft ground handling]] * [[:en:Ground support equipment]] ------------------------------------------ === Amerika === * [[Gebruiker:Aliwal2012/Lughawens in die VSA|Kaart van groot lughawens in die VSA]] * [[:en:Falls International Airport]], Minnesota === Res vd wêreld === * [[:en:Kotoka International Airport]], Ghana * [[:en:Lyden Pindling International Airport]], Bahamas * [[:en:Murtala Muhammed International Airport]], Nigerië * [[:en:Clayton J. Lloyd International Airport]], Wes-Indies * [[:en:Pointe-à-Pitre International Airport]], [[Guadeloupe]] ==Natuurreservate== * [[:en:Ngorongoro Conservation Area]] ==Vliegtuie== * [[:en:Antonov An-124 Ruslan]] -- Die wêreld se grootste vragvliegtuig * [[:en:Beechcraft Bonanza]] * [[:en:Rolls-Royce Trent 900]] -- soos gebruik op [[Airbus A380]] * [[:en:Airbus A220]] * [[:en:Bell 427]] * [[:en:Boeing C-135 Stratolifter]] * [[:en:Douglas C-124 Globemaster II]] * [[:en:Hughes Helicopters]] * [[:en:McDonnell Douglas]] * [[:en:Ilyushin Il-96]] * [[:en:Chengdu J-20]] * [[:en:Yakovlev Yak-42]] ------------------------------ * [[:en:Boeing Defense, Space & Security]] * [[:en:Royal Canadian Airforce]] * [[:en:Wide-body aircraft]] * [[:en:Business jet]] ==SA Oorlogskepe== * [[:en:SAS Drakensberg]] * [[:en:SAS Spioenkop]] * [[:en:SAS Umkhonto]] * [[:en:SAS Assegaai]] ==Plekhouer== * [https://wikimania2018.wikimedia.org/wiki/Program/Africa%27s_Wikipedias Video van Wikimania 2018] - Gert praat vanaf 24:15 * daai gereelde storie op ceb:wp oor geografie en reënvalsyfers, te vinde by [[Ysterberg]] of [[Tzaneen-lughawe]]. * [[:en:Mild hybrid]] (my Mercedes) * [[:en:Age of Discovery]]...leeswerk * Megamelus scutellaris (biologiese vyand van waterhiasint) * Bushriver Lodge is by {{koördinate|-24.22733|30.81857|aansig=inlyn}} i69o1d4m4i66xe31momy7hc0m76oguh 0 85789 2892293 2849229 2026-04-10T15:05:08Z Jcb 223 2892293 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Archosauria | fossil_range = <br />[[Trias|Vroeë Trias]]–[[Holoseen]] <br />{{Fossiel tydperk|248|0|ref=<ref name="f-r" />}} | image = China-Alligator.jpg | image_caption = ’n Chinese alligator (''Alligator sinensis''). | taxon = Archosauria | authority = [[Edward Drinker Cope|Cope]], 1869 | subdivision_ranks = Subgroepe | subdivision = * [[Avemetatarsalia]] <br /><small>([[voël]]s en hul uitgestorwe verwante)</small> * [[Pseudosuchia]] <br /><small>([[krokodil]]agtiges en hul uitgestorwe verwante)</small> {{Collapse top|title=Archosauria van onsekere affiniteit|left=yes|padding=0|border=0|border2=0|bg=clear|bg2=clear}} * {{extinct}}''[[Albisaurus]]'' * {{extinct}}''[[Avipes]]'' * {{extinct}}''[[Incertovenator]]''? * {{extinct}}''[[Palaeosaurus]]'' * {{extinct}}''[[Picrodon]]'' * {{extinct}}''[[Sikannisuchus]]'' * {{extinct}}''[[Smok (Archosauria)|Smok]]'' * {{extinct}}''[[Zanclodon]]'' {{collapse bottom}} | synonyms = *Arctopoda <small>[[Ernst Haeckel|Haeckel]], 1895</small> *Avesuchia <small>Benton, 1999</small> }} '''Archosauria''' is ’n groep [[Diapsida]]-[[amnioot|amniote]] waarvan die lewende lede bestaan uit [[voël]]s en [[krokodil]]agtiges. Dit sluit ook in alle uitgestorwe [[dinosourus]]se, [[krokodil]]agtiges en [[pterosourus]]se. Die [[klade]] is ’n [[kroongroep]] wat die [[laaste gemeenskaplike voorsaat]] van lewende voëls en krokodille insluit. Dit sluit twee klades in: [[Crurotarsi]] (alle krokodille en hul uitgestorwe verwante) en [[Avemetatarsalia]] (voëls en hul uitgestorwe verwante soos nie-vlieënde dinosourusse).<ref name="f-r">{{Cite journal|author1=Richard J. Butler |author2=Stephen L. Brusatte |author3=Mike Reich |author4=Sterling J. Nesbitt |author5=Rainer R. Schoch |author6=Jahn J. Hornung |year=2011 |title=The sail-backed reptile ''Ctenosauriscus'' from the latest Early Triassic of Germany and the timing and biogeography of the early archosaur radiation |journal=PLOS ONE |volume=6 |issue=10 |pages=e25693 |doi=10.1371/journal.pone.0025693 |pmid=22022431 |pmc=3194824|bibcode=2011PLoSO...625693B |doi-access=free }}</ref> {| |[[Lêer:Skull diapsida 1.svg|duimnael|200px|Diapsida het twee "gate" (''fenestrae'') agter die oog]] |[[Lêer:Archosaur skull.svg|duimnael|200px|Archosauria het twee gate meer (in blou)]] |} Die Archosauria (die "heersende reptiele") is 'n groot groep diapsiede, wat onder andere kenmerke, van die ander diapsiede onderskei word deur die teenwoordigheid van enkele openinge aan elke kant van die skedel. Voor die oë het hulle ''antorbitale fenestrae''. Dit sit die tetrapod-tendens voort van die vermindering van skedelbene deur die samesmelting van veelvuldige bene en die opening van fenestrae in die skedel. Dit help om die skedel ligter te maak, bied meer ruimte vir spiere en ander weefsels, en laat meer skedelbuigsaamheid (kinesis) toe wanneer hulle eet. <ref name="ucmp">{{cite web|url=https://ucmp.berkeley.edu/taxa/verts/archosaurs/archosauria.php|publisher=ucmp Berkeley|title=Archosauria}}</ref> Ander tipiese archosauriese kenmerke sluit in 'n ander opening in die onderkaak (die ''mandibulêre fenestra''), 'n hoë smal skedel met 'n puntige snoet, tande wat in voetstukke vasgesit is (genoem die codont-tand-inplanting), en 'n gemodifiseerde enkelgewrig. Die voorvaderlike archosourusse het waarskynlik sowat 250 miljoen jaar of wat gelede ontstaan, in die laat Perm-tydperk. Hulle afstammelinge (soos die dinosourusse) het die gewerwelde diere vir 'n meerderheid van die Mesosoïese Era oorheers. Vandag bestaan daar net nog die voëls en krokodille wat hulle afstammelinge is. Die res het in die [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] uitgesterf.<ref name="ucmp"/> Die argosourusse, die sogenaamde "Regerende Reptiele" van die Mesosoïkum, is 'n monofiletiese groep wat vandag dus slegs deur krokodiliërs en voëls verteenwoordig word, basies wat oorbly van die klades Crurotarsi en Avemetatarsalia. [[Skilpad|Skilpaaie]] word nou, gebaseer op molekulêre studies, beskou as die sustertakson van Crurotarsi + Avemetatarsalia, en hul "anapsiede" skedeltoestand is dus afgelei van 'n diapsiede skedeltoestand. Alhoewel skilpaaie binne Diapsida val, word hulle nie by die Archosauria gereken nie omdat hul posisie met betrekking tot uitgestorwe archosaurs nie bepaal kan word nie. ==Crurotarsi== [[Lêer:Euparkeria_foot_skeleton_(SAM_PK_K8309).png|left|duimnael|''Euparkeria'' se voet]] Die Crurotarsi sluit 'n diverse groep krokodiliërs en familielede in. Die Avemetatarsalia bevat die dinosourusse, pterosourusse en hul familielede. Die divergensie van hierdie twee groepe is duidelik deur die Middel-[[Trias]]. Rhinchosaurusse, proterosuchiede, erythrosuchiede en ''Euparkeria'' was vroeë uitlopers van die diapsied-lyn wat tot die archosaurs gelei het. Hulle toon 'n geleidelike verandering van die skelet na die archosauriese modus en 'n neiging na toenemende grootte. Die Proterosuchiede (Laat [[Perm]] tot Vroeë [[Trias]]) het 'n matige grootte gehad; hulle was reptiele wat soos likkewane gelyk het met 'n uitgestrekte gang. Die Erythrosuchiede, teenwoordig vanaf Vroeë tot Middel-Trias, was ongeveer 5 m groot, swaarlywige reptiele met die begin van 'n meer regop houding en die tipiese archosauriese bekkengordel. ''Euparkeria'' was egter minder as 1 m lank, en dit was waarskynlik viervoetig en het op al vier ledemate geloop. ''[[Euparkeria]]'', van die Vroeë Trias, word op verskillende maniere as die mees primitiewe van die sustergroep archosourusse beskou. Dit het baie soos 'n kortnek-monitor-akkedis gelyk en is die eerste van hierdie klade met dermale benige wapenrusting, 'n eienskap wat in talle daaropvolgende archosourusse voorkom. Van die archosauriese afstammelinge het die Crurotarsi wyd uitgestraal vanaf die Middel-Trias. <ref name="Vitt">{{cite book|authors=Laurie J. Vitt, Janalee P. Caldwell|title=Chapter 3 - Evolution of Ancient and Modern Amphibians and Reptiles; in: Herpetology (Fourth Edition)|publisher=Academic Press|year=2014|pages= 83-113|ISBN=9780123869197|doi=10.1016/B978-0-12-386919-7.00003-4}}</ref> Die Phytosauria van die Laat Trias is die primitiefste Crurotarsi en 'n vroeë uitloper van die hooflyn van die krokodille. Hulle was 2–4 m lang gharial-agtige diere. Hulle tande was egter klein en het binne-in die mond gebly wanneer dit toegemaak is, en hulle neusgate was op 'n verhoogde, benerige heuwel aan die basis van die lang, smal snoet. Die Aetosauria van die Laat Trias is nog 'n vroeë evolusionêre sytak. Hulle het 'n klein, varkagtige kop op 'n swaar gepantserde krokodillyf en stert gehad. Hul klein, blaarvormige tande suggereer 'n plantetende dieet, wat hulle die vroegste plantetende Archosauria sal maak.<ref name="Vitt"/> ==Die Avemetatarsalia== Die Avemetatarsalia (pterosourusse en dinosourusse) het eers later verskyn, met die eerste definitiewe dinosourusfossiele vanaf die Trias-Jurassiese grens.<ref name="Vitt"/> ==Kladogram== 'n Vereenvoudigde kladogram: {{Clade| style=font-size:90%;line-height:85% |label1=[[Diapsida]]&nbsp; |1={{Clade |label1= |1={{Clade |1=&nbsp;[[Testudines|Chelonia]]&nbsp; |label2=&nbsp;'''Archosauria'''&nbsp; |2={{Clade |1=[[Crurotarsi]] |label2=&nbsp;[[Avemetatarsalia]]&nbsp; |2={{Clade |1=Pterosauromorpha (=[[Pterosauria]]) |label2=&nbsp;[[Dinosauriformes]]&nbsp; |2={{Clade |1=[[Silesauridae]] |label2=&nbsp;[[Dinosauria]]&nbsp; |2={{Clade |1=[[Ornithischia]] |label2=&nbsp;[[Saurischia]]&nbsp; |2={{Clade |1=[[Theropoda]] |2=[[Sauropodomorpha]] }} }} }} }} }} }} }} }} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{cite book|last=Benton|first=M. J.|year=2004|title=Vertebrate Paleontology|edition=3rd|publisher=Blackwell Science}} * {{cite book|last=Carroll|first=R. L.|year=1988|title=Vertebrate Paleontology and Evolution'|url=https://archive.org/details/vertebratepaleon0000carr|url-access=registration|publisher=W. H. Freeman|location=New York|isbn=9780716718222}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Dinosourusse]] [[Kategorie:Reptiele]] [[Kategorie:Uitgestorwe reptiele]] m7q7w7z9op0a57tmlskdo9ayui9i6tk 10 87879 2892617 1267675 2026-04-11T11:52:07Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892617 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> <div style="float:left;border:solid #C0C8FF 1px;margin:1px"> <table cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0F8FF"><tr> <td style="width:45px;height:45px;background:#C0C8FF;text-align:center;font-size:14pt">'''[[Sanskrit|sa]]-2'''</td> <td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em"> एषः उपयोजकः [[:Kategorie:Gebruiker sa-2|मध्यम]] [[:Kategorie:Gebruiker sa|संस्कृते]] लिखितुं शक्नोति। [[Kategorie:Gebruiker sa|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker sa-2|{{PAGENAME}}]]</td> </tr></table></div> qyvu5b5puzg2d2bdpsmi6d8c5nt9tau 0 88300 2892286 2887547 2026-04-10T14:21:33Z Aliwal2012 39067 2892286 wikitext text/x-wiki [[Lêer:A (capital and small).svg|duimnael|150px|'n Hoofletter en 'n kleinletter "A", die eerste letter van die alfabet.]] '''Hoofletters''' (Engels: "''Capital letters''") sluit die [[alfabet]]letters A, B, C, ...Z in (ASCII kode 65 tot 90) en sluit a, b, c, … z uit. 'n Sin begin altyd met 'n hoofletter, met uitsondering waar 'n sin met <u>'n</u> begin, maar dan word die eerste woord na die <u>'n</u> wel met 'n hoofletter geskryf. Bv. 'n Appel is rooi. == Wanneer hoofletters gebruik word in die middel van 'n sin == * '''Name en vanne van persone''' * '''Gelowe en hulle volgelinge''' – bv Christene en [[Christendom]], Moslems en [[Islam]], Hindoes en [[Hindoeïsme]], Boeddhiste en [[Boeddhisme]], ens. * '''Dae''' van die week – bv Maandag, Dinsdag, ens. * '''Maande''' van die jaar – bv Februarie, April, Desember, ens. * '''Eerste letter van 'n kolpunt ("bullet")''' (uitgesluit <u>'n</u>) * '''Geografiese dinge''', ingesluit straatname, stede, dorpe, provinsies, lande, federasies, subkontinente, kontinente, oseane (Atlantiese Oseaan), seë (Middellandse See), mere, riviere, woestyne en berge – bv Kerkstraat, Asië, Bangkok, Kaapstad, Oos-Afrika, Engelse Mere Distrik, Berg Everest, Niagara Valle, Noord-Wes Europa, Oranjerivier, Suidelike Afrika, Jemen, ens. * '''Planete en sterrestelsels''' – bv, [[Mercurius]], [[Venus]], [[Melkweg]], [[Andromeda-sterrestelsel]], ens. LW dat die [[son]] en die [[maan]] en die [[aarde]] met kleinletters geskryf word. Hierdie woorde is [[selfstandige naamwoord]]e. Die feit dat die lidwoord, "die" vooraan geskryf word, bevestig dit.<ref>Volgens die artikel {{nl}} [http://taaltelefoon.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=4792 Hoofdletter in namen van planeten] (vertaal): Kry name van planete 'n hoofletter? Ja, name van planete kry 'n hoofletter: [[Jupiter]], [[Mars]], [[Mercurius]], [[Neptunus]], [[Saturnus]], [[Venus]], [[Uranus]] ensovoorts. 'n Uitsondering is die [[aarde]]. Die naam kry deurgaans geen hoofletter. Ook ander name van hemelliggame en konstellasies word as [[eienaam|eiename]] beskou en kry 'n hoofletter, byvoorbeeld: [[Andromeda]], die [[Groot Beer]], [[Kreef(sterrekunde)|Kreef]], die Poolster, Weegskaal, [[Melkweg]], ens. Behalwe die aarde is die son en die maan ook uitsonderings. In nie-wetenskaplike tekste skryf ons die benaming met 'n klein letter: Die film het 'n debat gevoer oor die verwarming van die aarde; Die son skyn fel vandag; Sugtend hy kyk na die maan. In gespesialiseerde wetenskaplike tekste oor sterrekunde en ruimtevaart kry son, maan en aarde egter soms wel 'n hoofletter. 17 Februarie 2014. Kyk ook [[Bespreking:Aarde#Hoofletter of kleinletter|Aarde:Hoofletter of kleinletter]].</ref> * '''Historiese en geologiese tydperke''' – bv die [[Ystydperk]], die [[Middeleeue]], die [[Steentydperk]], die Reformasie, die [[Renaissance]], die Kambriese Periode, [[Oerknal]], ens. * '''Tale''' – bv Afrikaans, Engels, Duits, ens. * '''Handelsmerke''' – bv [[Coca-Cola]], DaimlerChrysler, [[Intel]], [[Kodak]], Lycra, [[Microsoft]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]]. * '''Universiteitsgrade''' – bv, Baccalaureus in Kuns, Baccalaureus in Besigheid, Meesters in Wetenskap, Doktors in Filosofie, ens. * '''Oorloë''' – bv die [[Angolese Oorlog vir Onafhanklikheid]], die [[Eerste Wêreldoorlog]], die [[Golfoorlog]], die [[Viëtnam-oorlog]], maar die oorlog in Italië. '''Spesiale titels of posisies word met hoofletters geskryf:''' * Admiraal van die Vloot * Aartsbiskop van Kaapstad * Australiese Eersteminister * Dalai Lama * Pous * Premier van Gauteng * President van Suid-Afrika * Eersteminister van Brittanje == Wanneer hoofletters nie gebruik word in die middel van 'n sin nie == * '''Akademiese vakke''' – rekenkunde, biologie, chemie, aardrykskunde, geskiedenis, wiskunde, fisika, behalwe taalvakke soos Afrikaans, Engels en Zoeloe. * '''Algemene kartografiese terme''' – bv ewenaar, breedtegraad, lengtegraad. * '''Algemene chemiese, tegniese, finansiële en regsterme''' – bv balansstaat, butanol, kontantvloei, katalise, ingenieurskontrak, etanol, regsgeding, polipropileen, raffinaderye, opbrengs op ekwiteit en volhoubare ontwikkeling – tensy dit [[eiendomsreg]] name is, soos Chevron se Isokraking tegnologie™ en Sasol Advanced Synthol™ reaktor. * '''Maatskappy departemente, forums en komitees''' – bv raad van direkteure, bekendmaking werkgroep, groep finansiële afdeling, groep menslike hulpbronne-afdeling, gelyke indiensnemingsforum, interne ouditkomitee en korporatiewe bestuurskomitee. * '''Kompasrigtings''' – bv, oos, noord, noord-ooste, suid, suid-wes en wes, behalwe waar hierdie verwys na die groot subkontinentale streke soos Suid-Afrika, Oos-Afrika, Noord-Wes-Europa en Suid-Oos-Asië. * '''Geldeenhede''' – bv, dollar, euro, kroon, pond, pula, rand, sjilling, jen en yuan. * '''Werkstitels en beroepe''' – bv, rekenmeester, prokureur, voorsitter, uitvoerende hoof, direkteur, ingenieur, algemene bestuurder, geoloog, bestuurder, besturende direkteur, president, veiligheidsverteenwoordiger en vise-president. * '''Gedeeltes van lande, state, provinsies, lande en metropolitaanse gebiede''' – byvoorbeeld, die suide van China, oostelike Duitsland, suidelike kus van die Wes-Kaap, die suide van Kalifornië en noord Hampshire, maar let op woordeboekgespesifiseerde uitsonderings soos "Londen’s West End". * '''Komitees, sentrums, departemente en sake-eenhede''' As 'n reël, kapitaliseer ons nie die meeste interne komitees en ander organisasies of eenhede nie, soos bv: # komitee van besturende direkteure # korporatiewe maatskaplike belegging # werknemerwelstandsprogram # groep korporatiewe sake-afdeling # groep uitvoerende komitee # groep finansiële departement # groep beleggerbetrekkinge-afdeling # groep regsafdeling # groep beplanningdepartement # materiaal veiligheidsdatastaat # kantoor van die hoof uitvoerende beampte # voorsieningskettingbestuur # totale gewaarborgde pakket Let ook op: Internet word met hoofletters geskryf, maar intranet nie. Ons skryf [[Wêreldwye Web]], maar webcam, webcast, weblog, webmeester, webbladsy. Moenie maatskappyname geheel en al in hoofletters skryf nie: {| class="wikitable" |- ! Moet dit nie gebruik nie !! Gebruik dit |- |CONDEA || Condea |- |ENGEN||Engen |- |ESKOM||Eskom |- |ORYX||Oryx |- |SASOL||Sasol |} '''Meervoude van naamwoorde''' Wanneer na die formele naam van 'n spesifieke organisasie verwys word, kapitaliseer ons die eerste letter van elke hoofwoord, soos bv New York Aandelebeurs, Londense Aandelebeurs of Suid-Afrikaanse Lugdiens. Wanneer daar egter na meer as een verwys word, skryf ons New York en Londen aandelebeurse. == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] * [[Koppelteken]] * [[Deelteken]] * [[Kappie (leesteken)]] * [[Akuut-aksentteken]] * [[Gravis-aksentteken]] * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] == Voetnotas == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|hoofletter}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ortografie]] [[Kategorie:Tipografie]] oygqvqnrmu8x5bnvnxnzwefeb5udy46 2892287 2892286 2026-04-10T14:28:47Z Aliwal2012 39067 2892287 wikitext text/x-wiki [[Lêer:A (capital and small).svg|duimnael|150px|'n Hoofletter en 'n kleinletter "A", die eerste letter van die alfabet.]] '''Hoofletters''' (Engels: "''Capital letters''") sluit die [[alfabet]]letters A, B, C, ...Z in (ASCII kode 65 tot 90) en sluit a, b, c, … z uit. 'n Sin begin altyd met 'n hoofletter, met uitsondering waar 'n sin met <u>'n</u> begin, maar dan word die eerste woord na die <u>'n</u> wel met 'n hoofletter geskryf. Bv. 'n Appel is rooi. == Wanneer hoofletters gebruik word in die middel van 'n sin == * '''Name en vanne van persone''' * '''Gelowe en hulle volgelinge''' – bv Christene en [[Christendom]], Moslems en [[Islam]], Hindoes en [[Hindoeïsme]], Boeddhiste en [[Boeddhisme]], ens. * '''Dae''' van die week – bv Maandag, Dinsdag, ens. * '''Maande''' van die jaar – bv Februarie, April, Desember, ens. * '''Eerste letter van 'n kolpunt ("bullet")''' (uitgesluit <u>'n</u>) * '''Geografiese plekke''', ingesluit straatname, stede, dorpe, provinsies, lande, federasies, subkontinente, kontinente, oseane (Atlantiese Oseaan), seë (Middellandse See), mere, riviere, woestyne en berge – bv Kerkstraat, Asië, Bangkok, Kaapstad, Oos-Afrika, Engelse Mere Distrik, Berg Everest, Niagara Valle, Noord-Wes Europa, Oranjerivier, Suidelike Afrika, Jemen, ens. * '''Planete en sterrestelsels''' – bv, [[Mercurius]], [[Venus]], [[Melkweg]], [[Andromeda-sterrestelsel]], ens. LW dat die [[son]] en die [[maan]] en die [[aarde]] met kleinletters geskryf word. Hierdie woorde is [[selfstandige naamwoord]]e. Die feit dat die lidwoord, "die" vooraan geskryf word, bevestig dit.<ref>Volgens die artikel {{nl}} [http://taaltelefoon.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=4792 Hoofdletter in namen van planeten] (vertaal): Kry name van planete 'n hoofletter? Ja, name van planete kry 'n hoofletter: [[Jupiter]], [[Mars]], [[Mercurius]], [[Neptunus]], [[Saturnus]], [[Venus]], [[Uranus]] ensovoorts. 'n Uitsondering is die [[aarde]]. Die naam kry deurgaans geen hoofletter. Ook ander name van hemelliggame en konstellasies word as [[eienaam|eiename]] beskou en kry 'n hoofletter, byvoorbeeld: [[Andromeda]], die [[Groot Beer]], [[Kreef(sterrekunde)|Kreef]], die Poolster, Weegskaal, [[Melkweg]], ens. Behalwe die aarde is die son en die maan ook uitsonderings. In nie-wetenskaplike tekste skryf ons die benaming met 'n klein letter: Die film het 'n debat gevoer oor die verwarming van die aarde; Die son skyn fel vandag; Sugtend hy kyk na die maan. In gespesialiseerde wetenskaplike tekste oor sterrekunde en ruimtevaart kry son, maan en aarde egter soms wel 'n hoofletter. 17 Februarie 2014. Kyk ook [[Bespreking:Aarde#Hoofletter of kleinletter|Aarde:Hoofletter of kleinletter]].</ref> * '''Historiese en geologiese tydperke''' – bv die [[Ystydperk]], die [[Middeleeue]], die [[Steentydperk]], die Reformasie, die [[Renaissance]], die Kambriese Periode, [[Oerknal]], ens. * '''Tale''' – bv Afrikaans, Engels, Duits, ens. * '''Handelsmerke''' – bv. [[Coca-Cola]], [[DaimlerChrysler]], [[Intel]], [[Kodak]], [[Microsoft]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]]. * '''Universiteitsgrade''' – bv. Baccalaureus in Kuns, Baccalaureus in Besigheid, Meesters in Wetenskap, Doktors in Filosofie, ens. * '''Oorloë''' – bv. die [[Angolese Oorlog vir Onafhanklikheid]], die [[Eerste Wêreldoorlog]], die [[Golfoorlog]], die [[Viëtnam-oorlog]], maar die oorlog in Italië. '''Spesiale titels of posisies word met hoofletters geskryf:''' * Admiraal van die Vloot * Aartsbiskop van Kaapstad * Australiese Eersteminister * Dalai Lama * Pous * Premier van Gauteng * President van Suid-Afrika * Eersteminister van Brittanje == Wanneer hoofletters nie gebruik word in die middel van 'n sin nie == * '''Akademiese vakke''' – rekenkunde, biologie, chemie, aardrykskunde, geskiedenis, wiskunde, fisika, behalwe taalvakke soos Afrikaans, Engels en Zoeloe. * '''Algemene kartografiese terme''' – bv ewenaar, breedtegraad, lengtegraad. * '''Algemene chemiese, tegniese, finansiële en regsterme''' – bv balansstaat, butanol, kontantvloei, katalise, ingenieurskontrak, etanol, regsgeding, polipropileen, raffinaderye, opbrengs op ekwiteit en volhoubare ontwikkeling – tensy dit [[eiendomsreg]] name is, soos Chevron se Isokraking tegnologie™ en Sasol Advanced Synthol™ reaktor. * '''Maatskappy departemente, forums en komitees''' – bv raad van direkteure, bekendmaking werkgroep, groep finansiële afdeling, groep menslike hulpbronne-afdeling, gelyke indiensnemingsforum, interne ouditkomitee en korporatiewe bestuurskomitee. * '''Kompasrigtings''' – bv, oos, noord, noord-ooste, suid, suid-wes en wes, behalwe waar hierdie verwys na die groot subkontinentale streke soos Suid-Afrika, Oos-Afrika, Noord-Wes-Europa en Suid-Oos-Asië. * '''Geldeenhede''' – bv, dollar, euro, kroon, pond, pula, rand, sjilling, jen en yuan. * '''Werkstitels en beroepe''' – bv, rekenmeester, prokureur, voorsitter, uitvoerende hoof, direkteur, ingenieur, algemene bestuurder, geoloog, bestuurder, besturende direkteur, president, veiligheidsverteenwoordiger en vise-president. * '''Gedeeltes van lande, state, provinsies, lande en metropolitaanse gebiede''' – byvoorbeeld, die suide van China, oostelike Duitsland, suidelike kus van die Wes-Kaap, die suide van Kalifornië en noord Hampshire, maar let op woordeboekgespesifiseerde uitsonderings soos "Londen’s West End". * '''Komitees, sentrums, departemente en sake-eenhede''' As 'n reël, kapitaliseer ons nie die meeste interne komitees en ander organisasies of eenhede nie, soos bv: # komitee van besturende direkteure # korporatiewe maatskaplike belegging # werknemerwelstandsprogram # groep korporatiewe sake-afdeling # groep uitvoerende komitee # groep finansiële departement # groep beleggerbetrekkinge-afdeling # groep regsafdeling # groep beplanningdepartement # materiaal veiligheidsdatastaat # kantoor van die hoof uitvoerende beampte # voorsieningskettingbestuur # totale gewaarborgde pakket Let ook op: Internet word met 'n hoofletter geskryf, maar intranet nie. Ons skryf [[Wêreldwye Web]], maar webcam, webcast, weblog, webmeester, webbladsy. Moenie maatskappyname geheel en al in hoofletters skryf nie: {| class="wikitable" |- ! Moet dit nie gebruik nie !! Gebruik dit |- |CONDEA || Condea |- |ENGEN||Engen |- |ESKOM||Eskom |- |YSKOR||Yskor |- |SASOL||Sasol |} '''Meervoude van naamwoorde''' Wanneer na die formele naam van 'n spesifieke organisasie verwys word, kapitaliseer ons die eerste letter van elke hoofwoord, soos bv. New Yorkse Aandelebeurs, Londense Aandelebeurs of Suid-Afrikaanse Lugdiens. Wanneer daar egter na meer as een verwys word, skryf ons New York en Londen aandelebeurse. == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] * [[Koppelteken]] * [[Deelteken]] * [[Kappie (leesteken)]] * [[Akuut-aksentteken]] * [[Gravis-aksentteken]] * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] == Voetnotas == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|hoofletter}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ortografie]] [[Kategorie:Tipografie]] jy50sw0xm3y311xehxora5zbf311pio 2892288 2892287 2026-04-10T14:30:37Z Aliwal2012 39067 /* Wanneer hoofletters nie gebruik word in die middel van 'n sin nie */ 2892288 wikitext text/x-wiki [[Lêer:A (capital and small).svg|duimnael|150px|'n Hoofletter en 'n kleinletter "A", die eerste letter van die alfabet.]] '''Hoofletters''' (Engels: "''Capital letters''") sluit die [[alfabet]]letters A, B, C, ...Z in (ASCII kode 65 tot 90) en sluit a, b, c, … z uit. 'n Sin begin altyd met 'n hoofletter, met uitsondering waar 'n sin met <u>'n</u> begin, maar dan word die eerste woord na die <u>'n</u> wel met 'n hoofletter geskryf. Bv. 'n Appel is rooi. == Wanneer hoofletters gebruik word in die middel van 'n sin == * '''Name en vanne van persone''' * '''Gelowe en hulle volgelinge''' – bv Christene en [[Christendom]], Moslems en [[Islam]], Hindoes en [[Hindoeïsme]], Boeddhiste en [[Boeddhisme]], ens. * '''Dae''' van die week – bv Maandag, Dinsdag, ens. * '''Maande''' van die jaar – bv Februarie, April, Desember, ens. * '''Eerste letter van 'n kolpunt ("bullet")''' (uitgesluit <u>'n</u>) * '''Geografiese plekke''', ingesluit straatname, stede, dorpe, provinsies, lande, federasies, subkontinente, kontinente, oseane (Atlantiese Oseaan), seë (Middellandse See), mere, riviere, woestyne en berge – bv Kerkstraat, Asië, Bangkok, Kaapstad, Oos-Afrika, Engelse Mere Distrik, Berg Everest, Niagara Valle, Noord-Wes Europa, Oranjerivier, Suidelike Afrika, Jemen, ens. * '''Planete en sterrestelsels''' – bv, [[Mercurius]], [[Venus]], [[Melkweg]], [[Andromeda-sterrestelsel]], ens. LW dat die [[son]] en die [[maan]] en die [[aarde]] met kleinletters geskryf word. Hierdie woorde is [[selfstandige naamwoord]]e. Die feit dat die lidwoord, "die" vooraan geskryf word, bevestig dit.<ref>Volgens die artikel {{nl}} [http://taaltelefoon.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=4792 Hoofdletter in namen van planeten] (vertaal): Kry name van planete 'n hoofletter? Ja, name van planete kry 'n hoofletter: [[Jupiter]], [[Mars]], [[Mercurius]], [[Neptunus]], [[Saturnus]], [[Venus]], [[Uranus]] ensovoorts. 'n Uitsondering is die [[aarde]]. Die naam kry deurgaans geen hoofletter. Ook ander name van hemelliggame en konstellasies word as [[eienaam|eiename]] beskou en kry 'n hoofletter, byvoorbeeld: [[Andromeda]], die [[Groot Beer]], [[Kreef(sterrekunde)|Kreef]], die Poolster, Weegskaal, [[Melkweg]], ens. Behalwe die aarde is die son en die maan ook uitsonderings. In nie-wetenskaplike tekste skryf ons die benaming met 'n klein letter: Die film het 'n debat gevoer oor die verwarming van die aarde; Die son skyn fel vandag; Sugtend hy kyk na die maan. In gespesialiseerde wetenskaplike tekste oor sterrekunde en ruimtevaart kry son, maan en aarde egter soms wel 'n hoofletter. 17 Februarie 2014. Kyk ook [[Bespreking:Aarde#Hoofletter of kleinletter|Aarde:Hoofletter of kleinletter]].</ref> * '''Historiese en geologiese tydperke''' – bv die [[Ystydperk]], die [[Middeleeue]], die [[Steentydperk]], die Reformasie, die [[Renaissance]], die Kambriese Periode, [[Oerknal]], ens. * '''Tale''' – bv Afrikaans, Engels, Duits, ens. * '''Handelsmerke''' – bv. [[Coca-Cola]], [[DaimlerChrysler]], [[Intel]], [[Kodak]], [[Microsoft]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]]. * '''Universiteitsgrade''' – bv. Baccalaureus in Kuns, Baccalaureus in Besigheid, Meesters in Wetenskap, Doktors in Filosofie, ens. * '''Oorloë''' – bv. die [[Angolese Oorlog vir Onafhanklikheid]], die [[Eerste Wêreldoorlog]], die [[Golfoorlog]], die [[Viëtnam-oorlog]], maar die oorlog in Italië. '''Spesiale titels of posisies word met hoofletters geskryf:''' * Admiraal van die Vloot * Aartsbiskop van Kaapstad * Australiese Eersteminister * Dalai Lama * Pous * Premier van Gauteng * President van Suid-Afrika * Eersteminister van Brittanje == Wanneer hoofletters nie gebruik word in die middel van 'n sin nie == * '''Akademiese vakke''' – rekenkunde, biologie, chemie, aardrykskunde, geskiedenis, wiskunde, fisika, behalwe taalvakke soos Afrikaans, Engels en Zoeloe. * '''Algemene kartografiese terme''' – bv ewenaar, breedtegraad, lengtegraad. * '''Algemene chemiese, tegniese, finansiële en regsterme''' – bv balansstaat, butanol, kontantvloei, katalise, ingenieurskontrak, etanol, regsgeding, polipropileen, raffinaderye, opbrengs op ekwiteit en volhoubare ontwikkeling – tensy dit [[eiendomsreg]] name is, soos Chevron se Isokraking tegnologie™ en Sasol Advanced Synthol™ reaktor. * '''Maatskappydepartemente, forums en komitees''' – bv raad van direkteure, bekendmaking werkgroep, groep finansiële afdeling, groep menslike hulpbronne-afdeling, gelyke indiensnemingsforum, interne ouditkomitee en korporatiewe bestuurskomitee. * '''Kompasrigtings''' – bv, oos, noord, noord-ooste, suid, suid-wes en wes, behalwe waar hierdie verwys na die groot subkontinentale streke soos Suid-Afrika, Oos-Afrika, Noordwes-Europa en Suidoos-Asië. * '''Geldeenhede''' – bv, dollar, euro, kroon, pond, pula, rand, sjilling, jen en yuan. * '''Werkstitels en beroepe''' – bv, rekenmeester, prokureur, voorsitter, uitvoerende hoof, direkteur, ingenieur, algemene bestuurder, geoloog, bestuurder, besturende direkteur, president, veiligheidsverteenwoordiger en vise-president. * '''Gedeeltes van lande, state, provinsies, lande en metropolitaanse gebiede''' – byvoorbeeld, die suide van China, oostelike Duitsland, suidelike kus van die Wes-Kaap, die suide van Kalifornië en noord Hampshire, maar let op woordeboekgespesifiseerde uitsonderings soos "Londen’s West End". * '''Komitees, sentrums, departemente en sake-eenhede''' As 'n reël, kapitaliseer ons nie die meeste interne komitees en ander organisasies of eenhede nie, soos bv: # komitee van besturende direkteure # korporatiewe maatskaplike belegging # werknemerwelstandsprogram # groep korporatiewe sake-afdeling # groep uitvoerende komitee # groep finansiële departement # groep beleggerbetrekkinge-afdeling # groep regsafdeling # groep beplanningdepartement # materiaal veiligheidsdatastaat # kantoor van die hoof uitvoerende beampte # voorsieningskettingbestuur # totale gewaarborgde pakket Let ook op: Internet word met 'n hoofletter geskryf, maar intranet nie. Ons skryf [[Wêreldwye Web]], maar webcam, webcast, weblog, webmeester, webbladsy. Moenie maatskappyname geheel en al in hoofletters skryf nie: {| class="wikitable" |- ! Moet dit nie gebruik nie !! Gebruik dit |- |CONDEA || Condea |- |ENGEN||Engen |- |ESKOM||Eskom |- |YSKOR||Yskor |- |SASOL||Sasol |} '''Meervoude van naamwoorde''' Wanneer na die formele naam van 'n spesifieke organisasie verwys word, kapitaliseer ons die eerste letter van elke hoofwoord, soos bv. New Yorkse Aandelebeurs, Londense Aandelebeurs of Suid-Afrikaanse Lugdiens. Wanneer daar egter na meer as een verwys word, skryf ons New York en Londen aandelebeurse. == Kyk ook == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]] (HAT) * [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) * [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling]] * [[Wikipedia:Algemene spelfoute]] * [[Speltoetser]] * [[Spelling]] * [[Woordeboek]] * [[Koppelteken]] * [[Deelteken]] * [[Kappie (leesteken)]] * [[Akuut-aksentteken]] * [[Gravis-aksentteken]] * [[Meervoud#Afkappingsteken|Afkappingsteken]] == Voetnotas == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|hoofletter}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ortografie]] [[Kategorie:Tipografie]] kj8hzio0n7a7in27ps2d7dqxebaac79 0 93404 2892357 2892258 2026-04-10T17:07:22Z BurgertB 2401 Besig 2892357 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wesens]], veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] 6cd2myscrdpcp9hoscg8mxulqctp4hv 2892374 2892357 2026-04-10T17:26:41Z BurgertB 2401 Besig 2892374 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wesens]], veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] njvbj2o64l076pd2clz5d5lm55jj2c5 2892383 2892374 2026-04-10T18:14:16Z BurgertB 2401 Besig 2892383 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wesens]], veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] 0w8aumasc0yzrw4wyjx79rfbs3nysvv 2892384 2892383 2026-04-10T18:15:16Z BurgertB 2401 2892384 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] mz9ril8pc3me8ydusoaoc4oc1ics1ww 2892410 2892384 2026-04-10T18:51:58Z BurgertB 2401 Besig 2892410 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] cxyz269hyjx0q0v31gg8b0ej6n3tv2y 2892553 2892410 2026-04-10T20:30:41Z BurgertB 2401 Besig 2892553 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] f9scu40ac9lmmbfc8f5nvim0sunotc8 2892569 2892553 2026-04-10T21:36:56Z BurgertB 2401 /* The Roswell Incident */ 2892569 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] o4hjbg4dodr0ycqyf5hvbc6ksrnzwq2 2892577 2892569 2026-04-10T22:09:48Z BurgertB 2401 /* The Roswell Incident */ 2892577 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] ib98eepmqohma86sir3zpocr1pdptig 2892579 2892577 2026-04-10T22:20:31Z BurgertB 2401 Besig 2892579 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing in gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag geword vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met 'n [[vlermuis]]agtige vlerk sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] 8du0s5vydb1wkwwl9zscb2hrxip8vp3 2892580 2892579 2026-04-10T22:27:40Z BurgertB 2401 Besig 2892580 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met 'n [[vlermuis]]agtige vlerk sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] itsfcfwmw7rwsyympgnw5c8liapnlp6 2892581 2892580 2026-04-10T22:28:34Z BurgertB 2401 [[:Kategorie:Buiteaardse lewe]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2892581 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met 'n [[vlermuis]]agtige vlerk sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] dhzsd8l92aefm3t1xzt0w1anbbz7mxe 2892584 2892581 2026-04-11T01:18:08Z BurgertB 2401 Besig 2892584 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|280px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswell-voorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag geword vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswell-weermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswell-rommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswell-weermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswell-weermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswell-puin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswell-mite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswell-teorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswell-mite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die Barney en Betty Hill-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswell-verslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswell-voorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswell-verhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswell-mitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswell-samesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswell-puin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswell-samesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswell-mite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswell-sameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswell-voorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met 'n [[vlermuis]]agtige vlerk sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> ==Verduidelikings== Geheimhouding oor die puin wat in 1947 ontdek is, was vanweë militêre programme in die [[Koue Oorlog]] eerder as buiteaaardse wesens.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=622}}</ref> Ten spyte van bewyse het VVV-aanhangers volgehou dat 'n buiteaardse tuig naby Roswell neergestort het,<ref name="Kloor-2019-p52">{{harvnb|Kloor|2019|p=52}}</ref> en "Roswell" bly sinoniem met VVV's.<ref>{{harvnb|Joseph|2008|p=132}}</ref> B.D. Gildenberg het Roswell die tuiste van "die wêreld se bekendste, mees ondersoekte en mees ontmaskerde VVV-bewerings" genoem.<ref name="Gildenberg-2003-p73">{{Harvnb|Gildenberg|2003|p=73}}</ref> ===Projek Mogul=== [[Beeld:Mogul balloon train USAF 1995.png|thumb|200px|'n Projek Mogul-reeks.]] In ’n verslag van 1994 deur die Amerikaanse lugmag is die neergestorte voorwerp van die 1947-voorval geïdentifiseer as ’n Projek Mogul-toestel. Die Roswell-materiaal is beskryf as ’n topgeheime militêre ballon deur onder andere die [[Astrofisika|astrofisikus]] Adam Frank, die [[historikus]] luitenant-kolonel James Michael Young, die [[wetenskap]]skrywer Kendrick Frazier, die [[folklore|folkloris]] Thomas Bullard, die Projek Mogul-[[Meteorologie|meteoroloog]] B.D. Gildenberg, die [[joernalis]] Kal Korff en die [[Inligtingkunde|intelligensie]]-offisier kaptein James McAndrew. Mogul – die geklassifiseerde deel van ’n ongeklassifiseerde atmosferiese navorsingsprojek van die Universiteit van New York – was ’n militêre program wat hoëhoogteballonne gebruik het om [[Kernwapen|kerntoetse]] te monitor.<ref name="Frazier-2017a"/> Die projek het vlug nommer 4 op 4&nbsp;Junie van die Alamogordo-weermagvliegveld af lanseer. Dit het sowat 25&nbsp;km van Brazel se plaas na Corona gedryf toe sy opsporingstoerusting onklaar raak.<ref name="Frazier-2017b">{{harvnb|Frazier|2017b|pages=12–15}}</ref> Majoor Jesse Marcel en brigadier-generaal Thomas DuBose van die Amerikaanse lugmag het onderskeidelik in 1978 en 1991 die bewerings van ’n weerballon as ’n dekmantelverhaal beskryf.<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> In die lugmagverslag skryf Richard Weaver die weerballonstorie was moontlik bedoel om “belangstelling af te lei” van Mogul, of dat dit die waarneming van die weerbeampte kon wees omdat Mogul-ballonne uit dieselfde materiale gebou is.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|pages=27–30}}</ref> Sheridan W. Cavitt, wat Marcel na die puinveld vergesel het, het ’n beëdigde verklaring vir die verslag afgelê.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|pp=62–72}}</ref> Cavitt het gesê: “Ek het destyds gedink en dink nou nog dat hierdie wrakstukke van ’n neergestorte ballon was.”<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=160}}</ref> {{multibeeld | align = right | direction = vertical | image1 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Gurney.jpg | width1= 200 | image2 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Body_Bag.jpg | width2= 200 | voetskrif = Antropomorfiese poppe is op mediese draagbare vervoer, en soms in die swart isolasiesakke waarin lyke vervoer word.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36">{{harvnb|McAndrew|1997|pp=35–36}}</ref> }} Ufoloë het die moontlikheid oorweeg dat die Roswell-wrak van ’n topgeheime ballon afkomstig was. Hulle het verskeie voorstelle gehad, soos dat dit die wrak van ’n Japannese ballonbom uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref>{{harvnb|Gulyas|2014}}</ref> ’n Meteoroloog van de lugmag het dié teorie verwerp en verduidelik dat dié ballonne “onmoontlik twee jaar lank in die lug kon bly”.<ref>{{harvnb|Huyghe|2001|p=133}}</ref> Projek Mogul is in 1990 die eerste keer met Roswell verbind, deur die onafhanklike navorser Robert G. Todd.<ref name="Saler-p27">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=27}}</ref><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=167}}</ref> Todd het ufoloë gekontak, en in die ''Roswell in Perspective'' van 1994 het Pflock saamgestem dat die wrak op die Brazel-plaas van Mogul afkomstig was.<ref name="Saler-p27"/><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=28}}</ref> ===Antropomorfiese poppe=== Die Roswell-verslae van 1947 het nie melding van buiteaardse liggame gemaak nie.<ref name="Frazier-2017b" /> Geen van die primêre ooggetuies het liggame genoem nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=70}}</ref> Roswell-skrywers het slegs vier mense ondervra met beweerde eerstehandse kennis van buiteaardse liggame.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=118}}</ref> Die bewerings van buiteaardse liggame – dekades later gemaak deur bejaarde getuies, soms as sterfbedbelydenisse – weerspreek mekaar in basiese besonderhede soos die ligging van die neerstorting, die aantal buiteaardse liggame en die beskrywing daarvan.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|loc=ch. 3, pp. 92, 104–105}}</ref> In die 1997-lugmagverslag is tot die gevolgtrekking gekom die beweerde "liggame" wat deur latere ooggetuies gemeld is, was afkomstig van herinneringe aan ongelukke wat militêre slagoffers betrek het en aan die herwinning van antropomorfiese (mensvormige) poppe.<ref name="Broad-1997-p18">{{harvnb|Broad|1997|p=18}}</ref> Militêre programme, soos die 1950's se Operation High Dive, het toetspoppe van hoëhoogteballonne af bo die woestyn van Nieu-Mexiko vrygelaat.<ref name="Broad-1997-p18"/> Die lugmag het tot die gevolgtrekking gekom die aantal verslae oor die herwinning van liggame dui op ’n verduideliking anders as oneerlikheid, en dat die herwinningsproses vir hulle poppe in baie opsigte ooreenstem met die stories oor liggaamsherwinning.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=70}}</ref> Die poppe is vervoer met behulp van draagbare, kisvormige kratte en soms isolasiesakke wat soos lyksakke gelyk het.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36"/> Ooggetuies het die beweerde liggame beskryf as kaal, dat hulle soos poppe gelyk en vlugpakke gedra het. Dit was in ooreenstemming met lugmagpoppe wat in die 1950's gebruik is.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=71}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] 4pu98rv5yqdxqwdatzll28f6vc94hix 0 94165 2892389 2618929 2026-04-10T18:24:31Z Jcb 223 2892389 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery | airline = Hong Kong Airlines<br />香港航空 | image = | image_size = | IATA = HX | ICAO = CRK | callsign = BAUHINIA | founded = [[28 Maart]] [[2001]]<br />(as CR Airways) | commenced = | ceased = | aoc = | bases = | hubs = [[Hongkong Internasionale Lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Fortune Wings Club | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 37 | destinations = 48 passasiers en vrag | company_slogan = | parent = | headquarters = One Citygate<br />Lantau, [[Hongkong]] | key_people = Robert Yip (stigter)<br />Hou Wei (Voorsitter)<br />Sun Jianfeng (hoof- uitvoerende beampte) | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | website = [http://www.hongkongairlines.com hongkongairlines.com] }} '''Hong Kong Airlines Beperk''' ([[Chinees]]: 香港 航空公司), ([[IATA-kode]]: '''HX''', [[ICAO]]: '''CRK'''), voorheen CR Airways Limited (Chinees: 中 富 航空公司), IATA: N8, is 'n [[Hongkong]]-gebaseerde [[lugredery]], met sy hoofkwartier in Tung Chung en sy vernaamste sentrum op [[Hongkong Internasionale Lughawe]]. Die lugredery bedryf geskeduleerde plaaslike passasiers- en vragdienste na 10 bestemmings in die [[Volksrepubliek China]] en byna 30 in Suidoos-Asië, insluitend [[Beijing]], [[Shanghai]], Sanja, [[Bangkok]], [[Bali]] en [[Okinawa]]. Die lugredery is op 28 Maart 2001 gestig as CR Lugdiens deur Robert Yip en begin helikopter passasiersbedrywighede met 'n Sikorsky S-76c + helikopter. Dit was Hongkong se eerste helikopteroperateur. Die lugredery het op 28 November 2006 sy naam amptelik verander na Hong Kong Airlines Beperk en spog ook met 'n nuwe logo, 'n bauhiniablom, wat inheems is aan Hongkong. == Kodedeelooreenkomste == Hong Kong Airlines kodedeel met die volgende rederye:<ref name="CAPA Hong Kong Airlines profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/hong-kong-airlines-hx |title=Profile on Hong Kong Airlines |website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|access-date=29 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029210455/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/hong-kong-airlines-hx |archive-date=29 October 2016|url-status=live}}</ref> {{Div col}} * [[Air Astana]] * [[Air India]] * [[Air Mauritius]] * [[Asiana Airlines]] * [[Bangkok Airways]] * [[China Eastern Airlines]] * [[El Al Israel Airlines‎|El Al]]<ref>{{cite web|url=https://www.globes.co.il/en/article-el-al-to-codeshare-with-hong-kong-airlines-1001239806|title=El Al to have a codeshare agreement with Hong Kong Airlines}}</ref> * [[Etihad Airways]] * [[EVA Air]] * [[Fiji Airways]]<ref>{{cite web |first=Maarten |last=Van Den Driessche |url=http://www.luchtzak.be/airlines/hong-kong-airlines/hong-kong-airlines-signs-codeshare-agreement-fiji-airways/ |title=Hong Kong Airlines signs codeshare agreement with Fiji Airways |date=3 August 2017}}</ref> * [[Garuda Indonesia]] * [[Grand China Air]] * [[Hainan Airlines]] * [[Kenya Airways]] * [[Royal Brunei Airlines]] * [[Shanghai Airlines]] * [[South African Airways]] * [[Turkish Airlines]] * [[Virgin Australia]]<ref>{{cite news|url=https://www.hongkongairlines.com/en_HK/media/detail?id=10005526236_269|title=Hong Kong Airlines to have codeshare agreement|access-date= 9 Mei 2022|archive-date=19 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119145845/https://www.hongkongairlines.com/en_HK/media/detail?id=10005526236_269|url-status=dead}}</ref> {{Div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} [[Kategorie:Hongkongse lugrederye]] 56a59plq4m9u55izsdd5upad7mrsvl4 0 96100 2892261 2854658 2026-04-10T12:07:08Z Aliwal2012 39067 2892261 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = FCA US LLC |kenteken = [[Beeld:Chrysler.svg|100px]] |tipe = Maatskappy met beperkte aanspreeklikheid |stigting = Chrysler Korporasie, 6 Junie 1925<br />Chrysler Group LLC, 10 Junie 2009 |ligging_stad = Auburn Hills, [[Michigan]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Sergio Marchionne (<small>Voorsitter en hoof uitvoerende beampte</small>) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Motorvervaardiger |produkte = Motorvoertuie, kommersiële voertuie, motoronderdele |dienste = |inkomste = $65,78 miljard (2012) |bedryfsinkomste = $1&nbsp;942 miljard (2012) |netto_inkomste = $1&nbsp;668 miljard (2012) |getal_werknemers = 74&nbsp;700 (2014) |ouer = Fiat Chrysler Automobiles |afdelings = Chrysler, Dodge, Jeep, Ram, Mopar, SRT |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.fcausllc.com/ fcausllc.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Chrysler''' (uitgespreek /' kraɪslər /), amptelik FCA US LLC, is ’n groot [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] maatskappy wat [[motorvoertuig|motors]] van alle soorte en groottes maak. Dit kan ook verwys na ’n soort motor wat deur dié maatskappy vervaardig word.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Chrysler se hoofkwartier is in Auburn Hills, [[Michigan]]. Dit word tans deur die [[Italië|Italiaanse]] motorvervaardiger [[Fiat SpA|Fiat]] besit.<ref name="autonews.com">{{cite web |url=http://www.autonews.com/article/20140121/OEM/140129980/fiat-completes-chrysler-acquisition-in-4-35-billion-deal#axzz2r8024er1 |title=Fiat completes Chrysler acquisition in $4.35 billion deal |publisher=Autonews.com |date=21 Januarie 2014 |access-date=1 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722105912/https://www.autonews.com/article/20140121/OEM/140129980/fiat-completes-chrysler-acquisition-in-4-35-billion-deal |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Chrysler is een van die "Groot Drie" Amerikaanse motorvervaardigers. Dit verkoop voertuie wêreldwyd onder sy vlagskip-Chryslermerk, sowel as Dodge, Jeep en Ram. Ander groot afdelings sluit in Mopar, sy motoronderdele en toebehore afdeling, en SRT, sy verrigtingmotorafdeling. Sedert 2014 is FCA US LLC die sewende grootste motorvervaardiger in die wêreld. == Geskiedenis == Die Chrysler Corporation is in 1925 deur [[Walter Chrysler]] gestig, uit wat oorgebly het van die Maxwell Motor Company. Chrysler het aansienlik uitgebrei in 1928, toe dit die Fargo vragmotormaatskappy en die "Dodge Brothers Company" verkry het en voertuie onder dié handelsmerke begin verkoop het; dieselfde jaar het dit ook die "Plymouth" en "DeSoto" motorhandelsmerke gevestig. Die maatskappy het na Europa uitgebrei in die 1960's, deur die skepping van die Chrysler-Europa afdeling met die verkryging van die Franse, Britse en Spaanse maatskappye. In die 1970's het 'n aantal faktore, insluitend die 1973-oliekrisis, Chrysler se verkope nadelig beïnvloed. Teen die laat 1970's was Chrysler op die rand van bankrotskap, dit het ook sy onttrekking uit Europa veroorsaak in 1979. Lee Iacocca word aangestel as hoofuitvoerende beampte en laat die maatskappy terugkeer na winsgewendheid in die 1980's. In 1987 het Chrysler die American Motors Corporation (AMC) oorgeneem, wat die winsgewende Jeep-handelsmerk onder die Chrysler sambreel gebring het. In 1998 het Chrysler saamgesmelt met die [[Duitsland|Duitse]] motorvervaardiger [[Daimler-Benz AG]] om [[DaimlerChrysler]] te vorm. Die samesmelting was egter omstrede onder sy beleggers en Chrysler is aan Cerberus Capital Management verkoop en herdoop na "Chrysler LLC" in 2007. Chrysler is swaar getref deur die motornywerheidskrisis van 2008–2010, soos ook die ander Groot Drie motorvervaardigers. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Fiat]] [[Kategorie:Amerikaanse motorvervaardigers]] 149wzs8nm77k42lkr7inkpcmvf4ty3d 0 106191 2892264 2777933 2026-04-10T13:46:03Z Culex 46308 new mayor 2892264 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Canet-en-Roussillon |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Canet-Plage - Vue aérienne 1.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Canet-en-Roussillon |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Blason ville fr Canet-en-Roussillon (Pyrénées-Orientales).svg |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag_of_Languedoc-Roussillon.svg|22px]] [[Languedoc-Roussillon]] |onderafdelingnaam2=[[Lêer:Arms of the Pyrénées-Orientales.svg|22px]] [[Pyrénées-Orientales]] |onderafdelingnaam3=Perpignan |onderafdelingnaam4= La Côte sableuse |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Stéphane Loda |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=22.39 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=0-655 |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|42|42|24|N|3|00|28|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=12436 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=66140 |skakelkode=66037 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Canet-en-Roussillon''' is ’n dorp in die [[Frankryk|Franse]] [[département]] [[Pyrénées-Orientales]] en die gewes [[Languedoc-Roussillon]] met ’n oppervlakte van 22,39 vierkante kilometer en 12436 inwoners (2013). Sy inwoners word in [[Frans]] ''Canétois'' genoem. == Geografie == [[Lêer:Map commune FR insee code 66037.png|duimnael|senter|300px]] == Demografie == [[Lêer:Population - Municipality code 66037.svg|duimnael|300px|senter|Dorp 1962–2008]] == Burgemeester == {| class="wikitable" ! Naam !! Ampstermyn<ref>[http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=663 ''MairesGenWeb'']</ref> |-align=center | Joseph Cassanyes || 1790-1792 |- align=center | Jacques Bonet || 1792-1795 |- align=center | Jacques Cassanyes || 1796-1797 |- align=center | Julien Canal || 1798-1798 |- align=center | Jacques Cassanyes || 1799-1800 |- align=center | Jacques Bonet || 1800-1813 |- align=center | Joseph Cassanyes || 02.1813-28.10.1814 |- align=center | Saturnin Cargoles || 1814-1826 |- align=center | Antoine Gaux || 1826-1831 |- align=center | Joseph Cassanyes fils || 1831-1848 |- align=center | Julien Canal fils || 03.1848-06.1848 |- align=center | Pierre Roger || 06.1848-09.1848 |- align=center | Joseph Cassanyes || 09.1848-08.1851 |- align=center | Julien Canal || 08.1851-12.1851 |- align=center | Julien Canal || 1851-1865 |- align=center | Jean Bartissol || 1865-09.1870 |- align=center | Michel Pages || 09.1870-12.1870 |- align=center | Joseph Berga || 1870-1874 |- align=center | Côme Roger || 1874-1881 |- align=center |Jean Lafon || 1881-1890 |- align=center | Jacques Xamma || 1891-1892 |- align=center | Henri Castany || 1892-1904 |- align=center | Basile Darbon || 1904-05.1912 |- align=center | Isidore Boutet<ref>Fabricio Cardenas, [http://archivesdecanet.blogspot.fr/2014/08/nomination-du-maire-en-1912.html Archives de Canet, ''Nomination du maire en 1912''], 29/08/2014</ref> || 05.1912-1918 |- align=center | François Alies<ref>Fabricio Cardenas, [http://archivesdecanet.blogspot.fr/2015/03/nomination-de-ladjoint-au-maire-en-1912.html Archives de Canet, ''Nomination de l'adjoint au maire en 1912''], 24/03/2015</ref> || 1918-1919 |- align=center | Joseph Lafon || 1920-1925 |- align=center | Jacques Xamma || 1925-1930 |- align=center | Joseph Lafon || 1929-1930 |- align=center | Gabriel Henric || 1930-1941 |- align=center | Désiré Riu || 1941-1943 |- align=center | Pierre Fourcade || 1943-1944 |- align=center | Gabriel Henric || 1944-1947 |- align=center | Joseph Pagès || 1947-1950 |- align=center | François Moudat || 1950–1965 |- align=center | Christian Brignieu || 1965–1966 |- align=center | François Moudat || 1966–1971 |- align=center | Jacques Coupet || 1971–1989 |- align=center | Arlette Franco || 1989–2010 |- align=center | Bernard Dupont || 2010- |} == Susterstede == * {{vlagikoon|Ierland}} [[Maynooth]], [[Republiek van Ierland]]<ref>J. R., [http://www.lindependant.fr/2011/06/29/jumelage-officiel-canet-maynooth,35160.php ''Jumelage officiel Canet-Maynooth''], L'Indépendant, 29/06/2011</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Canet-en-Roussillon}} * [http://www.mairie-canet-en-roussillon.fr Die amptelike webwerf van Canet-en-Roussillon] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Canet en Roussillon}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Pyrénées-Orientales]] mqsfqny6q1vcj7zbje0fd7ojsf1tdxd 2892265 2892264 2026-04-10T13:47:21Z Culex 46308 /* Burgemeester */ +1 2892265 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Canet-en-Roussillon |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Canet-Plage - Vue aérienne 1.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif=Canet-en-Roussillon |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Blason ville fr Canet-en-Roussillon (Pyrénées-Orientales).svg |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= |kaartgrootte=250px |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag_of_Languedoc-Roussillon.svg|22px]] [[Languedoc-Roussillon]] |onderafdelingnaam2=[[Lêer:Arms of the Pyrénées-Orientales.svg|22px]] [[Pyrénées-Orientales]] |onderafdelingnaam3=Perpignan |onderafdelingnaam4= La Côte sableuse |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Stéphane Loda |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=22.39 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=0-655 |hoogte_voet= |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|42|42|24|N|3|00|28|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2013 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=12436 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=66140 |skakelkode=66037 |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Canet-en-Roussillon''' is ’n dorp in die [[Frankryk|Franse]] [[département]] [[Pyrénées-Orientales]] en die gewes [[Languedoc-Roussillon]] met ’n oppervlakte van 22,39 vierkante kilometer en 12436 inwoners (2013). Sy inwoners word in [[Frans]] ''Canétois'' genoem. == Geografie == [[Lêer:Map commune FR insee code 66037.png|duimnael|senter|300px]] == Demografie == [[Lêer:Population - Municipality code 66037.svg|duimnael|300px|senter|Dorp 1962–2008]] == Burgemeester == {| class="wikitable" ! Naam !! Ampstermyn<ref>[http://www.francegenweb.org/mairesgenweb/resultcommune.php?id=663 ''MairesGenWeb'']</ref> |-align=center | Joseph Cassanyes || 1790-1792 |- align=center | Jacques Bonet || 1792-1795 |- align=center | Jacques Cassanyes || 1796-1797 |- align=center | Julien Canal || 1798-1798 |- align=center | Jacques Cassanyes || 1799-1800 |- align=center | Jacques Bonet || 1800-1813 |- align=center | Joseph Cassanyes || 02.1813-28.10.1814 |- align=center | Saturnin Cargoles || 1814-1826 |- align=center | Antoine Gaux || 1826-1831 |- align=center | Joseph Cassanyes fils || 1831-1848 |- align=center | Julien Canal fils || 03.1848-06.1848 |- align=center | Pierre Roger || 06.1848-09.1848 |- align=center | Joseph Cassanyes || 09.1848-08.1851 |- align=center | Julien Canal || 08.1851-12.1851 |- align=center | Julien Canal || 1851-1865 |- align=center | Jean Bartissol || 1865-09.1870 |- align=center | Michel Pages || 09.1870-12.1870 |- align=center | Joseph Berga || 1870-1874 |- align=center | Côme Roger || 1874-1881 |- align=center |Jean Lafon || 1881-1890 |- align=center | Jacques Xamma || 1891-1892 |- align=center | Henri Castany || 1892-1904 |- align=center | Basile Darbon || 1904-05.1912 |- align=center | Isidore Boutet<ref>Fabricio Cardenas, [http://archivesdecanet.blogspot.fr/2014/08/nomination-du-maire-en-1912.html Archives de Canet, ''Nomination du maire en 1912''], 29/08/2014</ref> || 05.1912-1918 |- align=center | François Alies<ref>Fabricio Cardenas, [http://archivesdecanet.blogspot.fr/2015/03/nomination-de-ladjoint-au-maire-en-1912.html Archives de Canet, ''Nomination de l'adjoint au maire en 1912''], 24/03/2015</ref> || 1918-1919 |- align=center | Joseph Lafon || 1920-1925 |- align=center | Jacques Xamma || 1925-1930 |- align=center | Joseph Lafon || 1929-1930 |- align=center | Gabriel Henric || 1930-1941 |- align=center | Désiré Riu || 1941-1943 |- align=center | Pierre Fourcade || 1943-1944 |- align=center | Gabriel Henric || 1944-1947 |- align=center | Joseph Pagès || 1947-1950 |- align=center | François Moudat || 1950–1965 |- align=center | Christian Brignieu || 1965–1966 |- align=center | François Moudat || 1966–1971 |- align=center | Jacques Coupet || 1971–1989 |- align=center | Arlette Franco || 1989–2010 |- align=center | Bernard Dupont || 2010-2020 |- align=center | Stéphane Loda || 2020- |} == Susterstede == * {{vlagikoon|Ierland}} [[Maynooth]], [[Republiek van Ierland]]<ref>J. R., [http://www.lindependant.fr/2011/06/29/jumelage-officiel-canet-maynooth,35160.php ''Jumelage officiel Canet-Maynooth''], L'Indépendant, 29/06/2011</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Canet-en-Roussillon}} * [http://www.mairie-canet-en-roussillon.fr Die amptelike webwerf van Canet-en-Roussillon] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Canet en Roussillon}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Pyrénées-Orientales]] nfidwktpshsw1ahrmxl49i5lmsjczmy 0 107534 2892393 2885388 2026-04-10T18:25:46Z Jcb 223 2892393 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ring video doorbell.jpg|duimnael|'n Deurklokkie met videokamera en internetverbinding - 'n voorbeeld van slim huisbestuur]] Die sambreelterm '''Internet van Dinge''' ('n leenvertaling van die [[Engels]]e ''Internet of Things'', kort ''IoT'') verwys na bepaalde soorte tegnologieë wat interaksie tussen mens en elektroniese of huishoudelike toestelle, of outomatiese kommunikasie tussen hierdie toestelle. Hiervoor word gegewens deur sensors versamel. Die Internet van Dinge maak deel uit van 'n tegnologiese ontwikkeling in die laat 20ste en vroeë 21ste eeu waarby fisiese voorwerpe toenemend in 'n netwerk van [[internet]]agtige strukture met mekaar verbind word en as nie-menslike internet-deelnemers begin optree. 'n Voorbeeld hiervan is slim huisbestuur. Terwyl die belangrikheid van [[persoonlike rekenaar]]s geleidelik afneem, word elektroniese en huishoudelike toestelle, geboue, voertuie en ander voorwerpe, wat met geskikte elektronika soos byvoorbeeld sensore en sagteware toegerus is, danksy hul inbedding in netwerkstrukture self in staat gestel om bepaalde toestande te analiseer, met mekaar te kommuniseer en aksies te loods. Danksy die tegniese moontlikhede van die Internet van Dinge hoef huishoudings nie meer hul aandag aan alledaagse verrigtinge skenk nie. 'n Eenvoudige voorbeeld is 'n koelkas wat kosvoorrade self kan beheer en dophou om, wanneer nodig, aanlynbestellings te plaas. Die Internet van Dinge voorsien die basis waarop toenemend 'n samesmelting van tegnologieë gaan plaasvind wat die grense tussen die fisiese, digitale en biologiese sfere vervaag, waarna gesamentlik verwys word as [[kuber-fisiese stelsel]]s.<ref>{{cite web |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/01/the-fourth-industrial-revolution-what-it-means-and-how-to-respond/ |title=The Fourth Industrial Revolution: what it means and how to respond |website=World Economic Forum |access-date=20 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502110155/https://www.weforum.org/agenda/2016/01/the-fourth-industrial-revolution-what-it-means-and-how-to-respond |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op ekonomiese vlak het die Internet van Dinge 'n nuwe fase van gedigitaliseerde [[globalisering]] in die wêreldhandel ingelui waar die handel met en vervoer van fisiese goedere deur die handel met tegnologiese gegewens vervang word. Die massavervaardiging van gestandaardiseerde goedere, wat in houers verpak en oor groot afstande vervoer word, is minder doeltreffend as die uitruil van gedigitaliseerde bousketse waarmee nywerheidsrobotte en masjiene in die bestemmingsland geprogrammeer word om benodigde en individueel aangepaste goedere plaaslik te vervaardig.<ref>[http://www.welt.de/regionales/hamburg/article152294131/Der-Hafen-muss-sich-der-Digitalisierung-anpassen.html ''www.welt.de, 16 Februarie 2016: Hamburg - Der Hafen muss sich der Digitalisierung anpassen. Besoek op 16 Februarie 2016'']</ref> Daar is ramings van 200 miljard toestelle wat in die nabye toekoms verbind sal word. Die mark se waarde word geprojekteer teen 80 miljard dollar.<ref>[https://www.toptal.com/designers/interactive/smart-home-domestic-internet-of-things Toptal - Home Smart Home: Domineer die Internet van Dinge]</ref> == Suid-Afrikaanse mark vir slim huisbestuurtegnologie == Die getal Suid-Afrikaanse huishoudings, wat gebruik maak van slim huisbestuurtegnologie, is in 2020 op 700&nbsp;000 beraam wat gelykstaan aan 'n markpenetrasie van 5,3 persent (dit sal na verwagting styg tot 9,9 persent teen 2023). Die verwagte omset in 2020 beloop VS$366 miljoen.<ref>{{Cite web |url=https://www.statista.com/outlook/279/112/smart-home/south-africa |title=''Statista.com: Smart Home - South Africa. Besoek op 9 Mei 2020'' |access-date= 9 Mei 2020 |archive-date=20 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181020220909/https://www.statista.com/outlook/279/112/smart-home/south-africa |url-status=dead }}</ref> ==Sien ook== * [[KadNap-botnetwerk]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internet]] 0slikd8ifxfri2k96sclupmklx4f737 0 107672 2892586 2890045 2026-04-11T05:11:25Z Sobaka 328 /* Sien ook */ skakel 2892586 wikitext text/x-wiki [[Lêer:US Marines and French Gendarmerie exercise on Dec 3, 2014 24.jpg|duimnael|[[Amerikaanse Marinierskorps]] wat in Desember 2014 in polisiëring opgelei is deur die Franse [[gendarmerie]]. Militêre personeel wat in asimmetriese oorlogvoering betrokke is, moet dikwels op skares reageer.]] '''Asimmetriese oorlogvoering''' (of asimmetriese betrokkenheid) is [[oorlog]] tussen oorlogvoerders wie se relatiewe militêre mag aansienlik verskil, of wie se [[strategie]] of taktiek aansienlik verskil. Dit is gewoonlik 'n oorlog tussen 'n staande, professionele weermag en 'n opstands- of weerstandsbeweging. [[Guerilla-oorlogvoering]] is een van die oudste vorme van asimmetriese oorlogvoering. Asimmetriese oorlogvoering kan 'n konflik beskryf waarin die hulpbronne van twee oorlogvoerendes in wese van mekaar verskil. Gedurende die stryd en deur ander interaksie (geopolities, sosio-ekonomies of humanitêr) word daar gepoog om mekaar se kenmerkende swakhede uit te buit. So 'n stryd behels dikwels die strategie en taktiek van onkonvensionele oorlogvoering, die swakker vegters poog om strategie te gebruik om vir die leemtes in kwantiteit of kwaliteit te vergoed. Sulke strategieë is nie noodwendig militêr van aard nie. Dit staan in teenstelling met simmetriese oorlogvoering, waar twee magte met 'n soortgelyke militêre mag en hulpbronne teen mekaar veg, en staatmaak op taktiek wat algemeen soortgelyk is, dit verskil slegs in die besonderhede en uitvoering daarvan. == Definisie en verskille == Die gewildheid van die term dateer uit Andrew J. R. Mack se artikel "''Why Big Nations Lose Small Wars''" uit 1975 in ''World Politics'', waarin "asimmetries" bloot verwys na 'n beduidende magverskil tussen opponerende akteurs in 'n konflik. In hierdie sin word '[[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]]' in die breë as materiële mag verstaan, soos 'n groot [[leër]], gesofistikeerde [[Gevegswapen|wapens]], 'n gevorderde [[ekonomie]], ensovoorts. Mack se ontleding is in daardie tyd grootliks geïgnoreer, maar teen die einde van die [[Koue Oorlog]] het dit hernieude belangstelling onder akademici ontlok. Aan die einde van die negentigerjare het nuwe navorsing oor Mack se insigte begin ontwikkel, en na 2004 het die Amerikaanse weermag weer ernstig begin nadink oor die probleme wat verband hou met asimmetriese oorlogvoering. Besprekings sedert 2004 is bemoeilik deur die neiging van akademiese en militêre gemeenskappe om die term op verskillende maniere te gebruik, en deur die noue verbintenis met [[guerrilla-oorlogvoering]], [[opstand]], [[terrorisme]], [[teeninsurgensie]] en [[teenterrorisme]]. Militêre outeurs gebruik die term 'asimmetries' om te verwys na die indirekte aard van die [[strategie]]ë wat baie swak akteurs aanneem, of selfs na die aard van die teëstander (bv. 'asimmetriese teenstanders kan verwag word ...') eerder as tot die korrelasie van magte. Akademiese skrywers is geneig om te konsentreer op die verduideliking van twee raaisels in asimmetriese konflik. Eerstens, as 'mag' die oorwinning in konflik bepaal, waarom sou swakker akteurs dan besluit om teen sterker akteurs te veg? Belangrike verduidelikings sluit in: # Swakker akteurs kan geheime wapens hê;<ref name="Paul 1994">{{cite book |last= Paul|first=Thazha Varkey |date=1994 |title=Asymmetric conflicts: war initiation by weaker powers |url= http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/politics-international-relations/international-relations-and-international-organisations/asymmetric-conflicts-war-initiation-weaker-powers|location=New York, NY |publisher= Cambridge University Press |isbn=9780521466219}}</ref> # Swakker akteurs het magtige bondgenote;<ref name="Paul 1994"/> # Sterker akteurs kan nie hul dreigemente geloofwaardig maak nie.<ref name="Allen 2011">{{cite journal|title=From Melos to Baghdad: Explaining Resistance to Militarized Challenges from More Powerful States|last=Allen|first=Michael A.|last2=Fordham|first2=Benjamin O.|journal=International Studies Quarterly |volume=4 |issue=55 |pages=1025–1045|date=2011|doi=10.1111/j.1468-2478.2011.00680.x}}</ref> # Die eise van 'n sterker akteur is buitengewoon;<ref name="Allen 2011"/> # Die swakker akteur moet sy plaaslike mededingers oorweeg wanneer hy reageer op dreigemente van magtige akteurs.<ref>{{cite journal|url=http://fpa.oxfordjournals.org/content/early/2016/05/29/fpa.orw026|title=Deadly Triangles: The Implications of Regional Competition on Interactions in Asymmetric Dyads|last=Allen|first=Michael A.|last2=Bell|first2=Sam R.|last3=Clay|first3=K. Chad|journal=Foreign Policy Analysis|volume=14|issue=2|pages=169–190|date=2016|doi=10.1093/fpa/orw026}}</ref> Tweedens, as 'mag', soos wat dit konvensioneel verstaan word, lei tot oorwinning in oorlog, hoe word dan die oorwinning van die 'swak' oor die 'sterk' verklaar? # Strategiese interaksie; # Bereidwilligheid van die swakkes om meer te ly of hoër koste te dra; # Eksterne ondersteuning van swak akteurs; # Onwilligheid van sterk akteurs om geweld te eskaleer; # Interne groepsdinamika;<ref>{{Cite journal|title=Anomalously Slow Attrition Times for Asymmetric Populations with Internal Group Dynamics|last=Zhao|journal=Physical Review Letters |volume=103 |issue=14|pages=148701 |date=2 Oktober 2009|display-authors=etal|arxiv=0910.1622|bibcode=2009PhRvL.103n8701Z|doi=10.1103/PhysRevLett.103.148701|pmid=19905607}}</ref> # Opgeblase sterk oorlogdoelstellings deur die akteur; # Evolusie van die houding van asimmetriese teenstanders ten opsigte van tyd.<ref>{{cite book |last= Resnick|first=Uri |date=2013 |title=Dynamics of Asymmetric Territorial Conflict: the evolution of patience |url= http://www.palgrave.com/uk/book/9781137303981|location=Basingstoke, UK |publisher= Palgrave-Macmillan|page=287 |isbn=978-1-137-30398-1}}</ref> Asimmetriese konflikte sluit tussenstatelike en [[burgeroorlog|burgeroorloë]] in, en die afgelope tweehonderd jaar is dit oor die algemeen deur sterk akteurs gewen. Sedert 1950 het swak akteurs egter 'n meerderheid van alle asimmetriese konflikte gewen.<ref>{{cite web|last=Arreguín-Toft|first=Ivan|title=How the weak win wars: A theory of asymmetric conflict|url=http://web.stanford.edu/class/polisci211z/2.2/Arreguin-Toft%20IS%202001.pdf|accessdate=2012-09-17}}</ref> == Sien ook == * [[Explosive Media]] * [[Havana-sindroom]] * [[Hibriede oorlogvoering]] * [[Kuberoorlogvoering]] * [[Onbeperkte oorlogvoering (boek)]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Asymmetric warfare}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Krygskunde]] 2x76moezmc7cmxkufn9b2f34vamk4id 0 108807 2892329 2672580 2026-04-10T16:26:48Z Redaktor GLAM 182360 Higher resolution version of image 2892329 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Albanees]].'' {{Etniese groep | beeld = <div style="white-space:nowrap;"> [[Lêer:Karl Topia, by Kostandin Shpataraku, Ardenica Monastery.png|x60px]][[Lêer:Moisi Arianit Golemi (166345643).jpg|x60px]][[Lêer:Gjergj Kastrioti.jpg|x60px]][[Lêer:Pjetër Bogdani 1989 Albania stamp.jpg|x60px]][[Lêer:Mehmedpasha.jpg|x60px]][[Lêer:ModernEgypt, Muhammad Ali by Auguste Couder, BAP 17996.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Dupré - Ali Pasha - 1819.jpg|x60px]][[Lêer:Ismail Qemali (portrait).jpg|x60px]][[Lêer:Ghega-lithografie-kriehuber-1851.jpg|x60px]][[Lêer:11-H-Tahsini.jpg|x60px]][[Lêer:Naim Frashëri.jpg|x60px]][[Lêer:Isa boletini.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:GjergjFishta.jpg|x60px]][[Lêer:Gramsci.png|x60px]][[Lêer:Francesco Crispi.jpg|x60px]][[Lêer:PashkoVasa.jpg|x60px]][[Lêer:Luigj Gurakuqi.jpg|x60px]][[Lêer:Fan Noli from banknote.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:King Zog.jpg|x60px]][[Lêer:Alexander Moissi.jpg|x60px]][[Lêer:Musine Kokalari.jpg|x60px]][[Lêer:MotherTeresa 090.jpg|x60px]][[Lêer:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|x60px]][[Lêer:Ferid Murad.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Ismail Kadare 2003.png|x60px]][[Lêer:Ibrahim Rugova 2004.jpg|x60px]][[Lêer:Arta Dobroshi (Cropped).jpg|x60px]][[Lêer:Rita Ora 2012.jpg|x60px]][[Lêer:Rona Nishliu.JPG|x60px]][[Lêer:Adnan Januzaj (cropped).JPG|x60px]] </div> | onderskrif = | groep = Albanese | bevolking = ca. 7,5–12,2miljoen | plek = {{vlagland|Albanië}} 2,8 miljoen<ref>{{cite web |url=http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2012/main-results-of-population-and-housing-census-2011.aspx |title=Main Results of Population and Housing Census 2011 |publisher=INSTAT |access-date=24 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016223505/http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2012/main-results-of-population-and-housing-census-2011.aspx |archive-date=16 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kosovo}} 1,6 miljoen<ref>{{cite web |format=PDF |url=http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,276 |title=2011 Census: Population and Housing Census in Kosovo Preliminary Results |date=Junie 2011 |language=sq |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014071406/http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,276 |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Italië}} 800&nbsp;000<ref>{{it}} {{cite web|title=Kosovari in Italia|url=http://www.tuttitalia.it/statistiche/cittadini-stranieri/kosovo}}</ref><ref>{{en}} [http://www.ethnologue.com/language/aae/***EDITION*** Albanian, Arbëreshë - A language of Italy - Ethnic population: 260,000 (Stephens 1976).]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.istat.it/it/archivio/129854 |title=Cittadini non comunitari regolarmente presenti |publisher=istat.it |access-date=3 Oktober 2014 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425193119/https://www.istat.it/it/archivio/129854 |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Noord-Masedonië}} 509&nbsp;083<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |title=2002 Macedonian Census |format=PDF |access-date=22 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109171952/http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Turkye}} 500&nbsp;000–5&nbsp;000&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite book|author=Marta Petricioli|title=L'Europe Méditerranéenne|url=https://books.google.com/books?id=7Lfwutn-soQC&pg=PA46|accessdate=4 November 2015|year=2008|publisher=Peter Lang|isbn=978-90-5201-354-1|page=46}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author=Christopher Deliso|title=The Coming Balkan Caliphate: The Threat of Radical Islam to Europe and the West|url=https://books.google.com/books?id=-7dq8mi0DWkC&pg=PA38|accessdate=4 November 2015|year=2007|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-99525-6|page=38}}</ref><ref>{{tr}} {{cite news|title=Türkiyedeki Kürtlerin Sayısı! |publisher=Milliyet |date=2008|accessdate=7 Junie 2008 |url=http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika&Kategori=yasam&ArticleID=873452&Date=07.06.2008&ver=16}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.todayszaman.com/national_albanians-in-turkey-celebrate-their-cultural-heritage_254383.html |title=Albanians in Turkey celebrate their cultural heritage |publisher=Todayszaman.com |date=21 Augustus 2011 |accessdate=4 November 2015 |archive-date=31 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031102644/https://www.todayszaman.com/national_albanians-in-turkey-celebrate-their-cultural-heritage_254383.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author=Robert A. Saunders|title=Ethnopolitics in Cyberspace: The Internet, Minority Nationalism, and the Web of Identity|url=https://books.google.com/books?id=vM5hZEsdz94C&pg=PA98|year=2011|publisher=Lexington Books|isbn=978-0-7391-4194-6|page=98}}</ref><ref>{{cite web |author=Cuneyt Yenigun |format=PDF |url=http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/27/OS_16.pdf |title=GCC Model: Conflict Management for the "Greater Albania" |publisher=Süleyman Demirel University:Faculty of Arts and Sciences Journal of Social Sciences |access-date=4 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305145511/http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/27/OS_16.pdf |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Duitsland}} 300&nbsp;000<ref>{{de}} Hans-Peter Bartels: [http://www.hans-peter-bartels.de/pdf/267.pdf?title=BT-Plenarprotokoll_05.06.2008_-_Ausschnitt_Bartels_-_Kosovo Deutscher Bundestag - 16. Wahlperiode - 166. Sitzung. Berlin, Donnerstag, den 5. Juni 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130103000048/http://www.hans-peter-bartels.de/pdf/267.pdf?title=BT-Plenarprotokoll_05.06.2008_-_Ausschnitt_Bartels_-_Kosovo |date= 3 Januarie 2013 }}</ref><br /> {{vlagland|Griekeland}} 280&nbsp;000–600&nbsp;000<ref>{{en}} Managing Migration: The Promise of Cooperation. By Philip L. Martin, Susan Forbes Martin, Patrick Weil</ref><ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/nws_SAM01_EN.PDF |title=Announcement of the demographic and social characteristics of the Resident Population of Greece according to the 2011 Population - Housing Census. |format=PDF |publisher=Greek National Statistics Agency |access-date=3 Junie 2014 |date=23 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015142541/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/nws_SAM01_EN.PDF |archive-date=15 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author1=Rainer Bauböck|author2=Eva Ersbøll|author3=Kees Groenendijk|author4=Harald Waldrauch|title=Acquisition and Loss of Nationality: Comparative Analyses - Policies and Trends in 15 European Countries|url=https://books.google.com/books?id=TW1ZAQAAQBAJ&pg=PA416|accessdate=4 November 2015|year=2006|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-5356-920-7|page=416}}</ref><br /> {{vlagland|Switserland}} 200&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.schweiz-albanien.ch/fileadmin/Dokumente/Informationen/090808_albsuissealbanerch.pdf |title=Die Albaner in der Schweiz: Geschichtliches – Albaner in der Schweiz seit 1431 |format=PDF |access-date=22 September 2010 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053102/http://www.schweiz-albanien.ch/fileadmin/Dokumente/Informationen/090808_albsuissealbanerch.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.infowilplus.ch/_iu_write/artikel/2007/KW_21/Region/Artikel_8116/ |title=Im Namen aller Albaner eine Moschee? |publisher=Infowilplus.ch |date=25 Mei 2007 |access-date=22 September 2010 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117070247/http://www.infowilplus.ch/_iu_write/artikel/2007/KW_21/Region/Artikel_8116/ |archive-date=17 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlag|Verenigde State}} 193&nbsp;813<ref>{{en}} {{cite web|title=Total ancestry categories tallied for people with one or more ancestry categories reported 2010 American Community Survey 1-Year Estimates|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_10_1YR_B04003&prodType=table|publisher=United States Census Bureau|accessdate=30 November 2012}}</ref><br /> {{vlagland|Swede}} 54&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/country/SE |title=Total Population of Albanians in the Sweden |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234714/https://www.ethnologue.com/country/SE |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Montenegro}} 30&nbsp;439<ref>{{cite web |url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |title=Official Results of Monenegrin Census 2011 |format=PDF |access-date=24 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212202834/http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |archive-date=12 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 30&nbsp;000<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/albanians-taking-over-london-vice-605315.html |title=Total Population of Albanians in the United Kingdom |publisher=Independent.co.uk |date=25 November 2002 |access-date=22 September 2010 |location=London |first=Jason |last=Bennetto |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925155423/http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/albanians-taking-over-london-vice-605315.html |archive-date=25 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 28&nbsp;270<ref>{{en}} {{cite web|title=Ethnic Origin (264), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age Groups (10) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2011 National Household Survey|url=http://www12.statcan.gc.ca/.../dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm...}}</ref><br /> {{vlagland|Oostenryk}} 28&nbsp;212<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/volkszaehlungen_registerzaehlungen/bevoelkerung_nach_demographischen_merkmalen/index.html |title=Statistik Austria |publisher=Statistik.at |date= |accessdate=24 Desember 2013 |archive-date=13 November 2010 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20101113145800/http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/volkszaehlungen_registerzaehlungen/bevoelkerung_nach_demographischen_merkmalen/index.html |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Frankryk}} 20&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/theme.asp?theme=2&sous_theme=5 |title=Étrangers - Immigrés: Publications et statistiques pour la France ou les régions |publisher=Insee.fr |access-date=4 November 2015 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119064159/http://www.insee.fr/fr/themes/theme.asp?theme=2 |archive-date=19 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Egipte}} 18&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web|title=Egypt: Languages (Immigrant Languages)|url=http://www.ethnologue.com/country/eg}}</ref><br /> {{vlagland|Kroasië}} 17&nbsp;513<ref>{{cite web |url=http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/E01_01_04/e01_01_04_RH.html |title=Population by Ethnicity, by Towns/Municipalities, 2011 Census |publisher=Croatian Bureau of Statistics |date=Desember 2012 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517083747/https://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/E01_01_04/e01_01_04_RH.html |archive-date=17 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Noorweë}} 10&nbsp;000<br /> {{vlag|Australië}} 11&nbsp;315<ref>{{en}} {{cite web| url = http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/ViewData?breadcrumb=POLTD&method=Place%20of%20Usual%20Residence&subaction=-1&issue=2006&producttype=Census%20Tables&documentproductno=0&textversion=false&documenttype=Details&collection=Census&javascript=true&topic=Ancestry&action=404&productlabel=Ancestry%20(full%20classification%20list)%20by%20Sex&order=1&period=2006&tabname=Details&areacode=0&navmapdisplayed=true&| title = 20680-Ancestry (full classification list) by Sex - Australia| format = Microsoft Excel download| publisher = Australian Bureau of Statistics| work = 2006 Census| accessdate = 2 Junie 2008| archive-date = 10 Maart 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080310121707/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/download?format=xls&collection=Census&period=2006&productlabel=Ancestry%20%28full%20classification%20list%29%20by%20Sex&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&areacode=0| url-status = dead}}</ref><br /> {{vlagland|Roemenië}} 10&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.divers.ro/albanezi_date_demografice_ro |title=Date demografice |access-date=18 Augustus 2010 |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20150208053918/http://www.divers.ro/albanezi_date_demografice_ro |archive-date=8 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Denemarke}} 8&nbsp;223<ref>{{cite web |url=http://www.dst.dk |title=National statistics of Denmark |publisher=Dst.dk |access-date=22 September 2010 |language=da |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113145018/http://www.dst.dk/ |archive-date=13 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Finland}} 8&nbsp;214<ref>{{en}} {{cite web|url=http://pxweb2.stat.fi/Dialog/Saveshow.asp|title=Demographics of Finland}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /> {{vlagland|Serwië}} 5&nbsp;809<ref>{{cite web |title=Serbia Census 2011 |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424091440/https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Nacionalna%20pripadnost-Ethnicity.pdf |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|België}} 5&nbsp;600–30&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://statbel.fgov.be/fr/modules/publications/statistiques/population/population_natio_sexe_groupe_classe_d_ges_au_1er_janvier_2010.jsp |title=Population par nationalité, sexe, groupe et classe d'âges au 1er janvier 2010 |access-date=12 Januarie 2012 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129060327/http://statbel.fgov.be/fr/modules/publications/statistiques/population/population_natio_sexe_groupe_classe_d_ges_au_1er_janvier_2010.jsp |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Anderlecht, Molenbeek, Schaarbeek: repères du crime à Bruxelles |url=http://www.cafebabel.fr/article/32786/trans-anderlecht-molenbeek-schaarbeek-spot-the-cri.html |access-date=12 Januarie 2012 |newspaper=cafebabel.com |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518205033/http://www.cafebabel.fr/article/32786/trans-anderlecht-molenbeek-schaarbeek-spot-the-cri.html |archive-date=18 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nederland}} 5&nbsp;000–20&nbsp;000<br /> {{vlagland|Oekraïne}} 5&nbsp;000<ref>{{en}} Olson, James S., An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires. (Westport: Greenwood Press, 1994) bl. 28–29</ref><br /> {{vlagland|Slowenië}} 4&nbsp;020<ref>{{en}} {{cite web|title=Slovenia: Languages (Immigrant Languages)|url=http://www.ethnologue.com/country/eg}}</ref> | taal = [[Albanees]] | geloof = [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Islam]] (Soenniete • Bektashi • [[Soefisme]])<br />[[Lêer:P christianity.svg|18px]] [[Christendom]] ([[Rooms-Katolieke Kerk]] • [[Italo-Albanese-Katolieke Kerk]] • [[Ortodokse Kerk van Albanië]] • [[Protestantisme]])<br />Ongebonde | verwante = Ander [[Indo-Europese tale|Indo-Europese volke]] }} [[Lêer:AlbaniansOutsideAlbania.png|duimnael|links|Verspreiding van Albanese in [[Suidoos-Europa]]]] Die '''Albanese''' ([[Albanees]]: ''Shqiptarët'') is 'n [[nasie]] en [[etniese groep]] inheems aan [[Albanië]] en aangrensende lande wat Albanees, 'n [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taal]], as [[moedertaal]] praat. Hulle vorm die titulêre nasie van Albanië en maak volgens die laaste sensus van 2011 omtrent 82,6% van dié land se bevolking uit. In [[Kosovo]] het Albanese sowat 93% van die bevolking uitgemaak. Albanese deel 'n gemeenskaplike afkoms, kultuur en geskiedenis, maar dié term verwys soms ook na die hele bevolking van Albanië. Wêreldwyd is daar tussen 7,5 en 12,2 miljoen Albanese, waarvan sowat 2,8 miljoen in Albanië en 1,6 miljoen in Kosovo. In [[Turkye]] is daar tussen 500&nbsp;000 en 5 miljoen Albanese, in [[Italië]] 800&nbsp;000 en in [[Noord-Masedonië]] 509&nbsp;083. Na die einde van die [[Koue Oorlog]] het Albanese hulle veral as trekarbeiders in [[Wes-Europa|Wes-Europese]] lande soos [[Duitsland]] en [[Switserland]] asook in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gevestig. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Albanians}} {{Normdata}} [[Kategorie:Albanese| ]] [[Kategorie:Etniese groepe in Afrika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Noord-Amerika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Oseanië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Turkye]] [[Kategorie:Kosovo]] [[Kategorie:Etniese groepe in Bosnië en Herzegowina]] [[Kategorie:Etniese groepe in Italië]] hch7hix7pcv9jepbba5z8u7bmurl3vd 0 110936 2892344 2345738 2026-04-10T16:51:59Z Jcb 223 2892344 wikitext text/x-wiki '''Grenslynpersoonlikheidsteuring''' (GPS; [[Engels]]: ''borderline personality disorder''), voorheen ook '''grensgraadpersoonlikheidsversteuring''' genoem, word gekenmerk deur ongewone variasies en dieptes in gemoed. Hierdie gemoedskommelinge kan ernstige negatiewe gevolge in denke en interpersoonlike verhoudings veroorsaak. Die hoofkenmerke van GPS is gevoelens van verwerping, impulsiewe gedrag en onstabiliteit in emosies, interpersoonlike verhoudings en selfbeeld. Dit kom meer algemeen onder vroue voor, en behandeling deur middel van medikasie en psigoterapie kan soms verbetering fasiliteer. Mense wat onder GPS gebuk gaan, is gereeld besig om hulself en ander te idealiseer óf in hul gedagtes af te kraak. Dit veroorsaak dan 'n wisseling tussen 'n baie hoë agting vir self en ander, tot intense teleurstelling en minagting van self en ander. Selfbeserings en selfdoodpogings kom ook algemeen voor. == Wanneer ly iemand aan GPS? == Die volgende simptome is 'n aanduiding dat iemand aan grenslynpersoonlikeheidsteuring ly, gegrond op die ''Diagnostical and Statistical Manual of Mental Disorders'' (DSM), wat wêreldwyd aanvaar word as die gesaghebbendste bron. GPS word gekenmerk deur 'n volgehoue patroon van onstabiliteit in interpersoonlike verhoudings, selfbeeld en gemoed, asook impulsiwiteit. Dit begin by vroeë volwassenheid, en kom in verskeie situasies voor, soos aangedui deur vyf of meer van die volgende: * Paniekerige pogings om werklike of verbeelde verwerping te vermy * 'n Patroon van onstabiele en intense verhoudings wat gekenmerk word deur 'n wisseling tussen ekstreme “aanbidding” en “walging” * 'n Duidelike en volgehoue patroon van onstabiele selfbeeld of gevoel oor self * Impulsiwiteit in minstens twee situasies wat nadelige gevolge kan inhou (bv. oorbesteding, middelmisbruik, roekelose bestuur, seks, ooreet) * Konstante gedagtes oor [[selfmoord|selfdood]], of aanduidings daarvan, of selfbeseringsgedrag * Episodes van emosionele onstabiliteit as gevolg van wisselende gemoed duur gewoonlik 'n paar uur en selde meer as 'n paar dae * Chroniese gevoelens van “leegheid” * Ontoepaslike, intense woede of woedebuie, wat moeilik is om te beheer * Angsverwante paranoïese gedagtes rakende self, of simptome van verlies aan kontak met die werklikheid. == Verwysings == * Artikel met toestemming van Louis Awerbuck, kliniese sielkundige. {{Normdata}} [[Kategorie:Geestesteurings]] fv82cdirh2sn1qz2lr62qh2ivi96wzk 0 119352 2892338 2725239 2026-04-10T16:49:33Z Jcb 223 2892338 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Falco | beeld = Falco Ursela Monn 1986-3.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Falco saam met die aktrise Ursela Monn in 1986 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Johann "Hans" Hölzel | alias = | geboortedatum = [[19 Februarie]] [[1957]] | geboorteplek = [[Wene]], [[Oostenryk]] | oorsprong = | sterfdatum = [[6 Februarie]] [[1998]] | sterfplek = Tussen Villa Montellana en Puerto Plata, [[Dominikaanse Republiek]] | genre = New wave • Neue Deutsche Welle • rock • pop • hip hop | beroep = Sanger, liedjieskrywer, rapper | instrument = Stem, [[klavier]], [[baskitaar]], [[kitaar]] | jare_aktief = 1977–1998 | etiket = Sony • EMI • Warner Music | assosiasies = Thomas Lang | webwerf = https://www.sonymusic.de/kuenstler/falco | huidige_lede = | gewese_lede = }} [[Lêer:Wien - Falco-Graffiti von Lush Sux.JPG|duimnael|links|220px|'n Muurskildery by die ingang van 'n Weense moltreinstasie verwys na een van Falco se grootste treffers, ''Amadeus'']] '''Falco''' (* [[19 Februarie]] [[1957]] in [[Wene]]; † [[6 Februarie]] [[1998]] naby Puerto Plata, [[Dominikaanse Republiek]]) was die verhoognaam van '''Johann "Hans" Hölzel''', 'n [[Oostenryk]]se sanger en musikant van wêreldfaam, wat hy uit bewondering vir die [[Duitse Demokratiese Republiek|DDR]]-skispringer Falko Weißpflog in 1977 gekies het.<ref>[https://www.mdr.de/zeitreise/falco-kuenstlername-rock-me-amadeus100.html ''www.mdr.de: Rock me Amadeus - Wie Falco zu seinem Namen kam. Besoek op 19 Junie 2018'']</ref> Sy treffer ''Rock Me Amadeus'' is tot vandag die enigste liedjie met [[Duits]]e lirieke wat boaan die [[Verenigde State|Amerikaanse]] Billboard Hot 100-trefferlys gestaan het – 'n posisie wat Falco drie weke lank kon beklee.<ref>[http://www.billboard.com/#/artist/falco/4585 ''billboard.com'']</ref><ref>[http://www.spiegel.de/kultur/musik/saenger-falco-amadeus-des-pop-a-466996.html ''Spiegel Online, 18 Februarie 2007: Sänger Falco – Amadeus des Pop. Besoek op 16 Februarie 2017'']</ref> Met 20 miljoen album- en 40 miljoen enkelsnitverkope is Falco steeds die suksesvolste Oostenrykse sanger ooit. Die sanger het oorspronklik 'n akademiese opleiding aan die Weense Jazz-konserwatorium begin, maar sy studies daar in 1976 gestaak. Vyf jaar later het Falco, wat onder meer deur [[David Bowie]] beïnvloed is en net soos dié [[Verenigde Koninkryk|Britse]] superster 'n tyd lank in [[Wes-Berlyn]] gebly het,<ref>[http://www.falco.at/?page_id=149 ''www.falco.at: Falco se biografie - "Die Weichen werden gestellt". Besoek op 19 Februarie 2017'']</ref> sy deurbraak op die [[Europa|Europese]] musiekmark met die enkelsnit ''Der Kommissar'' bereik wat in die meeste lande boaan die trefferlys gestaan en selfs in [[Kanada]] goud behaal het. So groot sy sukses as sanger in die volgende jare ook was, het dit groot druk op 'n buitengewoon ambisieuse kunstenaar soos Falco geplaas. Hoë verwagtinge het oorgegaan tot 'n strewe na perfeksionisme, maar het ook 'n vrees by hom gewek om moontlik nie meer aan dié verwagtinge te kan voldoen nie. Belangsteling in Falco se musiek het geleidelik afgeneem totdat hy in 1995 weer groot sukses met die enkelsnit ''Mutter, der Mann mit dem Koks ist da'' behaal het wat hy onder die pseudoniem ''T>>MA'' vrygestel het – 'n ou [[Berlyn]]se treffer wat Falco in 'n tegnomusiekstyl bewerk het. 1996 het Falco hom in die Dominikaanse Republiek gevestig om aan nuwe projekte te werk. Falco se ontydige dood in 'n motorongeluk in 1998 in dié [[Karibiese See|Karibiese]] land, waar hy 'n klankateljee ingerig het, bly tot vandag toe raaiselagtig, maar met inagneming van die omstandighede was dit geen selfmoord nie, soos deur sommige verslaggewers beweer is. Al het die amptelike lykbeskouingverslag bepaal dat die sanger onder die invloed van [[kokaïen]] en drank bestuur het, het Falco se voertuig met 'n bus gebots wat teen 'n buitensporige spoed van meer as 100&nbsp;km per uur gery het. Die sanger is blykbaar op slag dood.<ref>[http://www.falcoworld.net/wienerblut/Articles/dertoddesfalken.htm ''falcoworld.net: Der Tod des Falken. Besoek op 17 Februarie 2017'']</ref> == Falco-restaurant in Wene == Op 19 Februarie 2019 het 'n restaurant (met kroeg en klub), wat aan Falco gewy is, sy deure in Wene geopen.<ref>[https://falco.net/presse/sensation-falco-lokal-eroeffnung-in-wien ''Falco.net, 20 Februarie 2019: Sensation: Falco-Lokal in Wien eröffnet. Besoek op 18 Mei 2020'']</ref> {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.falco.at/ Falco Privatstiftung (''Falco Privaatstigting'') {{de}}] {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Oostenrykse musici]] [[Kategorie:Sterftes in 1998]] rrc2cyj0dzlujcvfj2mmfmzjj76nbey 10 119868 2892627 1537419 2026-04-11T11:52:08Z Minorax 111178 Requesting speedy deletion with rationale "Unused, deprecated by the Babel extension". (TwinkleGlobal) 2892627 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Skrap|1=Unused, deprecated by the Babel extension}}</noinclude> {{userbox-level | level = | id = [[Dhivehi|dv]] | info = މީނާގެ މާދަރީ ބަހަކީ '''[[:Kategorie:Gebruiker dv-N|ދިވެހިބަސް]]'''<br/>mi membaru ge mādarī bahakī '''[[Dhivehi]]''' baheve. | info-op = text-align:right;font-family:Tahoma, sans-serif; | usercategory = User dv | nocat = {{{nocat|}}} }}<includeonly> [[Kategorie:Gebruiker dv|{{PAGENAME}}]] [[Kategorie:Gebruiker dv-N|{{PAGENAME}}]] </includeonly> <noinclude> [[Kategorie:Babelsjablone|dv]] <br clear="all"/> * [[Sjabloon:Gebruiker dv-0|dv-0]], [[Sjabloon:Gebruiker dv-1|dv-1]], [[Sjabloon:Gebruiker dv-2|dv-2]], [[Sjabloon:Gebruiker dv-3|dv-3]], [[Sjabloon:Gebruiker dv-4|dv-4]], [[Sjabloon:Gebruiker dv-5|dv-5]] * '''dv-N''' <noinclude> ---- * Om die bostaande ikoon te toon, gebruik {{sl|Gebruiker dv}}. </noinclude> 2hf1jntwhl5p5hvrys7o0jvz9jsmd38 0 126715 2892328 2872695 2026-04-10T16:13:58Z CommonsDelinker 1161 "Professor_G._Akhatov.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Yann|Yann]] verwyder is omrede: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Copyright AKHATOV.ORG © 2009 on the source website 2892328 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Tartaars]].'' {{Etniese groep | beeld = <div style="white-space:nowrap;"> [[Lêer:Mamai.jpg|x60px]][[Lêer:Іслам-Гірей 1604—1654.jpg|x60px]][[Lêer:Tuhaj Bej.jpg|x60px]][[Lêer:Taras Triasylo.jpg|x60px]][[Lêer:Ğayaz Ishaqi, 1911.jpg|x60px]]<br /> [[Lêer:Tuqay portrait.jpg|x60px]][[Lêer:Mullagali Yaushev.jpg|x60px]][[Lêer:Stanisław Kryczyński.png|x60px]][[Lêer:Nureyev 10 Allan Warren.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Akhmetov Rinat Leonidovich.jpg|x60px]][[Lêer:RuslanChagaev.jpg|x60px]][[Lêer:Safina signing autographs.jpg|x60px]][[Lêer:Irina Shayk (Straighten Crop).jpg|x60px]][[Lêer:Bilya.JPG|x60px]]<br />[[Lêer:London 2012 Aliya Mustafina.jpg|x60px]][[Lêer:Nail Yakupov.png|x60px]][[Lêer:Marat Safin, 2006.jpg|x60px]][[Lêer:Chulpan-Hamatova-9-4!!!!-corrected by Alexey Nikishin.jpg|x60px]][[Lêer:Alsou.jpg|x60px]] </div> | onderskrif = | groep = Tartare | bevolking = ca. 6&nbsp;800&nbsp;000 | plek = {{vlagland|Rusland}} (uitsluitende die Krim) 5&nbsp;319&nbsp;877<br /> {{vlagland|Oesbekistan}} 477&nbsp;875<br /> {{vlagland|Oekraïne}} (insluitende die Krim) 319&nbsp;377<br /> {{vlagland|Kasakstan}} 240&nbsp;000<br /> {{vlagland|Turkye}} 175&nbsp;500<br /> {{vlagland|Turkmenistan}} 36&nbsp;355<br /> {{vlagland|Kirgisië}} 28&nbsp;334<br /> {{vlagland|Azerbeidjan}} 25&nbsp;900<br /> {{vlagland|Roemenië}} 24&nbsp;137<br /> {{vlagland|Israel}} 15&nbsp;000<br /> {{vlagland|Belarus}} 7&nbsp;300<br /> {{vlagland|Frankryk}} 7&nbsp;000<br /> {{vlagland|Litaue}} 6&nbsp;800–7&nbsp;200<br /> {{vlagland|Volksrepubliek China}} 5&nbsp;000<br /> {{vlagland|Kanada}} 2&nbsp;850<br /> {{vlagland|Estland}} 1&nbsp;981<br /> {{vlagland|Pole}} 1&nbsp;916<br /> {{vlagland|Bulgarye}} 1&nbsp;803<br /> {{vlagland|Finland}} 900 | taal = [[Tartaars]], [[Russies]] | geloof = [[Soenni]]tiese [[Islam]], [[Oosters-Ortodokse Kerk]] | verwante = Ander [[Turkiese volke]] soos [[Azerbeidjanners]], [[Basjkiriërs]], [[Gagaoesiërs]], [[Karakalpakke]], [[Kasakke]], [[Kirgisiërs]], [[Oeigoere]], [[Oesbeke]], [[Tsjoewasjiërs]], [[Turke]] en [[Turkmene]]; [[Russe]]; Ander Tartare soos Dobroedja-Tartare, [[Krim-Tatare]], [[Siberiese Tartare]] en Wolga-Tartare }} Die '''Tartare''' of '''Tatare''' ([[Russies]]: татары; [[Tartaars]]: татарлар) is 'n [[Turkiese volke|Turkiese]] [[etniese groep]] inheems aan die [[Europa|Europese]] deel van [[Rusland]] en die [[Wolga]] se middelloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Tatar |title=Tatar |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=18 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505213816/https://www.britannica.com/topic/Tatar |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle praat Tartaars, 'n [[Turkiese tale|Turkiese taal]], as [[moedertaal]] en Russies as [[tweede taal]]. Die Tartare is hoofsaaklik aanhangers van die [[Soenni]]tiese [[Islam]], gevolg deur 'n klein minderheid [[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosters-Ortodokse]] [[Christene]]. [[Lêer:Verbreitungsgebiet der Tataren.PNG|duimnael|links|Verspreiding van die Tartare]] [[Lêer:Ареал расселения татар в России. По данным Всероссийской переписи населения 2010 года.png|duimnael|links|Verspreiding van die Tartare in Rusland volgens die 2010-sensus]] Tartare vorm die tweede grootste etniese groep in Rusland na die [[Russe]] en maak sowat 3,9% van dié land se bevolking volgens die sensus van 2010 uit. Die meeste Tartare leef in die outonome republieke [[Tartarstan]] en [[Basjkortostan]] (Rusland), gevolg deur [[Oesbekistan]], [[Oekraïne]], [[Kasakstan]] en [[Turkye]]. In Oekraïne bly Tartare veral in die outonome republiek [[Krim]] ([[Krim-Tatare]]) en in Rusland naas die westelike deel (Wolga-Tartare) veral in [[Siberië]] ([[Siberiese Tartare]]). Die eerste verwysing na Tartare verskyn op die Kul Tigin-monument in die [[Oud-Turkiese skrif]] as 𐱃𐱃𐰺. Histories verwys die term na 'n verskeidenheid van Turko-Mongoolse semi-nomadiese ryke, wat die [[Tartarye]] se uitgestrekte gebied oorheers het. Na die [[Mongoolse Ryk]], wat in 1206 deur [[Djengis Khan]] gestig is, en die daaropvolgende [[Goue Horde]] is deur Europeërs as Tartare verwys. Die term Tartare is 'n vermenging van die Turkiese volk se eienaam en [[Tartaros]] uit die [[Griekse mitologie]].<ref>{{de}} {{cite book|author=Stephan Theilig|title=Historische Konzeptionen von Körperlichkeit|publisher=Frank & Timme GmbH|year=2011|isbn=978-3-86596-333-8|pages=109|url=https://books.google.de/books?id=941XMOdl14QC&pg=PA109#v=onepage&q&f=false|accessdate=2 Maart 2020}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Tatar people}} {{Ruslandsaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Rusland]] [[Kategorie:Turkiese volke]] 9ztmplg54wgj85x2joa2677fxclzioh 0 138247 2892345 2817137 2026-04-10T16:52:16Z Jcb 223 2892345 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; font-size: 90%; clear:right;" cellspacing="5" !Die lidlande van die Groep van Sewe (G7) en hulle verteenwoordigers tydens spitsberade. |- |[[Lêer:Group of Seven (G7) Countries.svg|senter|300px|Groep van Sewe]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] [[Duitsland]]&nbsp;– Bondskanselier [[Friedrich Merz]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]&nbsp;– President [[Emmanuel Macron]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Italy.svg|20px]] [[Italië]]&nbsp;– Eerste Minister [[Giorgia Meloni]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Japan.svg|20px]] [[Japan]]&nbsp;– Eerste Minister [[Shigeru Ishiba]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]]&nbsp;– Eerste Minister [[Mark Carney]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Verenigde Koninkryk]]&nbsp;– Eerste Minister [[Keir Starmer]] |- style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]&nbsp;– President [[Donald Trump]] |} Die '''Groep van Sewe''' (kort '''G7''') is 'n informele forum van die Westerse wêreld se leidende nywerheidslande wat in 1975 in die lewe geroep is. Die G7 se staats- en regeringshoofde kom gereeld vir spitsberade byeen om ekonomiese en ander kwessies te bespreek. Die G7 bestaan tans uit [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Italië]], [[Japan]], [[Kanada]], die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Die [[Russiese Federasie]], wat in 1998 tot die forum toegetree het wat vervolgens as [[Groep van Agt]] bekendgestaan het, is ná die anneksasie van die [[Krim|Krim-skiereiland]] op 25 Maart 2014 uitgesluit. Die forum het sodoende na sy oorspronklike formaat teruggekeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |title=U.S., other powers kick Russia out of G8 |publisher=[[CNN]] |date=25 Maart 2014 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429124350/https://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/index.html |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |title=Russia just quit the G8 for good |publisher=The Independent |date=13 Januarie 2017 |accessdate=30 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904014814/https://www.independent.co.uk/news/world/politics/russia-g8-kremlin-crimea-ukraine-vladimir-putin-g7-g20-a7525836.html |archive-date=4 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:G7 Taormina family photo 2017-05-26.jpg|duimnael|links|Staats- en regeringsleiers tydens die 43ste G7-spitsberaad in Taormina, Italië: Donald Tusk, Justin Trudeau, Angela Merkel, Donald Trump, Paolo Gentiloni, Emmanuel Macron, Shinzō Abe, Theresa May, Jean-Claude Juncker (van links na regs)]] Die Europese Gemeenskap (sedert 1993 die [[Europese Unie]]) neem sedert 1977 aan die spitsberade deel en word deur die Europese Kommissie en die land, wat op dié tydstip die roterende presidentskap van die Europese Unie beklee, verteenwoordig. Die forum het hom aanvanklik op die koördinasie van die lidlande se ekonomiese beleid toegespits, maar het later ook begin om internasionale vraagstukke soos die stryd teen armoede in die ontwikkelende lande, werkloosheid, die stryd teen misdaad en [[terrorisme]] en die proliferasie van massavernietigingswapens te behandel. Die eerste internasionale ekonomiese spitsberaad van die (destyds ses) leidende nywerheidslande het in 1975 as G6-spitsberaad op inisiatief van die Franse regering in die kasteel van Rambouillet (Frankryk) plaasgevind. == Lys van die Groep van Sewe-spitsberade == {{location map+ |Noord-Amerika |float=right|width=400 |caption=Gasheerplekke van G7-berade in Noord-Amerika|places= {{location map~ |Noord-Amerika |lat=18.458835|long=-66.267668|label=[[Dorado, Puerto Rico|2de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=45.651949|long=-74.940872|label=[[Montebello|7de]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=37.270702|long=-76.707457|label=[[Williamsburg, Virginië|9de]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=43.653226|long=-79.383184|label=[[Toronto|14de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=29.760427|long=-95.369803|label=[[Houston|16de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=44.648862|long=-63.575320|label=[[Halifax, Nova Scotia|21ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=39.739236|long=-104.990251|label=[[Denver|23ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=51.075562|long=-115.130786|label=[[Kananaskis|28ste, 51ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=31.201728|long=-81.331690|label=[[Sea Island, Georgia|30ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=45.326932|long=-79.216754|label=[[Huntsville, Ontario|36ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=39.647537|long=-77.465895|label=[[Camp David|38ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Noord-Amerika |lat=47.654|long=-70.15268|label=[[La Malbaie|44ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} }} {{Location map+ |Europa |width=400 |float=right|caption=Gasheerplekke van G7-berade in Europa|places= {{location map~ |Europa |lat=48.643868|long=1.829079|label=[[Rambouillet|1ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=51.507351|long=-0.127758|label=[[Londen|3de, 10de, 17de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.737430|long=7.098207|label=[[Bonn|4de, 11de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=45.440847|long=12.315515|label=[[Venesië|6de, 13de]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.804865|long=2.120355|label=[[Versailles|8ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.856614|long=2.352222|label=[[Parys|15de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=48.135125|long=11.581981|label=[[München|18de]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=40.882994|long=14.286579|label=[[Napels|20ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=45.764043|long=4.835659|label=[[Lyon|22ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=52.486243|long=-1.890401|label=[[Birmingham|24ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.937531|long=6.960279|label=[[Keulen|25ste]]|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{location map~ |Europa |lat=44.405650|long=8.946256|label=[[Genua|27ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=46.401488|long=6.590949|label=[[Évian-les-Bains|29ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=56.262051|long=-3.725752|label=[[Gleneagles|31ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=59.853611|long=30.059722|label=[[Sint Petersburg|32ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Europa |lat=54.140810|long=11.840055|label=[[Heiligendamm|33ste]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{location map~ |Europa |lat=42.349848|long=13.399509|label=[[L'Aquila|35ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=49.353976|long=0.075122|label=[[Deauville|37ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=54.479063|long=-7.795287|label=[[Lough Erne|39ste]]|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.850340|long=4.351710|label=[[Brussel|40ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=47.459711|long=11.180518|label=[[Krün|41ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=37.852222|long=15.291944|label=[[Taormina|43ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=43.4817|long=-1.55611111111|label=[[Biarritz|45ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Europa |lat=50.19659|long=-5.46505|label=[[Cornwall|47ste]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} }} {{location map+ |Japan |width=400 |float=right|caption=Gasheerplekke van G7-berade in Japan|places= {{location map~ |Japan |lat=35.689487|long=139.691706|label=[[Tokio|5de, 12de, 19de]]|position=left|mark=Arrows 12x12 e.svg}} {{location map~ |Japan |lat=26.591546|long=127.977316|label=[[Nago|26ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Japan |lat=42.551269|long=140.764098|label=[[Tōyako, Hokkaido|34ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{location map~ |Japan |lat=34.328159|long=136.829691|label=[[Shima, Mie|42ste]]|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} }} {| class="wikitable" ! Nommer ! Jaar ! Plek ! Land |- | 1 | 1975 |nowrap| [[Rambouillet]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 2 | 1976 |nowrap| [[San Juan]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 3 | 1977 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 4 | 1978 | [[Bonn]] | {{vlagland|Wes-Duitsland}} |- | 5 | 1979 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 6 | 1980 |nowrap| [[Venesië]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 7 | 1981 |nowrap| [[Ottawa]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 8 | 1982 |nowrap| [[Versailles]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 9 | 1983 |nowrap| [[Williamsburg]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 10 | 1984 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 11 | 1985 |nowrap| [[Bonn]] |nowrap| {{vlagland|Wes-Duitsland}} |- | 12 | 1986 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 13 | 1987 |nowrap| [[Venesië]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 14 | 1988 |nowrap| [[Toronto]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 15 | 1989 |nowrap| [[Parys]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 16 | 1990 |nowrap| [[Houston]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 17 | 1991 |nowrap| [[Londen]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 18 | 1992 |nowrap| [[München]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 19 | 1993 |nowrap| [[Tokio]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 20 | 1994 |nowrap| [[Napels]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 21 | 1995 |nowrap| [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 22 | 1996 |nowrap| [[Lyon]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 23 | 1997 |nowrap| [[Denver]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 24 | 1998 |nowrap| [[Birmingham]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 25 | 1999 |nowrap| [[Keulen]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 26 | 2000 |nowrap| [[Okinawa]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 27 | 2001 |nowrap| [[Genua]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 28 | 2002 |nowrap| [[Kananaskis]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 29 | 2003 |nowrap| [[Évian-les-Bains]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 30 | 2004 |nowrap| [[Sea Island]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 31 | 2005 |nowrap| [[Gleneagles]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 32 | 2006 |nowrap| [[Sint Petersburg]] |nowrap| {{vlagland|Rusland}} |- | 33 | 2007 |nowrap| [[Heiligendamm]] |nowrap| {{vlagland|Duitsland}} |- | 34 | 2008 |nowrap| [[Tōyako]] |nowrap| {{vlagland|Japan}} |- | 35 | 2009 |nowrap| [[L’Aquila]] |nowrap| {{vlagland|Italië}} |- | 36 | 2010 |nowrap| [[Huntsville, Ontario|Huntsville]] |nowrap| {{vlagland|Kanada}} |- | 37 | 2011 |nowrap| [[Deauville]] |nowrap| {{vlagland|Frankryk}} |- | 38 | 2012 |nowrap| [[Camp David]] |nowrap| {{vlagland|Verenigde State}} |- | 39 | 2013 | [[Lough Erne]], Fermanagh | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 40 | 2014 | [[Brussel]] | {{vlagland|België}} |- | 41 | 2015 | Krün, [[Beiere]] | {{vlagland|Duitsland}} |- | 42 | 2016 | Shima, [[Mie-prefektuur]] | {{vlagland|Japan}} |- | 43 | 2017 | Taormina, [[Sisilië]] | {{vlagland|Italië}} |- | 44 | 2018 | La Malbaie, [[Quebec]] | {{vlagland|Kanada}} |- | 45 | 2019 | [[Biarritz]], [[Nieu-Akwitanië]] | {{vlagland|Frankryk}} |- | 46 | 2020 | gekanselleer ([[Covid-19-pandemie]]) | {{vlagland|Verenigde State}} |- | 47 | 2021 | Carbis Bay, St Ives, [[Cornwall]] | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | 48 | 2022 | Kasteel Elmau, [[Beiere]] | {{vlagland|Duitsland}} |- | 49 | 2023 | [[Hiroshima]] | {{vlagland|Japan}} |- | 50 | 2024 | Fasano, [[Apulië]] | {{vlagland|Italië}} |- | 51 | 2025 | Kananaskis, [[Alberta]] | {{vlagland|Kanada}} |} == Leiers van die G7 == <gallery class="center" widths="120px"> Lêer:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–025.jpg|{{vlagland|Duitsland}}<br />[[Friedrich Merz]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Emmanuel Macron 2023 (cropped).jpg|{{vlagland|Frankryk}}<br />[[Emmanuel Macron]],<br />[[President]] Lêer:Giorgia Meloni Official 2022 (cropped).jpg|{{vlagland|Italië}}<br />[[Giorgia Meloni]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Ishiba Shigeru 20241001 (cropped).jpg|{{vlagland|Japan}}<br />[[Shigeru Ishiba]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Mark Carney.jpg|{{vlagland|Kanada}}<br />[[Mark Carney]],<br />[[Eerste minister]] Lêer:Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />[[Keir Starmer]],<br />[[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|{{vlagland|Verenigde State}}<br />[[Donald Trump]],<br />[[President van die Verenigde State van Amerika|President]] Lêer:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[António Costa]],<br />President van die<br />[[Europese Raad]] Lêer:Ursula von der Leyen 2024.jpg|{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Ursula von der Leyen]],<br />President van die<br />Europese Kommissie </gallery> == Hoofonderwerpe == Die G7-spitsberade word veral gekenmerk deur die geleidelike uitbreiding van hulle agenda's. Terwyl hulle in die 1970's nog deur ekonomiese vraagstukke oorheers is, het ook die [[internasionale politiek]] in die 1980's meer aandag gekry. In die negentigerjare het dit saam met kwelvrae soos die bestryding van [[terrorisme]] tot die hoofonderwerp van die spitsberade ontwikkel. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Group of Seven|Groep van Sewe}} * {{en}} [http://www.g7.utoronto.ca/ Die Universiteit van Toronto se G8-inligtingsentrum] * {{de}} [http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html Inligting oor die G8 op die Duitse regering se amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523091302/http://www.bundesregierung.de/Content/DE/StatischeSeiten/Breg/ThemenAZ/g-8-2006-08-08-was-ist-die-g-8.html |date=23 Mei 2007}} {{G7}} {{Normdata}} [[Kategorie:G7| ]] e9mxlnhgbozxx24rbqyfz5ebjfm3afn 0 141964 2892585 2846039 2026-04-11T04:14:44Z Kwamikagami 10476 2892585 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #FFFFC0 | name = (307261) Máni | image = [[Beeld:Máni, Arrokoth, Pluto, Quaoar orbits.png|240px]] | caption = Máni se wentelbaan is soortgelyk aan dié van [[50000 Quaoar]], maar het ’n groter [[Baanhelling|helling]]. | discovery = yes |discovery_ref = <ref name="MPEC2002-W27" /> |discoverer = Chad Trujillo,<br>Michael E. Brown |discovered = [[18 Junie]] [[2002]] |mpc_name = {{mp|2002 MS|4}} |mp_category = [[Kuipergordel#Klassieke gordel|Cubewano]] ([[Kleinplaneetsentrum]])<ref name="MPEC2009-P26" /><br>Uitgebreide [[Verstrooide skyf|verstrooideskyfvoorwerp]] (Deep Ecliptic Survey)<ref name=Buie /> |orbit_ref = <ref name=jpldata /> |epoch = 13 Januarie 2016 |semimajor = 41,717 AE |perihelion = 35,694 AE |aphelion = 47,74 AE |eccentricity = 0,14439 |period = 269,45 jaar (98 415,8 dae) |inclination = 17,677° |asc_node = 215,963° |arg_peri = 215,534° |mean_anomaly = 216,187° |avg_speed = 4,58 km/s |dimensions = {{val|934|47|u=km}}<ref name=TNOsCool6 /> |magnitude = 20,6<ref name=AstDys /> |abs_magnitude = 3,7<ref name=jpldata /><br>{{val|3.5|0.4}} (R-band)<ref name=TNOsCool6 /> |albedo = {{val|0.051|+.036|-.022}} <ref name=TNOsCool6 /> |single_temperature= ≈ 43 [[kelvin|K]] |observation_arc = 20 569 dae (56,31 jaar) |uncertainty = 3 }} '''(307261) Máni''' (voorlopige naam '''{{mp|2002 MS|4}}''') is ’n groot klassieke [[Kuipergordel]]voorwerp (KGV).<ref name="MPEC2009-P26" /> Dit is die naasgrootste bekende voorwerp in die [[Sonnestelsel]] sonder ’n naam, naas [[225088 Gonggong]]. Dit is in 2002 deur Chad Trujillo en Michael Brown ontdek. Op Brown se webtuiste word dit gelys as byna vir seker ’n [[dwergplaneet]].<ref name="Brown-dplist"> {{cite web |title=How many dwarf planets are there in the outer solar system? (daagliks bygewerk) |publisher=California Institute of Technology |author=Michael E. Brown |author-link=Michael E. Brown |url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html |accessdate=2011-08-25 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018154917/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/dps.html |archivedate=2011-10-18 |df= }} </ref> == Beskrywing == Volgens ramings van die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] het die voorwerp ’n deursnee van {{val|726|123|u=km}}.<ref name=Spitzer2007/> Die Herschel-span raam die deursnee op {{val|934|47|u=km}}, wat dit een van die grootste 10 bekende TNV's sal maak,<ref name=TNOsCool6 /> en groot genoeg om deur die [[Internasionale Astronomiese Unie]] as ’n dwergplaneet beskou te word.<ref name=IAU-draft2006> {{cite web |title=The Path to Defining Planets |author=O. Gingerich |work=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics and IAU EC Planet Definition Committee chair |date=2006 |url=http://astro.cas.cz/nuncius/nsiii_03.pdf |accessdate=2007-03-13 |format=PDF }} </ref> Dit is tans 47,2&nbsp;AE van die [[Son]] af<ref name=AstDys/> en sal in 2123 sy [[apside|perihelium]] bereik.<ref name=jpldata /> Dit is reeds 55 keer waargeneem, en beelde van voor sy ontdekking strek terug tot 8 April 1954.<ref name=jpldata /> == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="jpldata">{{cite web |type=2009-09-19 last obs. |title=JPL Small-Body Database Browser: 307261 (2002 MS4) |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2307261 |publisher=Jet Propulsion Laboratory |access-date=7 April 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216211623/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2307261 |archive-date=16 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="MPEC2002-W27"> {{cite web |title=MPEC 2002-W27 : 2002 MS4, 2002 QX47, 2002 VR128 |publisher=Kleinplaneetsentrum |date=21 November 2002 |url=http://www.minorplanetcenter.net/iau/mpec/K02/K02W27.html |access-date=26 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002011554/https://minorplanetcenter.net//iau/mpec/K02/K02W27.html |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="MPEC2009-P26"> {{cite web |title=MPEC 2009-P26 :Distant Minor Planets (2009 AUG. 17.0 TT) |publisher=Kleinplaneetsentrum |date=7 Augustus 2009 |url=http://www.minorplanetcenter.net/iau/mpec/K09/K09P26.html |access-date=31 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426183716/http://www.minorplanetcenter.net/iau/mpec/K09/K09P26.html |archive-date=26 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=Buie> {{cite web |author=Marc W. Buie |date=3 Mei 2008 |title=Orbit Fit and Astrometric record for 02MS4 |publisher=SwRI (Space Science Department) |url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/307261.html |access-date=31 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191109195258/https://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/307261.html |archive-date=9 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=AstDys> {{cite web |title=AstDyS 2002MS4 Ephemerides |publisher=Department of Mathematics, University of Pisa, Italy |url=http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=2002MS4 |accessdate=2009-08-27 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5jXaRMD9V?url=http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.0&n=2002MS4 |archivedate=2009-09-04 |url-status=live |df= }}</ref> <ref name=Spitzer2007> Stansberry, Grundy, Brown, Spencer, Trilling, Cruikshank, Luc Margot ''Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope'' (2007) [https://arxiv.org/abs/astro-ph/0702538v2 Preprint arXiv] </ref> <ref name=TNOsCool6> {{cite journal |title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region VI. Herschel/PACS observations and thermal modeling of 19 classical Kuiper belt objects |author=Vilenius, E. |author2=Kiss, C. |author3=Mommert, M. |date=2012 |journal=Astronomy & Astrophysics |pages=A94 |volume=541 |doi=10.1051/0004-6361/201118743 |arxiv=1204.0697 |display-authors=etal |bibcode = 2012A&A...541A..94V }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{JPL-kleinliggaam|id=307261}}} * [http://andrew-lowe.ca/2002ms4.htm Ontdekkingsbeelde] *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:(307261) 2002 MS4|Engelse Wikipedia]] {{DEFAULTSORT:307261}} [[Kategorie:Trans-Neptunus-voorwerpe]] [[Kategorie:Kuipergordel]] [[Kategorie:Moontlike dwergplanete]] 8xz1fehv0nu8zohx7q2f8ho0qzzojuv 0 191504 2892564 2890345 2026-04-10T21:30:07Z SpesBona 2720 + Afrikaspele 2892564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Kenia | beeld = Kenteken van die Keniaanse nasionale krieketspan.jpeg | byskrif = Kenteken van die Keniaanse nasionale krieketspan | bynaam = ''Simbas'' | konferensie = [[Krieket Kenia]] (CK) | t20i-kaptein = [[Dhiren Gondaria]] | afrigter = {{vlagikoon|Kenia}} [[Joseph Angara]], [[Lameck Onyango]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 1981 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = – | beste_edi-rang = 10de (1 Mei 1998) | t20i-rang = 33ste | beste_t20i-rang = 12de (1 Maart 2007) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} Kenia t {{vlagikoon|Tanganjika|1923}} [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanganjika]] in [[Nairobi]]; 1 Desember 1951 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = t {{Cr-IN}} op Barabati-stadion, Cuttack; 18 Februarie 1996 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-XS}} op Hagley-ovaal, [[Christchurch]]; 30 Januarie 2014 | aantal_edis = 154 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 42/107 (27,27%)<br />(0 gelykop, 5 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 5/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] | wb_beste = Halfeindstryd (in [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]]) | wbk_verskynings = 7 | wbk_eerste = 1982 | wbk_beste = Naaswenner (in 1994 en 1997) | kt_verskynings = 3/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 2000|2000]] | kt_beste = Groepfase (in [[Kampioenetrofee 2002|2002]] en [[Kampioenetrofee 2004|2004]]) | eerste_t20i = t {{Cr-BD}} op [[Gymkhana Klubveld]], [[Nairobi]]; 1 September 2007 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-TZ}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 4 Oktober 2025 | aantal_t20is = 121 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 65/53 (53,71%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 1/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = Eerste rondte (in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]) | wt20k-verskynings = 9 | eerste_wt20k = 2008 | beste_wt20k = 3de plek (in 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _redborder | t_patroon_b = _collar | t_patroon_ra = _redborder | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 006221 | t_liggaam = 006221 | t_regterarm = 006221 | t_broek = 006221 }} Die '''Keniaanse nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Kenya national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Kenya''), met die bynaam ''Simbas''<ref name="Simbas">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/729-icc-t20-world-cup-africa-final-unique-trophy-shoot-leaves-captains-in-awe |title=ICC T20 World Cup Africa Final – Unique Trophy Shoot Leaves Captains In Awe |publisher=[[Ugandese Krieketvereniging]] |accessdate=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716183007/http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/729-icc-t20-world-cup-africa-final-unique-trophy-shoot-leaves-captains-in-awe |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> (Swahili vir “[[leeu]]s”), is die nasionale [[krieket]]span wat [[Kenia]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Kenia deur [[Krieket Kenia]] (CK, van Engels: ''Cricket Kenya''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Kenya'') beheer. Die land is sedert 1981 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]], nadat hulle vroeër van die [[Oos-Afrikaanse krieketspan]] weggebreek het; as Oos-Afrika het hulle aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deelgeneem. Sedertdien het hulle tussen 1996 en 2011 aan vyf [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem en tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] het die medegasheer Kenia tot die halfeindrondte gevorder, hul beste prestasie tot dusver. Kenia kon tot dusver slegs een keer vir die [[T20I-wêreldbeker]] kwalifiseer, in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]. Saam met [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Kenia tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne na die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]]. Kenia het van 1996 EDI-status in voorbereiding op die [[Krieketwêreldbeker 1996]] geniet en het dié status 18 jaar lank behou, nadat hulle tydens die 2014-krieketwêreldbekerkwalifikasie in die vyfde plek geëindig en hul EDI-status verloor het. Van April 2019 tot Desember 2022 het Kenia deelgeneem aan die 2019/21 Krieketwêreldbeker Uitdaagliga wat as kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] gedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1173815 |title=All to play for in last ever World Cricket League tournament |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=11 April 2019 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Kenia ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia is tans (April 2026) 33ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Kenia}} Krieket Kenia (Engels: ''Cricket Kenya'', CK; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Kenya'') is in 2005 as opvolger van die Keniaanse Krieketvereniging (''Kenya Cricket Association'', KCA) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Kenia. Sedertdien verteenwoordig dit Kenia as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="History">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-kenyan-cricket-261613 |title=A brief history of Kenyan cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=6 Oktober 2006 |accessdate=5 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-kenya |title=Cricket Kenya |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> Daarbenewens was die Keniaanse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> Krieket Kenia bestuur al die Kenia-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is CK verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Keniaanse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Kenia oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na Kenia saamgebring. Die eerste bekende wedstryd – “Oos-Afrikaanse Protektoraat t Res van die wêreld” (''sic'') – is in Desember 1899 in [[Mombasa]] gespeel. Nasionale wedstryde (“Amptenare t Settlers”) is van 1910 tot in 1964 gereeld beslis. In 1914 het ’n Keniaanse span in [[Uganda]] vir die eerste keer weg gespeel en wen die Keniane met vyf paaltjies tydens ’n wedstryd in [[Entebbe]]. Ná die toestroming van [[Brits-Indië|Indiese]] arbeiders na Afrika om die streek se spoornetwerk op te rig het die gewildheid van krieket toegeneem en aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was dit een van die mees beoefende sportsoorte in die streek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=194}}</ref> Eerste internasionale wedstryde is in 1951 gespeel, toe hulle teen [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanganjika]] gespeel het. Twee jaar later is die Keniaanse Krieketvereniging (''Kenya Cricket Association'', “KCA”) gestig.<ref name="History" /> Vervolgens het enkele spanne soos die “nieblanke” span van Suid-Afrika na Kenia vir wedstryde begin toer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/EA/1958-59_EA_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |title=South African Non-Europeans in East Africa 1958/59 |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192029/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/EA/1958-59_EA_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede Kenia, Uganda en Tanganjika.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=26 Januarie 2025}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=26 Januarie 2025}}</ref> Die besoekende [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het. In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in [[Tanzanië]] en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Januarie 2025}}</ref> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=26 Januarie 2025}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], [[Glamorgan]] en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=26 Januarie 2025}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die IKR-trofee 1979 het die span die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 1979]] in Engeland misgeloop, nadat hulle in die eerste rondte deur [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1979_ENG_ICC_Trophy_1979.html |title=1979 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192327/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1979_ENG_ICC_Trophy_1979.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Nadat hulle lankal as sterkste deel van die Oos-Afrikaanse span beskou is,<ref name="Hist" /> het Kenia kort ná ’n toer na [[Zimbabwe]] in 1981 weggebreek en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens dié toer het Kenia twee driedaagse wedstryde teen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] gespeel en albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/1980-81_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_1980-81.html |title=Kenya in Zimbabwe, 1980/81 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192339/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/1980-81_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_1980-81.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aansluitend het hulle aan die kwalifiseringrondtes vir die volgende krieketwêreldbekertoernooie deelgeneem. Tydens die IKR-trofee 1982 se eerste rondte het hulle agter Zimbabwe, [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] en [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] in die vierde plek geëindig en is sodoende uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1982_ENG_ICC_Trophy_1982.html |title=1982 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192353/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1982_ENG_ICC_Trophy_1982.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die IKR-trofee 1986 se eerste rondte het die Keniane ook in die vierde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1986_ENG_ICC_Trophy_1986.html |title=1986 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192410/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1986_ENG_ICC_Trophy_1986.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die IKR-trofee 1990 het hulle beter gevaar en die eerste rondte tweede van vier deelnemende spanne afgesluit. In die tussenrondte het die span ná Zimbabwe ook tweede afgesluit. Hulle het die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] met vyf paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NL/1990_NL_Unibind_ICC_Trophy_1990.html |title=1990 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192440/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NL/1990_NL_Unibind_ICC_Trophy_1990.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 1986 het Kenia in sy eerste eersterangse wedstryd teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan B]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/47/47850.html |title=Scorecard of Kenya v Pakistan B match, 12 September 1986 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190119/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/47/47850.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Eerste prestasies === Die IKR-trofee 1994 is in [[Nairobi]] aangebied en in teenstelling met vorige toernooie is om drie deelnemende plekke vir die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka gespeel. Kenia het beide die eerste rondte en die tussenrondte gewen, in die halfeindstryd Bermuda geklop en hulle is eers in die eindstryd deur die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] met twee paaltjies verslaan, waardeur hulle vir die Krieketwêreldbeker 1996 gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1993-94_KENYA_ABN-AMRO_ICC_Trophy_1993-94.html |title=1994 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103132551/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1993-94_KENYA_ABN-AMRO_ICC_Trophy_1993-94.html |archive-date=3 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het toe in Augustus 1995 tuis teen Indië A gespeel<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1995_KENYA_India_A_in_Kenya_1995.html |title=India A in Kenya, 1995 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192617/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1995_KENYA_India_A_in_Kenya_1995.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in September/Oktober dieselfde jaar na [[Suid-Afrika]] getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/RSA/1995-96_RSA_Kenya_in_South_Africa_1995-96.html |title=Kenya in South Africa, 1995/96 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026021153/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/RSA/1995-96_RSA_Kenya_in_South_Africa_1995-96.html |archive-date=26 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Krieketwêreldbeker 1996 het Kenia ’n verrassende oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC96/WC96-MATCHES/GROUP-A/KENYA_WI_WC96_ODI20_29FEB1996_ET_MR |title=Article on Kenya's win over the West Indies |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Februarie 1996 |accessdate=5 April 2026}}</ref> maar hulle is in al hul ander wedstryde deur onderskeidelik [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], Indië, Sri Lanka en Zimbabwe geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC96/WC96_RESULTS-SUMMARY.html |title=Wills World Cup 1996 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Vervolgens het Kenia sy groep laaste afgesluit en is uit die toernooi geskakel. Ná sy vertoning tydens die krieketwêreldbekertoernooi het Kenia as enigste nietoetsland van die IKR volle EDI-status verkry, wat aan hulle nuwe speelmoontlikhede besorg het. Destyds is die span as ’n toekomstige toetsland beskou.<ref name="History" /> In September/Oktober 1996 het Kenia die Sameer-beker aangebied, waaraan ook Pakistan, Suid-Afrika en Sri Lanka deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1996-97_KENYA_Kenya_Cricket_Association_Centenary_Tournament_(Sameer_Cup)_1996-97.html |title=Sameer Cup |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134917/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1996-97_KENYA_Kenya_Cricket_Association_Centenary_Tournament_(Sameer_Cup)_1996-97.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Desember het Nederland Kenia vir vier eendaagse wedstryde besoek en Kenia het alle sy wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1996-97_KENYA_Netherlands_in_Kenya_1996-97.html |title=Netherlands in Kenya, 1996 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021215937/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1996-97_KENYA_Netherlands_in_Kenya_1996-97.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het in Maart 1997 die kwarteindstryd van die Suid-Afrikaanse Standard Bank-beker behaal, maar hulle het met 104 lopies teen [[Natal (provinsie)|Natal]] op [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/63/63651.html |title=Scorecard of Natal v Kenya match, 12 March 1997 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190315/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/63/63651.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is opgevolg deur die IKR-trofee 1997 in [[Maleisië]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/MAL/1996-97_MAL_Carlsberg_ICC_Trophy_1996-97.html |title=1997 ICC Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220100/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/MAL/1996-97_MAL_Carlsberg_ICC_Trophy_1996-97.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die eindstryd gehaal, maar hulle is deur [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] met twee paaltjies verslaan, genoeg om vir die [[Krieketwêreldbeker 1999]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/63/63800.html |title=Scorecard of Bangladesh v Kenya, 1997 ICC Trophy Final, 12 April 1997 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190131/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/63/63800.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober dieselfde jaar is in Nairobi die President’s-beker aangebied, waaraan Bangladesj en Zimbabwe deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1997-98_KENYA_Kenya_Cricket_Association_Presidents_Cup_1997-98.html |title=KCA President's Cup 1997 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220129/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1997-98_KENYA_Kenya_Cricket_Association_Presidents_Cup_1997-98.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 1998 het Engeland A Kenia besoek. ’n Driedaagse wedstryd het gelykop geëindig, en Engeland A het die enigste eendaagse wedstryd, wat nie weens slegte weer afgelas is nie, gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1997-98_KENYA_England_A_in_Kenya_1997-98.html |title=England A in Kenya 1997 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220143/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1997-98_KENYA_England_A_in_Kenya_1997-98.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die daaropvolgende Standard Bank-beker het die span die eindstryd gehaal, maar met agt paaltjies teen [[Gauteng]] verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/65/65199.html |title=Scorecard of Gauteng v Kenya match, 14 January 1998 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190818/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/65/65199.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei het die Keniaanse span [[Indië]] vir ’n driehoekige EDI-reeks besoek, waaraan ook Bangladesj deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/IND/1997-98_IND_Coca-Cola_Triangular_Series_1997-98.html |title=Coca-Cola Triangular Series 1998 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220212/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/IND/1997-98_IND_Coca-Cola_Triangular_Series_1997-98.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die laaste groepwedstryd het Kenia ’n verrassende oorwinning oor Indië met 69 lopies aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/65/65848.html |title=Scorecard of India v Kenya match, 28 May 1998 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190412/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/65/65848.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Kenia aan die kriekettoernooi tydens die [[Statebondspele]] in Maleisië deelgeneem en in sy groep teen Nieu-Seeland, Pakistan en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] te staan gekom. Hull het egter net die Skotte verslaan sodoende in die punteleër derde geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/MAL/1998-99_MAL_Commonwealth_Games_1998-99.html |title=1998 Commonwealth Games cricket tournament |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013200934/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/MAL/1998-99_MAL_Commonwealth_Games_1998-99.html |archive-date=13 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het met ’n driehoekige reeks in [[Bangladesj]] teen beide die gasheer en Zimbabwe op die Krieketwêreldbeker 1999 voorberei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/BDESH/1998-99_BDESH_Meril_International_Tournament_1998-99.html |title=Meril International Tournament 1999 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220242/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/BDESH/1998-99_BDESH_Meril_International_Tournament_1998-99.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die eintlike Krieketwêreldbeker in 1999 is hulle saam met Engeland, Indië, Suid-Afrika, Sri Lanka en Zimbabwe in dieselfde groep geplaas. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Gloucestershire]] en [[Glamorgan]] het Kenia al sy vyf wedstryde tydens die toernooi duidelik verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1999_ENG_ICC_World_Cup_1999.html |title=1999 World Cup |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220300/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1999_ENG_ICC_World_Cup_1999.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die krieketwêreldbekertoernooi het Kenia die LG-beker 1999/2000 aangebied, waaraan ook Indië, Suid-Afrika en Zimbabwe deelgeneem het, maar al sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1999-00_KENYA_LG_Cup_1999-00.html |title=LG Cup 1999 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220402/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/1999-00_KENYA_LG_Cup_1999-00.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 21ste eeu het vir Kenia afgeskop met ’n besoek aan Zimbabwe vir die IKR se opkomende nasiestoernooi teen Denemarke, [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]], Nederland, Skotland en Zimbabwe A. Kenia het dié toernooi gewen<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/1999-00_ZIM_ICC_Emerging_Nations_Tournament_1999-00.html |title=Emerging Nations Tournament |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103084159/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/1999-00_ZIM_ICC_Emerging_Nations_Tournament_1999-00.html |archive-date=3 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en dié vorm op ’n toer na Indië van sewe wedstryde saamgeneem, van wie hulle net een verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/IND/1999-00_IND_Kenya_in_India_1999-00.html |title=Kenya in India 2000 |publisher=Cricket Archive |accessdate=17 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817071427/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/IND/1999-00_IND_Kenya_in_India_1999-00.html |archive-date=17 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pakistan A het in Julie na Kenia vir vyf eendaagse wedstryde en een vierdaagse eersterangse wedstryd getoer. Hulle het in die vierdaagse wedstryd gelykop gespeel en Kenia het die EDI-reeks met 4–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000_KENYA_Pakistan_A_in_Kenya_2000.html |title=Pakistan A in Kenya 2000 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220506/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000_KENYA_Pakistan_A_in_Kenya_2000.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Kampioenetrofee 2000|Uitkloptoernooi]] is in Oktober 2000 in Nairobi aangebied, maar Kenia is in die voorwedstryd deur Indië verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000-01_KENYA_ICC_KnockOut_2000-01.html |title=2000 ICC KnockOut |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220521/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000-01_KENYA_ICC_KnockOut_2000-01.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 2001 het Sri Lanka A Kenia vir twee eersterangse en vier eendaagse wedstryde besoek. Albei eersterangse wedstryde het gelykop geëindig, terwyl Sri Lanka A die twee EDI-wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000-01_KENYA_Sri_Lanka_A_in_Kenya_2000-01.html |title=Sri Lanka A in Kenya 2001 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220536/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2000-01_KENYA_Sri_Lanka_A_in_Kenya_2000-01.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wes-Indië het in Augustus vir twee eersterangse en ’n EDI-reeks van drie wedstryde na Kenia getoer. Die eerste eersterangse wedstryd is deur Wes-Indië gewen, die tweede het gelykop geëindig, en die drie EDI-wedstryde is deur die besoekers gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001_KENYA_West_Indies_in_Kenya_2001.html |title=West Indies in Kenya 2001 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220550/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001_KENYA_West_Indies_in_Kenya_2001.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het in Oktober aan ’n driehoekige EDI-toernooi in Suid-Afrika teen beide Indië en die gasheer deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/RSA/2001-02_RSA_Standard_Bank_Triangular_Tournament_2001-02.html |title=Standard Bank Triangular Tournament 2001 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220603/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/RSA/2001-02_RSA_Standard_Bank_Triangular_Tournament_2001-02.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en sy tweede EDI-oorwinning oor Indië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/73/73213.html |title=Scorecard of India v Kenya ODI, 17 October 2001 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190401/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/73/73213.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Zimbabwe A het aan die einde van die jaar na Kenia getoer, en die eersterangse reeks met 0–1 en die eendaagse reeks met 2–3 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001-02_KENYA_Zimbabwe_A_in_Kenya_2001-02.html |title=Zimbabwe A in Kenya 2001 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220630/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001-02_KENYA_Zimbabwe_A_in_Kenya_2001-02.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het in vroeg 2002 na Sri Lanka getoer, en drie eersterangse en drie eendaagse wedstryde teen Sri Lanka A gespeel. Sri Lanka A het al die drie eersterangse wedstryde gewen, terwyl Kenia die EDI-reeks met 2–1 beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/2001-02_SL_Kenya_in_Sri_Lanka_2001-02.html |title=Kenya in Sri Lanka 2002 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220643/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/2001-02_SL_Kenya_in_Sri_Lanka_2001-02.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het kort daarna na Kenia getoer, en een driedaagse en ses eendaagse wedstryde teen die gasheer gespeel. Vyf van die eendaagse wedstryde is deur Kenia gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001-02_KENYA_Marylebone_Cricket_Club_in_Kenya_2001-02.html |title=MCC in Kenya 2002 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220718/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2001-02_KENYA_Marylebone_Cricket_Club_in_Kenya_2001-02.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het toe aan die Sesnasiesuitdaagtoernooi in [[Windhoek]], [[Namibië]], deelgeneem en teen [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]], Nederland, Sri Lanka A en Zimbabwe A gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2001-02_NAMIB_ICC_Six_Nations_Challenge_2001-02.html |title=2002 ICC 6 Nations Challenge |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319061124/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2001-02_NAMIB_ICC_Six_Nations_Challenge_2001-02.html |archive-date=19 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het dié toernooi gewen, nadat hulle Sri Lanka A met drie paaltjies in die eindstryd verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/74/74465.html |title=Scorecard of Kenya v Sri Lanka A match, 14 April 2002 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190207/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/74/74465.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus/September het Kenia ’n driehoekige toernooi teen beide Australië en Pakistan aangebied, maar al vier sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002_KENYA_PSO_Tri-Nation_Tournament_2002.html |title=Kenya PSO Tri-Nation Tournament 2002 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220757/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002_KENYA_PSO_Tri-Nation_Tournament_2002.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het die Keniane aan die [[Kampioenetrofee 2002]] deelgeneem, maar teen beide Wes-Indië en Suid-Afrika verloor, waardeur hulle versuim het om tot die volgende rondte te vorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/2002-03_SL_ICC_Champions_Trophy_2002-03.html |title=2002 ICC Champions Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220822/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/2002-03_SL_ICC_Champions_Trophy_2002-03.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In November het Namibië na Kenia getoer om vier eendaagse wedstryde te speel. Kenia het dié reeks met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002-03_KENYA_Namibia_in_Kenya_2002-03.html |title=Namibia in Kenya 2002 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105082417/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002-03_KENYA_Namibia_in_Kenya_2002-03.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het toe na Zimbabwe getoer om die jaar af te rond, en drie eendaagse wedstryde teen Zimbabwe A, en ’n EDI-reeks van drie wedstryde teen die volle Zimbabwiese span gespeel. Zimbabwe het die EDI-reeks met 2–0 gewen, nadat een wedstryd onbeslis geëindig het, en Zimbabwe A het sy reeks teen Kenia met 2–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2002-03_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_2002-03.html |title=Kenya in Zimbabwe 2002 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021220855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2002-03_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_2002-03.html |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Krieketwêreldbeker 2003 en moontlike toetsstatus === Vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]] moes Kenia danksy sy EDI-status nie kwalifiseer nie. Suid-Afrika het as nominale gasheer van dié toernooi opgetree, terwyl Kenia sy groepwedstryde teen Sri Lanka en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] tuis gespeel het. Nadat die span deur Suid-Afrika duidelik verslaan is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/76/76530.html |title=Scorecard of South Africa v Kenya match, 12 February 2003 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190328/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/76/76530.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Kenia herstel en Kanada met vier paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/76/76549.html |title=Scorecard of Canada v Kenya match, 15 February 2003 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190136/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/76/76549.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die derde wedstryd teen Nieu-Seeland sou in Nairobi aangebied word. Die gaste het die wedstryd egter weens veiligheidskwessies verbeur, waardeur Kenia die wedstryd sonder teenstander gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-cricket-reconfirms-kenyan-decision-126707 |title=New Zealand Cricket reconfirms Kenyan decision |publisher=ESPNcricinfo |author=[[Nieu-Seeland Krieket]] |date=16 Februarie 2003 |accessdate=5 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-has-nothing-to-be-sorry-for-in-kenyan-stance-126854 |title=New Zealand has nothing to be sorry for in Kenyan stance |publisher=ESPNcricinfo |author=Lynn McConnell |date=21 Februarie 2003 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Ná twee verdere oorwinnings oor Sri Lanka en Bangladesj en ’n nederlaag teen Wes-Indië het Kenia in sy groep derde geëindig en tot die Super Ses gevorder. In die Super Ses is hulle deur Indië en Australië verslaan, maar hulle het Zimbabwe met sewe paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/fantastic-kenya-through-after-zimbabwe-wilt-130386 |title=Fantastic Kenya through after Zimbabwe wilt |publisher=ESPNcricinfo |author=Stephen Lamb |date=5 Februarie 2008 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Kenia het egter by sy oorwinnings oor Nieu-Seeland en Sri Lanka gebaat en met sy derde plek tot die halfeindrondte gevorder. Soos verwag is hulle deur Indië met 91 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-set-up-dream-final-after-brushing-kenya-aside-130566 |title=India set up dream final after brushing Kenya aside |publisher=ESPNcricinfo |author=Anand Vasu |date=14 Mei 2020 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Ná hierdie sukses is Kenia weer as die voorste kandidaat vir toetsstatus beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/cwc2003/hi/newsid_2870000/newsid_2876500/2876555.stm |title=No Test fast-track for Kenya |publisher=[[BBC]] |author=Oliver Brett |date=22 Maart 2003 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Kenia se sukses tydens die krieketwêreldbekertoernooi is met ’n plek tydens ’n vierhoekige toernooi op die Sharjah-krieketstadion teen Pakistan, Sri Lanka en Zimbabwe beloon, maar hulle is in al hul drie wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/UAE/2002-03_UAE_Cherry_Blossom_Sharjah_Cup_2002-03.html |title=Cherry Blossom Sharjah Cup |publisher=Cricket Archive |date=2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001193555/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/UAE/2002-03_UAE_Cherry_Blossom_Sharjah_Cup_2002-03.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia se mislukking tydens dié toernooi verwys dalk daarna hoe hulle versuim het om kapitaal uit hul sukses tydens die krieketwêreldbekertoernooi te slaan, hoewel nie al die mislukking op die veld plaasgevind het nie. Ten spyte van die hoeveelheid wedstryde wat Kenia teen nasionale A-spanne gespeel het en hul deelname aan die Carib Beer-beker 2003/04 in Wes-Indië,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2003-04_WI_Carib_Beer_Cup_2003-04.html |title=2004 Carib Beer Cup |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001193628/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2003-04_WI_Carib_Beer_Cup_2003-04.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Kenia in die drie jaar ná die Sharjah-toernooi net twee EDI-wedstryde teen Indië en Pakistan tydens die [[Kampioenetrofee 2004]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/2004_ENG_ICC_Champions_Trophy_2004.html |title=2004 ICC Champions Trophy |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001193704/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/2004_ENG_ICC_Champions_Trophy_2004.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens verskeie waarnemers moes Kenia ná sy prestasie tydens die Krieketwêreldbeker 2003 toetsstatus verkry het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2018/03/03/decline-fall-kenyan-cricket/ |title=The decline and fall of Kenyan cricket |publisher=The Roar |date=2 Maart 2018 |accessdate=5 April 2026}}</ref> nadat hulle glo reeds in 2000 op die punt was om toetsstatus te ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/test-status-kenya-s-next-but-who-then-88868 |title=Test Status: Kenya's next, but who then? |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Julie 2000 |accessdate=5 April 2026}}</ref> === Die krisis === Terugslae buite die krieketveld het ook gebeur, toe [[Maurice Odumbe]] in Augustus 2004 weens wedstrydknoeiery verban is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-charges-against-odumbe-135260 |title=The charges against Odumbe |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Augustus 2004 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die span het ook onder ’n reeks spelerstakings gely, aangesien die beheerliggaam nie in staat was om aan sy finansiële verpligtinge te voldoen nie.<ref name="History" /> Die IKR het die Interkontinentale Beker ingevoer om die nietoetslande aan meerdaagse wedstryde gewoon te laat raak. Tydens die eerste Interkontinentale beker se halfeindstryd is Kenia se deur die stakings verswakte span deur Skotland geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/81/81056.html |title=Scorecard of Kenya v Scotland semi-final, 17 November 2004 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190816/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/81/81056.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in die volgende toernooi is hulle in die eindstryd deur [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] verslaan. Die beheerliggaam se situasie het vererger, aangesien dit nie in staat was om aan die IKR se vereistes te voldoen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/court-bars-fresh-kenyan-board-elections-139174 |title=Court bars fresh Kenyan board elections |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Junie 2004 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Op die hoogtepunt van dié geskil was die Keniaanse krieket sonder borg in internasionale isolasie.<ref name="History" /> === Herbou === As deel van ondersoeke oor wanbestuur het die Keniaanse regering vroeg in 2005 die Keniaanse beheerliggaam ontbind en vervang met ’n nuwe beheerliggaam, Krieket Kenia (Engels: ''Cricket Kenya'', CK; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Kenya''), en gepoog om dit te laat vestig.<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/another-day-of-confusion-in-kenya-144648 |title=Another day of confusion in Kenya |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=16 Junie 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Vervolgens het die IKR gedreig om Kenia van sy EDI-status te ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-to-lose-odi-member-status-146267 |title=Kenya to lose ODI member status |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Junie 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Daarna het herbou van Keniaanse krieket begin. Nadat die spelers hul staking beëindig het, het die span tydens die Interkontinentale Beker 2005 die halfeindstryd gehaal. Hulle het op die halfeindstryd met ’n toer na Zimbabwe vir twee eersterangse en een eendaagse wedstryd teen Zimbabwe A voorberei. Hulle het al drie wedstryde gewen,<ref name="KinZ0506">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2005-06_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_2005-06.html |title=Kenya in Zimbabwe 2005/06 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001194031/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2005-06_ZIM_Kenya_in_Zimbabwe_2005-06.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in die halfeindstryd gelykop teen Bermuda gespeel<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83902.html |title=Scorecard of Bermuda v Kenya match, 23 October 2005 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190304/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83902.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar hulle het in die eindstryd teen Ierland verloor, ondanks hul telling van 404/4 in hul eerste beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83930.html |title=Scorecard of Ireland v Kenya final, 27 October 2005 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190036/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83930.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die herbouproses was in volle swaai en Kenia het weer begin om EDI-wedstryde te speel. Hul terugkoms tot EDIs is met ’n reeks van vyf wedstryde teen Zimbabwe ingelui, wat met 2–2 gelykop geëindig het.<ref name="KinZ0506" /> Dit is deur ’n EDI-reeks met vier wedstryde teen Bangladesj opgevolg, maar Kenia het tydens dié reeks al sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/BDESH/2005-06_BDESH_Kenya_in_Bangladesh_2005-06.html |title=Kenya in Bangladesh 2006 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001194102/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/BDESH/2005-06_BDESH_Kenya_in_Bangladesh_2005-06.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Interkontinentale Beker 2007/08 het die Keniane swak begin, teen Nederland gelykop gespeel<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86450.html |title=Scorecard of Kenya v Netherlands match, 29 March 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190416/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86450.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en ’n nederlaag teen Kanada gely,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86453.html |title=Scorecard of Canada v Kenya match, 29 July 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190014/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86453.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar hulle het herstel en twee EDI-oorwinnings oor dieselfde span op die Toronto Cricket, Skating and Curling Club aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/CAN/2006_CAN_Kenya_in_Canada_2006.html |title=Kenya in Canada 2006 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001194317/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/CAN/2006_CAN_Kenya_in_Canada_2006.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bangladesj het in Augustus na Kenia getoer en al sy drie EDI-wedstryde gewen,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006_KENYA_Bangladesh_in_Kenya_2006.html |title=Bangladesh in Kenya 2006 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616110543/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006_KENYA_Bangladesh_in_Kenya_2006.html |archive-date=16 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> voordat hulle tydens die Interkontinentale Beker teen Bermuda gelykop gespeel<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86456.html |title=Scorecard of Kenya v Bermuda match, 5 November 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190143/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/86/86456.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en drie EDI-oorwinnings oor dieselfde span aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006-07_KENYA_Bermuda_in_Kenya_2006-07.html |title=Bermuda in Kenya 2006 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001194454/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006-07_KENYA_Bermuda_in_Kenya_2006-07.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die jaar 2007 het die span met hul oorwinning tydens die Drienasies-toernooi in [[Mombasa]] oor Kanada en Skotland ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006-07_KENYA_ICC_Associates_Kenya_Tri-Series_2006-07.html |title=ICC Associates Tri-Series (Kenya) 2007 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001194527/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2006-07_KENYA_ICC_Associates_Kenya_Tri-Series_2006-07.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het toe afdeling een van die Wêreldkrieketliga op drie krieketgronde in Nairobi aangebied, waaraan ook Bermuda, Kanada, Ierland, Nederland en Skotland deelgeneem het. Kenia het dié toernooi gewen, nadat hulle Skotland in die eindstryd verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2007_KENYA_ICC_World_Cricket_League_2007.html |title=2007 ICC World Cricket League Division One |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134928/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2007_KENYA_ICC_World_Cricket_League_2007.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarop het die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in Wes-Indië gevolg, Kenia se vierde verskyning tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi. Kenia het Kanada in die groepfase verslaan, maar hulle het teen Engeland en Nieu-Seeland verloor, waarvolgens hulle die Super Agt misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2006-07_WI_ICC_World_Cup_2006-07.html |title=2007 Cricket World Cup |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924140702/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2006-07_WI_ICC_World_Cup_2006-07.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2007]] in Suid-Afrika is Kenia ná twee duidelike nederlae teen Sri Lanka en Nieu-Seeland ook in die groepfase uitgeskakel. Aansluitend het Kenia reeds in die kwalifiseringsrondtes vir dié toernooi misluk (2008: vierde plek; 2010: groepfase; 2012: negende plek). In Oktober 2007, weerskante van Interkontinentale Bekerwedstryde, het Kenia Kanada vir twee EDI-wedstryde gehuisves<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/canada-tour-of-kenya-and-namibia-2007-08-296682/kenya-vs-canada-2nd-odi-296687/match-report |title=Classy Obanda seals series for Kenya |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Oktober 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> en toe Bermuda vir drie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bermuda-tour-of-kenya-and-united-arab-emirates-2007-08-313543/kenya-vs-bermuda-3rd-odi-313994/match-report |title=Wise Tikolo edges thriller for Kenya |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Oktober 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Kenia het al vyf wedstryde gewen, met ’n sterk boulwerk wat ’n relatief maklike lopiejaag opgestel het wanneer hulle tweede begin kolf het. [[Lêer:Kisumu City.jpg|duimnael|Die Jomo Kenyatta Sportgrond in Kisumu, 2008]] In Augustus 2008, ná ’n onderbreking van nege maande sonder enige EDI- of T20I-wedstryd, het Kenia vir verskeie reekse na Ierland, Skotland en Nederland getoer. Dit het tot ’n teleurstellende toer gelei, waartydens reën en ’n swak Keniaanse kolfwerk die hoofonderwerpe was. Kenia het aan die T20I-wêreldbekerkwalifisering in [[Belfast]], [[Noord-Ierland]], die kwalifiserende toernooi vir assosiaatlede, deelgeneem. Hulle het dié toernooi as een van die gunstelinge betree, en tweede in Groep B met ’n nederlaag teen Nederland en ’n oorwinning oor Kanada geëindig, ná nederlae teen beide Ierland en Skotland in die uitklopfase het Kenia egter vierde laat eindig, waarvolgens hulle die [[T20I-wêreldbeker 2009]] misgeloop het. Kenia het daarna aan drie EDI-reekse dwarsdeur Europa deelgeneem, maar dit het net in twee uitgereëne wedstryde in Skotland, ’n nederlaag in ’n natgereëne wedstryd in Nederland en ’n nederlaag tydens ’n reeks van drie wedstryde in Ierland met 0–1 geëindig. In Oktober 2008 het die Keniane beide Ierland en Zimbabwe tydens ’n EDI-reeks in Nairobi gehuisves, maar ná ’n nederlaag teen Ierland en ’n oorwinning oor Zimbabwe is al hul drie oorblywende wedstryde uitgereën.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/tri-nation-tournament-in-kenya-2008-09-325553/kenya-vs-zimbabwe-final-367329/match-report |title=Teams share trophy as rain washes out final |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Oktober 2008 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Aansluitend het Kenia vir twee EDI-wedstryde na Suid-Afrika getoer, maar hulle is in albei duidelik verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/kenya-tour-of-south-africa-oct-nov-2008-2008-09-351113/south-africa-vs-kenya-2nd-odi-360801/match-report |title=Kallis and Amla too much for Kenya |publisher=ESPNcricinfo |date=2 November 2008 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In laat Januarie en vroeg Februarie 2009 het Kenia tuis vyf EDI-wedstryde teen Zimbabwe gespeel en is in al die wedstryde verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-kenya-2008-09-385021/kenya-vs-zimbabwe-5th-odi-385027/match-report |title=Masakadza leads Zimbabwe's 5–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Februarie 2009 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die tydperk ná die Krieketwêreldbeker 2007 het ’n keurspan, ''Kenia Select'', aan die Zimbabwiese Logan-beker deelgeneem, maar hulle kon nie ’n oorwinning aanteken nie,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2006-07_ZIM_Logan_Cup_2006-07.html |title=2007 Logan Cup |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002065515/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2006-07_ZIM_Logan_Cup_2006-07.html |archive-date=2 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en ook teen Zimbabwe A verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/120/120501.html |title=Scorecard of Zimbabwe A v Kenya Select match, 16 May 2007 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190120/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/120/120501.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Interkontinentale Beker 2009–2010, waarvoor Kenia met sy kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gekwalifiseer het, het hulle in die vyfde plek geëindig. In sy openingswedstryd van die Krieketwêreldbeker 2011 in Bangladesj, Indië en Sri Lanka het Kenia ’n duidelike nederlaag met tien paaltjies teen Nieu-Seeland gely, nadat hulle op 69 lopies uitgeboul is en Nieu-Seeland die wedstryd binne-in agt boulbeurte beklink het sonder om ’n paaltjie af te staan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://iccworld-cup2011.blogspot.com/2011/02/kenya-vs-new-zealand-chennai-20th.html |title=New Zealand vs Kenya |publisher=iccworld-cup2011.blogspot |date=20 Februarie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar is Kenia tydens ’n kort EDI-reeks van twee wedstryde deur Nederland in Sportspark Westvielt, Voorburg, platgeloop. Tydens dié reeks is Kenia se swak kolfwerk opgemerk. Hulle het net 208/8 in die eerste wedstryd<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-championship-2011-2013-14-518430/netherlands-vs-kenya-9th-match-523482/match-report |title=Netherlands down Kenya in close finish |publisher=ESPNCricinfo |date=12 September 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> en ’n nog kleiner telling van 184/8 in die tweede wedstryd aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-championship-2011-2013-14-518430/netherlands-vs-kenya-10th-match-523483/match-report |title=Barresi stars as Netherlands down Kenya again |publisher=ESPNcricinfo |date=13 September 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> [[Seren Waters]] en die kaptein [[Collins Obuya]] was die beste kolwers, Waters het 71 lopies in die eerste wedstryd en Obuya 54 lopies in die tweede wedstryd aangeteken. === Hervormings in 2011 === [[Lêer:Icc Wcl Championship Nepal Vs Kenya Tu Ground Kathmandu @ Nepal 6.jpg|duimnael|[[Krieket]]wedstryd tussen Kenia en [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] in [[Katmandoe]] op 13 Maart 2017]] Die Keniaanse spelers het oor jare heen oor die meeste professionele spelers onder die assosiaatlede beskik. Die eerste keer wat Krieket Kenia kennis geneem het van die ongebalanseerde span was tydens die Krieketwêreldbeker 2011, toe die wanverhouding van amateur- teenoor professionele spelers opgemerk is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2011-cricket-kenya-chief-hints-at-team-discord-503269 |title=Cricket Kenya chief hints at team discord |publisher=ESPNCricinfo |date=27 Februarie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> nadat Kenia ’n teleurstellende toernooi gehad en al sy ses wedstryde verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-v-zimbabwe-disappointing-farewell-for-steve-tikolo-507286 |title=Disappointing farewell for Tikolo |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Februarie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Krieket Kenia het aangekondig dat hulle die krieketwêreldbekertoernooi se debakel ná afloop van dié toernooi sal hersien. Dit het ’n reeks hervormings wat deur die raad geïnisieer is, ingelui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2011-cricket-kenya-to-review-world-cup-debacle-507417 |title=Cricket Kenya to review World Cup debacle |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Maart 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> As deel van die hervormings het die beheerliggaam die voormalige Sahara Eliteliga met Oos-Afrikaanse toernooie vervang. Terwyl die Oos-Afrikaanse Premierliga ’n T20-toernooi is, is die Oos-Afrikaanse beker ’n EDI-toernooi. Die nuwe toernooie is deur die beheerliggaam van stapel gestuur in die hoop dat hulle nuwe talente vir die Keniaanse span sal oplewer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-prepare-for-new-superleagues-527519 |title=Kenya prepare for new superleagues |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Augustus 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Binne maande het die Oos-Afrikaanse toernooie ’n hoë belangstelling verwerf en die intensiteit het skerp gestyg, soos dit uit ’n ESPNcricinfo-onderhoud met Krieket Kenia se [[hoof- uitvoerende beampte]] Tom Sears blyk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/cricket-kenya-ceo-tom-sears-is-happy-with-new-east-african-competitions-534464 |title='Players know consistency will be the criterion for national selection' |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> ’n Verdere belangrike hervorming wat deur die nuwe beheerliggaam ingebring is, was om met die ou personeel weg te doen. Soos dit die ESPN-joernalis Martin Williamson beskryf het, was die ou personeel nie aan vertoning toegewyd nie, maar eerder aan selfsugtige wense.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/martin-williamson-kenyan-board-right-to-dump-old-guard-521693 |title=Kenyan board right to dump old guard |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Julie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die nuwe kontrakte het heeltemal met die verlede gebreek en die nuwe kaptein [[Collins Obuya]] was op 29 die oudste speler. Ervare spelers soos die voormalige kaptein [[Jimmy Kamande]], ’n veteraan van vyf krieketwêreldbetertoernooie, [[Thomas Odoyo]], en ander het nie eens in aanmerking gekom nie. Soos verwag het die ontslane spelers vinnig reageer en volgens hulle het dit die dood van Keniaanse krieket versnel. Hulle is ook deur die Keniaanse media bygestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-s-new-contracts-cut-ties-with-the-past-521372 |title=Kenya's new contracts cut ties with the past |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Junie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Onder die 20 krieketspelers wat wel kontrakte aangebied is, is aan 13 sentrale kontrakte aangebied. Nadat vyf spelers dié kontrakte van die hand gewys het, het die dinge nog moeiliker geword. Sears het daarop gesê dat hulle tevrede is met die groep van sewe spelers wat hulself verbind het tot Krieket Kenia, terwyl hulle ewe teleurgesteld is met diegene wat die kontrakte verwerp het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-news-five-players-turn-down-kenya-contracts-524064 |title=Five players turn down Kenya contracts |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Julie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Gevolglik is hulle vir die span, wat tydens die Interkontinentale Beker teen die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] te staan gekom het, nie benoem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-v-uae-intercontinental-cup-kenya-leave-out-players-who-refused-contracts-524300 |title=Kenya leave out players who refused contracts |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Julie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Krieket Kenia het kontrakte aan verdienstelike jong, talentvolle spelers aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenyan-youngsters-rewarded-with-central-contracts-530746 |title=Youngsters rewarded with central contracts |publisher=ESPNcricinfo |date=1 September 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die agt spelers wat die raad se kontrakte verwerp het, is later ingesluit en het gevra dat hul menings gehoor word, en ondanks die nuwe kans wat die raad aan hulle toegestaan het, het hulle uiteindelik ’n sterk standpunt teen die raad ingeneem. Terwyl Obanda, Shem en James Ngoche, Odhiambo en Otieno nuwe aanbiedinge gemaak is, het Ouma, Luseno en Nelson ’n driemaandse ooreenkoms tot Maart 2012, onderhewig aan prestasie, met die raad gesluit. Indien hulle iets goeds sou kon bydra, kon hulle weer hul plek in die span inneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/cricket-kenya-plays-hardball-with-militant-players-530748 |title=Cricket Kenya plays hardball with militant players |publisher=ESPNcricinfo |date=1 September 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Intussen is die voormalige Otago-afrigter [[Mike Hesson]] as nasionale afrigter aangestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-news-mike-hesson-appointed-kenya-coach-523811 |title=Mike Hesson appointed Kenya coach |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Julie 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Onmiddellik daarna het Hesson in ’n onderhoud met die koerant ''Otago Daily Times'' aangekondig dat hy aangestel is om die geskil tussen die spelers en die raad op te los en te beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hesson-s-kenyan-baptism-of-fire-542932 |title=Hesson's Kenyan baptism of fire |publisher=ESPNcricinfo |date=29 November 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> === Misgelope toernooie === [[Lêer:2023 African Games 01 cricket 124.jpg|duimnael|Die Keniaanse nasionale krieketspan tydens die Afrikaspele 2023 in [[Accra]], [[Ghana]]]] Die hervormings het egter nie tot die gewensde sukses gelei nie, aangesien die Keniaanse nasionale Krieketspan nie meer vir ’n toernooi kon kwalifiseer nie. Kenia se laaste deelname aan ’n IKR-toernooi was die Interkontinentale Beker 2011–2013, waar hulle egter onder die laaste plekke afgesluit het. Die daaropvolgende Interkontinentale Beker 2015–2017 het hulle misgeloop. Nadat Kenia tydens die Kwalifisering 2014 in die Super Ses uitgeskakel is – en sodoende die span sy EDI-status in Januarie 2014 verloor het, wat hulle sedert 1996 geniet het – het hulle die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-kenya-and-canada-lose-odi-status-714845 |title=Netherlands, Kenya and Canada lose ODI status |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Kenia het die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis in 2015 in die afdeling twee begin, waar hulle derde geëindig en die Kampioenskap 2015–17 gehaal het. Die span het egter in die vyfde plek geëindig en sodoende die toernooi misgeloop, aangesien net die beste vier spanne gekwalifiseer het. Vervolgens is Kenia gerelegeer in afdeling twee, wat in 2018 begin en deel gevorm het van die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] in Indië. In die afdeling twee het Kenia egter al sy vyf wedstryde verloor en sesde geëindig, waarvolgens die span in die afdeling drie gerelegeer is. Kenia het in die vierde plek geëindig en is in die Uitdaagliga 2019–2022 gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/associates-pathway-to-2023-world-cup-undergoes-major-revamp-1162819 |title=Associates pathway to 2023 World Cup undergoes major revamp |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=20 Oktober 2018 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Kenia het dié toernooi in die vierde plek afgesluit en daarmee in die Uitdaagliga 2023–2026 vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aangebly. As gevolg van sy swak plasing in die EDI-ranglys en die latere ontneming van hul EDI-status kon Kenia sedert 2006 nie meer aan die [[Kampioenetrofee]] deelneem nie. In die kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker]]toernooie het Kenia nie beter gevaar nie, nadat hulle tydens die kwalifisering 2013 elfde eindig en die [[T20I-wêreldbeker 2014]] in Bangladesj misgeloop het. Die kwalifisering 2015 het Kenia in die negende plek afgesluit en sodoende die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië misgeloop. Tydens die kwalifisering 2019 het Kenia weer elfde geëindig en sodoende die [[T20I-wêreldbeker 2021]] in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] misgeloop. Tydens die Afrikakwalifisering in [[Rwanda]] is Kenia in sy laaste wedstryd deur [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] geklop en het vervolgens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië misgeloop. Sedert 2019 geniet Kenia soos alle IKR-lede volle [[Twintig20|T20I-status]].<ref name="T20I-status" /> Die T20I-wêreldbeker se Afrikakwalifisering 2023 in Namibië het Kenia ná drie oorwinnings en nederlae elk in die vierde plek afgesluit, waarmee hulle die [[T20I-wêreldbeker 2024]] in Wes-Indië en die Verenigde State misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67554322 |title=Uganda: T20 World Cup qualification 'a dream come true', says captain Brian Masaba |publisher=[[BBC]] |date=30 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis wat Kenia in die vierde plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Keniane die derde plek behaal en daarmee die hooftoernooi in Indië en Sri Lanka misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Kleure == In EDI- en T20I-krieket dra Kenia groen truie met rooi moue en ’n rooi V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''KENYA'' verskyn op die middel van die trui. Die Keniaanse nasionale krieketspan se bynaam is ''Simbas'', Swahili vir “[[leeu]]”.<ref name="Simbas" /> Krieket Kenia se kenteken toon derhalwe ’n leeu. == Tuisstadions == {{Location map+ |Kenia |caption=Ligging van Keniaanse krieketstadions |places= {{location map~|Kenia|label=<small>[[Aga Khan Sportklubveld|Aga]]/[[Jaffery Sportklubveld|Jaffery]]</small>|position=left|lat=-1.260499|long=36.823935}} {{location map~|Kenia|label=<small>[[Gymkhana Klubveld|Gymkhana]]</small>|position=right|lat=-1.27|long=36.827361}} {{location map~|Kenia|label=<small>[[Mombasa Sportklub|Mombasa]]</small>|position=right|lat=-4.03|long=39.40}} {{location map~|Kenia|label=<small>[[Nairobi Klubveld|Nairobi]]</small>|position=bottom|lat=-1.296944|long=36.81}} {{location map~|Kenia|label=<small>[[Ruaraka Sportklubveld|Ruaraka]]/[[Simba Unieveld|Simba]]</small>|position=top|lat=-1.258889|long=36.858333}} }} Kenia beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Keniaanse nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Kenia: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Gymkhana Klubveld]] | [[Nairobi]] | 1 Oktober 1996 |- | 2 | [[Aga Khan Sportklubveld]] | Nairobi | 2 Oktober 1996 |- | 3 | [[Simba Unieveld]] | Nairobi | 15 Augustus 2001 |- | 4 | [[Mombasa Sportklub]] | [[Mombasa]] | 11 November 2006 |- | 5 | [[Jaffery Sportklubveld]] | Nairobi | 29 Januarie 2007 |- | 6 | [[Ruaraka Sportklubveld]] | Nairobi | 30 Januarie 2007 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 50 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 50 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Kenia gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Keniaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Steve Tikolo]] | 1996–2014 | align=center | 131 | align=center | '''3&nbsp;369''' | [[Rakep Patel]] | 2008–hede | align=center | 93 | align=center | '''1&nbsp;930''' |- | [[Thomas Odoyo]] | 1996–2014 | align=center | 131 | align=center | '''2&nbsp;366''' | [[Collins Obuya]] | 2007–2024 | align=center | 75 | align=center | '''1&nbsp;742''' |- | [[Collins Obuya]] | 2001–2014 | align=center | 104 | align=center | '''2&nbsp;044''' | [[Irfan Karim]] | 2013–2024 | align=center | 64 | align=center | '''1&nbsp;291''' |- | [[Kennedy Otieno]] | 1996–2009 | align=center | {{0}}90 | align=center | '''2&nbsp;016''' | [[Rushab Patel]] | 2019–2024 | align=center | 56 | align=center | '''1&nbsp;054''' |- | [[Ravi Shah]] | 1998–2007 | align=center | {{0}}56 | align=center | '''1&nbsp;506''' | [[Alex Obanda]] | 2007–2023 | align=center | 51 | align=center | '''{{0}}797''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=26;type=team |title=Records / Kenya / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=26;type=team |title=Records / Kenya / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Thomas Odoyo]] | 1996–2014 | align=center | 131 | align=center | '''141''' | [[Shem Ngoche]] | 2010–hede | align=center | 104 | align=center | '''120''' |- | [[Steve Tikolo]] | 1996–2014 | align=center | 131 | align=center | '''{{0}}93''' | [[Vraj Patel]] | 2021–2023 | align=center | 64 | align=center | '''{{0}}86''' |- | [[Peter Ongondo]] | 1999–2011 | align=center | {{0}}78 | align=center | '''{{0}}75''' | [[Lucas Oluoch]] | 2013–hede | align=center | {{0}}72 | align=center | '''{{0}}70''' |- | [[Nehemiah Odhiambo]] | 2006–2014 | align=center | {{0}}69 | align=center | '''{{0}}70''' | [[Peter Langat]] | 2021–hede | align=center | {{0}}42 | align=center | '''{{0}}42''' |- | [[Hiren Varaiya]] | 2006–2014 | align=center | {{0}}63 | align=center | '''{{0}}68''' | [[Rakep Patel]] | 2008–hede | align=center | {{0}}93 | align=center | '''{{0}}38''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=26;type=team |title=Records / Kenya / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=26;type=team |title=Records / Kenya / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was agt spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Kenia tydens ’n EDI-wedstryd en tien tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=26;type=team |title=Records / Kenya / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=26;type=team |title=Records / Kenya / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Maurice Odumbe | 1996–2001 | Steve Tikolo | 2007–2008 |- | 2 | Aasif Karim | 1997–1999 | Thomas Odoyo | 2007 |- | 3 | Steve Tikolo | 2001–2011 | Morris Ouma | 2010 |- | 4 | Thomas Odoyo | 2002–2006 | Collins Obuya | 2012–2013 |- | 5 | Morris Ouma | 2009–2010 | Shem Ngoche | 2019–2022 |- | 6 | Jimmy Kamande | 2010–2011 | Sachin Bhudia | 2022 |- | 7 | Collins Obuya | 2011–2013 | Lucas Oluoch | 2023 |- | 8 | Rakep Patel | 2014 | Rakep Patel | 2023–2025 |- | 9 | | | Irfan Karim | 2024 |- | 10 | | | '''Dhiren Gondaria''' | 2025–hede |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 0 || 33,33 || 7 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 14 || 6 || 8 || 0 || 0 || 42,85 || 10 Oktober 1997 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 10 || 2 || 7 || 0 || 1 || 22,22 || 2 Februarie 2007 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 13 || 2 || 11 || 0 || 0 || 15,38 || 28 Mei 1998 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || 16,66 || 24 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 10 || 0 || 10 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || 16,66 || 29 Februarie 1996 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 32 || 5 || 25 || 0 || 2 || 16,66 || 12 Maart 2003 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 November 2006 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 15 || 9 || 5 || 0 || 1 || 64,28 || 15 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 10 || 3 || 7 || 0 || 0 || 30,00 || 31 Januarie 2007 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 9 || 3 || 5 || 0 || 1 || 37,50 || 17 Januarie 2007 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''154''' || '''42''' || '''107''' || '''0''' || '''5''' || '''27,27''' || 29 Februarie 1996 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4946 op 4 April 2026. Laaste keer hersien op 5 April 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=26;type=team |title=Records / Kenya / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=4 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Eerste rondte |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Eerste rondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Eerste rondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Eerste rondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Voorwedstryd |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 11 Oktober 2013 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 24 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Oktober 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 September 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 3 Augustus 2008 |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 6 || 4 || 1 || 0 || 1 || 66,67 || 16 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Mali}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 0 || 33,33 || 19 April 2013 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 0 || 40,00 || 26 Augustus 2022 |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 15 || 12 || 3 || 0 || 0 || 80,00 || 20 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Seychelle}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 November 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 Desember 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 8 || 3 || 5 || 0 || 0 || 37,50 || 1 Februarie 2010 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 0 || 60,00 || 18 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 18 || 4 || 13 || 0 || 1 || 22,22 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''121''' || '''65''' || '''53''' || '''0''' || '''3''' || '''53,71''' || 3 Augustus 2008 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3801 op 5 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=26;type=team |title=Records / Kenya / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || 4de plek |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Kenya national cricket team|Keniaanse nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [https://cricket-kenya.com/ Amptelike webwerf van Krieket Kenia] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/kenya-26 Kenia op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-kenya Kenia by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Kenia]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] oz257yfjq6jupso7l8bman3lrg79it8 0 191516 2892565 2881392 2026-04-10T21:30:14Z SpesBona 2720 + Afrikaspele 2892565 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Namibië | beeld = Kenteken van die Namibiese nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Namibiese nasionale krieketspan | bynaam = Arende | konferensie = [[Krieket Namibië]] (CN) | toetskaptein = | edi-kaptein = [[Gerhard Erasmus]] | t20i-kaptein = Gerhard Erasmus | afrigter = {{vlagikoon|Namibië}} [[Craig Williams]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-status | ikr_aansluiting = 1992 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 18de | beste_edi-rang = 14de (op 22 September 2022) | t20i-rang = 15de | beste_t20i-rang = 11de (op 22 November 2023) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = t {{Cr-ZW}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 10 Februarie 2003 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-XS}} op [[Maple Leaf-krieketklub]], [[Toronto]]; 4 September 2025 | aantal_edis = 71 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 32/37 (45,07%)<br />(1 gelykop, 1 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 1/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] | wb_beste = Groepfase (in [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]]) | wbk_verskynings = 6 | wbk_eerste = 1994 | wbk_beste = Naaswenner (in 2001) | kt_verskynings = 0/9 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Ghana}} op Kyambogo-krieketovaal, [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-PK}} op [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]]; 18 Februarie 2026 | aantal_t20is = 88 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 51/35 (57,95%)<br />(1 gelykop, 1 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/4<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 4/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] | beste_wt20 = Super Twaalf (in [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]]) | wt20k-verskynings = 6 | eerste_wt20k = 2012 | beste_wt20k = Kampioen (in 2023) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = _nam_25 | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 000C51 | a_liggaam = 000C51 | a_regterarm = 000C51 | a_broek = 00093D | t_patroon_la = _nam_t20wc26 | t_patroon_b = _nam_t20wc26 | t_patroon_ra = _nam_t20wc26 | t_patroon_broek = _redsides | t_linkerarm = 000E53 | t_liggaam = 000E53 | t_regterarm = 000E53 | t_broek = 020833 | a_titel = }} Die '''Namibiese nasionale krieketspan''', met die bynaam “die Arende”,<ref name="Arende">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/729-icc-t20-world-cup-africa-final-unique-trophy-shoot-leaves-captains-in-awe |title=ICC T20 World Cup Africa Final – Unique Trophy Shoot Leaves Captains In Awe |publisher=[[Ugandese Krieketvereniging]] |accessdate=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716183007/http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/729-icc-t20-world-cup-africa-final-unique-trophy-shoot-leaves-captains-in-awe |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> is die nasionale [[krieket]]span wat [[Namibië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Namibië deur [[Krieket Namibië]] (''CN'', van [[Engels]]: ''Cricket Namibia'', CN) beheer. Namibië is sedert 1992 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR),<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/19.html |title=Namibia |publisher=Cricket Archive |accessdate=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430070526/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/19.html |archive-date=30 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en het in 2007 by die IKR se Hoëprestasieprogram aangesluit.<ref name="HPP">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000027/002781.shtml |title=Denmark added to ICC High Performance Program |work=ICC Europe Media Release |publisher=[[Europese Krieketraad]] |date=20 Desember 2006 |accessdate=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927013445/http://www.cricketeurope.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000027/002781.shtml |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië het aan die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in [[Suid-Afrika]] deelgeneem, maar al sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC2003/ |title=Australia rout India to retain World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Hulle het tot dusver aan elke Interkontinentale Bekertoernooi deelgeneem. Saam met [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Namibië tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne na die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]]. In onlangse jare het Namibiese krieket ’n sterk vordering gesien, veral danksy die groot invloed van die krieketland Suid-Afrika. Krieket is deur Suid-Afrika na die destydse mandaatgebied [[Suidwes-Afrika]] gebring en het daar gewildheid onder die bevolking verwerf, veral in die suide van dié land en rondom [[Windhoek]], maar ook Namibië se nabyheid aan Suid-Afrika het gehelp om die spel in Namibië te laat ontwikkel. Vername Namibiese krieketspelers sluit in [[Neil Rossouw]] en [[Pieter Rossouw]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Namibië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië is tans (Februarie 2026) 18de op die eendagranglys en 15de op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In Oktober 2019 het die Namibiese nasionale krieketspan tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2019 gekwalifiseer vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]], waar hulle in die eerste rondte hul eerste toernooi-oorwinnings oor Nederland en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] kon aanteken en sodoende die Super Twaalf gehaalt het, hul beste prestasie ooit tydens ’n internasionale toernooi. Daarmee het hulle regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] gekwalifiseer.<ref name="T20I-wêreldbeker 2022">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2021-nam-vs-ire-namibia-live-out-their-desert-dream-1284642 |title=Namibia live out their desert dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=22 Oktober 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Namibië}} Krieket Namibië (Engels: ''Cricket Namibia'', CN) is in 1989 gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Namibië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketnamibia.com/about-us/ |title=About Us |publisher=[[Krieket Namibië]] |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In 1992 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref name="CN">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-namibia |title=Cricket Namibia |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Daarbenewens was die Namibiese beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Krieket Namibië bestuur al die Namibië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is CN verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Namibiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketnamibia.com/schools/committee-trials-info/ |title=Committee, Trials & Info |publisher=[[Krieket Namibië]] |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Net soos ander krieketlande beskik Namibië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Voor onafhanklikheid (1909–1989) === Die eerste bekende krieketwedstryd is in 1909 in [[Windhoek]] gespeel, toe Namibië ’n [[Duits-Suidwes-Afrika|Duitse kolonie]] was.<ref name="CN" /> Met die Suid-Afrikaanse magsoorname tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] in die [[Eerste Wêreldoorlog]] het dié sport in die huidige Namibië begin versprei. Die eerste amptelike krieketwedstryd is in 1915 tussen Suid-Afrikaanse soldate en ’n plaaslike span uit [[Otjiwarongo]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Koos Van Zyl |title=Namibian Cricket: A Tale of Guts and Glory |year=2002 |publisher=Gamsberg Macmillan |ISBN=978-99916-0-416-9}}</ref> Met die Suid-Afrikaanse besetting van Namibië (aanvanklik as ’n [[Volkebond]]mandaat) het krieket in ’n professionele sport begin ontwikkel. Teen 1930 is die Suidwes-Afrikaanse Krieketunie (Engels: ''South West Africa Cricket Union'', SWACU) gestig en het wedstryde begin reël. In 1958 is die eerste internasionale wedstryde teen Suid-Afrika gespeel. Van 1961/62 af het Suidwes-Afrika aan die Suid-Afrikaanse toernooie deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/37/37976/Miscellaneous_Matches.html |title=Miscellaneous Matches played by South West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182814/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/37/37976/Miscellaneous_Matches.html |archive-date=18 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen 1962 en 1989 het hulle 130 wedstryde teen die Suid-Afrikaanse provinsies gespeel, van wie Suidwes-Afrika 31 gewen het. Ná Suid-Afrika se Republiekwording in 1961 het dit die destydse Suidwes-Afrika as ’n integrale deel van sy staatsgebied begin beskou. Vervolgens het die [[Verenigde Nasies]] Suid-Afrika van sy mandaat ontneem, wat die regering egter geïgnoreer het. Met die ''[[de facto]]''-anneksasie is die [[Rassisme|rassistiese]] [[apartheid]]swette, waarvolgens die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe in “blanke” en “nieblanke” (onder die wetgewing gedefinieer as “[[Swart mense|swart]]”, “[[Bruin mense|bruin]]” of “[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]”) geskei is, ook in Suidwes-Afrika geïmplementeer. Daardeur is “nieblankes” van amper alle sport uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite journal |title=International Boycott of Apartheid Sport |author=Abdul Minty |journal=United Nations Unit on Apartheid |date=April 1971}}</ref> ’n Jaar vroeër het die Volksbevrydingsleër van Namibië (PLAN), ’n gewapende tak van die [[SWAPO]], die [[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] begin. Suidwes-Afrikaanse rebelle het die boikot van die Apartheidsregime verwelkom en protesbewegings in ander lande ondersteun. Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld geïsoleer. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sport uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Aangesien Namibië destyds as ’t ware as vyfde Suid-Afrikaanse provinsie bestuur is, is die plaaslike krieket ook geraak. In Januarie 1989 het Suidwes-Afrika sy laaste seisoen binne die Suid-Afrikaanse krieket gespeel. In April het die PLAN sy laaste gewapende opstand geloods en die Suidwes-Afrikaanse Krieketunie het sy bande met die Suid-Afrikaanse Krieketraad (Engels: ''South African Cricket Board'', SACB) verbreek. In 1989 is die [[Krieket Namibië|Namibiese Krieketraad]] amptelik gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketnamibia.com/index.php/2011-07-25-15-55-33 |title=History of Cricket Namibia |publisher=[[Krieket Namibië]] |accessdate=14 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024412/http://www.cricketnamibia.com/index.php/2011-07-25-15-55-33 |archive-date=14 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In November 1989 het ’n Namibiese span in [[Botswana]] sy eerste internasionale wedstryde gespeel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/archive_pdf_19851990/1989_TheNamibian/13%20November%201989.pdf |title=The Namibian ― archives |publisher=[[The Namibian]] |date=14 Junie 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> hoewel die beheerliggaam eers in 1992 by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit het.<ref name="IKR" /><ref name="CN" /> === Ná onafhanklikheid (1990–1999) === Op die Namibiese Onafhanklikheidsdag, 21 Maart 1990, en die daaropvolgende dae het [[Gloucestershire]] teen die eerste saamgestelde Namibiese nasionale krieketspan gespeel, en die gasheer het al die drie wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/25/Gloucestershire_in_Namibia_1989-90.html |title=Gloucestershire in Namibia 1989/90 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003232749/https://cricketarchive.com/Archive/Events/25/Gloucestershire_in_Namibia_1989-90.html |archive-date=3 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië het ook die daaropvolgende wedstryde teen [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] in April gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/14/Netherlands_in_Namibia_1989-90.html |title=Netherlands in Namibia 1989/90 |publisher=Cricket Archive |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014041633/https://cricketarchive.com/Archive/Events/14/Netherlands_in_Namibia_1989-90.html |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die stigting van die vastelandse beheerliggaam, die [[Afrikakrieketvereniging]] (AKV), is ná twee skooltoere tussen Namibië en Botswana in 1989 en 1990 die ''SCSA Zone VI Cricket Federation'' gestig. In September 1991 is in in Windhoek die eerste AKV-toernooi aangebied, waaraan die gasheer, Botswana, [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Zambië]] en die [[Universiteit van Oxford]] se krieketspan deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://audiodata.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |title=History of African cricket association |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614072903/http://audiodata.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/CRICKET_NEWS/1998/OCT/ACA_HISTORY_01OCT1998.html |archive-date=14 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nasionale span kon nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1992]] kwalifiseer nie, aangesien hulle net voor die IKR-trofee 1990 onafhanklikheid verkry het. In 1994 het Namibië sy eerste deur die IKR erkende wedstryde tydens internasionale toernooie gespeel. Tydens sy eerste deelname aan ’n toernooi, die IKR-trofee 1994 in [[Kenia]], het Namibië met die ''Philip Snow Plate'' sy eerste trofee gewen. Met hul derde plek in hul groep het hulle egter die [[Krieketwêreldbeker 1996]] misgeloop. Drie jaar later het die IKR-trofee 1997 in [[Maleisië]] vir die Namibiese span teleurstellend verloop, waarvolgens hulle die [[Krieketwêreldbeker 1999]] misgeloop het. === Eerste deelname aan ’n krieketwêreldbekertoernooi (2003) === [[Lêer:Cricket ground (1).jpg|duimnael|Namibië teen Engeland tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]]]] Namibië se pad na die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in [[Suid-Afrika]] het met die IKR-trofee 2001 in [[Kanada]] begin. Namibië het die eindstryd in [[Toronto]] gehaal, maar hulle het teen Nederland verloor; dit was egter genoeg om vir hul eerste krieketwêreldbekertoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/72/72639.html |title=Scorecard of 2001 ICC Trophy Final |publisher=Cricket Archive |date=15 Julie 2001 |accessdate=1 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201013926/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/72/72639.html |archive-date=1 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië het in April 2002 die IKR Sesnasies-uitdaging aangebied en in die vierde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_Six_Nations_Challenge_2001-02.html |title=2002 ICC 6 Nations Challenge Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225802/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_Six_Nations_Challenge_2001-02.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September het die Afrikabeker vir Namibië teleurstellend verloop, nadat hulle in hul groep net [[Tanzanië]] geklop en in die vierde plek geëindig het,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> enkele weke later het hulle vier wedstryde teen ’n tweede Zimbabwiese span verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2002-03_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2002-03.html |title=Namibia in Zimbabwe 2002/03 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105062711/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2002-03_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2002-03.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toer na Kenia direk op die Zimbabwiese toer het hulle beter gevaar, toe Namibië Kenia in ’n EDI-reeks van vier wedstryde verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002-03_KENYA_Namibia_in_Kenya_2002-03.html |title=Namibia in Kenya 2002/03 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105082417/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2002-03_KENYA_Namibia_in_Kenya_2002-03.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aansluitend het Namibië deelgeneem aan die Suid-Afrikaanse plaaslike EDI-krieket se hoogste vlak, die Standard Bank-beker, maar al sy vyf wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Standard_Bank_Cup_2002-03.html |title=Standard Bank Cup 2002/03 Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133131/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Standard_Bank_Cup_2002-03.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 2003 het Namibië die reeks van vyf EDIs teen [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] met 1–4 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2002-03_NAMIB_Bangladesh_in_Namibia_2002-03.html |title=Bangladesh in Namibia 2002/03 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105092442/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2002-03_NAMIB_Bangladesh_in_Namibia_2002-03.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In sy eerste wedstryd tydens die Krieketwêreldbeker op 10 Februarie 2003 in [[Harare]] is Namibië deur [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] met 86 lopies verslaan; dit was die eerste EDI-wedstryd vir Namibië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-beat-namibia-and-the-weather-126527 |title=Zimbabwe beat Namibia and the weather |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=10 Februarie 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Namibië is ook in sy wedstryde, wat in Suid-Afrika aangebied is, deur [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] (met 171 lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/akram-akhtar-decimate-namibia-in-trial-by-fire-126717 |title=Akram, Akhtar decimate Namibia in trial by fire |publisher=ESPNcricinfo |author=Agha Akbar |date=16 Februarie 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> en deur [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] (met 55 lopies) verslaan. Namibië kon in dié wedstryd egter goed tred hou, danksy [[Jan-Berrie Burger]] wat vir sy beurt van 85 lopies as “speler van die wedstryd” benoem is en aan Namibië amper ’n verrassende oorwinning besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-still-in-contention-after-55-run-win-126814 |title=England still in contention after 55-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Stephen Lamb |date=19 Februarie 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Daarna is hulle deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] (met 181 lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/well-oiled-indian-machine-steamrolls-namibia-126910 |title=Well-oiled Indian machine steamrolls Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Anand Vasu |date=23 Februarie 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> en die latere wêreldkampioen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] (met 256 lopies) geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/records-fall-as-australia-break-the-namibian-dream-127027 |title=Records fall as Australia break the Namibian dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Keith Lane |date=27 Februarie 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> destyds die hoogste EDI-telling, wat later tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] deur Indië met 257 lopies teen [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] oortref is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/records/283902.html |title=ODIs – Highest winning margins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Die toernooi is afgesluit met ’n nederlaag van 64 lopies teen die medekwalifiseerders Nederland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/dutch-prove-to-be-too-strong-for-brave-namibia-130169 |title=Dutch prove to be too strong for brave Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Ralph Dellor |date=3 Maart 2003 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In die wedstryd teen Engeland het [[Rudie van Vuuren]] die eerste Namibiese krieketspeler geword, wat vyf paaltjies in ’n EDI-wedstryd geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?class=2;id=28;type=team |title=Records / Namibia / One-Day Internationals / Best bowling figures in an innings |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Toe hy met die [[Namibiese nasionale rugbyspan]] ook aan die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië deelgeneem het, het hy die eerste sportlui geword wat in dieselfde jaar in twee verskillende sportkodes aan wêreldbekertoernooie deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1383621,00.html |title=The ten greatest sporting all-rounders |publisher=[[The Guardian]] |author=Alex Gibbons |date=9 Januarie 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Ná die Krieketwêreldbeker het die belangstelling aan krieket in Namibië egter aansienlik afgeneem en dit is vir die daaropvolgende 18 jaar as ’n “sterwende sport” beskou.<ref name="Dying">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-albie-morkel-cricket-was-a-dying-sport-in-namibia-but-people-have-started-watching-again-1286083 |title=Albie Morkel: 'Cricket was a dying sport in Namibia, but people have started watching again' |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=30 Oktober 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> === Ná die Krieketwêreldbeker (2003–2005) === In Augustus 2003 het Namibië die EDI-reeks teen die tweede Zimbabwiese span met 2–1 gewen, maar hulle het albei driedaagse wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2003-04_NAMIB_Zimbabwe_A_in_Namibia_2003-04.html |title=Zimbabwe A in Namibia 2003/04 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105085350/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2003-04_NAMIB_Zimbabwe_A_in_Namibia_2003-04.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die teenbesoek in die daaropvolgende Januarie het Namibië die EDI-reeks van vyf wedstryde met 4–1 gewen; hulle het ook ’n wedstryd teen ’n Zimbabwiese o/19-span gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2003-04_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2003-04.html |title=Namibia in Zimbabwe 2003/04 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105065441/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2003-04_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2003-04.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie het Bangladesj die EDI-reeks van drie wedstryde in Namibië beklink, terwyl die driedaagse wedstryd onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2003-04_NAMIB_Bangladesh_in_Namibia_2003-04.html |title=Bangladesh in Namibia 2003/04 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105120604/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2003-04_NAMIB_Bangladesh_in_Namibia_2003-04.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Namibië aan die IKR Sesnasies-uitdaging 2004 in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] deelgeneem. Namibië het volgens lopietempo in die derde plek geëindig, nadat hulle [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]], Nederland en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verslaan, maar teen [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/ENT/about.shtml |title=2004 ICC 6 Nations Challenge |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=30 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330020852/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/ENT/about.shtml |archive-date=30 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Internasionale Beker 2004 het Namibië in twee wedstryde teen Kenia en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] gespeel, maar hulle het albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2004 Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=25 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225013117/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=25 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen dié twee wedstryde het die Namibiërs ’n Afrikanasiestoernooi in Zambië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/ICC-6NAT-WCQS/table.html |title=Points Table for 2004 African tournament |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle aan die Zimbabwiese nasionale EDI-toernooi deelgeneem en as naaswenner geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Faithwear_Clothing_Inter-Provincial_One-Day_Competition_2004-05.html |title=Faithwear Clothing Inter-Provincial One-Day Competition 2004/05 Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409213539/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Faithwear_Clothing_Inter-Provincial_One-Day_Competition_2004-05.html |archive-date=9 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens hul besoek aan Zimbabwe het hulle ook twee wedstryde teen die nasionale span gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2004-05_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2004-05.html |title=Namibia in Zimbabwe 2004/05 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105122807/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ZIM/2004-05_ZIM_Namibia_in_Zimbabwe_2004-05.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarop het die Engelse besoek aan Namibië vir twee wedstryde gevolg en die besoekers het albei wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_England_in_Namibia_2004-05.html |title=England in Namibia 2004/05 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105125644/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_England_in_Namibia_2004-05.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aan die begin van 2005 het die tweede Zimbabwiese span albei EDI-wedstryde teen Namibië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_Zimbabwe_A_in_Namibia_2004-05.html |title=Zimbabwe A in Namibia 2004/05 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105073154/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_Zimbabwe_A_in_Namibia_2004-05.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In April het die tweede Pakistanse span al die drie EDI-wedstryde teen Namibië gewen, voordat die driedaagse wedstryd onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_Pakistan_A_in_Namibia_2004-05.html |title=Pakistan A in Namibia 2004/05 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105071524/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2004-05_NAMIB_Pakistan_A_in_Namibia_2004-05.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarop het twee tuiswedstryde tydens die Interkontinentale Beker 2005 gevolg. Hoewel hulle, ná ’n oorwinning oor Uganda en ’n onbesliste wedstryd teen Kenia, in die groepfase onoorwonne gebly het, het hulle nie die halfeindstryd gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2005 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202110001/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=2 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vervolgens het Namibië aan die IKR-trofee 2005 in Ierland deelgeneem. Nadat die span [[Denemarke]] in die uitspeelwedstryd geklop het, het Namibië dié toernooi in die sewende plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/82/82972.html |title=Scorecard of Denmark v Namibia |publisher=Cricket Archive |date=11 Julie 2005 |accessdate=3 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603175326/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/82/82972.html |archive-date=3 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Terug in Namibië het hulle einde Julie [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gehuisves, maar hulle het albei wedstryde verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2005-06_NAMIB_New_Zealand_in_Namibia_2005-06.html |title=New Zealand in Namibia 2005/06 |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105092906/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/NAMIB/2005-06_NAMIB_New_Zealand_in_Namibia_2005-06.html |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waarvan een wedstryd met net 29 lopies, nadat hulle ’n telling van 330/6 afgestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83161.html |title=Scorecard of Namibia v New Zealand |publisher=Cricket Archive |date=30 Julie 2005 |accessdate=23 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123201914/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/83/83161.html |archive-date=23 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober dieselfde jaar het die Namibiërs die Interkontinentale Bekerhalfeindstryd aangebied, hoewel hulle nie gekwalifiseer het nie. Tydens die aanbieding van die eindstryd het hulle ná hul uitskakeling twee EDI-wedstryde in Bermuda gespeel en albei wedstryde gewen. Dié reeks is egter deur omstrede voorvalle oorskadu, nadat die Bermudaanse span Namibië van rassistiese beledigings beskuldig en tydens die tweede wedstryd die veld verlaat het, nadat ’n stormloop aan uitsmyters teen die Bermudaanse laerordekolwers ontketen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/racism-rows-and-a-walk-off-tarnish-friendly-one-dayers-223615 |title=Racism, rows and a walk-off tarnish 'friendly' one-dayers |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Oktober 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Die Namibiese Krieketraad het die rassisme-aantygings ontken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bermuda-s-allegations-rejected-with-contempt-224122 |title=Bermuda's allegations 'rejected with contempt' |publisher=ESPNcricinfo |date=4 November 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> === Verdere ontwikkeling (2006–2017) === In Maart 2006 het Namibië [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] gehuisves vir ’n uitdagingswedstryd om die agste en laaste kol in die Internasionale Beker 2006 se groepfase. Dié wedstryd het onbeslis geëindig, maar Namibië het nogtans vir die hooftoernooi gekwalifiseer, nadat hulle ’n voorsprong in die eerste beurt aangeteken het. In die groepfase in Mei het hulle die span teen Skotland in [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]] ’n beurtnederlaag gely, voordat hulle in [[Dublin]] deur Ierland met vyf paaltjies verslaan is.<ref name="ICCup06">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2006 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224150242/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=24 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die Suid-Afrikaanse krieketseisoen 2006/07 het Namibië aan beide [[Eersterangse krieket|eersterangse]] en A-lys-krieket se tweede vlak, die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]]-uitdaging, deelgeneem. Namibië het in die driedaagse toernooigroep in die tweede plek<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/South_African_Airways_Provincial_Three-Day_Challenge_2006-07.html |title=2006/07 South African Airways Provincial Three-Day Challenge points table |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060103/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/South_African_Airways_Provincial_Three-Day_Challenge_2006-07.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in die EDI-toernooigroep in die derde plek geëindig, waarvolgens hulle die halfeindstryd met net een oorwinning te min misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/South_African_Airways_Provincial_One-Day_Challenge_2006-07.html |title=2006/07 South African Airways Provincial One-Day Challenge points table |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304141452/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/South_African_Airways_Provincial_One-Day_Challenge_2006-07.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen hul wedstryde in dié toernooie het hulle in hul derde en laaste 2006-Interkontinentale Bekerwedstryd teen die Verenigde Arabiese Emirate gespeel en met ’n beurt gewen.<ref name="ICCup06" /> Op 1 April 2007 het hulle by die IKR se Hoëprestasieprogram aangesluit.<ref name="HPP" /> Namibië het nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] gekwalifiseer nie. In November en Desember 2007 het Namibië die Wêreldkrieketliga se afdeling twee gehuisves, waartydens hulle teen [[Argentinië]], Denemarke, [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]], die Verenigde Arabiese Emirate en Uganda te staan gekom het. Hoewel Namibië drie van sy vyf groepwedstryde gewen het, het hulle nie die eindstryd gehaal nie. Namibië het eindelik Denemarke in die klein finale om die derde plek verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/uae-finish-top-of-the-pile-323270 |title=UAE finish top of the pile |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Desember 2007 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> As een van die vier beste spanne tydens dié toernooi het Namibië tot die wêreldbekerkwalifisering 2009 gevorder, die laaste kwalifiseringstoernooi vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]], maar hulle het nie vir die hooftoernooi gekwalifiseer nie. Tussen Oktober 2007 en Februarie 2008 het Namibië weer aan die Suid-Afrikaanse plaaslike EDI-krieket se tweede vlak deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000049/004980.shtml |title=Namibia to continue in South African provincial cricket |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=29 Junie 2007 |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051412/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000049/004980.shtml |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië het in Oktober 2007 tydens die Interkontinentale Beker 2007/08 in ’n wedstryd teen Kanada gespeel; die oorblywende wedstryde teen Bermuda, Ierland, Kenia, Nederland, Skotland en die Verenigde Arabiese Emirate het in 2008 plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=ICC Intercontinental Cup 2007–2008 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=14 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214142340/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=14 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Namibië het die Interkontinentale Skild 2009/10 gewen, nadat hulle die Verenigde Arabiese Emirate in [[Doebai (stad)|Doebai]] met ses paaltjies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2009/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/shield.shtml |title=ICC Intercontinental Shield 2009–10 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929101540/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2009/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/shield.shtml |archive-date=29 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2011 het Namibië aan die Wêreldkrieketliga se afdeling twee deelgeneem en na die Verenigde Arabiese Emirate as naaswenner geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL2/about.shtml |title=World Cricket League Division 2: Dubai, April 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=1 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201130035/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL2/about.shtml |archive-date=1 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2011 het Namibië aan die T20I-Wêreldkrieketliga se Afrika-afdeling een in Uganda deelgeneem en al sy agt groepwedstryde gewen, voordat hulle in die eindstryd deur die gasheer met ses paaltjies verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://icc-cricket.yahoo.net/events_and_awards/twenty20/qualifier.php |title=ICC World Twenty20 Qualifier |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107092808/http://icc-cricket.yahoo.net/events_and_awards/twenty20/qualifier.php |archive-date=7 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens dié toernooi het die veelsydige [[Louis van der Westhuizen]] 16 grenshoue in ’n onoorwonne beurt van 159 lopies geslaan; Namibië het eindelik ’n spantotaal van 262/1 teen Kenia aangeteken. Tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2014 het Namibië nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] gekwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/uae-and-scotland-one-win-from-world-cup-713373 |title=UAE and Scotland one win from World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2014 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In Januarie 2015 het die Namibiërs die Wêreldkrieketliga se afdeling twee aangebied en die eindstryd gehaal, waar hulle deur Nederland met agt paaltjies geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-two-2014-15-812771/namibia-vs-netherlands-final-812809/match-report |title=Rippon stars as Netherlands take title |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Januarie 2015 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Vervolgens het hulle die Wêreldkrieketligakampioenskap 2015/17 gehaal, waar hulle in die laaste plek geëindig het en na afdeling twee afgegradeer is. === “Goue generasie” (sedert 2017) === [[Lêer:DAVID WIESE (15702924581).jpg|duimnael|upright|Die veelsydige [[David Wiese]] het van 2013 tot 2016 vir [[Proteas|Suid-Afrika]] en van 2021 tot 2024 vir Namibië gespeel. Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] het hy sy span na die Super Twaalf geneem<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/david-wiese-221140 |title=David Wiese |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref>]] [[Lêer:2023 African Games 01 cricket 178.jpg|duimnael|Die Namibiese nasionale krieketspan tydens die Afrikaspele 2023 in [[Accra]], [[Ghana]]]] In Desember 2017 het Namibië vir die eerste keer die Suid-Afrikaanse provinsiale EDI-uitdaging se eindstryd gehaal.<ref name="NCYR">{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/172785/archive-read/Namibia-Cricket-Year-Review |title=Namibia Cricket Year Review |publisher=[[The Namibian]] |author=Helge Schütz |date=19 Desember 2017 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105718/https://www.namibian.com.na/172785/archive-read/Namibia-Cricket-Year-Review |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 2018 het Namibië die Wêreldkrieketliga se tweede afdeling aangebied, waaraan ook Kenia, die Verenigde Arabiese Emirate, Nepal, Kanada en Oman deelgeneem het.<ref name="NCYR" /> Namibië het die klein finale om die derde plek gehaal, waar hulle deur Kanada verslaan is en sodoende die [[Krieketwêreldbeker 2019]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wcl-div-2-2017-18-1133922/namibia-vs-canada-3rd-place-playoff-1133945/match-report |title=Canada defend 247 to claim third place |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Februarie 2018 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling twee in 2019 het die Namibiese krieketspan vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] en die Wêreldkrieketliga 2 2019–2023, die [[Krieketwêreldbeker 2023]] se voorkwalifisering gekwalifiseer, waarmee hulle EDI-status ontvang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1731642/featured |title=Hard work, courage pays off as Namibia claim ODI status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Julie 2020 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Nadat hulle EDI-status ontvang het, het die Namibiese nasionale krieketspan tydens die IKR se “jaarlikse ontwikkelingstoekennings” in Julie 2020 die “medelid se prestasie van die jaar”-toekenning vir opkomende krieketlande ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/icc-recognises-the-work-of-associates-in-annual-development-awards-announcements/ |title=ICC recognises the work of Associates in annual Development Awards announcements |publisher=Emerging Cricket |author=Isaac Lockett |date=28 Julie 2020 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Met hul herwinning van EDI-status en daarmee gepaardgaande suksesse het die Namibiërs weer in krieket begin belangstel.<ref name="Dying" /> Namibië word intussen as die tweede beste Afrikaspan na Suid-Afrika en nog voor die toetsland Zimbabwe beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/team-report-cards-for-the-decade-england-australia-pakistan-women-wi-zimbabwe-and-sl-1209698 |title=England's gold, Australia's fall, Pakistan's homecoming |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Desember 2019 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] in Oman en die Verenigde Arabiese Emirate het Namibië vir die eerste keer aan dié toernooi deelgeneem. In hul openingswedstryd het hulle Nederland verslaan en aansluitend ’n verrassende oorwinning oor die volle lid Ierland aangeteken, waarmee hulle die tweede rondte, die Super Twaalf, gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/ireland-vs-namibia-11th-match-first-round-group-a-1273722/match-report |title=Wiese, Erasmus the heroes as Namibia qualify for the Super 12s |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=22 Oktober 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Dit was Namibië se eerste oorwinnings tydens ’n wêreldbeker en hul oorwinning oor Ierland was hul eerste teen ’n toetsland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketer.com/Topics/mens-t20-world-cup-2021/namibia_moment_sprinkling_david_wiese_stardust.html |title=Namibia's moment, with a sprinkling of David Wiese's stardust |publisher=The Cricketer |author=Nick Friend |date=20 Oktober 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In die Super Twaalf het die span net daarin geslaag om [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] te klop (hul eerste oorwinning in die tweede rondte van ’n wêreldbeker), terwyl hulle in al die ander vier wedstryde deur [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], Pakistan, [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] en Indië geklop en sodoende uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/black-caps/126880270/late-batting-surge-sets-black-caps-up-to-beat-namibia-at-twenty20-world-cup |title=Late batting surge sets Black Caps up to beat Namibia at Twenty20 World Cup |publisher=Stuff |author=Andrew Voerman |date=6 November 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Hul [[troosprys]] was hul regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië.<ref name="T20I-wêreldbeker 2022" /> In November 2021 is Namibië saam met Suid-Afrika en Zimbabwe as medegasheer vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] benoem. Tydens dié toernooi sal vir die eerste keer krieketwêreldbekerwedstryde in Namibië aangebied word.<ref name="Krieketwêreldbeker_2027">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In Mei 2022 het hulle ná ’n oorwinning oor Zimbabwe vir die eerste keer ’n T20I-reeks teen ’n volle lid van die IKR beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/namibia-in-zimbabwe-2022-1310915/zimbabwe-vs-namibia-5th-t20i-1310942/match-report |title=Namibia earn historic T20I series win after successfully defending 127 against Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Mei 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> In Junie 2022 het die Namibiese keurspan ’n nieamptelike EDI-reeks teen [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] met 3–0 gewen. Tydens dié reeks het [[Lo-handre Louwrens]] in die derde wedstryd ’n honderdtal aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hong-kong-in-namibia-2022-1317792/match-schedule-fixtures-and-results |title=Hong Kong tour of Namibia 2022 |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Junie 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2022 se eerste rondte het die Namibiërs in die openingswedstryd daarin geslaag om [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] met 55 lopies te verslaan, toe hulle dié teenstander op 108 lopies uitgeboul het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/namibia-vs-sri-lanka-1st-match-first-round-group-a-1298135/match-report |title=Namibia kick off World Cup in style with famous upset |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=16 Oktober 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Daarna is hulle egter deur Nederland en die Verenigde Arabiese Emirate geklop, waarmee hulle uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/117131/read/UAE-beat-Namibia-to-send-Netherlands-into-Super-12-at-T20-World-Cup |title=UAE beat Namibia to send Netherlands into Super 12 at T20 World Cup |publisher=[[The Namibian]] |date=20 Oktober 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Die Wêreldkrieketliga 2 2019–2023 het Namibië in die vierde plek afgesluit en die Krieketwêreldbeker-uitspeelrondte 2023 gehaal. Dit is in Namibië beslis en die gasheer het dié toernooi in die derde plek onder ses deelnemers beëindig, waarmee hulle die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 vir die Krieketwêreldbeker 2023 misgeloop het. As ’n troosprys het hulle die Wêreldkrieketliga 2 2023–2027 vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000003/000365.shtml |title=UAE and Canada win on final day in Windhoek |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=5 April 2023 |accessdate=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405195114/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000003/000365.shtml |archive-date=5 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die uitspeelrondte het Namibië op 29 Maart 2023 teen Papoea-Nieu-Guinee met 381/8 die meeste EDI-lopies deur ’n assosiaatlid ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/126099/namibia-png-tumble-records-in-high-scoring-encounter |title=Namibia, PNG tumble records in high-scoring encounter |publisher=Cricbuzz |author=Bertus de Jong |date=29 Maart 2023 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis wat Namibië as naaswenner afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Namibiërs onoorwonne afgesluit, nadat hulle onder andere die volle lid Zimbabwe geklop het. Daarmee het hulle vir hul derde agtereenvolgende T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi het die span Oman (in die Superboulbeurt) geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-oman-3rd-match-group-b-1415703/match-report |title=Superhero Wiese aces Super Over for Namibia in thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=3 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> maar hulle het daarna nederlae gely teen Skotland (met vyf paaltjies),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/match-report |title=Berrington and Leask launch Scotland to landmark victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=6 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Australië (met nege paaltjies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-namibia-24th-match-group-b-1415724/match-report |title=Zampa four-for seals Australia's Super Eight spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=12 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> en Engeland (met 41 lopies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-namibia-34th-match-group-b-1415734/match-report |title=Harry Brook, Jonny Bairstow rescue act keeps England alive |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=15 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die wedstryd teen Engeland het [[Nikolaas Davin]] veras, toe hy die eerste speler geword het wat sy paaltjie verloor nadat hy uittree om [[David Wiese]] die kans op die wenlopies te gee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/namibias-nikolaas-davin-creates-history-in-t20-world-cup-becomes-first-player-in-the-world-to-article-111042253 |title=Namibia's Nikolaas Davin Creates History In T20 World Cup, Becomes First Player In The World To... |publisher=Sports Now |author=Debayan Bhattacharyya |date=17 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Wiese het in sy laaste wedstryd vir Namibië verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-david-wiese-retires-from-international-cricket-1438976 |title='Just seemed like the right time' – Wiese retires from international cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Junie 2024 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Namibiërs vir hul vierde agtereenvolgende toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Vir die opening van die nuwe [[Nasionale Krieketstadion]] in Windhoek het Namibië vir die eerste keer die bure uit Suid-Afrika vir ’n eenmalige T20I-wedstryd gehuisves, wat weens die gelyktydige toer na Pakistan egter met hul tweede span verskyn het. In die wedstryd het die gashere hul eerste oorwinning oor die Proteas in enige krieket aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-namibia-2025-26-1487816/namibia-vs-south-africa-only-t20i-1487824/match-report |title=Namibia stun South Africa in historic first meeting |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=11 Oktober 2025 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Namibiërs al vier hul wedstryde teen Nederland (met sewe paaltjies), Indië (met 93 lopies), die Verenigde State (met 31 lopies) en Pakistan (met 102 lopies) verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/hard-work-ahead-cricket-president/ |title=Hard work ahead – cricket president |publisher=[[The Namibian]] |author=Helge Schutz |date=26 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> == Kleure, kenteken en bynaam == [[Lêer:Kenteken van Krieket Namibië.jpg|duimnael|Kenteken van Krieket Namibië]] In EDI- en T20I-krieket dra Namibiese spelers helderblou truie met donkerblou moue en ’n rooi V-halslyn en donkerblou broeke. Veldwerkers dra ’n donkerblou bofbalpet met rooi kleuraksente of ’n donkerblou sonhoed. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regtermou en die belettering ''NAMIBIA'' verskyn in die middel van die trui. Krieket Namibië se kenteken toon ’n rooi krieketbal voor twee geboë blou lyne, terwyl die Namibiese nasionale krieketspan se kenteken ’n in blou gestiliseerde [[visarend]] met die belettering ''NAMIBIA'' daarbo toon. Die Namibiese nasionale krieketspan se bynaam is “die Arende”, ontleen aan die Namibiese wapendier, die visarend.<ref name="Arende" /> Sedert 2022 is ''Richelieu'', ’n [[brandewyn]]handelsmerk van die Suid-Afrikaanse drankmaatskappy [[Distell]] die span se naamborg, waarvolgens die span die amptelike naam ''Richelieu Eagles'' (“Richelieu Arende”) dra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-naming-rights-sponsor-revealed/ |title=Eagles Naming Rights Sponsor Revealed |publisher=[[Krieket Namibië]] |date=31 Maart 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Namibië |caption=Ligging van Namibiese krieketstadions |places= {{location map~|Namibië|label=<small>[[Affiespark]]/[[Wanderers-krieketveld|Wanderers]]</small>|position=right|lat=-22.59227|long=17.070114}} {{location map~|Namibië|label=<small>[[Sentrum vir Krieketontwikkelingveld|CDC]]</small>|position=left|lat=-22.593|long=17.036}} {{location map~|Namibië|label=<small>[[United-krieketveld]]</small>|position=top|lat=-22.607742|long=17.096422}} {{location map~|Namibië|label=<small>[[Nasionale Krieketstadion]]</small>|position=bottom|lat=-22.606463|long=17.092703}} {{location map~|Namibië|label=<small>[[Sparta-krieketklubveld]]</small>|position=left|lat=-22.956111|long=14.508056}} }} Die Namibiese nasionale span het tot dusver ses stadions vir tuiswedstryde gebruik. Die Wanderers-krieketveld naby Wanderers in Windhoek is as tuisstadion beskou en het die meeste wedstryde gehuisves, sedert 2025 word die Nasionale Krieketveld as tuisstadion gebruik. {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Wanderers-krieketveld]] | [[Windhoek]] | 1990 |- | 2 | [[Sentrum vir Krieketontwikkelingsveld]] | Windhoek | 2001 |- | 3 | [[Affiespark]] | Windhoek | 2014 |- | 4 | [[Sparta-krieketklubveld]] | [[Walvisbaai]] | 5 Januarie 2019 |- | 5 | [[United-krieketveld]] | Windhoek | 19 Augustus 2019 |- | 6 | [[Nasionale Krieketstadion]] | Windhoek | 11 Oktober 2025 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2027}} Saam met Suid-Afrika en Zimbabwe sal Namibië die Krieketwêreldbeker 2027 aanbied.<ref name="Krieketwêreldbeker_2027" /> Vir dié toernooi en die [[o/19-krieketwêreldbeker]] 2026 is van 2023 af ’n nuwe nasionale stadion ([[Nasionale Krieketstadion]]) in [[Olympia, Windhoek|Olympia]], Windhoek, opgerig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.we.com.na/sports-we/progress-with-state-of-the-art-stadium2023-11-30 |title=Progress with state-of-the-art stadium. |publisher=Windhoek Express |author=Tielman Van Lill |date=30 November 2023 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> Dit word sedert 11 Oktober 2025 uitsluitlik vir internasionale wedstryde gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-s-cricket-dream-finally-has-a-home-in-windhoek-1506479 |title=Namibia's cricket dream finally has a home in Windhoek |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Oktober 2025 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 46 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 36 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Namibië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Namibiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Gerhard Erasmus]] | 2019–hede | align=center | 63 | align=center | '''2&nbsp;178''' | [[Gerhard Erasmus]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''1&nbsp;882''' |- | [[Michael van Lingen]] | 2021–2024 | align=center | 40 | align=center | '''1&nbsp;318''' | [[JJ Smit]] | 2019–hede | align=center | 71 | align=center | '''1&nbsp;251''' |- | [[Jan Nicol Loftie-Eaton]] | 2021–hede | align=center | 51 | align=center | '''1&nbsp;113''' | [[Jan Frylinck]] | 2019–hede | align=center | 78 | align=center | '''1&nbsp;121''' |- | [[JJ Smit]] | 2019–hede | align=center | 52 | align=center | '''1&nbsp;071''' | [[Nikolaas Davin]] | 2019–hede | align=center | 37 | align=center | '''{{0}}969''' |- | [[Jan Frylinck]] | 2019–hede | align=center | 48 | align=center | '''{{0}}946''' | [[JP Kotze]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}817''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=28;type=team |title=Records / Namibia / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=28;type=team |title=Records / Namibia / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Bernard Scholtz]] | 2019–hede | align=center | 64 | align=center | '''100''' | [[Bernard Scholtz]] | 2019–hede | align=center | 80 | align=center | '''81''' |- | [[Ruben Trumpelmann]] | 2021–hede | align=center | 49 | align=center | '''{{0}}73''' | [[JJ Smit]] | 2019–hede | align=center | 71 | align=center | '''67''' |- | [[JJ Smit]] | 2019–hede | align=center | 52 | align=center | '''{{0}}56''' | [[Gerhard Erasmus]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''65''' |- | [[Gerhard Erasmus]] | 2019–hede | align=center | 63 | align=center | '''{{0}}53''' | [[Jan Frylinck]] | 2019–hede | align=center | 78 | align=center | '''63''' |- | [[Tangeni Lungameni]] | 2022–hede | align=center | 35 | align=center | '''{{0}}52''' | [[Ruben Trumpelmann]] | 2021–hede | align=center | 48 | align=center | '''50''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=28;type=team |title=Records / Namibia / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 27 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=28;type=team |title=Records / Namibia / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was drie spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Namibië tydens ’n EDI en vyf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=28;type=team |title=Records / Namibia / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=28;type=team |title=Records / Namibia / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Deon Kotzé | 2003 | Stephan Baard | 2019 |- | 2 | '''Gerhard Erasmus''' | 2019–hede | '''Gerhard Erasmus''' | 2019–hede |- | 3 | JJ Smit | 2021 | JJ Smit | 2024 |- | 4 | | | Jan Nicol Loftie-Eaton | 2024 |- | 5 | | | Malan Kruger | 2024 |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 Maart 2023 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 5 || 4 || 0 || 1 || 0 || 80,00 || 4 April 2023 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 23 Februarie 2024 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 8 || 5 || 2 || 0 || 1 || 62,50 || 11 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 11 || 7 || 4 || 0 || 0 || 63,63 || 27 April 2019 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 September 2019 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 9 || 1 || 8 || 0 || 0 || 11,11 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 0 || 22,22 || 25 Februarie 2023 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 11 || 4 || 7 || 0 || 0 || 36,36 || 20 September 2019 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''71''' || '''32''' || '''37''' || '''1''' || '''1''' || '''45,07''' || 27 April 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 27 Februarie 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=28;type=team |title=Records / Namibia / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 22 Oktober 2021 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 16 Oktober 2022 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Oktober 2025 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 15 || 8 || 7 || 0 || 0 || 53,33 || 19 Mei 2022 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Maart 2025 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 6 || 1 || 4 || 0 || 1 || 16,67 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 27 Februarie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Nigerië}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 30 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 7 || 4 || 2 || 1 || 0 || 57,14 || 29 Oktober 2019 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 10 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 November 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 27 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Tanzanië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 0 || 88,89 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 5 Oktober 2021 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''88''' || '''51''' || '''35''' || '''1''' || '''1''' || '''57,95''' || 20 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3743 op 27 Februarie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=28;type=team |title=Records / Namibia / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super Twaalf |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || Naaswenner |} == Jeug == Die Namibiese o/19-nasionale krieketspan is van die suksesvolstes op die vasteland van Afrika. Hulle het onder andere aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] 2006 deelgeneem en die ''ICC Africa U19 CWCQ'' in September 2010 in [[Windhoek]] gewen. Hulle het vir die o/19-krieketwêreldbeker 2012 gekwalifiseer en tydens die 2016-toernooi die kwarteindrondte gehaal, nadat hulle onder andere die verdedigende wêreldkampioen Suid-Afrika geklop het. Hulle het dié toernooi in die sewende plek afgesluit. Namibië is medegasheer van die o/19-krieketwêreldbeker 2026. == Toekennings == Die nasionale span het talle toekennings deur die [[Internasionale Krieketraad]] ontvang, onder andere: ; 2009: ''PEPSI-ICC Africa Development Regional Award'' * ''Best Spirit of Cricket Initiative'' * ''Best Overall Cricket Development Programme'' ; 2010: ''PEPSI-ICC Africa Development Regional Award'' * ''Best Spirit of Cricket Initiative'' * ''Best Overall Cricket Development Programme'' * ''Best Overall Cricket Promotion & Marketing Award'' ; 2020: ''ICC’s Annual Development Awards'' * ''ICC Associate Member Men’s Performance of the Year Award'' ; 2021 * ''ICC Development Initiative of the Year'' * ''ICC Associate Member Men’s Performance of the Year Award'' == Rekords == Op 13 Julie 2011 het die Namibiese nasionale Krieketspan teen die [[Keniaanse nasionale krieketspan]] talle nieamptelike T20I-wêreldrekords opgestel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/kenya-vs-namibia-518845/match-report |title=Kenya continue to disappoint |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Julie 2011 |accessdate=27 Februarie 2026}}</ref> waaronder met 262 lopies die meeste vir ’n paaltjie. [[Louis van der Westhuizen]] het met 159 lopies die hoogste individuelle telling aangeteken en met 16 grenshoue die meeste in ’n beurt gemoker, maar ook saam met [[Sarel Burger]] met 168 onoorwonne lopies die hoogste gesamentlike telling om die tweede paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://namibiasport.com.na/node/18870 |title=Namibia set world records against Kenya |publisher=Namibia Sport |date=29 Januarie 2013 |accessdate=28 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128070827/http://namibiasport.com.na/node/18870 |archive-date=28 November 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoewel dié wedstryd tydens ’n amptelike toernooi aangebied is (''ICC Africa Region Division One Twenty20''), is dié rekords nieamptelik, aangesien dit nie oor amptelike T20I-status beskik het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.icc-cricket.com/ugc/documents/DOC_FCD120A8291EE652F940541A07661A2C_1274949685555_215.pdf |title=ICC Classification of Official Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106230011/http://static.icc-cricket.com/ugc/documents/DOC_FCD120A8291EE652F940541A07661A2C_1274949685555_215.pdf |archive-date=6 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Namibiese nasionale rugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Koos van Zyl |title=Namibian Cricket: A Tale of Guts and Glory |year=2002 |publisher=Gamsberg Macmillan |ISBN=978-99916-0-416-9}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Namibia national cricket team|Namibiese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://www.cricketnamibia.com/ Amptelike webwerf van Krieket Namibië] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/namibia-28 Namibië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-namibia Namibië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Namibië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] ea2v9xwdqnfbrrvy28doyx722pzcls7 0 191739 2892295 2877924 2026-04-10T15:06:25Z Jcb 223 2892295 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Bambara (volk)]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Bambara |inheemsenaam=ߓߡߊߣߊ߲ߞߊ߲ ''Bamanankan'' |uitspraak= |familiekleur=Niger-Kongo |state={{vlagland|Burkina Faso}}<br />{{vlagland|Ghana}}<br />{{vlagland|Guinee}}<br />{{vlagland|Ivoorkus}}<br />{{vlagland|Mali}}<br />{{vlagland|Mauritanië}}<br />{{vlagland|Senegal}} |streek=[[Wes-Afrika]] |sprekers=14,1 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/bam |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Bamanankan |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=30 April 2024}}</ref> |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]], N'Ko-alfabet |fam1=[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] |fam2=Atlanties-Kongo |fam3=[[Mande-tale|Mande]] |fam4=Wes-Mande |fam5=[…] |fam6=Manding |fam7=Oos-Manding |fam8=Bambara-Dyula |nasie={{vlagland|Mali}} ''(nasionale taal)'' |agentskap=''geen'' |iso1=bm|iso2=bam|iso3=bam |kaart=[[Lêer:Map of the Manding language continuum.png|250px|Verspreiding van die Manding-dialekkontinuüm]] }} '''Bambara''' (ߓߡߊߣߊ߲ߞߊ߲, ''Bamanankan'') is 'n [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo-taal]] in [[Wes-Afrika]] wat deur sowat 14,1 miljoen mense gepraat word. Dit word deur die [[Bambara (volk)|Bambara-volk]] gepraat, regoor die lande [[Burkina Faso]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Ivoorkus]], [[Mali]], [[Mauritanië]] en [[Senegal]]. Bambara vorm saam met [[Dyula]], [[Mandinka]] en [[Maninka]] 'n [[dialek]]kontinuüm wat as Manding bekend staan. Afhangende van die gebied word Bambara met óf die [[Latynse alfabet]] óf die N'Ko-alfabet geskryf; laasgenoemde is in 1949 deur Soulemayne Kante vir die dialekkontinuüm ontwerp en gebaseer op die [[Arabiese alfabet]]. Bambara het 'n onderwerp-voorwerp-werkwoord-volgorde en twee leksikale klanke. Bambara is 'n handelstaal in Wes-Afrika en word deur miljoene se mense óf as [[moedertaal]] óf as [[tweede taal]] gebesig. Dit is een van Mali se nasionale tale, naas die [[amptelike taal]] [[Frans]]. == N'Ko-alfabet == Die N'Ko-alfabet, deur Soulemayne Kante in 1949 vir die Manding-dialekkontinuüm bestaande uit Bambara, Dyula, Mandinka en Maninka ontwikkel. === Klinkers === {|class="wikitable" style="text-align:center" |-bgcolor="#EEE" valign="top" | ''a''<br /> /a/ | ''é''<br /> /e/ | ''i''<br /> /i/ | ''è''<br /> /ɛ/ | ''ou''<br /> /u/ | ''ô''<br /> /o/ | ''o''<br /> /ɔ/ |-valign="top" | ߊ<br /> [[Lêer:NKo Ah.svg|class=skin-invert]] |ߋ <br /> [[Lêer:NKo A.svg|class=skin-invert]] | ߌ<br /> [[Lêer:NKo E.svg|class=skin-invert]] |ߍ <br /> [[Lêer:NKo Eh.svg|class=skin-invert]] | ߎ<br /> [[Lêer:NKo Uh.svg|class=skin-invert]] |ߏ <br /> [[Lêer:NKo O.svg|class=skin-invert]] | ߐ<br /> [[Lêer:NKo Aw.svg|class=skin-invert]] |} === Medeklinkers === {|class="wikitable" style="text-align:center" |-bgcolor="#EEE" valign="top" | ''‘''<br /> /ʔ/<br /> ''(dagbasinna)'' | ''n'''<br /> /n̩/ | ''ba''<br /> /ba/ | ''pa''<br /> /pa/ | ''ta''<br /> /ta/ | ''dja''<br /> /d͡ʒa/ | ''tcha''<br /> /t͡ʃa/ | ''da''<br /> /da/ | ''ra''<br /> /ɾa/ | ''rra''<br /> /ra/ | ''sa''<br /> /sa/ | ''gba''<br /> /ɡ͡ba/ | ''fa''<br /> /fa/ |-valign="top" | ߑ<br /> <!--[[Lêer:NKo Dagbasinna.svg|class=skin-invert]]--> | ߒ<br /> [[Lêer:NKo Ng.svg|class=skin-invert]] | ߓ<br /> [[Lêer:NKo B.svg|class=skin-invert]] |ߔ <br /> [[Lêer:NKo P.svg|class=skin-invert]] | ߕ<br /> [[Lêer:NKo T.svg|class=skin-invert]] | ߖ<br /> [[Lêer:NKo J.svg|class=skin-invert]] |ߗ <br /> [[Lêer:NKo Ch.svg|class=skin-invert]] | ߘ<br /> [[Lêer:NKo D.svg|class=skin-invert]] | ߙ<br /> [[Lêer:NKo R.svg|class=skin-invert]] |ߚ <br /> [[Lêer:NKo Rr.svg|class=skin-invert]] | ߛ<br /> [[Lêer:NKo S.svg|class=skin-invert]] |ߜ <br /> [[Lêer:NKo Gb.svg|class=skin-invert]] | ߝ<br /> [[Lêer:NKo F.svg|class=skin-invert]] |-bgcolor="#EEE" valign="top" | ''ka''<br /> /ka/ | ''la''<br /> /la/ | ''na''<br /> /na/<br /> (''woloso'') | ''ma''<br /> /ma/ | ''nya''<br /> /ɲa/ | ''na''<br /> /na/ | ''ha''<br /> /ha/ | ''wa''<br /> /wa/ | ''ya''<br /> /ja/ | ''nya''<br /> /ɲa/<br /> (''woloso'') | ''ja''<br /> /d͡ʒa/<br /> (''jona'') | ''cha''<br /> /t͡ʃa/<br /> (''jona'') | ''ra''<br /> /ɾa/<br /> (''jona'') |-valign="top" |ߞ <br /> [[Lêer:NKo K.svg|class=skin-invert]] | ߟ<br /> [[Lêer:NKo L.svg|class=skin-invert]] | ߠ<br /> <!--[[Lêer:NKo N Woloso.svg|class=skin-invert]]--> | ߡ<br /> [[Lêer:NKo M.svg|class=skin-invert]] |ߢ <br /> [[Lêer:NKo Ny.svg|class=skin-invert]] | ߣ<br /> [[Lêer:NKo N.svg|class=skin-invert]] |ߤ <br /> [[Lêer:NKo H.svg|class=skin-invert]] | ߥ<br /> [[Lêer:NKo W.svg|class=skin-invert]] |ߦ <br /> [[Lêer:NKo Y.svg|class=skin-invert]] |ߧ <br /> [[Lêer:NKo Ny.svg|class=skin-invert]] | ߨ<br /> <!--[[Lêer:NKo J Jona.svg|class=skin-invert]]--> | ߩ<br /> <!--[[Lêer:NKo Ch Jona.svg|class=skin-invert]]--> | ߪ<br /> <!--[[Lêer:NKo R Jona.svg|class=skin-invert]]--> |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=bm}} {{CommonsKategorie-inlyn|Bambara language}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.omniglot.com/writing/bambara.htm | title=Bambara (Bamanankan) | publisher=Omniglot | accessdate=30 April 2024}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mande-tale]] [[Kategorie:Tale van Burkina Faso]] [[Kategorie:Tale van Ghana]] [[Kategorie:Tale van Guinee]] [[Kategorie:Tale van Ivoorkus]] [[Kategorie:Tale van Mali]] [[Kategorie:Tale van Mauritanië]] [[Kategorie:Tale van Senegal]] k22a6xbmytwzl4fw0c13gnkuppie9zb 0 231512 2892403 2864469 2026-04-10T18:38:47Z Jcb 223 2892403 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Brain human cranial nerves.svg|duimnael|292x292px|Die menslike brein met die 12 paar kraniale senuwees.]] Die mens het 12 paar '''kraniale senuwees''' wat van die [[brein]] af deur die foramina (verskeie openinge in die [[skedel]]) na die onderskeie sintuie en organe van die kop loop. Hoewel die meeste kraniale senuwees hoofsaaklik die sintuie wat in die kop geleë is (oë, ore, mond, ensovoorts) en ander strukture in die kop- en nekgebied innerveer, het die tiende en elfde paar kraniale senuwees tog op ander liggaamsdele ook betrekking. == Olfaktoriese senuwee == Die eerste paar kraniale senuwees is die olfaktoriese senuwees, wat deur verskeie klein openinge die etmoïdale been binnedring en na die slymvliesmembraan in die neus loop. Sonder hierdie senuwees sou die reukfunksie nie bestaan het nie. == Optiese senuwee == Die tweede paar kopsenuwees is die optiese senuwees, wat deur die basis van die skedel dring en uiteindelik in die retina van die oog vertak. Indien hierdie senuwees deur siekte aangetas of beskadig word, kan ʼn persoon se visie verswak of hy kan selfs heeltemal blind word. == Okulomotoriese senuwee == Die okulomotoriese senuwee is een van die oogspiersenuwees wat die bewegings van die oogbal reguleer. Hierdie senuwees dring deur die sfenoïedbeen na die oogspiere, waar beweging deur hulle gereguleer word. == Trogleêre senuwee == Die vierde paar kraniale senuwees is die trogleêre senuwees, wat uitsluitlik bestem is vir die spiere wat die oog ondertoe en binnetoe laat kyk. == Trigeminale senuwee == Die vyfde paar kopsenuwees is die trigeminale senuwees, wat uit die kerne van die verlengde rugmurg en die pons ontstaan. Uit die pons loop die senuwee na Gasser se ganglion, waar dit in 3 takke verdeel: Die ramus ophthalmicus, die ramus maxillaris en die ramus mandibularis. Die 3 takke van hierdie senuwee versorg die gevoel van die [[vel]] en van die slymvliese van die oë, terwyl die ramus mandibularis daarbenewens ook die kouspiere bedien. == Abdusenssenuwee == Die abdusenssenuwees is die sesde paar kopsenuwees en bedien die musculus rectus lateralis, wat verantwoordelik is vir die laterale beweging van die oog en sorg dat die oog nie skeel kyk nie. Hierdie senuwee het sy oorsprong in die vloer van die vierde ventrikel van die brein en beweeg deur die kaverneuse sinus na die oogholte. == Fasiale senuwee == Die fasiale senuwees is die sewende kopsenuweepaar en is hoofsaaklik vir gesigsuitdrukking verantwoordelik. Die nervus facialis is 'n belangrike senuwee en bestaan uit drie komponente, naamlik: - 'n Motoriese komponent vir die mimiese spiere, met ander woorde vir gesigsuitdrukking en oogknip. - Spesiale sensoriese vesels vir smaak vir die anterior 2 derdes van die tong. - Outonome, sekretomotoriese vesels vir die sekresie van trane deur die traanklier en speeksel deur die submandibulêre en sublinguale speekselktiere == Gehoorsenuwee == Die agtste paar kraniale senuwees wat onderskei kan word, is die gehoorsenuwees. Hierdie senuwees bestaan uit 2 dele, naamlik die kogleêre gedeelte, wat by gehoor betrokke is, en die vestibulêre gedeelte, wat met ewewig te doen het. Glossofaringeale senuwee Die negende paar kopsenuwees staan as die glossofaringeale senuwees bekend. Nadat hierdie senuwees die brein verlaat het, vertak dit uiteindelik in die slymvliesmembraan van die tong en die keel. Hierdie senuwee is verantwoordelik vir gevoel in die keel, die buls van Eustachius, die middeloorholte, die spiere van die farinks, die smaak van die agterste een derde van die tong en die funksie van die parotis-speekselklier. == Vagussenuwee == Die tiende paar kopsenuwees word die vagussenuwees genoem. Die senuwees voorsien die posterior een derde van die tong, keel holte, strottehoof, stembande, maag en derm tot by die kolon sensories sowel as motories. == Aksesoriese senuwee == Die aksesoriese senuwees is die elfde paar kraniale senuwees en is in verbinding met die negende en tiende paar kraniale senuwees. Hulle innerveer die konstriktorspiere van die farinks en vertak uiteindelik in nekspiere. == Hipoglossussenuwee == Die twaalfde paar kraniale senuwees is die hipoglossussenuwees, wat die tongspiere bedien. Indien hierdie senuwee beskadig word, kan dit spraakgebreke veroorsaak en die eetproses bemoeilik. == Verwysings == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409567}} band kryb7p3ijmxjjpe5nbm93zuti2ugq4i 0 232048 2892324 2846132 2026-04-10T16:05:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892324 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Africa China Locator.svg|duimnael|regs|Afrika en China op die wêreldkaart.]] [[Lêer:Silk route.jpg|duimnael|Antieke [[Syroete|Syroete vanuit China]]]] '''China-Afrika verhoudinge''' verwys na die historiese, politieke, ekonomiese, militêre, sosiale en kulturele verbindings tussen [[China]] en die [[Afrika]]-vasteland. Min is bekend oor die antieke verhoudings tussen China en die Afrika-vasteland, alhoewel daar bewys is van vroeë handelsverbindings. Hoogtepunte van middeleeuse kontakte was die 14de-eeuse reis van [[Ibn Battuta]], die Marokkaanse geleerde en reisiger, na dele van China<ref name=Ooi>{{cite book |last=Gin Ooi |first=Keat |title=Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor|origyear=2004 |year=2004 |publisher=ABC-CLIO |isbn=1-57607-770-5 |page=626}}</ref>die 14de-eeuse besoek van Sa'id van Mogadishu, die Somaliese geleerde en ontdekkingsreisiger, na China<ref>Between the Middle Ages and modernity: individual and community in the early By Charles H. Parker, Jerry H. Bentley, bl 160</ref>; en die 15de eeuse [[Ming-dinastie]]-reise van Chinese admiraal [[Zheng He]] en sy vloot, wat verby die kus van [[Somalië]] gevaar het, die Ajuran-sultanaat verbygesteek het en daarna die kus na die [[Mosambiekkanaal]] gevolg het.<ref name="CCTV">{{cite web |url=http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |author=CCTV |title=Zheng He's Voyages |date=24 Desember 2002 |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423235648/http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="What a borderless Africa could mean for China">{{cite web |url=https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |title=What a borderless Africa could mean for China |publisher=Hong Kong Free Press |year=2016 |access-date=14 Julie 2016 |author=Mutanga, Innocent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816193724/https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moderne politieke en ekonomiese verhoudinge het begin in die era van [[Mao Zedong]], die eerste leier van die [[Kommunistiese Party van China]], na aanleiding van die [[Chinese Burgeroorlog]]. Vanaf die 21ste eeu het die moderne staat van die [[Volksrepubliek China]] toenemend sterk ekonomiese bande met Afrika gebou. Daar is 'n geraamde een miljoen Chinese burgers wat in Afrika woon.<ref>{{cite news |title=Africa and China: More than minerals |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |access-date=29 Maart 2013 |newspaper=The Economist |date=23 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123211332/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |archive-date=23 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens word geskat dat 200 000 Afrika inwoners in China werk.<ref name="LowendGlobalization">{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |title=How Africans Pursue Low-End Globalization in Hong Kong and Mainland China |publisher=Journal of Current Chinese Affairs |year=2012 |access-date=15 Julie 2012 |author=Mathews, Gordon and Yang Yang |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223035606/https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |archive-date=23 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Swaziland]] is vanaf 2019 die enigste Afrika-land wat nog [[Taiwan]] as die [[Republiek China]] erken. Handel tussen die Volksrepubliek China en Afrika het gedurende die 1990's met 700% gestyg<ref>[http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica ''China's trade safari in Africa''] - ''Le Monde Diplomatique'', Mei 2005</ref>, en China is tans Afrika se grootste handelsvennoot.<ref name="wsj">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |title=In Africa, U.S. Watches China's Rise |author=Peter Wonacott |date=2 September 2011 |access-date=19 Julie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113326/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Forum vir China-Afrika-Samewerking]] ([[FOCAC]]) is in Oktober 2000 gestig as 'n amptelike forum om die verhoudings te versterk. 'n Paar [[Weste]]rse lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State]], het bekommerd geword oor die belangrike politieke, ekonomiese en militêre rolle wat China in die vasteland van Afrika speel. Die Chinese Ministerie van Buitelandse Sake beklemtoon China se ontwikkelingsbetrokkenheid met Afrika, terwyl hy ook verklaar dat China en Afrika gesamentlike pogings doen om die wettige regte van ontwikkelende lande te handhaaf en die skepping van "'n nuwe, regverdige en billikke politieke en ekonomiese orde in die wêreld".<ref>[http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm "China-Africa Relations"], Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China, April 25, 2002</ref> == Historiese verhoudinge == [[Lêer:ShenDuGiraffePainting.jpg|links|duimnael|'n [[Kameelperd]] wat uit Somalië in die twaalfde jaar van Keiser Yongle (AD 1415) na China gebring is.]] Afrika en China het 'n geskiedenis van handelsbetrekkinge, soms deur derde partye, wat sover terug dateer tot 202 v.C. en 220 n.C. Die eerste melding van Afrika in Chinese bronne was in die ''Yǒuyáng Zázǔ'' deur Duan Chengshi (863 dood), 'n samevatting van algemene kennis waar hy oor die land ''Po-pa-li'' geskryf het (verwysende na [[Somalië]]). Daar word geglo dat die eerste Afrikane wat ooit met die Chinese in kontak was, was die Somaliërs uit die Ajuran-ryk. Argeologiese opgrawings by [[Mogadishu]] uit die Ajuran-ryk en [[Kilwa]], [[Tanzanië]] het baie muntstukke van China herwin. Die meerderheid van die Chinese munte dateer tot die [[Song-dinastie]], hoewel die Ming-dinastie en [[Qing-dinastie]] ook volgens Richard Pankhurst verteenwoordig word.<ref>{{cite book | last =Pankhurst | first =Richard | title =An Introduction to the Economic History of Ethiopia | publisher =Lalibela House | year =1961 | location =London | id = ASIN B000J1GFHC }}, bl. 268</ref> In 1226 het Chao Jukua, kommissaris van buitelandse handel in [[Quanzhou]] in die [[Fujian]] provinsie van China, sy ''Chu-fan-chih'' (Beskrywing van Barbaarse Volke) voltooi wat [[Zanzibar]] (Ts'ong-Pa) en Somalië bespreek (Pi-P'a- Lo). Daarbenewens is [[kameelperd]]e, [[sebra]]s en [[wierook]] uitgevoer na die Ming-dinastie in China, wat Somaliese handelaars leiers in die handel tussen [[Asië]] en Afrika maak.<ref>East Africa and its Invaders pg.37</ref> en beïnvloed die Chinese taal oor Somali in die proses. In die [[14de eeu]] het Marokkaanse reisiger en geleerde Ibn Battuta 'n lang reis na Afrika en Asië onderneem. Hy het China in April 1345 na 'n verblyf in Indië bereik voordat hy as 'n gesant van Sultan Muhammad Tughlaq van die Indiese Tughlaq-dinastie na China gedien het.<ref name=Ooi/><ref>{{cite web|url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |title=Ibn Battuta's Trip: Part Nine - Malaysia and China (1345–1346) |accessdate=2009-03-19 |work= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418073126/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |archivedate=April 18, 2009 }}</ref> Hy het geskryf: "China is die veiligste, die beste reguleerde van lande vir 'n reisiger. 'n Man kan op 'n reis van nege maande alleen gaan, met 'n groot bedrag geld saam met hom, sonder enige vrees. [[Sy]] word gebruik vir klere, selfs deur arm monnike en bedelaars. Die [[porselein]] is die beste van alle pottebakkersware en sy hoenders is groter as ganse in ons land."<ref>{{cite web |url=http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |title=Ibn Battuta and Zheng He, the tourist and the admiral |access-date=19 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428032451/http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |archive-date=28 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Zheng He.png|duimnael|[[Zheng He]] se ekspedisies.]] Die Ming-dinastie reis van Chinese admiraal Zheng He en sy vloot, wat die om die kus van Somalië gegaan het en daarna die kus na die Mosambiek-kanaal gevolg het. Die doel van die ekspedisies was om Chinese kultuur te versprei en die Chinese mag te vertoon. Zheng het geskenke gebring en titels van die Ming-keiser aan die plaaslike heersers gegee, met die doel om 'n groot aantal afhanklike state te vestig.<ref name="CCTV"/> In Oktober 1415 het Chinese ontdekkingsreisiger en admiraal Zheng He die ooskus van Afrika bereik en die eerste van twee kameelperde gestuur as geskenke aan die Chinese Yongle-keiser.<ref>Snow 1998, p. 23</ref> Daar is 'n paar bronne wat noem dat Chinese skepe in 1415 naby Lamu-eiland in Kenia gesink het. Oorlewendes het na bewering hulle op die eiland gevestig en met plaaslike vroue getrou.<ref>{{cite book |last=Eliot |first=Charles|title=The East African Protectorate |year=1966 |publisher=Routledge |location= |language= |isbn=0-7146-1661-3 |oclc= |doi= |id= |page=11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |title=Kenyan girl with Chinese blood steals limelight |access-date=3 April 2009 |work=Chinese Embassy in Kenya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005180429/http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Argeoloë het Chinese porselein vervaardig tydens die [[Tang-dinastie]] (618-907) in Keniaanse dorpe gevind. Dit word egter geglo dat dit tydens die 15de eeuse oseaanreis deur Zheng He oorgebring is.<ref>{{citation|periodical=People's Daily|date=2006-11-03|accessdate=2009-03-30|url=http://english.people.com.cn/200611/03/eng20061103_317869.html|title=Children of the master voyager?}}</ref> Op Lamu-eiland langs die Keniaanse kus hou die plaaslike mondelinge tradisie aan dat 20 skipbreukelinge Chinese matrose, moontlik deel van Zheng se vloot, honderde jare gelede op die strand geland het. Hulle is toestemming gegee om te vestig deur plaaslike stamme nadat hulle 'n gevaarlike luislang doodgemaak het, is na [[Islam]] bekeer en met plaaslike vroue getroud. Nou word daar geglo dat hulle nog net ses afstammelinge daar het; In 2002 het DNS-toetse op een van die vroue bevestig dat sy van Chinese afkoms was. Haar dogter, Mwamaka Sharifu, het later 'n Chinese-regeringsbeurs ontvang om [[Tradisionele Chinese Medisyne|tradisionele Chinese medisyne]] (TCM) in China te studeer.<ref>{{citation|periodical=China Daily|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-07/11/content_459090.htm|date=2005-07-11|accessdate=2009-03-30|title=Is this young Kenyan Chinese descendant?}}</ref><ref>{{citation|date=2005-07-18|accessdate=2009-03-30|title=Revisiting the history of the high seas|last=York|first=Geoffrey|url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=https://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true|periodical=The Globe and Mail|archivedate=2020-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726184625/https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe/?user_URL=https%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true}}</ref><ref>Brautigam, Deborah (2009). "The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa". Oxford University Press. bl. 28. {{Google books |id=X2g2rEMSdIYC |title= }}.</ref> == Hedendaagse verhoudinge == [[Lêer:1964-03 1964年 中国访问阿尔及利亚 周恩来与本·贝拉总统.jpg|duimnael|In die 1960's het die Volksrepubliek China in vinnige opeenvolging diplomatieke verhoudings met 'n aantal Afrika-lande gevestig. Op die foto is Premier Zhou Enlai se ontmoeting met president [[Ahmed Ben Bella]] tydens 'n besoek aan [[Algerië]] in 1964.]] Die vestiging van moderne China-Afrika verhoudinge dateer uit die laat 1950's toe China die eerste amptelike bilaterale handelsooreenkoms met [[Algerië]], Egipte, [[Guinee]], Somalië, [[Marokko]] en [[Soedan]] onderteken het. Zhou Enlai het tussen Desember 1963 en Januarie 1964 'n toer van tien lande in Afrika gedoen. Verhoudings in daardie tyd was dikwels weerspieëling van China se buitelandse beleid in die algemeen: China "..het bande gekweek en bied ... ekonomiese, tegniese en militêre steun aan Afrikalande en bevrydingsbewegings in 'n poging om oorloë van nasionale bevryding en [[revolusie]] aan te moedig as deel van 'n internasionale verenigde front teen beide supermoondhede."<ref>Muekalia 2004, bl.6</ref> === Diplomasie === Vroeg-moderne bilaterale verhoudings is hoofsaaklik geraak deur die [[Koue Oorlog]] en die [[Kommunisme|kommunistiese]] [[ideologie]]. China het oorspronklik noue bande gehad met die anti-apartheid- en bevrydingsbeweging, die [[African National Congress]] (ANC), in [[Suid-Afrika]], maar soos China se verhoudings met die [[Sowjetunie]] versleg het en die ANC nader aan die Sowjetunie beweeg het, het China van die ANC af weggedraai na die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (PAC).<ref>Taylor 2000, bl. 93</ref> China het verskeie beginsels aangeneem, onder meer om die onafhanklikheid van Afrika-lande ondersteun terwyl hulle in infrastruktuurprojekte belê. Die Somaliese Demokratiese Republiek het goeie verhoudinge met die Sowjetunie in die Koue Oorlog-era gevestig. Toe Somalië probeer het om 'n Groter Somalië te skep, het dit oorlog in [[Ethiopië]] verklaar. Met die hulp van die Sowjetunie het Somalië die Ogaden-streek in drie maande ingeneem, maar die Sowjetunie het sy steun van Somalië na Ethiopië verskuif. Ethiopië het die [[Ogaden]]-streek herower. Dit het president [[Mohamed Siad Barre]] kwaad gemaak en alle Sowjet-adviseurs en burgers is uit Somalië gesit, maar Somalië het goeie verhoudings met China gehandhaaf wat gebreek het met die tradisionele Russiese Kommunisme. Gedurende die Koue Oorlog het 'n paar kleiner lande ook in alliansies met China gesluit, soos [[Burundi]] onder Michel Micombero. Die vraagstuk van Taiwan was 'n belangrike politieke kwessie vir die Volksrepubliek China. In 1971 was die ondersteuning van Afrika-nasies vir China van kritieke belang toe China by die [[Verenigde Nasies]] (VN) aangesluit het en die setel van die Republiek China (Taiwan) oorgeneem het.<ref>{{cite web |url=http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |title=From "brothers" to "partners": China, Africa building strategic ties |access-date=14 Maart 2009 |work=Embassy of the People's Republic of China in the Arab Republic of Egypt |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531090153/http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |archive-date=31 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie Afrika-lande, soos Algerië, Egipte en [[Zambië]], het hul steun aan die "een-China-beleid" verleen. Slegs een Afrika-land, Swaziland, handhaaf steeds verhoudings met [[Taipei]].<ref>{{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/22427 |title=China woos Taiwan's African friends |access-date=14 Maart 2009 |work=afrol.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630150222/http://www.afrol.com/articles/22427 |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sedert 1997 het ongeveer 40 Afrika-staatshoofde China besoek.<ref>{{cite web |url=http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |title=China-Africa Relations |access-date=14 Maart 2009 |work=Ministry of Foreign Affairs, the People's Republic of China |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604162604/http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |archive-date= 4 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ministeriële vergadering, van die Forum vir China-Afrika-Samewerking (FOCAC), wat in Oktober 2000 in [[Beijing]] gehou is, was die eerste gesamentlike dialoog tussen China en Afrika-lande. === Ekonomie === In 1980 was die totale Afrika-China handelsyfers VSA$ 1 miljard.<ref name="wsj"/> In 1999 was dit VSA$ 6,5 miljard<ref>[http://www.chinaembassy.org.zw/eng/zt/zflt/t150398.htm chinaembassy.org.zw ''Sino-African Relations'']</ref> en in 2000, VSA$ 10 miljard.<ref name="wsj"/> Teen 2005 het die totale Afrika-China handel VSA $ 39,7 miljard bereik voordat dit in 2006 tot VSA $ 55 miljard gestyg het. Dit maak China die naasgrootste handelsvennoot van Afrika na die [[Verenigde State]], wat 'n handel van VSA $ 91 miljard met Afrika-lande gehad het. China het ook die tradisionele Afrika-ekonomiese vennoot en voormalige koloniale mag, [[Frankryk]], verbygesteek. Franse handel met Afrika het 'n waarde van VSA$ 47 miljard behaal.<ref name=csmonitor>{{cite web |url=http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |title=China boosts African economies, offering a 'second opportunity' |access-date=14 Maart 2009 |work=Christian Science Monitor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624051028/http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |archive-date=24 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 2010 was die handel tussen Afrika en China VSA$ 114 miljard<ref name="wsj"/> werd en in 2011 was dit VSA$ 166,3 miljard.<ref name="allafrica">{{cite web |url= http://allafrica.com/stories/201212090143.html|title= Mozambique-China Trade Continues to Grow|date=2012-12-09|accessdate= 2012-12-09|work= allafrica.com}}</ref> In die eerste 10 maande van 2012 was dit VS$ 163,9 miljard.<ref name="allafrica"/> Daar is sowat 800 Chinese korporasies wat sake doen in Afrika, waarvan die meeste private maatskappye is en belê in die infrastruktuur-, energie- en die banksektor.<ref name=FT>{{cite web|url=http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |title=Africa, China Trade |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Financial Times |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090311160010/http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |archivedate=2009-03-11 }}</ref> Onvoorwaardelike en lae-tarief krediet lyne (tariewe van 1,5% oor 15 jaar tot 20 jaar)<ref name=MondeDiplo>{{cite web |url=http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |title=China's trade safari in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde Diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113342/https://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het die plek van die meer beperkte en voorwaardelike Westerse lenings geneem. Sedert 2000 is meer as VS$ 10 miljard in skuld wat deur Afrika-state aan China verskuldig is, gekanselleer.<ref name=MondeDiplo/> Een derde van China se olievoorrade kom van die Afrika-vasteland, hoofsaaklik uit [[Angola]].<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/publication/9557/ |title=China, Africa, and Oil |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Council on Foreign Relations |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208133749/http://www.cfr.org/publication/9557 |archive-date=8 Februarie 2009 |df=dmy-all }}</ref> Beleggings van Chinese maatskappye in die energiesektor het in onlangse jare hoë vlakke bereik. In sommige gevalle, soos in [[Nigerië]] en Angola, het olie- en gasskseksplorasie- en produksietransaksies meer as VSA$ 2 miljard bereik.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |title=Cnooc Pays $2.27 Billion For Nigerian Oil, Gas Stake |access-date=14 Maart 2009 |work=Wall Street Journal |first1=Kate |last1=Linebaugh |first2=Shai |last2=Oster |date=10 Januarie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204014713/https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2004/nov/14/business/fi-chinaoil14 |title=China Barrels Ahead in Oil Market |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Los Angeles Times | first=Don | last=Lee | date=2004-11-14}}</ref> Baie van die beleggings is gemengde pakkette van hulp en lenings in ruil vir infrastruktuurbou en handelstransaksies. In die [[landbou]] voorsien [[Benin]] en die Sahel-lande van [[Burkina Faso]] en [[Mali]] tot 20% van China se [[katoen]]behoeftes. Terwyl [[Côte d'Ivoire]] China voorsien van [[kakao]], word [[koffie]] uit [[Kenia]] ingevoer. Wat [[vis]]produkte betref, bly [[Namibië]] een van die belangrikste verskaffers. Gedurende die jaar 2011 het die handel tussen Afrika en China 'n verbysterende 33% van die vorige jaar tot VS$ 166 miljard toegeneem. Dit sluit in Chinese invoer uit Afrika, wat gelykstaande is aan VS$ 93 miljard, wat hoofsaaklik uit mineraalerts, [[petroleum]] en landbouprodukte bestaan en Chinese uitvoere na Afrika van VS$ 93 miljard. Dit bestaan hoofsaaklik uit vervaardigde goedere.<ref name="China and Africa trade">{{cite web |url=http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |title=China and Africa trade |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720083055/http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |archive-date=20 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Januarie 2019 }}</ref> In die eerste vyf maande van die jaar 2012 het die handel tussen hierdie twee dele van die wêreld uitgebrei met meer as 22% tot VS$ 80,5 miljard in die groeiende handel tussen die Afrika-vasteland en China.<ref name="China and Africa trade"/> Invoer van Afrika het in die eerste vyf maande van 2012 met 25,5% tot VS$ 49,6 miljard gestyg. Uitvoer van Chinese produkte, soos masjinerie, elektriese en verbruikersgoedere en [[klere]] en [[skoen]]e het met 17,5% toegeneem tot VS$ 30,9 miljard.<ref name="China and Africa trade"/> China was in 2011 Afrika se grootste handelsvennoot vir die vierde agtereenvolgende jaar (beginnende in 2008). Die noodsaaklikheid om China se verhoogde beleggings in Afrika te beskerm, het 'n verskuiwing van China se tradisionele nie-inmenging in die interne aangeleenthede van ander lande na nuwe [[diplomasie|diplomatieke]] en militêre inisiatiewe gelei om onrus in [[Suid-Soedan]] en Mali te probeer oplos.<ref>{{cite news |url=https://foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |title=China's African Adventure |last1=Johnson |first1=Keith |date=24 April 2014 |website=www.foreignpolicy.com |publisher=Graham Holdings Company |access-date=25 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920200249/http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |archive-date=20 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die FOCAC-vergadering van Desember 2015 in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, het die Chinese president, [[Xi Jinping]], VS$ 60 miljard oor 'n ooreenkoms van drie jaar in lenings en bystand aan die Afrika-kontinent belowe.<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204">{{cite news |title=China's Xi cheers African leaders with pledge of $60 billion for development |url=https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |newspaper=Reuters |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313083356/https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het ook steun uitgespreek vir pogings om fabrieke wat goedere vir uitvoer vervaardig, te ondersteun. Saam met paaie en hawens het die Nigeriese president [[Muhammadu Buhari]] sy begeerte gewys om spoorwegprojekte langs die kuslyn te voltooi, spesifiek 'n 1400 km-spoor vanaf [[Lagos]] na Calabar wat ongeveer 200 000 werksgeleenthede kan skep.<ref>{{cite web |title=Buhari Meets With Chinese President Xi Jinping In South Africa |url=http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |website=Sahara Reporters |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026000516/http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Ontwikkelingshulp === China het die Afrika-onafhanklikheidsbewegings sterk ondersteun en het in die 1960's en 1970's hulp verleen aan nuwe onafhanklike Afrika-state. Onder die bekendste vroeë projekte was die 1 860 km [[Tazara-spoorlyn]], wat Zambië en Tanzanië verbind het, wat China van 1970 tot 1975 gehelp het om te finansier en te bou.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 40–41</ref> Sowat 50 000 Chinese ingenieurs en werkers is na die vasteland gestuur om die projek te voltooi. Teen 1978 het China hulp verleen aan meer Afrika-lande as die Verenigde State.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 42</ref> Aangesien China 'n belangrike skenker vir Afrika geword het, was daar 'n behoefte aan Afrika-regerings om toepaslike meganismes te formuleer om dit te gebruik om Afrika-ekonomieë te bevorder.<ref>Paul Kipchumba, ''Africa in China's 21st Century: In Search of a Strategy'', Nairobi: Kipchumba Foundation, 2017</ref> === Gesondheidsorg === China is sedert die 1960's besig met 'n soort gesondheidsdiplomasie teenoor Afrika. Gesondheidsontwikkeling en mediese hulp was een van die belangrikste suksesvolle areas van samewerking. Tussen die vroeë 1960's en 2005 is meer as 15 000 Chinese [[dokter]]s na Afrika gestuur om te help om verskillende gesondheidsbehoeftes aan te spreek in meer as 47 lande.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[tt_news]=3901 |title=China's soft power in Africa: From the "Beijing Consensus" to health diplomacy|accessdate=2009-03-14 |last=Thompson |first=Drew |work=jamestown.org}}</ref> Die mediese spanne, bekend as ''yiliaodui'', het gedurende dieselfde tydperk meer as 170 miljoen pasiënte behandel.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |title=Medical Teams Continue to Help Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=china.org.cn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154224/http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> n 2001 het die lidlande van [[G8]] die Verenigde Nasies se gesteunde Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria met 'n aanvanklike begroting van VS$ 10 miljard. In 2007 is nog 'n bykomende VS$ 1,1 miljard in [[Kunming]], China, goedgekeur, waarvan 66% aan Afrika toegewy is.<ref>{{cite web |url=http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |title=China, U.S. and Africa: Competition or Cooperation? |accessdate=2009-03-14 |publisher=The Defense Technical Information Center bl.17 |archive-date=2012-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310042426/http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref> In September van dieselfde jaar het China die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] belowe om 31 hospitaal-eenhede en 145 kleiner gesondheidsorgsentrums te bou, 'n projek wat in Maart 2010 voltooi moes word.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |title=The Chinese and Congo take a giant leap of faith |access-date=14 Maart 2009 |work=iht.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202105609/http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |archive-date= 2 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalpolicy.org/security/issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |title=Copper Colony in Congo |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519182345/http://www.globalpolicy.org/security///issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |archive-date=19 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Militêre samewerking === Militêre samewerking gaan terug na die Koue Oorlog-tydperk toe China gretig was om Afrika-bevrydingsbewegings te help. Afgesien van sommige tradisionele bondgenote soos Somalië en [[Oeganda]], het China ook militêre bande gehad met onverbonde lande soos Egipte. Militêre toerusting ter waarde van VSA$ 142 miljoen is tussen 1955 en 1977 aan Afrika-lande verkoop. Twee dekades na die ineenstorting van die Sowjetunie, is militêre verhoudings nou gebaseer op sakebelange eerder as [[ideologie]]. Meer onlangs het China troepe na die vasteland gestuur om aan vredesoperasies deel te neem. In 2004 het China ongeveer 1 500 militêre personeel onder die VN-sambreel uitgestuur, tussen [[Liberië]] en die Demokratiese Republiek van die Kongo<ref name="MondeDiplo" />, hoewel China eers sedert 2011 infanteriesoldate gestuur het wat waarskynlik as gevegseenhede kon funksioneer.<ref>{{cite web |url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |title=China's Combat Troops in Africa |date=Julie 15, 2013 |access-date=31 Augustus 2014 |website=The Complex |last=Reed |first=John |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911073359/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |archive-date=11 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> China het ook in 2007 militêre attachés in 14 verskillende Afrika-lande, terwyl daar 18 Afrika-lande is wat hul militêre attachés in Beijing plaas.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |title=Military backs China's Africa adventure |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120721210713/http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |archivedate=2012-07-21 }}</ref> Afgesien van vredesoperasies, bied China militêre opleiding en toerusting aan 'n paar lande, alhoewel dit nie vereis dat militêre magte ontplooi word nie. Tydens die FOCAC-byeenkoms van Desember 2015 in Johannesburg, het die Chinese president, Xi Jinping, gestel dat: "China glo sterk dat Afrika aan die mense van Afrika behoort en Afrika-probleme moet deur die Afrikane hanteer word."<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204"/> China se nuutste militêre pogings is om die [[terrorisme]] en radikalisme te bestry, en nie die plaaslike Afrika-konflikte nie. 'n Groeiende aantal Afrika-lande het hul verskaffingsbron van tradisionele verskaffers soos [[Rusland]] na China verskuif, hoofsaaklik as gevolg van die mededingende pryse wat deur Chinese verskaffers aangebied word.<ref>{{cite web |url=http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |title=Russian, Chinese weapons compete in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=upiasia.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020191550/http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |archive-date=20 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wapenverkope deur China na sommige Afrika-state het Westerse kritici bekommerd wat daarop wys dat sommige kopers soos [[Soedan]] van oorlogsmisdade beskuldig word.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |title=China 'is fuelling war in Darfur' |access-date=14 Maart 2009 |publisher=BBC |date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423221933/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling met kritici het Carter Ham, 'n voormalige Amerikaanse weermaggeneraal in beheer van die Amerikaanse Afrika-bevelstruktuur, ten gunste van die voordele en moontlike samewerking tussen China en die VSA op die militêre gebied van Afrika gepraat. Hy het as voorbeeld aanbeveel dat Chinese patrolliebote wat aan die DRK verskaf is en die bou deur Chinese kontrakteurs van 'n militêre instituut in Tanzanië as Chinese hardeware gekombineer kan word met Amerikaanse opleiding om gesamentlike bystand vir Afrikaweermagte te verleen.<ref>http://www.africom.mil/Newsroom/Article/8639/transcript-general-ham-discusses--34-africom-persp</ref><ref>http://www.chathamhouse.org/sites/default/files/public/Meetings/Meeting%20Transcripts/161112HamQA.pdf</ref> In Julie 2017 het China sy eerste oorsese militêre basis in [[Djibouti]] in Afrika gestig. === Kultuur === [[Lêer:華中農業大學的留學生.jpg|duimnael|Buitelandse studente van Afrika by Huazhong Landbou Universiteit, Wuhan]] Afrika is 'n gasheer van drie Chinese kulturele sentrums. Die eerste oorsese Chinese sentrum is in 1988 in [[Mauritius]] geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |title=Out of Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=China Daily |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154155/http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Twee ander het in Egipte en [[Benin]] gevolg. Die Konfusius Instituut, wat fokus op die bevordering van die Chinese taal en kultuur, het 20 sentrums versprei oor 13 Afrika-lande.<ref>{{cite web |url=http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |title=Confucius Institute Bridges Friendship between China and Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=cri.com.cn |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725083630/http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Histories is min bekend oor vroeë Afrika-immigrasie na China. Weens die onlangse ontwikkelinge in verhoudings, het baie verhuis vir beter geleenthede. Plekke genaamd ''Little Africa'' en ''Chocolate City'' ontvang al hoe meer nuwe immigrante, meestal Nigeriërs. Die meeste van die Afrika-immigrante is in die omgewing van [[Guangzhou]] gekonsentreer met 'n beraamde getal van 20 000.<ref>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |authorlink=Evan Osnos |date=9 Februarie 2009 |author=Evan Osnos |title=The Promised Land |access-date=14 Maart 2009 |work=The New Yorker |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330004326/http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |archive-date=30 Maart 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word beraam dat daar ongeveer 10 000 onwettige Afrika-immigrante in China is en dat aksies teen hulle van die polisie sedert die begin van 2009 toegeneem het.<ref>{{cite web |url=http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |title=China's 'Little Africa' is under pressure |access-date=14 Maart 2009 |work=globalpost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731083528/http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |archive-date=31 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee is vroeë Chinese immigrasie na die vasteland van Afrika effens beter gedokumenteer. In 1724 is 'n paar Chinese prisoniers deur die koloniale [[Nederlandse Ryk]] as arbeiders na Suid-Afrika vanuit die Oos-Indië (hedendaagse [[Indonesië]]) gebring. In die vroeë 19de eeu het 'n ander immigrantegolf na Suid-Afrika gekom as werkers wat deur die Britte gebring is om in landbou, infrastruktuurbou en mynbou te werk.<ref name=migration>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |title=China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration |access-date=14 Maart 2009 |work=Migration Policy Institute |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129114909/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In onlangse jare was daar 'n toenemende teenwoordigheid van Chinese in Afrika, met een skatting wat Chinese in Afrika as een miljoen stel. == Kritiek == Daar is 'n verskeidenheid kritiese perspektiewe wat die Chinese rol in die verhouding met die balans van die magverhouding en [[menseregte]] ondersoek. Westerse lande is die hoofbron van beskuldigings dat China neo-kolonialisme in Afrika nastreef.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |title=Why China is trying to colonise Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=David |last=Blair |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105211833/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |title=China as Africa's 'angel in white' |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |archive-date=2013-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509142243/http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |url-status=dead }}</ref> As antwoord op sulke kritiek het China die Nege Beginsels uitgereik om Ondernemings se Buitelandse Belegging aan te moedig en te standaardiseer, 'n handves en gedragsriglyne vir Chinese maatskappye wat in die buiteland werk.<ref>{{cite web |url=http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |title=The Forest for the Trees: Trade, Investment and the China-in-Africa Discourse |access-date=14 Maart 2009 |format=pdf |work=Barry Sautman, Hong Kong University of Science & Technology Yan Hairong, University of Hong Kong |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607133840/http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |archive-date=7 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding tussen China en [[Zimbabwe]] het die aandag van sulke kritici gevestig. China is daarvan beskuldig dat Zimbabwe met straaljagters, voertuie en ander militêre toerusting voorsien word.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |title=Chinese ship carries arms cargo to Mugabe regime |access-date=14 Maart 2009 |work=guardian.co.uk |location=London |first=David |last=Beresford |date=18 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114001132/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |archive-date=14 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het in 2007 verklaar dat China sodanige hulp staak en alle toekomstige hulp humanitêr van aard sal wees.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |title=China is to withdraw backing for Mugabe |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Richard |last=Spencer |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814114914/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |archive-date=14 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2008 het die Chinese diplomasie aan die destydse president [[Robert Mugabe]] 'n versoek gerig "om hom te gedra". Alhoewel kritici dit beskou as 'n manier van China om sy eie belange in hierdie land te beskerm, indien die regime sou verander, soos inderdaad gebeur het.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |title=Robert Mugabe forced into talks with opposition after China told him 'to behave' |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Ian |last=Evans |date=26 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118131014/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n hoëprofiel gebeurtenis met kritici van China in Afrika was in die aanloop tot die [[Olimpiese Somerspele 2008]]. Menseregtegroepe het China gekritiseer vir sy ondersteunende verhouding met die regering van Soedan, wat daarvan beskuldig word van massamoorde in [[Darfoer]].<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |title=Why China Won't Save Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Policy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630003033/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |archive-date=30 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |title=Beyond Darfur - Sudan's Slide Toward Civil War |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Affairs |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218232815/http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |archive-date=18 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> China is Soedan se grootste ekonomiese vennoot, met 'n 40% -aandeel in hul oliebedryf,<ref>{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |title=The "Big 4" – How oil revenues are connected to Khartoum |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Amnesty International USA |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003091005/http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |archive-date=3 Oktober 2008 |df=dmy-all }}</ref> en verkoop ook aan Soedan kleinwapens.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics+%2Bamp%3B+policy |title=Oil for China, Guns for Darfur |accessdate=2009-03-14 |format= |work=businessweek }}</ref> China het gedreig om die VN-[[Veiligheidsraad]] se optrede te veto om die Darfoer-krisis te bestry,<ref>{{cite web |url=https://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |title=The United Nations and Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Human Rights Watch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126072440/http://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |archive-date=26 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en het aangevoer dat "Aangesien die Darfoer-aangeleentheid nie 'n interne aangeleentheid van China is nie, en dit ook nie deur China veroorsaak is nie, is dit "onredelik, onverantwoordelik en onregverdig" om China daarvoor verantwoordelik te hou.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D7B8BB0F-B5D3-40DA-8123-C7A7AA6A3FDC.htmm |title=China: Darfur-Olympic link 'unfair'|accessdate=2009-03-14 |format= |work=aljazeera.net }}</ref> Ander kritiek is ekonomies van aard, insluitend die eis dat Afrika-markte benadeel word deur lae-koste-Chinese produkte, wat groot druk op plaaslike nywerhede en besighede plaas.<ref>{{cite web |url=http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |title=China in Africa - Is China Gaining Control of Africa's Resources |accessdate=2009-03-14 |format=pdf |work=Golobal Researcher |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528172646/http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |archive-date=28 Mei 2010 |df=dmy-all }}</ref> Alhoewel sommige argumenteer dat China se betrokkenheid tans hoofsaaklik die elite bevoordeel, is daar gevalle van ekonomiese afwentel-effekte.<ref>http://www.fes-sambia.org/media/publications/FES_China_Africa_Report%20_3.pdf</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leeswerk == * Freeman-Grenville, G.P.S., ed. (1975). ''The East African Coast. Select Documents form the first to the earlier nineteenth century.'' London: Rex Collings. * Snow, Philip (1988). ''The Star Raft: China's encounter with Africa.'' New York: Weidenfeld & Nicolson. {{ISBN|1-55584-184-8}}. * Taylor, I. (1998). "''China's foreign policy towards Africa in the 1990s''". ''Journal of Modern African Studies''. 36 (3). pp. 443–460. doi:10.1017/S0022278X98002857. * Cornelissen, Scarlett; Taylor, Ian (2000). "''The Political Economy of China and Japan's Relationship with Africa: a Comparative Perspective''". ''Pacific Review.'' 13 (4): 615–633. doi:10.1080/095127400455350. * Muekalia, D.J. (2004). "''Africa and China's strategic partnership''". ''African Security Review.'' 13 (1). pp. 5–11. * Taylor, Ian (2006). ''China and Africa: Engagement and Compromise.'' London: Routledge. {{ISBN|0-415-39740-5}}. * Alden, Chris (2007). ''China in Africa: Partner, Competitor or Hegemon?''. Zed Books. {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Breslin, Shaun; Taylor, Ian (2008). "''Explaining the Rise of 'Human Rights' in Analyses of Sino-African Relations''". ''Review of African Political Economy.'' 35 (115): 59–71. doi:10.1080/03056240802011469. * Hellström, Jerker (2009). ''China's Emerging Role in Africa: a Strategic Overview.'' Swedish Defence Research Agency (FOI). {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Taylor, Ian (2009). ''China's New Role in Africa.'' Boulder: Zed Books. {{ISBN|1-58826-636-2}}. * Wyatt, Don J. (2009). ''The Blacks of Premodern China. Encounters with Asia.'' University of Pennsylvania Press. {{ISBN|0-8122-4193-2}}. * Brautigam, Deborah (2010). ''The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa.'' Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-955022-7}}. * Taylor, Ian (2011). ''The Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC).'' London: Routledge. {{ISBN|0415628512}}. * Caniglia, Laura (2011). "''Western ostracism and China's presence in Africa''". ''China Information''. 25 (2). Retrieved 2012-08-28. * Hsu, J, T Hildebrandt, and R Hasmath (2016). "'''Going Out' or Staying In? The Expansion of Chinese NGOs in Africa''". ''Development Policy Review''. 34 (3): 423-439. * Calabrese, Linda (ed.) (2016). ''China-Africa: a maturing relationship? Growth, change and resilience.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Taylor, Ian (2017). ''China’s Aid to Africa: Does Friendship Really Matter?''. London: Routledge. {{ISBN|9781138630390}}. * Calabrese, Linda (2017). ''Chinese investment and knowledge transfer in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Calabrese, Linda and Weng, Xiaoxue (2018). ''Chinese investment and small-scale commodity producers in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. == Notas == {{en-vertaal|Africa-China relations}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] kpv117pjl46v4xps12fpg1rd2qryet5 2892325 2892324 2026-04-10T16:06:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892325 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Africa China Locator.svg|duimnael|regs|Afrika en China op die wêreldkaart.]] [[Lêer:Silk route.jpg|duimnael|Antieke [[Syroete|Syroete vanuit China]]]] '''China-Afrika verhoudinge''' verwys na die historiese, politieke, ekonomiese, militêre, sosiale en kulturele verbindings tussen [[China]] en die [[Afrika]]-vasteland. Min is bekend oor die antieke verhoudings tussen China en die Afrika-vasteland, alhoewel daar bewys is van vroeë handelsverbindings. Hoogtepunte van middeleeuse kontakte was die 14de-eeuse reis van [[Ibn Battuta]], die Marokkaanse geleerde en reisiger, na dele van China,<ref name=Ooi>{{cite book |last=Gin Ooi |first=Keat |title=Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor|origyear=2004 |year=2004 |publisher=ABC-CLIO |isbn=1-57607-770-5 |page=626}}</ref>die 14de-eeuse besoek van Sa'id van Mogadishu, die Somaliese geleerde en ontdekkingsreisiger, na China<ref>Between the Middle Ages and modernity: individual and community in the early By Charles H. Parker, Jerry H. Bentley, bl 160</ref>; en die 15de eeuse [[Ming-dinastie]]-reise van Chinese admiraal [[Zheng He]] en sy vloot, wat verby die kus van [[Somalië]] gevaar het, die Ajuran-sultanaat verbygesteek het en daarna die kus na die [[Mosambiekkanaal]] gevolg het.<ref name="CCTV">{{cite web |url=http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |author=CCTV |title=Zheng He's Voyages |date=24 Desember 2002 |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423235648/http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="What a borderless Africa could mean for China">{{cite web |url=https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |title=What a borderless Africa could mean for China |publisher=Hong Kong Free Press |year=2016 |access-date=14 Julie 2016 |author=Mutanga, Innocent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816193724/https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moderne politieke en ekonomiese verhoudinge het begin in die era van [[Mao Zedong]], die eerste leier van die [[Kommunistiese Party van China]], na aanleiding van die [[Chinese Burgeroorlog]]. Vanaf die 21ste eeu het die moderne staat van die [[Volksrepubliek China]] toenemend sterk ekonomiese bande met Afrika gebou. Daar is 'n geraamde een miljoen Chinese burgers wat in Afrika woon.<ref>{{cite news |title=Africa and China: More than minerals |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |access-date=29 Maart 2013 |newspaper=The Economist |date=23 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123211332/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |archive-date=23 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens word geskat dat 200 000 Afrika inwoners in China werk.<ref name="LowendGlobalization">{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |title=How Africans Pursue Low-End Globalization in Hong Kong and Mainland China |publisher=Journal of Current Chinese Affairs |year=2012 |access-date=15 Julie 2012 |author=Mathews, Gordon and Yang Yang |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223035606/https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |archive-date=23 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Swaziland]] is vanaf 2019 die enigste Afrika-land wat nog [[Taiwan]] as die [[Republiek China]] erken. Handel tussen die Volksrepubliek China en Afrika het gedurende die 1990's met 700% gestyg<ref>[http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica ''China's trade safari in Africa''] - ''Le Monde Diplomatique'', Mei 2005</ref>, en China is tans Afrika se grootste handelsvennoot.<ref name="wsj">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |title=In Africa, U.S. Watches China's Rise |author=Peter Wonacott |date=2 September 2011 |access-date=19 Julie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113326/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Forum vir China-Afrika-Samewerking]] ([[FOCAC]]) is in Oktober 2000 gestig as 'n amptelike forum om die verhoudings te versterk. 'n Paar [[Weste]]rse lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State]], het bekommerd geword oor die belangrike politieke, ekonomiese en militêre rolle wat China in die vasteland van Afrika speel. Die Chinese Ministerie van Buitelandse Sake beklemtoon China se ontwikkelingsbetrokkenheid met Afrika, terwyl hy ook verklaar dat China en Afrika gesamentlike pogings doen om die wettige regte van ontwikkelende lande te handhaaf en die skepping van "'n nuwe, regverdige en billikke politieke en ekonomiese orde in die wêreld".<ref>[http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm "China-Africa Relations"], Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China, April 25, 2002</ref> == Historiese verhoudinge == [[Lêer:ShenDuGiraffePainting.jpg|links|duimnael|'n [[Kameelperd]] wat uit Somalië in die twaalfde jaar van Keiser Yongle (AD 1415) na China gebring is.]] Afrika en China het 'n geskiedenis van handelsbetrekkinge, soms deur derde partye, wat sover terug dateer tot 202 v.C. en 220 n.C. Die eerste melding van Afrika in Chinese bronne was in die ''Yǒuyáng Zázǔ'' deur Duan Chengshi (863 dood), 'n samevatting van algemene kennis waar hy oor die land ''Po-pa-li'' geskryf het (verwysende na [[Somalië]]). Daar word geglo dat die eerste Afrikane wat ooit met die Chinese in kontak was, was die Somaliërs uit die Ajuran-ryk. Argeologiese opgrawings by [[Mogadishu]] uit die Ajuran-ryk en [[Kilwa]], [[Tanzanië]] het baie muntstukke van China herwin. Die meerderheid van die Chinese munte dateer tot die [[Song-dinastie]], hoewel die Ming-dinastie en [[Qing-dinastie]] ook volgens Richard Pankhurst verteenwoordig word.<ref>{{cite book | last =Pankhurst | first =Richard | title =An Introduction to the Economic History of Ethiopia | publisher =Lalibela House | year =1961 | location =London | id = ASIN B000J1GFHC }}, bl. 268</ref> In 1226 het Chao Jukua, kommissaris van buitelandse handel in [[Quanzhou]] in die [[Fujian]] provinsie van China, sy ''Chu-fan-chih'' (Beskrywing van Barbaarse Volke) voltooi wat [[Zanzibar]] (Ts'ong-Pa) en Somalië bespreek (Pi-P'a- Lo). Daarbenewens is [[kameelperd]]e, [[sebra]]s en [[wierook]] uitgevoer na die Ming-dinastie in China, wat Somaliese handelaars leiers in die handel tussen [[Asië]] en Afrika maak.<ref>East Africa and its Invaders pg.37</ref> en beïnvloed die Chinese taal oor Somali in die proses. In die [[14de eeu]] het Marokkaanse reisiger en geleerde Ibn Battuta 'n lang reis na Afrika en Asië onderneem. Hy het China in April 1345 na 'n verblyf in Indië bereik voordat hy as 'n gesant van Sultan Muhammad Tughlaq van die Indiese Tughlaq-dinastie na China gedien het.<ref name=Ooi/><ref>{{cite web|url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |title=Ibn Battuta's Trip: Part Nine - Malaysia and China (1345–1346) |accessdate=2009-03-19 |work= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418073126/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |archivedate=April 18, 2009 }}</ref> Hy het geskryf: "China is die veiligste, die beste reguleerde van lande vir 'n reisiger. 'n Man kan op 'n reis van nege maande alleen gaan, met 'n groot bedrag geld saam met hom, sonder enige vrees. [[Sy]] word gebruik vir klere, selfs deur arm monnike en bedelaars. Die [[porselein]] is die beste van alle pottebakkersware en sy hoenders is groter as ganse in ons land."<ref>{{cite web |url=http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |title=Ibn Battuta and Zheng He, the tourist and the admiral |access-date=19 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428032451/http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |archive-date=28 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Zheng He.png|duimnael|[[Zheng He]] se ekspedisies.]] Die Ming-dinastie reis van Chinese admiraal Zheng He en sy vloot, wat die om die kus van Somalië gegaan het en daarna die kus na die Mosambiek-kanaal gevolg het. Die doel van die ekspedisies was om Chinese kultuur te versprei en die Chinese mag te vertoon. Zheng het geskenke gebring en titels van die Ming-keiser aan die plaaslike heersers gegee, met die doel om 'n groot aantal afhanklike state te vestig.<ref name="CCTV"/> In Oktober 1415 het Chinese ontdekkingsreisiger en admiraal Zheng He die ooskus van Afrika bereik en die eerste van twee kameelperde gestuur as geskenke aan die Chinese Yongle-keiser.<ref>Snow 1998, p. 23</ref> Daar is 'n paar bronne wat noem dat Chinese skepe in 1415 naby Lamu-eiland in Kenia gesink het. Oorlewendes het na bewering hulle op die eiland gevestig en met plaaslike vroue getrou.<ref>{{cite book |last=Eliot |first=Charles|title=The East African Protectorate |year=1966 |publisher=Routledge |location= |language= |isbn=0-7146-1661-3 |oclc= |doi= |id= |page=11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |title=Kenyan girl with Chinese blood steals limelight |access-date=3 April 2009 |work=Chinese Embassy in Kenya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005180429/http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Argeoloë het Chinese porselein vervaardig tydens die [[Tang-dinastie]] (618-907) in Keniaanse dorpe gevind. Dit word egter geglo dat dit tydens die 15de eeuse oseaanreis deur Zheng He oorgebring is.<ref>{{citation|periodical=People's Daily|date=2006-11-03|accessdate=2009-03-30|url=http://english.people.com.cn/200611/03/eng20061103_317869.html|title=Children of the master voyager?}}</ref> Op Lamu-eiland langs die Keniaanse kus hou die plaaslike mondelinge tradisie aan dat 20 skipbreukelinge Chinese matrose, moontlik deel van Zheng se vloot, honderde jare gelede op die strand geland het. Hulle is toestemming gegee om te vestig deur plaaslike stamme nadat hulle 'n gevaarlike luislang doodgemaak het, is na [[Islam]] bekeer en met plaaslike vroue getroud. Nou word daar geglo dat hulle nog net ses afstammelinge daar het; In 2002 het DNS-toetse op een van die vroue bevestig dat sy van Chinese afkoms was. Haar dogter, Mwamaka Sharifu, het later 'n Chinese-regeringsbeurs ontvang om [[Tradisionele Chinese Medisyne|tradisionele Chinese medisyne]] (TCM) in China te studeer.<ref>{{citation|periodical=China Daily|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-07/11/content_459090.htm|date=2005-07-11|accessdate=2009-03-30|title=Is this young Kenyan Chinese descendant?}}</ref><ref>{{citation|date=2005-07-18|accessdate=2009-03-30|title=Revisiting the history of the high seas|last=York|first=Geoffrey|url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=https://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true|periodical=The Globe and Mail|archivedate=2020-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726184625/https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe/?user_URL=https%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true}}</ref><ref>Brautigam, Deborah (2009). "The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa". Oxford University Press. bl. 28. {{Google books |id=X2g2rEMSdIYC |title= }}.</ref> == Hedendaagse verhoudinge == [[Lêer:1964-03 1964年 中国访问阿尔及利亚 周恩来与本·贝拉总统.jpg|duimnael|In die 1960's het die Volksrepubliek China in vinnige opeenvolging diplomatieke verhoudings met 'n aantal Afrika-lande gevestig. Op die foto is Premier Zhou Enlai se ontmoeting met president [[Ahmed Ben Bella]] tydens 'n besoek aan [[Algerië]] in 1964.]] Die vestiging van moderne China-Afrika verhoudinge dateer uit die laat 1950's toe China die eerste amptelike bilaterale handelsooreenkoms met [[Algerië]], Egipte, [[Guinee]], Somalië, [[Marokko]] en [[Soedan]] onderteken het. Zhou Enlai het tussen Desember 1963 en Januarie 1964 'n toer van tien lande in Afrika gedoen. Verhoudings in daardie tyd was dikwels weerspieëling van China se buitelandse beleid in die algemeen: China "..het bande gekweek en bied ... ekonomiese, tegniese en militêre steun aan Afrikalande en bevrydingsbewegings in 'n poging om oorloë van nasionale bevryding en [[revolusie]] aan te moedig as deel van 'n internasionale verenigde front teen beide supermoondhede."<ref>Muekalia 2004, bl.6</ref> === Diplomasie === Vroeg-moderne bilaterale verhoudings is hoofsaaklik geraak deur die [[Koue Oorlog]] en die [[Kommunisme|kommunistiese]] [[ideologie]]. China het oorspronklik noue bande gehad met die anti-apartheid- en bevrydingsbeweging, die [[African National Congress]] (ANC), in [[Suid-Afrika]], maar soos China se verhoudings met die [[Sowjetunie]] versleg het en die ANC nader aan die Sowjetunie beweeg het, het China van die ANC af weggedraai na die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (PAC).<ref>Taylor 2000, bl. 93</ref> China het verskeie beginsels aangeneem, onder meer om die onafhanklikheid van Afrika-lande ondersteun terwyl hulle in infrastruktuurprojekte belê. Die Somaliese Demokratiese Republiek het goeie verhoudinge met die Sowjetunie in die Koue Oorlog-era gevestig. Toe Somalië probeer het om 'n Groter Somalië te skep, het dit oorlog in [[Ethiopië]] verklaar. Met die hulp van die Sowjetunie het Somalië die Ogaden-streek in drie maande ingeneem, maar die Sowjetunie het sy steun van Somalië na Ethiopië verskuif. Ethiopië het die [[Ogaden]]-streek herower. Dit het president [[Mohamed Siad Barre]] kwaad gemaak en alle Sowjet-adviseurs en burgers is uit Somalië gesit, maar Somalië het goeie verhoudings met China gehandhaaf wat gebreek het met die tradisionele Russiese Kommunisme. Gedurende die Koue Oorlog het 'n paar kleiner lande ook in alliansies met China gesluit, soos [[Burundi]] onder Michel Micombero. Die vraagstuk van Taiwan was 'n belangrike politieke kwessie vir die Volksrepubliek China. In 1971 was die ondersteuning van Afrika-nasies vir China van kritieke belang toe China by die [[Verenigde Nasies]] (VN) aangesluit het en die setel van die Republiek China (Taiwan) oorgeneem het.<ref>{{cite web |url=http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |title=From "brothers" to "partners": China, Africa building strategic ties |access-date=14 Maart 2009 |work=Embassy of the People's Republic of China in the Arab Republic of Egypt |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531090153/http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |archive-date=31 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie Afrika-lande, soos Algerië, Egipte en [[Zambië]], het hul steun aan die "een-China-beleid" verleen. Slegs een Afrika-land, Swaziland, handhaaf steeds verhoudings met [[Taipei]].<ref>{{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/22427 |title=China woos Taiwan's African friends |access-date=14 Maart 2009 |work=afrol.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630150222/http://www.afrol.com/articles/22427 |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sedert 1997 het ongeveer 40 Afrika-staatshoofde China besoek.<ref>{{cite web |url=http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |title=China-Africa Relations |access-date=14 Maart 2009 |work=Ministry of Foreign Affairs, the People's Republic of China |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604162604/http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |archive-date= 4 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ministeriële vergadering, van die Forum vir China-Afrika-Samewerking (FOCAC), wat in Oktober 2000 in [[Beijing]] gehou is, was die eerste gesamentlike dialoog tussen China en Afrika-lande. === Ekonomie === In 1980 was die totale Afrika-China handelsyfers VSA$ 1 miljard.<ref name="wsj"/> In 1999 was dit VSA$ 6,5 miljard<ref>[http://www.chinaembassy.org.zw/eng/zt/zflt/t150398.htm chinaembassy.org.zw ''Sino-African Relations'']</ref> en in 2000, VSA$ 10 miljard.<ref name="wsj"/> Teen 2005 het die totale Afrika-China handel VSA $ 39,7 miljard bereik voordat dit in 2006 tot VSA $ 55 miljard gestyg het. Dit maak China die naasgrootste handelsvennoot van Afrika na die [[Verenigde State]], wat 'n handel van VSA $ 91 miljard met Afrika-lande gehad het. China het ook die tradisionele Afrika-ekonomiese vennoot en voormalige koloniale mag, [[Frankryk]], verbygesteek. Franse handel met Afrika het 'n waarde van VSA$ 47 miljard behaal.<ref name=csmonitor>{{cite web |url=http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |title=China boosts African economies, offering a 'second opportunity' |access-date=14 Maart 2009 |work=Christian Science Monitor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624051028/http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |archive-date=24 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 2010 was die handel tussen Afrika en China VSA$ 114 miljard<ref name="wsj"/> werd en in 2011 was dit VSA$ 166,3 miljard.<ref name="allafrica">{{cite web |url= http://allafrica.com/stories/201212090143.html|title= Mozambique-China Trade Continues to Grow|date=2012-12-09|accessdate= 2012-12-09|work= allafrica.com}}</ref> In die eerste 10 maande van 2012 was dit VS$ 163,9 miljard.<ref name="allafrica"/> Daar is sowat 800 Chinese korporasies wat sake doen in Afrika, waarvan die meeste private maatskappye is en belê in die infrastruktuur-, energie- en die banksektor.<ref name=FT>{{cite web|url=http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |title=Africa, China Trade |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Financial Times |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090311160010/http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |archivedate=2009-03-11 }}</ref> Onvoorwaardelike en lae-tarief krediet lyne (tariewe van 1,5% oor 15 jaar tot 20 jaar)<ref name=MondeDiplo>{{cite web |url=http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |title=China's trade safari in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde Diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113342/https://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het die plek van die meer beperkte en voorwaardelike Westerse lenings geneem. Sedert 2000 is meer as VS$ 10 miljard in skuld wat deur Afrika-state aan China verskuldig is, gekanselleer.<ref name=MondeDiplo/> Een derde van China se olievoorrade kom van die Afrika-vasteland, hoofsaaklik uit [[Angola]].<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/publication/9557/ |title=China, Africa, and Oil |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Council on Foreign Relations |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208133749/http://www.cfr.org/publication/9557 |archive-date=8 Februarie 2009 |df=dmy-all }}</ref> Beleggings van Chinese maatskappye in die energiesektor het in onlangse jare hoë vlakke bereik. In sommige gevalle, soos in [[Nigerië]] en Angola, het olie- en gasskseksplorasie- en produksietransaksies meer as VSA$ 2 miljard bereik.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |title=Cnooc Pays $2.27 Billion For Nigerian Oil, Gas Stake |access-date=14 Maart 2009 |work=Wall Street Journal |first1=Kate |last1=Linebaugh |first2=Shai |last2=Oster |date=10 Januarie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204014713/https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2004/nov/14/business/fi-chinaoil14 |title=China Barrels Ahead in Oil Market |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Los Angeles Times | first=Don | last=Lee | date=2004-11-14}}</ref> Baie van die beleggings is gemengde pakkette van hulp en lenings in ruil vir infrastruktuurbou en handelstransaksies. In die [[landbou]] voorsien [[Benin]] en die Sahel-lande van [[Burkina Faso]] en [[Mali]] tot 20% van China se [[katoen]]behoeftes. Terwyl [[Côte d'Ivoire]] China voorsien van [[kakao]], word [[koffie]] uit [[Kenia]] ingevoer. Wat [[vis]]produkte betref, bly [[Namibië]] een van die belangrikste verskaffers. Gedurende die jaar 2011 het die handel tussen Afrika en China 'n verbysterende 33% van die vorige jaar tot VS$ 166 miljard toegeneem. Dit sluit in Chinese invoer uit Afrika, wat gelykstaande is aan VS$ 93 miljard, wat hoofsaaklik uit mineraalerts, [[petroleum]] en landbouprodukte bestaan en Chinese uitvoere na Afrika van VS$ 93 miljard. Dit bestaan hoofsaaklik uit vervaardigde goedere.<ref name="China and Africa trade">{{cite web |url=http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |title=China and Africa trade |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720083055/http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |archive-date=20 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Januarie 2019 }}</ref> In die eerste vyf maande van die jaar 2012 het die handel tussen hierdie twee dele van die wêreld uitgebrei met meer as 22% tot VS$ 80,5 miljard in die groeiende handel tussen die Afrika-vasteland en China.<ref name="China and Africa trade"/> Invoer van Afrika het in die eerste vyf maande van 2012 met 25,5% tot VS$ 49,6 miljard gestyg. Uitvoer van Chinese produkte, soos masjinerie, elektriese en verbruikersgoedere en [[klere]] en [[skoen]]e het met 17,5% toegeneem tot VS$ 30,9 miljard.<ref name="China and Africa trade"/> China was in 2011 Afrika se grootste handelsvennoot vir die vierde agtereenvolgende jaar (beginnende in 2008). Die noodsaaklikheid om China se verhoogde beleggings in Afrika te beskerm, het 'n verskuiwing van China se tradisionele nie-inmenging in die interne aangeleenthede van ander lande na nuwe [[diplomasie|diplomatieke]] en militêre inisiatiewe gelei om onrus in [[Suid-Soedan]] en Mali te probeer oplos.<ref>{{cite news |url=https://foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |title=China's African Adventure |last1=Johnson |first1=Keith |date=24 April 2014 |website=www.foreignpolicy.com |publisher=Graham Holdings Company |access-date=25 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920200249/http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |archive-date=20 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die FOCAC-vergadering van Desember 2015 in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, het die Chinese president, [[Xi Jinping]], VS$ 60 miljard oor 'n ooreenkoms van drie jaar in lenings en bystand aan die Afrika-kontinent belowe.<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204">{{cite news |title=China's Xi cheers African leaders with pledge of $60 billion for development |url=https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |newspaper=Reuters |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313083356/https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het ook steun uitgespreek vir pogings om fabrieke wat goedere vir uitvoer vervaardig, te ondersteun. Saam met paaie en hawens het die Nigeriese president [[Muhammadu Buhari]] sy begeerte gewys om spoorwegprojekte langs die kuslyn te voltooi, spesifiek 'n 1400 km-spoor vanaf [[Lagos]] na Calabar wat ongeveer 200 000 werksgeleenthede kan skep.<ref>{{cite web |title=Buhari Meets With Chinese President Xi Jinping In South Africa |url=http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |website=Sahara Reporters |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026000516/http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Ontwikkelingshulp === China het die Afrika-onafhanklikheidsbewegings sterk ondersteun en het in die 1960's en 1970's hulp verleen aan nuwe onafhanklike Afrika-state. Onder die bekendste vroeë projekte was die 1 860 km [[Tazara-spoorlyn]], wat Zambië en Tanzanië verbind het, wat China van 1970 tot 1975 gehelp het om te finansier en te bou.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 40–41</ref> Sowat 50 000 Chinese ingenieurs en werkers is na die vasteland gestuur om die projek te voltooi. Teen 1978 het China hulp verleen aan meer Afrika-lande as die Verenigde State.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 42</ref> Aangesien China 'n belangrike skenker vir Afrika geword het, was daar 'n behoefte aan Afrika-regerings om toepaslike meganismes te formuleer om dit te gebruik om Afrika-ekonomieë te bevorder.<ref>Paul Kipchumba, ''Africa in China's 21st Century: In Search of a Strategy'', Nairobi: Kipchumba Foundation, 2017</ref> === Gesondheidsorg === China is sedert die 1960's besig met 'n soort gesondheidsdiplomasie teenoor Afrika. Gesondheidsontwikkeling en mediese hulp was een van die belangrikste suksesvolle areas van samewerking. Tussen die vroeë 1960's en 2005 is meer as 15 000 Chinese [[dokter]]s na Afrika gestuur om te help om verskillende gesondheidsbehoeftes aan te spreek in meer as 47 lande.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[tt_news]=3901 |title=China's soft power in Africa: From the "Beijing Consensus" to health diplomacy|accessdate=2009-03-14 |last=Thompson |first=Drew |work=jamestown.org}}</ref> Die mediese spanne, bekend as ''yiliaodui'', het gedurende dieselfde tydperk meer as 170 miljoen pasiënte behandel.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |title=Medical Teams Continue to Help Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=china.org.cn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154224/http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> n 2001 het die lidlande van [[G8]] die Verenigde Nasies se gesteunde Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria met 'n aanvanklike begroting van VS$ 10 miljard. In 2007 is nog 'n bykomende VS$ 1,1 miljard in [[Kunming]], China, goedgekeur, waarvan 66% aan Afrika toegewy is.<ref>{{cite web |url=http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |title=China, U.S. and Africa: Competition or Cooperation? |accessdate=2009-03-14 |publisher=The Defense Technical Information Center bl.17 |archive-date=2012-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310042426/http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref> In September van dieselfde jaar het China die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] belowe om 31 hospitaal-eenhede en 145 kleiner gesondheidsorgsentrums te bou, 'n projek wat in Maart 2010 voltooi moes word.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |title=The Chinese and Congo take a giant leap of faith |access-date=14 Maart 2009 |work=iht.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202105609/http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |archive-date= 2 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalpolicy.org/security/issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |title=Copper Colony in Congo |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519182345/http://www.globalpolicy.org/security///issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |archive-date=19 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Militêre samewerking === Militêre samewerking gaan terug na die Koue Oorlog-tydperk toe China gretig was om Afrika-bevrydingsbewegings te help. Afgesien van sommige tradisionele bondgenote soos Somalië en [[Oeganda]], het China ook militêre bande gehad met onverbonde lande soos Egipte. Militêre toerusting ter waarde van VSA$ 142 miljoen is tussen 1955 en 1977 aan Afrika-lande verkoop. Twee dekades na die ineenstorting van die Sowjetunie, is militêre verhoudings nou gebaseer op sakebelange eerder as [[ideologie]]. Meer onlangs het China troepe na die vasteland gestuur om aan vredesoperasies deel te neem. In 2004 het China ongeveer 1 500 militêre personeel onder die VN-sambreel uitgestuur, tussen [[Liberië]] en die Demokratiese Republiek van die Kongo<ref name="MondeDiplo" />, hoewel China eers sedert 2011 infanteriesoldate gestuur het wat waarskynlik as gevegseenhede kon funksioneer.<ref>{{cite web |url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |title=China's Combat Troops in Africa |date=Julie 15, 2013 |access-date=31 Augustus 2014 |website=The Complex |last=Reed |first=John |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911073359/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |archive-date=11 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> China het ook in 2007 militêre attachés in 14 verskillende Afrika-lande, terwyl daar 18 Afrika-lande is wat hul militêre attachés in Beijing plaas.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |title=Military backs China's Africa adventure |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120721210713/http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |archivedate=2012-07-21 }}</ref> Afgesien van vredesoperasies, bied China militêre opleiding en toerusting aan 'n paar lande, alhoewel dit nie vereis dat militêre magte ontplooi word nie. Tydens die FOCAC-byeenkoms van Desember 2015 in Johannesburg, het die Chinese president, Xi Jinping, gestel dat: "China glo sterk dat Afrika aan die mense van Afrika behoort en Afrika-probleme moet deur die Afrikane hanteer word."<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204"/> China se nuutste militêre pogings is om die [[terrorisme]] en radikalisme te bestry, en nie die plaaslike Afrika-konflikte nie. 'n Groeiende aantal Afrika-lande het hul verskaffingsbron van tradisionele verskaffers soos [[Rusland]] na China verskuif, hoofsaaklik as gevolg van die mededingende pryse wat deur Chinese verskaffers aangebied word.<ref>{{cite web |url=http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |title=Russian, Chinese weapons compete in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=upiasia.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020191550/http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |archive-date=20 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wapenverkope deur China na sommige Afrika-state het Westerse kritici bekommerd wat daarop wys dat sommige kopers soos [[Soedan]] van oorlogsmisdade beskuldig word.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |title=China 'is fuelling war in Darfur' |access-date=14 Maart 2009 |publisher=BBC |date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423221933/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling met kritici het Carter Ham, 'n voormalige Amerikaanse weermaggeneraal in beheer van die Amerikaanse Afrika-bevelstruktuur, ten gunste van die voordele en moontlike samewerking tussen China en die VSA op die militêre gebied van Afrika gepraat. Hy het as voorbeeld aanbeveel dat Chinese patrolliebote wat aan die DRK verskaf is en die bou deur Chinese kontrakteurs van 'n militêre instituut in Tanzanië as Chinese hardeware gekombineer kan word met Amerikaanse opleiding om gesamentlike bystand vir Afrikaweermagte te verleen.<ref>http://www.africom.mil/Newsroom/Article/8639/transcript-general-ham-discusses--34-africom-persp</ref><ref>http://www.chathamhouse.org/sites/default/files/public/Meetings/Meeting%20Transcripts/161112HamQA.pdf</ref> In Julie 2017 het China sy eerste oorsese militêre basis in [[Djibouti]] in Afrika gestig. === Kultuur === [[Lêer:華中農業大學的留學生.jpg|duimnael|Buitelandse studente van Afrika by Huazhong Landbou Universiteit, Wuhan]] Afrika is 'n gasheer van drie Chinese kulturele sentrums. Die eerste oorsese Chinese sentrum is in 1988 in [[Mauritius]] geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |title=Out of Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=China Daily |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154155/http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Twee ander het in Egipte en [[Benin]] gevolg. Die Konfusius Instituut, wat fokus op die bevordering van die Chinese taal en kultuur, het 20 sentrums versprei oor 13 Afrika-lande.<ref>{{cite web |url=http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |title=Confucius Institute Bridges Friendship between China and Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=cri.com.cn |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725083630/http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Histories is min bekend oor vroeë Afrika-immigrasie na China. Weens die onlangse ontwikkelinge in verhoudings, het baie verhuis vir beter geleenthede. Plekke genaamd ''Little Africa'' en ''Chocolate City'' ontvang al hoe meer nuwe immigrante, meestal Nigeriërs. Die meeste van die Afrika-immigrante is in die omgewing van [[Guangzhou]] gekonsentreer met 'n beraamde getal van 20 000.<ref>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |authorlink=Evan Osnos |date=9 Februarie 2009 |author=Evan Osnos |title=The Promised Land |access-date=14 Maart 2009 |work=The New Yorker |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330004326/http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |archive-date=30 Maart 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word beraam dat daar ongeveer 10 000 onwettige Afrika-immigrante in China is en dat aksies teen hulle van die polisie sedert die begin van 2009 toegeneem het.<ref>{{cite web |url=http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |title=China's 'Little Africa' is under pressure |access-date=14 Maart 2009 |work=globalpost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731083528/http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |archive-date=31 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee is vroeë Chinese immigrasie na die vasteland van Afrika effens beter gedokumenteer. In 1724 is 'n paar Chinese prisoniers deur die koloniale [[Nederlandse Ryk]] as arbeiders na Suid-Afrika vanuit die Oos-Indië (hedendaagse [[Indonesië]]) gebring. In die vroeë 19de eeu het 'n ander immigrantegolf na Suid-Afrika gekom as werkers wat deur die Britte gebring is om in landbou, infrastruktuurbou en mynbou te werk.<ref name=migration>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |title=China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration |access-date=14 Maart 2009 |work=Migration Policy Institute |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129114909/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In onlangse jare was daar 'n toenemende teenwoordigheid van Chinese in Afrika, met een skatting wat Chinese in Afrika as een miljoen stel. == Kritiek == Daar is 'n verskeidenheid kritiese perspektiewe wat die Chinese rol in die verhouding met die balans van die magverhouding en [[menseregte]] ondersoek. Westerse lande is die hoofbron van beskuldigings dat China neo-kolonialisme in Afrika nastreef.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |title=Why China is trying to colonise Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=David |last=Blair |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105211833/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |title=China as Africa's 'angel in white' |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |archive-date=2013-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509142243/http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |url-status=dead }}</ref> As antwoord op sulke kritiek het China die Nege Beginsels uitgereik om Ondernemings se Buitelandse Belegging aan te moedig en te standaardiseer, 'n handves en gedragsriglyne vir Chinese maatskappye wat in die buiteland werk.<ref>{{cite web |url=http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |title=The Forest for the Trees: Trade, Investment and the China-in-Africa Discourse |access-date=14 Maart 2009 |format=pdf |work=Barry Sautman, Hong Kong University of Science & Technology Yan Hairong, University of Hong Kong |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607133840/http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |archive-date=7 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding tussen China en [[Zimbabwe]] het die aandag van sulke kritici gevestig. China is daarvan beskuldig dat Zimbabwe met straaljagters, voertuie en ander militêre toerusting voorsien word.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |title=Chinese ship carries arms cargo to Mugabe regime |access-date=14 Maart 2009 |work=guardian.co.uk |location=London |first=David |last=Beresford |date=18 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114001132/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |archive-date=14 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het in 2007 verklaar dat China sodanige hulp staak en alle toekomstige hulp humanitêr van aard sal wees.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |title=China is to withdraw backing for Mugabe |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Richard |last=Spencer |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814114914/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |archive-date=14 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2008 het die Chinese diplomasie aan die destydse president [[Robert Mugabe]] 'n versoek gerig "om hom te gedra". Alhoewel kritici dit beskou as 'n manier van China om sy eie belange in hierdie land te beskerm, indien die regime sou verander, soos inderdaad gebeur het.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |title=Robert Mugabe forced into talks with opposition after China told him 'to behave' |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Ian |last=Evans |date=26 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118131014/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n hoëprofiel gebeurtenis met kritici van China in Afrika was in die aanloop tot die [[Olimpiese Somerspele 2008]]. Menseregtegroepe het China gekritiseer vir sy ondersteunende verhouding met die regering van Soedan, wat daarvan beskuldig word van massamoorde in [[Darfoer]].<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |title=Why China Won't Save Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Policy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630003033/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |archive-date=30 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |title=Beyond Darfur - Sudan's Slide Toward Civil War |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Affairs |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218232815/http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |archive-date=18 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> China is Soedan se grootste ekonomiese vennoot, met 'n 40% -aandeel in hul oliebedryf,<ref>{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |title=The "Big 4" – How oil revenues are connected to Khartoum |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Amnesty International USA |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003091005/http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |archive-date=3 Oktober 2008 |df=dmy-all }}</ref> en verkoop ook aan Soedan kleinwapens.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics+%2Bamp%3B+policy |title=Oil for China, Guns for Darfur |accessdate=2009-03-14 |format= |work=businessweek }}</ref> China het gedreig om die VN-[[Veiligheidsraad]] se optrede te veto om die Darfoer-krisis te bestry,<ref>{{cite web |url=https://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |title=The United Nations and Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Human Rights Watch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126072440/http://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |archive-date=26 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en het aangevoer dat "Aangesien die Darfoer-aangeleentheid nie 'n interne aangeleentheid van China is nie, en dit ook nie deur China veroorsaak is nie, is dit "onredelik, onverantwoordelik en onregverdig" om China daarvoor verantwoordelik te hou.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D7B8BB0F-B5D3-40DA-8123-C7A7AA6A3FDC.htmm |title=China: Darfur-Olympic link 'unfair'|accessdate=2009-03-14 |format= |work=aljazeera.net }}</ref> Ander kritiek is ekonomies van aard, insluitend die eis dat Afrika-markte benadeel word deur lae-koste-Chinese produkte, wat groot druk op plaaslike nywerhede en besighede plaas.<ref>{{cite web |url=http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |title=China in Africa - Is China Gaining Control of Africa's Resources |accessdate=2009-03-14 |format=pdf |work=Golobal Researcher |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528172646/http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |archive-date=28 Mei 2010 |df=dmy-all }}</ref> Alhoewel sommige argumenteer dat China se betrokkenheid tans hoofsaaklik die elite bevoordeel, is daar gevalle van ekonomiese afwentel-effekte.<ref>http://www.fes-sambia.org/media/publications/FES_China_Africa_Report%20_3.pdf</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leeswerk == * Freeman-Grenville, G.P.S., ed. (1975). ''The East African Coast. Select Documents form the first to the earlier nineteenth century.'' London: Rex Collings. * Snow, Philip (1988). ''The Star Raft: China's encounter with Africa.'' New York: Weidenfeld & Nicolson. {{ISBN|1-55584-184-8}}. * Taylor, I. (1998). "''China's foreign policy towards Africa in the 1990s''". ''Journal of Modern African Studies''. 36 (3). pp. 443–460. doi:10.1017/S0022278X98002857. * Cornelissen, Scarlett; Taylor, Ian (2000). "''The Political Economy of China and Japan's Relationship with Africa: a Comparative Perspective''". ''Pacific Review.'' 13 (4): 615–633. doi:10.1080/095127400455350. * Muekalia, D.J. (2004). "''Africa and China's strategic partnership''". ''African Security Review.'' 13 (1). pp. 5–11. * Taylor, Ian (2006). ''China and Africa: Engagement and Compromise.'' London: Routledge. {{ISBN|0-415-39740-5}}. * Alden, Chris (2007). ''China in Africa: Partner, Competitor or Hegemon?''. Zed Books. {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Breslin, Shaun; Taylor, Ian (2008). "''Explaining the Rise of 'Human Rights' in Analyses of Sino-African Relations''". ''Review of African Political Economy.'' 35 (115): 59–71. doi:10.1080/03056240802011469. * Hellström, Jerker (2009). ''China's Emerging Role in Africa: a Strategic Overview.'' Swedish Defence Research Agency (FOI). {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Taylor, Ian (2009). ''China's New Role in Africa.'' Boulder: Zed Books. {{ISBN|1-58826-636-2}}. * Wyatt, Don J. (2009). ''The Blacks of Premodern China. Encounters with Asia.'' University of Pennsylvania Press. {{ISBN|0-8122-4193-2}}. * Brautigam, Deborah (2010). ''The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa.'' Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-955022-7}}. * Taylor, Ian (2011). ''The Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC).'' London: Routledge. {{ISBN|0415628512}}. * Caniglia, Laura (2011). "''Western ostracism and China's presence in Africa''". ''China Information''. 25 (2). Retrieved 2012-08-28. * Hsu, J, T Hildebrandt, and R Hasmath (2016). "'''Going Out' or Staying In? The Expansion of Chinese NGOs in Africa''". ''Development Policy Review''. 34 (3): 423-439. * Calabrese, Linda (ed.) (2016). ''China-Africa: a maturing relationship? Growth, change and resilience.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Taylor, Ian (2017). ''China’s Aid to Africa: Does Friendship Really Matter?''. London: Routledge. {{ISBN|9781138630390}}. * Calabrese, Linda (2017). ''Chinese investment and knowledge transfer in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Calabrese, Linda and Weng, Xiaoxue (2018). ''Chinese investment and small-scale commodity producers in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. == Notas == {{en-vertaal|Africa-China relations}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] nnnqgoxnyh7aqnwdtrneg7yop5h2evm 2892326 2892325 2026-04-10T16:06:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892326 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Africa China Locator.svg|duimnael|regs|Afrika en China op die wêreldkaart.]] [[Lêer:Silk route.jpg|duimnael|Antieke [[Syroete|Syroete vanuit China]]]] '''China-Afrika verhoudinge''' verwys na die historiese, politieke, ekonomiese, militêre, sosiale en kulturele verbindings tussen [[China]] en die [[Afrika]]-vasteland. Min is bekend oor die antieke verhoudings tussen China en die Afrika-vasteland, alhoewel daar bewys is van vroeë handelsverbindings. Hoogtepunte van middeleeuse kontakte was die 14de-eeuse reis van [[Ibn Battuta]], die Marokkaanse geleerde en reisiger, na dele van China, <ref name=Ooi>{{cite book |last=Gin Ooi |first=Keat |title=Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor|origyear=2004 |year=2004 |publisher=ABC-CLIO |isbn=1-57607-770-5 |page=626}}</ref>die 14de-eeuse besoek van Sa'id van Mogadishu, die Somaliese geleerde en ontdekkingsreisiger, na China<ref>Between the Middle Ages and modernity: individual and community in the early By Charles H. Parker, Jerry H. Bentley, bl 160</ref>; en die 15de eeuse [[Ming-dinastie]]-reise van Chinese admiraal [[Zheng He]] en sy vloot, wat verby die kus van [[Somalië]] gevaar het, die Ajuran-sultanaat verbygesteek het en daarna die kus na die [[Mosambiekkanaal]] gevolg het.<ref name="CCTV">{{cite web |url=http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |author=CCTV |title=Zheng He's Voyages |date=24 Desember 2002 |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423235648/http://www.cctv.com/english/TouchChina/GloryofChineseCivilization/HistoricalCelebrities/MilitaryLeaders/20021224/100353.html |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="What a borderless Africa could mean for China">{{cite web |url=https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |title=What a borderless Africa could mean for China |publisher=Hong Kong Free Press |year=2016 |access-date=14 Julie 2016 |author=Mutanga, Innocent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816193724/https://www.hongkongfp.com/2016/07/14/what-a-borderless-africa-could-mean-for-china/ |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Moderne politieke en ekonomiese verhoudinge het begin in die era van [[Mao Zedong]], die eerste leier van die [[Kommunistiese Party van China]], na aanleiding van die [[Chinese Burgeroorlog]]. Vanaf die 21ste eeu het die moderne staat van die [[Volksrepubliek China]] toenemend sterk ekonomiese bande met Afrika gebou. Daar is 'n geraamde een miljoen Chinese burgers wat in Afrika woon.<ref>{{cite news |title=Africa and China: More than minerals |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |access-date=29 Maart 2013 |newspaper=The Economist |date=23 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123211332/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21574012-chinese-trade-africa-keeps-growing-fears-neocolonialism-are-overdone-more |archive-date=23 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens word geskat dat 200 000 Afrika inwoners in China werk.<ref name="LowendGlobalization">{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |title=How Africans Pursue Low-End Globalization in Hong Kong and Mainland China |publisher=Journal of Current Chinese Affairs |year=2012 |access-date=15 Julie 2012 |author=Mathews, Gordon and Yang Yang |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223035606/https://www.scribd.com/doc/99879575/How-Africans-Pursue-Low-End-Globalization-in-Hong-Kong-and-Mainland-China-Journal-of-Current-Chinese-Affairs |archive-date=23 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Swaziland]] is vanaf 2019 die enigste Afrika-land wat nog [[Taiwan]] as die [[Republiek China]] erken. Handel tussen die Volksrepubliek China en Afrika het gedurende die 1990's met 700% gestyg<ref>[http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica ''China's trade safari in Africa''] - ''Le Monde Diplomatique'', Mei 2005</ref>, en China is tans Afrika se grootste handelsvennoot.<ref name="wsj">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |title=In Africa, U.S. Watches China's Rise |author=Peter Wonacott |date=2 September 2011 |access-date=19 Julie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113326/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903392904576510271838147248 |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Forum vir China-Afrika-Samewerking]] ([[FOCAC]]) is in Oktober 2000 gestig as 'n amptelike forum om die verhoudings te versterk. 'n Paar [[Weste]]rse lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State]], het bekommerd geword oor die belangrike politieke, ekonomiese en militêre rolle wat China in die vasteland van Afrika speel. Die Chinese Ministerie van Buitelandse Sake beklemtoon China se ontwikkelingsbetrokkenheid met Afrika, terwyl hy ook verklaar dat China en Afrika gesamentlike pogings doen om die wettige regte van ontwikkelende lande te handhaaf en die skepping van "'n nuwe, regverdige en billikke politieke en ekonomiese orde in die wêreld".<ref>[http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm "China-Africa Relations"], Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China, April 25, 2002</ref> == Historiese verhoudinge == [[Lêer:ShenDuGiraffePainting.jpg|links|duimnael|'n [[Kameelperd]] wat uit Somalië in die twaalfde jaar van Keiser Yongle (AD 1415) na China gebring is.]] Afrika en China het 'n geskiedenis van handelsbetrekkinge, soms deur derde partye, wat sover terug dateer tot 202 v.C. en 220 n.C. Die eerste melding van Afrika in Chinese bronne was in die ''Yǒuyáng Zázǔ'' deur Duan Chengshi (863 dood), 'n samevatting van algemene kennis waar hy oor die land ''Po-pa-li'' geskryf het (verwysende na [[Somalië]]). Daar word geglo dat die eerste Afrikane wat ooit met die Chinese in kontak was, was die Somaliërs uit die Ajuran-ryk. Argeologiese opgrawings by [[Mogadishu]] uit die Ajuran-ryk en [[Kilwa]], [[Tanzanië]] het baie muntstukke van China herwin. Die meerderheid van die Chinese munte dateer tot die [[Song-dinastie]], hoewel die Ming-dinastie en [[Qing-dinastie]] ook volgens Richard Pankhurst verteenwoordig word.<ref>{{cite book | last =Pankhurst | first =Richard | title =An Introduction to the Economic History of Ethiopia | publisher =Lalibela House | year =1961 | location =London | id = ASIN B000J1GFHC }}, bl. 268</ref> In 1226 het Chao Jukua, kommissaris van buitelandse handel in [[Quanzhou]] in die [[Fujian]] provinsie van China, sy ''Chu-fan-chih'' (Beskrywing van Barbaarse Volke) voltooi wat [[Zanzibar]] (Ts'ong-Pa) en Somalië bespreek (Pi-P'a- Lo). Daarbenewens is [[kameelperd]]e, [[sebra]]s en [[wierook]] uitgevoer na die Ming-dinastie in China, wat Somaliese handelaars leiers in die handel tussen [[Asië]] en Afrika maak.<ref>East Africa and its Invaders pg.37</ref> en beïnvloed die Chinese taal oor Somali in die proses. In die [[14de eeu]] het Marokkaanse reisiger en geleerde Ibn Battuta 'n lang reis na Afrika en Asië onderneem. Hy het China in April 1345 na 'n verblyf in Indië bereik voordat hy as 'n gesant van Sultan Muhammad Tughlaq van die Indiese Tughlaq-dinastie na China gedien het.<ref name=Ooi/><ref>{{cite web|url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |title=Ibn Battuta's Trip: Part Nine - Malaysia and China (1345–1346) |accessdate=2009-03-19 |work= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418073126/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/ibn_battuta/Battuta%27s_Trip_Nine.html |archivedate=April 18, 2009 }}</ref> Hy het geskryf: "China is die veiligste, die beste reguleerde van lande vir 'n reisiger. 'n Man kan op 'n reis van nege maande alleen gaan, met 'n groot bedrag geld saam met hom, sonder enige vrees. [[Sy]] word gebruik vir klere, selfs deur arm monnike en bedelaars. Die [[porselein]] is die beste van alle pottebakkersware en sy hoenders is groter as ganse in ons land."<ref>{{cite web |url=http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |title=Ibn Battuta and Zheng He, the tourist and the admiral |access-date=19 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428032451/http://www.bangorschools.net/hs/SR/IbnBattutta.html |archive-date=28 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Lêer:Zheng He.png|duimnael|[[Zheng He]] se ekspedisies.]] Die Ming-dinastie reis van Chinese admiraal Zheng He en sy vloot, wat die om die kus van Somalië gegaan het en daarna die kus na die Mosambiek-kanaal gevolg het. Die doel van die ekspedisies was om Chinese kultuur te versprei en die Chinese mag te vertoon. Zheng het geskenke gebring en titels van die Ming-keiser aan die plaaslike heersers gegee, met die doel om 'n groot aantal afhanklike state te vestig.<ref name="CCTV"/> In Oktober 1415 het Chinese ontdekkingsreisiger en admiraal Zheng He die ooskus van Afrika bereik en die eerste van twee kameelperde gestuur as geskenke aan die Chinese Yongle-keiser.<ref>Snow 1998, p. 23</ref> Daar is 'n paar bronne wat noem dat Chinese skepe in 1415 naby Lamu-eiland in Kenia gesink het. Oorlewendes het na bewering hulle op die eiland gevestig en met plaaslike vroue getrou.<ref>{{cite book |last=Eliot |first=Charles|title=The East African Protectorate |year=1966 |publisher=Routledge |location= |language= |isbn=0-7146-1661-3 |oclc= |doi= |id= |page=11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |title=Kenyan girl with Chinese blood steals limelight |access-date=3 April 2009 |work=Chinese Embassy in Kenya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005180429/http://ke.china-embassy.org/eng/sbgx/t202741.htm |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Argeoloë het Chinese porselein vervaardig tydens die [[Tang-dinastie]] (618-907) in Keniaanse dorpe gevind. Dit word egter geglo dat dit tydens die 15de eeuse oseaanreis deur Zheng He oorgebring is.<ref>{{citation|periodical=People's Daily|date=2006-11-03|accessdate=2009-03-30|url=http://english.people.com.cn/200611/03/eng20061103_317869.html|title=Children of the master voyager?}}</ref> Op Lamu-eiland langs die Keniaanse kus hou die plaaslike mondelinge tradisie aan dat 20 skipbreukelinge Chinese matrose, moontlik deel van Zheng se vloot, honderde jare gelede op die strand geland het. Hulle is toestemming gegee om te vestig deur plaaslike stamme nadat hulle 'n gevaarlike luislang doodgemaak het, is na [[Islam]] bekeer en met plaaslike vroue getroud. Nou word daar geglo dat hulle nog net ses afstammelinge daar het; In 2002 het DNS-toetse op een van die vroue bevestig dat sy van Chinese afkoms was. Haar dogter, Mwamaka Sharifu, het later 'n Chinese-regeringsbeurs ontvang om [[Tradisionele Chinese Medisyne|tradisionele Chinese medisyne]] (TCM) in China te studeer.<ref>{{citation|periodical=China Daily|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2005-07/11/content_459090.htm|date=2005-07-11|accessdate=2009-03-30|title=Is this young Kenyan Chinese descendant?}}</ref><ref>{{citation|date=2005-07-18|accessdate=2009-03-30|title=Revisiting the history of the high seas|last=York|first=Geoffrey|url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=https://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true|periodical=The Globe and Mail|archivedate=2020-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726184625/https://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe/?user_URL=https%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2FArticleNews%2FTPStory%2FLAC%2F20050718%2FCHINA18%2FTPInternational%2FAsia&ord=51366453&brand=theglobeandmail&force_login=true}}</ref><ref>Brautigam, Deborah (2009). "The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa". Oxford University Press. bl. 28. {{Google books |id=X2g2rEMSdIYC |title= }}.</ref> == Hedendaagse verhoudinge == [[Lêer:1964-03 1964年 中国访问阿尔及利亚 周恩来与本·贝拉总统.jpg|duimnael|In die 1960's het die Volksrepubliek China in vinnige opeenvolging diplomatieke verhoudings met 'n aantal Afrika-lande gevestig. Op die foto is Premier Zhou Enlai se ontmoeting met president [[Ahmed Ben Bella]] tydens 'n besoek aan [[Algerië]] in 1964.]] Die vestiging van moderne China-Afrika verhoudinge dateer uit die laat 1950's toe China die eerste amptelike bilaterale handelsooreenkoms met [[Algerië]], Egipte, [[Guinee]], Somalië, [[Marokko]] en [[Soedan]] onderteken het. Zhou Enlai het tussen Desember 1963 en Januarie 1964 'n toer van tien lande in Afrika gedoen. Verhoudings in daardie tyd was dikwels weerspieëling van China se buitelandse beleid in die algemeen: China "..het bande gekweek en bied ... ekonomiese, tegniese en militêre steun aan Afrikalande en bevrydingsbewegings in 'n poging om oorloë van nasionale bevryding en [[revolusie]] aan te moedig as deel van 'n internasionale verenigde front teen beide supermoondhede."<ref>Muekalia 2004, bl.6</ref> === Diplomasie === Vroeg-moderne bilaterale verhoudings is hoofsaaklik geraak deur die [[Koue Oorlog]] en die [[Kommunisme|kommunistiese]] [[ideologie]]. China het oorspronklik noue bande gehad met die anti-apartheid- en bevrydingsbeweging, die [[African National Congress]] (ANC), in [[Suid-Afrika]], maar soos China se verhoudings met die [[Sowjetunie]] versleg het en die ANC nader aan die Sowjetunie beweeg het, het China van die ANC af weggedraai na die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]] (PAC).<ref>Taylor 2000, bl. 93</ref> China het verskeie beginsels aangeneem, onder meer om die onafhanklikheid van Afrika-lande ondersteun terwyl hulle in infrastruktuurprojekte belê. Die Somaliese Demokratiese Republiek het goeie verhoudinge met die Sowjetunie in die Koue Oorlog-era gevestig. Toe Somalië probeer het om 'n Groter Somalië te skep, het dit oorlog in [[Ethiopië]] verklaar. Met die hulp van die Sowjetunie het Somalië die Ogaden-streek in drie maande ingeneem, maar die Sowjetunie het sy steun van Somalië na Ethiopië verskuif. Ethiopië het die [[Ogaden]]-streek herower. Dit het president [[Mohamed Siad Barre]] kwaad gemaak en alle Sowjet-adviseurs en burgers is uit Somalië gesit, maar Somalië het goeie verhoudings met China gehandhaaf wat gebreek het met die tradisionele Russiese Kommunisme. Gedurende die Koue Oorlog het 'n paar kleiner lande ook in alliansies met China gesluit, soos [[Burundi]] onder Michel Micombero. Die vraagstuk van Taiwan was 'n belangrike politieke kwessie vir die Volksrepubliek China. In 1971 was die ondersteuning van Afrika-nasies vir China van kritieke belang toe China by die [[Verenigde Nasies]] (VN) aangesluit het en die setel van die Republiek China (Taiwan) oorgeneem het.<ref>{{cite web |url=http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |title=From "brothers" to "partners": China, Africa building strategic ties |access-date=14 Maart 2009 |work=Embassy of the People's Republic of China in the Arab Republic of Egypt |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531090153/http://eg.china-embassy.org/eng/zagx/t274327.htm |archive-date=31 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie Afrika-lande, soos Algerië, Egipte en [[Zambië]], het hul steun aan die "een-China-beleid" verleen. Slegs een Afrika-land, Swaziland, handhaaf steeds verhoudings met [[Taipei]].<ref>{{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/22427 |title=China woos Taiwan's African friends |access-date=14 Maart 2009 |work=afrol.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630150222/http://www.afrol.com/articles/22427 |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sedert 1997 het ongeveer 40 Afrika-staatshoofde China besoek.<ref>{{cite web |url=http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |title=China-Africa Relations |access-date=14 Maart 2009 |work=Ministry of Foreign Affairs, the People's Republic of China |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604162604/http://www.fmprc.gov.cn/eng/ziliao/3602/3604/t18059.htm |archive-date= 4 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ministeriële vergadering, van die Forum vir China-Afrika-Samewerking (FOCAC), wat in Oktober 2000 in [[Beijing]] gehou is, was die eerste gesamentlike dialoog tussen China en Afrika-lande. === Ekonomie === In 1980 was die totale Afrika-China handelsyfers VSA$ 1 miljard.<ref name="wsj"/> In 1999 was dit VSA$ 6,5 miljard<ref>[http://www.chinaembassy.org.zw/eng/zt/zflt/t150398.htm chinaembassy.org.zw ''Sino-African Relations'']</ref> en in 2000, VSA$ 10 miljard.<ref name="wsj"/> Teen 2005 het die totale Afrika-China handel VSA $ 39,7 miljard bereik voordat dit in 2006 tot VSA $ 55 miljard gestyg het. Dit maak China die naasgrootste handelsvennoot van Afrika na die [[Verenigde State]], wat 'n handel van VSA $ 91 miljard met Afrika-lande gehad het. China het ook die tradisionele Afrika-ekonomiese vennoot en voormalige koloniale mag, [[Frankryk]], verbygesteek. Franse handel met Afrika het 'n waarde van VSA$ 47 miljard behaal.<ref name=csmonitor>{{cite web |url=http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |title=China boosts African economies, offering a 'second opportunity' |access-date=14 Maart 2009 |work=Christian Science Monitor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624051028/http://www.csmonitor.com/centennial/timeline/2008/07/china-boosts-african-economies-offering-a-second-opportunity/ |archive-date=24 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 2010 was die handel tussen Afrika en China VSA$ 114 miljard<ref name="wsj"/> werd en in 2011 was dit VSA$ 166,3 miljard.<ref name="allafrica">{{cite web |url= http://allafrica.com/stories/201212090143.html|title= Mozambique-China Trade Continues to Grow|date=2012-12-09|accessdate= 2012-12-09|work= allafrica.com}}</ref> In die eerste 10 maande van 2012 was dit VS$ 163,9 miljard.<ref name="allafrica"/> Daar is sowat 800 Chinese korporasies wat sake doen in Afrika, waarvan die meeste private maatskappye is en belê in die infrastruktuur-, energie- en die banksektor.<ref name=FT>{{cite web|url=http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |title=Africa, China Trade |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Financial Times |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090311160010/http://media.ft.com/cms/e13530f4-c9df-11dc-b5dc-000077b07658.pdf |archivedate=2009-03-11 }}</ref> Onvoorwaardelike en lae-tarief krediet lyne (tariewe van 1,5% oor 15 jaar tot 20 jaar)<ref name=MondeDiplo>{{cite web |url=http://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |title=China's trade safari in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde Diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219113342/https://mondediplo.com/2005/05/11chinafrica |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het die plek van die meer beperkte en voorwaardelike Westerse lenings geneem. Sedert 2000 is meer as VS$ 10 miljard in skuld wat deur Afrika-state aan China verskuldig is, gekanselleer.<ref name=MondeDiplo/> Een derde van China se olievoorrade kom van die Afrika-vasteland, hoofsaaklik uit [[Angola]].<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/publication/9557/ |title=China, Africa, and Oil |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Council on Foreign Relations |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208133749/http://www.cfr.org/publication/9557 |archive-date=8 Februarie 2009 |df=dmy-all }}</ref> Beleggings van Chinese maatskappye in die energiesektor het in onlangse jare hoë vlakke bereik. In sommige gevalle, soos in [[Nigerië]] en Angola, het olie- en gasskseksplorasie- en produksietransaksies meer as VSA$ 2 miljard bereik.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |title=Cnooc Pays $2.27 Billion For Nigerian Oil, Gas Stake |access-date=14 Maart 2009 |work=Wall Street Journal |first1=Kate |last1=Linebaugh |first2=Shai |last2=Oster |date=10 Januarie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204014713/https://www.wsj.com/articles/SB113680307278841473 |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2004/nov/14/business/fi-chinaoil14 |title=China Barrels Ahead in Oil Market |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Los Angeles Times | first=Don | last=Lee | date=2004-11-14}}</ref> Baie van die beleggings is gemengde pakkette van hulp en lenings in ruil vir infrastruktuurbou en handelstransaksies. In die [[landbou]] voorsien [[Benin]] en die Sahel-lande van [[Burkina Faso]] en [[Mali]] tot 20% van China se [[katoen]]behoeftes. Terwyl [[Côte d'Ivoire]] China voorsien van [[kakao]], word [[koffie]] uit [[Kenia]] ingevoer. Wat [[vis]]produkte betref, bly [[Namibië]] een van die belangrikste verskaffers. Gedurende die jaar 2011 het die handel tussen Afrika en China 'n verbysterende 33% van die vorige jaar tot VS$ 166 miljard toegeneem. Dit sluit in Chinese invoer uit Afrika, wat gelykstaande is aan VS$ 93 miljard, wat hoofsaaklik uit mineraalerts, [[petroleum]] en landbouprodukte bestaan en Chinese uitvoere na Afrika van VS$ 93 miljard. Dit bestaan hoofsaaklik uit vervaardigde goedere.<ref name="China and Africa trade">{{cite web |url=http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |title=China and Africa trade |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720083055/http://www.joc.com/global-trade/china-africa-trade-booms |archive-date=20 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=23 Januarie 2019 }}</ref> In die eerste vyf maande van die jaar 2012 het die handel tussen hierdie twee dele van die wêreld uitgebrei met meer as 22% tot VS$ 80,5 miljard in die groeiende handel tussen die Afrika-vasteland en China.<ref name="China and Africa trade"/> Invoer van Afrika het in die eerste vyf maande van 2012 met 25,5% tot VS$ 49,6 miljard gestyg. Uitvoer van Chinese produkte, soos masjinerie, elektriese en verbruikersgoedere en [[klere]] en [[skoen]]e het met 17,5% toegeneem tot VS$ 30,9 miljard.<ref name="China and Africa trade"/> China was in 2011 Afrika se grootste handelsvennoot vir die vierde agtereenvolgende jaar (beginnende in 2008). Die noodsaaklikheid om China se verhoogde beleggings in Afrika te beskerm, het 'n verskuiwing van China se tradisionele nie-inmenging in die interne aangeleenthede van ander lande na nuwe [[diplomasie|diplomatieke]] en militêre inisiatiewe gelei om onrus in [[Suid-Soedan]] en Mali te probeer oplos.<ref>{{cite news |url=https://foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |title=China's African Adventure |last1=Johnson |first1=Keith |date=24 April 2014 |website=www.foreignpolicy.com |publisher=Graham Holdings Company |access-date=25 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920200249/http://www.foreignpolicy.com/articles/2014/04/24/chinas_african_adventure |archive-date=20 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die FOCAC-vergadering van Desember 2015 in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, het die Chinese president, [[Xi Jinping]], VS$ 60 miljard oor 'n ooreenkoms van drie jaar in lenings en bystand aan die Afrika-kontinent belowe.<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204">{{cite news |title=China's Xi cheers African leaders with pledge of $60 billion for development |url=https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |newspaper=Reuters |date=4 Desember 2015 |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313083356/https://www.reuters.com/article/us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204 |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het ook steun uitgespreek vir pogings om fabrieke wat goedere vir uitvoer vervaardig, te ondersteun. Saam met paaie en hawens het die Nigeriese president [[Muhammadu Buhari]] sy begeerte gewys om spoorwegprojekte langs die kuslyn te voltooi, spesifiek 'n 1400 km-spoor vanaf [[Lagos]] na Calabar wat ongeveer 200 000 werksgeleenthede kan skep.<ref>{{cite web |title=Buhari Meets With Chinese President Xi Jinping In South Africa |url=http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |website=Sahara Reporters |access-date=5 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026000516/http://saharareporters.com/2015/12/04/buhari-meets-chinese-president-xi-jinping-south-africa |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Ontwikkelingshulp === China het die Afrika-onafhanklikheidsbewegings sterk ondersteun en het in die 1960's en 1970's hulp verleen aan nuwe onafhanklike Afrika-state. Onder die bekendste vroeë projekte was die 1 860 km [[Tazara-spoorlyn]], wat Zambië en Tanzanië verbind het, wat China van 1970 tot 1975 gehelp het om te finansier en te bou.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 40–41</ref> Sowat 50 000 Chinese ingenieurs en werkers is na die vasteland gestuur om die projek te voltooi. Teen 1978 het China hulp verleen aan meer Afrika-lande as die Verenigde State.<ref>[[#Brautigam|Brautigam 2010]]: 42</ref> Aangesien China 'n belangrike skenker vir Afrika geword het, was daar 'n behoefte aan Afrika-regerings om toepaslike meganismes te formuleer om dit te gebruik om Afrika-ekonomieë te bevorder.<ref>Paul Kipchumba, ''Africa in China's 21st Century: In Search of a Strategy'', Nairobi: Kipchumba Foundation, 2017</ref> === Gesondheidsorg === China is sedert die 1960's besig met 'n soort gesondheidsdiplomasie teenoor Afrika. Gesondheidsontwikkeling en mediese hulp was een van die belangrikste suksesvolle areas van samewerking. Tussen die vroeë 1960's en 2005 is meer as 15 000 Chinese [[dokter]]s na Afrika gestuur om te help om verskillende gesondheidsbehoeftes aan te spreek in meer as 47 lande.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[tt_news]=3901 |title=China's soft power in Africa: From the "Beijing Consensus" to health diplomacy|accessdate=2009-03-14 |last=Thompson |first=Drew |work=jamestown.org}}</ref> Die mediese spanne, bekend as ''yiliaodui'', het gedurende dieselfde tydperk meer as 170 miljoen pasiënte behandel.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |title=Medical Teams Continue to Help Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=china.org.cn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154224/http://www.china.org.cn/english/health/187358.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> n 2001 het die lidlande van [[G8]] die Verenigde Nasies se gesteunde Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria met 'n aanvanklike begroting van VS$ 10 miljard. In 2007 is nog 'n bykomende VS$ 1,1 miljard in [[Kunming]], China, goedgekeur, waarvan 66% aan Afrika toegewy is.<ref>{{cite web |url=http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |title=China, U.S. and Africa: Competition or Cooperation? |accessdate=2009-03-14 |publisher=The Defense Technical Information Center bl.17 |archive-date=2012-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310042426/http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA481365&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf |url-status=dead }}</ref> In September van dieselfde jaar het China die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] belowe om 31 hospitaal-eenhede en 145 kleiner gesondheidsorgsentrums te bou, 'n projek wat in Maart 2010 voltooi moes word.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |title=The Chinese and Congo take a giant leap of faith |access-date=14 Maart 2009 |work=iht.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202105609/http://www.iht.com/articles/2007/09/21/news/letter.php |archive-date= 2 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalpolicy.org/security/issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |title=Copper Colony in Congo |access-date=14 Maart 2009 |work=Le Monde diplomatique |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519182345/http://www.globalpolicy.org/security///issues/congo/2008/0701coppercolony.htm |archive-date=19 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Militêre samewerking === Militêre samewerking gaan terug na die Koue Oorlog-tydperk toe China gretig was om Afrika-bevrydingsbewegings te help. Afgesien van sommige tradisionele bondgenote soos Somalië en [[Oeganda]], het China ook militêre bande gehad met onverbonde lande soos Egipte. Militêre toerusting ter waarde van VSA$ 142 miljoen is tussen 1955 en 1977 aan Afrika-lande verkoop. Twee dekades na die ineenstorting van die Sowjetunie, is militêre verhoudings nou gebaseer op sakebelange eerder as [[ideologie]]. Meer onlangs het China troepe na die vasteland gestuur om aan vredesoperasies deel te neem. In 2004 het China ongeveer 1 500 militêre personeel onder die VN-sambreel uitgestuur, tussen [[Liberië]] en die Demokratiese Republiek van die Kongo<ref name="MondeDiplo" />, hoewel China eers sedert 2011 infanteriesoldate gestuur het wat waarskynlik as gevegseenhede kon funksioneer.<ref>{{cite web |url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |title=China's Combat Troops in Africa |date=Julie 15, 2013 |access-date=31 Augustus 2014 |website=The Complex |last=Reed |first=John |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911073359/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2013/07/15/chinas_combat_troops_in_africa |archive-date=11 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> China het ook in 2007 militêre attachés in 14 verskillende Afrika-lande, terwyl daar 18 Afrika-lande is wat hul militêre attachés in Beijing plaas.<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |title=Military backs China's Africa adventure |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20120721210713/http://www.atimes.com/atimes/china/if08ad02.html |archivedate=2012-07-21 }}</ref> Afgesien van vredesoperasies, bied China militêre opleiding en toerusting aan 'n paar lande, alhoewel dit nie vereis dat militêre magte ontplooi word nie. Tydens die FOCAC-byeenkoms van Desember 2015 in Johannesburg, het die Chinese president, Xi Jinping, gestel dat: "China glo sterk dat Afrika aan die mense van Afrika behoort en Afrika-probleme moet deur die Afrikane hanteer word."<ref name="www.reuters.com us-china-africa-idUSKBN0TN0MD20151204"/> China se nuutste militêre pogings is om die [[terrorisme]] en radikalisme te bestry, en nie die plaaslike Afrika-konflikte nie. 'n Groeiende aantal Afrika-lande het hul verskaffingsbron van tradisionele verskaffers soos [[Rusland]] na China verskuif, hoofsaaklik as gevolg van die mededingende pryse wat deur Chinese verskaffers aangebied word.<ref>{{cite web |url=http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |title=Russian, Chinese weapons compete in Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=upiasia.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020191550/http://www.upiasia.com/Security/2008/12/19/russian_chinese_weapons_compete_in_africa/5472/ |archive-date=20 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wapenverkope deur China na sommige Afrika-state het Westerse kritici bekommerd wat daarop wys dat sommige kopers soos [[Soedan]] van oorlogsmisdade beskuldig word.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |title=China 'is fuelling war in Darfur' |access-date=14 Maart 2009 |publisher=BBC |date=13 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423221933/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7503428.stm |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling met kritici het Carter Ham, 'n voormalige Amerikaanse weermaggeneraal in beheer van die Amerikaanse Afrika-bevelstruktuur, ten gunste van die voordele en moontlike samewerking tussen China en die VSA op die militêre gebied van Afrika gepraat. Hy het as voorbeeld aanbeveel dat Chinese patrolliebote wat aan die DRK verskaf is en die bou deur Chinese kontrakteurs van 'n militêre instituut in Tanzanië as Chinese hardeware gekombineer kan word met Amerikaanse opleiding om gesamentlike bystand vir Afrikaweermagte te verleen.<ref>http://www.africom.mil/Newsroom/Article/8639/transcript-general-ham-discusses--34-africom-persp</ref><ref>http://www.chathamhouse.org/sites/default/files/public/Meetings/Meeting%20Transcripts/161112HamQA.pdf</ref> In Julie 2017 het China sy eerste oorsese militêre basis in [[Djibouti]] in Afrika gestig. === Kultuur === [[Lêer:華中農業大學的留學生.jpg|duimnael|Buitelandse studente van Afrika by Huazhong Landbou Universiteit, Wuhan]] Afrika is 'n gasheer van drie Chinese kulturele sentrums. Die eerste oorsese Chinese sentrum is in 1988 in [[Mauritius]] geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |title=Out of Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=China Daily |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927154155/http://www.china.org.cn/culture/2009-02/17/content_17288743.htm |archive-date=27 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Twee ander het in Egipte en [[Benin]] gevolg. Die Konfusius Instituut, wat fokus op die bevordering van die Chinese taal en kultuur, het 20 sentrums versprei oor 13 Afrika-lande.<ref>{{cite web |url=http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |title=Confucius Institute Bridges Friendship between China and Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=cri.com.cn |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725083630/http://english.cri.cn/4406/2009/02/17/1122s454769.htm |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Histories is min bekend oor vroeë Afrika-immigrasie na China. Weens die onlangse ontwikkelinge in verhoudings, het baie verhuis vir beter geleenthede. Plekke genaamd ''Little Africa'' en ''Chocolate City'' ontvang al hoe meer nuwe immigrante, meestal Nigeriërs. Die meeste van die Afrika-immigrante is in die omgewing van [[Guangzhou]] gekonsentreer met 'n beraamde getal van 20 000.<ref>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |authorlink=Evan Osnos |date=9 Februarie 2009 |author=Evan Osnos |title=The Promised Land |access-date=14 Maart 2009 |work=The New Yorker |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330004326/http://www.newyorker.com/reporting/2009/02/09/090209fa_fact_osnos |archive-date=30 Maart 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar word beraam dat daar ongeveer 10 000 onwettige Afrika-immigrante in China is en dat aksies teen hulle van die polisie sedert die begin van 2009 toegeneem het.<ref>{{cite web |url=http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |title=China's 'Little Africa' is under pressure |access-date=14 Maart 2009 |work=globalpost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731083528/http://www.globalpost.com/dispatch/china-and-its-neighbors/090219/chinas-little-africa-under-pressure |archive-date=31 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee is vroeë Chinese immigrasie na die vasteland van Afrika effens beter gedokumenteer. In 1724 is 'n paar Chinese prisoniers deur die koloniale [[Nederlandse Ryk]] as arbeiders na Suid-Afrika vanuit die Oos-Indië (hedendaagse [[Indonesië]]) gebring. In die vroeë 19de eeu het 'n ander immigrantegolf na Suid-Afrika gekom as werkers wat deur die Britte gebring is om in landbou, infrastruktuurbou en mynbou te werk.<ref name=migration>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |title=China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration |access-date=14 Maart 2009 |work=Migration Policy Institute |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129114909/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In onlangse jare was daar 'n toenemende teenwoordigheid van Chinese in Afrika, met een skatting wat Chinese in Afrika as een miljoen stel. == Kritiek == Daar is 'n verskeidenheid kritiese perspektiewe wat die Chinese rol in die verhouding met die balans van die magverhouding en [[menseregte]] ondersoek. Westerse lande is die hoofbron van beskuldigings dat China neo-kolonialisme in Afrika nastreef.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |title=Why China is trying to colonise Africa |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=David |last=Blair |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105211833/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642345/Why-China-is-trying-to-colonise-Africa.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |title=China as Africa's 'angel in white' |accessdate=2009-03-14 |work=Asia Times |archive-date=2013-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509142243/http://www.atimes.com/atimes/China_Business/HK03Cb04.html |url-status=dead }}</ref> As antwoord op sulke kritiek het China die Nege Beginsels uitgereik om Ondernemings se Buitelandse Belegging aan te moedig en te standaardiseer, 'n handves en gedragsriglyne vir Chinese maatskappye wat in die buiteland werk.<ref>{{cite web |url=http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |title=The Forest for the Trees: Trade, Investment and the China-in-Africa Discourse |access-date=14 Maart 2009 |format=pdf |work=Barry Sautman, Hong Kong University of Science & Technology Yan Hairong, University of Hong Kong |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607133840/http://www.tni.org/archives/acts/forestfortrees-sautman.pdf |archive-date=7 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding tussen China en [[Zimbabwe]] het die aandag van sulke kritici gevestig. China is daarvan beskuldig dat Zimbabwe met straaljagters, voertuie en ander militêre toerusting voorsien word.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |title=Chinese ship carries arms cargo to Mugabe regime |access-date=14 Maart 2009 |work=guardian.co.uk |location=London |first=David |last=Beresford |date=18 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114001132/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/18/china.armstrade |archive-date=14 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> China het in 2007 verklaar dat China sodanige hulp staak en alle toekomstige hulp humanitêr van aard sal wees.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |title=China is to withdraw backing for Mugabe |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Richard |last=Spencer |date=31 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814114914/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1561824/China-is-to-withdraw-backing-for-Mugabe.html |archive-date=14 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2008 het die Chinese diplomasie aan die destydse president [[Robert Mugabe]] 'n versoek gerig "om hom te gedra". Alhoewel kritici dit beskou as 'n manier van China om sy eie belange in hierdie land te beskerm, indien die regime sou verander, soos inderdaad gebeur het.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |title=Robert Mugabe forced into talks with opposition after China told him 'to behave' |access-date=14 Maart 2009 |work=telegraph.co.uk |location=London |first=Ian |last=Evans |date=26 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118131014/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/2461693/Robert-Mugabe-forced-into-talks-with-opposition-after-China-told-him-to-behave.html |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog 'n hoëprofiel gebeurtenis met kritici van China in Afrika was in die aanloop tot die [[Olimpiese Somerspele 2008]]. Menseregtegroepe het China gekritiseer vir sy ondersteunende verhouding met die regering van Soedan, wat daarvan beskuldig word van massamoorde in [[Darfoer]].<ref>{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |title=Why China Won't Save Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Policy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630003033/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3847 |archive-date=30 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |title=Beyond Darfur - Sudan's Slide Toward Civil War |access-date=14 Maart 2009 |work=Foreign Affairs |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218232815/http://www.foreignaffairs.org/20080501faessay87306/andrew-s-natsios/beyond-darfur.html |archive-date=18 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> China is Soedan se grootste ekonomiese vennoot, met 'n 40% -aandeel in hul oliebedryf,<ref>{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |title=The "Big 4" – How oil revenues are connected to Khartoum |accessdate=2009-03-14 |format= |work=Amnesty International USA |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003091005/http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |archive-date=3 Oktober 2008 |df=dmy-all }}</ref> en verkoop ook aan Soedan kleinwapens.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics+%2Bamp%3B+policy |title=Oil for China, Guns for Darfur |accessdate=2009-03-14 |format= |work=businessweek }}</ref> China het gedreig om die VN-[[Veiligheidsraad]] se optrede te veto om die Darfoer-krisis te bestry,<ref>{{cite web |url=https://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |title=The United Nations and Darfur |access-date=14 Maart 2009 |work=Human Rights Watch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126072440/http://www.hrw.org/wr2k5/darfur/3.htm |archive-date=26 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en het aangevoer dat "Aangesien die Darfoer-aangeleentheid nie 'n interne aangeleentheid van China is nie, en dit ook nie deur China veroorsaak is nie, is dit "onredelik, onverantwoordelik en onregverdig" om China daarvoor verantwoordelik te hou.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/D7B8BB0F-B5D3-40DA-8123-C7A7AA6A3FDC.htmm |title=China: Darfur-Olympic link 'unfair'|accessdate=2009-03-14 |format= |work=aljazeera.net }}</ref> Ander kritiek is ekonomies van aard, insluitend die eis dat Afrika-markte benadeel word deur lae-koste-Chinese produkte, wat groot druk op plaaslike nywerhede en besighede plaas.<ref>{{cite web |url=http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |title=China in Africa - Is China Gaining Control of Africa's Resources |accessdate=2009-03-14 |format=pdf |work=Golobal Researcher |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528172646/http://www.gpc.edu/~gpcglobe/Forms/ChinainAfrica.pdf |archive-date=28 Mei 2010 |df=dmy-all }}</ref> Alhoewel sommige argumenteer dat China se betrokkenheid tans hoofsaaklik die elite bevoordeel, is daar gevalle van ekonomiese afwentel-effekte.<ref>http://www.fes-sambia.org/media/publications/FES_China_Africa_Report%20_3.pdf</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leeswerk == * Freeman-Grenville, G.P.S., ed. (1975). ''The East African Coast. Select Documents form the first to the earlier nineteenth century.'' London: Rex Collings. * Snow, Philip (1988). ''The Star Raft: China's encounter with Africa.'' New York: Weidenfeld & Nicolson. {{ISBN|1-55584-184-8}}. * Taylor, I. (1998). "''China's foreign policy towards Africa in the 1990s''". ''Journal of Modern African Studies''. 36 (3). pp. 443–460. doi:10.1017/S0022278X98002857. * Cornelissen, Scarlett; Taylor, Ian (2000). "''The Political Economy of China and Japan's Relationship with Africa: a Comparative Perspective''". ''Pacific Review.'' 13 (4): 615–633. doi:10.1080/095127400455350. * Muekalia, D.J. (2004). "''Africa and China's strategic partnership''". ''African Security Review.'' 13 (1). pp. 5–11. * Taylor, Ian (2006). ''China and Africa: Engagement and Compromise.'' London: Routledge. {{ISBN|0-415-39740-5}}. * Alden, Chris (2007). ''China in Africa: Partner, Competitor or Hegemon?''. Zed Books. {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Breslin, Shaun; Taylor, Ian (2008). "''Explaining the Rise of 'Human Rights' in Analyses of Sino-African Relations''". ''Review of African Political Economy.'' 35 (115): 59–71. doi:10.1080/03056240802011469. * Hellström, Jerker (2009). ''China's Emerging Role in Africa: a Strategic Overview.'' Swedish Defence Research Agency (FOI). {{ISBN|1-84277-864-1}}. * Taylor, Ian (2009). ''China's New Role in Africa.'' Boulder: Zed Books. {{ISBN|1-58826-636-2}}. * Wyatt, Don J. (2009). ''The Blacks of Premodern China. Encounters with Asia.'' University of Pennsylvania Press. {{ISBN|0-8122-4193-2}}. * Brautigam, Deborah (2010). ''The Dragon's Gift: The Real Story of China in Africa.'' Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-955022-7}}. * Taylor, Ian (2011). ''The Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC).'' London: Routledge. {{ISBN|0415628512}}. * Caniglia, Laura (2011). "''Western ostracism and China's presence in Africa''". ''China Information''. 25 (2). Retrieved 2012-08-28. * Hsu, J, T Hildebrandt, and R Hasmath (2016). "'''Going Out' or Staying In? The Expansion of Chinese NGOs in Africa''". ''Development Policy Review''. 34 (3): 423-439. * Calabrese, Linda (ed.) (2016). ''China-Africa: a maturing relationship? Growth, change and resilience.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Taylor, Ian (2017). ''China’s Aid to Africa: Does Friendship Really Matter?''. London: Routledge. {{ISBN|9781138630390}}. * Calabrese, Linda (2017). ''Chinese investment and knowledge transfer in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. * Calabrese, Linda and Weng, Xiaoxue (2018). ''Chinese investment and small-scale commodity producers in Africa.'' London: DFID-ESRC Growth Research Programme. == Notas == {{en-vertaal|Africa-China relations}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] epzmz4rvbog2rtkglgqlfko7eeuydu6 0 239789 2892401 2288839 2026-04-10T18:37:49Z Jcb 223 2892401 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Quakingfallcolors.JPG|duimnael|220px|Baie organismes, insluitende [[populier]]bome, kan deur kloning reproduseer. Dit bring soms ekstensiewe organismes mee wat eenvormige [[DNA]] besit. Die voorbeeld op die foto is die Amerikaanse ratelpopulier.]] '''Kloning''' is die natuurlike of kunsmatige proses wat geneties identiese of byna identiese individue van 'n organisme genereer. In die natuur genereer baie organismes klone deur ongeslagtelike voortplanting. Kloning in biotegnologie verwys na die proses om klone van organismes te skep, of kopieë van selle, óf [[DNS]]-fragmente deur sg. molekulêre kloning. Buiten [[biologie]], verwys die term na die produksie van veelvuldige kopieë van digitale media of sagteware. Die term '''kloon''', voorgestel deur ene John B.S. Haldane, is afgelei van die antieke Griekse woord [[wikt:κλών#Ancient Greek|κλών]] ''klōn'', "tak", wat verwys na die proses waardeur 'n nuwe plant uit 'n stiggie voortgebring kan word. == Dolly die skaap == [[Lêer:Edinburgh July 2014 IMG 4384 (14507598508).jpg|duimnael|Die taksidermieliggaam van Dolly]] [[Lêer:Dolly clone.svg|duimnael|Dolly-kloon]] [[Dolly]] was die eerste soogdier wat suksesvol uit 'n volwasse somatiese sel gekloneer is. Daar is aan Dolly lewe geskenk deur 'n sel van die uier van haar 6-jarige biologiese moeder te neem, en verder te inkubeer.<ref>{{cite book|last=Rantala, Milgram|first=M., Arthur|title=Cloning: For and Against|year=1999|publisher=Carus Publishing Company|location=Chicago, Illinois|isbn=978-0-8126-9375-1|page=1}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons}} {{Normdata}} [[Kategorie:Genetika]] [[Kategorie:Voortplanting]] 0le6m3ohz2gqxaf4fxg83fcx3aq2one 0 250579 2892348 2383229 2026-04-10T16:53:15Z Jcb 223 2892348 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Gustavo Dudamel | beeld = Gustavo Dudamel.jpeg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Dudamel in 2012 | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez | alias = | geboortedatum = [[26 Januarie]] [[1981]] | geboorteplek = [[Barquisimeto]], Lara, [[Venezuela]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Klassiek | beroep = Dirigent | instrument = | jare_aktief = 1999-teenswoordig | etiket = | assosiasies = | webwerf = {{URL|www.gustavodudamel.com|GustavoDudamel.com}} | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez''' (* 26 Januarie 1981) is 'n [[Venezuela|Venezola]]anse [[dirigent]] en [[violis]]. Hy is die direkteur van musiek van beide die ''Orquesta Sinfónica Simón Bolívar'' en die [[Los Angeles Filharmoniese Orkes]]. == Vroeë lewe == Dudamel is gebore in [[Barquisimeto]], [[Venezuela]] as die seun van 'n tromboonspeler en 'n stemonderwyser. <ref name="Johnson">{{cite news | author=Reed Johnson | title=Conductor Gustavo Dudamel rides a wave of Dudamania | url=http://www.latimes.com/news/local/la-et-dudamel23-2008nov23,0,1947651.story |work=Los Angeles Times| date=23 November 2008 | access-date=23 November 2008}}</ref> Hy het van 'n jong ouderdom af musiek gestudeer, en betrokke geraak by ''El Sistema''- die beroemde Venezolaanse musikale onderwysprogram. Dudamel het op 10-jarige ouderdom die [[viool]] begin studeer. Hy het spoedig ook komposisie begin studeer. Dudamel het die Jacinto Lara Konservatorium bygewoon, waar José Luis Jiménez een van sy vioolonderwysers was. Daarna het hy onder José Francisco del Castillo aan die Latyns-Amerikaanse Vioolakademie studeer. Dudamel het in [[1995]] met sy opleiding as [[dirigent]] begin, aanvanklik onder Rodolfo Saglimbeni, en later onder José Antonio Abreu. In 1999 is hy aangestel as musiekdirekteur van die Orquesta Sinfónica Simón Bolívar, die nasionale jeugorkes van Venezuela. Hy het gevolglik deur verskeie lande getoer. In 2002 het hy [[Charles Dutoit]] se meesterklas in [[Buenos Aires]] bygewoon, en in 2003 as assistent vir [[Simon Rattle]] gedien in Berlyn en [[Salzburg]]. ==Platelys== ;2006 * Beethoven: Simfonieë Nos. 5 & 7 [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2007 * Verjaarsdagkonsert vir Pous Benedict XVI met Hilary Hahn & die Radio-Sinfonieorchester Stuttgart] DVD * Mahler: Simfonie No. 5 [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Bartók: Concerto vir Orkes [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2008 * Die Beloofte van Musiek [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD * Fiesta [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Berlioz: Symphonie Fantastique [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2009 * Gustavo Dudamel en die Los Angeles Filharmoniese Orkes: Die Inhuldigingskonsert [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] DVD; e-Video * Mahler: Simfonie No. 1 (Van die Inhuldigingskonsert) [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Discoveries [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Live from Salzburg [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD * Tsjaikofski: Simfonie No. 5; Francesca da Rimini [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2010 * Celebración – Openingsaand Konsert & Gala [met Juan Diego Flórez en die Los Angeles Filharmoniese Orkes] DVD; digitale aflaai-opsie * Adams: City Noir (Van die Inhuldigingskonsert) [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Rite [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2011 * Sibelius: Simfonie No. 2 – Nielsen: Simfonieë Nos. 4 & 5 – Bruckner: Simfonie No. 9 [met die Gothenburg Simfonieorkes] CD * Tsjaikofski & Shakespeare [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Nuwejaarskonsert 2010 [met Elīna Garanča en die Berliner Philharmoniker] DVD * Adams: Slonimsky's Earbox – Bernstein: Simfonie No. 1 "Jeremiah" [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Brahms: Simfonie No. 4 [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2012 * An American in Paris [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs e-video * Dances and Waves [met die Weense Filharmoniese Orkes] CD; DVD; digitale aflaai-opsie * Mendelssohn: Simfonie No. 3 [met die Weense Filharmoniese Orkes] Slegs viniel (LP) * Beethoven: Simfonie No. 3, "Eroica" [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Discoveries [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela, Berliner Philharmoniker, Wiener Philharmoniker, Gothenburg Simfonieorkes] CD+DVD; Digitale aflaai-opsie * Mahler: Simfonie No. 8 [met die Los Angeles Filharmonies orkes en die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD; Blu-ray; e-Video ;2013 * Mahler: Simfonie No. 9 [Los Angeles Filharmoniese orkes] CD ;2014 * Mahler: Simfonie No. 7. [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2015 * Wagner [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] digitale aflaai-opsie * [[Philip Glass]]: ''Dubbel Klavierconcerto'' [met [[Katia en Marielle Labèque]] (klavier), Los Angeles Filharmoniese orkes] slegs by [[iTunes]] ;2017 * Nuwejaarskonsert [met die Weense Filharmoniese orkes] CD's en digitale aflaai-opsie. ;2018 * ''The Nutcracker and the Four Realms'' oorspronklike klankbaan CD en digitale aflaai-opsie ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakel== * [http://www.gustavodudamel.com Amptelike webtuiste van Gustavo Dudamel] {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = http://en.wikipedia.org/wiki/Example }} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | pl = http://en.wikipedia.org/wiki/Example }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dudamel, Gustavo}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Venezolaanse dirigente]] miawhr59ahtuh4h5lyo0i7rlee1jgqq 0 267257 2892304 2875394 2026-04-10T15:51:52Z Jcb 223 2892304 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | beeld = Carlo Maria Giulini 1965.jpg | onderskrif = | naam = Carlo Maria Giulini | eerbewyse = Orde van Verdienstelikheid<br />van die Italiaanse Republiek | geboortedatum = {{geboortedatum|1914|5|9}} | geboorteplek = Barletta, [[Koninkryk van Italië]] | woonplek = | sterfdatum = {{SDEO|2005|6|14|1914|5|9}} | sterfteplek = Brescia, Italië | Beroep = [[Dirigent]] | Aktiewe jare = 1944–1998 <br/> (54 jaar) | webwerf = }} '''Carlo Maria Giulini''' (Cavaliere di Gran Croce OMRI) ({{IPA-it|ˈkarlo maˈriːa dʒuˈliːni}}; * [[9 Mei]] [[1914]] – † [[14 Junie]] [[2005]]) was 'n Italiaanse [[dirigent]]. Giulini het op die ouderdom van vyf jaar [[viool]] begin speel. Sy musikale opvoeding is uitgebrei toe hy op die ouderdom van sestien by Italië se mees vooraanstaande konservatoria, te wete die Accademia Nazionale di Santa Cecilia in [[Rome]] begin studeer het. Aanvanklik het hy die altviool en dirigeer gestudeer en daarna, na 'n oudisie, het hy 'n plek gewen in die Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Alhoewel hy twee jaar later 'n dirigeerkompetisie gewen het, kon hy nie van die prys - naamlik die geleentheid om te dirigeer - gebruik maak nie aangesien hy opgeroep is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Soos die oorlog einde se kant toe beweeg het, het hy tot die bevryding sou aanbreek weggekruip ten einde te verhoed dat hy saam met die Duitsers moes veg. Terwyl hy weggesteek was het hy met sy metgesel, Marcella, getrou en hulle het tot haar dood in 1995 onafskeidbaar gebly. Hulle het drie kinders gehad.<ref name="TELEG" /> Na die 1944 bevryding is hy uitgenooi om wat toe bekend gestaan het as die Augusteo Orkes (nou die [[Santa Cecilia Orkes]])<ref name="NYTIMES" /> te lei in die orkes se eerste na-oorlogse konsert. Ander geleenthede het gou na sy kant toe gekom. Die geleenthede het sommige van die wêreld se grootste simfonieorkeste ingesluit, soos die [[Chicago Simfonieorkes]], Londen se [[Philharmonia Orkes]], en die [[Weense Filharmoniese Orkes]]. Sy loopbaan het oor 54 jaar gestrek en hy het eers in 1998 afgetree. Giulini is op die ouderdom van 91 jaar in Brescia, Italië, oorlede. ==Noemenswaardige opnames== Giulini se mees noemenswaardige opera-opnames sluit die Philharmonia Orkes en Koor 1959-weergawes van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se operas ''Le nozze di Figaro'' en ''Don Giovanni'' vir [[EMI]] in, sowel as sy lewendige opname in 1955 van Verdi se ''La traviata'' met [[Maria Callas]]. Hy het ook opnames gemaak van Verdi se ''Requiem'' en die ''Vier Gewyde Stukke'', wat hoog aangeprys was. Bewonderenswaardige orkestrale stukke sluit [[Claude Debussy|Debussy]] se ''La mer (Debussy)'' en ''Nokturnes (Debussy)'', [[Antonín Dvořák|Dvořák]] se 9de Simfonie en [[Pjotr Iljitsj Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se 6de Simfonie met die Philharmonia Orkes, [[Modest Moessorgski|Moessorski]] se ''Prente by 'n Uitstalling'', [[Johannes Brahms|Brahms]] se 4de Simfonie en [[Gustav Mahler|Mahler]] se 1ste en 9de simfonieë met die [[Chicago Simfonieorkes]], Beethoven se 3rde en 5de Simfonieë, en [[Robert Schumann|Schumann]] se 3rde Simfonie met die [[Los Angeles Filharmoniese Orkes]], Mahler se ''Das Lied von der Erde'' met die [[Berliner Philharmoniker]], Brahms se vier simfonieë, [[Anton Bruckner|Bruckner]] se 7de, 8ste en 9de simfonieë met die [[Weense Filharmoniese Orkes]], en Dvořák se 7de en 9de Simfonieë met die [[Koninklike Concertgebouw-orkes|Koninklike Concertgebouw Orkes]] van Amsterdam in. Die meeste van hierdie opnames was gemaak vir die [[Deutsche Grammophon]] plate-etiket. Sy lewendige opname van [[Benjamin Britten|Britten]] se ''War Requiem'' wat gemaak is in die Royal Albert Hall in 1969, is beskikbaar as 'n BBC Legends opname en is 'n Gramophone-toekenningwenner. ==Verwysings== ;Notas {{Verwysings|verwysings= <ref name="TELEG">[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1492107/Carlo-Maria-Giulini.html "Carlo Maria Giulini"] (Obituary), ''The Telegraph'' (London), 16 Junie 2005. (Opgespoor 23 Februarie 2014)</ref> <ref name="NYTIMES">Anthony Tommasini,[https://www.nytimes.com/2005/06/16/arts/music/16giul.html "Carlo Maria Giulini, Master Italian Conductor, Dies at 91"], ''The New York Times'', 16 June 2005; retrieved 23 February 2014</ref> }} ;Bronne *{{cite book|author=Saler, Thomas D.|title=Serving Genius: Carlo Maria Giulini|url=https://books.google.com/books?id=HM1uPgAACAAJ|accessdate=18 August 2013|year=2010|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-03502-9}} ;Verdere leeswerk *Allen T.; A. Blyth (2005), "Carlo Maria Giulini, 1914–2005", in ''Opera'' (London), Vol. 56 No. 8, pp.&nbsp;911–914 *Benzing, Gian Mario (2006), Notes from "Concert in memory of Carlo Maria Giulini" by Orchestra Filarmonica della Scala, directed by Myung-whun Chung. Milano, Teatro alla Scala, 24 April 2006. *Bras, Jean-Yves (2006), ''Carlo Maria Giulini''. Bleu Nuit Editeur {{ISBN|2-913575-81-1}} *Foletto, Angelo (1997), ''Carlo Maria Giulini''. Edizioni San Paolo {{ISBN|88-215-3492-8}} *Hunt, John (2002), ''Carlo Maria Giulini: Discography and Concert Register''. London {{ISBN|1-901395-11-1}} *Hunt John (2009), ''3 Italian Conductors and 7 Viennese Sopranos, 10 Discographies [[Arturo Toscanini|Toscanini]], [[Guido Cantelli|Cantelli]], Giulini, Schwarzkopf, Seefried, Gruemmer, Jurinac, Gueden, Casa, Streich''. London: Walden Books {{ISBN|0951026836}} {{ISBN|9780951026830}} *Zignani, Alessandro (2009), ''Carlo Maria Giulini''. Zecchini Editore {{ISBN|978-88-87203-77-6}} ==Eksterne skakels== {{Commons category}} * {{Britannica|234425}} *{{Allmusic|class=artist|id=q8173}} *[http://www.infoplease.com/ipa/A0150840.html Gramophone Award Listings], 1977–2002 *[http://mapage.noos.fr/giulini/ Complete Discography] *[http://www.timesonline.co.uk/article/0,,60-1655517,00.html Times article] about Giulini *{{YouTube|HuQYV6rpW3I|Conducting the Los Angeles Philharmonic in the first movement of Beethoven's Fifth Symphony}} {{s-start}} {{s-culture}} {{succession box | title=[[La Scala|Musikale Direkteurs, La Scala, Milaan]] | before=Victor de Sabata | years=1953–1956 | after=[[Guido Cantelli]] }} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Giulini, Carlo Maria}} [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 2005]] [[Kategorie:Italiaanse dirigente]] m41fdqc2x9yan9bclqh0pe5kdgrfuxm 0 267579 2892315 2824963 2026-04-10T15:59:40Z Jcb 223 2892315 wikitext text/x-wiki '''Dataverwerking''' is in die algemeen, "die versameling en manipulering van gegewens om betekenisvolle inligting te lewer."<ref name="isbn-1844801004" /> Data is inligting (veral feite of syfers) wat versamel is. Data word gewoonlik versamel om ondersoek te word sodat besluite oor iets geneem kan word. Die eienaar van ʼn steenmakery wil byvoorbeeld weet hoeveel bakstene verlede jaar verkoop is. Aangesien ʼn personeellid deur die jaar elke maand verkoopsdata ingevoer het, kan die eienaar ʼn verkoopsverslag druk wat al die nodige data maklik en feitlik onmiddellik verskaf. Data kan in baie verskillende vorme aangebied word, byvoorbeeld grafieke, tabelle, artikels. Oorsprong: Die woord ‘data’ kom van die Latynse woord ''datum'' wat ‘iets wat gegee is’ beteken. Data is ʼn versameling van feite, getalle of afmetings. Brokkies inligting word dus data genoem. Data word versamel deur vrae te vra en die antwoorde op te teken. Data wat ingesamel word kan op verskillende manier voorgestel word, soos in ’n paragraaf, ʼn lys, ’n tabel, ’n prent, ’n kaart, spreitabel of ’n grafiek. Data word opgeteken deur die volgende te gebruik: == Tellings == Telmerkies of tellings is merkies wat gemaak word om elke item te tel. - strepies word gemaak elke keer as die bepaalde data voorkom. Indien daar 5 strepies is, word dit soos volg geskryf: <s>////</s>. Die aantal tellings (strepies) word dan getel en die totaal word as frekwensie(aantal) geskryf bv. ///  = 3 en <s>////</s> // = 7. == Voorstelling van data == Data kan in baie verskillende vorme aangebied word, byvoorbeeld grafieke, tabelle, artikels. === Tabelle === Tabelle word gebruik om die data te organiseer. Alle tabelle het altyd ’n opskrif wat jou meer oor die data vertel. Data word van klein na groot geskryf in die eerste kolom. In die tweede kolom word die tellings (strepies) gemaak en in die laaste kolom word die frekwensie (aantal) aangedui. Onder aan ‘n tabel moet ’n totaal van al die aangetekende data kom.  '''Voorbeeld:''' Gunsteling kleur van 20 kleuters {| class="wikitable" |'''Kleure''' |'''Telling''' |'''Frekwensie''' |- |Rooi |//// |4 |- |Blou |<s>////</s> |5 |- |Groen |<s>////</s>   <s>////</s>   / |11 |- |Totaal |20 |20 |} === Grafieke === Data word in grafieke ontleed en interpreteer. Wanneer ʼn datasiklus voltooi is, kan mens oor die data verslag doen. ==== Staafgrafiek ==== [[Lêer:Dubbel staafgrafiek.png|links|duimnael]] Dit word gebruik om diskrete (aparte/volg nie op mekaar) data voor te stel en te vergelyk. Daar is spasies tussen stawe. ’n Dubbel staafgrafiek vergelyk twee stelle data op dieselfde grafiek. ’n Dubbel staafgrafiek benodig ook ’n sleutel om die twee data stelle te onderskei. ==== Piktogram ==== ʼn Piktogram bestaan uit prentjies of simbole. Soms is daar te veel data om die presiese getalle te wys. Afronding van die getalle kan dit makliker maak om te lees. Soms is daar te veel data om een prent te gebruik. Dan help dit om een prent te gebruik om baie voor te stel. [[Lêer:Piktogram.png|duimnael|ʼn Piktogram bestaan uit prentjies of simbole.|alt=]] == Analise, interpretasie en verslagdoening van data == Data wat woordeliks of in ’n [[piktogram]], staafgrafiek, dubbel staafgrafiek en [[sirkelgrafiek]] voorgestel word, moet krities gelees en interpreteer word. Data word geanaliseer deur vrae te beantwoord wat verwant is aan data-kategorieë en data-intervalle, databronne en kontekste en dan algemene tendense (modus en mediaan). Die modus is die data wat die meeste voorgekom het, d.w.s. wat is in die mode. Met die mediaan word al die data in stygende orde en gerangskik en die middelste waarde dan gesoek. Data word opgesom deur ‘n kort gevolgtrekking te gee of ’n voorspelling te maak. == Sien ook == * [[Data]] * [[Inligting]] == Bronne == * Hassan, K., Skelton, C., & Smit, S. 2012''. Almal verstaan Wiskunde Graad 6 Leerderboek''. Northlands: Macmillan South Africa * ''Almal verstaan Wiskunde Graad 4 Leerderboek''. 2012. Northlands: Macmillan South Africa * ''Almal verstaan Wiskunde Graad 5 Leerderboek''. 2012. Northlands: Macmillan South Africa * Vereniging vir Afrikaanse Wiskunde-onderwysers. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="isbn-1844801004">{{cite book|last=French|first=Carl|title=Data Processing and Information Technology (10th ed.)|year=1996|publisher=Thomson|isbn=1844801004|page=2|url=https://books.google.com/books?id=zVCdg7Tg6-AC&lpg=PP1&dq=inauthor%3A%22Carl%20French%22&pg=PR2#v=onepage&q&f=false}}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Dataverwerking]] pi1108rtssxmzg425obtkk315utd7gb 0 273029 2892319 2679635 2026-04-10T16:01:43Z Jcb 223 2892319 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Dell Vostro 14 5000 Series Laptop.jpg|duimnael|260px|regs|'n Dell Vostro 14 5000 Series-skootrekenaar]] '''Dell Vostro''' is 'n reeks besigheidsgerigte rekenaars van Dell wat op kleinsake-ondernemings gemik is. In 2013 is die reeks op sommige Dell-webwerwe gestaak, maar dit is steeds in ander markte, soos Maleisië, beskikbaar. Voor Vostro, is Dell se rekenaars vir huishoudelike en kleinsakeondernemings onder dieselfde lyn verkoop: ''Dimension'' vir kleinondernemings-tafelmodelle en ''Inspiron'' vir draagbare tuis- en kleinondernemings. Met die bekendstelling van Vostro is die Dimension-lyn gestaak en die Inspiron-lyn verander om alle rekenaars vir die tuismark in te sluit; ongeag die vormfaktor. 'n Duidelike verskil tussen die Inspiron-lyn en die Vostro-lyn is dat die Vostro-lyn goedkoper is, maar 'n korter tegniese rugsteun bied. In Julie 2013 het Dell aangekondig dat hulle alle Dell Vostro-stelsels se vervaardig staak. Verskeie modelle is vir 'n beperkte tyd nog op verskillende Dell-uitlaatkanale beskikbaar gestel. Die staking van Vostro-modelle was volgens berigte weens veranderende tegnologie en 'n vermindere vraag in die korporatiewe wêreld. Daarna is die Vostro vroeg in 2015 weer terug op die mark gebring. Die huidige reeks Vostro-skootrekenaars behels die Vostro 3000-reekse wat op 9 Maart 2010 vrygestel is, Vostro 14 5000-reekse wat op 13 Oktober 2015 vrygestel is, en Vostro 15 5000-reekse wat op 20 Januarie 2017 vrygestel is. ''Let daarop dat hierdie lys onvolledig is, en dat sommige van die modelle wat tans in sommige markte aangebied word, ontbreek.'' == Vostro 13 (5370) == Die 13-duim skootrekenaar is dun, lig en gebruik gevorderde videokonferensies vir maklike kommunikasie. Het ook die nuutste Intel® Core ™ -verwerker. == Vostro 14 == Die Vostro 14 5000 is 'n skootrekenaarlyn met 'n 14-duim-skerm. === Vostro 14 5000 (5459) === Die Vostro 14 5000 is 'n skootrekenaar met 'n 14-duim-skerm wat op klein ondernemings gerig is. Pryse begin by RM 2&nbsp;299,00. Opsies van die bedryfstelsel is [[Ubuntu (Linux)|Ubuntu]], Windows 8.1 en [[Windows 10]]. Skootrekenaars werk met [[Windows 7]]. * '''CPU:''' Intel Core i3 -6100U, Core i5 -6200U of Core i7 -6500U * '''Vertoon:''' 14 "LED-agtergrond (1366 × 768) met anti-glans * '''Geheue:''' 4 of 8&nbsp;GB DDR3L @ 1600 &nbsp; MHz (ondersteun tot 8&nbsp;GB) * '''Grafiek:''' Intel HD 520, opsioneel [[Nvidia]] Geforce 930M, 2&nbsp;GB / 4&nbsp;GB DDR3 * '''Sekuriteitshardeware:''' vingerafdrukleser (opsie) * '''Berging:''' 1x SATA (500&nbsp;GB of 1&nbsp;TB (5400 RPM) HDD) * '''Draadloos:''' Intel 3165AC + BT4.0 (802.11ac + Bluetooth 4.0, Dual Band 2.4 & 5 &nbsp; GHz, 1x1) * '''Webcam:''' Geïntegreerde 720HD (1.0MP) * '''Battery:''' 43 WHr, 3-sel battery * '''Beginprys:''' $ 550 Hierdie skootrekenaar is sedertdien opgedateer met Intel se Kaby Lake-, Kaby Lake R- en Whiskey Lake-verwerkers. === Vostro 14 5000 (5471) === === Vostro 14 5000 (5481) === September 2018, beginprys is $ 670. * '''CPU:''' Intel Core tot Core i7-8565U (4x 1,8&nbsp;GHz) * '''Skerm:''' 14 "LED-agtergrond (1366 × 768 of 1920 × 1080) met anti-glans * '''Geheue:''' 8&nbsp;GB DDR4 (tot 32&nbsp;GB ondersteun) * '''Grafiek:''' Intel UHD 620, opsionele Nividia GeForce MX130, 2&nbsp;GB GDDR5 * '''Sekuriteitshardeware:''' opsionele vingerafdrukleser * '''Berging:''' 1x SATA 256&nbsp;GB SSD of 1&nbsp;TB HDD (5400 RPM), 1x M.2 (NVMe) == Vostro 15 == Die Vostro 15 5000 is 'n skootrekenaarlyn met 'n 15-duim-skerm wat op klein- en mediumondernemings gerig is. Die Vostro 15 3000 is 'n bekostigbare weergawe van 5000 15-duim-lyn. === Vostro 15 3000 (3568) === Die Vostro 3558 is 'n skootrekenaar met 'n 15,6-duim HD-skerm met Anti-Glare gemik op kleinsakeondernemings. Die opsies vir die bedryfstelsel is soortgelyk aan die Vostro 3368. * '''CPU:''' Intel Core i3 6100U, Core i3 6005U of Core i5 7200U * '''Vertoon:''' 15,6 "LED-agtergrond (1366 × 768) met anti-glans * '''Geheue:''' DDR3-modules van groottes 4 of 8&nbsp;GB @ 1600 &nbsp; MHz * '''Chipset:''' Intel Corporation 6 Series / C200 Series Chipset (Sandy Bridge) – Intel HM67 * '''Optiese aandrywer:''' Dual-Layer 8X DVD +/- CD Drive * '''Grafika:''' Intel Graphics Media Accelerator HD 4400 of NVIDIA Geforce 2&nbsp;GB. * '''Sekuriteitshardeware:''' sekuriteitsgleuf * '''Berging:''' 1x SATA, 1&nbsp;TB HDD (5400 RPM) * '''Draadloos:''' DELL Wireless N 1705 @ 2.4 &nbsp; GHz + Bluetooth 4.0 * '''Webcam:''' Geïntegreerde HD 720p Webcam (UVC-video) * '''Battery:''' 4-sel litium-ion * '''Beginprys:''' $ 349 === Vostro 15 3000 (3578) === === Vostro 15 5000 (5568) === Die Dell Vostro 15 (5568) bevat mikroverwerkers van Intel Kaby Lake * '''CPU:''' Intel Core i5 -7200U (2x 2.5 &nbsp; GHz, turbo-hupstoot tot 3,1 &nbsp; GHz) * '''Vertoon:''' 15,6 "LED-agtergrond (1920x1080) met anti-glans * '''Geheue:''' 8&nbsp;GB DDR4 @ 1600 &nbsp; MHz (ondersteun tot 32&nbsp;GB) * '''Grafiek:''' Intel HD 620, optionele Nividia GeForce 940MX, 2&nbsp;GB / 4&nbsp;GB GDDR5 * '''Sekuriteitshardeware:''' vingerafdrukleser * '''Berging:''' 1x SATA 256&nbsp;GB SSD of 1&nbsp;TB HDD (5400 RPM) * '''Draadloos:''' Intel 3165AC + BT4.0 (802.11ac + Bluetooth 4.1, Dual Band 2.4 & 5 &nbsp; GHz, 1x1) * '''Webcam:''' Geïntegreerde 720HD (1.0MP) * '''Battery:''' 45 WHr, 4-sel battery === Vostro 15 5000 (5581) === September 2018, beginprys is $ 580 * '''CPU:''' Intel Core tot Core i7-8565U (4x 1,8&nbsp;GHz) * '''Vertoon:''' 15,6 "LED-agtergrond (1920x1080) met anti-glans * '''Geheue:''' 8&nbsp;GB DDR4 (tot 32&nbsp;GB ondersteun) * '''Grafiek:''' Intel UHD 620, opsionele Nividia GeForce MX130, 2&nbsp;GB GDDR5 * '''Sekuriteitshardeware:''' vingerafdrukleser * '''Berging:''' 1x SATA 256&nbsp;GB SSD of 1&nbsp;TB HDD (5400 RPM), 1x M.2 (NVMe) * '''Battery:''' 45 WHr, 4-sel battery == Gestaakte skootrekenaars == === Vostro 1000 === === Vostro 1220 === Die Vostro 1220 is Dell se sakeklasrekenaar van 12,1 duim gebaseer op die Intel Montevina-platform . === Vostro 1320 === Die Vostro 1320 is Dell se sakeskootrekenaar van 13,3 duim gebaseer op die Montevina-platform. === Vostro 1500 === Die Vostro 1500 is Dell se skootrekenaar van 15,4" wat op die Montevina-platform gebaseer is. Die ontwerp is gebaseer op Inspiron 1520 met 'n swart afwerking. === Vostro 1720 === Die Vostro 1720 is Dell se 17" sakeskootrekenaar wat op die Montevina-platform gebaseer is. Opmerking: X9000 / X9100 kan baie warm loop en word nie aanbeveel nie. T9800 CPU word aanbeveel as dit met nVidia GPU toegerus is (gemiddelde CPU-temp 85°C–89°C onder las). === Vostro A90 en A90n === Die Vostro A90 is Dell se 8,9" netwerkboek. Die A90n bied Ubuntu Linux aan terwyl die A90 Windows XP bied. === Vostro V13 === Die Vostro V13 is 'n 13,3"-sakerekenaar van Dell, vir kliënte wat op soek is na 'n ultra-draagbare, bekostigbare sakerekenaar. === Vostro 3300 === Die Vostro 3300 is 'n skootrekenaar met 'n 13,3 duim breëskerm gerig op kleinsake-ondernemings. Dell bied 'n Intel Core i3- of i5-verwerker met tot 6&nbsp;GB DDR3-RAM. Die onderstel is van [[aluminium]]. Hierdie model is deur Dell gestaak en kan tans slegs tweedehands gekoop word. === Vostro 3400 === Die Vostro 3400 is 'n skootrekenaar met 'n 14-duim-skerm wat op klein ondernemings gerig is. Dit bied opgedateerde Core i-verwerkers en groter batterye aan. === Vostro 3500 === Die Vostro 3500 is 'n skootrekenaar met 'n 15,6-duim-skerm gemik op kleinsake-ondernemings. Die produksie van die Vostro 3500 is gestaak. === Vostro 3550 === Die Vostro 3550 is 'n skootrekenaar met 'n 15,6-duim-skerm gemik op kleinsake-ondernemings. Die opsies vir die bedryfstelsel is soortgelyk aan die Vostro 3350. === Vostro 3700 === Die Vostro 3700 is 'n skootrekenaar met 'n 17,3-duim-skerm gemik op kleinsake-ondernemings. 'n Intel Core i7-verwerker is 'n opsie op die Vostro 3700. [[Kategorie:Dell skootrekenaars]] n8zlp0q0kychvkd3pclza7393j7wo5o 0 280358 2892303 2853887 2026-04-10T15:50:53Z Jcb 223 2892303 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bee mid air.jpg|duimnael|links|'n Vlieënde by]] {{Outomatiese taksoboks | name = By <!-- Afrikaanse naam --> | fossil_range = [[Kryt (geologie)|Laat-Kryt]]&nbsp;– [[Holoseen|Hede]], {{fossiel tydperk-252|100|0}} | image = Honey bee on flower with pollen collected on rear leg.jpg | image_caption = 'n [[Heuningby]] (''Apis mellifera'') | display_parents = 3 | taxon = Anthophila | authority = | subdivision_ranks = Families | subdivision = {{plainlist| *[[Andrenidae]] *[[Apidae]] *[[Colletidae]] *[[Halictidae]] *[[Megachilidae]] *[[Melittidae]] *[[Stenotritidae]]}} | synonyms = '''Apiformes''' (van die Latyn ''[[wikt:apis#Etymology|'apis']]'') }} '''Bye''' (''Anthophila'') is [[insek]]te wat nou verwant is aan perdebye en miere, bekend vir hul rol in [[bestuiwing]] en, in die geval van die bekendste bysoorte, die [[heuningby]] (Apis mellifera), vir die vervaardiging van heuning. Bye is 'n monofiletiese geslag binne die superfamilie Apoidea. Hulle word tans as 'n [[klade]] beskou, met die naam '''Anthophila'''. Daar is meer as 16,000 spesies van bye in sewe erkende [[Familie (biologie)|families]] bekend.<ref name="Danforthetal2006" /><ref name="Michener2000" /> Sommige spesies – insluitend [[heuningby]]e, [[hommelby]]e (genus Bombus), en steeklose bye (tribus Meliponini) – leef sosiaal in kolonies terwyl meeste spesies (>90%) – insluitend [[malkopby]]e, timmermanbye (genus Xylocopa), blaarsnyerbye (genus Megachile), en [[groefby]]e – eensaam is. Bye word op elke vasteland aangetref, behalwe [[Antarktika]], en in elke habitat op die planeet wat insekbestuifde [[blomplant]]e bevat. {{clear|left}} == Pote == Die by het drie pare pote. Met die voorste paar pote vee sy gedurig haar voelhorings skoon. Hierdie orgaantjies is uiters gevoelig en hul werking kan deur 'n baie klein stofdeeltjie belemmer word. Die middelste paar pote word uitsluitlik gebruik om die insek te stut. Die stuifmeelbakkie en borsel is aan die derde paar pote. == Die krop of heuningmaag == Die nektar wat die by uit die blomme haal, word in haar krop opgeberg en na die [[nes]] teruggebring. Dit is hier waar sekere chemiese prosesse plaasvind en die nektar in [[heuning]] verander word. In die nes bring die by die heuning op en dit word dan in die selle van die heuningkoek opgeberg. == Keelholte-kliere == [[Lêer:Bienenwabe mit Eiern und Brut 5.jpg|duimnael|regs|'n Heuningkoek]] Hierdie kliere skei 'n vloeistof af wat die by opbring om die larwes te voed. Die larwes wat bestem is om koninginbye te word, ontvang meer van hierdie vloeistof as die ander. == Asemhalingsopeninge == Bye haal nie deur hul mond asem nie, maar deur klein openinge aan die kante van die liggaam en die borsharnas wat asemhalingsopeninge genoem word. == Die dorsale slagaar == Bye se bloed is nie rooi soos die mens s’n nie, maar kleurloos. Die dorsale slagaar dien as kanaal waarlangs die bloed loop. Dit het geen ingewikkelde vertakkings soos by die mens nie. == Die tong == Die tong van die by het 'n trogagtige vorm met 'n harige "kussinkie" aan die punt waarmee vloeistowwe opgesuig word. == Die agterlyf == In hierdie deel is die spysverteringsorgane en die organe vir voortplanting, asemhaling en bloed- en lugomloop. Hierdie organe is almal verbind met buisies wat trageas genoem word. Deur die buisies word lug na die verskillende dele van die liggaam en ’n soort lugsak wat as die long dien, vervoer. == Die kake en hulpkake == Hierdie liggaamsdele word gebruik om te kou; vir die "knie" van die was waarvan die heuningkoek gemaak word; om die blare van blomme oop te maak en by die nektar te kom; vir die skoonmaak van die nes en om vyande buite aksie te stel. == Die voelhorings == Dit is uiters belangrike organe waarmee die by voel, ruik en afstande "mee". == Enkelvoudige oë == Bo-op die by se kop is drie enkele oë, in driehoekvorm gerangskik. Die by gebruik hulle om na nabygeleë voorwerpe te kyk, asook wanneer dit skemer is. == Samegestelde oë == Aan elke kant van die by se kop is 'n samegestelde oog. Hierdie oë is hard en bestaan uit talle afsonderlike klein ogies of fasette. == Die angel == Dit is die by se wapen. Hiermee spuit die insek gif in die liggaam van sy vyande. Bysteke is normaalweg nie gevaarlik vir die mens nie, hoewel party mense allergies daarvoor is en van ’n enkele bysteek kan sterf. Wanneer ’n by ’n mens steek, bly die angel gewoonlik agter en die by gaan dood. == Stuifmeelbakkie en die borsel == Die stuifmeelbakkie en die borsel is aan die derde of agterste paar pote van die by. Die stuifmeelbakkie is aan die skeenbeen geheg, en soos die naam aandui, word die stuifmeel wat die by versamel daarin opgeberg. Die borsel is aan die segment net onder die skeenbeen geheg en bestaan uit ontelbare klein haartjies wat almal afwaarts wys. Die by versamel die stuifmeel met die borsel en berg dit dan in die bakkie. Om dit te kan doen, kruis sy haar pote en skraap die stuifmeel van die een poot af in die stuifmeelbakkie van die ander poot. == Die opsuig-apparaat == Dit bestaan uit ʼn lang tong wat soos ʼn trog lyk. Die kante van die tong kan teenmekaar gebuig word sodat dit ʼn buisie vorm. Aan die punt van die tong is ʼn klossie haartjies wat soos ʼn spons werk en die vloeistowwe waarvan die by leef, absorbeer. ʼn By kan net van vloeistowwe, bv. die nektar van plante, leef. == Waar kom byewas vandaan? == Agt klein skyfies [[was]] kan gesien word. Die wasskyfies word in agt klein sakkies aan die buik van die insek gevorm. Die was syfer as ʼn vloeistof uit die waskliere en word gou hard wanneer dit aan lug blootgestel word. Met die pote word die wasskyfies dan van die buik verwyder. Daarna kou die by dit sodat dit met [[Speekselklier|speeksel]] gemeng kan word. Sodra dit sag is, word dit gebruik om die heuningkoek te bou. == Die vlerke == Bye het twee pare vlerke, waarvan die voorste paar groter as die agtervlerke is. Die vlerke is saamgestel uit ʼn vlies wat deur ʼn aantal vlerkare versterk is. Aan die voorkant van die agterste paar vlerke is klein hakies waardeur die voor-en agtervlerke gedurende die vlug aanmekaar geheg word om so een paar vlerke te vorm. Dit verhoog die doeltreffendheid van die vlug. == Hoe vind bye hul weg terug na die nes? == Bye vlieg partykeer baie ver weg van hul nes en gedurende die vlug verander hulle dikwels van rigting. 'n Mens sou kon dink dat hulle hul rigting sou kwytraak, maar hulle het verskillende metodes waarvolgens hulle hul pad na die nes terugvind. Die bye herken plante en bome naby die nes; as die nes tydens hul afwesigheid verskuif word, sal hulle terugkeer na die plek waar die nes gestaan het. Die bye gebruik ook die son om hul rigting te bepaal, en hul saamgestelde [[oë]] is ook gevoelig vir die rigting van sogenaamde gepolariseerde lig, wat uit bepaalde rigtings uit die lug kom selfs wanneer die son agter die wolke is. Die mens se oë kan nie gepolariseerde lig van gewone lig onderskei nie, maar proewe het getoon dat baie insekte hiertoe in staat is en hierdie vermoë gebruik om hul rigting te bepaal. == 'n Metode van uitkenning == Bye het spesiale kliere aan die punt van hul agterlywe waarin sekere geurmiddels afgeskei word. 'n Mens kan nie hierdie geure waarneem nie, maar bye kan wel en dit dien as uitkenningsmiddel onder bye van dieselfde familie. Wanneer jong bye vir die eerste keer uit die nes gaan om nektar te gaan soek, staan die ouer bye in 'n ry op die drumpel van die nes, en terwyl hulle met hul vlerke gons, draai hulle hul agterlywe opwaarts en skei die reukmiddel af. Hierdie geur hang in die lug en dien as 'n gids vir die jong bye wanneer hul na die nes terugkeer. == Die lewe van 'n werkerby == Dit is die eiertjie wat deur die koninginby gelê word. Om uit te broei, moet die eiers op 'n [[temperatuur]] van sowat 32˚ C gehou word. Hierdie temperatuur word gehandhaaf deur die liggaamswarmte van die jong bye en die waterdraers (die mannetjies), wat op en af teen die heuningkoek loop. Drie dae nadat die eier gelê is, broei 'n larwe uit. Hierdie larwe is wit, sonder pote of vlerke. Die larwe word gevoed met 'n uiters voedsame stof wat deur die werkerbye verskaf word. Die larwe groei so vinnig dat dit sy [[massa]] in 'n halfdag verdubbel. Die kos bestaan uit 'n soort melk wat deur die keelholtekliere van die werkers afgeskei word. Na drie dae kry die larwes kos wat bestaan uit 'n mengsel van nektar en stuifmeel. Die jong werkerbye verteer die mengsel halfpad voordat dit aan die larwes gevoer word. Op die negende dag ontwikkel die [[larwe]] tot 'n papie en die selletjie waarin dit lê, word met 'n dekseltjie van poreuse was afgesluit. Drie weke nadat die eier gelê is, ontwikkel die papie tot 'n volmaakte by, kompleet met pote en vlerke. Dit kruip uit die sel en begin kort daarna werk. Die eerste nege dae van haar lewe bly die by tuis en werk in die nes. Gedurende die eerste drie dae maak die by die selle skoon sodat die koningin weer eiers daarin kan lê. Gedurende die volgende drie dae help die jong by om die ouer larwes met die mengsel van nektar en stuifmeel te voed en in die laaste drie voed hulle die jonger larwes met die stof wat in die keelholte-kliere afgeskei word. Tussen die tiende en die twintigste dag verrig die by verskillende take. Sy berg die stuifmeel wat ander bye na die nes bring, in spesiale selle op; sy help om die heuningkoeke te maak (dit is in hierdie periode dat was in die kliere onder die buik afgeskei word); sy doen haar eerste toets- of oriënteringvlugte; en sy staan wag by die ingang van die nes. Van die een-en-twintigste dag tot haar dood werk die by buite. Sy versamel [[stuifmeel]] en nektar om die inwoners van die nes te voed. Die bye werk hulle letterlik dood. Na sowat vyf weke is die by so uitgeput dat sy op 'n goeie dag te moeg is om weer die nes te haal en dan sommer op 'n blom of in die veld inmekaarsak en doodgaan. Hoewel die aantal dae wat aan elke taak bestee word, kan verskil, is die volgorde altyd dieselfde. == Heuningbye van Suid-Afrika == Suid-Afrika is die tuiste van twee subspesies heuningbye, wat inheems aan die land is: ''Apis mellifera scutellata'' (Afrika-heuningby) en ''Apis mellifera capensis'' (Kaapse heuningby).{{R|SABIO 2010}} == Bronnelys == * Beukes, Vierentia: The bee in Nature, 1. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 2, Desember 1965 * Beukes, Vierentia: The bee in Nature, 2. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966 * Moore, Dinty: The bee through the Ages, 1. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 2, Desember 1965 * Moore, Dinty: The bee through the Ages, 2. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966 * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0824-X}}, volume 2, bl. 297 * van Hoven, Lynette: Onvermoeide klein bestuiwer. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 5, September/Oktober 1991. ISSN 0491-4783 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Danforthetal2006">{{cite journal |author1=Danforth, B. N. |author2=Sipes, S. |author3=Fang, J. |author4=Brady, S. G. |title=The history of early bee diversification based on five genes plus morphology |journal=PNAS |volume=103 |issue=41 |pages=15118–15123 |date=October 2006 |pmid=17015826 |pmc=1586180 |doi=10.1073/pnas.0604033103|bibcode=2006PNAS..10315118D |doi-access=free }}</ref> <ref name="Michener2000">{{cite book |title=The Bees of the World |date=2000 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=0-8018--6133-0 |pages=19–25 |last1=Michener |first1=Charles D.}}</ref> <ref name="SABIO 2010">{{cite web | title=Honeybees of South Africa | website=SABIO | date=1 Januarie 2010 | url=https://www.sabio.org.za/honeybees-of-south-africa/ | access-date=1 Junie 2022 | language=en | archive-date=11 Desember 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221211125536/https://www.sabio.org.za/honeybees-of-south-africa/ | url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Vespinae|Wespe}} {{Wikispecies-inlyn|Vespinae}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/animal/wasp|title=Wasp|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Oktober 2019}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vliesvlerkiges]] 048rk7euit3myl2vg260fa3mtv5mm1g 0 285249 2892392 2671341 2026-04-10T18:25:29Z Jcb 223 2892392 wikitext text/x-wiki '''id Software''' of '''ID''' is 'n Amerikaanse ontwikkelaar vir videospeletjies gebaseer in [[Dallas]], [[Texas]]. Die maatskappy is gestig op 1 Februarie 1991 deur vier lede van die onderneming Softdisk, die programmeerders John Carmack en John Romero, die ontwerper Tom Hall, en die kunstenaar Adrian Carmack (geen verband met John Carmack nie). Die sakebestuurder Jay Wilbur was ook betrokke. id Software het belangrike tegnologiese ontwikkelings gemaak in videospeletegnologieë (met MS-DOS en Windows), insluitend werk wat vir die Wolfenstein-, Doom- en Quake- reekse gedoen is. ID se werk was veral belangrik in die ontwikkeling van 3D-rekenaargrafika en rekenaarspeletjie enjins wat regdeur die videospeletjiebedryf gebruik word. Die maatskappy is betrokke by die skepping van die eerste persoon skieter (FPS) genre. Wolfenstein 3D word dikwels beskou as die eerste ware FPS, Doom is 'n spel wat die genre en rekenaarspeletjies in die algemeen gewild gemaak het, en Quake was die eerste ware 3D FPS van ID. Die stigters van id Software het in die kantore van Softdisk ontmoet om verskeie speletjies te ontwikkel vir die maandelikse publikasie van Softdisk. Op 22 November 2013 het John Carmack afgetree en werk voltyds by [[Oculus Rift|Oculus VR]].<ref>{{cite web |url=http://www.oculusvr.com/blog/john-carmack-joins-oculus-as-cto/ |title=Blog — John Carmack Joins Oculus as CTO |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819100839/http://www.oculusvr.com/blog/john-carmack-joins-oculus-as-cto/ |archive-date=19 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=22 Desember 2019 }}</ref> Met John Carmack se affiniteit vir die deel van [[bronkode]], het hy meeste van die bronkode van id Software onder 'n [[GNU]]-lisensie publiseer. Histories is die bronkode vir elke enjin vrygestel sodra die kodebasis vyf jaar oud is. Gevolglik het baie projekte die kode na verskillende platforms vervoer, die bronkode op geruim of die kernenjin aan gepas. ''Wolfenstein 3D'', ''DOOM'' en die ''Quake'' enjinpoorte is alomteenwoordig vir byna alle platforms wat speletjies kan bedryf, soos handrekenaars, iPods, die PSP, die Nintendo DS en meer. == Linux == id Software was 'n vroeë pionier in die Linux-rekenaarspeletjie-mark<ref>[http://gaming.hexus.net/content/item.php?item=1011&page=3 HEXUS.gaming – Feature – Linux Gaming] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719184812/http://gaming.hexus.net/content/item.php?item=1011&page=3 |date=Julie 19, 2011 }} Jo Shields, Maart 25, 2005</ref> en id Software se [[Linux]] sagteware is van die bekendste op die platform. id Software speletjies op Linux is ''Doom'', ''Quake'', ''Quake II'', ''Quake III Arena'', ''Return to Castle Wolfenstein'', ''Wolfenstein: Enemy Territory'', ''Doom 3'', ''Quake 4'', and ''Enemy Territory: Quake Wars''. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Videospeletjieontwikkelings maatskappye]] 6xdrw5tsotwsl956ilbamjq0k61s4u2 0 285460 2892501 2889621 2026-04-10T19:30:36Z SpesBona 2720 + Prent 2892501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Kenia | beeld = Kenteken van die Keniaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Keniaanse Rugbyunie]] (KRU) | bynaam = ''Simbas'' (“die leeus”) | embleem = die [[leeu]] | stadion = [[RFUEA-veld]], [[Nairobi]] | kapasiteit = 6&nbsp;000 | kaptein = [[Daniel Sikuta]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jerome Paarwater]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _Kenyaleft | patroon_b1 = _Kenyakitb | patroon_ra1 = _Kenyaright | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Kenyasocks16 | linkerarm1 = 3c7c7c | liggaam1 = dd2222 | regterarm1 = 3c7c7c | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Kenyaleft | patroon_b2 = _Kenyakit | patroon_ra2 = _Kenyaright | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _Kenyasocks16 | linkerarm2 = dd2222 | liggaam2 = 3c7c7c | regterarm2 = dd2222 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Darwin Mukidza]] (30)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Darwin Kinyangi]] (302)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Darwin Kinyangi]] (13)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} '''Kenia''' ''wen teen'' [[Tanganjika]] {{vlagikoon|Tanganjika|1923}}<ref name="East Africa">{{en}} {{cite book |author1=M. Campbell |author2=E.J. Cohen |title=Rugby Football in East Africa 1909–1959 |year=1960 |publisher=Rugby Football Union of East Africa |pages=41}}</ref><br />([[Arusha]], [[Tanganjika]], 1954) | grootwen = {{KENru}} 96–3 {{NIGru-r}}<br />(Nairobi, Kenia; 10 Augustus 1987) | grootverloor = {{PORru}} 85–0 {{KENru-r}}<br />([[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]; 12 November 2022) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.kru.co.ke | unieurl = }} Die '''Keniaanse nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Kenya national rugby union team''; [[Swahili]]: ''Timu ya raga ya Kenya'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Kenia]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Simbas'' (“die leeus”), genoem na die [[leeu]] (''Panthera leo''), Kenia se wapendier. Rugby word in Kenia geadministreer deur die [[Keniaanse Rugbyunie]] (''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') wat in 1970 gestig is. Kenia word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Keniaanse rugbyspan is tans (November 2025) 36ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}</ref> Saam met [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoorkus]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Kenia tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']]. Rugby in Kenia dateer uit die [[Britse Ryk|Britse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Kenia het in 1954 sy eerste toetswedstryd teen [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) gespeel. Hulle tuisveld is die RFUEA-veld in [[Nairobi]] wat in 1955 vir ’n Oos-Afrika-span teen die [[Britse en Ierse Leeus]] voorberei is. Die span het tydens die Afrikabeker twee titels ingepalm, vier keer in die derde en vier keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |title=About Us – Kenya Rugby Union |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905215808/http://www.kenyarfu.com/index.php/about-us |archive-date=5 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Keniaanse span speel tradisioneel in rooi truie met swart broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Kenia]] ontleen is. Een voormalige Keniaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Keniaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Kenia is die Keniaanse Rugbyunie (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya''). Die KRU is in 1970 gestig en het in 1990 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya |title=Kenya |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Keniaanse Rugbyunie ’n stigtingslid van die kontinentale beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Kenia is die Keniaanse Beker met elf spanne. Spelers met groter ambisies draf uit vir die keurspan ''Simbas'' wat aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Curriebeker]] deelneem. Sedertdien is die meeste spelers van die Keniaanse nasionale span uit dié keurspan afkomstig of speel vir ander Suid-Afrikaanse spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |title=Kenya's rugby 15s squad unveiled ahead of Currie Cup |publisher=Pulselive Kenya |date=6 April 2022 |accessdate=8 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108201535/https://www.pulselive.co.ke/sports/full-kenya-rugby-15s-squad-unveiled-ahead-of-currie-cup/crje1k1 |archive-date=8 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van die ander spelers is veral in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Keniaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Kenia oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die ''Kenia Sevens'' is die Keniaanse [[sewesrugby]]span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Aan die begin van die 20ste eeu het [[Verenigde Koninkryk|Britse]] setlaars rugby na die destydse kolonie [[Brits-Oos-Afrika]] saamgebring; in 1909 is die eerste gedokumenteerde wedstryd gespeel.<ref name="History">{{en}} {{cite web |url=http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |title=Kenya Rugby Historical Highlights |publisher=[[Keniaanse Rugbyunie]] |accessdate=4 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204162006/http://www.kenyarfu.com/KRFU%20DOCS/Kenya%20Rugby%20History%20Highlights.pdf |archive-date=4 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aan die begin is slegs “wit” setlaars toegelaat om rugby te speel, terwyl inheemses verbied is om dié sport te beoefen.<ref name="Review">{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=Wesclark |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=22 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222001453/http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Rugbyvoetbalunie van Kenia (Engels: ''Rugby Football Union of Kenia'', “RFUK”) is in Augustus 1921 gestig en het teen 1923 operasioneel geword, nadat die eerste klub in Kenia, Nairobi-distrik, weens sy oorvleuelende sterkte in Nondescripts RFC en Harlequins verdeel is (moenie verwar word met die Kenia Harlequin FC nie).<ref name="History" /> Van die vroeë toernooie sluit in die Nairobi-distrikkampioenskap van 1925 af, die Enterprise-beker sedert 1930 en ’n Koninklike Gewapende Magte-toernooi sedert 1937.<ref name="History" /> Van die 1920’s tot die 1950’s het verskeie noemenswaardige spanne toere na Kenia onderneem, waaronder keurspanne van die [[Universiteit van Kaapstad]], [[Universiteit Stellenbosch]] en in 1951 ’n saamgestelde Universiteitspan ([[Universiteit van Oxford|Oxford]] en [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]]). Hierdie wedstryde is op die Mitchell Park-stadion gehuisves, voordat een jaar later die RFUEA-veld in [[Nairobi]] opgerig is.<ref name="History" /> In 1950 is die [[Oos-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] gestig as keurspan vir die beste spelers uit die kolonies Kenia, [[Tanganjika]] (nou [[Tanzanië]]) en [[Uganda]] na aanleiding van die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span is ook ''Tuskers'' genoem, ’n term wat na [[Savanne-olifant]]e met baie groot [[slagtand]]e verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |title=The Early Days of Kenya Rugby |website=KenyaPage.Net |accessdate=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912165317/https://kenyapage.net/rugby/history/early.html |archive-date=12 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ''Tuskers'' het gedurende die drie daaropvolgende dekades verskeie toere onderneem, onder andere na [[Engeland]] (in 1966) en [[Ierland]] (in 1972). Net só het hulle ook in Nairobi teen besoekende spanne te staan gekom, waaronder die Britse Leeus (in 1955 en 1962), die [[Britse Barbarians|Barbarians]] (in 1958), die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]] (in 1961) en die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese span]] (in 1964). In 1953 het Tanganjika en Uganda as subunies by die RFUK aangesluit om die ''Rugbyvoetbalunie van Oos-Afrika'' (Engels: ''Rugby Football Union of East Africa'', “RFUEA”) te vorm.<ref>{{en}} {{cite book|author=John Nauright|title=Sports around the World: History, Culture, and Practice &#91;4 volumes&#93;: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=mYBtMajLAaAC&pg=PA146|date=6 April 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-301-9|pages=146–}}</ref> In 1954 het ’n Keniaanse span in [[Arusha]] vir die eerste keer teen ’n Tanganjikaanse span gespeel en hierdie ontmoeting gewen. Dit het gedien as ’n seleksieproef vir die ''Tuskers'' se toer na die [[Koperstreek]] in [[Noord-Rhodesië]] later dieselfde jaar.<ref name="East Africa" /> In 1955 is die wedstryd weer gespeel en dié keer het Tanganjika met 11–3 geseëvier. In 1956 is in Arusha die derde wedstryd tussen albei spanne gereël wat Kenia met 13–0 gewen het.<ref name="East Africa" /> In 1956 is die RFUK, wat nog slegs formeel bestaan het, ontbind, aangesien die subunies reeds op hul eie lede van die RFUEA was. In 1958 het ’n Keniaanse span die Ugandese s’n met 21–11 geklop.<ref name="East Africa" /> Vir beide die Keniaanse span en die ''Tuskers'' is dikwels spelers van ander Oos-Afrikaanse lande gekeur en ook spelers met ’n Europese afkoms opgeroep. Hoewel die uitslae soms eensydig was, het hierdie wedstryde rugby in Kenia gewild gemaak.<ref name="History" /> === Onafhanklikheid en integrasie === In 1963 het Kenia sy [[onafhanklikheid]] verkry. Ná die gepaardgaande einde van die rassesegregasie in die skoolstelsel is die inheemse bevolking (of ten minste die hoër klas) toegelaat om eliteskole soos ''Duke of York'' en ''Prince of Wales'' te besoek wat tradisionele rugbyvestings was. Spelers soos Chris Onsotti, John Gichinga, Dennis Awori, George Kariuki, Jackson “Jacko” Omaido en Jim Owino was deel die eerste generasie van inheemse Keniaanse rugbyspelers. Hierdie eerste spelergenerasie het ’n belangrike grondslag geleë vir die daaropvolgende spelergenerasie wat die Keniaanse rugby verder laat opbloei het.<ref name="Review" /> In 1970 is daar besluit om die bestaande plaaslike subunies in die [[Keniaanse Rugbyunie]] (Engels: ''Kenya Rugby Union'', KRU; Swahili: ''Shirikisho la Raga Kenya'') met sy setel in Nairobi te verenig. In dieselfde jaar is die Keniaanse Beker vir die eerste keer beslis.<ref name="History" /> In 1972 het Ted Kabetu die eerste inheemse speler geword wat vir die ''Tuskers'' uitgedraf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.paukwa.or.ke/story-series/kewachezaji/watembezi-rfc/ |title=Watembezi RFC |publisher=paukwa.or.ke |date=2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> ’n Toestroom van Tanzaniese spelers het aan die Keniaanse span ’n hupstoot besorg. Gedurende die vroeë 1970’s het verskeie Engelse klubs na Kenia begin toer vir nieamptelike toetse teen die Oos-Afrikaners. Dit sluit ’n byna-oorwinning oor [[Harlequins]] in, nadat hulle naelskraap met 15–20 geklop is. Ná uitnodigings in plaaslike dagblaaie aan Afrikarugbyspelers is Miro RFC as ’n uitnodigingspan soortgelyk aan die [[Britse Barbarians]], of meer plaaslik, die Scorpions RFC, gestig. Miro was ’n span vir “swart” spelers en het twee “wit” spelers (Doug Hamilton en Pat Orr) ingesluit; dié span het ’n belangrike rol gespeel om rugby onder Afrikane in Kenia te vestig. In 1976 het die span teen Rugby Roma Olimpic gespeel en met 20–12 gewen. Die span is egter ontbind oor vrae rakende die rasseseleksie van spelers. Die Oos-Afrikaanse keurspan, wat teen die middel-1970’s uit beide “swart” en “wit” spelers bestaan het, het teen Zambië te staan gekom; hulle kon vier van hul vyf toetswedstryde wen. Teen dié tyd het sommige klubs begin vou weens die migrasie van “wit” spelers. Ondanks die vordering het daar konflik ontstaan tussen die Keniaanse spelers en die talle klubs wat steeds deur uitgewekenes bestuur is; in 1979 het die Miro RFC weer begin speel en kon teen Blackheath FC met 32–19 seëvier wat aan die “swart” rugbyspelers nuwe hoop besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://johnkagagi.com/those-magnificent-flying-minds/ |title=Miro RFC: Those magnificent flying minds |publisher=johnkagagi.com |author=John Kagagi |date=30 Junie 2021 |accessdate=16 November 2025}}</ref> In 1977 is beide Mean Machine RFC en Mwamba RFC as aparte spanne vir inheemse spelers gestig.<ref name="History" /> Mean Machine, ’n verteenwoordigende span van die Nairobi-universiteit bestaande uit spelers soos Absalom “Bimbo” Mutere, Tom Oketch en Joe “JJ” Masiga, het die Keniaanse beker in die eerste seisoen ingepalm. Dit was veral ’n noemenswaardige prestasie omdat rugby in Kenia destyds steeds ’n “wit” oorheersde sport was met klubs soos Kenya Harlequins, Nondescripts, Impala en Western Kenya/Oribis.<ref name="Review" /> Volgens die historikus Michael Mundia Kamau het met die stigting van Mean Machine by die [[Universiteit van Nairobi]] die transformasie in Keniaanse rugby afgeskop. Sedertdien beoefen in Kenia veral inheemse studente rugby.<ref name="Richards">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=278}}</ref> Black Blad RFC van die Kenyatta Universiteitskollege het in die volgende jaar die beker ingepalm. Dit was veral spelers van die tweede generasie wat ’n leidende rol gespeel het by die stigtings van albei klubs.<ref name="Review" /> As gevolg van die mislukte [[staatsgreep]]poging teen president [[Daniel arap Moi]] in Augustus 1982 en die daaropvolgende sluiting van die Nairobi-universiteit moes die Mean Machine RFC sy speelprogram vir een jaar staak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |title=The Political Era 1983 – 1987 |publisher=Mean Machine FC |date=2009 |accessdate=8 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100608030517/http://meanmachine.co.ke/history/the-political-era/ |archive-date=8 Junie 2010}}</ref> Die beheerliggame van Kenia, Uganda en Tanzanië het toenemend uitmekaar gespat en hul belangstelling in die Oos-Afrikaanse keurspan het aansienlik verdwyn. In 1982 het die ''Tuskers'' hul laaste toer onderneem. Aan die ander kant het die Keniaanse Rugbyunie van 1979 af aktief daarop gefokus dat die voorheen verwaarloosde nasionale span elke jaar minstens een toetswedstryd teen ander Afrikaspanne speel. Gedurende die 1980’s het hulle veral teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], Zambië, Madagaskar en Nigerië te staan gekom. Veral Zimbabwe en ná 1990 se onafhanklikwording het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] groot mededingers vir Kenia in die Afrikabeker en die [[rugbywêreldbeker]]kwalifiserings geword. In Januarie 1986 was Kenia in [[Tunis]] een van die stigtingslede van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]]). Die ander stigtingslede was die beheerliggame van [[Ivoriaanse Rugbyfederasie|Ivoorkus]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://carugby.com/history/ |title=History of the CAR |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107011344/http://carugby.com/history/ |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Kenia het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Langdurige krisis === In 1990 het die Keniaanse Rugbyunie by die Internasionale Rugbyvoetbalraad aangesluit en in dieselfde jaar is rugby as ’n skoolsport by [[Hoërskool|hoërskole]] ingevoer.<ref name="History" /> Die Keniane het egter nie aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Oor die algemeen het die Keniaanse rugbysport gedurende die 1990’s in ’n krisis verkeer. Een van die redes was die tragiese dood van Ken Kanyi in 1992, wie as een van die land se beste spelers beskou is. Hy is tydens ’n toernooi van die Impala RFC onder ongelukkige omstandighede dood, waarna byna ’n hele spelergenerasie die sport laat vaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standardmedia.co.ke/sunday-magazine/article/2000199365/kenyan-rugby-has-mauled-and-rucked-its-way-to-the-top |title=Oyunga Pala |publisher=The Standard |date=18 April 2016 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die nasionale span moes opnuut opgebou word en kon slegs op ’n sporadiese vlak toetswedstryde speel. Daarbenewens het die variant [[sewesrugby]] ’n toenemende mededinger geword, wat veral danksy internasionale suksesse in gewildheid gegroei het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering is Kenia deur beide Zimbabwe en Namibië geklop, terwyl hulle teen Arabië ’n naelskraapse oorwinning kon behaal, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering kon die Keniane Arabië verslaan, terwyl hulle teen Tunisië verloor het, waarmee hulle met ’n swakker punteverskil weer uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> [[Lêer:National Guard sponsorship of USA Rugby (3309784330).jpg|duimnael|Kenia teen die Weermag se nasionale wag in 2009]] Daarna het die Keniaanse rugby ’n stewige vordering beleef, nadat die spel se gewildheid onder die bevolking gegroei het. Nuwe toernooie het met meer geleenthede vir toetswedstryde gepaard gegaan wat die voorheen jarelange pouses beëindig het. Nadat die eerste Afrikabeker in 2000 nog sonder Kenia beslis is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> het die ''Simbas'' een jaar later die tweede afdeling se finale rondte in die tweede plek agter Madagaskar afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/36?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> In die tweede afdeling van die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, het op die naelskraapse oorwinning oor Kameroen ’n ewe naelskraapse nederlaag teen Uganda gevolg, waarmee hulle die daaropvolgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/37?Stagione=2002 |title=2002 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Van die Afrikabeker 2003 af het die span in die eerste afdeling gespeel, waar hulle tweede agter Namibië geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Een jaar later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Ook in 2004 het die Keniane die eerste jaarlikse wedstryd om die nuwe Elgonbeker teen Uganda met 18–8 beklink. Tydens die Afrikabeker 2005 het hulle hul groep weer in die tweede plek afgesluit, dié keer agter die Marokkane.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Een jaar later was die Afrikabeker 2006 gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering. Die span kon beide Tunisië en Namibië tuis klop, terwyl hulle twee wegnederlae gely het; as gevolg van hul swakker punteverskil is hulle weer uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2007 het die Keniane hul groepwedstryde teen Marokko en Kameroen gewen. In die halfeindstryd het hulle teen Uganda vasgeval, terwyl hulle in die uitspeelwedstryd om die derde plek oor Ivoorkus met 20–17 geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2008/09 het oor twee jaar gestrek en as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien. Ná ’n oorwinning oor Kameroen en ’n nederlaag teen Tunisië het die Keniane hul groep tweede afgesluit en die halfeindrondte misgeloop, waarmee hulle ook versuim het om vir die toernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Geleidelike vestiging === [[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Kenia teen Namibië tydens die Afrikabeker 2018 op die Hage Geingob Rugbystadion in [[Windhoek]]]] [[Lêer:Canada vs. Kenya, Qualifier in Marseille, November 2018.jpg|duimnael|Kenia teen Kanada tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in [[Marseille]] in 2018]] Marokko en Namibië het weens finansiële beperkings hulself onttrek aan die Afrikabeker 2011. Die gasheer Kenia het die afwesigheid van albei gunstelinge benut, Tunisië in die eindstryd met 16–7 verslaan en daarmee vir die eerste keer die vastelandse toernooi beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2011 |title=2011 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2012 het die Keniane in die halfeindstryd teen hul buurland Uganda vasgeval, maar in die uitspeelwedstryd om die derde plek Tunisië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2012 |title=2012 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2013 is in Madagaskar beslis en dit was deurslaggewend vir die Keniaanse rugby. In die halfeindstryd het die nasionale span Uganda getroef en in die eindstryd Zimbabwe, waarmee hulle hul tweede vastelandse titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2013 |title=2013 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> In 2014 het die Keniane onder die naam “Simba XV” aan die [[Suid-Afrika]]anse [[Vodacombeker]] deelgeneem. Hulle het hul tuiswedstryde in [[Kaapstad]] gespeel en hul openingswedstryd teen die [[Oostelike Provinsie]] met 17–10 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&leagueid=1734 |title=Simba off to a winning start |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=8 Maart 2014 |accessdate=1 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701195941/http://www.sarugby.co.za/article.aspx?id=2349414&leagueid=1734 |archive-date=1 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Keniane is egter in hul oorblywende ses wedstryde verslaan en het die suidelike afdeling in die sewende plek afgesluit. Die toernooideelname was vir die Keniaanse span ’n goeie voorbereiding op die daaropvolgende Afrikabeker 2014, wat saam met die 2013-toernooi getel het as die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering. Die Keniane kon in die eerste wedstryd Namibië klop en Madagaskar afransel. Nadat hulle egter deur Zimbabwe verslaan is, is hulle gelyk aan punte met Namibië en Zimbabwe uit die kwalifisering geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> In Mei 2015 het Kenia vir die eerste keer sedert die Oos-Afrikaanse keurspan se wedstryde in die 1970’s en 1980’s weer teen Europese spanne te staan gekom en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] in ’n toetswedstryd op die RFUEA-veld met 41–15 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |title=Kenya Simbas go on the rampage against Portugal |publisher=Daily Nation |date=30 Mei 2015 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229213225/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Kenya-Simbas-go-on-the-rampage-against-Portugal/-/1106/2734944/-/e703u6/-/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die daaropvolgende Afrikabeker 2015 het die span ná nederlae teen Zimbabwe en Namibië, asook ’n oorwinning oor Tunisië in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2015 |title=2015 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Een jaar later het Kenia tydens die Afrikabeker 2016 as naaswenner agter Namibië geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2016 |title=2016 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Ook in 2016 het die [[Keniaanse Rugbyunie]] ’n borgskapstransaksie met Sportpesa ter waarde van KES&nbsp;607 miljoen onderteken. Dit is die winsgewendste borgskapstransaksie in die Keniaanse rugbygeskiedenis. Die inkomste sal nie net die sewes- en mansspanne se ontwikkeling steun nie, maar ook die vroue- en jeugspanne s’n.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |title=Betting firm SportPesa, KRU sign Sh600m deal |author=Isaac Swila |publisher=Daily Nation |date=20 Julie 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210008/https://www.nation.co.ke/sports/rugby/Betting-firm-SportPesa-KRU-sign-Sh600m-deal/1106-3303754-6kxx5u/index.html |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In September 2016 het die Keniaanse Rugbyunie formeel aansoek gedoen om aan die Suid-Afrikaanse [[Curriebeker]] deel te neem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |title=Kenya eye Currie Cup |publisher=The Star |author=William Nuguna |date=6 September 2016 |accessdate=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229210007/https://www.the-star.co.ke/sports/2016-09-06-kenya-eye-currie-cup/ |archive-date=29 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar hulle kon geen ooreenkoms met die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] bereik nie. Die Afrikabekertoernooie in 2017 en 2018 het gesamentlik as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-Afrikakwalifisering gedien en Kenia het albei toernooie tweede agter Namibië geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2017 |title=2017 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2018 |title=2018 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Gevolglik het die span die uitspeelrondte om die laaste plek vir die hooftoernooi gehaal. Tydens die in November 2018 in [[Marseille]] besliste uitspeelrondte is die Keniane egter deur [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Keniane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Nairobi beslis is, het met ’n naelskraapse nederlaag teen Senegal en ’n maklike oorwinning oor Zambië afgeskop, waarmee die Keniane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Uganda en hul naelskraapse halfeindstrydoorwinning oor Algerië is die span egter in die eindstryd deur die Namibiërs verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Daarmee het die Keniane weer die interkontinentale kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] gehaal, wat in [[Doebai (stad)|Doebai]] beslis is. Hulle het dié keer egter teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], Portugal en Hongkong vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Tydens die Afrikabeker 2024 het die Keniane in die halfeindstryd teen Algerië ’n verrassende 12–20-nederlaag gely, waarna hulle in die bronseindstryd teen Namibië met 27–38 vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scrummage.co.ke/2024/07/28/4th-for-kenya-simbas-in-rugby-africa/ |title=4th place for Kenya Simbas in 2024 Rugby Africa Cup after Namibia loss |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=28 Julie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Kenia het in die halfeindstryd naelskraap teen die Zimbabwiërs met 23–29 vasgeval en hulle is ook in die bronseindstryd deur die Algeryne met 15–5 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=16 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|duimnael|Die [[leeu]], embleem van die Keniaanse nasionale rugbyspan]] Kenia speel tradisioneel in ’n rooi trui met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Kenia|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is groen met swart-rooi-groen moue, swart broeke en groen-rooi sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Britse sportuitruster [[Umbro]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pulsesports.co.ke/rugby/story/new-era-as-kenya-rugby-union-secure-deal-with-international-kit-makers-2024010509023331673 |title=RUGBY New era as Kenya Rugby Union secure deal with international kit makers |publisher=Pulse Sports |author=Festus Chuma |date=5 Januarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> en die truiborg is die Keniaanse dobbelmaatskappy SportPesa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nation.africa/kenya/sports/rugby/sportpesa-make-timely-return-to-rugby-sponsorship-4049288 |title=SportPesa make timely return to rugby sponsorship |publisher=[[Daily Nation]] |author=Ayumba Ayodi |date=9 Desember 2022 |accessdate=16 November 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Keniaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n Leeu, Kenia se wapendier, en die belettering ''KENYA RUGBY''. Die nasionale span se bynaam is ''Simbas'' ([[Swahili]] vir: “die leeus”). == Tuisstadion == [[Lêer:RFUEA looking SouthWest.png|duimnael|Die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]], tuiste van Keniaanse rugby]] Kenia se tuisstadion is die [[RFUEA-veld]] in [[Nairobi]] met ’n kapasiteit van sowat 6&nbsp;000. Dit is in besit van die [[Keniaanse Rugbyunie]] en word vir amper al die tuiswedstryde gebruik. Die Keniaanse regering het intussen grond vir die oprigting van ’n nuwe stadion beskikbaar gestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}</ref> == Toetswedstryde == Kenia het 84 van sy 149 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 56,38%. Kenia se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=35;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Kenya |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ALGru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{HKGru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29 |- | {{CIVru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CMRru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{MADru}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 25,00 |- | {{MARru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 20,00 |- | {{NIGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PORru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{RUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SENru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{vlagland|Tanganjika|1923}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{TUNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{UGAru}} || 44 || 30 || 12 || 2 || 68,18 |- | {{UAEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZAMru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{ZIMru}} || 24 || 9 || 15 || 0 || 37,50 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''149''' || '''84''' || '''61''' || '''4''' || '''56,38''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Kenia kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikabeker === Kenia neem sedert 2001 aan die jaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien twee toernooie gewen. * Titeloorwinnings (2): 2011, 2013 === Ander toetswedstryde === [[Lêer:Elgon Cup 2007.png|duimnael|upright|Die Elgonbeker in 2007]] Vanweë sy laat vestiging in 1981 het Kenia gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Kenia en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Keniane na Europa. As deel daarvan ding Kenia sedert 2004 met Uganda om die Elgonbeker mee (genoem na [[Elgon]], ’n [[berg]] op die grens tussen Kenia en Uganda).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&cid=rssfeed |title=Helen Buteme: A breakthrough year |publisher=[[Wêreldrugby]] |author=Helen Buteme |date=4 September 2009 |accessdate=12 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012033540/http://www.irb.com/rugbyandtheolympics/news/newsid%3D2033337.html?att=&cid=rssfeed |archive-date=12 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Buite die Afrikabeker neem die span ook aan die sporadiese Victoriabeker deel, saam met die Oos-Afrikaanse lande Uganda, Zambië en Zimbabwe. Wedstryde teen nie-Afrikaspanne is skaars. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Keniaanse span gevorm tydens die Rugbywêreldbeker 2023-uitspeelrondte: {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub |- | [[Samuel Asati]] || [[Skrumskakel]] || Kenya Commercial Bank SC |- | [[Brian Tanga]] || Skrumskakel || Kabras Sugar RC |- | [[Samson Onsumu]] || Skrumskakel || Menengai Oilers RC |- | [[Amon Wamalwa]] || [[Losskakel]] || Homeboyz RC |- | [[Geoffrey Ominde]] || Losskakel || Menengai Oilers RC |- | [[Bryceson Adaka]] || [[Senter]] || Kabras Sugar RC |- | [[John Okoth]] || Senter || Menengai Oilers RC |- | [[Peter Kilonzo]] || Senter || Kenya Commercial Bank SC |- | [[Timothy Omela]] || [[Vleuel]] || Menengai Oilers RC |- | [[Beldad Peter Ogeta Obia]] || Vleuel || Menengai Oilers RC |- | [[Jacob Ojee]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC |- | [[Geoffrey Okwach]] || Vleuel || Kenya Commercial Bank SC |- | [[Darwin Mukidza]] || [[Heelagter]] || Kenya Commercial Bank SC |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub |- | [[Teddy Akala]] || [[Haker]] || Kabras Sugar RC |- | [[Eugene Sifuna]] || Haker || Kabras Sugar RC |- | [[Brian Waraba]] || Haker || Kenya Harlequins |- | [[Edward Mwaura]] || [[Stut]] || Menengai Oilers RC |- | [[Joseph Odero]] || Stut || Kabras Sugar RC |- | [[Ephraim Oduor]] || Stut || Kabras Sugar RC |- | [[Patrick Ouko]] || Stut || Kenya Commercial Bank RFC |- | [[Andrew Simiyu]] || Stut || [[Universiteit van Johannesburg]] |- | [[Ian Masheti]] || Stut || Impala Saracens |- | [[Brian Juma Otieno]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Kabras Sugar RC |- | [[Thomas Okeyo Ongera]] || Slot || Universiteit van Johannesburg |- | [[Malcolm Onsando]] || Slot || CS Dinamo București |- | [[Clinton Odhiambo]] || Slot || Menengai Oilers RC |- | [[Daniel Sikuta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Losvoorspeler]] || Kabras Sugar RC |- | [[Joshua Weru]] || Losvoorspeler || Northampton Saints |- | [[Martin Owilah]] || Losvoorspeler || Kenya Commercial Bank RFC |- | [[Bethwel Anami]] || [[Agsteman]] || Strathmore University RFC |} |} === Bekende spelers === Een voormalige Keniaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 November 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Humphrey Kayange]] || [[Senter]] || 2011 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Kenia se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Darwin Mukidza]] || 2015–2021 || 30 |- | {{0}}2 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || 27 |- | {{0}}3 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || 25 |- | {{0}}4 || [[Peter Karia]] || 2015–2018 || 24 |- | {{0}}5 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || 24 |- | {{0}}6 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 24 |- | {{0}}7 || [[Isaac Adimo]] || 2011–2018 || 21 |- | {{0}}8 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 21 |- | {{0}}9 || [[Curtis Lilako]] || 2011–2018 || 20 |- | 10 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || 19 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=35;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=35;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 302 |- | {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || {{0}}55 |- | {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || {{0}}50 |- | {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}42 |- | {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}35 |- | {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}32 |- | {{0}}7 || [[Fabian Ogutu]] || 2015–2016 || {{0}}28 |- | {{0}}8 || [[Samuel Oliech]] || 2015–2018 || {{0}}25 |- | {{0}}9 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}25 |- | 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}22 |} | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=35;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Darwin Kinyangi]] || 2015–2021 || 13 |- | {{0}}2 || [[Tony Opondo]] || 2014–2018 || 11 |- | {{0}}3 || [[Davis Chenge]] || 2014–2021 || 10 |- | {{0}}4 || [[Jacob Ojee]] || 2015–2018 || {{0}}8 |- | {{0}}5 || [[Samson Onsomu]] || 2016–2021 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[David Ambunya]] || 2011–2017 || {{0}}6 |- | {{0}}7 || [[Martin Owilah]] || 2014–2018 || {{0}}5 |- | {{0}}8 || [[William Ndayara]] || 2018–2018 || {{0}}4 |- | {{0}}9 || [[Moses Amusala]] || 2014–2018 || {{0}}4 |- | 10 || [[Oliver Kizito]] || 2014–2018 || {{0}}4 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Keniaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Kenia}} Ken Thimba || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Kenia}} Benjamin Ayimba (tussentyds) || 2003 |- | {{vlagikoon|Kenia}} Thomas Odundo || 2004–2006 |- | {{vlagikoon|Kenia}} Manuel Okoth || 2006 |- | {{vlagikoon|Kenia}} Michael Otieno || 2007–2012 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || 2013–2017 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ian Snook || 2018–2019 |- | {{vlagikoon|Kenia}} Paul Odera || 2019–2022 |- | {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Jerome Paarwater || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Keniaanse nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Kenya national rugby union team|Keniaanse nasionale rugbyspan}} * {{en}} [https://www.kru.co.ke/ Amptelike webwerf van die Keniaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/kenya Kenia by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Kenia]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] p6iwr5iadyuqnuojfu6te6j6icg18bg 0 286847 2892523 2682359 2026-04-10T19:39:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892523 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101III-Ludwig-006-19, Kurt Meyer.jpg|duimnael|Meyer (1943)]] '''Kurt Meyer''' ([[23 Desember]] [[1910]] - [[23 Desember]] [[1961]]) was 'n [[Schutzstaffel|SS]]-bevelvoerder en oorlogsmisdadiger van [[Nazi-Duitsland]]. Hy het in die [[Waffen-SS]] (die gevegsvertakking van die SS) gedien en aan die [[Slag van Frankryk]], [[Operasie Barbarossa]] en ander aanstellings tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] deelgeneem. Meyer was tydens die Geallieerde inval in Normandië die 12de SS Panzer-afdeling Hitlerjugend se bevelvoerder en was 'n ontvanger van die Ridderkruis van die Ysterkruis met eikeblare en swaarde. Na die bevel van die massamoord op burgerlikes en krygsgevangenes tydens die konflik, is Meyer skuldig bevind aan oorlogsmisdade vir sy rol in die Ardenne Abbey-slagting (die moord op Kanadese krygsgevangenes in Normandië). Hy is ter dood veroordeel, maar die vonnis is later in die tronk ter syde gestel. Meyer was een van die laaste Duitse oorlogsmisdadigers wat uit die tronk vrygelaat is. Na sy vrylating het hy aktief geword in [[HIAG]], 'n drukgroep wat deur voormalige hooggeplaaste Waffen-SS-lede georganiseer is. Meyer was 'n toonaangewende Waffen-SS-apologeet en die doeltreffendste woordvoerder van HIAG, en het die meeste van die Waffen-SS uitgebeeld as apolitieke, roekelose dapper vegters wat nie by die misdade van die Nazi-regime betrokke was nie. Hierdie idees is sedertdien deur historici ontbloot. == Bronnelys == {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last=Beevor|first=Antony|authorlink=Antony Beevor|year=2009|title=D-Day: The Battle for Normandy|publisher=Viking Penguin|place=London|isbn=978-0-670-02119-2|url=https://archive.org/details/ddaybattlefornor00beev_0}} * {{cite book |first=Patrick |last=Brode |title=Casual Slaughters and Accidental Judgements: Canadian War Crimes Prosecutions, 1944–1948 |year=1997 |isbn=0-8020-4204-X |ref=harv |url=https://archive.org/details/casualslaughters0000brod }} * {{cite book| first=George|last=Forty|authorlink=| series=Battle Zone Normandy| title=Villers Bocage|publisher=Sutton Publishing| year=2004| origyear= | isbn=0-7509-3012-8}} * {{cite book| first=Tony|last=Foster|authorlink=| series=| title=Meeting of Generals|publisher=Methuen Publishing| year=1986| origyear=1986 | isbn=0-458-80520-3}} * {{cite book |last=Hart |first=Stephen A. |title=Operation Totalize 1944 |year=2016 |publisher=Osprey Publishing |location=Oxford |isbn=978-147281-288-9 |ref=harv}} * {{cite book |first=Douglas |last=How |authorlink=Douglas How |title=One Village One War, 1914–1945 |location=Hantsport |publisher=Lancelot Press |year=1995 |isbn=978-0-88999-563-5 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/onevillageonewar0000howd }} * {{cite book |last=Margolian |first=Howard |year=2000 |title=Conduct Unbecoming: The Story of the Murder of Canadian Prisoners of War in Normandy |location=[[Toronto]], London |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-0802083609 |url=https://books.google.com/?id=iER3n7NkAPoC&printsec=frontcover#v=onepage |ref=harv }} * {{cite book |last=MacKenzie |first=S.P. |authorlink=Simon MacKenzie |year=1997 |title=Revolutionary Armies in the Modern Era: A Revisionist Approach |url=https://www.routledge.com/products/9780415867771 |location=New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-09690-4 |ref = harv }} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = Hitler's Elite: The SS 1939–45 | publisher = Osprey Publishing | year = 2013 | isbn = 978-1782000884 | ref = harv }} * {{cite book |last=Neitzel |first=Sönke |authorlink1 = Sönke Neitzel | last2=Welzer |first2=Harald | authorlink2 = Harald Welzer | year=2012 |title=Soldaten: On Fighting, Killing and Dying |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-84983-949-5 |ref=harv}} * {{Cite book |last=Parker |first=Danny S. |authorlink= |year=2014 |title=Hitler's Warrior: The Life and Wars of SS Colonel Jochen Peiper |url= |location= |publisher=Da Capo Press |isbn=978-0306821547 |ref = harv }} * {{cite web|url=http://www.dnd.ca/dhh/collections/books/files/books/Victory_e.pdf |first=Colonel Charles Perry |last=Stacey |authorlink=Charles Perry Stacey |author2=Bond, Major C.C.J. |title=Official History of the Canadian Army in the Second World War: Volume III. The Victory Campaign: The Operations in North-West Europe 1944–1945 |publisher=The Queen's Printer and Controller of Stationery Ottawa |year=1960 |accessdate=20 Augustus 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912012732/http://www.dnd.ca/dhh/collections/books/files/books/Victory_e.pdf |archivedate=12 September 2008 }} * {{cite book | last = Stein | first = George | title = The Waffen-SS: Hitler's Elite Guard at War 1939–1945 | publisher = Cornell University Press | year = 1984 | origyear = 1966 | isbn = 0-8014-9275-0 | ref = harv}} * {{cite journal |last=Sydnor |first=Charles W. Jr. |journal=Central European History |volume=6 |issue=4 |year=1973 |title=The History of the SS Totenkopfdivision and the Postwar Mythology of the Waffen SS |publisher=[[Cambridge University Press]] |doi=10.1017/S0008938900000960 |pages=339–362 |ref = harv }} * {{Cite book |last=Thomas |first=Franz |year=1998 |title=Die Eichenlaubträger 1939–1945 Band 2: L–Z |trans-title=The Oak Leaves Bearers 1939–1945 Volume 2: L–Z |language=German |location=Osnabrück, Germany |publisher=Biblio-Verlag |isbn=978-3-7648-2300-9 |ref=harv }} * {{cite book |last=Westemeier |first=Jens |authorlink = Jens Westemeier |year=2013 |title=Himmlers Krieger: Joachim Peiper und die Waffen-SS in Krieg und Nachkriegszeit |trans-title=Himmler's Warriors: Joachim Peiper and the Waffen-SS during the War and Post-war Period |location=Paderborn, Germany |publisher=Verlag Ferdinand Schöningh |isbn=978-3-506-77241-1 |ref=harv }} * {{cite book |last=Wilke |first=Karsten |editor1=Jan Erik Schulte |editor2=Michael Wildt |chapter=Veteranen der Waffen-SS in der frühen Bundesrepublik. Aufbau, gesellschaftliche Einbindung und Netzwerke der "Hilfsgemeinschaft auf Gegenseitigkeit" |year=2018 |title=Die SS nach 1945: Entschuldungsnarrative, populäre Mythen, europäische Erinnerungsdiskurse |trans-title=The SS after 1945: apology narrative, popular myths, European remembrance discourses |location=Göttingen, Germany |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |pages=75–98 |url =https://books.google.com/?id=B1xtDwAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage |isbn=978-3847108207 |ref=harv }} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meyer, Kurt}} [[Kategorie:Duitse militariste]] [[Kategorie:Duitse Nazi's]] [[Kategorie:Geboortes in 1910]] [[Kategorie:Sterftes in 1961]] c84d2zupe6lg8yc8joi070y3lws5brq 0 287042 2892395 2850665 2026-04-10T18:26:16Z Jcb 223 2892395 wikitext text/x-wiki '''Ionut Silaghi de Oas''', graaf van Szilagyi-Oas (gebore op [[16 Maart]] [[1990]]) is 'n [[Roemenië|Roemeense]] sanger, liedjieskrywer, <ref>{{Cite web |url=https://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=550764081&subid=1 |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427213755/https://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=550764081&subid=1 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://listen.tidal.com/artist/17564793</ref> <ref>http://lyricstranslate.com/en/ionuț-silaghi-de-oaș-cine-n-are-mamă-dragă-lyrics.html</ref> <ref name=sites>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/home/the-title-of-young-artist-of-satu-mare-county |title=The Title of Young Artist of Satu Mare County - Ionuț Silaghi de Oaș |website=sites.google.com |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008200403/https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/home/the-title-of-young-artist-of-satu-mare-county |archive-date=8 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20150508194106/http://din-oas.blogspot.ro/2013/05/despre-ionut-silaghi-de-oas.html</ref> vervaardiger, <ref>https://listen.tidal.com/credits/17564793?roleCategoryFilters=4</ref> volksversamelaar musiek, skrywer, aristokraat, entrepreneur <ref>https://www.discogs.com/artist/5760706-Ionu%C8%9B-Silaghi</ref> en ingenieur.<ref>[http://d-nb.info/gnd/1140499319 GERMAN NATIONAL LIBRARY CATALOGUE]</ref> Hy is die huidige hoof van die Szilagyi-Oas-edelgesin en die huidige sekretaris-generaal van Ansamblul Oaşul.<ref>Vasile Bele, Cristina Bele, Gheorghe Ursan, Ramona Ursan, prof. Florica Jurasko: ''Maria Tripon - mesager al Țării Oașului : promotorul țâpuriturilor oșenești,'' P. Ecou Transilvan, Cluj-Napoca, 2012, pp. 160, {{ISBN|978-606-93174-1-9}}.</ref> <ref name="Com">{{Cite web |url=http://fr.unionpedia.org/i/Ionu%C8%9B_Silaghi |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331004218/http://fr.unionpedia.org/i/Ionu%C8%9B_Silaghi |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://tara-oasului-ro.blogspot.ro/2014/02/es-ionut-silaghi-de-oas-15-ani-in.html|title=E.S. Ionuț Silaghi de Oaș, 15 ani în slujba Țării Oașului ~ Țara Oașului|date=9 July 2016|website=web.archive.org|access-date=19 Januarie 2020|archive-date= 9 Julie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709213414/http://tara-oasului-ro.blogspot.ro/2014/02/es-ionut-silaghi-de-oas-15-ani-in.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Hy is 'n gegradueerde van die Tegniese Universiteit van Cluj-Napoca en aan die Babeş-Bolyai Universiteit. Hy het ook 'n meestersgraad aan die Tegniese Universiteit van Cluj-Napoca behaal.<ref name="ref">http://plus.wikimonde.com/wiki/Ionuț_Silaghi</ref> <ref name="S">{{cite web |url=https://sites.google.com/site/ansamblulfolcloricoasul/colectivul-artistic/ionut-silaghi-de-oas |title=Ionuț Silaghi de Oaș - Ansamblul Folcloric Oașul |website=sites.google.com |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401063915/https://sites.google.com/site/ansamblulfolcloricoasul/colectivul-artistic/ionut-silaghi-de-oas |archive-date=1 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Poezii_oşeneşti_by_Ionuț_Silaghi_de_Oaș_-_cover_book_.jpg|240px|regs|Voorblad van die boek Poezii oşeneşti deur Ionuț Silaghi de Oaș]] [[Lêer:HE_Nob._Ionuţ_Silaghi_de_Oaș_-_China.jpg|duimnael|Ionuţ Silaghi de Oas (regs) tydens die Nanning International Folk Song Art Festival 2012, CAEXPO 2012, [[Volksrepubliek China]].]] Ionut Silaghi de Oas is ook onder kontrak by Broadcast Music, Inc.<ref>{{Cite web |url=https://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=550764081&subid=1 |title=Broadcast Music, Inc. Repertoire |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427213755/https://repertoire.bmi.com/Catalog.aspx?detail=writerid&page=1&fromrow=1&torow=25&keyid=550764081&subid=1 |url-status=dead }}</ref> en SoundExchange. <ref>https://www.instagram.com/p/B6TVN7Dpkc3/</ref> == Boeke == * Ionut Silaghi de Oas, ''Poezii oșenești: Poezii, Fotografii, Culegere de folclor din Țara Oașului'', Negrești-Oaș, 2017, {{ISBN|978-973-0-24505-9}} . <ref>http://www.bibnat.ro/documente/dynforms/doc_149545033637435344.jpg</ref> * Ionuț Silaghi de Oas, ''Poezii osenesti: Poezii, Fotografii, Culegere de folclor din Țara Oașului (Poësie, Fotografie, Folklore-versameling uit'' Oaș- ''land)'', Negrești-Oaș, 2017, {{ISBN|978-973-0-24681-0}} , '''CD edisie''' . <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/ionut-silaghi-de-oas---poezii-osenesti |title=Ionuț Silaghi de Oaș - Poezii oșenești - Ionuț Silaghi de Oaș |website=sites.google.com |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427213751/https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/ionut-silaghi-de-oas---poezii-osenesti |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Diskografie == === Albums === * 1999 - ''Noi umblăm să colindăm'' (album tradisionele Kersliedere van Țara Oașului) - Maria Tripon, Ansamblul Folcloric Sânzâienele en Ionuț Silaghi (as lid van Ansamblul Folcloric Sânzâienele / Ansamblul Oașul). <ref>{{cite web |url=http://tara-oasului-ro.blogspot.com/2014/02/primul-album-de-colinde-din-tara-oasului.html |title=Primul album de colinde din Țara Oașului |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929201218/http://tara-oasului-ro.blogspot.com/2014/02/primul-album-de-colinde-din-tara-oasului.html |archive-date=29 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://musicbrainz.org/release/87a0d139-82fd-4e50-b638-89fa7071b592 |title=Release “Noi umblăm să colindăm” by Maria Tripon, Ionuț Silaghi & Ansamblul Oașul - MusicBrainz |website=musicbrainz.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912131338/https://musicbrainz.org/release/87a0d139-82fd-4e50-b638-89fa7071b592 |archive-date=12 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2012 - ''Io-s fecior din șepte sate'', volksalbum met die volgende liedjies: <ref name="S" /> <ref>{{cite web |url=https://musicbrainz.org/release/aaf82e58-e296-4b18-bb6a-1f05fdb054c6 |title=Release “Io-s fecior din șepte sate” by Ionuț Silaghi - MusicBrainz |website=musicbrainz.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20170405073449/https://musicbrainz.org/release/aaf82e58-e296-4b18-bb6a-1f05fdb054c6 |archive-date=5 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ** ''Io-s fecior din șepte sate'' ** ''Măi cucule ce mânânci'' ** ''Prinsum-o jendarii asară'' ** ''Mândruleoara me-i Marie'' ** ''Nu mă țâi că știu strâga'' <ref>http://lyricstranslate.com/en/ionuț-silaghi-de-oaș-nu-mă-tâi-că-stiu-strâga-lyrics.html</ref> ** ''Mândră cu zadie scurtă'' ** ''Cine n-are mamă dragă'' ** ''Fost-am păcurar la oi'' ** ''Io-s Ionu lu Bazan'' === Enkelsnitte === * 2010 - ''Când te văd mândră pe tine'' <ref>{{Cite web |url=https://music.apple.com/us/album/c%C3%A2nd-te-v%C4%83d-m%C3%A2ndr%C4%83-pe-tine-live/1493207274?i=1493207275 |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427213634/https://music.apple.com/us/album/c%C3%A2nd-te-v%C4%83d-m%C3%A2ndr%C4%83-pe-tine-live/1493207274?i=1493207275 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://music.amazon.com/albums/B083G9Q2F3?trackAsin=B083G8DPCZ</ref> * 2011 - ''Mie cetira mi-i dragă'' <ref>https://tidal.com/browse/track/127420574</ref> <ref>{{Cite web |url=https://nl.napster.com/artist/ionu-silaghi-de-oa/album/mie-cetira-mi-i-draga-live |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222043421/https://nl.napster.com/artist/ionu-silaghi-de-oa/album/mie-cetira-mi-i-draga-live |url-status=dead }}</ref> * 2017 - ''De-ai știi mândră ce mi-n gându'' <ref>https://musicbrainz.org/recording/d3dd076a-bedf-4bb4-8cbf-91228ab1c239</ref> * 2019 - ''Live vanaf Oaș Country Cât îi ulița de mare'' <ref>https://www.musixmatch.com/lyrics/Ionu%C8%9B-Silaghi-de-Oa%C8%99/Live-from-Oa%C8%99-Country-C%C3%A2t-%C3%AEi-uli%C8%9Ba-de-mare-Live</ref> <ref>{{Cite web |url=https://play.google.com/store/music/album?id=B7nsdyyl6fm2mjlqmgn2usmkcp4&tid=song-Txmuax7w7regvwnezexprhfzauy |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427213523/https://play.google.com/store/music/album?id=B7nsdyyl6fm2mjlqmgn2usmkcp4&tid=song-Txmuax7w7regvwnezexprhfzauy |url-status=dead }}</ref> * 2019 - ''Noi corindăm la fereastă (Live van Oaș-land)'' <ref>{{Cite web |url=https://www.deezer.com/us/album/122077362 |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222043418/https://www.deezer.com/us/album/122077362 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://music.amazon.com/albums/B082FTLDK1?trackAsin=B082FWTHKK</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.jiosaavn.com/album/noi-corind%C4%83m-la-fereast%C4%83-live-from-oa%C8%99-country/8,y1W3TozEI_ |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222043419/https://www.jiosaavn.com/album/noi-corind%25C4%2583m-la-fereast%25C4%2583-live-from-oa%25C8%2599-country/8,y1W3TozEI_ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.lyrics.com/lyric-lf/1637711/Ionu%C8%9B+Silaghi+de+Oa%C8%99/Noi+corind%C4%83m+la+fereast%C4%83+%28Live+from+Oa%C8%99+Country%29+%5Blive+version%5D</ref> * 2019 - ''Tăț coconașii din sat'' <ref>https://www.lyrics.com/lyric-lf/1640235/Ionu%C8%9B+Silaghi+de+Oa%C8%99/T%C4%83%C8%9B+cocona%C8%99ii+din+sat+%5Blive+version%5D</ref> <ref>{{Cite web |url=https://play.anghami.com/artist/5838522/7 |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222043415/https://play.anghami.com/artist/5838522/7 |url-status=dead }}</ref> * 2019 - ''Scolă, gazdă, nu dormirăm'' <ref>{{Cite web |url=https://www.deezer.com/us/album/124989142 |title=argiefkopie |access-date=19 Januarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222043416/https://www.deezer.com/us/album/124989142 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://open.spotify.com/album/000K8j1XqzRQ8xfK9FKoPQ</ref> == Gebeurtenisse wat hy bygewoon het == * Nanning International Folk Song Art Festival 2012, CAEXPO 2012, [[Volksrepubliek China|People's Republic of China]], waar hy die hoof van die Roemeense afvaardiging was. * 2014 - ''Utazás'' International Tourism Fair, [[Hongarye]] . * 2016 - Toer en reis [[Warskou]] (TT Warskou) Internasionale Toerisme Beurs, [[Pole]] . <ref>crungheni.md: ''[http://www.crungheni.md/wp-content/uploads/2017/01/expo10.jpg Official photography of Ungheni rayon council], [[Republic of Moldova]]; https://web.archive.org/web/20170402112854/http://www.crungheni.md/wp-content/uploads/2017/01/expo10.jpg''</ref> == Video- en TV-optredes == * 2010 - ''Câtu-i Țara Oașului'', [[DVD|DVD-]] album van Maria Petca Poptean. * 2012 - ''Dragă mi-o fost cetera'', [[DVD|DVD-]] album van [[:ro:Maria Tripon|Maria Tripon]] . * Generies van die show ''Cântec și poveste'', Roemeense televisie . * 2015 ''- [[:ro:Drumul lui Leșe|Drumul lui Leșe]]'', TV-vervaardiger: [[:en:Grigore Leșe|Grigore Leșe]], TVR 2 <ref>https://i.ytimg.com/vi/J6XfSc6p0Zs/maxresdefault.jpg, http://media.tvrinfo.ro/media-tvr/image/201504/w640/2_43798900.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412193153/http://media.tvrinfo.ro/media-tvr/image/201504/w640/2_43798900.jpg |date=12 April 2015 }}</ref> * [[:en:The Romanians Dowry|The Romanians Dowry]], in Roemeens: ''Zestrea Românilor'' (is 'n Roemeens-dokumentêre reeks wat op televisie gewy is aan die tradisionele kultuur en beskawing van die Roemeense volk), die ses episodes wat aan die Oaș Country gewy is. == Eerbewyse en toekennings == * Titel van die ''jong kunstenaar van Satu Mare County'', toegeken deur Satu Mare County Council en Satu Mare County Centre for Preservation and Promoting of Traditional Culture (19 April 2013). <ref name=sites /> * Diploma of Honour of Nanning International Folk Song Art Festival 2012, CAEXPO 2012, [[Volksrepubliek China|People's Republic of China]] . * Die LAUREAT-titel van die eerste uitgawe van die ''Gala of Young Creators'', wat op 5 Junie 2008 deur Satu Mare Plaaslike Raad, die Noordwes-skrywersvereniging en Alfazet Cenacle Satu Mare toegeken is. <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/titlul-de-laureat-al-primei-editii-a-galei-tinerilor-creatori |title=Titlul de laureat al primei ediții a galei tinerilor creatori - Ionuț Silaghi de Oaș |website=sites.google.com |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207192725/https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/titlul-de-laureat-al-primei-editii-a-galei-tinerilor-creatori |archive-date=7 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Diploma toegeken deur die Negrești-Oaș Plaaslike Raad en Negrești-Oaș stadsaal, vir die behoud van tradisies in die Oas-land. <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/diploma-for-preserving-traditions-in-oas-country |title=Diploma for preserving traditions in Oaș Country - Ionuț Silaghi de Oaș |website=sites.google.com |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005151931/https://sites.google.com/site/ionutsilaghideoas/diploma-for-preserving-traditions-in-oas-country |archive-date=5 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == foto galery == <gallery> Lêer:ES Ionuţ Silaghi de Oaș (2).jpg|Ionuţ Silaghi de Oaș in 2005 Lêer:ES Ionuţ Silaghi de Oaș (3).jpg|Ionuţ Silaghi de Oaș in 2007 Lêer:ES Ionuţ Silaghi de Oaș (1).jpg|Ionuţ Silaghi de Oaș in 2008 Lêer:E.S. Nob. Ionuţ Silaghi de Oaș.png|Ionuţ Silaghi de Oaș in 2014 Lêer:Ionuț Silaghi de Oaș - PRIM-ART Satu Mare.jpg|Ionuț Silaghi de Oaș by PRIM-ART, [[Satu Mare]], 2013 Lêer:Liviu Dragnea Deputy Prime Minister of Romania - Aurelia Fedorca Mayor of Negreşti-Oaş - Noble Ionuţ Silaghi de Oaş.png|Ionuț Silaghi (regs) met [[:en:Liviu Dragnea|Liviu Dragnea]] (links), [[:en:President of the Chamber of Deputies of Romania|president van die Kamer van Afgevaardigdes van Roemenië]], voormalige adjunkminister [[Prime Minister of Romania|van Roemenië]] en Aurelia Fedorca (sentrum), burgemeester van Negreşti-Oaş Lêer:Ionuț Silaghi de Oaș - Ungaria - Târgul Internațional de Turism.jpg|Ionuț Silaghi de Oaș op die ''Utazás'' International Tourism Fair, [[Hungary|Hongarye]], 2014. Lêer:Prof. Maria Tripon și E.S. Nob. Ionuţ Silaghi de Oaș - Ansamblul Oașul.jpg|Ionuț Silaghi de Oaș met [[:ro:Maria Tripon|Maria Tripon]] . Lêer:His Royal Highness Prince Nicolae of Romania and His Excellency Noble Ionuţ Silaghi de Oaş in 2014.png|Ionuţ Silaghi de Oaş met [[:en:Nicholas Medforth-Mills|prins Nicolae van Roemenië]], neef van [[Michael I of Romania|koning Michael I van Roemenië]] en [[Queen Anne of Romania|koningin Anne van Roemenië]] (2014) Lêer:Domnul Presedintele Traian Băsescu la Festivalul Național Sâmbra Oilor - Țara Oașului.jpg|Ionuţ Silaghi de Oaş (agter) saam met [[Traian Băsescu]], 4de [[President of Romania|president van Roemenië]] . Lêer:HE Ambassador Ovidiu Dranga, HE Ionuț Silaghi de Oaș and professor Maria Tripon.jpg|Ionuţ Silaghi de Oaş met Ovidiu Dranga, buitengewone ambassadeur en gevolmachtigde van [[Romania|Roemenië]] aan die Republiek van [[Poland|Pole]], en met professor Maria Tripon in Pole (2016). </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ionuț Silaghi de Oaș}} * [http://music.wikia.com/wiki/Ionuț_Silaghi_de_Oaș http://music.wikia.com/wiki/Ionuţ_Silaghi_de_Oaş] * http://www.songtexte.com/artist/ionu-silaghi-5bcfe3b8.html * [http://www.versuri.club/romana-versuri-lyrics/ionut-silaghi-de-oas-prinsu-m-o-jendarii-asara-versuri-lyrics http://www.versuri.club/romana-versuri-lyrics/ionut-silaghi-de-oas-prinsu-mo-jendarii-asara-versuri-lyrics] * [{{Allmusic|class=artist|id=mn0002193480|pure_url=yes}} Ionuț Silaghi] by Allmusic * {{Imdb naam|nm10859157}} * [https://openlibrary.org/authors/OL7393084A/Ionu%C8%9B_Silaghi_de_Oa%C8%99 Ionuț Silaghi de Oaș] - [[:en:Openlibrary|Openlibrary]] * [https://www.discogs.com/artist/5760706-Ionu%C8%9B-Silaghi Ionuț Silaghi de Oaș] - Diskogs {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] 4f47ihjjv9gnvurfqlwwy84xth23v09 0 295238 2892314 2571973 2026-04-10T15:59:01Z Jcb 223 2892314 wikitext text/x-wiki Die wrywingsdrukval in 'n pyp word gegee deur die '''Darcy-Weisbach-vergelyking''' tesame met die [[Colebrookvergelyking]] wat 'n funksie is van die [[Reynoldsgetal]] om f' te bepaal. {| class="wikitable" border="1" | <math>\Delta P_f = f' \cdot \Sigma \left ( \frac{L}{D} \right ) \cdot \frac{\rho u^2}{2000}</math> |} Waar: * <math>\Delta P_f</math> – Wrywingsdrukval [kPa] * <math>f'</math> – Darcy/Moody [[wrywingsfaktor]] [dimensieloos] Hierdie waarde kan òf bepaal word deur die [[Colebrookvergelyking]] òf die [[Moodygrafiek]]. * <math>\Sigma \left ( L/D \right )</math> – (Ekwivalente) lengte van pyp [m]. Vir 'n pyp sonder elmboë en kleppe is dit bloot die lengte gedeel deur die diameter. Elmboë en kleppe se weerstand word bepaal deur 'n L/D-waarde. Al hierdie waardes word bymekaar getel om die totale L/D-waarde te kry. * <math>\rho</math> – [[Digtheid]] van vloeier [kg/m³] * <math>u</math> – Vloeisnelheid [m/s] Die snelheid in 'n lyn kan soos volg in terme van die volume- en massavloeitempo geskryf word: : <math>u = \frac{\frac{V}{3600}}{A} = \frac{\frac{V}{3600}}{\frac{\pi}{4}\left(\frac{d}{1000}\right)^2} = \frac{\frac{W}{\rho}}{\frac{\pi}{4}\left(\frac{d}{1000}\right)^2}</math> Waar: * <math>A</math> – Binnedeursnitarea van die pyp [m²] * <math>d</math> – Pyp binne[[diameter]] [mm] * <math>V</math> – Volumevloeitempo [m³/h] * <math>W</math> – Massavloeitempo [kg/h] * <math>\rho</math> – digtheid van die vloeier [kg/m³] Indien hierdie in die boonste formule vervang word, word die volgende verkry: : <math>\Delta P_f = \frac{f'L}{D} \cdot \frac{\rho u^2}{2000} = \frac{f'L}{\frac{d}{1000}} \cdot \frac{\rho}{2000} \cdot \left(\frac{\frac{V}{3600}}{\frac{\pi}{4}\left(\frac{d}{1000}\right)^2}\right)^2 = \frac{62544f'L\rho V^2}{d^5} = \frac{62544f'LW^2}{\rho d^5}</math> '''Dus, ter opsomming:''' : <math>\Delta P_f \quad = \quad \frac{f'L}{D} \cdot \frac{\rho u^2}{2000} \quad = \quad \frac{f'L\rho u^2}{2d} \quad = \quad \frac{62544f'L\rho V^2}{d^5} \quad = \quad \frac{62544f'LW^2}{\rho d^5}</math> == Bepaling van ekwivalente pyplengte (<math>\Sigma \left ( L/D \right )</math>) == Die drukval oor pyptoebehore soos [[klep]]pe, elmboë, T-stukke, vernouers, lynsiwwe, pypingange en pypuitgange word gewoonlik saam met die wrywingsdrukval bereken en word by die totale pyplengte getel as 'n ekwivalente pyplengte (L/D). Bv, 'n sluisklep wat voloop is se ekwivalente pyplengte is L/D = 13. Dus, indien die totale pyplengte van 'n pypsisteem 10&nbsp;m is en dit bevat 'n sluisklep wat voloop is in 'n pyp met 'n binnediameter van 200&nbsp;mm (0.2 m), dan is die totale ekwivalente pyplengte L_e = 10 + 13 × 0.2 = 10 + 2.6 = 12.6 m. Soms word die weerstand gegee in terme van K_r. Die ekwivalente lengte word dan soos volg bereken: : <math>L_e = \frac{K_r D}{f'}</math> Dus is die totale ekwivalente lengte: : <math>L_e = \sum L + \frac{\sum K_r D}{f'}</math> Hierdie waarde word nou gebruik in die vergelyking om die totale wrywingsdrukval te bepaal: : <math>\Delta P_f \quad = \quad \frac{f'L_e}{D} \cdot \frac{\rho u^2}{2000} \quad = \quad \frac{f'L_e\rho u^2}{2d} \quad = \quad \frac{62544f'L_e\rho V^2}{d^5} \quad = \quad \frac{62544f'L_eW^2}{\rho d^5}</math> Alternatiewelik is: : <math>\Delta P_f = K_e \cdot p_v = \frac{f'L}{D} \cdot \frac{\rho u^2}{2000}</math> : waar <math>K_e = \Sigma K_r + \sum \frac{f'L}{D}</math> == Drukvalkonstantes vir passtukke == {| class="wikitable" border="1" |+ L/D waardes vir passtukke |- ! scope="col" | Toerusting ! scope="col" | L/D waarde |- | 90° elmboog | 30 |- | 45° elmboog | 16 |- | Sagte T | 20 |- | Harde T | 60 |- | Voloop sluisklep | 13 |} Kyk ookː * [https://neutrium.net/fluid-flow/pressure-loss-from-fittings-equivalent-length-method/ Pressure loss from fittings - Equivalent length method] * [https://neutrium.net/fluid-flow/pressure-loss-from-fittings-excess-head-k-method/ Pressure loss from fittings - Excess head (K) method ] == Bylaes == === Bylaag A: Norman Lieberman se vereenvoudigde formule === Die bekende Norman Lieberman het die volgende vereenvoudigde formule afgelei om die drukval deur 'n pyp te bepaal:<ref>Verkry uit kursusnotas wat Normal Lieberman aangebied het in 2014</ref> : <math>\Delta P_{100 vt} = \frac{4}{d} \times \frac{\rho}{62} \times \frac{u^2}{28}</math> Waar: * <math>\Delta P_{100 vt}</math> = Drukval in pvd (pond per vierkante duim) per 100 voet pyp. * <math>d</math> = Pyp binnediameter in duim. * <math>\rho</math> = Digtheid van vloeier in lb/vt³. * <math>u</math> = Snelheid in pyplyn in vt/s (voet per sekonde). * <math>4</math> = [[Empiries]] bereken. * <math>62</math> = Digtheid van water [lb/vt³]. Dus is die middelste "term", &rho;/62 die [[Spesifieke gravitasie|SG]]. * <math>28</math> = Drukomskakeling van duim water na pvd. '''Standaardeenhede''' Die formule hierbo kan ook soos volg geskryf word: : <math>\Delta P = \frac{4}{100 \times 62 \times 28} \cdot \frac{\rho u^2}{d} = 2.3014 \times 10^{-5} \frac{L\rho u^2}{d}</math> Waar: * <math>\Delta P</math> = Drukval in pyp in pvd * <math>L</math> = Lengte van pyp in voet Die konstante se eenhede is dus: : <math>2.3014 \times 10^{-5} \frac{pvd}{1} \cdot \frac{1}{vt} \cdot \frac{vt^3}{lb} \cdot \left(\frac{s}{vt}\right)^2 \cdot \frac{dm}{1} = 2.3014 \times 10^{-5}\ \frac{pvd.dm}{lb.s}</math> Skakel nou die konstante om na standaard eenhede: : <math>2.3014 \times 10^{-5}\ \frac{pvd.dm}{lb.s} \times \frac{101.325\ kPa}{14.696\ pvd} \times \frac{0.0254\ m}{1\ dm} \times \frac{1\ lb}{0.4536\ kg} = 8.8959 \times 10^{-6}\ \frac{kPa.m}{kg.s}</math> Dus is die formule hierbo in standaard eenhede soos volg: {| class="wikitable" border="1" | <math>\Delta P = 8.8959 \times 10^{-6}\ \frac{L\rho u^2}{D}</math> |} Waar: * <math>\Delta P</math> = Drukval in pyp in kPa * <math>L</math> = Lengte van pyp in m * <math>\rho</math> = Digtheid van die vloeier in kg/m³ * <math>D</math> = Binnediameter van die pyp in m of : <math>\Delta P_{100m} = 8.8959 \times 10^{-4}\frac{\rho u^2}{D} = 0.88959\ \frac{\rho u^2}{d}</math> Waar: * <math>\Delta P_{100m}</math> = Drukval in pyp per 100 meter pyp in kPa. * <math>d</math> = Binnediameter van die pyp in mm. == Kyk ook == * [[Pypvloei]] * [[Manningvergelyking]] vir vloei in oop kanale == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Pypleiding]] l8moakednoh24zrcm02944kd4nk98o4 0 295404 2892337 2473344 2026-04-10T16:49:11Z Jcb 223 2892337 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Eurypterida |fossil_range = [[Ordovisium]]-[[Perm (geologie)|Laat Perm]], {{Fossil range|467.3|251.9|earliest=478}} |image = Eurypterus remipes 001.jpg | image_caption = ’n Fossiel van ''Eurypterus remipes'' (Staatsmuseum van Natuurgeskiedenis, in [[Karlsruhe]], [[Duitsland]]). | image_width = 250px | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = [[Chelicerata]] | classis = [[Merostomata]] | ordo = '''Eurypterida''' | ordo_authority = Burmeister, 1843 | synonyms = *Gigantostraca <small>Haeckel, 1866</small> *Cyrtoctenida <small>Størmer & Waterston, 1968</small> | subdivision_ranks = Subordes | subdivision = *†Stylonurina <small>Diener, 1924</small> <br/> *†Eurypterina <small>Burmeister, 1843</small> }} Die '''euripterides''' ([[Orde (biologie)|orde]] '''Eurypterida''', dikwels informeel '''seeskerpioene''' genoem) is ’n groep uitgestorwe [[geleedpotiges]]. Die vroegs bekende euripterides dateer van die [[Tydsnede (geologie)|tydsnede]] [[Darriwilium]] van die [[Periode (geologie)|periode]] [[Ordovisium]], sowat 467,3 miljoen jaar gelede. [[Beeld:Eurypterids_Pentecopterus_Vertical.jpg|thumb|200px|links|’n Voorstelling van ''Pentecopterus'', die vroegste bekende euripteride.]] Die groep het waarskynlik in die vroeë Ordovisium of laat [[Kambrium]] hulle verskyning gemaak. Daar was sowat 250 [[spesie]]s en dus was Eurypterida die uiteenlopendste [[Paleosoïkum|Paleosoïese]] orde van die [[Filum|subfilum]] [[Chelicerata]]. Ná hul verskyning het euripterides gedurende die [[Siluur]] ’n groot deel uitgemaak van die seedierelewe, waarvan die meeste spesies beskryf is. Die genus ''Eurypterus'' uit die Siluur maak meer as 90% van alle bekende spesimens uit. Hoewel die groep bly diversifiseer het gedurende die daaropvolgende periode, die [[Devoon]], is hulle swaar getref deur die [[Laat-Devoon-uitwissing]]. Hulle getalle het afgeneem totdat hulle tydens die [[Perm-Trias-uitwissing]] (of net daarvoor) uitgesterf het, sowat 251,9&nbsp;miljoen jaar gelede. Hoewel hulle dikwels "seeskerpioene" genoem word, het net die vroegste euripterides in die see voorgekom; baie latere vorme het in brak of vars water geleef, en hulle was nie ware [[skerpioen]]e nie. Volgens sommige studies kon hulle ’n dubbele [[asemhalingstelsel]] gehad het, wat beteken hulle het dalk vir kort rukke op land gehou. Die naam Eurypterida kom van die [[Grieks]]e woorde εὐρύς (''eurús'', "breë" of "wye") en πτερόν (''pteron'', "vlerk'), wat verwys na die paar breë swemledemate in baie lede van die groep. Die euripterides sluit die grootste bekende geleedpotiges in wat nog geleef het. Die grootste een, ''Jaekelopterus'', het tot 2,5&nbsp;m lank geword. Hulle was egter nie almal groot nie; die meeste spesies was korter as 20&nbsp;cm; die kleinste een, ''Alkenopterus'', was net 2,03&nbsp;cm lank. Eurypterida-fossiele is al op al die kontinente ontdek. Die meeste kom uit [[Noord-Amerika]] en [[Europa]], want die groep het hoofsaaklik in die water om en op die antieke superkontinent [[Euramerika]] voorgekom. Net ’n hand vol groepe het weg van daar versprei en ’n paar genera is wêreldwyd aangetref. ==Grootte== [[Beeld:Mega-Eurypterids.svg|thumb|links|’n Vergelyking in die grootte van die mens met dié van ses van die grootste Eurypterida-spesies in die genera ''Jaekelopterus'', ''Carcinosoma'', ''Acutiramus'' (twee spesies), ''Pterygotus'' en ''Pentecopterus''.]] Euripterides was baie uiteenlopend wat grootte betref – dit het afgehang van faktore soos leefstyl, omgewing en [[taksonomie]]. Groottes van sowat 100&nbsp;cm was in die meeste groepe algemeen.{{sfn|Tetlie|2007|pp=|p=557}} Die kleinste een, ''Alkenopterus burglahrensis'', het net 2,03&nbsp;cm lank geword.{{sfn|Poschmann|Tetlie|pp=|p=189|2004}} Die grootste euripteride, en sover bekend die grootste geleedpotige wat nog geleef het, is ''Jaekelopterus rhenaniae''. ’n Knyper wat in [[Duitsland]] ontdek is, was 36,4&nbsp;cm lank, maar vermis ’n kwart van sy grootte. As die oorspronklike grootte in ag geneem word, was die spesimen van ''Jaekelopterus'' met dié knyper tussen 233 en 259&nbsp;cm lank, ’n gemiddelde lengte van 2,5&nbsp;m. Met sy knypers oopgesprei, kon nog ’n meter by sy lengte gevoeg word. Selfs sonder oopgespreide knypers, is dit minstens ’n halwe meter langer as ander reusagtige geleedpotiges.{{sfn|Braddy|Poschmann|Tetlie|pp=|p=107|2008}} Nog twee spesies, ''Erettopterus grandis'' en ''Hibbertopterus wittebergensis'', kon ook 2,5&nbsp;m lank geword het, maar dit is nie heeltemal seker nie.{{sfn|Lamsdell|Braddy|2009|pp=|p=|loc=[http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/suppl/2009/10/09/rsbl.2009.0700.DC1/rsbl20090700supp1.xls Supplementary information]}} Veral die spesies van die [[Familie (biologie)|familie]] Pterygotidae het besonder lank geword. ''Acutiramus'', waarvan die grootste lid (''A. bohemicus'') 2,1&nbsp;m lank geword het, en ''Pterygotus'', met die langste spesies (''P. grandidentatus'') 1,75&nbsp;m lank, was reusagtig.{{sfn|Braddy|Poschmann|Tetlie|pp=|p=107|2008}} Daar was egter ook ander enorme euripterides benewens die lede van Pterygotidae. ==Kladogram== Die [[Klade|kladogram]] hier onder dek alle bekende Eurypterida-families en is hoofsaaklik volgens ’n 2007-studie deur O. Erik Tetlie.{{sfn|Tetlie|2007|pp=|p=565}} {{clade|{{clade |label1=Stylonurina |1={{clade | 1= Rhenopteridae [[Beeld:Brachyopterus restoration.png|50px]] | 2={{clade |label1=Stylonuroidea | 1={{clade | 1= Parastylonuridae | 2= Stylonuridae [[Beeld:Stylonurus BW white background.png|45px]] }} | 2={{clade |label1=Kokomopteroidea | 1={{clade | 1= Hardieopteridae | 2= Kokomopteridae }} |label2= Mycteropoidea | 2={{clade | 1= Drepanopteridae | 2={{clade | 1= Hibbertopteridae [[Beeld:Hibbertopterus scouleri.jpg|60px]] | 2= Mycteroptidae [[Beeld:Megarachne BW.jpg|55px]] }} }} }} }} }} |label2=Eurypterina |2={{clade | 1= Moselopteridae [[Beeld:Stoermeropterus.png|55px]] | 2={{clade | 1= Onychopterellidae | 2={{clade |label1= Eurypteroidea | 1={{clade | 1= Dolichopteridae | 2={{clade | 1= Eurypteridae [[Beeld:Eurypterus Paleoart (no background).png|55px]] | 2= Strobilopteridae }} }} |label2=Diploperculata | 2={{clade |label1= Carcinosomatoidea | 1={{clade | 1= Megalograptidae | 2={{clade | 1= Carcinosomatidae [[Beeld:Carcinosoma newlini.png|55px]] | 2= Mixopteridae [[Beeld:Mixopterus BW.jpg|60px]] }} }} | 2={{clade | 1= Waeringopteridae | 2={{clade | 1= Adelophthalmidae [[Beeld:Adelophthalmus irinae.png|40px]] |label2= Pterygotioidea | 2={{clade | 1= Hughmilleriidae | 2={{clade | 1= Pterygotidae [[Beeld:Pterygotus anglicus reconstruction.jpg|60px]] | 2= Slimonidae [[Beeld:Slimonia acuminata reconstruction.jpg|60px]] }} }} }} }} }} }} }} }} }}|label1='''Eurypterida'''}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ===Bronne=== {{refbegin}} *{{Cite journal|last=Braddy|first=Simon J.|last2=Poschmann|first2=Markus|date=2008|title=Giant claw reveals the largest ever arthropod|journal=Biology Letters|volume=4|issue=1|pages=106–109|doi=10.1098/rsbl.2007.0491|ref=CITEREFBraddyPoschmannTetlie2008|first3=O. Erik|last3=Tetlie|pmc=2412931|pmid=18029297}} *{{Cite journal|last=Poschmann|first=Markus|last2=Tetlie|first2=O. Erik|date=2004|title=On the Emsian (Early Devonian) arthropods of the Rhenish Slate Mountains: 4. The eurypterids ''Alkenopterus'' and ''Vinetopterus'' n. gen. (Arthropoda: Chelicerata)|journal=Senckenbergiana Lethaea|volume=84|issue=1–2|pages=173–193|ref=CITEREFPoschmannTetlie2004|doi=10.1007/BF03043470}} *{{Cite journal|last=Braddy|first=Simon J.|last2=Poschmann|first2=Markus|date=2008|title=Giant claw reveals the largest ever arthropod|journal=Biology Letters|volume=4|issue=1|pages=106–109|doi=10.1098/rsbl.2007.0491|ref=CITEREFBraddyPoschmannTetlie2008|first3=O. Erik|last3=Tetlie|pmc=2412931|pmid=18029297}} *{{Cite journal|last=Lamsdell|first=James C.|last2=Braddy|first2=Simon J.|date=2009|title=Cope's Rule and Romer's theory: patterns of diversity and gigantism in eurypterids and Palaeozoic vertebrates|journal=Biology Letters|volume=6|issue=2|pages=265–269|doi=10.1098/rsbl.2009.0700|ref=CITEREFLamsdellBraddy2009|pmc=2865068|pmid=19828493}} {{refend}} ==Skakels== *[http://www.eng.yabloko.ru/ Amptelike webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105100721/http://www.eng.yabloko.ru/ |date= 5 Januarie 2012 }} {{en}} {{CommonsKategorie-inlyn|Eurypterida}} {{vertaaluit| taalafk = en| il = Eurypterid}} {{normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Geleedpotiges]] [[Kategorie:Uitgestorwe spesies]] 6p7g1ywe7va1dfq0j3tc3t5wykmur68 0 296355 2892263 2211060 2026-04-10T12:35:46Z Aliwal2012 39067 2892263 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Mercedes-Benz_EQ_A_Concept_Retro_Classics_2020_IMG_0084.jpg|duimnael|Mercedes-Benz EQA is gebaseer op die [[Mercedes-Benz A-klas|W177 A-klas]] platform.]] [[Lêer:Mercedes-Benz_EQC_400_4Matic_Genf_2019_1Y7A5102.jpg|duimnael|Mercedes-Benz EQC is gebaseer op die X253 GLC-klas platform.]] [[Lêer:Mercedes-Benz_Vision_EQS_at_IAA_2019_IMG_0753.jpg|duimnael|Mercedes-Benz EQS (foto Vision EQS) sal die eerste model wees wat gebaseer is op die toegewyde MEA-elektriese platform.]] [[Lêer:Smart,_GIMS_2018,_Le_Grand-Saconnex_(1X7A1163).jpg|regs|duimnael|Smart EQ Fortwo]] [[Lêer:Mercedes_Benz_EQ_Silver_Arrow.jpg|duimnael|Mercedes Benz EQ Silver Arrow]]<!-- {{Inligtingskas Maatskappy-en | name = Mercedes-Benz | company_logo = Mercedes-Benz EQ logo.svg | image = [[Lêer:2017-03-07 Geneva Motor Show 1111.JPG|duimnael]] | image_caption = Mercedes-Benz EQC Concept | type = Beoogde reeks | foundation = 2016 | industry = Motornywerheid | products = Inprop elektriese voertuie | parent = [[Mercedes-Benz]] | homepage = [https://www.mercedes-benz.com/eq/intl/en/eq.html Mercedes-Benz EQ] |}}--> '''Mercedes-Benz EQ''' is 'n komende reeks elektriese [[voertuie]] wat deur [[Mercedes-Benz]] vervaardig word. Die eerste model is in 2016 op die Paryse Internasionale Motorskou vertoon as die Generation EQ-konsepvoertuig. Mercedes-Benz beoog om teen 2022 tien EQ-modelle te vervaardig, waarvan drie die Smart-handelsmerk sal hê, en tussen 15% en 25% van wêreldwye verkope verteenwoordig. Al die Mercedes-Benz ontwerp- en produksiepogings vir elektriese voertuie sal die EQ-kenteken dra. Die Mercedes-Benz EQC, die eerste lid van die EQ-reeks, is tydens 'n spesiale geleentheid in [[Stockholm]] in 2018 voorgestel. == Familie == Mercedes-Benz beoog om teen 2022 tien EQ-modelle te ontwerp en vervaardig. Almal sal gebaseer wees op 'n enkele platform wat spesifiek vir elektriese aandrywing gekonfigureer word vir elke soort voertuig as gevolg van modularisering. Dieter Zetsche, voorsitter van [[Daimler|Daimler AG]], het gesê dat die nuwe handelsmerk alle "elektrifiseringspogings" van Mercedes-Benz sal behels, met die doel om teen 2025 tussen 15% en 25% van die wêreldwye verkope vir die onderneming te laat uitmaak, afhangend van "die voortgesette ontwikkeling van infrastruktuur en klantvoorkeure". Jurgen Schenk, 'n direkteur van Daimler wat toesig sal hou oor die ontwikkeling van die elektriese voertuigprogram, het gesê dat die maatskappy verwag dat die verbetering van energiedigtheid aan batterytegnologie tot 2025 ongeveer 20% per jaar sal wees, gelykstaande aan verbeterings tussen 2010 en 2016. Om aan produksieteikens te voldoen, begroot Daimler AG [[Euro|€]]1 miljard vir kapitaaluitbreidingsprojekte van sy wêreldwye batteryproduksie, helfte sal gewy word aan die Deutsche ACCUmotive-filiaal [[Litiumioonbattery]]e in Kamenz, Duitsland. Dit is deel van die onderneming se belegging van tot €10 miljard vir die ontwerp en ontwikkeling van elektriese voertuie. Die voertuie gebruik die gekombineerde laaistelsel, 'n muurlaaier, of 'n opsionele draadlose induktiewe laaistelsel. Die EQC, die produksieweergawe van die Generation EQ-konsep, is die eerste EQ-model. Dit is op 4 September 2018 in [[Stockholm]], Swede onthul. Dit is 'n [[Kompakte motor|kompakte]] [[sportnutsvoertuig]] (SNV) en was geskeduleer vir vrystelling in 2019. Die voertuig het twee elektriese motors, een op die vooras en een op die agteras. Dit het vierwielaandrywing en 'n kraglewering van 300 kW en 765 Nm. Die battery is in die vloer gemonteer en het 'n togreikafstand van 417 km. Die EQA is 'n elektriese weergawe van die tweede generasie GLA [[Oorkruis SNV]] wat in 2020 vrygestel sal word,<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/roadshow/news/mercedes-benz-eqa-electric-suv-ev/ |title=Mercedes-Benz EQA electric SUV on deck as brand's next EV |last=Szymkowski |first=Sean |website=Roadshow |access-date=12 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107174007/https://www.cnet.com/roadshow/news/mercedes-benz-eqa-electric-suv-ev/ |archive-date=7 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> alhoewel die Concept EQA van 2017 'n luikrug met baie inspirasie van die [[Mercedes-Benz A-klas|A-klas]] was. Die EQ Silver Arrow is in 2019 by die IAA in Frankfurt onthul, bedoel as 'n futuristiese konsep vir elektriese renmotors met 'n beoogde topsnelheid van meer as 400 km/uur. Dit het 'n unieke bakstyl wat herinner aan die Mercedes-koepees in die 1950's en 1960's, en het 'n enkelstitplek met 'n voorskerm vir die bestuurder. Dit het ook 'n LED-paneel aan die voorste buffer, wat die bewegingsbeligting voorsien. == Handelsmerkdispuut == In Maart 2017 het die Chinese motorvervaardiger Chery 'n klag by die handelsmerkkantoor van die Staatsadministrasie vir Nywerheid en Handel in China ingedien oor die gebruik van 'EQ', aangesien Chery sedert 2015 die naam 'eQ' gebruik het vir 'n elektriese weergawe van sy QQ3- stadsmotor. Die geskil is in Julie 2017 opgelos, terwyl Chery die regte behou het om 'eQ' met numeriese modelle te gebruik en Mercedes-Benz om 'EQ' met alfabetiese modelle te gebruik. Genesis Motors gebruik ook 'EQ900' in die Suid-Koreaanse mark, maar dit was nie 'n kontroversie nie as gevolg van die verandering van die naam na 'G90' in die opgesmukte weergawe. Mercedes-Benz het die terme EQA, EQB, EQE en EQS as handelsmerke geregistreer.<ref>{{cite web |url=http://www.thedrive.com/news/20891/daimler-files-tsunami-of-trademarks-in-advance-of-eq-ev-debut |title=Daimler Files Tsunami of Trademarks in Advance of 'EQ' EV Debut |last=Gilboy |first=James |date=16 Mei 2018 |website=The Drive |access-date=20 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329190507/https://www.thedrive.com/news/20891/daimler-files-tsunami-of-trademarks-in-advance-of-eq-ev-debut |archive-date=29 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} jxpd9r3jo2xtzcqcjv7wcqw37xyvr98 0 296561 2892305 2812295 2026-04-10T15:52:10Z Jcb 223 2892305 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chansonnier du Roi.jpg|duimnael|Die 13de eeuse ''Manuscrit du Roi'' (Koningshandskrif) is een van die belangrikste chansonniers met meer as 600 tekste. Die versameling word in die ''[[Bibliothèque nationale de France]]'' te [[Parys]] bewaar]] '''Chansonnier''' ("liedereboek", afgelei van [[Frans]] ''chanson'' "lied") is 'n Franse term wat vanaf die 18de eeu gebruiklik geword het om na 'n manuskrip- of gedrukte versameling van [[Oksitaans]]-[[Provensaals]]e troebadoerliriek (''chansons'' of liedere) te verwys, analoog met die [[Spaans|Spaans-Kastiliese]] ''cancionero'', die [[Italiaans]]e ''canzoniere'' en die [[Duits]]e ''Liederhandschrift''. Chansonniers, wat tussen 1230 en die vroeë 14de eeu saamgestel is (aanvanklik veral in Noord-Italië, later ook in [[Oksitanië]], Noord-Frankryk en [[Katalonië]]), vorm die belangrikste laat-Middeleeuse interpretasie van troebadoer- en trouvère-musiek wat op die tydstip van publikasie gewoonlik tussen enkele dekades en rofweg honderd jaar oud was. Die belangrikste chansonniers uit die 13de eeu bevat die monofoniese toonsettings van troebadoer- en trouvère-liriek. In latere kompendia kom ook polifoniese toonsettings voor. Vanaf die 17de eeu is die term gebruik om na die Middeleeuse lieddigters in die tydperk tussen die 12de en 14de eeu te verwys wat in Frans as ''trouvères'' en in Provensaals as ''trobadors'' (troebadoers) bekend gestaan het om 'n terminologiese onderskeiding tussen hulle en die digters van heldedigte te maak. 13de eeuse troebadoer-manuskripte is van die oudste bekende versamelings van Europese liriese digkuns wat in 'n volkstaal geskryf is en die eerstes in Oksitaans wat wêreldlike eerder as religieuse werke bevat.<ref>William Burgwinkle: ''The Chansonniers as books''. In: Simon Gaunt and Sarah Kay: ''The Troubadours. An Introduction''. Cambridge: Cambridge University Press 1999, bl. 246</ref> Die groot aantal en verskeidenheid liedere, gereelde wysigings en verbeterings wat daaraan aangebring is, besondere aandag wat aan die verskillende genres en die toeskrywing aan outeurs gegee is, die vertroudheid met die literêre geskiedenis en omvattende, goed deurdagte en sorgvuldig uitgevoerde rubrikasies (handgeskilderde of -geskrewe versierings, aanmerkings of onderstrepings in rooi [[ink]]) getuig van die dubbele natuur van chansonniers - as boek, eerder nog as blote kompendium en liederebundel, en as gesogte kunswerk vir versamelaars. So is dikwels meerdere kopieë of latere goedkoper uitgawes van 'n oorspronklike [[kodeks]] vervaardig. Italiaanse en Okitaanse kodekse uit Languedoc, wat ietwat later ontstaan het, het as voorbeeld gedien vir 14de eeuse Italiaanse versamelings van liriese werke en as belangrike bronboeke vir Middeleeuse Italiaanse meesterdigters, insluitende [[Dante Alighieri]] en [[Petrarca]]. Oksitaanse digkuns en Franse romanses was in die 13de en 14de eeu hoogs gewild in hoofse kringe in Noord-Italië waar hulle prestige en literêre legitimiteit aan 'n selfbewuste adelsklas verskaf het. Veertig chansonniers is uit die Middeleeue oorgelewer. Die vroegstes hiervan, 'n groep chansonniers wat tussen 1254 en omstreeks 1300 saamgestel is, is òf in die werkswinkels van [[Venesië]], [[Padua]] en [[Treviso]] vervaardig, dikwels deur Oksitaanse skrywers, òf kort daarna na Italië gebring. Meer as die helfte van 14de eeuse manuskripte is eweneens in Noord-Italië vervaardig. Die vroegste manuskripte uit die [[Veneto]] dui daarop dat die tekste destyds reeds 'n status behaal het wat deur die Franse sosioloog en sosiaalfilosoof [[Pierre Bourdieu]] (1930−2002) as "kulturele kapitaal" beskryf is. Hul samestellers het die kodekse nie as suiwer kompendia of katalogusse beskou nie, maar 'n nuwe, komplekse waarde en betekenis daaraan gegee deur [[ensiklopedie]]se inligting by die liedtekste te voeg. Saam met die lirieke is biografiese besonderhede van digters, die historiese ontwikkeling van genres en dié van adellike howe gedokumenteer wat sowel die trobador-liedkuns asook die kunstenaars bevorder het. Die hipotese, waarvolgens Oksitaanse poësie as gevolg van die kruistog teen die Albigense (1209−1229) sy gehore verloor en veel van sy vitaliteit sou ingeboet het, word deur hierdie ontwikkeling bevraagteken. Blykbaar was daar groter belangstelling in die geskrewe vorm van liedere en in versamelings daarvan. Die verlies van onafhanklikheid en prestige, wat met die Noord-Franse inval verbonde was, het die voorkeur vir plaaslike digkuns nog aangewakker en 'n deskundiges aangedryf om die kulturele geskiedenis van Oksitanië te dokumenteer. Vir sy Italiaanse weldoeners het hierdie vreemde digkuns nie net as statussimbool en voorbeeld vir poësie in Italiaans gedien nie, maar dit was ook 'n welkome nuwe medium om politieke propaganda te versprei in 'n tyd toe die Lombardiese Liga en die pousdom gemeenskaplik in verset gekom het teen die [[Heilige Romeinse Ryk|Heilige Romeinse]] keiser Frederik II se beleid van politieke integrasie van alle ryksdele onder sy onmiddellike gesag. Die belangstelling van Italiaanse kant vir die maatskaplike en kulturele konteks, waarin Oksitaanse poësie ontstaan en gefloreer het, is ongewoon in hierdie tydperk, gegewe die onlangse karakter van die literêre verskynsel en tematiek. So word aangeneem dat Oksitaanse digters in die laat 12de eeu liriese en biografies-kulturele materiaal, wat hulle self aan die belangrikste howe en geleerde instellings van hul tuisland versamel het, na Italië saamgebring het. Veral in Venetiese ''scriptoria'' of skryfateljees is groot moeite gedoen om luukse manuskripte op vellum, 'n soort kosbare perkament van ongelooide dierhuid, saam te stel om die tradisies veilig in materiële vorm te bewaar. Die vroegste tekste is dikwels op 'n hoogs georganiseerde wyse saamgestel en sorgvuldig volgens genre en digter geïndekseer. Die biografieë van digters, wat in die chansonniers verskaf word, is die belangrikste historiese bronne ten opsigte van troebadoerliriek. == ''Vidas'' en ''razos'' == Die biografiese prosatekste val in twee kategorieë, sogenaamde ''vidas'' en ''razos'' (alhoewel die twee nie altyd suiwer van mekaar onderskei kan word nie). ''Vidas'' is meestal volgens dieselfde retoriese formaat saamgestel wat historiese geloofwaardigheid aan hulle verleen en vermeld die digter se naam, sy herkoms, sy literêre talente, sy beskermhere en bevorderaars, die verhaal van sy groot liefde, die sukses of mislukking daarvan, en die digter se afsterwe. Biografiese gegewens kann in sommige gevalle nogtans fiksioneel wees. Skrywers doen in elk geval moeite om die digter binne die hele konteks van hoofse digkuns te beskryf om die interpretasie van sy poëtiese sangkuns te vergemaklik en lewer ook kritiek op sy literêre werk. Die term ''vida'' kom uitsluitlik in 14de eeuse werke voor. ''Razos'', die tweede kategorie van biografiese kommentare, lewer terminologiese probleme op aangesien ''razo'' dikwels as sambreelterm gebruik word wat ''vidas'' kan insluit. Die term het sy etimologiese wortel in die Latynse ''ratione(m)'' en word in die betekenis van "inleiding, verklaring, kritieke kommentaar, onderwerp, agtergrond of glosse" gebruik.<ref>Burgwinkle (1999), bl. 250-251</ref> ''Razos'' is in die algemeen omvangryker as ''vidas'' en volg geen vaste retoriese skema nie. Dikwels word aanhalings of selfs die hele lied, wat ter sprake is, daarby ingesluit. ''Razos'' word in 13de eeuse manuskripte aangetref, maar kom nie so vaak voor soos die korter ''vidas'' nie. Hulle gewildheid het blykbaar toegeneem namate troebadoerstudies 'n vaste en algemeen aanvaarde literêre vorm aangeneem het. ''Razos'' kann as onafhanklike verhale uit eie reg beskryf word. Soms bevat hulle verwysings na ''vidas'' met opmerkings soos "Soos u reeds verneem het…" om dan voort te gaan met 'n beskrywing van die redes en omstandighede waarin die betrokke lied geskryf is. Die glosse en biografieë van troebadoers, wat vir die gehore aan Noord-Italiaanse howe saamgestel is, het grondleggende betekenis as die geskrewe vorm van 'n kollektiwee kulturele gedagtenis. Die skrywers van hierdie prosatekste laat die persoonlikhede agter die liedtekste na vore tree en skep sodoende die eerste literêre geskiedenis in 'n Europese volkstaal. Volgens hul literêre kritiek en waardering word 'n ranglys van Middeleeuse digters saamgestel; die helderste digtersterre - onder wie Bertran de Born, Arnaut Daniel en Sordello - leef voort om belangrike rolle in Dante se ''Commedia'' te speel en ingang te vind tot Petrarca se ''Trionfi''.<ref>Burgwinkle (1999), bl. 251</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Chansonniers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Middeleeue]] [[Kategorie:Musiekteorie]] 8xcgzl4tyj883uom7vorrzlz6rnjwpi 0 300304 2892525 2773510 2026-04-10T19:40:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892525 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Mimetes cucullatus 1DS-II 5733.jpg |image_caption = ''[[Mimetes cucullatus]]'' |display_parents = 3 |taxon = Mimetes |authority = [[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Mimetes''''' (stompies) is 'n struik[[genus]] wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Proteaceae]]''. Daar is 13 [[spesie]]s wat tot die genus hoort. Die genus is [[inheems]] aan Suid-Afrika en vorm deel van die [[fynbos]] plantegroei. Al die spesies kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Die volgende spesies word tans erken:<ref>{{Cite web|title=IPNI Plant Name Query Results|url=http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do;jsessionid=320440A1D8DD45C86E378963DDCBF57C?find_family=&find_genus=Mimetes&find_species=&find_infrafamily=&find_infragenus=&find_infraspecies=&find_authorAbbrev=&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=on&find_includeBasionymAuthors=off&find_publicationTitle=&find_isAPNIRecord=on&find_isAPNIRecord=false&find_isGCIRecord=on&find_isGCIRecord=false&find_isIKRecord=on&find_isIKRecord=false&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query&back_page=plantsearch|accessdate=2008-01-31|publisher=the Plant Names Project}}</ref> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! style="width:50px;"| Seksie !! style="width:180px;"| Algemene seksienaam !! style="width:180px;"| Spesie !! style="width:240px;"| Algemene spesienaam |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes arboreus]]'' <small>[[John Patrick Rourke|Rourke]]</small> || Kogelbergvaalstompie |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes argenteus]]'' <small>[[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]] ex [[Joseph Knight (horticulturist)|Knight]]</small> || Vaalstompie |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes hottentoticus]]'' <small>[[Edwin Percy Phillips|E.Phillips]] & [[John Hutchinson (botanist)|Hutch.]]</small> || Hottentotstompie |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes saxatilis]]'' <small>E.Phillips</small> || Bredasdorpstompie |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes splendidus]]'' <small>Salisb. ex Knight</small> || Pragstompie |- | Argenteus || Silwer Mimetesse || ''[[Mimetes stokoei]]'' <small>E.Phillips</small> || Kogelberggouestompie |- | Chrysanthus || Goue Mimetes || ''[[Mimetes chrysanthus]]'' <small>Rourke</small> || Gouestompie |- | Cucullatus || Monk's Cowl Mimetesse || ''[[Mimetes cucullatus]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small>|| Rooistompie |- | Cucullatus || Monk's Cowl Mimetesse || ''[[Mimetes fimbriifolius]]'' <small>Salisb. ex Knight</small> || Maanhaarstompie |- | Hirtus || "Tube" Mimetesse || ''[[Mimetes capitulatus]]'' <small>R.Br.</small> || Skraalstompie |- | Hirtus || "Tube" Mimetesse || ''[[Mimetes hirtus]]'' <small>Salisb. ex Knight</small> || Kreupelboom |- | Hirtus || "Tube" Mimetesse || ''[[Mimetes palustris]]'' <small>Salisb. ex Knight</small> || Geelstompie |- | Hirtus || "Tube" Mimetesse || ''[[Mimetes pauciflorus]]'' <small>R.Br.</small> || Slankevlambos |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Mimetes| ]] [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] f62misc96q5gda25vpc6mpb98oe44ln 0 300566 2892298 2179301 2026-04-10T15:48:10Z Jcb 223 2892298 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Dmitry Medvedev 2 July 2008-4.jpg|duimnael|Die destydse Russiese president, [[Dmitri Medwedef|Dimitri Medwedef]], tydens 'n onthaal vir die nasionale Russiese sokkerspan op 2 Julie 2008, met die Meyendorff-kasteel in die agtergrond]] [[Lêer:RIAN archive 186623 German Chancellor Angela Merkel pays a working visit to Russia.jpg|duimnael|''Für Sie!''<br />Dmitri Medwedef verwelkom die [[Duitsland|Duitse]] kanselier [[Angela Merkel]] buite die gastehuis Meyendorff-kasteel]] '''Barwicha''' ([[Russies]]: Барви́ха; [[Engels]]e en dikwels ook internasionale spelling: '''''Barvikha''''') is 'n nedersetting in die [[Moskou-oblast]] se Odintsofski-rajon, sowat 30 km wes van [[Moskou]] naby die Roeblewo-Oespenski-snelweg (A106) aan die Saminka-rivier geleë, met 'n bevolking van meer as 4&nbsp;000. Die dorp het in die [[Sowjetunie|Sowjettydperk]] bekendheid verwerf het danksy die luukse staatsdatsja's wat hier vir regeringsamptenare en leidende intellektueles ontstaan het. In die post-Sowjettydperk is dit in westerse media onder meer verbind met die gelyknamige sanatorium waar die vroeëre president van die Russiese Federasie, [[Boris Jeltsin]], behandel is. Naas die [[Neogotiese styl|Neogotiese]] Meyendorff-kasteel<ref>Daar is 'n verskeidenheid Duitse spellings vir hierdie kasteel</ref>, die amptelike gastehuis van die Russiese regering, het hier sedert die laat 1990's luukse datsja's vir sommige van die welvarendste burgers van die Federasie ontstaan. ''Barvikha Luxury Village'', 'n opspraakwekkende kompleks wat uit die ''Barvikha Hotel & Spa and Spa Dominique Chenot'', 'n konsertsaal en teater (die Mercury-teater<ref>[https://www.archdaily.com/517129/luxury-village-and-mercury-theatre-project-meganom ''Archdaily.com: Luxury Village and Mercury Theatre / Project Meganom. Besoek op 4 Mei 2020'']</ref>), 'n reeks luukse restaurante, 'n mark vir organiese landbouprodukte en 'n eksklusiewe luukse winkelsentrum met voetgangerlaan bestaan, is deur die Mercury-groep hier opgerig. Die ''Barvikha Hotel & Spa'' is lid van die vereniging ''The Leading Hotels of the World''. Barwicha is naby Roebljofka geleë, die welvarendste westelike voorstad van Moskou. Hier het ook president [[Wladimir Poetin]] sy privaat woning. == Spa Dominique Chenot == Die Spa Dominique Chenot is deur die Italiaanse onderneming Antonio Citterio en Vennote as deel van die ''Barvikha Luxury Village'' ontwerp en in 2009 20 km wes van Sentraal-Moskou temidde van berkbosse geopen. Vir die spa met 'n oppervlakte van 2&nbsp;000 vierkante meter is boumateriale soos rooi sederhout en [[glas]] gebruik.<ref>''Wallpaper City Guide Moscow''. Hersiene uitgawe. London and New York NY: Phaidon Press 2014, bl. 102-103</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Kaarte ---- * [http://blv.ru/#/brands/ '''n Kaart van die Barvikha Luxury Village met winkels en handelsmerke''] [[Kategorie:Nedersettings in Rusland]] irugfg71vp7r2or4y266fxu6c2ar3nd 0 301830 2892308 2692877 2026-04-10T15:53:16Z Jcb 223 2892308 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig |image = [[Lêer:Bornholm Rundt 2012 (2012-07-08), by Klugschnacker modified.jpg|280px]] |name = [[Beeld:Citroen 2016 logo.svg|30px]]{{spaces|3}}Citroën DS |aka = {{ubl|Citroën DS 19 / DS 21 / DS 23 |Citroën D Special |Citroën D Super |Citroën ID 19 / ID 21 |Citroën DW (UK, 1962-1965) }} |manufacturer = [[Citroën]] |production = {{ubl|1955–1975|1,455,746 (wêreldwyd)|1,330,755 (Frankryk)}} |assembly = {{ubl|{{FRA}}: [[Parys]] |{{AUS}}: Heidelberg, Victoria<ref>[http://www.nuancierds.fr/DT%20Australia%20general.htm Citroën D-models in Australia, by le docteur Danche] Besoek op 27 Junie 2012</ref> |{{POR}}: Mangualde |{{VK}}: [[Slough]], [[Engeland]] |{{vlagland|ZAF|1928}}: [[Johannesburg]] |{{vlagland|Joego-Slawië}}: Koper, [[Slovenië]]}} |class = Mediumgroot (E-segment) |body_style = 4-deur [[sedan]]<br />5-deur [[stasiewa]] (Safari)<br />2-deur afslaankap |designer = Flaminio Bertoni |engine = {{ubl| 1911 cc [[Inlynviersilinder|I4]] (DS/ID 19) |1985 cc I4 (DS 20) | 2175 cc I4 (DS 21) | 2347 cc I4 (DS 23) }} |transmission = 3-gang [[Outomatiese ratkas|outomaties]]<br/>4 of 5-gang [[handrat]]<br/>4-gang semi-outomaties |layout = [[motordryfuitleg|voorenjin, voorwielaangedrewe]] |related = Citroën SM |length = 4826 mm (sedan)<br/>4991 mm (estate) |width = 1791 mm |height = 1464 mm (sedan)<br/>1537 mm (estate) |weight = 1270 kg (sedan)<br/>1384 kg (estate) |wheelbase = 3124 mm<ref>{{cite web |title=1955-1975 Citroen DS 19/20/21/23 |url=http://auto.howstuffworks.com/1955-1975-citroen-ds-19-20-21-23.htm |website=How Stuff Works |author=Auto Editors of ''Consumer Guide'' |date=17 Julie 2007 |access-date=18 Julie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719024511/https://auto.howstuffworks.com/1955-1975-citroen-ds-19-20-21-23.htm |archive-date=19 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |predecessor = [[Citroën Traction Avant]] |successor = [[Citroën CX]] }} Die '''Citroën DS''' is 'n [[motordryfuitleg|voorenjin, voorwielaangedrewe]] mediumgroot [[motorvoertuig]] wat deur die Franse maatskappy [[Citroën]] van 1955-1975 vervaardig en bemark is. Dit was beskikbaar in sedan, stasiewa en afslaankap-konfigurasies oor drie reekse of geslagte. Die DS is bekend vir sy aërodinamiese, futuristiese bakontwerp en innoverende tegnologie, en stel nuwe standaarde vir ritgehalte, hantering en remwerk,<ref name="retrothing.com">{{cite web |url=http://www.retrothing.com/2007/01/citroen_ds_deca.html |title=Citroen DS – A car years ahead of its time |website=retrothing.com |access-date=6 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910010944/https://www.retrothing.com/2007/01/citroen_ds_deca.html |archive-date=10 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> laasgenoemde as die eerste [[massaproduksie]]motor met [[skyfremme]].<ref name="hemmings">{{cite web |url=http://www.hemmings.com/hsx/stories/2011/04/01/hmn_opinion3.html |title=The first car with disc brakes really was... |last=Lentinello |first=Richard |date=April 2011 |publisher=Hemmings Motor News |access-date=18 Julie 2018 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105133105/http://www.hemmings.com/hsx/stories/2011/04/01/hmn_opinion3.html |archive-date=5 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Italiaanse beeldhouer en industriële ontwerper Flaminio Bertoni en die Franse lugvaartingenieur André Lefèbvre het die motor gestileer en ontwerp, en Paul Magès het die hidropneumatiese self-nivellerende vering ontwikkel. Citroën het 1&nbsp;455&nbsp;746 eenhede verkoop, waaronder 1 330 755 in die vervaardiger se Quai André-Citroën-fabriek in Parys veervaardig is.<ref name="Automobilia1974">{{Cite journal|first=René|last=Bellu|title=Automobilia|journal=Toutes les voitures françaises 1975 (salon Paris Oct 1974)|volume=72|year=2005}}</ref> Die DS het die derde plek ingeneem in die "Motor van die eeu"-peiling in 1999, ter erkenning van die wêreld se invloedrykste motorontwerpe en is deur die tydskrif ''Classic Sports Car'' as die mooiste motor van alle tye aangewys.<ref name="motorcities.com">{{cite web |url=http://www.motorcities.com/vehicle/09B4E032327279.html |title=1955 Citroen DS – The Most Beautiful Car of All Time |publisher=Motorcities.com |access-date=9 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908041613/http://www.motorcities.com/vehicle/09B4E032327279.html |archive-date= 8 September 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Na 18 jaar van geheime ontwikkeling as die opvolger van die Traction Avant, is die ''DS 19'' op 5 Oktober 1955 op die Paryse Motorskou bekend gestel. In die eerste 15 minute van die skou is 743 bestellings geneem, en die bestellings vir die eerste dag het 12&nbsp;000 beloop.<ref name="egothemag.com">{{cite web |url=http://www.egothemag.com/archives/2004/10/citroen_ds_1.htm |title=The Most Incredible Car Ever Built |website=egothemag.com |access-date=6 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610060113/http://www.egothemag.com/archives/2004/10/citroen_ds_1.htm |archive-date=10 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die tien dae van die skou het die DS 80&nbsp;000 deposito's geneem; 'n rekord wat langer as 60 jaar gestaan het. Motorjoernaliste het destyds gesê die DS toon goeie vordering in die rit-teenoor-hanteringkompromieë in 'n motorvoertuig.<ref name="autospeed">{{cite web |url=http://www.autospeed.com/cms/article.html?&title=The-Amazing-Citroen-DS&A=111235 |title=AutoSpeed - The Amazing Citroen DS |publisher=autospeed.com |access-date=1 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106120558/http://www.autospeed.com/cms/article.html |archive-date= 6 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="motortrend.com">{{cite web |url=http://www.motortrend.com/classic/roadtests/c12_0511_1960_citroen_ds/suspension_engine.html |title=Drive: 1960 Citroen DS |website=motortrend.com |access-date=6 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017200144/http://www.motortrend.com/classic/roadtests/c12_0511_1960_citroen_ds/suspension_engine.html |archive-date=17 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir 'n Frankryk wat nog diep aan die heropbou was na die verwoesting van die Tweede Wêreldoorlog, en ook die opbou van sy identiteit in die post-koloniale wêreld, was die DS 'n simbool van Franse vindingrykheid.<ref name="Design Museum 2010">Fifty Cars That Changed the World by Design Museum, 2010, {{ISBN|978-1840915365}}</ref> Die DS is in baie wêrelddele bemark.<ref>{{cite web |url=http://www.dsinasia.com |title=Citroen DS in Asia |last=Pierre Jammes |publisher=Dsinasia.com |access-date=28 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003110509/http://www.dsinasia.com/ |archive-date= 3 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Omrede hulle deur die tegnologies- aggressiewe bandvervaardiger [[Michelin]] besit word, het Citroën sedert 1948 hul motors rondom die tegnies superieure straalband ontwerp en die DS was geen uitsondering nie.<ref name="carhistory4u">{{Cite web|url=http://www.carhistory4u.com/the-last-100-years/parts-of-the-car/part-2-section-6|title=Car History 4U - History of the car tire in Motor Cars / Automobiles|publisher=carhistory4u.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923200454/http://www.carhistory4u.com/the-last-100-years/parts-of-the-car/part-2-section-6|archive-date=23 September 2015|access-date=1 September 2015}}</ref> <ref name="bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2006-05-04/a-tale-of-two-tiresbusinessweek-business-news-stock-market-and-financial-advice |title=A Tale of Two Tires - Businessweek |publisher=bloomberg.com |access-date=1 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308002833/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2006-05-04/a-tale-of-two-tiresbusinessweek-business-news-stock-market-and-financial-advice |archive-date= 8 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die motor het 'n nuwe hidropneumatiese vering met 'n outomatiese nivelleringstelsel en wisselende grondvryhoogte,<ref>"...gliding on air with only the flick of the speedometer needle to remind you you're in motion! No bumping, jerking, dragging, lurching." Uit 'n advertensie vir die Citroënstalletjie by die Motorskou in Londen, 1957</ref> wat deur Paul Magès ontwikkel is. Met hierdie suspensie kon die DS vinnig ry op die slegte padoppervlaktes wat in Frankryk die reël was. Boonop het die voertuig kragstuur en 'n semi-[[outomatiese ratkas]] gehad (die transmissie het geen koppelaarpedaal nodig gehad nie, maar ratte moes steeds met die hand verskuif word), hoewel die skakelhefboompie 'n hidrouliese skuifmeganisme in die plek van 'n meganiese koppeling beheer het. 'n Veselglasdak het die swaartepunt verlaag en sodoende die massaoordrag verminder. Binne-voorremme (sowel as onafhanklike vering) het die ongeveerde massa verlaag. Verskillende voor- en agterwydtes het die ongelyke bandbelasting verminder, wat bekend was daarvoor om stuurtraagheid te verhoog, tipies van [[Motordryfuitleg#Voorwielaandrywing|voorenjin-voorwielaangedrewe]] motors.<ref name="Artcurial">{{Citation|title=Artcurial Motorcars à Rétromobile (Vente n^o 1957)|page=94|date=4 February 2011|publisher=Artcurial-Briest-Poulain-F.Tajan|location=Paris, France}}</ref> == Suspensie == In 'n hidropneumatiese veerstelsel is elke wiel nie aan 'n veer gekoppel nie, maar aan 'n hidrouliese veringseenheid wat bestaan uit 'n hidrouliese versamelingsfeer van ongeveer 12 cm in deursnee wat [[stikstof]] onder druk bevat, 'n silinder wat hidrouliese vloeistof bevat wat aan die suspensiesfeer vasgeskroef is, 'n suier in die silinder wat deur hefbome aan die vering self verbind word, en 'n dempklep tussen die suier en die bol.<ref name="mycitroen.dk">{{Cite web|url=http://www.mycitroen.dk/library/ds/Red/Hydraulics/Chas'%20Hydraulic%20Course.pdf|title=The hydraulic system of the Citroën DS explained|last=Vyse|first=Charles|date=April 2003|website=mycitroen.dk|access-date=18 July 2018}}</ref> 'n Membraan in die bol verhoed dat die stikstof ontsnap. Die beweging van die wiele vertaal in 'n beweging van die suier, wat op die olie in die stikstofkussing inwerk en die veringeffek verskaf het. Die demperklep het in die konvensionele vering van die skokbreker plaasgevind. Die hidrouliese silinder word met 'n hidrouliese vloeistof vanaf die hoofdrukreservoir gevoer via 'n ''hoogte-korrektor'', 'n klep wat beheer word deur die middelposisie van die teenrolstaaf wat aan die as gekoppel is. As die vering te laag was, het die hoogtesteller hoëdrukvloeistof ingebring; as dit te hoog was, het dit vloeistof na die vloeistofreservoir vrygestel. Op hierdie manier is 'n konstante rithoogte gehandhaaf. Met 'n bediener in die kajuit kon die bestuurder een van die vyf hoogtes kies: normale ryhoogte, twee effens hoër ryhoogtes vir swak terrein en twee uiterste posisies om wiele te ruil. (Die korrekte term ''oleopneumaties'' (olie-lug) is nog nooit wydverspreid gebruik nie. ''Hydropneumatic'' (water-lug) word steeds oorweldigend verkies.) [[Lêer:Citroën_Schnitt-DS_Motor.jpg|duimnael|'n Wegsnymodel toon die enjin ver agter die voorwiele, en onthul die konfigurasie van die oleopneumatiese vering gedeeltelik.]] [[Lêer:Citroen-DS-capot-ouvert.jpg|regs|duimnael|Die noodwiel is onder die enjinkap gestoor]] == Naamgewing == Beide die DS en sy eenvoudiger stalmaat, die ID, het 'n naam gebruik. "DS" word in Frans uitgespreek as "Déesse" (godin); "ID" word uitgespreek as "Idée" (idee). [[Lêer:Timo_Korpivaara_-_1956_Rally_Finland.jpg|regs|duimnael|'n DS19 tydens die 1000-Mere Tydren van 1956 in Finland.]] Die DS was suksesvol in [[motorsport]] soos [[tydren]]ne, waar volgehoue snelhede oor swak oppervlaktes die belangrikste is, en het die Monte Carlo Rally in 1959 gewen. In die 1000-Mere Tydren van 1962 het Pauli Toivonen die DS19 tot oorwinning bestuur. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Citroën}} [[Kategorie:Citroën]] f5knd3sn718iam52wn0s8mx9ytru7a6 0 306207 2892394 2235222 2026-04-10T18:26:04Z Jcb 223 2892394 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hobucken Bridge North Carolina.jpg|duimnael|In Pamlico County, [[Noord-Carolina]], word die Intracoastal Waterway deur die Hobucken-brug oorspan. Die brug maak deel uit van die staatsroetes 33 en 304]] [[Lêer:Dismal Swamp Traffic (7315898848).jpg|duimnael|Die Dismal Swamp Canal in die Great Dismal Swamp-streek van Noord-Carolina en [[Virginië]] is die oudste mensgemaakte kanaal in die Verenigde State wat steeds in gebruik is]] [[Lêer:Wando Welch Terminal.jpg|duimnael|Die Wando Welch-houerterminaal, Charleston, [[Suid-Carolina]]]] [[Lêer:MOL Integrity (ship, 2001) 002.jpg|duimnael|'n Houerskip verlaat die Charleston-seehawe]] [[Lêer:Dauphin Island Bridge, Mobile.jpg|duimnael|Die waterweg is op verskeie plekke oorbrug. Die foto wys die Gordon Persons-brug oor Dauphin-eiland en die waterweg in [[Mobile, Alabama|Mobile]], [[Alabama]]]] [[Lêer:Intracoastal Waterway Louisiana.jpg|duimnael|Naby [[New Orleans]] kruis die Intracoastal Waterway die Bayou Perot (aan die foto se linkerkant; regs vlei die Bayou die Salvadormeer (''Lake Salvador'') binne]] [[Lêer:ISS-38 Intracoastal Waterway in southern Texas.jpg|duimnael|Die waterweg in die suide van Texas, afgeneem deur bemanningslede van die INternasionale Ruimtestasie ISS]] Die '''Intracoastal Waterway (ICW)''' is 'n waterweg langs die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] Ooskus van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Die waterweg, wat volgens 'n besluit van die Amerikaanse Kongres vanaf 1919 gebou en in 1940 voltooi is, het 'n lengte van 3&nbsp;000 myl (4&nbsp;800 km) en verbind [[Boston]] in [[Massachusetts]] as ''Atlantic Intracoastal Waterway'' met Key West in [[Florida]]. Dit strek as ''Gulf Intracoastal Waterway'' vanaf Appalachee in Florida verder weswaarts tot Brownsville in [[Texas]]. Die ICW word deur die ''U.S. Army Corps of Engineers'' onderhou. Die onderhoud vereis dat dele van die waterweg gereeld uitgebagger word om die vereiste dieptegang vir watervoertuie van twaalf voet te verseker. Enkele seksies van die waterweg bestaan uit natuurlike inhamme, soutwaterriviere, baaie en seestrate, ander dele daarvan is as kanale aangelê. Die waterweg bied 'n veilig bevaarbare roete waarlangs bote en skepe en hul bemannings nie aan die gevare van die oop see blootgestel is nie. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] was die waterweg 'n uiters belangrike roete vir die vervoer van militêre vragte omrede dit buite die operasiegebied van vyandelike [[Duikboot|duikbote]] was. Die waterweg is tolvry vir privaat [[Plesierboot|plesierbote]]; vir kommersiële watervoertuie moet brandstofbelasting betaal word. Die waterweg se besigste gedeelte is langs die nywerheidsgebiede van Norfolk in [[Virginië]] geleë. == America's Great Loop == Saam met die [[Mississippirivier]], wat rivierop bevaar word, en die [[Groot Mere]] maak die Intracoastal Waterway deel uit van die sirkelroete ''America's Great Loop'', 'n skeepsroete oor 'n lengte van 6&nbsp;000 myl (9&nbsp;400 kilometer) met die seehawens van die Ooskus as eindpunt. Die roete loop langs sommige van Noord-Amerika se historiese kanale, waaronder die Erie Canal, die Champlain Canal, die Rideau Waterway en die Trent-Severn Waterway. Bootuitstappies na albei Noord-Amerikaanse hoofstede, [[Washington, D.C.|Washington, DC]] en [[Ottawa]], kan langs die roete geniet word. Alhoewel daar in 2015 amptelik sowat 15 miljoen bote in die Verenigde State en Kanada geregistreer was, het tot dusver minder as 1&nbsp;500 bote ''America's Great Loop'' in sy volle lengte bevaar.<ref>Captain George and Patricia Hospodar: ''The Great Loop Experience from Concept to Completion''. Ocala, FL: Atlantic Publishing Group 2015, bl. 16</ref> Bootseienaars (''Loopers''), wat die sirkelroete bemeester het ('n prestasie wat in Engels as ''crossing the wake'' beskryf word), hys 'n goue driehoekvlag. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} ;Amptelike webtuistes ---- * [https://atlanticintracoastal.org/ ''Atlantic Intracoastal Waterway Association''] ;Kaart van America's Great Loop ---- * [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1nV-lUkJ4eTi51hm1LH3wr5vCu20&hl=en&ll=38.273090728503114%2C-80.36099915000003&z=4 ''Google Maps - Great Loop''] {{Normdata}} 9kwb9dv0v6xztyjvxqkarlkdng5xpa4 0 310840 2892346 2729033 2026-04-10T16:52:35Z Jcb 223 2892346 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = Groot Soutmeer | Beeld = Great Salt Lake by Sentinel-2.jpg | Beeld_byskrif = Sentinel-2B-satellietbeeld van die Groot Soutmeer, met kleurverskille tussen die noordelike en suidelike gedeelte as gevolg van 'n spoorwegroete | Kaart = | Kaart_byskrif = Die Groot Soutmeer in 2018 na langdurige droogtes | Koördinate = {{Koördinate|41|N|112|W|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Utah]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | Soort = Binnemeer | Oppervlakte = 4&nbsp;400&nbsp;km² (1&nbsp;700&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 4,9&nbsp;m (16&nbsp;vt) | Maks_diepte = 10&nbsp;m (33&nbsp;vt) | Volume = 18,92&nbsp;km³ | Oppervlakhoogte = 1283&nbsp;m (4193&nbsp;vt) | Lengte = 120&nbsp;km (75&nbsp;myl) | Breedte = 45&nbsp;km (28&nbsp;myl) | Opvangsgebied = 55&nbsp;685&nbsp;km² (21&nbsp;500&nbsp;myl²) | Omtrek = | Invloei = Bear-, Jordan-, Weber-rivier | Uitvloei = Geen | Eiland = 8–15 | Nedersettings = Metropolitaanse gebiede van Salt Lake City en Ogden | Gevries = | Rangorde_volume = }} Die '''Groot Soutmeer''' ([[Engels]]: ''Great Salt Lake''), geleë in die noorde van die [[Amerikaanse]] deelstaat [[Utah]], is die grootste soutwatermeer in die [[Westelike Halfrond]] (met 'n soutgehalte wat drie tot vyf keer so groot is soos dié van die wêreld se [[Oseaan|oseane]]), die grootste Amerikaanse meer tussen die [[Groot Mere]]gebied en die [[Stille Oseaan]], en die agtste grootste geslote bekken sonder natuurlike uitvloei op aarde. Die meer ontvang sy water van talle permanente of seisoenale riviere wat in die nabygeleë berge oos van die meer ontspring en waarvan die Bear-, Weber- en Jordan-riviere die grootste is. [[Lêer:Spiral Jetty Smithson Laramee.jpg|duimnael|links|Unieke landskapskuns naby Rozel Point: Robert Smithson se ''Spiral Jetty'']] Min lewensvorme word in die meer self aangetref, soos pekelgarnale, soutkreefte en bepaalde vlieëspesies, maar sy elf eilande, sy oewers en die omliggende vleie en modderbanke wemel van lewe. Die Groot Soutmeer is een van Utah se gewildste toeristetrekpleisters - met beperkte potensiaal vir swemsport. Daar is skoon wit sandstrande op Antelope Island - 'n eiland wat as ''Antelope Island State Park'' beskerm word. Die hoë soutkonsentraat van ongeveer 12 persent beteken dat 'n mens nie sommer in die meer se water sink nie - swemvaardighede word hier nie benodig nie. Die soutwater se smaak is egter onaangenaam, en dit kan onder meer oogirritasie veroorsaak. Sonder natuurlike uitvloei is die Groot Soutmeer blootgestel aan Utah se son en die grootskaalse verdamping van water in die warm woestynstreek waardeur die hoë gehalte aan sout en minerale bepaal word. Naas die akkumulasie van minerale speel ook die afsetting van sedimente 'n belangrike rol. Die plat vallei, waarin die meer geleë is, is gevorm deur [[erosie]]prosesse in die nabygeleë bergwêreld. Sedimente is hier duisende voet hoog opgehoop. Die plat terrein dra by tot die groot variasies van die Groot Soutmeer se wateroppervlak. Selfs 'n klein styging van watervlakke in nat jare kan 'n grootskaalse uitbreiding van die meer se oppervlak tot gevolg hê. In 1962 was die Groot Soutmeer 4&nbsp;192 voet bo seevlak geleë, met 'n wateroppervlak van 969 vierkante myl. Gedurende die vroeë 1980's het dit 'n hoogte van 4&nbsp;212 voet bo seevlak bereik, waarby die meer se oppervlak uitgebrei is tot 2&nbsp;300 vierkante myl. Onafhanklik van hierdie variasies het die Groot Soutmeer sedert die middel van die 19de eeu met sowat die helfte gekrimp. In die tweede dekade van die 21ste eeu het droogtes die probleem vererger. Die Groot Soutmeer is 'n oorblyfsel van Lake Bonneville, 'n uitgestrekte varswatermeer uit die [[Pleistoseen]] (omstreeks 75&nbsp;000 tot 7&nbsp;250 v.C.) wat destyds groot dele van Wes-Utah se valleie bedek het - met 'n lengte van rofweg 325 myl, 'n wydte van 135 myl en 'n diepte van 1&nbsp;000 voet het sy oewers tot in die huidige deelstate [[Idaho]] en [[Nevada]] gestrek. Geleë buite [[Salt Lake City]], Utah se hoofstad en grootste stedelike nedersetting waarvoor die meer die naamgewer was (tot 1868 was die stad se amptelike naam ''Great Salt Lake City''<ref>[https://www.visitsaltlake.com/things-to-do/attractions-and-historic-sites/the-great-salt-lake/ ''Visit Salt Lake: The Great Salt Lake. Besoek op 5 Augustus 2020'']</ref>), en teen die westelike rand van die Wasatch Mountains (wat deel uitmaak van die [[Rotsgebergte]]), beslaan die Groot Soutmeer een van die kleiner bekkens binne die Groot Bekken (''Great Basin''). == Historiese strandoorde == [[Lêer:Saltair Beach.jpg|duimnael|links|Saltair se strandlewe en meer nog swemsport het gedurende die 1890's allerlei soorte ''Unsinkables'' gelok: ''Saltair - Try to sink!'']] Die meerwater se saliniteit beperk sy ekonomiese potensiaal, behalwe vir die ontginning van [[tafelsout]] en minerale sowel as die vangs van pekelwatergarnale. Nogtans het langs die Groot Soutmeer se oos- en suidoewer tussen 1870 en 1893 agt strandoorde ontstaan waarvan Saltair die bekendste was.<ref>Lynn Arave and Ray Boren: ''Walking Salt Lake City''. Birmingham, AL: Wilderness Press 2012, bl. 241</ref> Vanaf 1893 tot sy vernietiging in 'n brandramp in 1925, en nog eens vanaf sy heropbou tot 'n verwoestende droogte in die 1930's was Saltair 'n gewilde ontspanningsplek. Seilsportgeesdriftiges het die soutmeer se potensiaal vir watersport reeds in die 19de eeu raakgesien. Op 10 Mei 1877 is 'n [[Jag (plesierboot)|jagklub]], ''The Great Salt Lake Yacht Club'', met kaptein David Lazarus Davis as ''Commodore'' gestig.<ref>{{Cite web |url=http://www.gslyc.org/?page_id=29 |title=''Great Salt Lake Yacht Club: History. Besoek op 5 Augustus 2020'' |access-date= 5 Augustus 2020 |archive-date=15 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615195843/http://www.gslyc.org/?page_id=29 |url-status=dead }}</ref> {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Algemene inligting ---- * [https://utah.com/great-salt-lake-state-park/facts ''Utah.com: Great Salt Lake Facts''] * [https://www.livescience.com/56941-great-salt-lake.html ''LiveScience.com: Facts About Great Salt Lake''] ;Toerisme ---- * [https://utah.com/great-salt-lake-state-park ''Visit Utah: The Great Salt Lake''] * [https://www.visitsaltlake.com/things-to-do/attractions-and-historic-sites/the-great-salt-lake/ ''Visit Salt Lake: The Great Salt Lake''] ;Saltair ---- * [https://www.deseret.com/2018/7/26/20650015/summers-at-saltair-a-look-back-at-salt-lake-s-coney-island#saltair-pavilion-great-salt-lake-utah-is-pictured-around-1901 ''Deseret News, 26 Julie 2018: Summers at Saltair: A look back at Salt Lake's Coney Island''] ;Fotoreekse ---- * [https://creative.magnumphotos.com/assignments/great-salt-lake-for-national-geographic/ ''Magnum Photos | National Geographic: Carolyn Drake se foto's van die Groot Soutmeer''] * [https://earthobservatory.nasa.gov/images/88929/salt-lake-water-woes ''NASA Earth Observatory''] * [https://www.ksl.com/article/38640546/will-the-great-salt-lake-be-reduced-to-dust ''KSL.com: Will the Great Salt Lake be reduced to dust?''] ;Media ---- * [https://www.youtube.com/watch?v=csP5KtR72nU ''YouTube | Smithsonian Channel: What Makes Great Salt Lake So Great?''] {{Normdata}} [[Kategorie:Utah]] [[Kategorie:Mere in die Verenigde State van Amerika]] 2vxxtpwbwtpglfx366ucukcouijo6rx 0 314352 2892354 2661309 2026-04-10T17:04:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892354 wikitext text/x-wiki {{jaarboks|jaar=-291|beeld=Menander Chiaramonti Inv1453.jpg|teks=Menander}} == Gebeure == *Die Romeine stig 'n kolonie in Venusia (die huidige [[Venosa]]), in Daunië, die huidige Foggia.<ref>{{cite journal|author=Curti, Emmanuele|title=Review of Principi, Imperatori, Vescovi: Duemila Anni di Storia a Canosa by R. Cassanojournal= The Journal of Roman Studies|volume= 84|year=1994|pages=218–20|doi=10.2307/300899}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == *[[Menander]] --Griekse skrywer<ref>{{cite journal|author=Prosperi, Mario. |title=“The Masks of Menander.” |journal=RES: Anthropology and Aesthetics|volume=26|year=1994|pages=22–31|url=http://www.jstor.org/stable/20166902}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:291 v.C.| ]] tirfgbrernesxzeqf0tdpyzz2qyigb7 0 365143 2892398 2486031 2026-04-10T18:37:14Z Jcb 223 2892398 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Jim Al-Khalili |beeld = Jim Al-Khalili Royal Society.jpg |beeldonderskrif = Jim Al-Khalili in Londen, Julie 2018 |geboortenaam = Jameel Sadik Al-Khalili |geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1962|9|20|}} |geboorteplek = [[Baghdad]], Irakse Republiek (1958–68) |sterfdatum = |sterfplek = |nasionaliteit = Groot-Brittanje<!-- |woonplek = Southsea, Hampshire, Groot-Brittanje |field = {{Plainlist| * [[kernfisikus]] * [[Kwantummeganika]] * Kwantum biologie<ref name="googlescholar"/>}} |work_institutions = {{Plainlist| * Universiteit van Surrey * University College Londen * Humanists UK * BBC}} | opvoeding = Priory School, Portsmouth<ref name=tlsj/> | alma_mater = Universiteit van Surrey (BSc, PhD) | thesis_title = Intermediate Energy Deuteron Elastic Scattering from Nuclei in a Three-Body Model | thesis_url = http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.328117 | thesis_year = 1989 |doctoral_advisor = Jeff Tostevin{{citation needed|date=December 2017}} |doctoral_students = |known_for = ''The Life Scientific'' |influences = |influenced = |pryse = {{Plainlist| * [[Michael Faraday]]-prys (2007) * Kelvin Medalje en prys (2011)<ref>{{cite web |url=http://www.iop.org/about/awards/education/kelvin/medallists/page_51331.html |title=2011 Kelvin Medal and Prize |accessdate=2 November 2013 |work=Institute of Physics}}</ref> * [[Stephen Hawking]] Medalje vir Wetenskaplike Kommunikasie (2016)}} |footnotes = | huweliksmaat = Julie Frampton<ref name="whoswho"/> | webwerf ={{Plainlist| * {{URL|jimal-khalili.com}} * {{URL|http://www2.surrey.ac.uk/physics/people/jim_al-khalili}}}} |module = <center>{{Listen|embed=yes|filename=Jim Al-Khalili BBC Radio4 Desert Island Discs 14 Feb 2010 b00qm36f.flac|title=<center>Jim Al-Khalili's voice</center>|type=speech|description=<center>[[:Lêer:Jim Al-Khalili BBC Radio4 Desert Island Discs 14 Feb 2010 b00qm36f.flac|Opgeneem Februarie 2010]] van die BBC Radio 4 program ''Desert Island Discs''</center>}}</center>--> }} '''Jameel Sadik''' "'''Jim'''" '''Al-Khalili''' ([[Arabies]]: جيم الخليلي) (gebore op [[20 September]] [[1962]]) is 'n Britse teoretiese [[fisika|fisikus]], [[skrywer]] en uitsaaier. Hy is professor van teoretiese fisika aan die Universiteit van [[Surrey]]. Hy is 'n gereelde uitsaaier en aanbieder van wetenskaplike programme op BBC radio en televisie en lewer dikwels kommentaar oor wetenskaplike aangeleenthede in ander Britse media. In 2014 is Al-Khalili benoem as 'n RISE (''"Recognising Inspirational Scientists and Engineers"'') leier deur die VK se ''"Engineering and Physical Sciences Research Council"''.<ref>{{cite web |url=http://www.epsrc.ac.uk/newsevents/news/2014/Pages/riseawards.aspx/ |title=RISE Awards Announced |work=EPSRC |date=31 Maart 2014 |accessdate=8 April 2014 |archive-date=11 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140611040453/http://www.epsrc.ac.uk/newsevents/news/2014/Pages/riseawards.aspx |url-status=dead }}</ref> Hy was tussen Januarie 2013 en Januarie 2016 president van die ''British Humanist Association''.<ref>{{cite web |url=http://humanism.org.uk/2012/12/14/jim-al-khalili-named-president-elect-of-british-humanist-association/ |work=British Humanist Association |title=Jim Al-Khalili named President-elect of British Humanist Association |date=14 Desember 2012 |accessdate=2 November 2013}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=fzKzJGmYq3o Lesing op Alan Turing] van die Universiteit van Edinburgh se YouTube kanaal. Geplaas op 4 Junie 2012. Besoek op 28 April 2017.</ref> ==Publikasies== Sy gepubliseerde boeke sluit in: *{{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=Black Holes, Wormholes and Time Machines |year=1999 <!--isbn=-->|title-link=Black Holes, Wormholes and Time Machines }} * ''Nucleus: A Trip into the Heart of Matter'' (2001) (mede-outeur) * {{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=Quantum: A Guide for the Perplexed |year=2004 <!--isbn=-->|title-link=Quantum: A Guide for the Perplexed}} * ''The House of Wisdom: How Arabic Science Saved Ancient Knowledge and Gave Us the Renaissance'' (2010) ** a.k.a. ''The House of Wisdom: The Flourishing of a Glorious Civilisation and the Golden Age of Arabic Science'' ** a.k.a. ''Pathfinders: The Golden Age of Arabic Science''<ref>Hernoem om verwarring te voorkom met ''The House of Wisdom: How the Arabs Transformed Western Civilization'' deur Jonathan Lyons.</ref> * ''Paradox: The Nine Greatest Enigmas in Science'' (2012)<ref name=parareview>{{cite journal |author=Heck, Peter |date=Junie 2013 |title=On Books |journal=Asimov's Science Fiction |volume=37 |issue=6 |pages=108–111}} Review of ''Paradox''.</ref> * ''Life on the Edge: The Coming of Age of Quantum Biology'' (2014) (mede-outeur) *{{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=Quantum Mechanics |date=26 Januarie 2017 |publisher=Ladybird Books |location=Londen |isbn=978-0-7181-8627-2 |others=illus. Jeff Cummins & Dan Newman |title-link=Quantum Mechanics (Ladybird Expert book) }} *{{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=Gravity |date=7 Februarie 2019 |publisher=Ladybird Books |location=Londen |isbn=978-0-7181-8903-7 |others=illus. Jeff Cummins }} *{{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=The World According to Physics |date=10 Maart 2020 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691182308}} ;As redakteur * ''The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, Vol. I (Lecture Notes in Physics)'' (2004) * ''The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, Vol. II (Lecture Notes in Physics)'' (2006) * ''The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, Vol. III (Lecture Notes in Physics)'' (2008) ;As konsultant-redakteur * ''Invisible Worlds: Exploring the Unseen'' (2004){{ISBN missing}} Sy essays en ander bydrae sluit in: * ''The Collins Encyclopedia of the Universe'' (2001) * ''Scattering and Inverse Scattering in Pure and Applied Science'' (2001) * ''Quantum Aspects of Life'' (2008) * ''30-second Theories: The 50 Most Thought-provoking Theories in Science'' (2009) ;Fiksie Jim Al-Khalili het tot op datum een [[wetenskapfiksie]] [[roman]] geskryf: *{{cite book |last=Al-Khalili |first=Jim |title=Sunfall |date=18 April 2019 |publisher=Bantam Press |location=Londen |isbn=978-0593077429}} ==Verwysings== {{Verwysings|35em}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khalili, Jim}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse fisici]] araikm5p7oydfo0p5matr7kmbdlbocm 0 368682 2892391 2368749 2026-04-10T18:25:16Z Jcb 223 2892391 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hugo Riemann.jpg|regs|duimnael|Hugo Riemann (Hamburg, 1889)]] '''Karl Wilhelm Julius Hugo Riemann''' (* [[18 Julie]] [[1849]] in [[Großmehlra]] naby [[Sondershausen]], [[Thüringen]]; † [[10 Julie]] [[1919 ]] in [[Leipzig]]) was 'n [[Duitsland|Duits]]e musiekteoretikus, musiekhistorikus, musiekonderwyser en musiekleksikograaf. Sy bekendste werk, "[[Riemann Musiklexikon]]", is vandag nog 'n erkende standaardwerk. == Beroepsloopbaan == Vanaf 1874 werk Hugo Riemann as klavieronderwyser en dirigent in [[Bielefeld]], waar hy ook werke oor klavierlesse, musikale sintaksis en harmonie publiseer. Dit is hier in 1876 dat Riemann met Elisabeth Bertelsmann trou, wat uit 'n industriële familie kom en by wie hy vyf kinders gehad het. Onder die resensent [[Philipp Spitta]], wat hom ook die volgende jare probeer bevorder het, het Riemann in die herfs van 1878 sy habilitasie aan die Universiteit van Leipzig voltooi met die ''Studies rakende die geskiedenis van musieknotasie'' ([[Duits]]: ''Studien zur Geschichte der Notenschrift''). Professionele selfstandigheid en die beoogde universiteitsloopbaan sou selfs nie ná sy habilitasie en sy komposisieprojekte verwesenlik word nie. In 1880 werk Riemann kortliks in [[Bydgoszcz|Bromberg]], waar hy die gemengde koorvereniging as dirigent oorneem en ook as musiekonderwyser werk. Terselfdertyd was Riemann van 1878 tot 1880 'n privaatdosent in [[Leipzig]]. Hy werk van 1881 tot 1890 as onderwyser vir alle teoretiese vakke en klavierspel aan die Hamburgse konservatorium, waar hy onder andere [[Johannes Brahms]] ontmoet. Aan die prinslike konservatorium in [[Sondershausen]], waar hy in 1890 drie maande lank in diens was, word [[Max Reger]] sy leerling, wat hom na [[Wiesbaden]] gevolg het, waar Riemann die volgende vyf jaar (tot 1895) gewerk het as klavier- en teorie-onderwyser aan die konservatorium van [[Albert Fuchs (komponis)|Albert Fuchs]]. [[Hans Pfitzner]] het daar kortliks lesse by Riemann geneem. Daarna keer Riemann uiteindelik terug na Leipzig. In 1901 word hy aangestel as medeprofessor aan die [[Universiteit van Leipzig]] en in 1905 as geskeduleerde professor. Uiteindelik word hy in 1908 direkteur van die musikologiese instituut wat hy gestig het, die Collegium Musicum. In 1911 word Riemann ereprofessor in Leipzig en uiteindelik in 1914 direkteur van die "Staatlich sächsischen Forschungsinstituts für Musikwissenschaft" wat hy gestig het. Riemann was sedert 1887 erelid van die Cecilia Akademie in Rome, sedert 1894 van die Koninklike Akademie in [[Florence]] en sedert 1900 van die Musical Association in [[Londen]]. In Leipzig word hy ook lid van die Londonse messelaarslosie genaamd ''Phoenix''. Die Universiteit van [[Edinburgh]] het in 1899 van Riemann 'n ereprofessor gemaak. In 1905 word sy eie verwerkings van laatbarok- en klassieke kamermusiek vir die eerste keer opgevoer deur die ''Collegium Musicum'' wat hy begin het. Alhoewel Riemann ná Leipzig probeer het om 'n musikologiese leerstoel in [[Berlyn]], [[Praag]] of [[Wene]] te vind, het dit nie gerealiseer nie, hoewel selfs [[Hermann Kretzschmar]] vir hom in Berlyn voorspraak gedoen het, wat Riemann aanvanklik persoonlik en objektief sterk van die hand gewys het. Ter geleentheid van sy 60ste verjaardag in 1909 is Riemann 'n gedenkpublikasie deur sy studente aangebied, wat navorsers sowel as kunstenaars ingesluit het. Van 1903 af verminder Riemann sy komposisie-aktiwiteite aansienlik, maar sy skryfwerk en redaksionele werk bly lank konstant. In die laaste jare van sy lewe moes Riemann op 'n rolstoel staatmaak omdat hy twee beroertes opgedoen het, waarna hy op 69-jarige ouderdom te sterwe kom. ===Produktiwiteit=== Om sy gesin finansieel te kon versorg moes Riemann tot 1905 as privaatdosent werk, en benewens as privaatonderwyser vir klavier, sang en teorie, om die lae inkomste uit sy doseeraktiwiteite aan te vul. Daarbenewens publiseer Riemann talle uiteenlopende publikasies in die vorm van resensies, opstelle, glosse, leksikonartikels, musiekgidse, verwerkings en vertalings van musikologiese geskrifte deur ander outeurs en musiekuitgawes. Hierdie ongekende produktiwiteit kan vandag nie meer presies gerekonstrueer word nie. Dit is egter moontlik gemaak deur 'n 18 uur lange werksdag wat om 4 uur die oggend begin het, en 'n hoë vlak van selfdissipline van Riemann vereis het. Hy het hom in die rol van buitestaander ingeleef, met 'n gevolglike onttrekking van die lewe wat nie vir sy akademiese loopbaan bevorderlik was nie. Riemann het hiervoor vergoed deur die geskiedenis van die onderwerp noukeurig te ondersoek, benewens sy humoristiese en sarkastiese kommentaar op sy eie eienaardighede. In 1898 publiseer Riemann byvoorbeeld 'n fiktiewe Middeleeuse verhandeling met pseudowetenskaplike kommentaar. === Onderrigmetode === Hugo Riemann was van mening dat onderrig van hoë gehalte die verskillende aspekte van musiek op 'n holistiese manier moet probeer integreer. Hy het klavierlesse verstaan ​​as omvattende musieklesse wat, benewens die suiwer tegniese kant, ook ooropleiding, harmonieteorie, frasering en die ontwikkeling van 'n gevoel van polifoniese spel moes insluit. Sy progressiewe idees vir die ontwikkeling van klavierspeeltegniek het die eensydige klem op die opleiding van die vingertegniek uitgebrei, aangesien laasgenoemde deur die ouer metodiek gekweek is. Die stelselmatige beskrywing van die soorte aanraking, die gebruik van die pedale en ander elemente van klavierspel het die ontwikkeling van 'n moderne teorie van klavierspel beïnvloed. Alhoewel sy frasering-uitgawes nie blywende sukses behaal het nie en polemieke aangewakker het, was hy 'n invloedryke bevorderaar van die verwaarloosde gebied van frasering, ondanks al die eensydigheid van sy teorie. Riemann se komposisielesse het begin met die ontleding van meesterstukke. Dit is opgevolg deur progressiewe pogings om ideale modelle na te boots, en uiteindelik deur die beoefening en ontwikkeling van die musikale verbeelding, dit wil sê die kreatiewe verbeelding. ===Nalatenskap=== Hugo Riemann se boedel het hoofsaaklik in familiebesit gebly, maar is in 1943 deur 'n lugaanval vernietig. Slegs dele van Riemann se korrespondensie en persoonlike aantekeninge van sy oudste seun, die literatuurhistorikus Robert Riemann, is bewaar.<ref>Die outobiografie van Robert Riemann met 'n hoofstuk oor Hugo Riemann word in uittreksels op die familiewebwerf van die familie gepubliseer. ([http://www.hugo-riemann.de/For-2009/Bio-Rob-Riemann-2-HugoRiemann.pdf gedigitaliseer]; PDF; 149&nbsp;kB)</ref> Briewe van Hugo Riemann uit die jare 1873 tot 1916 is in besit van die Leipzigse musiekuitgewer C.F. Peters, en word in die Leipzigse Staatsargief bewaar. == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Musikoloë]] 3ccv8e89og93lpxyycwc8ou9ph974ge 0 374926 2892292 2650321 2026-04-10T15:04:41Z Jcb 223 2892292 wikitext text/x-wiki {{Kombi-beeld|Amoxicillin.svg|Amoxicillin-from-xtal-3D-bs-17.png| |align=right |caption1=Skeletformule van amoksisillien. |caption2=Bal-en-stokmodel van amoksisillientrihidraat. }} '''Amoksisillien''' is 'n [[antibiotikum]] wat gebruik word vir die behandeling van 'n aantal bakteriële infeksies. Dit sluit onder meer [[Middeloorontsteking|middeloorinfeksie]], keelontsteking, [[longontsteking]], velinfeksies en urienweginfeksies in. Dit word gewoonlik per mond geneem, of minder gereeld deur inspuiting.<ref name="AHFS2015">{{Cite web|url=https://www.drugs.com/monograph/amoxicillin.html|title=Amoxicillin|website=The American Society of Health-System Pharmacists|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905150500/http://www.drugs.com/monograph/amoxicillin.html|archive-date=5 September 2015|access-date=1 Augustus 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/5359|title=Amoxicillin Sodium for Injection|date=10 Februarie 2016|website=EMC|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027054630/https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/5359|archive-date=27 Oktober 2016|access-date=26 Oktober 2016}}</ref> Algemene newe-effekte sluit in naarheid, maagongemak en uitslag.<ref name="AHFS2015" /> Dit kan ook die risiko van swaminfeksies verhoog en [[diarree]] as dit in kombinasie met klavulaansuur gebruik word. Dit moet nie gebruik word by diegene wat allergies is vir [[penisillien]] nie. Alhoewel dit bruikbaar is vir mense met nierprobleme, moet die dosis liefs verminder word. Die gebruik daarvan tydens [[swangerskap]] en borsvoeding blyk nie skadelik te wees nie. Amoksisillien is 'n lid van die beta-laktamfamilie van antibiotika. Amoksisillien is een van die semisintetiese penisilliene wat deur Beecham-wetenskaplikes in 1958 ontdek is, en word sedert 1972 medies gebruik.<ref>{{cite book|last1=Fischer|first1=Janos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-3-527-60749-5|page=490|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA490|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135935/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&pg=PA490|archive-date=2017-09-08}}</ref><ref>{{cite book|last1=Roy|first1=Jiben|title=An introduction to pharmaceutical sciences production, chemistry, techniques and technology|date=2012|publisher=Woodhead Pub.|location=Cambridge|isbn=978-1-908818-04-1|page=239|url=https://books.google.com/books?id=0IdmAgAAQBAJ&pg=PA239|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135935/https://books.google.com/books?id=0IdmAgAAQBAJ&pg=PA239|archive-date=2017-09-08}}</ref> Dit is op die [[Lys van wynkelders in Suid-Afrika|Wêreldgesondheidsorganisasie]] se lys van noodsaaklike medisyne. Dit is een van die mees voorgeskrewe antibiotika, ook by kinders.<ref>{{cite book|last1=Kelly|first1=Deirdre|title=Diseases of the liver and biliary system in children|date=2008|publisher=Wiley-Blackwell|location=Chichester, UK|isbn=978-1-4443-0054-3|page=217|edition=3|url=https://books.google.com/books?id=z7nO3OrNXckC&pg=PA217|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135935/https://books.google.com/books?id=z7nO3OrNXckC&pg=PA217|archive-date=2017-09-08}}</ref> Die patentreg op amoksisillien het lank reeds verval, dus word amoksisillien- en ko-amoksiklavpreparate regoor die wêreld onder verskillende handelsname (sg. "generiese medisyne") bemark.<ref name="AHFS2015" /><ref name="brands">{{Cite web|url=https://www.drugs.com/international/amoxicillin.html|title=International brand names for amoxicillin|website=www.drugs.com|publisher=Drugs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529051432/http://www.drugs.com/international/amoxicillin.html|archive-date=29 Mei 2016|access-date=15 November 2016}}</ref> In 2018 was dit die sewentiende meeste voorgeskrewe medisyne in die Verenigde State, met meer as 31 miljoen voorskrifte.<ref>{{Cite web|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|title=The Top 300 of 2021|website=ClinCalc|access-date=18 Februarie 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Amoxicillin|title=Amoxicillin Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|access-date=18 Februarie 2021}}</ref> Amoksisillien word gebruik vir die behandeling van 'n aantal infeksies, insluitend [[Middeloorontsteking|akute otitis media]], streptokokkale faringitis, [[longontsteking]], velinfeksies, urienweginfeksies, ''Salmonella''-infeksies, Lyme-siekte en [[chlamydia]]-infeksies.<ref name="AHFS2015" /><ref name="Davisamox">{{Cite web|url=http://davisplus.fadavis.com/3976/meddeck/pdf/amoxicillin.pdf|title=Amoxicillin|date=2017|publisher=Davis|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908135951/https://davisplus.fadavis.com/3976/meddeck/pdf/amoxicillin.pdf|archive-date=8 September 2017|access-date=22 Maart 2017}}</ref> == Akute otitis media == Kinders met akute otitis media wat jonger as 6 maande is, word gewoonlik met amoksisillien of ander antibiotika behandel. Alhoewel die meeste kinders met akute otitis media wat ouer as twee jaar oud is, nie baat vind by behandeling met amoksisillien of ander antibiotika nie, kan sulke behandeling nuttig wees vir kinders jonger as twee jaar met akute otitis media wat bilateraal is of gepaard gaan met oordreinering. In die verlede is amoksisillien drie keer per dag toegedien vir die behandeling van akute otitis media, wat gelei het tot gemisde dosisse. Daar is nou bewyse dat dosering een- of tweekeer per dag dieselfde effektiwiteit toon. == Asemhalingsinfeksies == Amoksisillien en amoksisillien-klavulanaat word deur die riglyne aanbeveel as die middel van keuse vir bakteriese sinusitis en ander asemhalingsinfeksies.<ref name="Davisamox" /> Die meeste sinusitis-infeksies word veroorsaak deur virusse, waarvoor amoksisillien en amoksisillien-klavulanaat ondoeltreffend is, en die klein voordeel wat met amoksisillien verkry word, kan deur die nadelige gevolge oorheers word. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) beveel amoksisillien aan as eerstelinie behandeling vir longontsteking wat nie te ernstig is nie. Amoksisillien word gebruik na blootstelling aan ingeasemde antraks ([[miltsiekte]]) om siekteprogressie te halt en as voorkoming teen die siekte. == ''H. pylori'' == Dit is effektief as een bestanddeel van 'n multi-geneesmiddelregime vir die behandeling van maaginfeksies weens ''Helicobacter pylori.'' Dit word gewoonlik gekombineer met 'n protonpompremmer (soos omeprasool) en 'n makrolied-antibiotika (soos klaritromisien). == Velinfeksies == Amoksisillien word soms gebruik vir die behandeling van velinfeksies.<ref name="Davisamox" /><ref>{{Cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/430534_5|title=Adolescent Acne: Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20101222205124/http://www.medscape.com/viewarticle/430534_5|archive-date=2010-12-22}}</ref> Dit is dikwels 'n effektiewe behandeling vir gevalle van aknee vulgaris wat swak gereageer het met ander antibiotika, soos [[doksisiklien]] en minosiklien.<ref>{{Cite web|url=http://scienceofacne.com/amoxicillin/|title=Amoxicillin and Acne Vulgaris|date=2012-09-05|publisher=scienceofacne.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721002339/http://scienceofacne.com/amoxicillin/|archive-date=2012-07-21|access-date=2012-08-17}}</ref> == Voorkoming van bakteriële endokarditis == Amoksisillien word ook gebruik om bakteriële endokarditis te voorkom en as 'n pynstiller by mense met 'n hoë risiko wat tandheelkundige werk laat doen, om ''Streptococcus pneumoniae''-infeksies te voorkom. In die Verenigde Koninkryk word die gebruik daarvan aanbeveel as endokarditis-infeksieprofilakse.<ref name="nice">{{Cite web|url=http://www.nice.org.uk/nicemedia/live/11938/40039/40039.pdf|title=CG64 Prophylaxis against infective endocarditis: Full guidance|website=NICE|archive-url=https://web.archive.org/web/20111112000314/http://www.nice.org.uk/nicemedia/live/11938/40039/40039.pdf|archive-date=12 November 2011|access-date=8 Junie 2011}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Cite web|url=https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/amoxicillin%2Banhydrous|title=Amoxicillin|website=Drug Information Portal|publisher=U.S. National Library of Medicine}} {{en-vertaal|Amoxicilin}} [[Kategorie:Wêreldgesondheidsorganisasie se essensiële medisynelys]] [[Kategorie:Karboksielsure]] kyvzqaab27194p2ut8yxd4hrxm0clfj 3 383397 2892595 2424630 2026-04-11T08:46:16Z Litlok 18928 Litlok het bladsy [[Gebruikerbespreking:Limfjord69]] na [[Gebruikerbespreking:Limfjord*]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Limfjord69|Limfjord69]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Limfjord*|Limfjord*]]" 2424630 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 13:37, 30 Julie 2021 (UTC) q4nhmx8990epry3rn2cfgqa4j2mlbzy 0 384029 2892309 2511565 2026-04-10T15:53:47Z Jcb 223 2892309 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dakterras_Amsterdam.jpg|duimnael|regs|'n Dakterras op 'n plat dak in Amsterdam]] [[Lêer:Riad_Maroc_022.JPG|duimnael|regs|'n Dakterras van 'n riad in Marokko]] [[Lêer:Penthouses 002.JPG|duimnael|regs|'n Dakterras op 'n Paryse dak]] [[Lêer:Salling_Rooftop_09.jpg|duimnael|regs|Twee dames geniet die herfssonnetjie op 'n dakterras in Salling, Denemarke]] 'n '''Dakterras''' is die ingerigte ruimte bo-op 'n plat dak of 'n plat gedeelte van 'n dak (soos bo-op 'n motorhuis) wat in die opelug vir tuinmaak of as 'n ontspanningsterrein geskik is. 'n Dakterras is dus nie 'n uitsteeksel van 'n gebou soos 'n balkon nie. 'n Dakterras het ook gewoonlik geen dak nie. == Voordele en nadele == Die dakterras kom veral tot sy reg in digbevolkte en digbeboude stede waar die aanlê van grasperke, tuine of parke aan die skraal kant is. Met mooiweer bied die dakterras van 'n woning (of woonstel) byna doodse stilte, soms tot 360º-uitsig oor die stad, 'n onbelemmerde uitsig op die sterrehemel, volop son en, bowenal, privaatheid, weg van die rumoer benede.<ref name=tuinmaak>Celliers, A. & Visser, T. 2010. ''Tuinmaak met eiegoed''. Kaapstad: Metz Press, pp. 32-37</ref> Maar helaas nie van die natuurlewe, met name voëls, nie. Natuurlik is hierdie stukkie paradys in die kleine aan die elemente uitgelewer. Die vloerbedekking van die loopvlak is aan wind en weer (ook UV-strale) blootgestel en verdien ekstra sorg en aandag. Die duursaamste materiaalkeuse is aan te beveel.<ref name=tuinmaak /> Ook moet hetsy die boumateriaal lig genoeg wees (soos 'n houtdek wat met verloop van tyd sal verbleik), hetsy die draagkonstruksie sterk genoeg wees om hierdie ekstra gewig te kan dra. 'n Regte grasperk is hopeloos te swaar (en onprakties) en 'n lappie kunsgras is veel beter.<ref name=tuinmaak /> Sonder byna 'n druppel skadu is die temperatuur tot 5ºC warmer op die dak as op die grond. Die sagte suisende briesie onder kan hoër op in 'n tierende stormwind ontaard; rukwinde kan die ligte plastiekstoele en -tafel skep. Juis weens hierdie volop wind en son verdamp die water vinniger vir dakplante. Ook hoërige plante (soos [[boomaalwyn]]e in potte geplant) groei windskeef.<ref name=tuinmaak /> Swaar blombakke en swaar fokuspunte word dikwels op die grense van die ontwerp geplaas (dus, op die mure). Hierdie blombakke moet dan stewig geanker of ingebou wees, anders beteken dit 'n voetganger se dood. Waterfonteintjies moet liefs kettings gebruik waarteen die water kan afdrup.<ref name=tuinmaak /> Benewens meubels wat buite staan en sal natreën, is waterdigting van kardinale belang; die reënwater kan in elke hoekie en krakie deursyfer. Klam kolle slaan dan op die mees ongeleë plekke uit. Die reënwater kan egter op 'n slim wyse opgevang en vir latere gebruik geberg word.<ref name=tuinmaak /> == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture]] 2eg90m8i909xd97wm2mo9ui3lgie6gg 0 384530 2892294 2444258 2026-04-10T15:05:39Z Jcb 223 2892294 wikitext text/x-wiki '''''Artem quaevis terra alit''''' of '''''artem quaevis alit terra''''' is 'n meerduidige uitdrukking in Latyn. Die uitdrukking word beskou as die Latynse vertaling van die Griekse woorde wat Suetonius aan [[Nero]] toedig in sy gelyknamige boekdeel van ''De vita Caesarum'', Hoofstuk 40, 2de paragraaf.<ref>[https://books.google.co.za/books?id=fcE6AAAAcAAJ&pg=PA133&lpg=PA133&dq=sueton+%22terra+alit%22&source=bl&ots=WoRUXhNiVD&sig=ACfU3U2EupwVR96CcsY27nJXsTkHPry-CA&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjU8-rE-8nyAhV0nFwKHfdAA5AQ6AF6BAgDEAM#v=onepage&q=terra%20alit&f=false Liscov, C.L. 1806. (1739) ''Sammlung satyrischer und ernsthafter Schriften''. Erster Theil. Berlin: Carl Muechler/Hamburgischen Buchhandlung.] S. 133: "Er pfleghte im Sprichworte zu sagen: Τὸ τέχνιον πάσα γαια τρέφει Artem quaevis terra alit. Wer etwas kann, kömmt allenthalben fort. Suetonius, 1. c. cap. 40."</ref> == Oorsprong == In hierdie hoofstuk word genoem sterrekykers het voorspel Nero sal eendag onttroon word, waarop hy daardie woorde in Grieks sou geuiter het. Dit was glo omdat hy sy musikaal-virtuose studies (op die lier) wou regverdig of verdedig as iets wat hy kan geniet as keiser, maar waarmee die privaatman sy brood moet verdien; altans volgens Suetonius in sy werk self.<ref>[https://www.gottwein.de/Lat/suet/nero40.php Gaius Suetonius Tranquillus, Nero 40]</ref> Maar Cassius Dio se siening daarvan is min of meer: "met die talent (kuns) wat ons het sal ons daar in Alexandrië ook kan oorleef" (wanneer die keiser daarheen moet vlug).<ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#note127 Suetonius, Nota 127]</ref><ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/63*.html#ref10 Cassius Dio Nota 63]</ref> Die probleem is nou die presiese Griekse sin wat in die oerteks van Suetonius staan, of, in der waarheid, watter oerteks gebruik is. Die leser van Latyn en Grieks sal vinnig genoeg opmerk van die (ouer) vertalings, sowel in moderne lewende tale as in Latyn, stem nie noodwendig ooreen met een van die Griekse aanhalings in die Latynse teks nie. <ref>[https://www.thelatinlibrary.com/suetonius/suet.nero.html#40 The Latin Library: SVETONI TRANQVILII VITA NERONIS]</ref> Skynbaar is daar twee of meer Griekse uitdrukkings wat in verskillende manuskripte voorkom, naamlik: {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width: 300px;" | Oerteks ! scope="col" style="width: 300px;" | Moontlike vertaling |- | Τὸ τέχνιον πάσα γαια τρέφει<br>Τὸ τέχνιον πάσα γή τρέφει || “Die kuns word orals op aarde gevoed” |- | Τὸ τέχνιον ἡμᾶς διατρέφει || “Die kuns sal ons voed” |} ''Artem quaevis terra alit'' is daarmee die [[letterlike vertaling]] van die eerste Griekse sinne hierbo. Dié Latynse uitdrukking kry mens ook in die dialoog van die bedelpraatjies (''Ptochologia'') in [[Erasmus]] se ''Irides et Misoponus'' (1523):<ref>[https://la.wikisource.org/wiki/Colloquia_familiaria/Irides_et_Misoponus la.wikisource.org: Irides et Misoponus]</ref> {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Latyn ! scope="col" style="width: 300px;" | Nederlands (vrye 1634-vertaling)<ref>[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/ErasmusColloquia1634.html Erasmus 1634-vertaling]</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- |'''Irides''': Dic igitur de fortuna. Repertus est thesaurus aliquis?<br>'''Misoponus''': Non; sed repertus est quaestus vestro paulo commodior.<br>'''Irides''': Qui potuisti facere quaestum, quum non suppeteret sors?<br>'''Misoponus''': '''''Artem quaeuis terra alit.'''''<br>'''Irides''': Intelligo. Dicis artem incidendi loculos.<br>'''Misoponus''': Bona verba. Dico artem alcumisticam.||'''Irides''': Segh mij dan van u avontuur, heb ghy erghens een schatt ghevonden?<br>'''Misoponus''': Neen: maer ick heb een neeringh ghevonden, die wat profijtelijker is dan de uwe.<br>'''Irides''': Hoe hebt ghy neering konnen doen, daer ghy niet en hadt waer mede?<br>'''Misoponus''': '''''De konst vindt over al herbergh.'''''<br>'''Irides''': Nu versta ick’t, ghy meent de konst van beursesnijden (''beurs afsny = sakkerol'')<br>'''Misoponus''': Seg niet al te veel. Ick meen de konst van algemist.||'''Irides''': Vertel my dan van jou gelukkie. Het jy êrens 'n skat ontdek?<br>'''Misoponus''': Nee, maar ek het 'n nering gevind wat 'n bietjie winsgewender is as joune.<br>'''Irides''': Nou hoe kan jy wins maak, as jy dan geen ware het nie?<br>'''Misoponus''': '''''Die kuns word orals op aarde gevoed.'''''<br>'''Irides''': Ek verstaan. Jy praat van die kuns om te steel. (letterlik: sakkerol)<br>'''Misoponus''': Rustig, maar. Ek bedoel die kuns van die alchemis. (of, die alchemie) |} == Selfs ouer oorsprong == Nero se toegedigte woorde is heel waarskynlik selfs ouer as wat dit lyk, sou mens op die gees daarvan let. Dit word verbind met die Griekse toneelskrywer, Menander. Die volgende sin vind mens uit Menander se ''Monostichoi'' v. 312: '''Λιμὴν πέφυκε πᾶσι παιδεία βροτοῖς'''. ('n Hawe is die opvoeding van alle sterwelinge.) Dit lyk weer op 'n druppel water na ''Monostichoi'' v. 309 '''Λιμὴν ἀτυχίας ἐστὶν ἀνθρώποις τέχνη'''. ('n Hawe in die ongeluk vir die mens is die kuns) Die kuns word hier vergelyk met 'n (veilige) hawe in die tierende storm (van die ongeluk) vir die mensdom. Die Latynse vertaling hiervan is ''ars ipsa inopiae portus est mortalibus'', in Erasmus se ''Adagia''. [[Erasmus]] verbind die woorde van Nero met hierdie ou verse uit die werk van Menander ('n paar eeue voor Nero). Hy skryf in sy spreekwoordeboek, ''Adagia''<ref>[http://ihrim.huma-num.fr/nmh/Erasmus/Proverbia/Adagium_633.html Artem quaevis alit terra.]</ref>, net onder "Ars ipsa inopiae portus est mortalibus", die volgende: {{cquote| Unde qui sapiunt, etiam si suppetat abunde res familiaris, tamen liberos suos opificium aliquod discere cogunt, quo si contingat, vt fortuna auferat opes aut in exilium ire iubeantur, sit quo sibi victum parent. }} Dit kom daarop neer: wie wys is moet sy kinders 'n beroep leer, selfs al leef mense (nou) ook in oorvloed. Die lot kan dit net so beskik dat mens van hierdie besittings beroof word of verban word. 'n Mens het dan darem nog ietsie oor waarmee mens jou brood kan verdien. == Betekenisverandering == Omrede die Latynse woorde elkeen afsonderlik hul eie verskillende betekenisse kan hê, het die vertalings in die moderne lewende tale, uit hierdie uitdrukking, deur die loop van die jare ander gestaltes gekry. '''Artem''' (verbuiging van 'ars') kan byvoorbeeld “kuns” maar ook “kunde”, “kennis”, “teorie”, “bekwaamheid”, “bevoegdheid”, “eienskap”, “lis” of “handigheid” beteken. '''Quaevis''' kan “elke liewe een” of “elke moontlike [een]” beteken. '''Terra''' kan benewens “grond”, “grondbodem” en “aarde” ook onder andere “land”, “landskap” of “streek” beteken. '''Alit''' (vervoeging van ‘alere’) kan benewens “voed” ook “soog”, “grootmaak”, “koester”, “bewaar”, “bewaak”, “onderhou” of “ontwikkel” beteken. ‘n Uitdrukking wat dus veronderstel was om direk met keiser Nero verband te hou, het met verloop van tyd al hoe meer na die kuns en die onderskeie lande self begin kyk, moontlik omdat die duidelike band met Nero nie meer so sigbaar was nie. Die verklaring van [[Joachim Nikolaus von Dessin]] se lyfspreuk word byvoorbeeld gegee: ''Elke land kweek kennis (of kuns of kunde)'', soos Immelman dit vertaal. Hy wil selfs iets persoonlik in hierdie lyfspreuk insien, wat duidelik niks met Nero te make het nie:<ref name="Immelman1968.24">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818-1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 24</ref> {{cquote|Dit kenmerk inderdaad hierdie man wat hierdie versameling aangelê het; dit gee ‘n sleutel tot sy persoonlikheid en ‘n insig in die beweegredes wat hom aangesit het om boeke te versamel en hulle aan die kolonie te bemaak ten gebruike van die publiek.}} Tog bestaan die Spaanse vertaling ook, met min of meer dieselfde betekenis: ''Todos los países cultivan el arte''.<ref>[https://significadoyorigen.de/frases-en-latin/artem-quaevis-alit-terra Significado y Origen, s.v. Artem quaevis alit terra]</ref>'' In die wydste sin van die woord kan die uitdrukking dan ook beteken: 'n Kunstenaar of kundige is orals tuis, kom orals tot sy reg, en word orals deur die omgewing gevoed. == Verwysings == {{verwysings}} {{de-vertaal|Liste_griechischer_Phrasen/Lambda#Λιμὴν_πέφυκε_πᾶσι_παιδεία_βροτοῖς.}} [[Kategorie:Latynse uitdrukkings]] 4bpwuxqdcr9pz1oicrul0z8gvonw64o 0 386434 2892290 2821243 2026-04-10T15:03:30Z Jcb 223 2892290 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Al Maktoum Int. Lughawe | nativename-a = {{nobold|{{lang|ar|مطار آل مكتوم الدولي}}}} | nativename-r = ''{{small|{{transl|ar|ALA|Maṭār Āl Maktūm al-Duwalī}}}}'' | image = | image-width = 250 | caption = | image2 = Maktoum_Airport.jpg | image2-width = 250 | IATA = DWC | ICAO = OMDW | type = Openbaar | owner = Doebaise staatsbesit | operator = Dubai Airports Company | city-served = [[Doebai]] | location = Jebel Ali, [[Verenigde Arabiese Emirate]] | opened = {{begin datum en ouderdom|df=yes|2010|6|27|p=y}}<ref name="dwc.ae"/> | hub = <div> * [[Emirates Airline|Emirates SkyCargo]] * flydubai<ref name="flydubai.com">{{cite web |url=http://www.flydubai.com/en/news/article/flydubai-to-add-new-operations-from-dwc/ |title=flydubai to add new operations from DWC |date=4 August 2015 |website=flydubai |access-date=4 August 2015}}</ref> </div> | timezone = VAE-standaardtyd | utc = [[UTC+04:00]] | elevation-f = 170 | elevation-m = 52 | coordinates = {{coord|24|53|17.80|N|55|9|37.36|E|region:AE|aansig=inlyn, titel}} | website = {{URL|http://www.dubaiairports.ae}} | pushpin_map = Verenigde Arabiese Emirate | pushpin_label = OMDW | pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Verenigde Arabiese Emirate</center> | metric-rwy = y | r1-number = 12/30 | r1-length-m = 4&nbsp;500 | r1-length-f = 14&nbsp;764 | r1-surface = Teer | r2-number = | r2-length-m = | r2-length-f = | r2-surface = | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Bronː UAE AIP<ref name="aip">{{cite web|url=http://www.gcaa.gov.ae/aip/current/AIRACs/2019-P01/html/index-en-GB.html|title=United Arab Emirates AIP|access-date=4 Februarie 2019|archive-date= 9 Februarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209233032/https://www.gcaa.gov.ae/aip/current/AIRACs/2019-P01/html/index-en-GB.html|url-status=dead}}</ref> }} '''Al Maktoum Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''DWC''' – [[ICAO]]: '''OMDW''', ook bekend as '''Dubai World Central''', <ref>{{Cite web|url=https://www.dubaiairports.ae/corporate/about-us/dwc-dubai-world-central/|title=DWC Dubai World Central|website=www.dubaiairports.ae}}</ref> is 'n internasionale lughawe in Jebel Ali, 37 kilometer suidwes van die [[Doebai (stad)|stad Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] wat op 27&nbsp;Junie&nbsp;2010 geopen is. <ref name="dwc.ae">{{Cite web|url=http://www.dwc.ae/site/Dubai_World_Central_celebrates_inauguration_of_Al_Maktoum_International_Airport.html|title=Dubai World Central celebrates inauguration of Al Maktoum International Airport|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831130710/http://www.dwc.ae/site/Dubai_World_Central_celebrates_inauguration_of_Al_Maktoum_International_Airport.html|archive-date=2010-08-31|access-date=June 1, 2016}}</ref> Dit is in die hoofgedeelte van Doebai-Suid, 'n beplande residensiële, kommersiële en logistieke kompleks. Teen die verwagte voltooiing in 2027, sal die lughawe vervoermodes, logistiek en waardetoegevoegde dienste, insluitend vervaardiging en montering, in 'n enkele vry ekonomiese sone bevat.<ref>{{Cite web|url=http://www.venturemagazine.co.uk/article-page.php?contentid=2530&issueid=120|title=A whole new world|date=20 Junie 2007|website=venturemagazine – Ventureonline|publisher=Schofield Publishing Ltd|archive-url=https://www.webcitation.org/6LLPM9MK8?url=http://www.venturemagazine.co.uk/article-page.php?contentid=2530&issueid=120|archive-date=23 November 2013}}</ref>  Dit sal 'n gebied van 14&nbsp;000 hektaar beslaan. Die lughawe het 'n geprojekteerde jaarlikse kapasiteit van 12 miljoen ton vrag en tussen 160 miljoen <ref>{{Cite web|url=http://www.dwc.ae/project-details/al-maktoum-international-airport/|title=Al Maktoum International Airport|website=dwc.ae|publisher=Dubai World Central|archive-url=https://www.webcitation.org/6LLUPyRmT?url=http://www.dwc.ae/project-details/al-maktoum-international-airport/|archive-date=2013-11-23}}</ref> en 260 miljoen passasiers. <ref name="avweek1">{{Cite web|url=http://aviationweek.com/commercial-aviation/first-phase-dubai-world-central-be-ready-six-eight-years|title=First Phase Of Dubai World Central To Be Ready In Six To Eight Years|last=Flottau|first=Jens|last2=Osborne|first2=Tony|date=17 September 2014|publisher=Aviation Week}}</ref> Sedert Mei 2019 bedryf slegs 'n handjievol lugrederye passasiersdienste vanaf Al Maktoum Internasionale Lughawe. == Bedrywighede == Al Maktoum Internasionale Lughawe is op 27 Junie geopen&nbsp;2010 met een aanloopbaan en slegs vir vragvlugte. <ref name="dwc.ae"/> Die eerste vlug na die lughawe was op 20 Junie 2010, toe 'n Emirates SkyCargo [[Boeing 777|Boeing 777F]] geland het na 'n vlug vanaf Hongkong. Die vlug het gedien as 'n toets vir verskeie funksies soos lugverkeerbeheer, beweging van vliegtuie op die grond en sekuriteit. Emirates het die vlug as ’n "volslae sukses” beskryf. <ref name="flightglobal">{{Cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/06/21/343468/pictures-skycargo-777-tests-new-dubai-al-maktoum-airport.html|title=PICTURES: SkyCargo 777 tests new Dubai Al-Maktoum Airport|date=21 June 2010|publisher=Flightglobal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100625010719/http://www.flightglobal.com/articles/2010/06/21/343468/pictures-skycargo-777-tests-new-dubai-al-maktoum-airport.html|archive-date=25 June 2010|access-date=25 June 2010}}</ref> Op 24 Februarie 2011 is die lughawe gesertifiseer om passasiersvliegtuie met tot 300<!-- ....die "60" kan nie waar wees nie.... --> passasiers te hanteer.<ref>{{Cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2011/02/24/353618/no-airline-operations-at-al-maktoum-before-fourth-quarter.html|title=No airline operations at Al-Maktoum before fourth quarter|date=24 February 2011|publisher=Flightglobal.com|archive-url=https://www.webcitation.org/5wjrecZup?url=http://www.flightglobal.com/articles/2011/02/24/353618/no-airline-operations-at-al-maktoum-before-fourth-quarter.html|archive-date=24 February 2011|access-date=24 February 2011}}</ref> Die eerste passasiersvliegtuig het op 28 Februarie 2011 geland, 'n Airbus&nbsp;A319CJ. <ref>{{Cite web|url=http://www.smartarabs.com/products-a-services/airlines-a-aviation/1199-dubai-airports-launches-general-aviation-at-dwc-with-inaugural-flight|title=First Passenger Aircraft landed|publisher=Smartarabs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716092658/http://www.smartarabs.com/products-a-services/airlines-a-aviation/1199-dubai-airports-launches-general-aviation-at-dwc-with-inaugural-flight|archive-date=16 July 2011|access-date=24 February 2011}}</ref> Die lughawe het amptelik op 26 Oktober 2013 vir passasiersvlugte geopen met Nas Air en Wizz Air as die twee rederye om vanaf die lughawe te vlieg. <ref>{{Cite web|url=http://gulfnews.com/business/aviation/new-dubai-world-central-international-airport-to-open-passenger-terminal-in-october-1.1166126|title=New Dubai World Central international airport to open passenger terminal in October|date=3 April 2013|publisher=GulfNews.com|access-date=28 May 2013}}</ref> Passasiersgetalle van 410&nbsp;278 is in die eerste helfte van 2016 aangeteken, 'n goeie verbetering op die 209&nbsp;989 van die eerste helfte van 2015.<ref>{{Cite web|url=http://gulfbusiness.com/first-half-passenger-traffic-dubai-world-central-surges-95/#.V7smv_krJD8|title=First half passenger traffic at Dubai World Central surges 95%|last=Robert Anderson|publisher=Gulf Business|access-date=22 August 2016}}</ref> Al Maktoum Internasionale Lughawe beoog om alle soorte vliegtuie te hanteer.<ref>{{Cite web|url=http://www.airport-technology.com/projects/al-maktoum/|title=Al Maktoum International Airport, Dubai (DWC/OMDW)|date=2011-06-15|publisher=Airport Technology|access-date=2013-11-04}}</ref> Tot vier vliegtuie kan gelyktydig land. Die lughawe sluit die volgende in: * Drie passasiersterminale, insluitend twee luukse geriewe; een toegewy aan [[Emirates]], die tweede aan ander diensverskaffers, en die derde toegewy aan laekostediensverskaffers * Veelvuldige loopvlakke * Uitvoerende en koninklike stralersentrums * Hotelle en winkelsentrums * Ondersteunings- en instandhoudingsfasiliteite: die streek se enigste spilpunt vir A-, B- en C-nasien op alle vliegtuie tot A380-spesifikasies Al Maktoum Internasionale Lughawe sal gekoppel word aan die bestaande [[Doebai Internasionale Lughawe]] deur 'n voorgestelde hiperkringstelsel en 'n hoëspoed-spoorstelsel, asook deur die Doebai Metro en 'n toegewyde Dubai World Central ligte spoorlyn bedien word. Die lughawe was aanvanklik beplan om ses aanloopbane te hê, maar hierdie aantal is tot vyf 4500&nbsp;m parallelle aanloopbane verminder in April 2009, met 'n groot passasierskompleks in die middel. Verder sou elke aanloopbaan se geplaveide paaie aan weerskante verleng word, wat vliegtuie in staat stel om ander aanloopbane en taxibane te omseil sonder om vliegtuigbewegings van hierdie aanloopbane en taxibane te versteur. Doebai verwag 'n eksponensiële toename in passasiersverkeer oor sy lugruim, met die vermoede dat dit die primêre lugspilpunt sal word vir transitoreisigers vanaf die Asië-Stille Oseaan-streek, Suid-Asië, Groter Midde-Ooste, Afrika, Europa en [[Australië]] (vir die "Kangaroe-roete": Australië na Brittanje en terug). Verskeie groot pakhuise en loodse is langs die westelikste deel van die lughawe te vinde. Hierdie onderling-gekoppelde loodse sal oor die volle lengte van die mees westelike aanloopbaan strek. Elkeen hiervan is in staat om A380-vliegtuie te huisves. Die lughawe sal die Doebai Internasionale Lughawe, sowat 40 km hiervan, aanvul en ondersteun. Dit word omring deur 'n logistieke spilpunt, 'n luukse gholfoord, 'n handels- en uitstallingsfasiliteit met 3&nbsp;miljoen vierkante meter uitstalruimte, 'n kommersiële distrik, en 'n woon- en hotelarea.<ref>Persvrystelling (11 November 2007) Dubai World Central [http://www.dwc.ae/site/images/pdf/11%20nov%2007%20DWCL%20AVIATION%20CITY%20MASTER%20PLAN.pdf Dubai World Central Aviation City Master Plan Launched] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231065321/http://www.dwc.ae/site/images/pdf/11%20nov%2007%20DWCL%20AVIATION%20CITY%20MASTER%20PLAN.pdf |date=31 Desember 2010 }}</ref> Al Maktoum Internasionale Lughawe sal 'n totaal van 100&nbsp;000 parkeerplekke hê vir motorvoertuie vir sy werknemers, inwoners van Doebai, toeriste en ander gebruikers.<ref>{{Cite web|url=http://business-dubai.com/services/business-setup/Dubai-World-Central/|title=Al Maktoum International Airport, Dubai World Central|publisher=Business-Dubai.com|access-date=2015-11-09|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117080558/http://business-dubai.com/services/business-setup/Dubai-World-Central/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Al Maktoum International Airport}} {{en-vertaal|Al Maktoum International Airport}} [[Kategorie:Doebai]] [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] ja42i8stb895i9eapdjjs6r3vu7alpi 0 389251 2892591 2730526 2026-04-11T08:10:53Z Aliwal2012 39067 2892591 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Subaru WRX''' is 'n vierwielaangedrewe kompakte sportmotor wat deur die Japannese motorvervaardiger [[Subaru]] vervaardig is, oorspronklik gebaseer op die Impreza wat vir die [[Wêreldtydrenkampioenskap]] in 1992 geskep is.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://jalopnik.com/a-brief-history-of-the-subaru-wrx-461608007|title=A Brief History of the Subaru WRX|last=Petrány|first=Máté|date=29 March 2013|website=Jalopnik|publisher=Gawker Media|access-date=14 January 2020}}</ref> Subaru beweer die naam WRX staan vir "World Rally eXperimental". Sedert 2014 is die WRX-reeks van die Impreza geskei, met 'n ander bakstyl wat nie as 'n opsionele [[luikrug]] / [[Stasiewa|wa]] aangebied word nie.<ref>{{Cite web|url=https://cars.usnews.com/cars-trucks/best-cars-blog/2014/05/redesigned-2015-subaru-wrx-receives-iihs-top-safety-pick-award|title=Redesigned 2015 Subaru WRX Receives IIHS Top Safety Pick Award|last=Sharifi|first=Jim|date=6 May 2014|website=U.S. News & World Report|access-date=17 May 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.digitaltrends.com/car-reviews/2015-subaru-wrx-review/|title=2015 Subaru WRX Review|last=Hard|first=Andrew|date=12 May 2015|website=Digital Trends|publisher=Designtechnica|access-date=16 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.edmunds.com/subaru/wrx/|title=Subaru WRX Prices, Reviews, and Pictures {{!}} Edmunds|date=2019-10-23|website=Edmunds.com}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150" caption="Eerste generasie (GC/GF/GM), 1992–2000"> Lêer:1995 Subaru Impreza WRX front and above.jpg|1995 Impreza WRX (GC, sedan) Lêer:Tuned Subaru IMPREZA SPORTSWAGON WRX STi (GF8) rear.JPG|Impreza WRX STi (GF, luik) Lêer:Subaru Impreza Prodrive P1.jpg|2000 Subaru/Prodrive WRX P1 (GM, koepee) </gallery> Die aanvanklike eerste-generasie WRX-modelle was gegrond op die Impreza-sedan (GC-onderstelkode). Hulle is in 1993 gevolg deur luikrugmotors (GF) en die eerste opgegradeerde WRX STi-weergawe, wat in 1994 bekendgestel is. Verskeie beperkte uitgawe eerste-generasie koepees is in die laat 1990's en vroeë 2000's aangebied wat nooit in die VSA verkoop is nie en baie gesog onder Subaru-entoesiaste is.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorious.com/articles/features/306963/why-the-subaru-impreza-22b-sti-is-worth-over-100000|title=Why the Subaru Impreza 22B STI is Worth Over $100,000|last=Heatley|first=Tyler|date=26 February 2019|website=Motorious|access-date=16 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autozine.org/Archive/Subaru/classic/Impreza.html|title=Subaru Impreza WRX Series|website=AutoZine|access-date=16 January 2020}}</ref> <gallery mode="packed" heights="100" caption="Tweede generasie (GD/GG), 2000–07"> Lêer:2002-03 Subaru WRX sedan.jpg|2002 WRX (GD, voor opsmuk) Lêer:2003 Subaru Impreza WRX Turbo 2.0 Front.jpg|2003 WRX (GD, eerste opsmuk) Lêer:06-07 Subaru WRX wagon front.jpg|2006 WRX (GG, tweede opsmuk) Lêer:2001 Subaru Impreza (GGA MY01) WRX hatchback (2015-11-13) 02.jpg|2001 WRX (GG, luikrug) </gallery> Die tweede generasie WRX (GD/GG-onderstelkodes vir die sedan/luikrug, onderskeidelik) is vir modeljaar 2002 na die Amerikaanse binnelandse mark uitgevoer, met die STI wat vir modeljaar 2004 oorgebring is.<ref name=":0"/> Die aanvanklike "bugeye"-voorkantstilering (2000) is vervang deur die "blobeye" in 2004 en die "hawkeye" in 2006.<ref>{{Cite web|url=https://sportscardigest.com/subaru-wrx-bugeye/|title=The Subaru WRX: The Bugeye, Blobeye, and Hawkeye|date=May 9, 2021|website=Sports Car Digest|access-date=8 November 2021}}</ref> Ingevolge 'n ooreenkoms tussen Fuji Heavy Industries en [[General Motors]], het Saab sy eie weergawe van die WRX, bemark as die Saab 9-2X, vir die 2005- en 2006-modeljare verkoop. Die 9-2X was beskikbaar in beide 'n standaard- en prestasiepakket, met laasgenoemde as die 9-2X Aero. <gallery mode="packed" heights="100" caption="Derde generasie (GE/GH & GV/GR), 2007–14"> Lêer:Subaru WRX sedan -- 10-14-2010 2.jpg|2010 WRX (GE, sedan) Lêer:2012 Subaru Impreza (GVE MY12) WRX Club Spec sedan (14501667927).jpg|2012 WRX (GV, wyebak sedan) Lêer:2009 Subaru WRX hatchback -- 09-24-2009.jpg|2009 WRX (GH, luikrug) Lêer:2009 Subaru WRX STI.jpg|2009 WRX STI (GR, wyebak-luikrug) </gallery> Die derde generasie WRX is aanvanklik as onderstelkodes GE (sedan) en GH (luik) verkoop; die derde generasie WRX STI is met 'n breër onderstel verkoop en was slegs beskikbaar as 'n wyebak-luikrug (GR).<ref>{{Cite press release|url=https://www.media.subaru-global.com/en/news/1262|title=FHI Introduces All-New Subaru Impreza WRX STI|date=October 24, 2007|access-date=8 November 2021|archivedate= 8 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211108215231/https://www.media.subaru-global.com/en/news/1262}}</ref> Vir die 2011-modeljaar is die derdegenerasie WRX-sedan en -luik onderskeidelik na die GV- en GR-wyebak-onderstelvariante geskuif, en 'n wyebak-sedanweergawe van die STI (GV) is bemark.<ref>{{Cite press release|url=https://www.media.subaru-global.com/en/news/1181|title=Subaru Introduces the 2011 Impreza WRX STI and WRX|date=April 1, 2010|access-date=8 November 2021|archivedate= 8 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211108220950/https://www.media.subaru-global.com/en/news/1181}}</ref> Die Impreza is herontwerp en die vierde generasie is vir die eerste keer vir modeljaar 2012 bemark, wat dit 'n afsonderlike model maak van die WRX, wat op die derde generasie GV/GR-onderstel voortgesit is tot 2014 in die meeste markte.<ref>{{Cite web|url=https://cars.usnews.com/cars-trucks/subaru/impreza/2012|title=2012 Subaru Impreza|date=29 August 2014|website=U.S. News & World Report|access-date=16 January 2020}}</ref> Die vierde generasie WRX het die VA-onderstelbenaming gekry en sedert 2015 as 'n aparte model van die Impreza bemark. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Motorvoertuie]] fdnnqdtz2cz5151hvbsj304w844use1 0 390949 2892402 2729484 2026-04-10T18:38:02Z Jcb 223 2892402 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Koninklike Kanadese Lugmag''' (Royal Canadian Air Force, RCAF) is die [[Lugmag|lug-]] en [[ruimtemag]] van [[Kanada]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/space/index.page|title=DND/CAF Joint and Combined Space Program|date=18 September 2020|publisher=Royal Canadian Air Force|access-date= 5 Junie 2022|archive-date=22 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022070922/http://rcaf-arc.forces.gc.ca/en/space/index.page|url-status=dead}}</ref> Die rol daarvan is om die Kanadese magte "te voorsien van relevante, responsiewe en doeltreffende lugkrag".<ref>{{Cite web|url=http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/overview.page|title=Royal Canadian Air Force - Mission|last=Royal Canadian Air Force|publisher=Her Majesty the Queen in Right of Canada as represented by the Minister of National Defence|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306114802/http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/overview.page|archive-date=6 March 2016|access-date=19 March 2016}}</ref> Die RCAF is een van drie omgewingskommandemente binne die verenigde Kanadese Gewapende Magte. Vanaf 2020 bestaan die Koninklike Kanadese Lugmag uit 12&nbsp;074 gewone lede en 1&nbsp;969 primêre reserwepersoneel, ondersteun deur 1 518 burgerlikes, en bedryf 258 bemande vliegtuie en nege [[onbemande vliegtuig|onbemande vliegtuie]].<ref>Berthiaume, Lee. </ref> Luitenant-generaal Al Meinzinger is die huidige bevelvoerder van die Koninklike Kanadese Lugmag en hoof van die lugmagpersoneel.<ref>{{Cite news|url=https://www.skiesmag.com/press-releases/royal-canadian-air-force-command-changes-hands/|title=Royal Canadian Air Force command changes hands - Skies Mag|work=Skies Mag|access-date=2018-05-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505134805/https://www.skiesmag.com/press-releases/royal-canadian-air-force-command-changes-hands/|archive-date=2018-05-05|url-status=live}}</ref> Die Koninklike Kanadese Lugmag is verantwoordelik vir alle vliegtuigbedrywighede van die Kanadese Magte, wat die veiligheid van Kanada se lugruim afdwing en vliegtuie verskaf om die missies van die Koninklike Kanadese Vloot en die Kanadese Leër te ondersteun. Die RCAF is in vennootskap met die [[Amerikaanse Lugmag]] in die beskerming van kontinentale lugruim onder die Noord-Amerikaanse Lugvaartverdedigingskommando (NORAD). Die RCAF verskaf ook alle primêre lughulpbronne aan en is verantwoordelik vir die Kanadese Nasionale Soek- en Reddingsprogram. Die Koninklike Kanadese Lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]], die [[Korea-oorlog]], die [[Golfoorlog]], sowel as verskeie [[Verenigde Nasies]]-vredesmissies en [[NAVO]]- operasies gedien. As 'n NAVO-lid het die mag gedurende die tweede helfte van die 20ste eeu 'n teenwoordigheid in [[Wes-Europa]] behou. [[Lêer:Bomarc_on_launch_erector.jpg|links|duimnael|'n RCAF CIM-10 Bomarc- missiel op 'n lanseerder in North Bay, Kanada. Gesien as 'n alternatief vir die geskrapte Avro Arrow, was die gebruik van die Bomarc omstrede gegewe sy kernloonvrag.]] In die laat 1990's het Air Command se CF-18 Hornets aan die Operasie Geallieerde Mag in [[Joego-Slawië]] deelgeneem, en in die 2000's was AIRCOM baie betrokke by die Afghanistan-oorlog en het troepe en bates na Kandahar vervoer. Later in die dekadelange oorlog het AIRCOM 'n doelspesifieke lugvleuel, ''Joint Task Force Afghanistan Air Wing'' gestig, toegerus met verskeie CH-146 Griffon- en CH-147 Chinook-helikopters, [[C-130 Hercules]], CU-161 Sperwer en gehuurde CU-170 Heron [[Onbemande vliegtuig|UAV's]] ter ondersteuning van die Kanadese Magte en ISAF-sending. Die vleuel is op 18 Augustus 2011 ontbind. Van 18 Maart tot 1 November 2011 was die RCAF betrokke by Operasie Mobile, Kanada se bydrae tot ''Operasie Unified Protector'' in [[Libië]]. Sewe CF-18 Hornet-vegvliegtuie en verskeie ander vliegtuie het onder Taakmag Libeccio gedien as deel van die militêre ingryping.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/canada-s-military-contribution-in-libya-1.996755|title=Canada's military contribution in Libya|date=2011-10-20|website=CBC|access-date=2021-09-28}}</ref> [[Lêer:Operation_Inherent_Resolve_150304-F-MG591-123.jpg|duimnael|280px|'n RCAF CF-18 Hornet tydens Operasie Impak, 2015. CF-18's word sedert 1983 deur die RCAF gebruik.]] Die Kanadese regering het op 16 Augustus 2011 aangekondig dat die naam "Air Command" verander word na die lugmag se oorspronklike historiese naam: Royal Canadian Air Force. Die verandering is gemaak om Kanada se militêre erfenis beter te weerspieël en Kanada in lyn te bring met ander sleutel [[Britse Statebond|Statebondlande]] wie se militêre eenhede die koninklike benaming gebruik.<ref>Galloway, Gloria.</ref> Die RCAF het in 2013 'n nuwe kenteken aangeneem, wat soortgelyk is aan die RCAF-kenteken voor eenwording (hoewel geplaas in die moderne raam wat vir bevelkentekens gebruik word). Die Latynse leuse van Air Command – ''Sic itur ad astra'' – wat die leuse was van die Kanadese Lugmag toe dit eers ná die Eerste Wêreldoorlog gevorm is (voor dit die Royal Canadian Air Force in 1924 geword het) is behou. Alhoewel tradisionele kentekens vir die RCAF in 2015 herstel is, was daar geen herstel van die tradisionele uniforms of rangstruktuur van die historiese diens nie.<ref>Fitzpatrick, Meagan.</ref> == Rondeels == Rondeels wat van 1920 tot 1945 gebruik is, was gewoonlik dieselfde as Royal Air Force-rondeels, alhoewel nie alle variasies gebruik is nie en kleure aangepas is by plaaslik-beskikbare verf. <gallery class="center"> Lêer:RCAF Type1 Roundel.png|1945–1946 Lêer:Roundel of Canada (1946–1965).svg|1946–1965 Lêer:Roundel of Canada (1967) – Centennial.svg|Kanadese Eeufees<br />1967-variant Lêer:Roundel of Canada.svg|1965–huidig </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kanada]] [[Kategorie:Lugmagte]] 9o2guews6aywr8f8qu4uxkfwtd2l38o 0 391104 2892366 2855209 2026-04-10T17:11:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892366 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Save_The_World_Awards_2009_show06_-_Carl_Lewis.jpg|duimnael|regs|Carl Lewis in 2009.]] '''Frederick Carlton Lewis''' (gebore 1 Julie 1961) is 'n voormalige Amerikaanse baan- en veldatleet wat nege [[Olimpiese Spele|Olimpiese]] goue medaljes, een Olimpiese silwermedalje en tien Wêreldkampioenskappe- medaljes gewen het, waaronder agt goue. Sy loopbaan het gestrek van 1979 tot 1996, toe hy sy laaste Olimpiese item gewen het. Hy is een van slegs ses Olimpiese atlete wat 'n goue medalje in dieselfde individuele item in vier agtereenvolgende Olimpiese Speles gewen het. Lewis het die naellope en verspring items oorheers en gereeld van 1981 tot die vroeë 1990's die wêreldranglys in die 100 m, 200 m en verspringitems gehaal. Hy het wêreldrekords in die 100 m, 4 × 100 m en 4 × 200 m aflos opgestel, terwyl sy wêreldrekord in die binnenshuise verspring sedert 1984 staan. Sy 65 agtereenvolgende oorwinnings in die verspring wat oor 'n bestek van tien jaar behaal is, is 'n rekord. In die loop van sy atletiekloopbaan het Lewis vyftien keer vinniger as 10 sekondes in die 100 meter en tien keer vinniger as 20 sekondes in die 200 meter gehardloop. Lewis het ook 71 keer verder as 8,4 meter, of 28 voet, ver gespring. Sy prestasies het gelei tot talle eerbewyse, insluitend dat hy aangewys is as "Wêreldatleet van die Eeu" deur die Internasionale Vereniging van Atletiekfederasies en "Sportman van die Eeu" deur die Internasionale Olimpiese Komitee, "Olimpian of the Century" deur Sports Illustrated en "Atleet van die jaar" deur Track & Field News in 1982, 1983 en 1984. Nadat hy uitgetree het uit atletiek, het Lewis 'n akteur geword en het in 'n aantal rolprente verskyn. In 2011 het hy probeer om 'n setel as 'n [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokraat]] in die Senaat van [[New Jersey]] te wen, maar is van die stembrief verwyder weens die staat se verblyfvereistes. Lewis besit 'n bemarking- en handelsmerkmaatskappy genaamd CLEG, wat produkte en dienste, insluitend sy eie, bemark en handelsmerk. <ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/05/07/obituaries/william-lewis-track-coach-and-father-of-olympic-star.html|title=William Lewis, Track Coach and Father of Olympic Star|date=May 7, 1987|work=The New York Times|url-access=subscription|access-date=July 22, 2021|agency=Associated Press}}</ref><ref name="TFNInterview">{{cite news|last1=Gleason|first1=David|title=T&FN Interview: Carl Lewis|url=http://www.trackandfieldnews.com/images/stories/tfn_pdfs/Interviews/Carl%20Lewis.pdf|access-date=January 15, 2015|work=Track & Field News|date=December 1980}}{{Dead link|date=November 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite news|last=Amdur|first=Neil|title=Jersey Siblings Rival the Best in Track and Field|date=February 12, 1981|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1981/02/12/sports/jersey-siblings-rival-the-best-in-track-and-field.html|access-date=July 8, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/1st-iaaf-world-championships-in-athletics-3/results/women/long-jump/final/series|title=Long Jump Result – 1st IAAF World Championships in Athletics – iaaf.org|work=iaaf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809121749/https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/1st-iaaf-world-championships-in-athletics-3/results/women/long-jump/final/series|archive-date=August 9, 2018|access-date=August 9, 2018|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lewis, Carl}} [[Kategorie:Amerikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] kp7sirkla9ssycwg7lgzw16fbnul8iy 0 391160 2892397 2831844 2026-04-10T18:37:00Z Jcb 223 2892397 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Harley MS 2278, folio 48v excerpt 2.jpg|thumb|''Hyngwar'', Ivar se naam soos dit verskyn in ''Harley MS 2278'', 'n 15de-eeuse Engelse manuskrip.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/corollasanctiead00hervuoft|title=Corolla Sancti Eadmundi = The garland of Saint Edmund, king and martyr|last=Hervey|first=Francis|date=1907|location=London |publisher=John Murray|ol=11080612W}}</ref>]] '''Ivar die Beenlose''' ([[Oudnoors]]: ''Ívarr hinn Beinlausi'') of '''Ivar Ragnarsson''' (800's - omstreeks 873) was 'n halflegendariese [[Wiking]]leier wat [[Engeland]] en [[Ierland]] binnegeval het. Volgens die ''[[Verhaal van Ragnar Lodbrok]]'' was hy die seun van [[Ragnar Lodbrok]] en sy derde vrou, [[Aslaug]]. Sy broers sluit in [[Björn Ysterkant]], Hvitserk, [[Sigurd Slang-in-die-oog]] en Ubba. Die oorsprong van die bynaam is nie seker nie. ''Ívarr beinlausi'' kan beteken hy het óf nie [[Been (ledemaat)|bene]] gehad om op te loop nie óf het 'n [[skelet]]probleem soos osteogenesis imperfecta (bros [[Been|bene]]) gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Ivar-the-Boneless|title=Ivar the Boneless &#124; Biography, Battles, & Facts &#124; Britannica }}</ref> Nes in [[Afrikaans]] het die woord vir "been" in Oudnoors 'n dubbelsinnige betekenis gehad. 'n Paragraaf in die ''[[Verhaal van Ragnar se seuns]]'' verwys na [[impotensie]].<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Ivar_the_Boneless/|title=Ivar the Boneless|encyclopedia=World History Encyclopedia|first=Emma|last=Groeneveld|date=12 November 2018}}</ref> Volgens die ''Verhaal van Ragnar Lodbrok'' is Ivar se beenloosheid die gevolg van 'n vloek. Sy ma, Aslaug, word as 'n siener beskryf en sy het voorgestel sy en haar man wag drie nagte voordat hulle [[seks]] het nadat hy vir 'n lang ruk op 'n strooptog in [[Engeland]] was. Ragnar was egter passievol ná so 'n lang skeiding en wou nie na haar luister nie. As gevolg daarvan is Ivar met swak bene gebore.<ref name="files">{{cite web|last1=Baker|first1=Mick|title=Anglo-Saxon Britain: In the Footsteps of Ivarr the Boneless|url=http://www.historyfiles.co.uk/FeaturesBritain/EnglandIvarr.htm|website=The History Files|access-date=1 September 2016}}</ref> Hoewel die sagas Ivar se fisieke gebrek beskryf, lê hulle ook klem op sy wysheid, bekwaamheid en bemeestering van strategieë en taktieke in gevegte.<ref>{{Cite web|url=http://www.englishmonarchs.co.uk/vikings_10.html|title=Ivar the Boneless|last=Mahoney|first=Mike|website=www.englishmonarchs.co.uk|access-date=2017-04-14}}</ref> ==Ragnar se dood== [[Beeld:alex hogh andersen 2021 3.jpg|thumb|180px|[[Alex Høgh Andersen]] is Ivar in die [[televisie|TV-reeks]] ''[[Vikings (televisiereeks)|Vikings]]''.]] Volgens die meeste sagas het koning Aelle van Northumbria Ragnar vermoor deur hom in 'n slangput te gooi. Ragnar se seuns het wraak gesweer en Engeland aangeval. Volgens die ''Verhaal van Ragnar se seuns'' het hulle Aelle gevange geneem en uit wraak vir Ragnar se dood die "[[bloedarend]]" op sy rug uitgekerf. Ragnar se seuns het daarna [[Engeland]], [[Wallis]], [[Frankryk]] en [[Italië]] geplunder. Toe hulle terugkeer na [[Skandinawië]] het hulle die koninkryk tusen hulle verdeel. ==TV-reeks== Ivar die Beenlose speel 'n belangrike rol in die [[televisie]]reeks ''[[Vikings (televisiereeks)|Vikings]]'' as die seun van Ragnar en Aslaug en die jonger broer van [[Björn Ysterkant]]. Sy rol as [[volwassene]] word deur [[Alex Høgh Andersen]] vertolk.<ref name=VikingsS4>{{cite web|url=http://www.ign.com/articles/2016/04/22/vikings-meet-the-four-new-actors-revealed-in-season-4s-midseason-finale|title=Vikings: Meet the Four New Actors Revealed in Season 4's Midseason Finale|first=Terri|last=Schwartz|work=IGN|date=April 21, 2016|access-date=December 22, 2016}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bronne== *''[[Verhaal van Ragnar se seuns]]'' (''Ragnarssona þáttr'') *''Verhaal van Ragnar Lodbrok'' (''Ragnars saga Loðbrókar'') ==Nog leesstof== *Waggoner, Ben (2009) ''The Sagas of Ragnar Lodbrok'' (The Troth) {{ISBN|978-0-578-02138-6}} ==Skakels== *[http://www.northvegr.org/sagas%20annd%20epics/legendary%20heroic%20and%20imaginative%20sagas/old%20heithinn%20tales%20from%20the%20north/055.html ''The Tale of Ragnar's Sons''] - vert. Peter Tunstall {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ivar the Boneless}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ragnar Lodbrok]] bjrtgvp5d473fyhdfuhaea9jluohgwn 0 395786 2892339 2891089 2026-04-10T16:50:03Z Jcb 223 2892339 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe | image = <!-- Fort Lauderdale airport logo.jpg --> | image-width = 250 | image2 = Fort Lauderdale, Florida - FLL from airplane.jpg | IATA = FLL | ICAO = KFLL | FAA = FLL | WMO = 74783 | image2-width = 250 | location = Broward County, [[Florida]], Verenigde State | opened = 1929 | hub = IBC Airways<br/>Silver Airways | focus_city = [[JetBlue]] | coordinates = {{coord|26|04|21|N|080|09|10|W|region:US-FL_type:airport|display=it}} | mapframe = yes | type = Openbaar | owner-oper = Broward County Aviation Department | city-served = Miami metropolitaans | elevation-f = 65 | elevation-m = 20 | website = {{URL|broward.org/airport}} | image_map = File:FLL diagram.png | image_map_caption = FAA diagram | r1-number = 10L/28R | r1-length-f = 9 000 | r1-length-m = 2 743 | r1-surface = Teer | r2-number = 10R/28L | r2-length-f = 8 000 | r2-length-m = 2 438 | r2-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 35 208 611 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 301 220 | stat3-header = Vrag (goedere+pos) | stat3-data = 106 713 ton | stat4-header = Basis vir vliegtuie | stat4-data = 100<ref>{{cite web|url=http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=FLL&AptSecNum=2|title=AirportIQ 5010|website=Gcr1.com|access-date=September 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627053054/http://www.gcr1.com/5010web/airport.cfm?Site=FLL&AptSecNum=2|archive-date=June 27, 2017|url-status=live}}</ref> | footnotes = Bron: [[FAA]] }} '''Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''FLL''', [[ICAO]]: '''KFLL''') is 'n groot openbare [[lughawe]] in Broward County, Florida, Verenigde State. Dit is een van drie lughawens wat die Miami-metropolitaanse gebied bedien. Die lughawe is langs Interstate 595, Interstate 95, US Route 1, Florida State Road A1A, en Florida State Road 5, begrens deur die stede [[Fort Lauderdale]], Hollywood en Dania Beach, 5&nbsp;km suidwes van die sentrum van Fort Lauderdale en 34 km noord van Miami.<ref>"[http://www.ci.dania-beach.fl.us/DocumentView.aspx?DID=977 Zoning Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608232214/http://www.ci.dania-beach.fl.us/DocumentView.aspx?DID=977}}." </ref> [[Lêer:Fort_Lauderdale_–_Hollywood_International_Airport_terminal_1_check-in.jpg|duimnael| Inklokarea by Fort Lauderdale – Hollywood Internasionale Lughawe, Terminaal 1]] [[Lêer:Fort_Lauderdale_Airport_Terminal_1_hallway.jpg|duimnael| Terminaal 1 loopgang]] Met meer as 700 daaglikse vlugte na 135 binnelandse en internasionale bestemmings, het FLL sedert die laat 1990's 'n interkontinentale poort geword, hoewel Miami Internasionale Lughawe steeds die meeste langafstandvlugte hanteer. FLL dien as 'n primêre lughawe vir die Fort Lauderdale-, Pompano Beach- en Boca Raton- gebiede, en 'n sekondêre lughawe vir dele van [[Miami]]. Die lughawe is 'n basis vir Allegiant Air, JetBlue en Spirit Airlines, met laasgenoemde wat sy korporatiewe hoofkwartier hiernaby het.<ref>{{Cite web|url=https://therealdeal.com/miami/2019/12/23/spirit-airlines-closes-on-site-for-new-dania-beach-hq/|title=Spirit Airlines Purchased Property For New Headquarters|date=2019-12-23|website=The Real Deal South Florida|language=en-US|access-date=2021-03-31}}</ref> Daarbenewens is FLL die primêre suid-Florida-lughawe vir [[Southwest Airlines]], met die meerderheid Southwest-vlugte wat tans Fort Lauderdale bedien. FLL word deur die Amerikaanse [[Federale Lugvaartadministrasie]] geklassifiseer as 'n "major hub"-fasiliteit wat kommersiële lugverkeer bedien.<ref name="ACI">{{Cite web|url=http://www.broward.org/Airport3/About/Documents/Monthlytrafficrecapdecember2017.pdf|title=2018 Year End Traffic Recap|date=December 2018|publisher=broward.org 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225130045/http://www.broward.org/Airport3/About/Documents/Monthlytrafficrecapdecember2017.pdf|archive-date=December 25, 2018|access-date=January 6, 2018}}</ref> == Terminale == Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe het vier terminale met 66 hekke. Terminaal 1, waarna algemeen verwys word as "The New Terminal," het in fases tussen 2001 en 2003 geopen en is ontwerp deur Hellmuth, Obata en Kassabaum<ref>{{Cite web|url=http://www.broward.org/Commission/Documents/ActionAgendas/ca010599.pdf|title=Meeting of January 5, 1999 Consent Agenda Board Appointments|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608053017/http://www.broward.org/Commission/Documents/ActionAgendas/ca010599.pdf|archive-date=June 8, 2013|access-date=June 16, 2012}}</ref> en Cartaya Associates.<ref>{{Cite web|url=http://www.cartayaandassociates.com/project_detail.php?project=38|title=Cartaya Associates – Fort Lauderdale / Hollywood International Airport Terminal No.1 (Concourses B & C)|publisher=Cartayaandassociates.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315125552/http://www.cartayaandassociates.com/project_detail.php?project=38|archive-date=March 15, 2013|access-date=June 16, 2012}}</ref> Die ander drie terminale is in 1986 gebou as deel van 'n $263 miljoen konstruksieprojek.<ref>{{cite news|title=Firm Asks For Extra Payment Architect's Work at Airport in Dispute|first=Michael|last=Lasalandra|url=http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-04/news/8701140106_1_reynolds-richard-mooney-coopers-and-lybrand|newspaper=South Florida Sun-Sentinel|date=March 4, 1987|access-date=June 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213125616/http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-04/news/8701140106_1_reynolds-richard-mooney-coopers-and-lybrand|archive-date=December 13, 2013|url-status=live}}</ref> Terminaal 4, wat algemeen na verwys word as die Internasionale Terminaal, is in 1983 deur 'n [[Concorde]]-besoek ingewy. Sedert 2005 ondergaan T4 opknappings en 'n groot uitbreiding. == Landvervoer == [[Lêer:Terminal_Drive_Loop_(33138304213).jpg|regs|duimnael| 'n Uitsig oor die Terminal Drive-lus wat na die lughawe lei]] Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe is naby die Dania Beach-treinstasie, bedien deur Amtrak-intercity-treine en Tri-Rail-pendeltreine. Laasgenoemde verskaf 'n pendelbusdiens vanaf die stasie na drie plekke by die lughawe, almal op die onderste vlak. Die pendeldienste werk sewe dae per week en is gratis vir Tri-Rail-kliënte. == Lugrederye en bestemmings == === Top bestemmings === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf FLL (Jan 2023 – Des 2023)''' <ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=SYY&Nv42146_anzr=S146%20Yn7qr4qnyr,%20SY:%20S146%20Yn7qr4qnyr-U1yyB911q%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Fort Lauderdale–Hollywood International|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=25 November 2022}}</ref> !Rang ! Stad ! Passasiers ! Lugrederye |- | 1 | [[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 1 294 000 | Delta, JetBlue, Southwest, Spirit |- | 2 | [[Newark Liberty Internasionale Lughawe|Newark, New Jersey]] | 819 000 | JetBlue, Spirit, United |- | 3 | [[LaGuardia-lughawe|LaGuardia, New York]] | 756 000 | Delta, JetBlue, Spirit |- | 4 | [[John F. Kennedy Internasionale Lughawe|New York-JFK, New York]] | 604 000 | American, Delta, JetBlue |- | 5 | [[Baltimore/Washington Internasionale Lughawe|Baltimore, Maryland]] | 485 000 | Southwest, Spirit |- | 6 | [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe|Charlotte, Noord-Carolina]] | 468 000 | American, Spirit |- | 7 | [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago-O'Hare, Illinois]] | 394 000 | American, JetBlue, Spirit, United |- | 8 | [[Logan Internasionale Lughawe|Boston]], [[Massachusetts]] | 442 000 | Delta, JetBlue, Spirit |- | 9 | [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 437 000 | Amercan, Spirit |- | 10 | [[Philadelphia Internasionale Lughawe|Philadelphia, Pennsilvanië]] | 393 000 | American, Frontier, Southwest, Spirit |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Besigste internasionale roetes na en van FLL (Okt 2021 – Sep 2022)''' <ref name="internationalreport">{{Cite web|title=International_Report_Passengers {{!}} Department of Transportation - Data Portal|url=https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|access-date=July 23, 2021|website=data.transportation.gov|archive-date=19 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719031853/https://data.transportation.gov/Aviation/International_Report_Passengers/xgub-n9bw|url-status=dead}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 | {{vlagikoon|MEX}} [[Cancún Internasionale Lughawe|Cancún, Meksiko]] | 444 458 | JetBlue, Southwest, Spirit |- | 2 | {{Vlagikoon|CAN}} [[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto–Pearson, Kanada]] | 415 443 | Air Canada, Air Canada Rouge, Air Transat, Flair, WestJet |- | 3 | {{Vlagikoon|CAN}} [[Montréal–Trudeau Internasionale Lughawe|Montréal–Trudeau, Kanada]] | 377 843 | Air Canada, Air Canada Rouge, Air Transat, Flair |- | 4 | {{Vlagikoon|Jamaika}} [[Sangster Internasionale Lughawe|Montego Bay, Jamaika]] | 300 294 | JetBlue, Southwest, Spirit |- | 5 | {{Vlagikoon|DOM}} [[Punta Cana Internasionale Lughawe|Punta Cana, Dominikaanse Republiek]] | 271 752 | JetBlue, Southwest, Spirit |- |6 | {{Vlagikoon|DOM}} [[Las Américas Internasionale Lughawe|Santo Domingo, Dominikaanse Republiek]] | 262 545 | JetBlue, Spirit |- | 7 | {{Vlagikoon|Jamaika}} [[Norman Manley Internasionale Lughawe|Kingston, Jamaika]] | 249 192 | Caribbean, JetBlue, Spirit |- | 8 | {{Vlagikoon|Colombia}} [[Las Américas Internasionale Lughawe|Bogotá, Colombia]] | 240 670 | Avianca, JetBlue, Spirit |- | 9 | {{Vlagikoon|Costa Rica}} [[Juan Santamaría Internasionale Lughawe|San José, Costa Rica]] | 235 345 | JetBlue, Spirit |- | 10 | {{Vlagikoon|Bahamas}} [[Lynden Pindling Internasionale Lughawe|Nassau, Bahamas]] | 225 652 | Bahamasair, JetBlue, Silver, Southwest, Western Air |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+'''Jaarlikse passasiersverkeer (retoer), 1997 – hede <ref name="broward.org">{{Cite web|url=http://www.broward.org/Airport/About/Pages/Statistics.aspx|title=Statistics|website=Broward.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208123121/http://www.broward.org/Airport/About/Pages/Statistics.aspx|archive-date=December 8, 2015|access-date=June 4, 2015}}</ref>''' ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers |- | 1997 | 12 277 411 | 2007 | 22 681 903 | 2017 | 32 511 053 |- | 1998 | 12 453 874 | 2008 | 22 621 698 | 2018 | 35 963 370 |- | 1999 | 13 990 692 | 2009 | 21 061 131 | 2019 | '''36 747 622''' |- | 2000 | 15 860 004 | 2010 | 22 412 627 | 2020 | 16 484 132 |- | 2001 | 16 407 927 | 2011 | 23 349 835 | 2021 | 28 076 808 |- | 2002 | 17 037 261 | 2012 | 23 569 103 | 2022 | 31 686 404 |- | 2003 | 17 938 046 | 2013 | 23 559 779 | 2023 | 35 115 485 |- | 2004 | 20 819 292 | 2014 | 24 648 306 | 2024 | 35 208 611 |- |2005 | 22 390 285 | 2015 | 26 941 511 | | |- |2006 | 21 369 787 | 2016 | 29 205 002 | | |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+Top lugrederye by FLL<br />(Februarie 2023 - Januarie 2024) <ref name="F_Lauderdale_BTS">{{Cite web|url=https://www.broward.org/Airport/Business/about/Documents/FLLstatsoctober2021.pdf|title=Fort Lauderdale, FL: Fort Lauderdale-Hollywood International (FLL)|publisher=Broward County|access-date=November 1, 2021}}</ref> !Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! % markaandeel |- | 1 | [[Spirit Airlines]] | 7 373 000 | 27,56% |- | 2 | [[JetBlue Airways]] | 5 094 000 | 19,04% |- | 3 | [[Southwest Airlines]] | 4 003 000 | 14,96% |- | 4 | [[Delta Air Lines]] | 3 902 000 | 14,59% |- | 5 | [[United Airlines]] | 2 236 000 | 8,36% |- | | Ander | 4 145 000 | 15,49% |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] m19et05hrr67230k7jai3gnq8z6il59 0 396892 2892299 2890803 2026-04-10T15:48:33Z Jcb 223 2892299 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map_of_North_Carolina_highlighting_Beaufort County.svg|duimnael|'''Beaufort County, [[Noord-Carolina]]''']] '''Beaufort County, Noord-Carolina''' is 'n distrik geleë in die Amerikaanse deelstaat [[Noord-Carolina]]. Vanaf die 2020-sensus was die bevolking 44,652. Sy distrik setel is Washington. Die distrik is in 1705 gestig as Pamptecough Precinct. Oorspronklik ingesluit in [[Bath County]], is dit herdoop na [[Beaufort Precinct]] in 1712 en het Beaufort County in 1739 geword. == Geskiedenis == Beaufort County is eers Pamptecough genoem. Die naam is omstreeks 1712 verander na Beaufort, vernoem na Henry Somerset, 2de Hertog van Beaufort (1684–1714), wat omstreeks 1709 een van Carolina se Lords Eienaar geword het. == Geografie == Volgens die Amerikaanse Sensusburo het die land 'n totale oppervlakte van 958 vierkante myl (2 480 km2), waarvan 827 vierkante myl (2 140 km2) grond is en 131 vierkante myl (340 km2) (14%) water. Dit is die vyfde grootste distrik in Noord-Carolina volgens totale oppervlakte. Dit word deur die Pamlico-rivier en die mond van die Pamlico-rivier in die helfte verdeel. == Staats- en plaaslike beskermde gebiede/terreine == * Goose Creek Game Land (deel) * Goose Creek Staatspark * Historiese bad * Van Swamp Game Lands (deel) == Groot waterliggame == * Goose Creek * Pamlico rivier * Pungo rivier * Suidrivier * Teerrivier == Aangrensende provinsies == * [[Washington County - noordoos]] * Martin County - noordwes * Hyde County - oos * Pamlico County - suid * Craven County - suidwes * Pitt County - wes == Verwysings == # [https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/beaufortcountynorthcarolina/INC110219 "Find a County". National Association of Counties]. Archived from [http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx the original] on July 12, 2012. Retrieved June 7, 2011. [[Kategorie:Provinsies van Noord-Carolina]] [[Kategorie:Noord-Carolina]] i2uf3vqa2g7zhqcduflfb8xd3u3fgt4 0 397650 2892340 2885856 2026-04-10T16:50:28Z Jcb 223 2892340 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bazarduzu robl.JPG|duimnael|links|[[Bazardüzü]] is die hoogste piek met 4&nbsp;466&nbsp;m]] [[Lêer:Satellite image of Azerbaijan in March 2003.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Azerbeidjan]] [[Lêer:Lerik Azerbaijan 03.JPG|duimnael|links|Gematigde [[reënwoud]] in die Lerik-rajon, Suid-Azerbeidjan]] [[Lêer:Aj-map.png|duimnael|Kaart van Azerbeidjan]] [[Azerbeidjan]] is een van net twee lande wat deur land omring word wat op twee [[kontinent]]e ([[Asië]] en [[Europa]]) geleë is; die ander is [[Kasakstan]]. Azerbeidjan se staatsgebied beslaan die suidoostelike deel van [[Transkaukasië]] op die landbrug tussen die [[Swartsee|Swart-]] en die [[Kaspiese See]]. Dit strek van die [[Kaukasus|Groot Kaukasus-bergreeks]] in die noorde tot by die Ararat-hooglande in die suidweste en die kusgebied van die Kaspiese See in die ooste.<ref name="Az">{{Cite book|last=Curtis|first=Glenn E.|url=https://www.loc.gov/item/94045459/|title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia : country studies|date=1995|publisher=Federal Research Division|isbn=0-8444-0848-4|edition=1st|location=Washington, D.C.|pages=99-101|oclc=31709972|postscript=. {{PD-notice}}}} {{en}}.</ref> Azerbeidjan se 86&nbsp;600&nbsp;km² maak dit effens groter as die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Mpumalanga]]. 5&nbsp;500&nbsp;km² word deur die outonome [[Nachitsjewan|Republiek Nachitsjewan]] beslaan. Sedert die vroeë 1990's is sowat 'n vyfde van Azerbeidjan se staatsgebied deur Karabach-Armeense eenhede beset, waaronder die hele [[Nagorno-Karabakh]]-streek asook dié gebied se landverbindings met Armenië. Azerbeidjan se buurlande is [[Armenië]] in die weste, [[Georgië]] en die [[Russiese Federasie]] (die outonome [[Dagestan|Republiek Dagestan]]) in respektiewelik die noord-weste en noorde, Iran en – langs 'n grenslyn van net nege kilometer – [[Turkye]] in die suide en suid-weste. Die Kaspiese See vorm 'n natuurlike grens in die ooste.<ref name="Az"/> Die hartland van Azerbeidjan word deur die [[Koera]]-[[Araks]]-laagland oorheers – 'n landskap wat grotendeels nie hoër as 200 meter bo [[seevlak]] nie en in sy oostelike dele selfs enkele meter benede seevlak geleë is.<ref name="Az"/> Die Koera-riviervlakte het 'n halfdroë steppeklimaat met gematigde winters en warm somers. Die streek ontvang jaarlikse gemiddelde neerslae van tussen 200 en 350 millimeter, maar danksy besproeiing kan die vrugbare grond vir landboudoeleindes gebruik word.<ref name="Az"/> Die oostelike hoof- asook kleiner bergkamme van die Groot Kaukasus-bergreeks loop deur die noorde van die land. Die hoogste piek in dié reeks, [[Bazardüzü]], is 4&nbsp;466 meter bo seevlak. Die [[Kaukasus|Klein Kaukasus-reeks]] met die vulkaniese Karabach-hooglande is eweneens in Noord-Azerbeidjan geleë. Laer bergreekse strek vanuit die noord-ooste tot by die [[Abşeron-skiereiland]] en die Kaspiese See.<ref name="Az"/> Die Koera vorm met sy takriviere Araks en Arasani die grootste rivierstelsel in die land. Daar is sowat 1&nbsp;000 riviere in Azerbeidjan, maar geeneen van hulle is bevaarbaar. Behalwe vir die lentetyd, wanneer hulle deur smeltende sneeu gevoed word, is die meeste riviere maar klein stroompies.<ref name="Azh">{{cite web|url=http://www.azhydromet.com/SRIH/Water%20Resurs.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070524005453/http://www.azhydromet.com/SRIH/Water%20Resurs.html |url-status=dead |archive-date=2007-05-24 |title=Water Resources|website=www.azhydromet.com|access-date=2018-10-02}} {{en}}.</ref> Alhoewel Azerbeidjan in die subtropiese sone geleë is, en ondanks sy relatief klein oppervlakte, word hier as gevolg van sy reliëf nie minder as agt van die wêreld se elf klimaatsones aangetref. Die laer geleë landsdele het meestal 'n halfwoestyn- of steppe-klimaat, terwyl die laagvlaktes van [[Lenkoran]] 'n subtropies-humiede klimaatsone vorm waar sitrusvrugte soos lemoene en suurlemoene, [[tee]] en rys gekweek word. Die groot verskeidenheid fauna en flora word in nasionale parke bewaar, waaronder Gizilagach met meer as 220 voëlspesies en Gircan met sy rare boomspesies.<ref name="Azh"/> Die [[Lenkoran-vlaktes]] is die mees suidelike kusgebied in die Koera-Araks-streek wat deur die [[Talisj-gebergte]] begrens word. Hierdie reeks strek tot in Iran. Die Abşeron-skiereiland met die hoofstad [[Bakoe]] steek in die Kaspiese See uit en is een van die droogste streke in Azerbeidjan. Net soos in ander landsdele word hier soutmere aangetref wat in die somertyd volledig uitdroog en op sneeulandskappe lyk. Sodra hulle met water begin vul, verander hulle hul kleur voortdurend na gelang van die wisselende lig- en weerstoestande.<ref name="Az"/> Sowat elf persent van die oppervlakte is bebos. Die tipiese flora sluit eike, beuke- en kastaiingbome asook struikgewasse in. Halfwoestyne, soms ook woestyne, bedek groot dele van die Koera-Araks-vlakte.<ref name="Az"/> == Die Kaspiese See == [[Lêer:Oil Rocks near Baku.jpg|duimnael|Booreilande in die Kaspiese See naby Bakoe]] Die Kaspiese See vorm met 'n oppervlakte van 370&nbsp;000&nbsp;km² die grootste natuurlike binnelandse waterreservoir ter wêreld. Dit ontvang water vanuit 'n aantal groot riviere, waaronder [[Wolga]], Koera, [[Gorgan]] en Atrek. Daar is geen natuurlike afloop van water uit die see nie. Aangesien die waterliggaam geen verbinding met die groot oseane het nie en deur 'n lae soutgehalte gekenmerk word (net in sy mees suidelike gedeelte is die waardes van die soutgehalte met 30 persent relatief hoog), is die Kaspiese See streng genome 'n meer.<ref name="Azh"/> Sterk verdamping en oorbenutting van sy watervoorraad vir besproeiingsdoeleindes het die oppervlak laat krimp. As gevolg van geologiese aktiwiteite het die seespieël intussen begin styg. Wetenskaplikes verwag dat hierdie proses vir die volgende 200 jaar gaan voortduur en die seespieël met maksimaal 40 meter kan styg sodat groot dele van die huidige kusgebiede oorstroom sal word.<ref name="Azh"/> Naas sy olie- en aardgasvelde, wat onder die grootstes ter wêreld getel word, het die Kaspiese See ekonomiese betekenis as [[vis]]grond. Sowat tagtig persent van die wêreld se steurvoorrade is hier gekonsentreer en lewer waardevolle beloega-kaviaar. Ondanks Azerbeidjan se groot seehawe in Bakoe is daar min skeepsverkeer in die Kaspiese See. Kazakstan as buurland het voorgestel om 'n Eurasiese kanaal te bou wat die Kaspiese met die Swartsee sal verbind en vaartyd in vergelyking met die huidige Wolga-[[Don]]-kanaalroete aansienlik sal verkort.<ref name="Azh"/> Azerbeijan se vakansieoorde langs die Kaspiese See is noord van die olie- en gasvelde geleë, soos byvoorbeeld die [[Nabran]]-strande naby die stad Khoedat (180 kilometer noord van Bakoe). Warm- en mineraalwaterbronne is volop in die gebied, net soos watervalle en bosgebiede. == Natuurbewaring == [[Lêer:Ismailli State Reserve.jpg|duimnael|Ismaili-natuurbewaringsgebied in die Groot Kaukasus-bergreeks]] Azerbeidjan is baie ryk aan dier- en plantspesies, maar ook aan ongerepte natuurlandskappe. In die Sowjet-tydperk is reeds veertien natuurbewaringsgebiede geproklameer om die land se verskillende ekostelsels te beskerm. Die konsep van hierdie Sowjet-Russiese ''zapovedniks'' het egter voorsiening gemaak vir 'n skeiding van mens en natuur wat vandag nie meer nagevolg word nie.<ref name="Az"/> Vir Azerbeidjan se agt nuwe nasionale parke is 'n nuwe integratiewe konsep ontwikkel. Elke park beskik oor 'n besoekersentrum wat inligting oor die plaaslike fauna en flora beskikbaar stel en toere reël. Terwyl die infrastruktuur van bestaande parke nog verder ontwikkel word, word drie nuwe parke in die Groot en Klein Kaukasus-bergreeks rondom die [[Göygöl-meer]], die bergpiek [[Şahdağ]] en naby Nabran beplan. Op die lang termyn sal sowat elf persent van die land se oppervlakte as parke en natuurbewaringsgebiede beskerm word.<ref name="Az"/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Sommige gegewens in hierdie artikel is verwerk uit die World Factbook 2006.'' == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Geography of Azerbaijan|Geografie van Azerbeidjan}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Azerbeidjan| ]] 9okdefaya2tsz756gcwgl5l5ffvcuej 0 401407 2892400 2788839 2026-04-10T18:37:38Z Jcb 223 2892400 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Rathausplatz Christkindlmarkt 10.jpg|duimnael|Die ingang na die Kersmark voor die ''Rathaus'', in Wene.]] 'n '''Kersmark''' is 'n geliefde seisoenale geleentheid wat die Kerstyd met 'n betowerende en feestelike atmosfeer vier. Hierdie markte, wat spruit uit Europese tradisies, het egter wêreldwyd versprei en lok jaarliks menigte mense wat op soek is na 'n unieke en nostalgiese ervaring van die vier van [[Kersfees]]. Kersmarkte, wat hul oorsprong in die [[Middeleeue]] gehad het, het 'n ryk en gevarieerde geskiedenis. Hulle het oorspronklik begin as markte waar mense kersgeskenke en eetgoed kon koop om hul huise te versier en hul geliefdes te bederf gedurende die Kersseisoen. Oor die jare het hierdie markte egter gegroei en uitgebrei om 'n wye verskeidenheid van aktiwiteite en aanbiedinge te bied. Europese Kersmarkte staan bekend vir hul betowerende atmosfeer en tradisionele Kersversierings. Hulle vind gewoonlik plaas in dorpspleine, historiese stadskerne, of langs rivieroevers en lok baie besoekers met hul kersversierings, flikkerende kersliggies en die geure van vars gebak en glühwein. Stalletjies vol ambagsware, handgemaakte geskenke, en Kersversierings bied besoekers 'n unieke geleentheid om rond te snuffel vir unieke en persoonlike Kersgeskenke. Die aantrekkingskrag van Kersmarkte lê ook in die heerlike verskeidnheid plaaslike en tradisionele eetgoed en lekkernye. Besoekers kan 'n warm beker glühwein, smaakvolle lekkernye soos gemmerkoekies, gebraaide varkrolletjies en ander tradisionele Kersgebak geniet. Die geurige en smaakvolle eet-en drinkgoed gee 'n besondere element van genot aan die Kersmarkervaring. Kersmarkte is nie net 'n geleentheid om geskenke te koop nie. Hierdie markte bied dikwels 'n verskeidenheid van vermaak, soos tradisionele musiekoptredes, kerssange, en kindervermaak. Kinders kan soms selfs vir Kersvader ontmoet en 'n foto saam met hom neem. Dit skep 'n magiese en feesagtige atmosfeer waar gesinne en vriende saam kan kom en Kersfees kan vier. Of dit nou die warm atmosfeer van 'n Duitse Kersmark (''Weihnachtsmarkt'') die romantiese charme van 'n Franse Kersfeesmark (''Marché de Noel''), of die unieke tradisies van 'n Skandinawiese Kersmark (''Julemarked'') is, Kersmarkte bied 'n wonderlike geleentheid om in die gees van die Kersseisoen te kom en tradisies te vier. == Geskiedenis == Europese Kersmarkte het 'n ryk historiese nalatenskap wat terug dateer uit die Middeleeue. Die oorsprong van hierdie markte kan gevind word in die seisoenale markte en feeste wat in middeleeuse Europa gehou is. Hierdie byeenkomste het 'n geleentheid gebied vir plaaslike inwoners om proviand en voorrade te koop voordat die winterseisoen begin het. Oor tyd het die feestelike gees van Kersfees deel geword van hierdie markte en het dit 'n geleentheid geword vir jolige feesvieringe and handeldrywery. [[Lêer:European christmas market in the middel ages.jpg|duimnael|'n Europese Kersmark tydens die Middeleeue]] Die vroegste gedokumenteerde Kersmark was in Wene, Oostenryk gehou en dateer terug na 1294. Dit staan bekend as die "Desembermark", en dit het begin as 'n manier om kos en noodsaaklikhede vir die plaaslike bevolking te voorsien gedurende die koue wintermaande. Namate die [[Christendom]] in Europa versprei het, was Kersmarkte al hoe meer geassosieer met die viering van die geboorte van [[Jesus Christus]]. Die markte het 'n ruimte gebied vir mense om items vir hul huise te koop, soos versierings, geskenke en kos, in voorbereiding vir die Kersvieringe. Die markte het ook as sosiale byeenkomste gedien, waar gemeenskappe saamgekom het om die vreugdevolle seisoen te vier. Namate Kersmarkte al hoe meer gewild geraak het, het elke land en streek hul eie tradisies en gewoontes in die Kersmark inkorporeer, wat die kulturele diversiteit in Europa weerspieël het. Vandag is lande soos [[Duitsland]], [[Frankryk]], Oostenryk en die [[Tsjeggiese Republiek]] bekend vir hul Kersmarktradisies, wat besoekers van regoor die wêreld lok. == Bronnelys == * Bakst, Alex: [http://www.spiegel.de/international/0,1518,451474,00.html "A Visit to Germany's Christmas Markets"], [http://www.spiegel.de/international/ ''Spiegel Online''] 7 December 2006 * Zug, J.D. (1991): ''German-American Life: Recipes and Traditions'', Iowa City: Penfield Press {{Normdata}} [[Kategorie:Kersfees]] 08fg8hy0iozlp1jya53qirua6w6bv7y 0 401625 2892321 2880707 2026-04-10T16:02:13Z Jcb 223 2892321 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Die kortverhaal van die Grieke en Romeine I en II''}} '''''Die kortverhaal van die Grieke en Romeine I en II''''' is twee bundels vertalings (dikwels met toeligting) deur [[T.J. Haarhoff]], wat in 1935 uitgegee is. Die twee boeke vorm die laaste deel van 'n reeks kortverhaalbundels onder redaksie van [[Gerrit Dekker]], wat ook die Moderne Hollandse, Skandinawiese, Afrikaanse, [[Engeland|Engelse]], Nieu-Hebreeuse en [[Frankryk|Franse]] kortverhale insluit. Van hierdie vertalings is die eerste gepubliseerde pogings wat aangewend is om uit [[Latyn]] en Oudgrieks in Afrikaans te vertaal, en dit lank voordat 'n volledige vertaling van [[Herodotus]] se geskiedenisbeskrywing byvoorbeeld eers in 1994 gepubliseer is (bloot omdat Van Rensburg se vertaling sedert 1971 geen gewillige uitgewer kon vind nie).<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/03/17/SK/6/vak17.html |title=Lesersbrief: So vang jy ’n krokodil |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095244/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/03/17/SK/6/vak17.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/11/14/5/3.html |title=Kannemeyer, J.C. 1991. Herodotus in Afrikaans. ''Beeld'', 14 November:5 |access-date=22 September 2015 |archive-date=22 September 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150922095241/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/11/14/5/3.html |url-status=live }}</ref><ref>"Hierdie vertaling van Herodotus deur prof. J.P.J. van Rensburg is alreeds in 1971 voltooi, maar tot dusver was alle pogings om 'n uitgewer te vind tevergeefs. Prof. Van Rensburg is in 1980 oorlede en daarna het die manuskrip in die besit gekom van die Departement Grieks van die Universiteit van Stellenbosch. Toe die firma Hans Kirsten Uitgewery onderneem het om dit te publiseer [het die redigering ons voor sekere probleme geplaas.]" Inleiding deur P.J. Conradie van ''Die Ooste teen die Weste: Herodotus se Geskiedenis'' (1994).</ref> Ander, soos in die geval van die ''Aeneïs'' deur [[Vergilius]], het Haarhoff reeds enkele versvertalings gemaak in sy ''Tria Corda'' (1931), wel fragmentaries, terwyl hy in hierdie twee bundels prosavertalings lewer, wat meer verklarend is, maar wat tog vergelyk kan word met die vertalings en woordgebruik van T.J. Benade (1975, ''Die Aeneïs'') en N.A. Blanckenberg (1975, ''Van wapens en 'n man'') wat eers later sou verskyn het. Die taalgebruik neig wel formeel (byna ooreenkomstig die 1933-Bybeltaal), en waar nodig is argaïsmes en neerlandismes gebruik vir effek. Die skrywer koester in die inleiding die hoop, ofskoon dit enigsins 'n floue hoop is, dat die menslikheid van hierdie verhale iets mag bydra tot die verstaan van die "humanitas" van die antieke wêreld, tot die bestryding van die populêre begrip van "klassicisme", en tot die vermindering van die bittere vooroordeel wat daar in Suid-Afrika bestaan het teen die Griekse en die Romeinse beskawings in die 1920's en 1930's. Vergelyk sy ander boek, ''[[Die Klassieke in Suid-Afrika (T.J. Haarhoff)|Die Klassieke in Suid-Afrika]]'', maar ook [[C.M. van den Heever]] se ''[[Die Afrikaanse gedagte]]'', by name die hoofstuk: [[:oldwikisource:Die Afrikaanse gedagte/Kwasstrepe#Waarde van die Klassieke.|Waarde van die Klassieke]] == Deel I == [[Lêer:Kortverhaal Grieke en Romeine I 001.jpg|thumb|right]] :1. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal in die epos|Die kortverhaal in die epos]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die_kortverhaal in die epos#Odysseus vertel.|Odysseus vertel. (Homerus, Odyssee IX)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die_kortverhaal in die epos#Hoe Troje geval het.|Hoe Troje geval het. (Vergilius, Aenëis II)]] :2. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die epyllion of klein-epos|Die epyllion of klein-epos]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die epyllion of klein-epos#Die veldmuisie.|Die Veldmuisie. (Horatius, Sermones II, 6, 80)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die epyllion of klein-epos#Die storie van Orpheus en Eurydice.|Die Storie van Orpheus en Eurydice (Vergilius, Georgica IV, 453-527)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die epyllion of klein-epos#Hoe Herakles die leeu gedood het.|Hoe Herakles die Leeu gedood het. (Theokritos XXV)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die epyllion of klein-epos#Hero en Leandros.|Hero en Leandros (Musaeus)]] :3. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie|Die kortverhaal as spookstorie]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie#Inleidende oorsig.|Inleidende Oorsig]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie#Die muskiet.|Die Muskiet (Vergilius: Culex)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie#Plinius vertel.|Plinius vertel (Plinius, Briewe VII, 27)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie#Die bruid van Amphipolis.|Die Bruid van Amphipolis (Phlegon van Tralles)]] ::e. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as spookstorie#Die storie van Thrasyllus.|Die Storie van Thrasyllus (Apuleius, Metamorphoses VIII, I)]] :4. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel|Die kortverhaal as fabel]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#O, die liewe Dokters! (Phaedrus I, 14.)|O, die liewe Dokters! (Phaedrus I, 14)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Politieke Veranderinge en die Volk. (Phaedrus I, 16.)|Politieke Veranderinge en die Volk. (Phaed. I, 16)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Skielike Goedhartigheid. (Phaedrus I, 23.)|Skielike Goedhartigheid (Phaed. I, 23)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Die Man altyd die Prooi. (Phaedrus II, 2.)|Die Man altyd die Prooi (Phaed. II, 2)]] ::e. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Vryheid is maar soet. (Phaedrus III, 7.)|Vryheid is maar soet (Phaed. III, 7)]] ::f. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Ken uself. (Phaedrus III, 8.)|Ken uself (Phaed. III, 8.)]] ::g. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Hy soek 'n Mens. (Phaedrus III, 19.)|Hy soek 'n Mens (Phaed. III, 19.)]] ::h. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Wraaksug betaal nie. (Phaedrus IV, 4.)|Wraaksug betaal nie (Phaed. IV, 4.)]] ::i. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Om onsself te sien... (Phaedrus IV, 10.)|Om onsself te sien... (Phaed. IV, 10)]] ::j. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Kultuur-skreeuers: ridiculus mus (Phaedrus IV, 23.)|Kultuur-skreeuers: ridiculus mus (Phaed. IV, 23)]] ::k. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Simonides. (Phaedrus IV, 22.)|Simonides (Phaed. IV, 22)]] ::l. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Nog iets omtrent Simonides. (Phaedrus IV, 25.)|Nog iets omtrent Simonides (Phaed. IV, 25)]] ::m. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal as fabel#Die Here Critici. (Phaedrus V, 5.)|Die Here Critici (Phaed. V, 5)]] :5. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal in die retoriek|Die kortverhaal in die retoriek]] :: [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine I/Die kortverhaal in die retoriek#Die eenvoudige boer|Die Eenvoudige Boer (Dio Chrysostomos van Prusa, 7de Rede)]] == Deel II == [[Lêer:Kortverhaal Grieke Romeine II 001.jpg|thumb|right]] :1. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die mitologie|Die kortverhaal in die mitologie]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Die verhaal van Scylla en Minos|Scylla en Minos (Ovidius, Metamorphoses VIII, 1 vgg.)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Engele onverwags....: die verhaal van Baucis en Philémon.|Engele onverwags: Baucis en Philémon (Ov., Met. VIII, 616 vgg.)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Atalanta|Atalanta (Ov., Met. X, 638 vgg.)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Proserpina|Proserpina (Ov., Met. V, 384 vgg.)]] ::e. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Phaeton|Phaeton (Ov., Met. XI, 100 vgg.)]] ::f. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die mitologie#Die verhaal van Midas|Midas (Ov., Met. XI, 100 vgg.)]] :2. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die geskiedenis|Die kortverhaal in die geskiedenis]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Die vindingryke dief|Die Vindingryke Dief (Herodotus II, 121)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Kroisos en Solon|Kroisos en Solon (Herod. I, 29 vgg. en 86)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Die vryers van Agariste|Die Vryers van Agariste (Herod. VI, 125-130)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Toe die babetjie geglimlag het|Toe die Babetjie geglimlag het (Herod. V, 92)]] ::e. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Die Groot Trek van die tienduisend|Die Groot Trek van die Tien Duisend (Xenophon, Anabasis II, 5 en IV, 7)]] ::f. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Voortrekker-Romeine.|Voortrekker-Romeine (Livius II, 10; II, 12; V, 39 en 47)]] ::g. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die geskiedenis#Sophonisba|Sophonisba (Livius XXX, 12)]] :3. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die filosofie|Die kortverhaal in die filosofie]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die filosofie#Die gelykenis van die Skadu-skimme|Die Gelykenis van die Skadu-skimme (Plato, Die Staat VII, begin)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die filosofie#Er, die seun van Armenios|Er, die Seun van Armenios (Plato, Die Staat X, 614 B)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die filosofie#Atlantis|Atlantis (Plato, Timaios)]] ::d. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die filosofie#Gyges|Gyges (Cicero, De Officiis III, 9)]] :4. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal as geestige anekdote|Die kortverhaal as geestige anekdote]] :5. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal as satire|Die kortverhaal as satire]] :: [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal as satire#'n Waar verhaal|'n Waar Verhaal (Lucianus, Vera Historia - uittreksels)]] :6. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die kortverhaal in die roman|Die kortverhaal in die roman]] ::a. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die roman#Die tafel van die ryk man|Die Tafel van die Ryk Man (Petronius, Satyricon 31)]] ::b. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die roman#Die weerwolf|Die Weerwolf (Petron., Sat. 61)]] ::c. [[:oldwikisource:Die Kortverhaal van die Grieke en Romeine II/Die_kortverhaal in die roman#Psyche en Cupido|Psyche en Cupido (Apuleius, Metamorphoses IV-VI)]] == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Latyn]] r6rzxzp1rw8wo6omiel9ojdq199dmsm 0 404709 2892296 2880694 2026-04-10T15:47:47Z Jcb 223 2892296 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F-86_Fighter_Aircraft_at_BAF_Museum_(2).jpg|links|duimnael|links|'n BAF [[North American F-86 Sabre|F-86 Saber]] in die BAF Museum]] Die '''Bangladesj Lugmag''' ('''BAF''') is die lugoorlogtak van die Gewapende magte van [[Bangladesj]]. Die Lugmag is hoofsaaklik verantwoordelik vir lugverdediging van Bangladesj se soewereine gebied, asook die verskaffing van lugsteun aan die Bangladesj Leër en Bangladesj Vloot. Verder speel die Bangladesj Lugmag 'n territoriale rol in die verskaffing van taktiese en strategiese lugvervoer- en logistieke vermoë vir die land. [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_MiG-29_(crpped).jpg|regs|duimnael| Bangladesj Lugmag [[MiG-29|MIG-29B]] vlieg oor.]] [[Lêer:F943_Bangladesh_Air_Force_F-7BG_(33318674312).jpg|duimnael| BAF Chengdu F-7 BG.]] [[Lêer:15102_Bangladesh_Air_Force_Yak-130._(35341488606).jpg|duimnael| BAF Yakovlev Yak-130 .]] [[Lêer:616_Bangladesh_Air_Force_AW139_MSAR._(cropped).jpg|regs|duimnael| ’n BAF AW139 Maritieme soek-en-reddingshelikopter.]] [[Lêer:Hips_Dont_lie_Bangladesh_Air_Force_Mi-171sh_(23160920143)_(cropped)_(cropped).jpg|duimnael| BAF Mi-171sh helikopters gewapen met vuurpyle en kanonne.]] [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_C-130J_(cropped).jpg|duimnael| BAF Lockheed C-130J Super Hercules vlieg oor.]] [[Lêer:S3-ACA_Bangladesh_Air_Force_An-32._(31052202624).jpg|duimnael| BAF [[Antonof An-32|Antonov An-32]] vlieg oor.]] [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_FM-90_Crotale_SAM_(31545368571).jpg|regs|duimnael| Bangladesj Lugmag FM-90 SAM]] Sedert sy stigting op 28 September 1971, was die Lugmag betrokke by verskeie gevegs- en humanitêre operasies, van die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]] waarin dit gebore is, tot die ondersteuning van internasionale pogings, insluitend die [[Verenigde Nasies]] se vredesmissies. Operasie Kilo Flight was 'n bekende operasie wat deur die Bangladesj Lugmag tydens die Bangladesj-bevrydingsoorlog uitgevoer is. Die Bangladesj Lugmag is amptelik op 28 September 1971 gestig en het bestaan uit opstandige Bengaalse offisiere en vlieëniers van die [[Pakistanse Lugmag]] by Dimapur-lughawe in die Indiese deelstaat [[Nagaland]].<ref name="history">{{Cite web|url=https://baf.mil.bd/website/baf-history.php|title=BAF History|website=Bangladesh Air Force|access-date=23 May 2021|archive-date=31 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831173720/https://baf.mil.bd/website/baf-history.php|url-status=dead}}</ref> Dit is formeel gelanseer deur drie herstelde vintage vliegtuie wat op 8 Oktober 1971 gevlieg het.<ref name=":02">{{cite book|last=Uddin|first=Syed Mohd. Saleh|year=2012|chapter=Bangladesh Air Force|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Air_Force|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=2de|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092411/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Air_Force|url-status=live}}</ref> BAF se aanvanklike personeel was ongeveer 'n 1000 Bengaalse lede van die Pakistanse Lugmag wat met die uitbreek van die oorlog in Oos-Pakistan gestasioneer was en wat na die kant van Bangladesj oorgeloop het.<ref name=":02" /> Op daardie tydstip is die [[embrio]] van Bangladesj Air Force BAF gevorm met minder as honderd offisiere en ongeveer 900 vlieëniers en adjudant-offisiere. Hierdie getalle is geleidelik versterk deur die stadige maar bestendige uitwyking van die ongeveer 3000 Bengaalse offisiere en lugmanne wat in Wes-Pakistan gestasioneer was. Teen die eerste week van Desember het altesaam 700 Bengaalse offisiere en vlieëniers van die westelike grens oorgeloop. 'n Beduidende aantal BAF-personeel het aan die grondoorlogvoeringrolle deelgeneem in die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]]. Indiese burgerlike owerhede en die IAF het 1 [[Douglas DC-3|DC-3 Dakota]] (geskenk deur die Maharaja van Jodhpor), 1 [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter|Twin Otter]]-vliegtuig en 1 [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]]-helikopter aan die pasgestigde Bangladesj Lugmag geskenk.<ref name="scramble" /> Die Bengaalse magte het die verlate aanloopbaan van die [[Tweede Wêreldoorlog]] by die Dimapur-lughawe reggemaak, en toe die vliegtuie vir gevegsdiens gereed gekry. Die Dakota is aangepas om 500 pond-bomme te dra, maar om tegniese redes is dit net gebruik om Bangladesj-regeringspersoneel te vervoer. Die Alouette III-helikopter is toegerus om 14 vuurpyle af te vuur vanaf pylone wat aan sy sye vasgemaak is en het .303 Browning-masjiengewere geïnstalleer gehad, benewens 'n 1-duim (25&nbsp;mm) staalplaat wat aan die vloer vasgesweis is vir ekstra beskerming. Die Twin Otter het met 7 vuurpyle onder elk van sy vlerke gespog en kon tien 25 pond-bomme lewer, wat met die hand deur 'n tydelike deur uit die vliegtuig gerol is. Hierdie klein mag is ''Kilo Flight'' genoem, die eerste vegformasie van die ontluikende Bangladesj Lugmag. Eskaderleier Sultan Mahmud is as die bevelvoerder van Kilo Flight aangestel.<ref>{{Cite news|last=Parveen|first=Jahanara|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/72484/2016-12-15|title=The birth of Bangladesh Air Force|work=The Independent|date=15 December 2016|access-date=3 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404130948/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/72484/2016-12-15|archive-date=4 April 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baf.mil.bd/?page_id=33|title=Freedom Fighters|website=Bangladesh Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404131206/http://www.baf.mil.bd/?page_id=33|archive-date=4 April 2017|access-date=3 April 2017|url-status=live}}</ref> Die Bangladesj Lugmag het die eerste keer op 3 Desember 1971 in aksie gegaan en die Chattogram-gebaseerde olietenkdepot aangeval en dit totaal vernietig tydens die lugaanval. Die lugaanval is uitgevoer deur kapt. Akram Ahmed.<ref name=":12">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|title=1971 wartime Dakota handed over to Bangladesh|last=Habib|first=Haroon|work=The Hindu|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092443/https://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|url-status=live}}</ref> Die tweede Bangladesj-lugmagaanval was op 6 Desember 1971 by die Moulvibazar Pakistanse Leër-kaserne onder bevel van Eskaderleier Sultan Mahmud, toe kaptein Shahabuddin Ahmed 'n medevlieënier was.<ref name=":13">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|title=1971 wartime Dakota handed over to Bangladesh|last=Habib|first=Haroon|work=The Hindu|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092443/https://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|url-status=live}}</ref> Na die oorgawe van Pakistan het alle personeel aan die Bangladesj-magte se opperbevelhebber, kol. MAG Osmani gerapporteer. Op 7 April 1972 het die pos van die hoof van lugpersoneel in werking getree op bevel van die president van Bangladesj. Die gekombineerde bevel van Bangladesj-magte is met ingang van 7 April 1972 afgeskaf en vervang deur drie afsonderlike bevelle vir die drie dienste met waarnemende stafhoofde. Die Bangladesj Lugmag het geleidelik begin om al die lugbasisstrukture regoor die land, hoofkwartieradministrasiegeboue, brandstof- en wapenopslagplekke te herbeset. == Na onafhanklikheid == [[Lêer:Old_photo_archive_of_Bangladesh_Air_Force_(28)_(cropped).png|links|duimnael| Die [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]] was die eerste helikopter wat deur die Lugmag gebruik is, wat noue lugondersteuning verskaf het tydens die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]]]] Na onafhanklikheid het die BAF in November–Desember 1972 'n aansienlike skenking van die voormalige [[Sowjetunie]] ontvang. Onder die vliegtuie wat gelewer is, was tien enkelsitplek [[MiG-21|Mikoyan-Gurevich MiG-21]] MF's, twee tweesitplek MiG-21UM's, en twaalf Mil Mi-8 nutshelikopters. Later het China ook toerusting verskaf.<ref name="scramble">{{Cite web|url=http://www.scramblemagazine.nl/orbats/bangladesh/overview|title=Armed Forces Overviews: Bangladesh|website=Scramble|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215143240/http://www.scramblemagazine.nl/orbats/bangladesh/overview|archive-date=15 December 2013|access-date=12 March 2015}}</ref> == Covid-19 pandemie operasies == Die Bangladesj Lugmag was baie aktief tydens die [[Covid-19-pandemie]]. BAF het nood- mediese ontruiming verskaf vir baie kritieke [[Koronavirussiekte-2019|Covid-19]] pasiënte met hul helikopters. BAF het ook immigrante en trekarbeiders ontruim en tonne noodlenigingsmateriaal vir tuis en in die buiteland met hul [[Lockheed C-130 Hercules|C-130B-]] en C-130J-vragvliegtuie per lug vervoer. <ref>{{cite news|title=Bangladesh wants to establish direct shipping link with Maldives|url=https://www.thedailystar.net/world/south-asia/news/bangladesh-wants-establish-direct-shipping-link-maldives-2041317|work=The Daily Star (Bangladesh)|location=Dhaka, Bangladesh|date=8 February 2021|access-date=19 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.afd.gov.bd/photo-gallery-against-covid-19|title=Photo Gallery Of Bangladesh Armed Forces Against COVID-19|website=Armed Forces Division|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403205427/https://afd.gov.bd/photo-gallery-against-covid-19|archive-date=3 April 2022|access-date=19 February 2021|url-status=dead}}</ref> Sedert 2010 het BAF aflewering van sestien Chengdu F-7BGI-vegvliegtuie, sestien Yakovlev Yak-130-gevorderde straalvliegtuie, twee C-130J-vragvliegtuie,<ref name="2c1302">{{cite news|url=https://www.airrecognition.com/index.php/news/defense-aviation-news/2020/may/6277-second-c-130j-super-hercules-aircraft-arrived-in-bangladesh.html|title=Second C-130J Super Hercules aircraft arrived in Bangladesh|work=Air Recognition|date=28 May 2020|access-date=29 May 2020|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092415/https://www.airrecognition.com/index.php/news/defense-aviation-news/2020/may/6277-second-c-130j-super-hercules-aircraft-arrived-in-bangladesh.html|url-status=live}}</ref> nege K-8W- opleiding-stralervliegtuie en drie Let L-410 Turbolet geneem. 'n Proses is aan die gang vir die verkryging van sestien veelvuldige gevegsvliegtuie.<ref name="anisul20202">{{cite news|url=http://unb.com.bd/category/Bangladesh/steps-taken-to-address-irregularities-in-biman-minister/42858|title=Steps taken to address irregularities in Biman: Minister|date=30 January 2020|work=United News of Bangladesh|access-date=2 February 2020|archive-date=2 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202060535/http://unb.com.bd/category/Bangladesh/steps-taken-to-address-irregularities-in-biman-minister/42858|url-status=live}}</ref> [[Lêer:15112_Bangladesh_Air_Force_Yak-130._(24605435017).jpg|duimnael| 'n Yakovlev Yak-130 kom land.]] == Vroue in die Bangladesj Lugmag == [[Lêer:Photo_MONUSCO_-_femmes_pilotes_bangladaises_-_31_janvier_2018.jpg|duimnael|links|Vroulike helikoptervlieëniers van die Bangladesj Lugmag]] Op 25 November 2020 het 64 vroulike rekrute opleiding as vlieëniers aan die rekruutopleidingskool Shamshernagar, voltooi; dit was die eerste keer dat die lugmag vroue as lugvroue ingeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/military-affairs/2020/11/25/64-female-recruits-participate-in-baf-s-passing-out-parade-for-graduates|title=64 Female recruits participate in BAF's passing out parade for graduates|date=25 November 2020|website=Dhaka Tribune}}</ref> Vroue kon sedert die vroeë 2000's as offisiere aansluit, maar is nie toegelaat om vlieëniers te word tot 2014 nie, en in 2014 het twee vroue vlieëniersopleiding ontvang. Onlangs het vroulike vlieëniers van BAF Mi-17's, Bell-206's, L-410's en C-130J's gevlieg. <ref>{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/baf-gets-first-female-combat-pilots-55792|title=BAF gets first female combat pilots|date=17 December 2014|website=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Artikels met teks in Bengaals]] [[Kategorie:Lugmagte]] dqqqypsfxjigodqr848bo0xx2dp1v1e 0 405130 2892313 2888855 2026-04-10T15:58:41Z Jcb 223 2892313 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Daniël Eloff | birth_date = 1994 | birth_place = Suid-Afrika | nationality = Suid-Afrikaans | occupation = Prokureur, regsadviseur, akademikus, skrywer | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] (LLB, LLM), [[Universiteit van die Witwatersrand]] (PGDip) | employer = Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van Kaapstad | known_for = Openbarebelanglitigasie; regsadvies aan munisipale regering; akademiese publikasies oor internetreg en menseregte }} '''Daniël Jakobus Eloff''' (gebore 1994) is 'n Suid-Afrikaanse prokureur, regsadviseur en akademiese navorser. Hy dien sedert 2024 as Hoofregsadviseur in die Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van Kaapstad.<ref>{{cite web|url=https://orcid.org/0000-0002-9195-5616|title=ORCID: Daniël Eloff|access-date=30 September 2025}}</ref> Hy was voorheen die jongste direkteur by Hurter Spies Ing., 'n regsfirm in Pretoria,<ref>{{cite web|url=https://hurterspies.co.za/af/ons-span/|title=Hurter Spies Ing.: Ons Span|access-date=30 September 2025}}</ref> en ’n dosent en navorsingsgenoot by [[Akademia]].<ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/44528081/Dani%C3%ABl_Eloff|title=Daniël Eloff - Academia.edu profiel|access-date=30 September 2025}}{{Dooie skakel|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eloff se navorsing fokus op administratiefreg, federalisme, kuberreg en menseregte, en sy publikasies het in eweknie-beoordeelde joernale verskyn.<ref>{{cite journal|last=Eloff|first=D|year=2023|title=The nature of rights and access to the internet|journal=Obiter|volume=44|pages=33–49|url=https://obiter.mandela.ac.za/article/view/12594}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Eloff het in 2012 aan die [[Afrikaanse Hoër Seunskool]] [[gematrikuleer]]. Hy het die LLB- en LLM-grade aan die [[Universiteit van Pretoria]] behaal<ref>Eloff, Daniël. "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa". UPSpace Institutional Repository. hdl:2263/78704. Retrieved 1 June 2021 - https://repository.up.ac.za/handle/2263/78704</ref> en later 'n nagraadse diploma in mensereglitigasie by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] voltooi. Sy LLM-proefskrif se titel was "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa."<ref>Eloff, Daniël. "A Comparative Inquiry into Internet Neutrality in South Africa". UPSpace Institutional Repository. https://repository.up.ac.za/handle/2263/78704</ref> Eloff het as student die [[UP Debatsvereniging]] gestig en het die [[ATKV-Universiteitedebat]] se kompetisie gewen. Hy het ook in 2015 die prys vir die beste spreker gewen. == Professionele lewe == Eloff het in 2019 as kandidaatprokureur by Hurter Spies Ing. begin en is in 2021 die jongste direkteur in die firma se geskiedenis.<ref>{{cite web|url=https://hurterspies.co.za/af/ons-span/|title=Hurter Spies Ing.: Ons Span|access-date=30 September 2025}}</ref> In 2024 is hy aangestel as Hoofregsadviseur in die Kantoor van die Uitvoerende Burgemeester van [[Kaapstad]].<ref>{{cite web|url=https://orcid.org/0000-0002-9195-5616|title=ORCID: Daniël Eloff|access-date=30 September 2025}}</ref> Hy is ook 'n direkteur van Free SA (Foundation for the Rights of Expression and Equality).<ref>{{cite web|url=https://forsa.org.za/wp-content/uploads/2024/11/Free-SA-Report-Expropriation.pdf|title=Free SA Report: The Expropriation Act|date=2024|access-date=30 September 2025}}{{Dooie skakel|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eloff dien op die adviesraad van die Universiteit van Pretoria se Konvokasie en is ’n raadslid van die Free Speech Union van Suid-Afrika.<ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/alumni/news/post_3272607-the-convocation-of-the-university-of-pretoria|title=The Convocation of the University of Pretoria|website=UP Alumni|date=1 November 2024|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/media/shared/763/final-2022-minutes-convocationannualgeneralmeeting.zp240901.doc|title=Final 2022 Minutes Convocation Annual General Meeting|website=University of Pretoria|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.up.ac.za/media/shared/763/cv-danil-eloff.zp249178.pdf|title=Danil Eloff CV|website=University of Pretoria|access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://freespeech.org.za/our-people|title=Free Speech Union SA: Advisory Board|access-date=30 September 2025|archive-date= 7 Augustus 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250807034517/https://freespeech.org.za/our-people|url-status=dead}}</ref> Eloff was betrokke by verskeie sake oor onderwys, taalregte, regeringsaanspreeklikheid en openbarebelanglitigasie. Hurter Spies het sedert 2009 sivielereglitigasie vir [[AfriForum]], [[Solidariteit]] en ander burgerregte-organisasies hanteer, dus met 'n fokus op aanspreeklikheidslitigasie en die bevordering van die regte van minderhede. Eloff was betrokke by verskeie hofsake betreffende die Suid-Afrikaanse nasionale ramptoestand wat in reaksie op die [[Covid-19-pandemie]] in Suid-Afrika verklaar is.<ref>Hofsake oor die regering se inperkingsregulasies | KN VERSLAG IN GESPREK | 20 MEI 2020 | kykNET. (2020, May 21). YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=usy4vKBbb6s</ref><ref>COVID ramptoestand onwettig?| KN VERSLAG IN GESPREK | 25 NOV 2020 | kykNET. (2020, November 25). YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=1MBR0g4N3nE</ref> Hierdie sake het die gedwonge kwarantyn van Suid-Afrikaners wat uit die buiteland terugkeer, die verbod op alkoholverkope, die sluiting van skole en kleuterskole, sowel as ander inperkingsmaatreëls ingesluit. == Skryfwerk en publikasies == Eloff is 'n gereelde skrywer en bydraer vir verskeie aanlyn- en ander publikasies. Hy het ook 'n aantal akademiese artikels gepubliseer oor onderwerpe soos openbarebelanglitigasie, administratiewe reg, kuberreg en kinderregte. Hy het spesifieke publikasies geskryf oor onderwerpe soos internetneutraliteit, die rasionaliteitstoets in inperkingslitigasie,<ref>Eloff D ‘The rationality test in lockdown litigation in South Africa’ (2021) 21 African Human Rights Law Journal 1157-1180 - http://www.scielo.org.za/pdf/ahrlj/v21n2/22.pdf</ref> die aard van regte en toegang tot die internet,<ref>Eloff D ‘The nature of rights and access to the internet’ (2023) 44 Obiter 33-49 - https://obiter.mandela.ac.za/article/view/12594</ref> en meer. Sy ander skryfwerk sluit in artikels oor die algemene databeskermingsregulasie,<ref>Eloff D “Unscrambling the General Data Protection Regulation” De Rebus (2018) (Aug) DR 32 - https://www.derebus.org.za/unscrambling-the-general-data-protection-regulation/</ref> regsprivilegie en kuberkraking,<ref>Eloff D “Legal professional privilege and Internet hacking” De Rebus (2017) (Nov) DR 17 - https://www.derebus.org.za/legal-professional-privilege-internet-hacking/</ref> en kinderregte in Suid-Afrikaanse skole.<ref>Eloff I & Eloff D “Children’s rights and participation in school in South Africa” in Tonon G, ‘Re-defining Children’s Participation in the Countries of the South’ J.B. Metzler (2022) - https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-64167-5_5</ref> Benewens sy betrokkenheid by OntLaer publiseer Eloff gereeld meningsartikels in verskeie media. Hy het onder meer bygedra tot ''BusinessLIVE'',<ref>{{cite news|last=Eloff|first=D|title=Reform local government by multiplying it, not merging it|url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/2025-06-17-danil-eloff-reform-local-government-by-multiplying-it-not-merging-it/|work=BusinessLIVE|date=17 Junie 2025|access-date=30 September 2025}}</ref> ''Politicsweb'',<ref>{{cite news|last=Eloff|first=D|title=Between two expropriation truths|url=https://www.politicsweb.co.za/opinion/between-two-expropriation-truths|work=Politicsweb|date=23 Mei 2024|access-date=30 September 2025}}</ref> en ''The Daily Friend''.<ref>{{cite web|url=https://dailyfriend.co.za/author/daniel-eloff/|title=Daniel Eloff – Author page|website=The Daily Friend|access-date=30 September 2025}}</ref> == Persoonlike lewe == Eloff is die seun van prof. [[Irma Eloff]], 'n professor in Opvoedkundige Sielkunde by die Universiteit van Pretoria en 'n ereprofessor aan die Universiteit van Innsbruck (Oostenryk). Hy is ook die broerskind van [[Theuns Eloff]]. Eloff, ’n afstammeling van pres. [[Paul Kruger]] en sy tweede vrou, Gezina, en ’n agter-agterkleinkind van F.C. (Ryk Freek of Frikkie) Eloff, na wie die woonbuurt [[Eloffsdal]] in Pretoria genoem is, en sy vrou, Elsie Eloff-Kruger, is een van vyf kinders. == Omstredenheid == In 2019 het 'n sosiale- mediastruweling ontstaan toe Eloff van die sosiale mediaplatform Twitter geskors is nadat hy 'n foto van [[Julius Malema]], leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters, geplaas het wat glo in besigheidsklas gevlieg het.<ref>Head, T. (2019, August 23). Champagne socialist? Julius Malema slammed for flying business class. The South African. https://www.thesouthafrican.com/news/offbeat/champagne-socialist-julius-malema-business-class-flight/</ref><ref>Reporter, C. (2019, August 23). Malema claps back at man who posted photo of him in business class | The Citizen. The Citizen. https://www.citizen.co.za/news/malema-claps-back-at-man-who-posted-photo-of-him-in-business-class/</ref><ref>Julius Malema claps back at man who posted snap of him in business class. (n.d.). TimesLIVE. https://www.timeslive.co.za/politics/2019-08-26-julius-malema-claps-back-at-man-who-posted-snap-of-him-in-business-class/</ref> Eloff het die Suid-Afrikaanse regering se behandeling van motoriste tydens 'n voorval op die N1-snelweg wat VIP-polisie betrek het, bevraagteken.<ref>Zyl, C. V. (2023, July 8). Motorists assaulted by VIP police allegedly prohibited by SANDF from speaking out. The South African. https://www.thesouthafrican.com/news/motorists-assaulted-by-vip-police-allegedly-prohibited-by-sandf-from-speaking-out-breaking-news-08-july-2023/</ref><ref>Roux, C. L. (2023, July 15). VIP highway assault: Suspended blue light officials still get full pay | The Citizen. The Citizen. https://www.citizen.co.za/news/vip-protection-highway-assault-suspended-saps-full-pay-latest/</ref><ref>Wicks, B. (2023, July 10). N1 assault: One of the victims considers suing Cele, SAPS for R1m. N1 Assault: One of the Victims Considers Suing Cele, SAPS for R1m.</ref><ref>Mitchley, A. (2001, August 24). Motorists assaulted by VIP police on N1 allegedly prohibited by SANDF from speaking about attack | News24. News24. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/motorists-assaulted-by-vip-police-on-n1-allegedly-prohibited-by-sandf-from-speaking-about-attack-20230708</ref> == Akademiese publikasies == Eloff se eweknie-beoordeelde akademiese publikasies sluit die volgende in: * {{cite journal |last1=Eloff |first1=Daniël |last2=Lamey |first2=Albert |year=2025 |title=Die regsgeldigheid van strafbepalings in die COVID-19-regulasies: ’n akademiese ondersoek |journal=LitNet Akademies |volume=22 |issue=2 |pages= |doi=10.56273/1995-5928/2025/j22n2e1}} * {{cite journal |last1=Eloff |first1=D |last2=Eloff |first2=C |year=2025 |title=The rights of graduate medical practitioners and reforming community service non-placements |journal=South African Medical Journal |volume=115 |issue=6 |pages= |doi=10.7196/samj.2025.v115i6.3094 |issn=2078-5135}} * {{cite journal |last=Eloff |first=Daniël |year=2023 |title=The nature of rights and access to the internet |journal=Obiter |volume=44 |issue=1 |pages=33–49 |doi=10.17159/obiter.v44i1.12594}} * {{cite book |last=Eloff |first=Daniël |year=2022 |chapter=Children’s Rights and Participation in School in South Africa |editor1-last=Tonon |editor1-first=Graciela |title=Re-defining Children’s Participation in the Countries of the South |publisher=J.B. Metzler |location=Berlin |doi=10.1007/978-3-662-64167-5_5 |isbn=9783662641668}} * {{cite journal |last=Eloff |first=Daniël |year=2021 |title=The rationality test in lockdown litigation in South Africa |journal=African Human Rights Law Journal |volume=21 |issue=2 |pages=1157–1180 |doi=10.17159/1996-2096/2021/v21n2a46}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] ixxrdlhb52km3r0dp0btc2b70kc70sm 0 405250 2892334 2606531 2026-04-10T16:48:08Z Jcb 223 2892334 wikitext text/x-wiki '''El Dorado Luis Carlos Galán Sarmiento Internasionale Lughawe''' is 'n internasionale lughawe wat [[Bogotá]], [[Colombia]], en sy omliggende gebiede bedien. Die lughawe is meestal in die Fontibón-distrik van Bogotá geleë, hoewel dit gedeeltelik tot in die Engativá-distrik en die munisipaliteit Funza in die Wes-Savanne-provinsie van die [[Cundinamarca]]-departement strek. Dit het meer as 35 miljoen passasiers in 2019 hanteer en 740 000 metrieke ton se vrag in 2018,<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/airports/10273/bogota-el-dorado-international-airport/about/|title=Bogotá El Dorado International Airport|website=routesonline.com|access-date=17 April 2021}}</ref> wat dit die tweede besigste lughawe in Suid-Amerika maak in terme van passasiersverkeer en die besigste in terme van vragverkeer. El Dorado is ook verreweg die besigste en belangrikste lughawe in Colombia, wat verantwoordelik is vir net minder as die helfte (49%) van die land se lugverkeer.<ref name="Aerocivil Statistics 2013">{{Cite web|url=http://www.aerocivil.gov.co/AAeronautica/Estadisticas/TAereo/EOperacionales/Documents/TRANSPORTE%20A%C3%89REO%20-%20CIFRAS%20DE%202011.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801071744/http://www.aerocivil.gov.co/AAeronautica/Estadisticas/TAereo/EOperacionales/Documents/TRANSPORTE%20A%C3%89REO%20-%20CIFRAS%20DE%202011.pdf|archive-date=2014-08-01|access-date=2012-10-28}}</ref> El Dorado is 'n [[Spil (lughawe)|spilpunt]] vir die Colombiaanse vlagskip [[Avianca]] en sy filiale Avianca Express en Avianca Cargo. Dit is ook 'n basis vir LATAM Colombia, Satena en 'n aantal ander lugrederye. Dit word besit deur die [[Colombia|regering van Colombia]] en bedryf deur Operadora Aeroportuaria Internacional (OPAIN), 'n konsortium wat bestaan uit Colombiaanse konstruksie- en ingenieursfirmas, en die [[Switserland|Switserse]] maatskappy Flughafen Zürich AG, die maatskappy wat die [[Zürich Lughawe|lughawe van Zürich]] bedryf. Die lughawe is deur World Airport Awards as die beste lughawe in Suid-Amerika aangewys.<ref name="worldairportawards.com">{{Cite web|url=http://www.worldairportawards.com/Awards/best_airports_by_world_region.html#samerica|title=Best Airports in South America|last=worldairportawards.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315035453/http://www.worldairportawards.com/Awards/best_airports_by_world_region.html#samerica|archive-date=15 March 2015|access-date=21 March 2016}}</ref> El Dorado het vierster-sertifisering van Skytrax in 2022 ontvang.<ref name="ReferenceC">{{Cite web|url=http://www.worldairportawards.com/Awards/best_airport_staff.html|title=Best Airport Staff in South America|last=worldairportawards.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626194608/http://www.worldairportawards.com/awards/best_airport_staff.html|archive-date=26 June 2017|access-date=21 March 2016}}</ref> Dit is ook aangewys om die beste personeel in Suid-Amerika te hê, met die 35ste plek in Skytrax se Wêreld se Top 100 Lughawens.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.worldairportawards.com/worlds-top-100-airports-2022/|title=Rating of the World's Top 100 Airports from the customer nominated 2022 World Airport Awards|last=worldairportawards.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320103655/http://www.worldairportawards.com/Awards/world_airport_rating.html|archive-date=20 March 2016|access-date=12 Jan 2023}}</ref> [[Lêer:El_Dorado_Aiport.JPG|duimnael| Hoofingang vir binnelandse vertrekke by El Dorado Internasionale Lughawe]] [[Lêer:El_Dorado_Airport,_Bogota_(25763751451).jpg|duimnael| Bagasie-afhaalsaal by Bogota El Dorado-lughawe]] [[Lêer:Aeropuerto_Eldorado_Bogotá_Salidas_internacionales.JPG|duimnael| Internasionale vertrekhek in die terminaal 1]] [[Lêer:2018_Aeropuerto_El_Dorado_de_Bogotá_-_Parqueadero_principal.jpg|duimnael| Net buite die lughawe in 2018]] == Besigste roetes == {| class="sortable wikitable" width="align=" |+'''Besigste internasionale roetes (retoer) vanaf El Dorado Internasionale Lughawe (2019)''' ! Rang ! Stad ! Passasiers ! % Laaifaktor ! % Verandering ! Lugrederye |- | 1 | [[Jorge Chávez Internasionale Lughawe|Lima, Peru]] | 885 278 | 82,63% |{{Wins}} 5,87% | Avianca, Avianca Perú, LATAM Perú, Viva Air Colombia, Viva Air Perú |- | 2 | [[Adolfo Suárez Madrid–Barajas Lughawe|Madrid, Spanje]] | 878 748 | 88,82% |{{Wins}} 12,4% | Air Europa, Avianca, Iberia |- | 3 | [[Meksikostad Internasionale Lughawe|Meksikostad, Meksiko]] | 833 665 | 81,73% |{{Wins}} 15,42% | Aeroméxico, Avianca, Viva Aerobus, Viva Air Colombia, Volaris, Wingo |- | 4 | [[Tocumen Internasionale Lughawe|Panamastad, Panama]] | 801 463 | 80,56% |{{Wins}} -0.12% | Avianca, Copa Airlines, Wingo |- | 5 | [[Miami Internasionale Lughawe|Miami, Verenigde State]] | 745 857 | 86,99% |{{Wins}} 7,53% | American Airlines, Avianca, LATAM, Spirit Airlines |- | 6 | [[São Paulo Guarulhos Internasionale Lughawe|São Paulo, Brasilië]] | 642 902 | 94,52% |{{Wins}} 26,02% | Avianca, LATAM Brasilië |- | 7 | [[Arturo Merino Benítez Internasionale Lughawe|Santiago de Chili]] | 642 115 | 75,70% |{{Daal}} 18,63% | Avianca, Jetsmart, LATAM |- | 8 | [[Quito]], [[Ecuador]] | 423 743 | 75,32% |{{Wins}} 3,11% | Avianca Ecuador, LATAM Ecuador, Wingo |- | 9 | [[Cancún Internasionale Lughawe|Cancun, Meksiko]] | 355 711 | 78,11% |{{Wins}} 17,87% | Avianca, Viva Aerobus, Volaris, Wingo |- | 10 | [[Fort Lauderdale–Hollywood Internasionale Lughawe|Fort Lauderdale, VSA]] | 343 281 | 90,65% |{{Wins}} 10,11% | Avianca, JetBlue, Spirit Airlines |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Amerika]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] m1rm1xrtun5rxnm0p080zpf2g0qmdwc 0 405411 2892352 2610233 2026-04-10T17:02:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892352 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gabon Base Map.png|duimnael|regs|Kaart van Gaboen.]] 'n [[Staatsgreep]] het plaasgevind in [[Gaboen]] op 30 August 2023. Ná betwiste uitslae en politieke spanning oor ’n algemene verkiesing wat op 26 Augustus 2023 gehou is, het die weermag die herverkose president, [[Ali Bongo Ondimba]], wie se oorwinning op 30 Augustus aangekondig is, verdryf. Die staatsgreep het 'n einde gebring aan die 56 jaar lange heerskappy van die Bongo-familie oor Gaboen. Dit was ook [[Staatsgreep-gordel|die agtste suksesvolle staatsgreep wat plaasgevind het]] in [[Wes-Afrika|Wes]] en [[Sentraal-Afrika]] sedert 2020, na soortgelyke gebeure in [[2020 Malinese staatsgreep|Mali]] ([[2021 Malinese staatsgreep|twee keer]]), [[Tsjad]], [[2021 Guinese staatsgreep|Guinee]], [[Januarie 2022 Burkina Faso staatsgreep|Burkina Faso]] ([[September 2022 Burkina Faso staatsgreep|twee keer]]) en [[Nigerse staatsgreep van 2023|Niger]].<ref name="cnn"/> == Agtergrond == Sedert onafhanklikheid van [[Franse koloniale ryk|Frankryk]] in 1960, is Gaboen hoofsaaklik deur die Bongo-familie regeer wat begin met president [[Omar Bongo]] in 1967<ref name="aj1">{{cite web |date=30 August 2023 |title=Gabon President Bongo detained in coup attempt after winning third term |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/8/30/gabon-military-officers-claim-power-say-election-lacked-credibility |access-date=30 August 2023 |work=[[Al Jazeera]] |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830050716/https://www.aljazeera.com/news/2023/8/30/gabon-military-officers-claim-power-say-election-lacked-credibility |url-status=live }}</ref> en na sy dood in 2009, deur sy seun [[Ali Bongo Ondimba]]. Ali Bongo Ondimba is in 'n omstrede verkiesing in 2016 herkies wat na 'n mislukte staatsgreeppoging in 2019 gelei het.<ref>{{cite news |last1=Obangome |first1=Gerauds Wilfried |last2=Ross |first2=Aaron |date=12 January 2019 |title=Gabon's Bongo names new prime minister after thwarted coup attempt |language=en |work=Reuters |editor-last=Donovan |editor-first=Kirsten |url=https://www.reuters.com/article/us-gabon-politics/gabons-bongo-names-new-prime-minister-after-thwarted-coup-attempt-idUSKCN1P6095 |access-date=13 Januarie 2019 |archive-date=16 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116204148/https://www.reuters.com/article/us-gabon-politics/gabons-bongo-names-new-prime-minister-after-thwarted-coup-attempt-idUSKCN1P6095 |url-status=live }}</ref> Onder hulle heerskappy was die land geteister deur beskuldigings van [[korrupsie]] en [[nepotisme]],<ref>{{Cite web |date=8 June 2009 |title=The corrupt nepotist who ruled Gabon for 40 years |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/the-corrupt-nepotist-who-ruled-gabon-for-40-years-1700197.html |access-date=30 August 2023 |website=The Independent |language=en |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427013809/https://www.independent.co.uk/news/world/africa/the-corrupt-nepotist-who-ruled-gabon-for-40-years-1700197.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Chrisafis |first=Angelique |date=30 December 2010 |title=Omar Bongo pocketed millions in embezzled funds, claims US cable |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/30/wikileaks-omar-bongo-nicolas-sarkozy |access-date=30 August 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512165931/https://www.theguardian.com/world/2010/dec/30/wikileaks-omar-bongo-nicolas-sarkozy |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=29 July 2022 |title=France charges five of Gabon ex-president Bongo's children with embezzlement, corruption |language=en |work=Le Monde |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2022/07/29/france-charges-five-of-gabon-ex-president-bongo-s-children-with-embezzlement-corruption_5991887_7.html |access-date=31 August 2023 |archive-date=12 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712030914/http://www.lemonde.fr/en/france/article/2022/07/29/france-charges-five-of-gabon-ex-president-bongo-s-children-with-embezzlement-corruption_5991887_7.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=1 May 2015 |title=A fight inside Gabon's kleptocratic dynasty exposes the complicity of French business |url=https://qz.com/395572/a-fight-inside-gabons-kleptocratic-dynasty-reveals-the-complicity-of-french-business |access-date=30 August 2023 |website=Quartz |language=en |archive-date=7 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607001315/https://qz.com/395572/a-fight-inside-gabons-kleptocratic-dynasty-reveals-the-complicity-of-french-business |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Toto |first=Elodie |title=One family has led Gabon for 55 years. Can this election bring a new era? |url=https://www.aljazeera.com/features/2023/8/26/one-family-has-led-gabon-for-56-years-can-this-election-bring-a-new-era |access-date=30 August 2023 |website=Al Jazeera |language=en |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830064842/https://www.aljazeera.com/features/2023/8/26/one-family-has-led-gabon-for-56-years-can-this-election-bring-a-new-era |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=30 August 2023 |title=Attempted coup in Gabon aims to remove President Ali Bongo from power and end 50-year dynasty |url=https://www.france24.com/en/africa/20230830-attempted-coup-in-gabon-aims-to-remove-president-ali-bongo-from-power-and-end-50-year-dynasty |access-date=30 August 2023 |website=France 24 |language=en |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830192359/https://www.france24.com/en/africa/20230830-attempted-coup-in-gabon-aims-to-remove-president-ali-bongo-from-power-and-end-50-year-dynasty |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Halvorssen |first1=Thor |last2=Gladstein |first2=Alex |date=19 September 2016 |title=Why Did the Atlantic Council Even Consider Giving African Dictator Ali Bongo Ondimba a 'Global Citizen Award'? |url=https://foreignpolicy.com/2016/09/19/independent-think-tank-honors-african-dictator-as-global-citizen-ali-bongo-gabon/ |access-date=30 August 2023 |website=Foreign Policy |language=en-US |archive-date=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410042636/https://foreignpolicy.com/2016/09/19/independent-think-tank-honors-african-dictator-as-global-citizen-ali-bongo-gabon/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Freudenthal |first1=Emmanuel |last2=Taghavi |first2=Roshanak |last3=Zalan |first3=Kira |date=23 November 2020 |title=Gabon's First Family Stashed Cash in DC Property |url=https://www.occrp.org/en/investigations/gabons-first-family-stashed-cash-in-dc-property |access-date=30 August 2023 |website=OCCRP |language=en |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830172809/https://www.occrp.org/en/investigations/gabons-first-family-stashed-cash-in-dc-property |url-status=live }}</ref> verskeie verkiesings was beïnvloed deur berigte van bedrog of onreëlmatighede,<ref>{{cite web |first1=Celia |last1=Lebur |first2=Samir |last2=Tounsi |url=https://www.yahoo.com/news/tensions-high-tight-gabon-vote-enters-final-stretch-104022163.html |title=Gabon parliament set ablaze after Bongo declared winner |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920215455/https://www.yahoo.com/news/tensions-high-tight-gabon-vote-enters-final-stretch-104022163.html |archive-date=20 September 2016 |work=Yahoo! News |agency=Agence France-Presse |date=31 August 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yates |first=Douglas |date=15 June 2019 |title=The Dynastic Republic of Gabon |url=http://journals.openedition.org/etudesafricaines/25961 |journal=Cahiers d'études africaines |issue=234 |pages=483–513 |doi=10.4000/etudesafricaines.25961 |s2cid=182502199 |issn=0008-0055 |access-date=30 August 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709214705/https://journals.openedition.org/etudesafricaines/25961 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=1 September 2016 |title=Gabon polls reveal a flawed electoral system |url=https://issafrica.org/iss-today/gabon-polls-reveal-a-flawed-electoral-system |access-date=30 August 2023 |website=ISS Africa |language=en |archive-date=10 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610174139/https://issafrica.org/iss-today/gabon-polls-reveal-a-flawed-electoral-system |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gabon: Freedom in the World 2023 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/gabon/freedom-world/2023 |access-date=30 August 2023 |website=Freedom House |language=en |archive-date=11 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711124249/https://freedomhouse.org/country/gabon/freedom-world/2023 |url-status=live }}</ref> en die Grondwet en kieswette is verskeie kere verander om termynbeperkings te verwyder, die stemstelsel te verander om die gebroke opposisie uit te buit, en die tydsberekening van verkiesings te verander om te verseker dat die opposisie nie kon saamtrek na 'n oorwinning deur die regerende party nie.<ref>{{Cite web |last=Yates |first=Douglas |date=17 August 2023 |title=Gabon: how the Bongo family's 56-year rule has hurt the country and divided the opposition |url=http://theconversation.com/gabon-how-the-bongo-familys-56-year-rule-has-hurt-the-country-and-divided-the-opposition-211537 |access-date=30 August 2023 |website=The Conversation |language=en |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830073307/https://theconversation.com/gabon-how-the-bongo-familys-56-year-rule-has-hurt-the-country-and-divided-the-opposition-211537 |url-status=live }}</ref> Ten spyte daarvan dat Gaboen 'n lid van [[OPUL]] is,<ref name="africa1"/> een van Afrika se groot produsente van olie<ref name="bbc"/> (wat 60% van nasionale inkomste uitmaak), en met een van die hoogste BBP'e per capita op die vasteland, staar Gaboen ernstige sosio-ekonomiese krisisse in die gesig: 'n derde van die bevolking leef onder die armoedelyn van VS$5,50 per dag,<ref>{{cite web |date=30 August 2023 |title=Gabon: Five Things To Know |url=https://www.barrons.com/news/gabon-five-things-to-know-74edbbff |access-date=31 August 2023 |work=[[Barron's]] |agency=Agence France Presse |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830192405/https://www.barrons.com/news/gabon-five-things-to-know-74edbbff |url-status=live }}</ref> en die werkloosheidsyfer onder Gaboenese tussen 15 en 24 jaar is in 2020 op 40% geraam.<ref>{{cite web |date=30 August 2023 |title=Gabon: Military men announce "cancellation of elections", dissolve institutions |url=https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-military-men-announce-cancellation-of-elections-dissolve-institutions/ |access-date=30 August 2023 |work=[[Africanews]] |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830064123/https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-military-men-announce-cancellation-of-elections-dissolve-institutions/ |url-status=live }}</ref> In ’n toespraak wat op die land se onafhanklikheidsdag op 17 Augustus gelewer is, het Bongo, ’n noue bondgenoot van Frankryk, daarop aangedring dat hy nie sal toelaat dat Gaboen aan “destabilisering” onderwerp word nie, met verwysing na ander onlangse staatsgrepe in die streek.<ref>{{cite web |date=30 August 2023 |title=Gabon coup: How did events unfold? |url=https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-military-takeover-how-did-events-unfold/ |access-date=31 August 2023 |work=[[Africanews]] |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830093901/https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-military-takeover-how-did-events-unfold/ |url-status=live }}</ref> == Sien ook == * [[Nigerse staatsgreep van 2023]] * [[Françafrique]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="cnn">{{cite news |first1=Jake |last1=Kwon |first2=Jessie |last2=Yeung |first3=Alex |last3=Stambaugh |first4=Niamh |last4=Kennedy |first5=Stephanie |last5=Halasz |first6=Sana |last6=Noor Haq|date=30 August 2023 |title=Gabon military officers claim to have seized power after election |language=en |work=CNN |url=https://www.cnn.com/2023/08/30/africa/gabon-military-officers-say-power-seized-election-intl-hnk/ |access-date=31 August 2023 |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830064634/https://edition.cnn.com/2023/08/30/africa/gabon-military-officers-say-power-seized-election-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> <ref name="africa1">{{cite web |date=30 August 2023 |title=Gabon soldiers say Bongo 'regime' ended, borders closed |url=https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-soldiers-say-election-result-cancelled-regime-ended/ |access-date=30 August 2023 |website=[[Africanews]] |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830115355/https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-soldiers-say-election-result-cancelled-regime-ended/ |url-status=live }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |last1=Wright |first1=George |last2=Armstrong |first2=Kathryn |date=30 August 2023 |title=Gabon: Army officers say they are taking power |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66654965 |access-date=30 August 2023 |website=[[BBC]] |publisher= |archive-date=30 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830045955/https://www.bbc.com/news/world-africa-66654965 |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.bbc.com/news/world-africa-66652015 'n Eenvoudige gids oor die staatsgreep] van [[BBC News]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gabonese coup d'etat, 2023}} [[Kategorie:Staatsgrepe]] [[Kategorie:Gaboen]] hx7cwh512g6pcr7t4zr5ritwusz6t1t 0 405460 2892336 2773855 2026-04-10T16:48:52Z Jcb 223 2892336 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Eugene-lughawe | nativename = Mahlon Sweet Field<br/>{{smaller|Eugene Municipal Airport}} | image = Eugene Airport - Oregon.jpg | image-width = 250 | caption2 = 2006 USGS ortofoto | IATA = EUG | ICAO = KEUG | FAA = EUG | type = Openbaar | owner = | operator = Stad Eugene | city-served = | location = Lane County, naby [[Eugene, Oregon]] | elevation-f = 374 | elevation-m = 114 | coordinates = {{coord|44|07|23|N|123|13|07|W|type:airport_region:US}} | website = [http://www.flyeug.com/ www.flyeug.com] | pushpin_map = VSA Oregon | pushpin_label = '''EUG''' | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Oregon, VSA</center> | r1-number = 16R/34L | r1-length-f = 8 009 | r1-length-m = 2 441 | r1-surface = Teer | r2-number = 16L/34R | r2-length-f = 6 000 | r2-length-m = 1 829 | r2-surface = Teer | stat-year = 2022 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 1 575 025<ref name="eugene=or.gov">{{Cite web|url=https://www.eugene-or.gov/DocumentCenter/Home/Index/547|title=Eugene, OR Website|website=www.eugene-or.gov}}</ref> | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 62 692<ref name="eugene=or.gov"/> | stat3-header = Vrag (lb) | stat3-data = 999 099<ref name="eugene=or.gov"/> | stat4-header = Vliegtuigtuiste vir | stat4-data = 119 (2018) | footnotes = }} '''Eugene-lughawe''' ([[IATA]]: '''EUG''' – [[ICAO]]: '''KEUG''' – [[FAA]]: '''EUG'''), ook bekend as '''Mahlon Sweet Field''', is 'n openbare [[lughawe]] 11&nbsp;km noordwes van [[Eugene, Oregon|Eugene]], in Lane County, [[Oregon]], Verenigde State. Dit word besit en bestuur deur die Stad Eugene, en is die vyfde grootste lughawe in die Pasifiese Noordweste.<ref>{{Cite web|url=http://www.eugene-or.gov/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_2_191084_0_0_18/airportmanagerbrochure.pdf|title=Airport Manager Recruitment Brochure|publisher=City of Eugene|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721035612/http://www.eugene-or.gov/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_2_191084_0_0_18/airportmanagerbrochure.pdf|archive-date=2011-07-21|access-date=2007-05-28}}</ref> Die terminaalgebou het "A"-hekke op die boonste vlak en "B"-hekke, kaartjies en bagasie-afhaal op die onderste vlak. Die lughawe het 'n uitgebreide [[lugvrag]]fasiliteit en drie vastebasis-operateurs om algemene lugvaart te hanteer. In 2022 het die Eugene-lughawe {{nowrap|1 575 025}} passasiers hanteer, 'n toename van 37% vanaf die vorige jaar. Die lughawe is vernoem na Mahlon Sweet (1886 &#x2013; 1947), 'n motorhandelaar in Eugene wat 'n sterk ondersteuner van lugvaart was en aangedring het om die nou-ontbinde Eugene Air Park in 1919 gebou te kry, gevolg deur die huidige vliegveld in 1943.<ref>{{Cite web|url=http://homepage.mac.com/friendlyarea/fannews12.htm|title=Friendly Area neighborhood website|archive-url=https://web.archive.org/web/20050519090014/http://homepage.mac.com/friendlyarea/fannews12.htm|archive-date=19 Mei 2005}}</ref> In 2010 is 'n nuwe lughawe-reddings- en brandbestrydingsfasiliteit gebou.<ref>{{Cite web|url=http://www.eugene-or.gov/DocumentCenter/Home/View/3647|title=Eugene Airport Master Plan Executive Summary|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025111354/http://eugene-or.gov/DocumentCenter/Home/View/3647|archive-date=2012-10-25|access-date=2013-04-28}}</ref> Die lughawe beslaan 1&nbsp;052 hektaar grond.<ref>{{Cite web|url=https://skyvector.com/airport/EUG/Mahlon-Sweet-Field-Airport|title=EUG airport data at skyvector.com|website=skyvector.com|access-date=September 15, 2022}}</ref> == Huidige diens (enkeles) == Horizon Air wat sake doen onder die naam [[Alaska Airlines]], bedryf [[Embraer]] E175's na Eugene vanaf [[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle-Tacoma]] en [[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles]]. [[Allegiant Air]] vlieg [[Airbus A319]]'s na [[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas]], Los Angeles, [[Oakland Internasionale Lughawe|Oakland]], Phoenix-Mesa, en Santa Ana. American Eagle (SkyWest Airlines) se Canadair CRJ-700's vlieg direk na [[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix-Sky Harbor]]; [[American Airlines|American]] se hooflyndiens na [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth]] het in 2021 begin, wat deur Airbus A319's bedryf word. [[United Airlines]] se [[Airbus A320]] en [[Boeing 737]]'s vlieg ononderbroke na [[Denver]] en [[San Francisco Internasionale Lughawe|San Francisco]], en United Express (SkyWest Airlines) CRJ-700's vlieg na Los Angeles, Denver en San Francisco. == Topbestemmings == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+ '''Top binnelandse roetes vanaf EUG (Jan – Des 2022)'''<ref>{{cite web | url = http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=EUG&Airport_Name=Eugene,%20OR:%20Mahlon%20Sweet%20Field&carrier=FACTS | title = Eugene, OR: Mahlon Sweet Field (EUG) | publisher = Bureau of Transportation Statistics | access-date = 3 Mei 2022}} </ref> |- ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Lugredery |- | 1 | [[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle/Tacoma, Washington]] | 174 950 | Alaska, Delta |- | 2 | [[Oakland Internasionale Lughawe|Oakland, Kalifornië]] | 82 860 | Allegiant, Southwest |- | 3 | [[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 82 500 | Southwest, United |- | 4 | [[San Francisco Internasionale Lughawe|San Francisco, Kalifornië]] | 79 750 | United |- | 5 | [[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | 62 360 | Allegiant, Southwest |- | 6 | [[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles, Kalifornië]] | 50 210 | Alaska, Allegiant |- | 7 | [[Salt Lake City Internasionale Lughawe|Salt Lake City, Utah]] | 48 590 | Delta |- | 8 | [[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix-Sky Harbor, Arizona]] | 46 190 | American |- | 9 | [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 39 120 | American |- | 10 | [[Hollywood Burbank-lughawe|Burbank, Kalifornië]] | 33 950 | Avelo, Southwest |} == Lugdiens markaandeel == [[Lêer:EUG_term_crop.jpg|regs|duimnael|600px|Die A-hekke, met lugbrûe]] {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+'''Grootste lugrederye by EUG (Jan 2022 – Des 2022)'''<ref name="RITA">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=cfc&Nv42146_anzr=cnyz%20f24v0t5,%20PN:%20cnyz%20f24v0t5%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Palm Springs, CA: Palm Springs International (PSP) Scheduled Services except Freight/Mail|last=Research and Innovative Technology Administration (RITA)|publisher=U.S. Department of Transportation |access-date=28 April 2022}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | SkyWest Airlines | 362 000 | 23,4% |- | 2 | [[Southwest Airlines]] | 317 000 | 20,5% |- | 3 | [[United Airlines]] | 274 000 | 17,7% |- | 4 | Horizon Air | 213 000 | 13,7% |- | 5 | Allegiant Air | 141 000 | 9,1% |- | -- | Ander | 240 000 | 15,5% |- |} == Motorparkering == Die parkeerfasiliteit word 24 uur per dag beman en beskik oor 237 korttermyn- en meer as 1000 langtermynparkeerplekke in die hoofperseel, met 'n bykomende 582 op die oorvloeiterrein. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Eugene Airport}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] bvwav2se18ehkg8vn34mrotod1zq5k0 0 406318 2892535 2886253 2026-04-10T20:17:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892535 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hardeep Singh Nijjar in 2020.png|duimnael|Hardeep Singh Nijjar in 2020.]] '''Hardeep Singh Nijjar''' ([[11 Oktober]] [[1977]] – [[18 Junie]] [[2023]]) was 'n Kanadese [[Sikhisme|Sikh]]-separatistiese leier met bande met die [[Khalistan-beweging]].<ref name="Singh 2023 p781">{{cite web | last=Singh | first=Kanishka | title=What is known about the murder of Sikh separatist leader in Canada? | website=Reuters | date=2023-09-19 | url=https://www.reuters.com/world/americas/what-is-known-about-murder-sikh-separatist-leader-canada-2023-09-19/ | access-date=2023-09-19}}</ref><ref name="Singh 2023">{{cite web | last=Singh | first=Kanishka | title=Hardeep Singh Nijjar death: a timeline of recent India-Canada tensions | website=Reuters | date=2023-09-19 |url=https://www.reuters.com/world/canada-probe-indias-role-sikh-separatists-murder-strains-ties-further-2023-09-18/ | access-date=2023-09-19}}</ref><Ref name = "Indian Express">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/canada-pm-trudeau-indian-govt-nijjar-explained-8946248/|title=Who was Hardeep Singh Nijjar, the Khalistani separatist that Canada’s PM Trudeau says India may have got killed|website=indianexpress.com|date=19 September 2023|access-date=19 September 2023}}</ref> Nijjar is deur Indiese owerhede gesoek en is as 'n [[terrorisme|terroris]] ingevolge Indië se Wet op Onwettige Aktiwiteite (Voorkoming) aangewys as 'n beskuldigde wat die moord op 'n Hindoe-priester in [[Punjab]] beplan het.<ref name=":0">{{cite news |last1=Fife |first1=Robert |date=18 September 2023 |title=Trudeau says intelligence shows India was behind slaying of Sikh leader in Surrey, B.C. |agency=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/politics/article-canadian-authorities-have-intelligence-that-india-was-behind-slaying/ |access-date=18 September 2023 |quote=Mr. Nijjar, a Canadian citizen and leader in Surrey’s Sikh community}}</ref> Hy is op 18 Junie 2023 in Kanada doodgeskiet.<ref name="scmp">{{cite web | url=https://www.scmp.com/news/world/united-states-canada/article/3224687/hardeep-singh-nijjar-advocate-separate-sikh-state-who-was-wanted-india-shot-dead-canada | title=Hardeep Singh Nijjar, advocate for separate Sikh state, shot dead in Canada | date=20 Junie 2023 }}</ref><ref name="ndtv">{{Cite web |title=Hardeep Singh Nijjar Third Khalistani Terrorist To Die in 45 Days |url=https://www.ndtv.com/india-news/hardeep-singh-nijjar-third-khalistani-terrorist-to-die-in-45-days-4136912 |access-date=21 Junie 2023 |website=NDTV.com}}</ref> Op 18 September het Kanadese Eerste Minister [[Justin Trudeau]] die Indiese regering van aandadigheid aan die [[moord]] beskuldig en Mélanie Joly het 'n diplomaat uit die land gesit.<ref name="theglobeandmail">{{cite news |last1=Fife |first1=Robert |title=Trudeau says intelligence shows India was behind slaying of Sikh leader in Surrey, B.C. |url=https://www.theglobeandmail.com/politics/article-canadian-authorities-have-intelligence-that-india-was-behind-slaying/ |access-date=18 September 2023 |agency=The Globe and Mail |date=18 September 2023|quote=Mnr. Trudeau het gesê hy het opposisieleiers ingelig voordat hy aan Kanadese gesê het dat Indië verantwoordelik is vir hierdie sluipmoord, maar hy het nie verdere besonderhede verskaf nie.}}</ref> Die Indiese Ministerie van Buitelandse Sake het die bewering verwerp en dit "absurd en gemotiveerd" genoem.<ref name="cnn" /> ==Vroeë lewe== Nijjar was oorspronklik van 'n dorpie in Jalandhar en woon al etlike jare in [[Kanada]].<ref name="indiatimes">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/khalistan-tiger-force-chief-hardeep-singh-nijjar-shot-dead-in-canada/articleshow/101116451.cms | title=Khalistan Tiger Force chief Hardeep Singh Nijjar shot dead in Canada | newspaper=The Times of India | date=20 Junie 2023 }}</ref> ==Beroep== Nijjar is deur die regering van [[Indië]] beskuldig as die leier van die pro-Khalistan-groep Khalistan Tiger Force en was 'n leier van die Kanadese tak van Sikhs for Justice. Hy het ook gedien as die president van 'n Sikh-tempel in Surrey, Brits-Columbië.<ref name="indiatimes"/> Teen 2018 het die regering van Indië Nijjar van veelvuldige [[geteikende moord]]e in Indië beskuldig. Nijjar het beweer dat die Indiese owerhede hom valslik by kriminele sake betrek. In Februarie 2018 het Amarinder Singh, hoofminister van Punjab, aan die Kanadese premier Justin Trudeau 'n lys gegee van mees gesoekte persone wat Nijjar se naam ingesluit het. Op 13 April 2018 het die Surrey-eenheid van die Royal Canadian Mounted Police (RCMP) Nijjar vlugtig vir ondervraging aangehou en hom binne 24 uur vrygelaat sonder om enige klagte te lê.<ref>{{cite news|author=Anirudh Bhattacharyya|title=Canadian police frees Khalistani 'separatist' Hardeep Nijjar after 24 hours in custody|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/nijjar-accused-by-india-of-being-khalistani-terrorist-briefly-taken-into-custody-by-canada/story-Tdi9QZxxyDKuBlcjjc6ZXN.html|publisher=Hindustan Times|date=27 April 2018}}</ref> In Julie 2020 het Indië Hardeep Singh Nijra ingevolge die Wet op Onwettige Aktiwiteite (Voorkoming) as 'n terroris aangewys en in September 2020 het die Nasionale Ondersoekagentskap (NIA) beslag gelê op sy bates in die land.<ref>{{cite web | title=India rejects “absurd,” “motivated” claims on killing of most wanted terrorist Hardeep Nijjar | website=ANI News | date=2023-09-19 | url=https://www.aninews.in/news/world/others/india-rejects-absurd-motivated-claims-on-killing-most-wanted-terrorist-hardeep-singh-nijjarhardeep-singh-nijjar-designated-terrorist-chief-of-banned-ktf-killed-by-erstwhile-comrades20230919104301/ | access-date=2023-09-19 | archive-date=2023-10-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231009054601/https://www.aninews.in/news/world/others/india-rejects-absurd-motivated-claims-on-killing-most-wanted-terrorist-hardeep-singh-nijjarhardeep-singh-nijjar-designated-terrorist-chief-of-banned-ktf-killed-by-erstwhile-comrades20230919104301/ | url-status=dead }}</ref> Die NIA het hom daarvan beskuldig dat hy die moord op 'n Hindoe-priester in Punjab beplan het. In 2022 het die NIA 'n beloning van ongeveer $16 200 aangebied vir enige inligting wat kan help om hom vas te trek.<ref name=":0"/> ==Dood== [[Lêer:Guru Nanak Gurdwara Delta-Surrey (2010).jpg|duimnael|Die Guru Nanak Gurdwara, waarbuite Nijjar vermoor is.]] Reeds in die noordelike [[somer]] van 2022 is Nijjar deur amptenare van die Kanadese Veiligheidsintelligensiediens in kennis gestel van 'n moontlike sluipmoordkomplot teen hom.<ref name=":0" /> Op 18 Junie 2023 is Nijjar in sy vragmotor deur twee gemaskerde gewapende mans op die parkeerterrein van die Guru Nanak Sikh Gurdwara in Surrey, [[Brits-Columbië]], Kanada, doodgeskiet.<ref>{{cite news |title=Khalistan Tiger Force chief Hardeep Nijjar shot dead in Canada |url=https://economictimes.com/news/india/khalistan-tiger-force-chief-hardeep-nijjar-shot-dead-in-canada/amp_articleshow/101116050.cms |work=Economic Times |date=19 Junie 2023 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Wanted Khalistan Tiger Force chief Hardeep Singh Nijjar gunned down in Canadian city Surrey |url=https://www.thehindu.com/news/national/khalistani-terrorist-shot-dead-by-two-youths-in-canada/article66985023.ece |work=The Hindu |date=19 Junie 2023 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-09-19 |title=India expels Canadian diplomat, says concerned about 'anti-India activities' |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/india/india-dismisses-absurd-canadas-accusation-sikh-leaders-murder-2023-09-19/ |access-date=2023-09-19}}</ref> Nijjar is met skietwonde in sy voertuig gevind.<ref name="theglobeandmail" /><ref name="scmp"/> Ondersoekers van RCMP se Geïntegreerde Moord Ondersoekspan (IHIT) het gesê dat twee verdagtes, beskryf as "swaarder mans, wat gesigbedekkings dra," te voet van die toneel gevlug het en waarskynlik 'n voertuig in die buurt vir hulle gehad het. Hulle het later bygevoeg daar was ook 'n derde verdagte.<ref name="Singh 2023 bl 781">{{cite web | last=Singh | first=Kanishka | title=What is known about the murder of Sikh separatist leader in Canada? | website=Reuters | date=2023-09-19 | url=https://www.reuters.com/world/americas/what-is-known-about-murder-sikh-separatist-leader-canada-2023-09-19/ | access-date=2023-09-19}}</ref> In die nasleep van sy dood het sekere Sikh-groepe beweer dat Indiese diplomate 'n rol in sy [[sluipmoord]] gespeel het.<ref>{{Cite news |date=2023-07-09 |title='Heated' demonstration at Indian consulate in Toronto sees one arrested |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-sikh-protests-toronto-vancouver/ |access-date=2023-07-14}}</ref> Teen September 2023 het Kanadese owerhede niemand in verband met Nijjar se moord in hegtenis geneem nie.<ref name="Paula Newton 2023 r127">{{cite web | last=Paula Newton | first=Rhea Mogul | title=India expels Canadian diplomat in tit-for-tat move as spat over assassinated Sikh activist deepens | website=CNN | date=2023-09-18 | url=https://www.cnn.com/2023/09/18/americas/canada-hardeep-singh-nijjar-india-intl/index.html | access-date=2023-09-19}}</ref> Op 18 September 2023 het die Kanadese premier Justin Trudeau verklaar dat die Kanadese intelligensie 'n geloofwaardige verband tussen sy moord en die Indiese regering geïdentifiseer het en dat hy dit aan sy eweknie [[Narendra Modi]] by die [[Groep van 20|G20]]-beraad in [[Nieu-Delhi]] in 2023 meegedeel het, met 'n beroep op Indië om saam met Kanada in die ondersoek van die moord.<ref name="bbc">{{cite news |last1=Yousif |first1=Nadine |title=India could be behind killing of Canadian Sikh - Trudeau |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-66848041 |access-date=18 September 2023 |work=[[BBC News]] |date=18 September 2023}}</ref> In reaksie op die beweerde moord het die Kanadese Minister van Buitelandse Sake, Mélanie Joly, beveel dat Pavan Kumar Rai, 'n top Indiese diplomaat in Kanada, wat aan die hoof van die bedrywighede van die Research and Analysis Wing, Indië se eksterne intelligensie-agentskap, in Kanada gestaan het, uitgesit word.<ref name="cbc">{{Cite news |last=Tasker |first=John Paul |date=18 September 2023 |title=Trudeau accuses India's government of involvement in killing of Canadian Sikh leader |work=Canadian Broadcasting Corporation |url=https://www.cbc.ca/news/politics/trudeau-indian-government-nijjar-1.6970498}}</ref> Indië het 'n Kanadese diplomaat die volgende dag in 'n tit-vir-tat-skuif geskors,<ref name="cnn">{{cite web |last1=Mogul |first1=Rhea |last2=Newton |first2=Paula |title=India expels Canadian diplomat in tit-for-tat move as row over assassinated Sikh activist deepens |url=https://www.cnn.com/2023/09/18/americas/canada-hardeep-singh-nijjar-india-intl/index.html |website=CNN |access-date=19 September 2023 |language=en |date=18 September 2023}}</ref> en die bewerings as absurd ontken.<ref name="bbc" /> Die ondersoek is gesê het gelei tot die opskorting van samesprekings oor 'n Kanada-Indië-handelsooreenkoms.<ref name="theglobeandmail" /> Nijjar se dood word deur die Geïntegreerde Moord Ondersoekspan (IHIT) ondersoek.<ref>{{Cite web |last=Rana |first=Uday |date=2023-09-18 |title=Who is Hardeep Singh Nijjar, the Sikh leader Indian agents allegedly killed? {{!}} Globalnews.ca |url=https://globalnews.ca/news/9969537/who-is-hardeep-singh-nijjar/ |access-date=2023-09-19 |website=Global News |language=en-CA}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nijjar, Hardeep Singh}} [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] 1lhnyd7mqkl0g9ntqi0rhshqhn0ls8o 0 406707 2892526 2672807 2026-04-10T19:41:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892526 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Egiptiese grafkelder | bgcolor = | naam = KV62 | breed = Die grafkelder van [[Toetankamen]] | beeld = Inside Pharaoh Tutankhamun's tomb, 18th dynasty.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die muurversiering in KV62 se grafkamer is eenvoudig in vergelyking met dié van ander grafte in die vallei. | ligging = [[Vallei van die Konings]] | land = {{vlagland|Egipte}} | ontdek = 4 November 1922 | uitgrawings= [[Howard Carter]] | versier = [[Mondopeningseremonie]] <br>[[Amdoeat]] | uitleg = Gebuig na regs | vor = KV61 | volg = KV63 }} '''KV62''', ook bekend as die '''grafkelder van Toetankamen''', in die [[Vallei van die Konings]] by [[Thebe, Egipte|Thebe]], naby die moderne stad [[Luxor]] in [[Egipte]], was die grafkelder van farao [[Toetankamen]] van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]]. Die grafkelder bestaan uit vier kamers en 'n ingangstrap en {{nowrap|-gang}}. Dit is kleiner en is minder uitvoerig versier as ander koninklike Egiptiese grafkelders uit dié tyd; dit was moontlik aanvanklik die graf van 'n niekoninklike wat vir Toetankamen aangepas is ná sy voortydige dood. Nes ander farao's is hy begrawe met 'n groot verskeidenheid begrafnisvoorwerpe en persoonlike besittings, soos doodskiste, meubels, klere en juwele. In dié ongewoon klein ruimte was alles egter dig opmekaar gepak. [[Beeld:Tomb of Tutankhamun sign.jpg|thumb|200px|links|Die teken by die ingang na Toetankamen se grafkelder, in [[Arabies]] en [[Engels]].]] Rowers het in die tyd net ná sy dood twee keer by die grafkelder ingebreek, maar Toetankamen se [[mummie]] en die meeste van die begrafnisvoorwerpe het ongeskonde gebly. Die lae ligging van die graf in die vallei se vloer het daartoe gelei dat die ingang onder 'n hoop puin begrawe was wat deur vloedwater daarheen gespoel is en onder oorblyfsels van die bouwerk. Anders as die meeste ander grafte in die vallei, is dit dus nie in die [[Derde Oorgangstydperk van Egipte|Derde Oorgangstydperk]] (omstreeks 1070-664&nbsp;v.C.) van sy waardevolle inhoud gestroop nie. Die grafkelder is in 1922 deur uitgrawers onder leiding van [[Howard Carter]] ontddek. Dansky die gehalte en eksotiese voorkoms van die begrafnisvoorwerpe het die ontdekking 'n opskudding in die media veroorsaak en die beroemdste vonds in die geskiedenis van [[Egiptologie]] geword. Die dood van Carter se beskermheer, lord Carnarvon, te midde van die uitgrawings het gelei tot gissings dat die grafkelder [[Vloek van die farao's|vervloek]] is. Die ontdekking het die minimum insig verskaf oor Toetankamen se bewind en die [[Amarna]]tydperk wat dit voorafgegaan het, maar dit het kennis verbreed oor die materiële kultuur van ryk antieke Egiptenare sowel as patrone van antieke grafrowery. Toetankamen het een van die beroemdste farao's geword en sommige artefakte uit sy grafkelder, soos sy goue dodemasker, is van die bekendste kunswerke van [[antieke Egipte]]. Die grootste deel van die inhoud is na die Egiptiese Museum in [[Kaïro]] gestuur en is nou in die [[Groot Egiptiese Museum]] in [[Giza]]. Toetankamen se mummie en sarkofaag word egter steeds in die grafkelder uitgestal. Vloede en swaar toeristeverkeer het die grafkelder sedert sy ontdekking beskadig, en 'n replika van die grafkelder is daarnaby opgerig om die druk van toeristebesoeke op die oorspronklike grafkelder te verminder. == Ontdekking en uitgrawings == {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | voetskrif = Artefakte uit Toetankamen se skatkamer. | beeld1 = Ägyptisches Museum Kairo 2019-11-09 Tutanchamun Grabschatz 26.jpg | width1 = 250 | onderskrif1 = | beeld2 = Ägyptisches Museum Kairo 2016-03-29 Tutanchamun Grabschatz 12.jpg | width2 = 250 | onderskrif2 = }} Verskeie grafkelders in die Vallei van die Konings lê van antieke tye af al oop, maar die ingang van baie ander was versteek tot met die opkoms van Egiptologie in die vroeë 19de eeu.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=28–31}} Baie van die grafkelders is tussen 1902 en 1914 ontdek deur 'n reeks uitgrawers wat vir die Amerikaanse miljoenêr-sakeman Theodore M. Davis gewerk het. Onder Davis is die grootste deel van die vallei verken. Hy het egter nooit Toetankamen se graf gevind nie, want hy het gedink geen grafkelder sal in die valleivloer gegrawe wees nie.{{sfn|Thompson|2015|pp=246, 251–252, 255}} Onder sy ontdekkings was [[KV54]], 'n put met voorwerpe waarop Toetankamen se naam voorkom. Sy werkers het ook 'n klein grafkelder, [[KV58]], ontdek met stukke van 'n strydwa met die name van Toetankamen en [[Ai]] daarop. Davis was oortuig daarvan dat KV58 Toetankamen se grafkelder is.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=52–54}} Nadat Davis sy werk in die vallei gestaak het, het die argeoloog Howard Carter en sy beskermheer, lord Carnarvon, probeer om die puin in die vallei tot op die rotsbodem te verwyder. Davis se vonds van artefakte met Toetankamen se naam op het hulle laat hoop hulle spoor sy graf op.{{sfn|Thompson|2018|pp=39–41}} Die ontdekking het op 4 November 1922 begin met 'n enkele treetjie aan die bopunt van die ingangstrap.{{sfn|Tyldesley|2012|p=62}} Toe die uitgrawers die voorkamer op 26 November bereik, het dit alle verwagtings oortref. Hulle het beter as ooit 'n insig gekry in die begrafnisse van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]].{{sfn|Carter|Mace|2003|pp=94, 98, 103}} Die kondisie van die begrafnisgoedere verskil grootliks. Baie is deur vog beskadig, moontlik weens beide die klam pleister waarmee die graf verseël is en water wat deur die millenniums ingesypel het.{{sfn|Lucas|2001|pp=164–165}} Die fantastiese aard van die grafgoedere het egter 'n opskudding in die media veroorsaak wat "Toetmanie" genoem is. Dit het Toetankamen een van die beroemdste farao's gemaak.{{sfn|Thompson|2018|p=49}}{{sfn|Riggs|2021|p=93}} In die [[Weste]] het die publisiteit 'n nuwe neiging laat ontstaan vir antieke Egiptiese ontwerpmotiewe.{{sfn|Thompson|2018|p=50}} In Egipte het dit klem gelê op die land se band met sy antieke verlede, veral tydens Egipte se onafhanklikheidstryd teen [[Brittanje]] wat tot in 1922 geduur het.{{sfn|Reid|2015|pp=42, 52}} Die publisiteit het toegeneem toe lord Carnarvon in April 1923 aan 'n infeksie sterf, en gerugte het ontstaan dat hy weens die [[vloek van die farao's]] dood is. Ander sterftes en vreemde gebeure is ook met die vloek verbind.{{sfn|Thompson|2018|pp=59–61}} Laat in 1923 en vroeg in 1924 is die voorkamer deur Carter en sy span leeggemaak en werk het aan die grafkamer begin.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=85, 87–88}} Die skoonmaak van die grafkelder self is in November 1930 voltooi. == Uitleg == [[Beeld:Tutankhamen tomb layout.jpg|thumb|260px|Die uitleg van die grafkelder.]] Toetankamen se grafkelder is in die [[kalksteen]]rotsbodem van die valleivloer van die Vallei van die Konings.{{sfn|Reeves|1990|pp=36, 70}} Die plan daarvan stem ooreen met dié van niekoninklike grafte uit dié tyd, maar is vergroot om soos 'n koninklike graf te lyk.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|p=124}} Dit bestaan uit 'n trap wat in 'n westelike rigting afloop (A); 'n gang wat na wes afloop (B); 'n voorkamer aan die westekant van die gang (I); 'n anneks aan die suidwestehoek van die voorkamer (Ia); 'n grafkamer noord van die voorkamer (J); en 'n kamer oos van die grafkamer (Ja), bekend as die skatkamer.{{sfn|Roehrig|2016|pp=187, 196}} Die graf- en skatkamer is dalk by die oorspronklike grafkelder gevoeg toe dit vir Toetankamen se begrafnis aangepas is.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|p=124}} Die meeste koninklike grafkelders uit die 18de Dinastie het 'n gebuigde as, sodat iemand wat van die ingang na die grafkamer loop, op pad daarheen skerp links moes draai. Deur Toetankamen se grafkelder noord van die voorkamer te plaas, het die bouers van KV62 dit 'n uitleg gegee met 'n as wat na regs buig in plaas van na links.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|pp=25, 124}}{{sfn|Roehrig|2016|pp=191, 196}} ==Versiering== [[Beeld:Tumba de Tutankamón, Valle de las Reyes, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 75.jpg|thumb|center|600px|Tonele teen die noordemuur van die grafkamer. Links omhels Toetankamen, gevolg deur sy [[Egiptiese siel#Ka|''ka'']] ('n aspek van sy siel), die god [[Osiris]]. In die middel groet hy die godin [[Noet]]. Regs voer [[Ai]] die [[mondopeningseremonie]] vir Toetankamen uit.{{sfn|Reeves|1990|pp=72–73}}]] Die enigste muurversiering in die grafkelder buiten die seëls van amptenare, is in die grafkamer. Dit is in teenstelling met die ander koninklike grafte van die 18de Dinastie, toe nog twee kamers versier was, en van die 19de en 20ste Dinastie, toe die hele grafkelder versier was. Geen van die versierings is in reliëf gedoen nie; dié tegniek is eers van die bewind van [[Horemheb]] af in die vallei gebruik.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|pp=33, 35, 124}} KV62 se grafkamer is geverf met figure op 'n geel agtergrond. Teen die oostemuur word Toetankamen se begrafnisoptog uitgebeeld. Die noordemuur wys hoe [[Ai]] die [[mondopeningseremonie]] vir Toetankamen uitvoer en hom so as die koning se erfgenaam wettig, asook hoe Toetankamen die godinne [[Noet]] en [[Osiris]] in die [[hiernamaals]] groet. Teen die suidemuur is die farao saam met die gode [[Hathor]], [[Anoebis]] en [[Isis]]. Die westemuur beeld 12 [[Bobbejaan|bobbejane]] uit, wat 'n uittreksel uit die eerste seksie van die [[Amdoeat]] is. [[Beeld:Replikat der Südwand der Grabkammer Tutanchamuns (KV62) (repairandskew) (cropped).jpg|thumb|center|600px|'n Rekonstruksie van die tonele teen die suidemuur van die grafkamer. Regs groet Toetankamen die gode [[Hathor]] en Anoebis. Links is drie figure agter die godin [[Isis]].]] == Begrafnisvoorwerpe == [[Beeld:CairoEgMuseumTaaMaskMostlyPhotographed.jpg|alt=An ornate inlaid golden mask|thumb|220px|Die artefakte in Toetankamen se grafkelder, soos sy dodemasker, spreek van rykdom.]] Die 5&nbsp;398 artefakte{{sfn|Marchant|2013|p=79}} in die grafkelder is verreweg die volledigste voorbeeld van 'n stel koninklike begrafnisvoorwerpe in die Vallei van die Konings.{{sfn|Price|2016|p=274}} Daar was honderde van sommige soorte: 413 begrafnisfiguurtjies (figuurtjies wat veronderstel is om in die hiernamaals vir die koning te werk) en 200 stukke juweliersware.{{sfn|Reeves|1990|pp=136, 150}} Daar was voorwerpe in al vier kamers en in die gang.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|pp=125–126}} Feitlik al die leer in die grafkelder is beskadig deur die afwisselende tydperke van klamheid en droogte;{{sfn|Carter|2001|pp=151–152}} die tekstiele wat die ergste beskadig is, het in 'n swart poeier verander.{{sfn|Lucas|2001|pp=175–176, 185}} Houtvoorpe was verwronge en hulle gom het losgekom.{{sfn|Carter|2001|pp=151–152}} == Buitenste kamers == Die gang het moontlik allerhande soorte materiaal bevat. In die voorkamer was 600 tot 700 voorwerpe. In die suidehoek was uitmekaar gehaalde strydwaens, in die noordoostehoek begraniskranse en aan die noordekant was twee lewensgroot standbeelde van Toetankamen wat weerskante van die ingang na die grafkamer gestaan het.{{sfn|Reeves|1990|pp=78–81, 204, 206}} Daar was verskeie beddens met dierekoppe, 'n lotusvormige albasterkelk en 'n geverfde boks wat Toetankamen uitbeeld waar hy veg. Carter was hoogs beïndruk met 'n vergulde troon met inlegsels wat Toetankamen en Anchesenamoen in die kunsstyl van die Amarnatydperk uitbeeld; Hy het gesê dit is "die mooiste ding wat nog in Egipte ontdek is".{{sfn|Hawass|2007|pp=24, 27, 32, 56}} Bokse in die voorkamer het die meeste klere bevat: tunieke, kilts, handskoene en sandale, sowel as grimeermiddels.{{sfn|Reeves|1990|pp=156–158}} Die anneks het meer as 2&nbsp;000 individueke artefakte bevat. Daar was beddens, stoele en houers met olie en wyn.{{sfn|Reeves|1990|pp=89–90}} Die meeste voedsel, wapens en begrafnisbeeldjies was hier, asook boot- en ander modelle.{{sfn|Reeves|1990|pp=136, 142, 205}} <gallery widths="170" heights="170"> Tutankhamun emerging from lotus flower.jpg Egyptian Museum (342).jpg King Tutankhamun's tomb goods gloves DSC 0880 (1) (44795620015).jpg King Tutankhamun's tomb goods shield with image of the King threatening lions DSC 0944 (30769015407).jpg Egyptian Museum 000 (6).jpg Ägyptisches Museum Kairo 2016-03-29 Tutanchamun Grabschatz 13.jpg Tutankhamun Treasure in Paris coupe au lotus-cropped.jpg Paris - Toutânkhamon, le Trésor du Pharaon - Pendentif au faucon portant le disque solaire - 001-gradient.jpg </gallery> ===Grafkamer=== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = LINKS: Die buitenste kis. REGS: Al die kiste en die sarkofaag, volgens skaal. | header= In Toetankamen se grafkamer | beeld1 = GD-EG-Caire-Musée127.JPG | width1 = 350 | onderskrif1 = | beeld2 = Tutanchamun Schrein 1 - 4, Sarkophag.jpg | width2 = 124 | onderskrif2 = }} Die grootste deel van die grafkamer is beslaan deur die vergulde houtkis en drie kleiner kiste wat inmekaar gepas het, met binne-in die sarkofaag. Selfs hier was begrafnisgoedere, onder meer flesse, godsdiensvoorwerpe, roeispane, waaiers en kieries. Dit is soms sommer tussen die kiste ingedruk{{sfn|Reeves|1990|pp=83–85, 100–101}} Die versiering van die kiste, in reliëf, sluit dele van verskeie begrafnistekste in. Al vier kiste bevat uittreksels uit die [[Egiptiese Dodeboek|Dodeboek]], en een bevat uittreksels uit die [[Amdoeat]].{{sfn|Reeves|1990|pp=101–104}} Op die buitenste kis is inskripsies uit die oudste bekende kopie van die Boek van die Hemelse Koei, wat beskryf hoe [[Ra]] die wêreld in sy huidige vorm herskep het.{{sfn|Hornung|1999|pp=148–149}} Die sarkofaag is van [[kwartsiet]], maar die deksel van rooi [[graniet]] wat geel geverf is om by die kwartsiet te pas. Dit is gegrafeer met die beelde van vier beskermingsgodinne ([[Isis]], [[Nephthys]], [[Neith]] en [[Serket]]). Die buitenste twee kiste is gemaak van vergulde hout, met inlegsels van glas en halfedelstene. Die binneste kis is van soliede goud, maar het dieselfde inlegsels.{{sfn|Reeves|1990|pp=105–110}} Daarbinne het Toetankamen se mummie gelê. Aan die liggaam, tussen die lae materiaal, was 143 voorwerpe, insluitende klere soos sandale, amulette en ander juwele, en twee dolke. Die goue masker oor sy kop het een van die ikoniesste antieke Egiptiese artefakte in die wêreld geword.{{sfn|Marchant|2013|pp=62, 66–71}} ===Skatkamer=== [[Beeld:Arkofthecovenantatkingtutstomb.jpg|180px|thumb|Die heiligdom van Anoebis toe dit nog in die ingang na die skatkamer gestaan het.]] In die ingang na die skatkamer staan 'n heiligdom met draagpale en 'n standbeeld van die jakkalsgod [[Anoebis]] op.{{sfn|Carter|2000|p=33}} Teen die oostemuur van die kamer was 'n hoë, goue heiligdom wat die begrafnisflesse bevat het waarin Toetankamen se organe ná sy mummifisering gehou is. Dit was uit een blok albaster met plek vir vier flesse, elk toegemaak met 'n deksel met 'n afbeelding van die koning.{{sfn|Hawass|2007|pp=157, 167, 170}} Daaragter was 'n houtbeeld van 'n koei se kop, wat die godin [[Hathor]] voorstel. In dié kamer is die meeste van die houtmodelle gestoor, onder meer nog bote en baie van die begrafnisbeeldjies.{{sfn|Reeves|1990|pp=134, 136, 142–145}} Baie van die juweliersware was in bokse in die skatkamer.{{sfn|Hawass|2007|p=157}} 'n Stel klein kiste wat inmekaar pas in die skatkamer het 'n haarlok bevat van [[Tije]], die vrou van [[Amenhotep III]] en waarskynlik Toetankamen se ouma. In een boks was daar miniatuurkiste waarin mummies van Toetankamen se dood gebore dogters gehou is.{{sfn|Marchant|2013|pp=77, 118, 188}} <gallery widths="170" heights="170"> Toutankamon-expo 62 anubis.JPG Tutankhamun jackal.jpg Tapa de un cofre encontrado en la tumba de Tutankhamón.jpg Tutankhamun pendant with Wadjet.jpg[[Amenhotep III]] GD-EG-Caire-Musée137.JPG Egyptian Museum Cairo collections (2) 2019.jpg By ovedc - Egyptian Museum (Cairo) - 268.jpg </gallery> ===Betekenis=== Die hoeveelheid voorwerpe in Toetankamen se grafkelder laat baie mense dink konings wat langer gelewe en groot grafkamers gehad het, het nog meer begrafnisvoorwerpe gehad. Toetankamens se begrafnisvoorwerpe het egter net-net in sy grafkelder gepas. Daarom reken die Egiptoloog Joyce Tyldesley dat ander, groter grafkelders in die vallei versamelings van dieselfde grootte bevat het wat net netjieser in die groter ruimte ingepas is.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=113–114}} [[Beeld:Paris - Toutânkhamon, le Trésor du Pharaon - Statuette de Toutânkhamon chevauchant une panthère noire vernie - 004.jpg|thumb|180px|links|Die standbeeld van Toetankamen wat op 'n [[jaguar]] stem ooreen met beelde van die grafkelder van Seti II.{{sfn|Reeves|Wilkinson|1996|p=153}}]] Die gebreekte oorblyfsels van begrafnisvoorwerpe in ander grafte stem baie ooreen met dié wat hier ontdek is. Dit lyk of 'n sekere stel voorwerpe vir elke koninklike begrafnis gebruik is. Al wat in Toetankamen se grafkelder ontbreek het, was begrafnistekste. Dit het Egiptoloë teleurgestel wat gedink het hulle sou meer kon leer oor die geskiedenis van die Amarnatydperk. Hulle het egter eerder insig gekry in die materiële kultuur van antieke Egipte.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=103–105}} Onder die ontdekte artikels was 'n voubare bed, die enigste ongeskonde voorbeeld uit antieke Egipte; bokse wat toegemaak kan word met die draai van 'n knop, volgens Carter die oudste voorbeelde daarvan,{{sfn|Carter|2000|p=121}} musiekinstrumente; wapens, soos Toetankamen se dolk wat van yster gemaak was en in dié tyd 'n seldsame verskynsel was; en 130 stawwe, onder meer een met die inskripsie: "Rietstaf wat Sy Majesteit self gekerf het."{{sfn|Reeves|1990|pp=163–164, 177–178}} Van die artefakte werp effens lig op die einde van die Amarnatydperk. 'n Stuk van 'n boks wat in die gang gekry is, bevat die name van Achenaten, Neferneferoeaten en Achenaten se dogter Meritaten, terwyl 'n fles uit die grafkelder twee koninklike name bevat wat uitgewis is en dalk dié van Achenaten en [[Smenchkare]] kon wees. Dit is 'n belangrike bewys van pogings om die verhoudings tussen lede van die koninklike familie en die volgorde waarin hulle regeer het te verander, hoewel vertolkings grootliks verskil.{{sfn|Ridley|2019|p=252}}{{sfn|Tawfik|Thomas|Hegenbarth-Reichardt|2018|pp=179–181}} Die gesigte van Toetankamen se tweede kis en begrafnisflesse verskil van die meeste uitbeeldings van hom; dié artikels is dus aanvanklik vir 'n ander heerser gemaak, soos Smenchkare of Neferneferoeaten, en vir Toetankamen se begrafnis herbruik.{{sfn|Forbes|2018|pp=143}}{{sfn|Ridley|2019|p=306}} [[Beeld:Respaldo del trono de oro de Tutankamón.jpg|thumb|220px|Die rugkant van die goue troon, wat toon hoe [[Anchesenamen]] vir Toetankamen salf.{{sfn|Hawass|2007|p=56}}]] Sommige voorwerpe bevat bewyse van die verskuiwing in godsdiensbeleid tydens Toetankamen se bewind.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=127–128}} Die goue troon beeld Toetankamen en [[Anchesenamen]] uit onder die strale van [[Aten]], in die Amarnakunsstyl.{{sfn|Hawass|2007|p=56}} Die koning en koningin se name is dié wat later gebruik is en na [[Amoen|Amen]] verwys eerder as Aten, maar daar is tekens dat die name verander is nadat die troon gemaak is. Die armleunings en rugkant van die stoel bevat ook die koning se oorspronklike naam, Toetankaten.{{sfn|Tyldesley|2012|pp=127–128}} 'n Septer uit die anneks bevat die name van beide Amen en Aten, en dit lyk dus daar was 'n poging om die twee goddiensstelsels te integreer.{{sfn|Reeves|1990|p=153}} Diefstalle het Toetankamens se grafkelder 'n belangrike bron van kennis oor grafrowery en {{nowrap|-herstel}} in die Nuwe Ryk gemaak, veral in die vroeë deel van die tydperk, toe rowers opportunistieser was as dié van die laat 20ste Dinastie wat grootskaalse plundery gepleeg het.{{sfn|Goelet|2016|pp=451–453}} Baie bokse in die grafkelder bevat lyste van die oorspronklike inhoud, en dus was dit moontlik om uit te vind wat alles gesteel is. So toon die lyste in die skatkamer byvoorbeeld dat sowat 60 persent van die juweliersware daar gesteel is.{{sfn|Reeves|1990|pp=96–97, 190}} Diewe sou juweliersware gevat het wat waardevol en draagbaar was en wat verander of gesmelt kon word sodat dit nie herkenbaar is nie.{{sfn|Goelet|2016|p=452}} Die meeste van die metaal- en glaskelke is gesteel, asook beddegoed en kosmetiekware. Die diefstal van laasgenoemde wys die rowers moes kort ná die begrafis toegeslaan het, want die vetgebaseerde olies daarin sou binne 'n paar jaar galsterig geword het.{{sfn|Reeves|1990|pp=96, 197, 200}} Die gebreekte voorwerpe wat in die opvulling van die gang gebruik is, kom alles van die voorkamer, wat daarop dui dat die diewe net toegang tot dié kamer gehad het. Die tweede groep diewe het tot in die skatkamer gevorder.{{sfn|Reeves|1990|p=95}} ===Status=== Nadat die skoonmaak van die grafkelder in 1932 voltooi is, is feitlik die hele inhoud verwyder. Die grootste uitsondering is die sarkofaag en die heel buitenste kis, waarin Toetankamen se mummie gehou word.{{sfn|Marchant|2013|p=74}}{{sfn|Riggs|2021|p=108}} Carter het ook sonder toestemming 'n handvol klein artefakte uit die grafkelder gevat; ná sy dood het sy erfegnaam, Phyllis Walker, dit ontdek en aan die Egiptiese regering terugbesorg.{{sfn|Riggs|2021|pp=117–120}} Van 2011 is die voorwerpe van ander museums na die [[Groot Egiptiese Museum]] in [[Giza]] verskuif.{{sfn|Tawfik|Thomas|Hegenbarth-Reichardt|2018|p=179}} Wanneer die museum open, wil dit al die grafkelder se artefakte vertoon.{{sfn|El Sawy|2021}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bibliografie=== {{refbegin|3}} * {{cite book |author1-last=Carter |author1-first=Howard |author2-last=Mace |author2-first=A. C. |title=The Tomb of Tut.ankh.Amen, Volume I: Search, Discovery and Clearance of the Antechamber |year=2003 |origyear=1923 |publisher=Duckworth |isbn=978-071563172-0 }} * {{cite book |author1-last=Carter |author1-first=Howard |title=The Tomb of Tut.ankh.Amen, Volume II: The Burial Chamber |year=2001 |origyear=1927 |publisher=Duckworth |isbn=978-0715630754 }} * {{cite news |author-last=El Sawy |author-first=Nada |title=Most King Tutankhamun displays ready at Grand Egyptian Museum |journal=The National |volume=74 |date=8 June 2021 |url=https://www.thenationalnews.com/mena/egypt/most-king-tutankhamun-displays-ready-at-grand-egyptian-museum-1.1237525 }} * {{cite book |last=Forbes |first=Dennis C. |title=Tombs, Treasures, Mummies: Seven Great Discoveries of Egyptian Archaeology in Five Volumes. Book Four: The Tomb of Tutankhamen (KV62) |year=2018 |origyear=1ste uitgawe 1998 |publisher=Kmt Communications, LLC |isbn=978-1981423385 }} * {{cite book |last=Goelet |first=Ogden |chapter=Tomb Robberies in the Valley of the Kings |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Richard H. |editor2-last=Weeks |editor2-first=Kent R. |title=The Oxford Handbook of the Valley of the Kings |year=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199931637 |pages=448–466 }} * {{cite book |last=Hawass |first=Zahi |others=Photographs by Sandro Vannini |title=King Tutankhamun: Treasures of the Tomb |year=2007 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0500051511 }} * {{cite book | last=Hornung | first=Erik |others= Translated by David Lorton | title = The Ancient Egyptian Books of the Afterlife | publisher = Cornell University Press | year = 1999 | isbn=978-0801485152 }} * {{cite book |contributor-last=Lucas |contributor-first=Alfred |contribution=Appendix II: The Chemistry of the Tomb |author1-last=Carter |author1-first=Howard |title=The Tomb of Tut.ankh.Amen, Volume II: The Burial Chamber |year=2001 |origyear=1927 |publisher=Duckworth |isbn=978-0715630754 |pages=162–188 }} * {{cite book |last=Marchant |first=Jo |title=The Shadow King: The Bizarre Afterlife of King Tut's Mummy |year=2013 |publisher=Da Capo Press |isbn=978-0306821332 }} * {{cite book |last=Price |first=Campbell |chapter=Other Tomb Goods |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Richard H. |editor2-last=Weeks |editor2-first=Kent R. |title=The Oxford Handbook of the Valley of the Kings |year=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199931637 |pages=274–289 }} * {{cite book |last=Reeves |first=Nicholas |title=The Complete Tutankhamun | year=1990 | publisher= Thames and Hudson | isbn = 978-0500050583 }} * {{cite book |author1-last =Reeves |author1-first=Nicholas |author2-last=Wilkinson |author2-first=Richard H. |title=The Complete Valley of the Kings | year=1996 | publisher= Thames and Hudson | isbn = 978-0500050804 }} * {{cite book |last=Reid |first=Donald Malcolm |title=Contesting Antiquity in Egypt: Archaeologies, Museums & the Struggle for Identities from World War I to Nasser |year=2015 |publisher=The American University in Cairo Press |isbn=978-9774169380 }} * {{cite book |last=Ridley |first=Ronald T. |title=Akhenaten: A Historian's View |year=2019 |publisher=The American University in Cairo Press |isbn=978-9774167935 }} * {{cite book |last=Riggs |first=Christina |title=Treasured: How Tutankhamun Shaped a Century |year=2021 |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1541701212 }} * {{cite journal |author1-last=Tawfik |author1-first=Tarek |author2-last=Thomas |author2-first=Susanna |author3-last=Hegenbarth-Reichardt |author3-first=Ina |title=New Evidence for Tutankhamun's Parents: Revelations from the Grand Egyptian Museum |journal=Mitteilungen des Deutschen Instituts für Ägyptische Altertumskunde in Kairo |volume=74 |date=2018 |url=https://www.academia.edu/44790548 }} * {{cite book |last=Thompson |first=Jason |title=Wonderful Things: A History of Egyptology, 2. The Golden Age: 1881–1914 |year=2015 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774166921 }} * {{cite book |last=Thompson |first=Jason |title=Wonderful Things: A History of Egyptology, 3. From 1914 to the Twenty-First Century |year=2018 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=978-9774167607 }} * {{cite book |last=Tyldesley |first=Joyce|title=Tutankhamen: The Search for an Egyptian King |year=2012 |publisher=Basic Books |isbn=978-0465020201 }} {{refend}} ==Skakels== * [http://www.griffith.ox.ac.uk/gri/4tut.html Uitgrawings van Toetankamen se grafkelder] op die webtuiste van die Griffith-instituut * [http://www.highres.factum-arte.org/Tutankhamun_html/ Hoëresolusiebeelde van die grafkelder] deur die Factum Foundation for Digital Technology in Conservation * [https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-62-tutankhamen KV62: Toetankamen] by die Theban Mapping Project * [https://www.swaffhammuseum.co.uk/galleries/the-carter-centenary-gallery Die Carter-eeufeesgalery] op die webtuiste van die Swaffhammuseum {{CommonsKategorie-inlyn|KV62}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = KV62}} {{Vallei van die Konings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vallei van die Konings]] k2f2rol2wgik9hsk07ro4zuxlhq87p7 0 407081 2892405 2811291 2026-04-10T18:50:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892405 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chris Evert playing tennis at Camp David crop.jpg|duimnael|regs|Chris Evert (1990).]] '''Christine Marie Evert''' (gebore 21 Desember 1954), beter bekend as '''Chris Evert Lloyd''', is 'n Amerikaanse voormalige wêreld nommer een tennisspeler. Evert het 18 grand slam enkelspeltitels verower, waaronder 'n rekord sewe [[Franse Ope]]-titels en 'n gesamentlike rekord ses [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Ope]]-titels (gelykop met [[Serena Williams]]). Evert was 260 weke lank as die wêreld se nommer een gerangskik, en was sewe keer die jaareinde se wêreld nommer een enkelspeler (1974 – 78, 1980, 1981). Langs [[Martina Navratilova]], haar grootste mededinger, het Evert 'n groot deel van die 1970's en 1980's vrouetennis oorheers.<ref>{{cite web|url=http://www.floridamemory.com/items/show/140388|title=Chris Evert 1980-1989|work=Florida Memory: State Library and Archives of Florida|access-date=12 July 2017}}</ref> Evert het in 34 [[Grand Slam (tennis)|grand slam]] enkelspel-eindstryde gespeel, 'n rekord vir vrouetennis. In enkelspel bereik Evert die halfeindronde of beter in 52 van die 56 grand slams waarin sy gespeel het. Sy het nooit in die eerste of tweede ronde van 'n grand slam verloor nie en slegs twee keer in die derde ronde verloor. Evert hou die rekord van die meeste agtereenvolgende jare (13) om ten minste een grand slam titel in die jaar te verower. <ref>{{cite news|url=http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-22/sports/8701180950_1_clare-evert-jimmy-evert-carling-bassett|title=Evert Out To End Drought At Dallas|newspaper=The Sun-Sentinel|date=March 22, 1987|first=Jim|last=Sarni|access-date=September 28, 2014|archive-date=October 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017104402/http://articles.sun-sentinel.com/1987-03-22/sports/8701180950_1_clare-evert-jimmy-evert-carling-bassett|url-status=dead}}</ref> Evert se loopbaanwenpersentasie in enkelspelwedstryde van 89,97% (1309 gewen– 146 verloor) is die tweede hoogste, vir mans of vroue. Op kleibane bly Evert se loopbaanwenpersentasie in enkelspelwedstryde van 94,55% (382 – 22) 'n rekord. Sy het ook drie grand slam dubbeltitels verower, twee saam met Navratilova en een met Olga Morozova.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennisfame.com/hall-of-famers/inductees/chris-evert|title=International Tennis Hall of Fame|website=Tennisfame.com|access-date=May 14, 2023}}</ref> Evert was elf jaar president van die Women's Tennis Association, 1975 – 76 en 1983 – 91. Sy is bekroon met die Philippe Chatrier-toekenning en is opgeneem in die Hall of Fame. Na haar aftrede is Evert 'n afrigter en 'n ontleder by ESPN, sy bemark ook 'n reeks tennis- en sportklere.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ycn-9098313|title=Women with most tennis Grand Slam finals appearances|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323210932/http://sports.yahoo.com/tennis/news?slug=ycn-9098313|archive-date=March 23, 2014|access-date=June 6, 2012|url-status=dead}}</ref> == Vroeë lewe en gesin == Evert is in 1954 in [[Fort Lauderdale]], [[Florida]], gebore aan Colette (née Thompson) en Jimmy Evert, en grootgemaak in 'n toegewyde Katolieke huishouding. Sy het in 1973 gegradueer aan St. Thomas Aquinas High School in Fort Lauderdale.<ref name="Career Percentage">{{cite web|url=http://chrisevert.net/match-results-and-records/chris-evert-stats-totals/|title=Chris Evert Career Stats|website=Chrisevert.net}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sportslumo.com/tennis/margaret-court-an-unparalleled-legend-who-set-the-benchmark/|title=Margaret Court: An unparalleled legend who set the benchmark|website=Sportslumo.com|access-date=May 14, 2023}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://db4tennis.com/players/female/margaret-smith-court|title=Margaret Smith Court's GS Performance Timeline & Stats|date=2020-09-20|publisher=Db4tennis.com|access-date=2022-03-16}}</ref> Evert se pa was 'n professionele tennisafrigter, en tennis was 'n lewenswyse in sy gesin. Chris en haar suster Jeanne het professionele tennisspelers geword; hul broer John het tennis gespeel aan die Universiteit van Alabama en later aan die Vanderbilt Universiteit, en broer Drew het 'n tennisbeurs aan die Universiteit van Auburn gehad. Jongste suster Clare het beurstennis aan die Southern Methodist University gespeel. Chris, John, Jeanne en Clare, het almal titels verower in die gesogte Junior Orange Bowl in Florida. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Evert, Chris}} [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] tsiap5cneu7pok0175phkwcj8q5pgsg 0 407766 2892547 2860320 2026-04-10T20:26:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892547 wikitext text/x-wiki '''Irving John (Jack) Good''', gebore as '''Isadore Jacob Gudak''' ([[9 Desember]] [[1916]], [[Londen]] – [[5 April]] [[2009]], Radford), was 'n Brits-Amerikaanse [[wiskundige]], kriptoloog en statistikus. Hy is bekend vir sy samewerking met [[Alan Turing]]. == Biografie == Good is gebore as Isadore Jacob Gudak, maar het homself later Irving John Good genoem. Sy ouers was Joodse emigrante uit [[Pole]] wat hulle in Londen gevestig het. Sy pa was 'n horlosiemaker wat later 'n suksesvolle juwelierswinkel bestuur het en was bekend as 'n skrywer van [[Jiddisj]]-boeke onder die naam 'Moshe Oved'. Reeds op 'n jong ouderdom, op laerskool, het Good bewys dat hy baie talentvol is in wiskunde en na hoërskool het hy aan die [[Universiteit van Cambridge]] gestudeer en in 1938 gegradueer. Hy het daarna wiskundige navorsing onder leiding van Godfrey Harold Hardy en Abram Besikovich gedoen. In 1941 het Good sy PhD in wiskunde ontvang terwyl hy aan [[Bletchley Park]] toegewys is, waar Brittanje se topwiskundiges probeer het om militêre kodes te breek. Hier het hy vir Alan Turing ontmoet en saam het hulle daarin geslaag om die kode van die Duitse [[Enigma-masjien]] te ontsyfer, wat die Britte in staat stel om Duitse radioverkeer te monitor. Terselfdertyd het Good belangrike bydraes gelewer tot die ontwikkeling van die Colossus, een van die eerste 'regte' rekenaars. Ná die oorlog het Good ook belangrike bydraes tot [[Bayesiaanse statistiek]] gelewer. Van 1948 tot 1967 het Good hoofsaaklik vir die Britse regering gewerk in die ontwikkeling van [[rekenaar]]s, statistieke en kriptologie. Baie van Good se werk in hierdie gebiede word steeds as 'n Britse staatsgeheim geklassifiseer. In 1967 het Good na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] vertrek waar hy 'n professoraat aan die Virginia Polytechnic Institute en State University geneem het. Hy het hier gedoseer tot 1994 toe hy afgetree het. Good is in 2009 op die ouderdom van 92 oorlede. == Werk == Good het belangrike bydraes gelewer tot die wiskundige teorieë agter vandag se rekenaars en tot waarskynlikheidsteorie, [[statistiek]] en die Fourier-transformasie. Verder was hy 'n uitstekende [[skaak]]speler en ook 'n entoesiastiese [[go]]-speler, vandat Alan Turing hom die reëls van die spel geleer het. In 1965 het Good 'n artikel gepubliseer waarin hy besin oor die moontlikheid van bomenslike [[kunsmatige intelligensie]] vanaf rekenaars en wat dit vir die toekoms van die mensdom kan beteken. “Laat 'n [[Kunsmatige algemene intelligensie|ultra-intelligente masjien]] gedefinieer word as 'n masjien wat al die intellektuele aktiwiteite van enige mens hoe slim ook al kan oortref. Aangesien die ontwerp van masjiene een van hierdie intellektuele aktiwiteite is, kan 'n ultra-intelligente masjien selfs beter masjiene ontwerp; daar sou dan ongetwyfeld 'n 'intelligensie-ontploffing' wees, en die intelligensie van die mens sou ver agtergelaat word. Die eerste ultra-intelligente masjien is dus die laaste uitvinding wat die mens ooit moet maak, mits die masjien gemaklik genoeg is om ons te vertel hoe om dit onder beheer te hou.” — I.J. Good[1] Dit maak Good een van die eerste denkers oor die [[Transhumanisme|transhumanistiese]] konsep van wat nou die [[tegnologiese singulariteit]] genoem word. == Werke == Good het meer as 2 400 publikasies in wetenskaplike joernale onder sy naam. Hieronder is 'n paar van sy bekendste werke.* === Boeke === I.J. Good: ''Probability and the Weighing of Evidence.'' Charles Griffin, London 1950. * I.J. Good (saamensteller): ''The Scientist Speculates.'' Heinemann & Basic Books, New York 1962. * I.J. Good: ''The Estimation of Probabilities.'' MIT Press, Cambridge, MA, 1965. * D.B. Osteyee & I.J. Good. ''Weight of Evidence, the Singularity between Probability Measures and Signal Detection.'' In Lecture Notes in Mathematics, Springer-Verlag, New York 1974. * I.J. Good: ''Good Thinking: The Foundations of Probability and Its Applications.'' Univ. of Minn. Press, Minneapolis 1983. * Jack Good: ''Enigma and Fish''. In: Francis Harry Hinsley and Alan Stripp: ''Codebreakers&nbsp;– The inside story of Bletchley Park''. Oxford University Press, Reading, Berkshire 1993, {{ISBN|0-19-280132-5}}. * I.J. Good: ''Early work on computers at Bletchley'', Cryptologia April 1979 === Belangrike Wetenskaplike Publikasies === * Good, I. J.. “Explicativity, corroboration, and the relative odds of hypotheses.” Synthese 30 (1975): 39-73.<ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/pdf/20115014.pdf | jstor=20115014 | title=Explicativity, Corroboration, and the Relative Odds of Hypotheses | last1=Good | first1=Irving John | journal=Synthese | year=1975 | volume=30 | issue=1/2 | pages=39–73 | doi=10.1007/BF00485294 | s2cid=46979909 }}</ref> == Bronnelys == * Dan van der Vat, "Jack Good" (obituary), ''[[The Guardian]]'', 29 April 2009, p.&nbsp;32. * [[Hugh Sebag-Montefiore]], ''Enigma: The Battle for the Code'', London, Weidenfeld & Nicolson, 2000, {{ISBN|978-0-297-84251-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Good, Irving John }} [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] [[Kategorie:Britte in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Engelse wiskundiges]] [[Kategorie:Kriptografie]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 20ste eeu]] 36csy8cyw8cskc7s5h3m1jevn4wighg 0 408532 2892458 2635314 2026-04-10T19:12:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892458 wikitext text/x-wiki Lt-kol. '''Eeben Barlow''' is 'n voormalige lid van die apartheidsera [[Suid-Afrikaanse Weermag]] en was die tweede-in-bevel van sy elite spesiale magte [[32-Bataljon]] Verkenningsvleuel.<ref name="Contract warriors">{{Cite book |last=Rosen |first=Fred |url=https://www.worldcat.org/oclc/443221138 |title=Contract warriors |date=2005 |publisher=Penguin Group (USA), Inc |isbn=978-1-4406-9063-1 |location=New York, NY |oclc=443221138|page=13}}</ref> Hy het later in Militêre Intelligensie gedien as 'n agenthanteerder en later as 'n operatiewe en streekbevelvoerder in die ultra-geheime [[Burgerlike Samewerkingsburo]] (BSB), 'n geheime afdeling van Spesiale Magte. Hy het die [[private militêre maatskappy]] (PMM) [[Executive Outcomes]] (EO) in 1989 gestig, en was betrokke by die verskaffing van teen-insurgensie sowel as vredesmagte in Afrika en Asië.<ref>{{Cite web |title=The War Business {{!}} Journeyman Pictures |url=https://www.journeyman.tv/film_documents/308/transcript/ |access-date=2022-12-21 |website=www.journeyman.tv}}</ref><ref>{{Cite web |last=Select Committee on Foreign Affairs Minutes of Evidence |date=1 Augustus 2002 |title=CHAPTER 2—THE PRIVATE MILITARY COMPANIES PERSPECTIVE |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200102/cmselect/cmfaff/922/2061322.htm |access-date=21 Desember 2022 |website=UK Parliament}}</ref> Barlow het in Julie 1997 uit Executive Outcomes bedank en die maatskappy het sy deure op 31 Desember 1998 gesluit.<ref>{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/51724978 |title=Mercenaries : an African security dilemma |date=2000 |publisher=Pluto Press |others=Abdel-Fatau Musah, Kayode Fayemi |isbn=978-1-84964-039-8 |location=London |oclc=51724978|page=194}}</ref> Barlow is die voormalige voorsitter van STTEP International, ‘n private militêre maatskappy, maar gee ook lesings oor militêre aangeleenthede by verdedigingskolleges en universiteite.<ref name="pmc-devestates-boko-haram">{{Cite web |last=Murphy |first=Jack |date=2020-05-23 |title=Eeben Barlow Speaks Out (Pt. 1): PMC and Nigerian Strike Force Devastates Boko Haram |url=https://sofrep.com/news/eeben-barlow-south-african-pmc-devestates-boko-haram-pt1/ |access-date=2022-12-21 |website=SOFREP |language=en}}</ref><ref name="STTEP">{{Cite web |title=STTEP INTERNATIONAL |url=http://www.sttepi.com/default.html |access-date=2022-12-21 |website=www.sttepi.com}}</ref> Sommige beskou Eeben Barlow as die oupa van moderne private militêre maatskappye as die stigter van Executive Outcomes.<ref>{{Cite book |last=Davis |first=Shannon Sedgwick |url=https://www.worldcat.org/oclc/1047524666 |title=To stop a warlord : my story of justice, grace, and the fight for peace |date=2019 |isbn=978-0-8129-9592-3 |edition=First |location=New York |oclc=1047524666|page=102}}</ref><ref>{{Cite book |last=Olivier |first=Andrew |url=https://www.worldcat.org/oclc/840535366 |title=Organisational Design : What Your University Forgot to Teach You /Andrew Olivier. |date=2013 |publisher=Xlibris Corp |isbn=978-1-4771-4889-1 |location=[Bloomington, Ind.] |oclc=840535366|page=116}}</ref> Shannon Sedgwick Davis het in haar boek oor 'n alliansie om die gruweldade van die Joseph Kony van die [[Lord's Resistance Army]] (die eerste groep persone wat deur die [[Internasionale Strafhof]] aangekla is) stop te sit, "Eeben Barlow en die opleiers, julle sweet en opoffering vertaal in lewens gered, dankie."<ref>{{Cite book |last=Davis |first=Shannon Sedgwick |url=https://www.worldcat.org/oclc/1047524666 |title=To stop a warlord : my story of justice, grace, and the fight for peace |date=2019 |isbn=978-0-8129-9592-3 |edition=First |location=New York |oclc=1047524666|page=308}}</ref><ref>{{Cite news |date=2005-10-07 |title=Ugandan top rebel leader indicted |language=en-GB |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4320124.stm |access-date=2022-12-21}}</ref> == Militêre agtergrond == Barlow, gebore in [[Noord-Rhodesië]] (hedendaagse [[Zambië]]), het sy skoolopleiding in [[Francistown]], [[Botswana]], begin en in die middel-1960's na [[Suid-Afrika]] verhuis.<ref name="Contract warriors" /> Nadat hy in 1972 gematrikuleer het, het hy by die SAW aangesluit. Hy was in opdrag in die SA Korps van Ingenieurs waar hy gedien het as die Ingenieursbevelvoerder vir die 53 en 54 Infanteriebataljons in die Suidwes-Afrikaanse Operasionele gebied. Barlow is gewerf om saam met 32 Bataljon Spesiale Magte in [[Angola]] te dien. Alhoewel 32 Bataljon onafhanklik opgetree het, het die SAW die [[UNITA]]-rebellebeweging (befonds deur Washington en Pretoria) ondersteun. Daarna is hy toegewys aan SAW se Direktoraat van Militêre Intelligensie en nog later by die BSB, waar hy in bevel was van Streek 5, 'n gebied wat Europa en die Midde-Ooste omvat het. == Paramilitêr == In die middel 1980's het 'n groot aantal Suid-Afrikaanse militante (oorwegend swart) uit die land gevlug, deur Suid-Afrika se grense met Eswatini, Botswana, Mosambiek, Malawi, Zimbabwe of Zambië oor te steek waar hulle toevlug en amnestie ontvang het. Baie van hierdie vlugtelinge het militêre opleiding in die [[USSR]] en sy satellietstate ontvang met die doel om geweld te gebruik om die wit Suid-Afrikaanse regering omver te werp. As 'n lid van Militêre Intelligensie, is Barlow getaak om hierdie andersdenkende elemente binne te dring om inligting oor hul aktiwiteite en beplanning in te samel. Later, as lid van die BSB, is Barlow se streek getaak met ontwrigting en intelligensie-insamelingsoperasies in Europa en die Midde-Ooste. == Private militêre maatskappy == In 1989 het Barlow die maatskappy Executive Outcomes (EO) gestig.<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Guy |date=2022-02-22 |title=The face of the modern mercenary |url=https://www.defenceweb.co.za/land/land-land/the-face-of-the-modern-mercenary/ |access-date=2022-12-21 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Executive Outcomes het SAW Spesiale Magte aanvanklik opgelei in geheime operasies en intelligensie-insameling. Hy is ook gekontrakteer om 'n geheime groep vir die [[De Beers]]-diamantmaatskappy in Botswana Debswana te stig en op te lei met die doel om die onwettige diamantkoop- en smokkelsindikate te infiltreer en binne te dring. In 1993 is Barlow se Executive Outcomes gekontrakteer om sekuriteit te verskaf vir Ranger Oil in die noordelike Angolese dorp Soyo waar Ranger Oil probeer het om boortoerusting wat op die hawe gestoor is, te herwin. Die hawe was op sy beurt onder UNITA-rebellebeheer. Om dit te bereik, het Barlow manne gewerf wat uit die SAW elite-eenhede sowel as Koevoet afgelê is. As gevolg van hierdie kontrak het Executive Outcomes 'n teiken geword vir 'n veldtog wat hoofsaaklik deur Suid-Afrika se Militêre Intelligensie-afdeling, die Departement van Buitelandse Sake en die media gelei word. Kort daarna is Executive Outcomes die kontrak toegeken om die Angolese Gewapende Magte (FAA) by te staan met opleiding, strategiese en taktiese advies in 'n poging om die oorlog met UNITA te beëindig. Ten spyte van 'n volgehoue negatiewe veldtog daarteen, het Executive Outcomes sy kontrak bereik en binne 'n jaar was UNITA feitlik op die slagveld vernietig. Dit het gelei tot die ondertekening van die Lusaka-protokolle. Executive Outcomes het eweneens die Sierra Leoneaanse regering gehelp om die rebellebeweging RUF in daardie land te vernietig. Barlow en sy geselskap het ook die Indonesiese Spesiale Magte bygestaan in die gyselaarsvrylating-operasie in Irian Jaya in 1996. Barlow was 'n hoofspreker tydens die stigting van die Britse weermag se vinnige reaksiemagte. Hy het ook 'n referaat oor die rol van PMM's aan die Amerikaanse departement van verdediging in Washington gelewer. Barlow het dit in die openbaar bekend gemaak dat hy 'n wetsontwerp om PMM's te reguleer ondersteun en Executive Outcomes het verskeie riglyne aan die Suid-Afrikaanse regering verskaf tydens die formulering van 'n wetsontwerp om sulke maatskappye te reguleer. Executive Outcomes was een van die eerste maatskappye aan wie 'n lisensie deur die Suid-Afrikaanse regering toegeken is om as 'n staatsgoedgekeurde PMM te funksioneer. Aangestel as voorsitter van STTEP International in 2009.<ref name="Buhari">{{Cite web |date=2018-11-26 |title=How Buhari stopped us from fighting Boko Haram- South African mercenary |url=https://guardian.ng/news/how-buhari-stopped-us-from-fighting-boko-haram-south-african-mercenary/ |access-date=2022-12-21 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> In 2014 het voormalige president [[Goodluck Jonathan]] van [[Nigerië]] STTEP gehuur om opleiding en taktiek aan die Nigeriese weermag te verskaf om die [[Boko Haram]]-terreurorganisasie te beveg.<ref name="Buhari">{{Cite web |date=2018-11-26 |title=How Buhari stopped us from fighting Boko Haram- South African mercenary |url=https://guardian.ng/news/how-buhari-stopped-us-from-fighting-boko-haram-south-african-mercenary/ |access-date=2022-12-21 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> Die opleiding het getoon dat dit vorder met die begin van die terugneem van grond wat Boko Haram nuut beset het.<ref>{{Cite web |last=McGregor |title=Last Hurrah or Sign of the Future? The Performance of South African Mercenaries against Boko Haram {{!}} Aberfoyle International Security |url=https://www.aberfoylesecurity.com/?p=3371 |access-date=2022-12-21 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Jack |date=2015-04-05 |title=Eeben Barlow Speaks Out (Pt. 2): Development of a Nigerian Strike Force |url=https://sofrep.com/news/eeben-barlow-speaks-pt-2-development-nigerian-strike-force/ |access-date=2022-12-21 |website=SOFREP |language=en}}</ref> STTEP het die volgende president, [[Muhammadu Buhari]], gewaarsku met "talle intelligensie-waarskuwings. Hierdie waarskuwings het die implikasies gedek dat die 72 MSF nie toegelaat word om BH in die Borno-provinsie te vernietig nie; die planne deur Boko Haram om hul aktiwiteite te herbewapen en te eskaleer; die implikasies van streeksoorvloei, die impak op die gewapende magte; ensovoorts." President Muhammadu Buhari se verhaal was dat die Boko Harem verslaan is. Op 18 November 2015 is 157 Taakmagbataljon van die Nigeriese Leër oorval wat die dood van minstens 44 soldate veroorsaak het.<ref name="Buhari"/> Eeben Barlow, het op 30 September 2020 as voorsitter van STTEP bedank<ref name="STTEP"/> == Boeke == *''Executive Outcome: Against All Odds'' (2010) *''Composite Warfare: The Conduct of Successful Ground Force Operations in Africa'' (2019) *''The War for Africa: Conflict, Crime, Corruption and Foreign Interests'' (2020)<ref>{{Cite web |last=McFate |first=Sean |title=The best books on mercenaries from a former military contractor |url=https://shepherd.com/best-books/mercenaries |access-date=2022-12-21 |website=Shepherd |language=en}}</ref> *''Human Intelligence: Supporting Composite Warfare Operations in Africa'' (2023) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barlow, Eeben}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Geboortes in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] qlhm3o9h6yozxd3541bk7o6yr3v55nn 0 408867 2892519 2831331 2026-04-10T19:37:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892519 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Disrupt SF TechCrunch Disrupt San Francisco 2019 - Day 2 (48838200316) (cropped).jpg|duimnael|Greg Brockman in 2019.]] '''Greg Brockman''' (gebore 1988 of 1989) is 'n Amerikaanse [[entrepreneur]], belegger en sagteware-ontwikkelaar wat 'n medestigter is<ref>{{Cite news |last=Geron |first=Tomio |date=2019-03-12 |title=Nonprofit AI Lab Alters Structure to Build Massive Computing Power |language=en-US |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/nonprofit-ai-lab-alters-structure-to-build-massive-computing-power-11552352064 |access-date=2023-04-15 |issn=0099-9660}}</ref> en tot November 2023 die president van [[OpenAI]] was.<ref>{{cite web |title=OpenAI leadership team update |author=Sam Altman |authorlink=Sam Altman |url=https://openai.com/blog/leadership-team-update |publisher=[[OpenAI]] |date=5 Mei, 2022 |accessdate=17 April 2023}}</ref> Hy het sy loopbaan by Stripe in 2010 begin, nadat hy MIT verlaat het, en hulle Hoof Tegnologie Beampte (HTB) <ref>{{Cite news |last=Peterson |first=Andrea |date=2015-12-14 |title=Group wants to make sure artificial intelligence is developed responsibly |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/group-wants-to-make-sure-artificial-intelligence-is-developed-responsibly/2015/12/14/58a5ba46-a2ae-11e5-b53d-972e2751f433_story.html |access-date=2023-04-14 |issn=0190-8286}}</ref> in 2013 geword. Hy het Stripe in 2015<ref>{{cite news |title=One of the first employees of $3.5 billion startup Stripe is leaving to form his own company |author=Biz Carson |url=https://www.businessinsider.com/stripes-cto-greg-brockman-is-leaving-the-company-2015-5 |publisher=Business Insider |date=6 Mei 2015 |accessdate=17 April 2023}}</ref> verlaat om OpenAI medestigter te maak, waar hy ook die rol van HTB aanvaar het.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hao |first=Karen |date=17 Februarie 2020 |title=The messy, secretive reality behind OpenAI's bid to save the world |url=https://www.technologyreview.com/2020/02/17/844721/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/ |access-date=2023-03-15 |website=MIT Technology Review |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2023-03-15 |title=Interview with OpenAI's Greg Brockman: GPT-4 isn't perfect, but neither are you |url=https://techcrunch.com/2023/03/15/interview-with-openais-greg-brockman-gpt-4-isnt-perfect-but-neither-are-you/ |access-date=2023-03-15 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref name=":4" /><ref>{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2023-03-31 |title=What's the Future for A.I.? |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/03/31/technology/ai-chatbots-benefits-dangers.html |access-date=2023-04-14 |issn=0362-4331}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Brockman is in Thompson, [[Noord-Dakota]], gebore en het die Hoërskool Red River bygewoon, waar hy uitgeblink het in [[wiskunde]], [[chemie]] en [[rekenaarwetenskap]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Gregory Brockman |url=https://www.creativity-found.org/gregory-brockman |access-date=2023-03-15 |website=The Creativity Foundation |language=en-US}}</ref> Hy het 'n silwermedalje in die 2006 Internasionale Chemie Olimpiade gewen<ref>{{cite web |title=38th ICHO, 2006 |url=http://www.icho-official.org/results/results.php?id=38&year=2006 |website=International Chemistry Olympiad |access-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130163648/http://www.icho-official.org/results/results.php?id=38&year=2006 |archive-date=30 November 2022 |url-status=dead}}</ref> en het die eerste finalis van Noord-Dakota geword wat sedert 1973 aan die Intel wetenskaptalentsoektog deelgeneem het.<ref>{{Cite web |date=2007-02-04 |title=Greg Brockman, Intel Science Talent Search finalist, Grand Forks |url=https://www.grandforksherald.com/newsmd/greg-brockman-intel-science-talent-search-finalist-grand-forks |access-date=2023-03-15 |website=Grand Forks Herald |language=en}}</ref> In 2007 het hy die Kanada/VSA wiskundekamp bygewoon, 'n somerprogram vir wiskundig talentvolle hoërskoolleerlinge.<ref>{{cite web |url=https://www.maa.org/sites/default/files/pdf/AMC/d-publication/d1-pubarchive/2006-7pub/2007-1012Summary.pdf |title=58th Annual Summary of High School Results and Awards |access-date=2023-07-24 |publisher=Mathematical Association of America |archive-date=2023-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203144532/https://maa.org/sites/default/files/pdf/AMC/d-publication/d1-pubarchive/2006-7pub/2007-1012Summary.pdf |url-status=dead }}</ref> In 2008 het Brockman by die [[Harvard-universiteit]] ingeskryf, maar net 'n jaar later verlaat, voordat hy kortliks by die Massachusetts Institute of Technology ingeskryf het.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Ivy League Dropout Greg Brockman Is Leading the AI Revolution – C-Suite Spotlight |date=23 Augustus 2022 |url=https://csuitespotlight.com/2022/08/23/ivy-league-dropout-greg-brockman-is-leading-the-ai-revolution/ |access-date=2023-03-15 |language=en-US}}</ref> == Beroep == In 2010 het hy MIT verlaat om by Stripe, Inc. aan te sluit, 'n maatskappy wat gestig is deur Patrick Collison, 'n MIT-klasmaat, en sy broer, John Collison. In 2013 het hy Stripe se eerste HTB ooit geword, en het die maatskappy van 5 tot 205 werknemers laat groei.<ref name=":4">{{Cite web |last=Popkin |first=Helen A. S. |title=30 Under 30 In Enterprise Tech: Reinventing Business With Artificial Intelligence |url=https://www.forbes.com/sites/helenpopkin/2017/11/14/ai-outsourcing-self-driving-cars-and-serving-the-weed-industry-30-under-30-in-enterprise-tech/ |access-date=2023-03-15 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Carson |first=Biz |title=One of the first employees of $3.5 billion startup Stripe is leaving to form his own company |url=https://www.businessinsider.com/stripes-cto-greg-brockman-is-leaving-the-company-2015-5 |access-date=2023-03-15 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Brockman het Stripe in Mei 2015 verlaat en die [[kunsmatige intelligensie]] firma, OpenAI<ref>{{Cite web |date=2016-11-22 |title=Commerce Announces First Artificial Intelligence Hearing |url=https://www.commerce.senate.gov/2016/11/commerce-announces-first-artificial-intelligence-hearing |access-date=2023-04-15 |website=U.S. Senate Committee on Commerce, Science, & Transportation |language=en}}</ref> in Desember 2015 saam met [[Sam Altman]] en [[Ilya Sutskever]] gestig.<ref name=":2" /><ref>{{Cite news |date=2015-12-11 |title=UPDATE 2-Musk, other tech chiefs back artificial intelligence startup with $1 bln |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/musk-openai-idCNL3N1405KG20151211 |access-date=2023-03-15}}</ref> Op 14 Februarie 2019 het OpenAI aangekondig dat hulle 'n nuwe [[groot taalmodel]] genaamd GPT-2 ontwikkel het,<ref>{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=2019-02-14 |title=OpenAI's new multitalented AI writes, translates, and slanders |url=https://www.theverge.com/2019/2/14/18224704/ai-machine-learning-language-models-read-write-openai-gpt2 |access-date=2023-11-08 |website=The Verge |language=en}}</ref> maar dit privaat gehou het weens hul kommer oor die moontlike misbruik daarvan. Hulle het uiteindelik die model in Mei 2019 aan 'n beperkte groep beta-toetsers vrygestel.<ref name=":0" /><ref>{{Citation |title=This AI is so good at writing that its creators won't let you use it {{!}} CNN |date=2019-02-20 |url=https://www.cnn.com/videos/tv/2019/02/20/ns-lu-stout-open-ai-greg-brockman-ai-feb-20.cnn |access-date=2023-03-15 |language=en}}</ref> Op 14 Maart 2023, in 'n regstreekse video-demo, het Brockman GPT-4 bekendgestel, <ref>{{cite news |last=Chan |first=Kelvin |date=15 Maart 2023 |title=What can ChatGPT maker's new AI model GPT-4 do? |url=https://www.independent.co.uk/news/ap-chatgpt-openai-google-microsoft-b2301493.html |work=[[The Independent]] |access-date=2023-04-24}}</ref><ref>{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2023-03-15 |title=GPT-4 Is Exciting and Scary |location=New York |work=The New York Times|author1-link= Kevin Roose|url=https://www.nytimes.com/2023/03/15/technology/gpt-4-artificial-intelligence-openai.html |access-date=2023-04-24}}</ref> die vierde weergawe in die [[ChatGPT|GPT-reeks]], en die nuutste taalmodel wat deur OpenAI geskep is.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |title=What can ChatGPT maker's new AI model GPT-4 do? |url=https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/chatgpt-makers-new-ai-model-gpt-4-97881873 |access-date=2023-03-15 |website=ABC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=OpenAI releases GPT-4, artificial intelligence that can 'see' and do taxes |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/openai-gpt-4-rcna74916 |access-date=2023-03-15 |website=NBC News |date=14 Maart 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |last=Brockman |first=Greg |title=Greg Brockman: The inside story of ChatGPT's astonishing potential |date=2023-04-20 |url=https://www.ted.com/talks/greg_brockman_the_inside_story_of_chatgpt_s_astonishing_potential/c |work=[[TED]] |access-date=2023-04-23 |publisher=Ted.com}}</ref> Op 17 November 2023, saam met die afdanking van Sam Altman van OpenAI, is Greg Brockman meegedeel dat hy uit die direksie verwyder word, maar hy is noodsaaklik vir die maatskappy en sal in sy rol by die maatskappy bly, en aan die [[HUB]] verslag doen.<ref>{{cite web|url=https://x.com/gdb/status/1725736242137182594|publisher=X|accessdate=18 November 2023|date=18 November 2023|title=Sam and I are shocked and saddened by what the board did today}}</ref><ref>{{Cite web |title=OpenAI announces leadership transition |url=https://openai.com/blog/openai-announces-leadership-transition |access-date=2023-11-17 |website=openai.com |language=en-US}}</ref> Hy het later die dag op X (voorheen bekend as [[Twitter]]) aangekondig dat hy die maatskappy verlaat het.<ref>{{cite web|url=https://x.com/gdb/status/1725667410387378559|publisher=X|accessdate=17 November 2023|date=17 November 2023|title=After learning today’s news, this is the message I sent to the OpenAI team}}</ref> Op 20 November 2023 het Satya Nadella, uitvoerende hoof van [[Microsoft]], aangekondig dat Brockman en voormalige OpenAI-uitvoerende hoof, Sam Altman, by Microsoft sal aansluit om 'n nuwe gevorderde KI-navorsingspan te lei.<ref>{{Cite web |title=Satya Nadella on X: "We remain committed to our partnership with OpenAI and have confidence in our product roadmap, our ability to continue to innovate with everything we announced at Microsoft Ignite, and in continuing to support our customers and partners. We look forward to getting to know Emmett…" / X |url=https://twitter.com/satyanadella/status/1726509045803336122?t=wFho6nbBtNVyB3KOwMloNA&s=19 |access-date=2023-11-20 |website=X (formerly Twitter) |language=en}}</ref> Die volgende dag, nadat 'n ooreenkoms bereik is om Altman as uitvoerende hoof te herstel, het Brockman na OpenAI teruggekeer.<ref>{{cite web |last1=Heath |first1=Alex |title=Breaking: Sam Altman to return as CEO of OpenAI |url=https://www.theverge.com/2023/11/22/23967223/sam-altman-returns-ceo-open-ai |website=The Verge |language=en |date=22 November 2023}}</ref> Brockman was sedert Augustus 2024 met sabbatsverlof en het aangekondig dat hy aan die einde van die jaar sal aansluit.<ref>{{Cite news |last1=Seetharaman |first1=Deepa |last2=Jin |first2=Berber |last3=Dotan |first3=Tom |date=25 September 2024 |title=OpenAI to Become For-Profit Company |url=https://www.wsj.com/tech/ai/openai-chief-technology-officer-resigns-7a8b4639 |work=The Wall Street Journal |url-access=subscription |access-date=28 September 2024}}</ref> In November 2024 het hy na drie maande se afwesigheid na die maatskappy teruggekeer.<ref>{{cite news|title=OpenAI co-founder Greg Brockman returns to ChatGPT maker |date=12 November 2024 |url=https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/openai-co-founder-greg-brockman-returns-ai-startup-bloomberg-news-reports-2024-11-12/ |website=Reuters |access-date=12 November 2024}}</ref> == Persoonlike lewe == In November 2019 het Brockman met sy jarelange vriendin, Anna, getrou.<ref name=":0" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brockman, Greg}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] e78ix3otmpeay3zawf9pgs0yofjbn9e 0 408885 2892560 2864996 2026-04-10T20:33:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892560 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ilya Sutskever and Sam Altman in TAU (cropped).jpg|duimnael|regs|Ilya Sutskever]] '''Ilya Sutskever''' FRS ([[Hebreeus]]: איליה סוצקבר; [[Russies]]: Илья Суцкевер; /ilja su:ʦkɪvər/ gebore 1985/86) is 'n [[rekenaarwetenskap]]like wat werksaam is in [[kunsmatige intelligensie]] se [[masjienleer]]-veld.<ref>Ilya Sutskever se publikasies ge-indeks op Google Scholar</ref> Hy is 'n medestigter van [[OpenAI]] en dien as raadslid<ref name=openai-board>{{cite web|access-date=2023-11-20|title=Our structure|url=https://openai.com/our-structure|quote=OpenAI is governed by the board of the OpenAI Nonprofit, composed of OpenAI Global, LLC employees Greg Brockman (Chairman & President), Ilya Sutskever (Chief Scientist), and Sam Altman (CEO), and non-employees Adam D’Angelo, Tasha McCauley, Helen Toner.|archive-date=29 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729203855/https://openai.com/our-structure|url-status=live}}</ref> van die maatskappy, waarvan hy ook voorheen hoofwetenskaplike was.<ref name="Metz2018">{{cite news |last1=Metz |first1=Cade |title=A.I. Researchers Are Making More Than $1 Million, Even at a Nonprofit |url=https://www.nytimes.com/2018/04/19/technology/artificial-intelligence-salaries-openai.html?action=click&module=RelatedCoverage&pgtype=Article&region=Footer |access-date=22 Oktober 2018 |work=[[The New York Times]] |date=19 April 2018 |language=en |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301021221/https://www.nytimes.com/2018/04/19/technology/artificial-intelligence-salaries-openai.html?action=click&module=RelatedCoverage&pgtype=Article&region=Footer |url-status=live }}</ref> Hy het verskeie belangrike bydraes gelewer tot die veld van [[diepleer]]. Hy is 'n mede-uitvinder, saam met [[Alex Krizhevsky]] en [[Geoffrey Hinton]], van AlexNet, 'n konvolusionele [[neurale netwerk]]. Sutskever is ook een van die vele mede-outeurs van die AlphaGo referaat.<ref>David Silver; Aja Huang; Chris J. Maddison; et al. (27 Januarie 2016). "Mastering the game of Go with deep neural networks and tree search". ''Nature''. 529 (7587): 484–489. doi:10.1038/NATURE16961. ISSN 1476-4687. {{PMID|26819042}}. Wikidata Q28005460.</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Sutskever is gebore in [[Nizjni Nowgorod]], [[Rusland]], toe bekend as Gorki, wat destyds deel was van die [[Sowjetunie]]. Hy het op 5-jarige ouderdom saam met sy gesin na [[Israel]] geëmigreer.<ref>{{Cite news |last=מן |first=יובל |date=2022-11-18 |title="הבינה המלאכותית מהמדע הבדיוני תהפוך למציאות" |language=he |work=Ynet |url=https://www.ynet.co.il/digital/technology/article/h1ebvhxuj |access-date=2023-04-18 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418113604/https://www.ynet.co.il/digital/technology/article/h1ebvhxuj |url-status=live }}</ref> Hy het sy vormingsjare in [[Jerusalem]] deurgebring.<ref>{{Cite web |last=Ansari |first=Tasmia |date=2023-03-07 |title=The Brain That Supercharged ChatGPT, ImageNet and TF |url=https://analyticsindiamag.com/the-brain-that-supercharged-chatgpt-imagenet-tensorflow/ |access-date=2023-03-14 |website=Analytics India Magazine |language=en-US |archive-date=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314232358/https://analyticsindiamag.com/the-brain-that-supercharged-chatgpt-imagenet-tensorflow/ |url-status=live }}</ref> Sutskever het die Open University of Israel tussen 2000 en 2002 bygewoon.<ref name="TheVarsity">{{cite web |title=Neural networking |url=https://thevarsity.ca/2010/10/25/neural-networking/ |website=The Varsity |access-date=14 Augustus 2022 |date=25 Oktober 2010 |archive-date=8 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608205112/https://thevarsity.ca/2010/10/25/neural-networking/ |url-status=live }}</ref> Daarna het hy saam met sy gesin na [[Kanada]] verhuis en ingeskryf aan die Universiteit van Toronto in [[Ontario]]. Aan die Universiteit van Toronto het Sutskever in 2005 'n [[Baccalaureus scientiae]] in [[wiskunde]],<ref name="TheVarsity" /><ref name="UofT_magazine">{{cite web |last1=Johnston |first1=Jessica Leigh |date=8 Desember 2010 |title=A Neural Network for a New Millennium |url=https://magazine.utoronto.ca/people/students/ilya-sutskever-google-phd-fellowship/ |access-date=14 Augustus 2022 |website=University of Toronto Magazine |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414064407/https://magazine.utoronto.ca/people/students/ilya-sutskever-google-phd-fellowship/ |url-status=live }}</ref><ref name=RobotBrains>{{cite web |title=Season 1 Ep. 22 Ilya Sutskever |url=https://www.youtube.com/watch?v=fCoavgGZ64Y |via=YouTube |publisher=The Robot Brains Podcast |access-date=14 Augustus 2022 |date=21 September 2021 |archive-date=1 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501143736/https://www.youtube.com/watch?v=fCoavgGZ64Y |url-status=live }}</ref><ref>"LinkedIn" Ilya Sutskever</ref> in 2007 'n [[meestersgraad]] in [[rekenaarwetenskap]],<ref name="UofT_magazine" /><ref>Sutskever, Ilya, ''Nonlinear multilayered sequence models'', 2007, hdl (1807/119676) https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/119676 utoronto.ca, University of Toronto, oclc 234120052, MSc, besoek op 24 Maart 2023, geargiveer op 24 Maart 2023, url=https://web.archive.org/web/20230324150814/https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/119676 </ref> en in 2013 'n PhD in rekenaarwetenskap in 2013, verwerf.<ref> PhD Tesis, Sutskever, Ilya, ''Training Recurrent Neural Networks'', 2013, hdl (1807/36012) https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/36012 , utoronto.ca , University of Toronto, ProQuest|1501655550, oclc 889910425, besoek op 24 Maart 2023, geargiveer op 26 Maart 2023, https://web.archive.org/web/20230326022642/https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/36012 </ref><ref>{{cite web |title=RAM Workshop |url=http://www.thespermwhale.com/jaseweston/ram/ |access-date=14 Augustus 2022 |website=thespermwhale.com |archive-date=5 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205110829/http://www.thespermwhale.com/jaseweston/ram/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Episode 85: A Conversation with Ilya Sutskever |url=https://voicesinai.com/episode/episode-85-a-conversation-with-ilya-sutskever/ |access-date=14 Augustus 2022 |website=Voices in AI |publisher=Gigaom |archive-date=22 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322223929/https://voicesinai.com/episode/episode-85-a-conversation-with-ilya-sutskever/ |url-status=live }}</ref> Sy doktorale studieleier was [[Geoffrey Hinton]].<ref>Ilya Sutskever deel van die ''Mathematics Genealogy Project''</ref> In 2012 het Sutskever AlexNet in samewerking met Hinton en Alex Krizhevsky gestig. Om die rekenaarvereistes van AlexNet te ondersteun, het Sutskever baie GTX 580 GPU's aanlyn gekoop.<ref>{{Cite web |title=Exclusive: Ilya Sutskever, OpenAI's chief scientist, on his hopes and fears for the future of AI |url=https://www.technologyreview.com/2023/10/26/1082398/exclusive-ilya-sutskever-openais-chief-scientist-on-his-hopes-and-fears-for-the-future-of-ai/ |access-date=2023-11-01 |website=MIT Technology Review |language=en |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101193816/https://www.technologyreview.com/2023/10/26/1082398/exclusive-ilya-sutskever-openais-chief-scientist-on-his-hopes-and-fears-for-the-future-of-ai/ |url-status=live }}</ref> == Loopbaan en navorsing== [[Lêer:Democratizing Deep Learning with Nervana and Google Brain (15105407149).jpg|links|duimnael|Sutskever (tweede van regs) by die Stanford Graduate School of Business in 2014.]] Van November tot Desember 2012 het Sutskever sowat twee maande as postdoktorale by Andrew Ng by Stanford Universiteit deurgebring. Hy het toe teruggekeer na die Universiteit van Toronto en by Hinton se nuwe navorsingsmaatskappy DNNResearch, 'n uitvloeisel van Hinton se navorsingsgroep, aangesluit. Vier maande later, in Maart 2013, het Google DNNResearch verkry en Sutskever as 'n navorsingswetenskaplike by Google Brain aangestel.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/2013/03/google_hinton/|title=Google Hires Brains that Helped Supercharge Machine Learning|last=McMillan|first=Robert|date=13 Maart 2013|website=wired.com|access-date=9 November 2019|archive-date=16 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616190308/https://www.wired.com/2013/03/google_hinton/|url-status=live}}</ref> By Google Brain het Sutskever saam met Oriol Vinyals en Quoc Viet Le gewerk om die volgorde-tot-volgorde-leer[[algoritme]] te skep.<ref name=frs/> en aan TensorFlow gewerk.<ref>Martín Abadi; Ashish Agarwal; Paul Barham; et al. (16 Maart 2016), ''TensorFlow: Large-Scale Machine Learning on Heterogeneous Distributed System''s (PDF), arXiv:1603.04467, Wikidata Q29040034</ref> Aan die einde van 2015 het hy Google verlaat om medestigter en hoofwetenskaplike van die nuutgestigte organisasie [[OpenAI]] te word.<ref> {{cite web|title=OpenAI Blog|date=12 Desember 2015|url=https://www.openai.com/blog/introducing-openai/|access-date=17 Julie 2016|archive-date=6 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006105333/https://openai.com/blog/introducing-openai/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Official URL}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/2016/04/openai-elon-musk-sam-altman-plan-to-set-artificial-intelligence-free/|title=Inside OpenAI, Elon Musk's Wild Plan to Set Artificial Intelligence Free|last=Metz|first=Cade|date=27 April 2016|website=wire.com|access-date=9 November 2019|archive-date=27 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427162700/http://www.wired.com/2016/04/openai-elon-musk-sam-altman-plan-to-set-artificial-intelligence-free/|url-status=live}}</ref> In 2023 het hy aangekondig dat hy mede-leier van OpenAI se nuwe "Superalignment"-projek sal wees, wat probeer om die [[KI-belyning|belyning van superintelligensies]] oor 4 jaar op te los. Hy het geskryf dat selfs al lyk [[superintelligensie]] ver weg, dit hierdie dekade kan gebeur.<ref>{{Cite web |title=Introducing Superalignment |url=https://openai.com/blog/introducing-superalignment |access-date=2023-07-14 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=14 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714160436/https://openai.com/blog/introducing-superalignment |url-status=live }}</ref> Sutskever is een van die ses raadslede van die nie-winsgewende entiteit wat OpenAI beheer.<ref name=openai-board/> Die ''Information'' het bespiegel dat die afdanking van [[Sam Altman]] deels die gevolg was van 'n konflik oor die mate waarin die maatskappy hom tot [[Kunsmatige-intelligensie-veiligheid]] moet verbind.<ref name="information-altman-firing">{{Cite web |title=Before OpenAI Ousted Altman, Employees Disagreed Over AI 'Safety' |url=https://www.theinformation.com/articles/before-openai-ousted-altman-employees-disagreed-over-ai-safety |access-date=2023-11-20 |website=The Information |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118025046/https://www.theinformation.com/articles/before-openai-ousted-altman-employees-disagreed-over-ai-safety |url-status=live }}</ref> Sutskever het in 'n maatskappy kort ná die raadsvergadering gesê dat die afdanking van Altman "die direksie wat sy plig doen" was,<ref>{{cite web|first1=Benj|last1=Edwards|access-date=2023-11-20|title=Details emerge of surprise board coup that ousted CEO Sam Altman at OpenAI|url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/11/report-sutskever-led-board-coup-at-openai-that-ousted-altman-over-ai-safety-concerns/|date=2023-11-18|website=Ars Technica|archive-date=19 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119020114/https://arstechnica.com/information-technology/2023/11/report-sutskever-led-board-coup-at-openai-that-ousted-altman-over-ai-safety-concerns/|url-status=live}}</ref> hoewel hy in die volgende week spyt uitgespreek het dat hy aan Altman se uitsetting deelgeneem het.<ref>{{Cite news |last=Rosenberg |first=Scott |date=2023-11-20 |title=OpenAI's Sutskever says he regrets board's firing of Altman |work=Axios |url=https://www.axios.com/2023/11/20/sam-altman-fired-openai-board-illya-sutsever-regrets |access-date=2023-11-20}}</ref> Die afdanking van Altman en bedanking van Brockman het gelei tot die bedanking van 3 senior navorsers van OpenAI.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Polly |title=3 senior OpenAI researchers resign in the wake of Sam Altman's shock dismissal as CEO, report says |url=https://www.businessinsider.com/3-open-ai-researchers-resign-sam-altman-dismissal-ceo-2023-11 |access-date=2023-11-18 |website=Business Insider |language=en-US |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118180938/https://www.businessinsider.com/3-open-ai-researchers-resign-sam-altman-dismissal-ceo-2023-11 |url-status=live }}</ref> ===Toekennings en eerbewyse=== * 2015, Sutskever is aangewys in ''MIT Technology Review'' se 35 Innoveerders onder 35.<ref>{{cite web|title=35 Innovators Under 35: Ilya Sutskever|url=https://www.technologyreview.com/lists/innovators-under-35/2015/visionary/ilya-sutskever/|website=technologyreview.com|access-date=17 Julie 2016|archive-date=4 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504083506/https://www.technologyreview.com/lists/innovators-under-35/2015/visionary/ilya-sutskever/|url-status=live}}</ref> *2018, Sutskever was die hoofspreker by [[Nvidia]] Ntech 2018<ref>{{cite web |last1=Martin |first1=Scott |title=Reinforcement Learning 'Really Works' for AI Against Pro Gamers, OpenAI Trailblazer Says |url=https://blogs.nvidia.com/blog/2018/09/14/reinforcement-learning-openai-pro-gamers-ilya-sutskeverai-elon-musk-gpu-dgx/ |access-date=28 March 2023 |website=Nvidia Blog |date=15 September 2018 |publisher=Nvidia |archive-date=28 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328141735/https://blogs.nvidia.com/blog/2018/09/14/reinforcement-learning-openai-pro-gamers-ilya-sutskeverai-elon-musk-gpu-dgx/ |url-status=live }}</ref> en AI Frontiers Conference 2018.<ref>{{Cite web |title=The man who revolutionized computer vision, machine translation, games and robotics * AI Frontiers Conference |url=https://aifrontiers.com/2018/08/29/the-journey-of-openais-founder-ilya-sutskever-s-story/ |access-date=2023-06-16 |website=aifrontiers.com |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616151350/https://aifrontiers.com/2018/08/29/the-journey-of-openais-founder-ilya-sutskever-s-story/ |url-status=live }}</ref> * In 2022 is hy verkies as 'n genoot van die [[Royal Society]] (FRS).<ref name="frs">{{Cite web|title=Ilya Sutskever|url=https://royalsociety.org/people/ilya-sutskever-35834/|access-date=12 Mei 2022|website=royalsociety.org|publisher=Royal Society|location=London|author=Anon|year=2022|archive-date=15 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315060950/https://royalsociety.org/people/ilya-sutskever-35834/|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sutskever, Ilya}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 7obk62ahdx181h4p89g2go7ep09j70y 0 409067 2892377 2719330 2026-04-10T17:33:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892377 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Charlie Munger (cropped).jpg|duimnael|upright=0.85|Charles Munger ]] '''Charles Thomas (Charlie) Munger''' ([[1 Januarie]] [[1924]], [[Omaha]], [[Nebraska]] – [[ 28 November]] [[2023]], [[Kalifornië]]) was 'n prokureur en sakevennoot van [[Warren Buffett]]. Charlie Munger was Warren Buffett se sakevennoot in die grootste konglomeraat ter wêreld, Berkshire Hathaway, met 'n markkapitalisasie van ongeveer $600 miljard (April 2021). Soos Warren Buffett, het Charlie Munger in Omaha, Nebraska, grootgeword. Warren Buffett woon steeds in Omaha, maar Charlie Munger het na Kalifornië verhuis waar hy in [[Pasadena, Kalifornië|Pasadena]] gewoon het. Munger en Buffett het mekaar in 1959 ontmoet en die twee het dadelik 'n spesiale verbintenis gehad. Die [[vriendskap]] het gegroei tot een van die suksesvolste sakeverhoudings in die moderne geskiedenis. Munger se visie het bygedra tot die groot sukses van Berkshire Hathaway. Na verskeie studies het Munger homself by Harvard ingeskryf. In net drie jaar het hy magna cum laude in die regte gegradueer. Charlie Munger het 'n ryk man geword deur sy eie beleggings. Hy het 'n geraamde netto waarde van $1,7 miljard gehad.<ref>{{en}} ''[[Forbes]]'' [https://www.forbes.com/profile/charles-munger/ Charles Munger], geraadpleeg op 23 Mei 2018. [https://web.archive.org/web/20180614173729/https://www.forbes.com/profile/charles-munger/ Gearchiveerd] op 14 Junie 2018.</ref> Munger is op die ouderdom van 99 in 'n Kaliforniese hospitaal dood.<ref>[https://www.cnbc.com/2023/11/28/charlie-munger-investing-sage-and-warren-buffetts-confidant-dies.html Charlie Munger, investing genius and Warren Buffett’s right-hand man, dies at age 99]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Munger, Charlie}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1924]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] 8885qllmwkxq6c3sgfdld2gv3erplyu 0 409085 2892566 2890317 2026-04-10T21:30:21Z SpesBona 2720 + Afrikaspele 2892566 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Uganda | beeld = Kenteken van die Ugandese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Ugandese nasionale krieketspan | bynaam = ''Cricket Cranes'' | konferensie = [[Ugandese Krieketvereniging]] (UCA) | kaptein = [[Riazat Ali Shah]] | afrigter = {{vlagikoon|Kenia}} [[Steve Tikolo]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 1998 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 21ste | beste_t20i-rang = 21ste (op 5 Junie 2024) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/13 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/9 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Botswana}} op Lugogo-stadion, [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-NG}} op [[Takashinga-krieketklub]], [[Harare]]; 4 Oktober 2025 | aantal_t20is = 118 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 90/25 (76,27%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 1/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] | beste_wt20 = Eerste rondte (in 2024) | wt20k-verskynings = 6 | eerste_wt20k = 2013 | beste_wt20k = Naaswenner (in 2023) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _uga_25 | t_patroon_b = _uga_25 | t_patroon_ra = _uga_25 | t_patroon_broek = | t_linkerarm = FFFF00 | t_liggaam = FFFF00 | t_regterarm = FFFF00 | t_broek = FFFF00 }} Die '''Ugandese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Uganda national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Uganda''), met die bynaam “Cricket Cranes”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Uganda]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Uganda deur die [[Ugandese Krieketvereniging]] (''UCA'', van Engels: ''Uganda Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Uganda'') beheer. Uganda is sedert 1998 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/28.html |title=Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809083302/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/28.html |archive-date=9 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Saam met [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] is Uganda tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne na die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]]. Uganda het reeds vroeg in 1914 met ’n internasionale span teen die Oos-Afrikaanse Protektoraat te staan gekom, maar hulle het eers van die vroeë 1950’s af gereeld teen ander spanne begin speel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |titel=Other matches played by Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122051855/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |archive-date=22 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en gereeld reekse teen die plaaslike mededingers Kenia en [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] (destyds [[Tanganjika]]) beslis.<ref name="KenHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=History of Kenyan cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1966 af het Uganda spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Oos-Afrikaanse krieketspan|Oos-Afrikaanse span]] wat in 1989 die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span geword het; as Oos-Afrika het hulle aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deelgeneem. Tydens die IKR-trofee 2001 in [[Kanada]] het die land op sy eie deelgeneem. Uganda het aan die volgende drie toernooie deelgeneem, wat later in krieketwêreldbekerkwalifisering hernoem is, maar hulle kon nie vir ’n [[krieketwêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Tydens die Wêreldkrieketliga het Uganda drie keer die Wêreldkrieketliga se afdeling twee gehaal, maar hulle het elke keer na afdeling drie teruggeval. Die span het ook ses keer aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifisering deelgeneem en die 2023-kwalifisering as naaswenner ná [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] afgesluit, waarmee hulle vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] kon kwalifiseer, hul eerste deelname aan dié toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3801576 |title=A historic first for Uganda as side joins Namibia into T20WC 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Divy Tripathi |date=30 November 2023 |accessdate=1 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201091051/https://www.icc-cricket.com/news/3801576 |archive-date=1 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dié proses kon hulle onder andere die volle lid Zimbabwe vir die eerste keer klop. Daarmee het hulle ná die volle lede Suid-Afrika en Zimbabwe, asook die assosiaatlede Namibië en Kenia die vyfde Afrikaland geword wat vir ’n internasionale kriekettoernooi kon kwalifiseer. Tydens die T20I-wêreldbeker 2024 kon Uganda [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] klop, gelyk aan hul eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckmm6mr4z42o |title='Doesn't get more special' – Uganda celebrate first win |publisher=[[BBC]] |date=6 Junie 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Uganda ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Uganda is tans (April 2026) 21ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Ugandese Krieketvereniging}} Die Ugandese Krieketvereniging (Engels: ''Uganda Cricket Association'', UCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Uganda'') is in 1952 gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Uganda.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ugandacricket.com/index.php/governance/constitution |title=U.C.A Constitution |publisher=[[Ugandese Krieketvereniging]] |accessdate=18 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718201227/http://www.ugandacricket.com/index.php/governance/constitution |archive-date=18 Julie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1998 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/uganda-cricket-association |title=Uganda Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die Ugandese Krieketvereniging bestuur al die Uganda-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die UCA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Ugandese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Uganda oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na Uganda gebring. In 1900 is daar vir die eerste keer krieket in Uganda gespeel.<ref name="Timeline">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uganda.shtml |title=A Timeline of Uganda Cricket |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=17 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217093206/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uganda.shtml |archive-date=17 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nasionale wedstryde (“Amptenare t Settlers”) is van 1910 tot in 1964 gereeld beslis, maar geen interterritoriale wedstryde is gespeel nie. In 1914 is ’n [[Keniaanse nasionale krieketspan|Keniaanse span]] vir die eerste keer in [[Uganda]] verwelkom en wen die Keniane met vyf paaltjies tydens 'n wedstryd in [[Entebbe]]. Ná die toestroming van [[Brits-Indië|Indiese]] arbeiders na Afrika om die streek se spoornetwerk op te rig het die gewildheid van krieket toegeneem en aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was dit een van die mees beoefende sportsoorte in die streek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=194}}</ref> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede [[Kenia]], Uganda en [[Tanganjika]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> In 1952 is die Ugandese Krieketvereniging (Engels: ''Uganda Cricket Association'', UCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Uganda'') gestig en in dieselfde jaar het ’n Ugandese span vir die eerste keer in ’n driehoekige toernooi teen Kenia en [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanganjika]] gespeel. Een jaar later het Uganda sy eerste oorwinning behaal, toe hulle Tanganjika met vyf paaltjies kon klop.<ref name="Timeline" /> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die besoekende [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Oos-Afrikaanse span het vyf Ugandese spelers ingesluit.<ref name="Timeline" /> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="Timeline" /><ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het.<ref name="Timeline" /> In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] teen Uganda met ses paaltjies en een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika, wat ses Ugandese spelers ingesluit het, met agt paaltjies gewen.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het [[Warwickshire]] in Uganda ook onbeslis gespeel en later het Uganda in Nairobi teen Kenia met 436 lopies sy hoogste telling ooit aangeteken.<ref name="Timeline" /> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in [[Tanzanië]] en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], [[Glamorgan]] en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika het aan die IKR-trofeë in 1979,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ |title=ICC Trophy, 1979: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> 1982<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> en 1986 deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> maar hulle kon nie vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] kwalifiseer nie. Die jaarlikse toernooi teen Kenia en Tanganjika is voortgesit, hoewel Kenia in 1981 van die Oos-Afrikaanse span weggebreek het en voorts deur sy eie nasionale span verteenwoordig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 is die driehoekige toernooi in ’n vierhoekige omskep, nadat Zambië aangesluit het. Tot in 1980 kon Uganda dié toernooi slegs een keer wen.<ref name="KenHist" /> === Oos- en Sentraal-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan}} In 1989 het die Oos-Afrikaanse span homself aan die IKR onttrek<ref name="EACA" /> en is in dieselfde jaar deur die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan vervang.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |title=East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190613/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié nuwe span was ’n gesamentlike span van [[Malawi]], Tanzanië, Uganda en Zambië, en hulle het in 1990 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem, en daarna in 1994, 1997 en 2001, maar hulle kon nie vir die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009034616/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=9 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Uganda het homself aan die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span onttrek en in 1998 en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit. Hul eerste internasionale toernooi was die IKR-trofee 2001.<ref name="Timeline" /> Nadat hulle al hul wedstryde tydens die eerste rondte kon wen, het hulle die uitspeelwedstryd teen die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verloor en sodoende die tweede rondte, asook die Krieketwêreldbeker 2003 misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT2001/ |title=The ICC Trophy, 2001 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die daaropvolgende jaar het hulle die derde plek beklee in hul groep tydens die Afrikabeker.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165034/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2004 het Uganda tydens die Interkontinentale Beker sy eerste internasionale wedstryde teen Kenia en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] gespeel en kon laasgenoemde klop.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2004 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=25 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225013117/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=25 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus dieselfde jaar het hulle die Afrikakrieketvereniging se Kampioenskap in Zambië as naaswenner ná Namibië afgesluit.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=African qualifying for the 2005 ICC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=4 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104231113/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het hulle gekwalifiseer vir die daaropvolgende jare se IKR-trofee wat hulle in die twaalfde en laaste plek afgesluit het,<ref name="Timeline" /> nadat hulle in die laaste uitspeelwedstryd teen [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] vasgeval het, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-trophy-2005-143738 |title=ICC Trophy 2005 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Vroeg in dieselfde jaar het hulle tydens die Interkontinentale Beker teen Namibië en Kenia te staan gekom, maar albei wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2005 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202110001/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2005/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=2 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nog wêreldbekerkwalifiseringstoernooie === [[Lêer:JoelOlweny.jpg|duimnael|upright|[[Joel Olwenyi]], voormalige [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die Ugandese nasionale span]] [[Lêer:UgandaWinWCL.jpg|duimnael|Uganda vier hul oorwinning tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling drie in 2007]] In Januarie 2007 het Uganda te staan gekom teen [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/118/118621.html |title=Scorecard of Bermuda v Uganda, 27 January 2007 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303191015/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/118/118621.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/118/118622.html |title=Scorecard of Canada v Uganda, 28 January 2007 |publisher=Cricket Archive |accessdate=25 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125193725/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/118/118622.html |archive-date=25 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> toe albei spanne besig was met voorbereidings op die Wêreldkrieketliga se afdeling een in [[Nairobi]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2007_KENYA_ICC_World_Cricket_League_2007.html |title=2007 ICC World Cricket League Division One |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134928/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/KENYA/2007_KENYA_ICC_World_Cricket_League_2007.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee kon Uganda homself ook voorberei op die afdeling drie van dieselfde toernooi in [[Darwin]], [[Australië]]. Uganda het sy wedstryde in Groep B teen die Kaaimanseilande, [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] en Tanzanië gewen, voordat hulle Papoea-Nieu-Guinee in die halfeindstryd<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/WCLDIV3/about.shtml |title=2007 ICC World Cricket League Division Three |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=3 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003081850/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/WCLDIV3/about.shtml |archive-date=3 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Argentinië in die eindstryd geklop het.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=27 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927233753/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=27 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het hulle hul plek in die IKR se Hoëprestasieprogram bespreek,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000027/002781.shtml |title=Denmark added to ICC High Performance Program |work=ICC Europe Media Release |publisher=[[Europese Krieketraad]] |date=20 Desember 2006 |accessdate=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927013445/http://www.cricketeurope.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000027/002781.shtml |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en is gepromoveer na afdeling twee. Uganda het voor die [[T20I-wêreldbeker 2007]] aan ’n vierhoekige toernooi in Nairobi met [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], Kenia en Pakistan deelgeneem. Soos verwag is hulle deur Pakistan en Bangladesj geklop, voordat hulle hul mededinger Kenia verrassend met twee paaltjies kon klop.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworld.com/uganda-win-all-african-clash-as-kenya-disappoint/13084.htm |title=Uganda Win All-African Clash As Kenya Disappoint |publisher=Cricketworld |date=2 September 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Daarop het in Oktober 2007 twee eendaagse wedstryde teen Bermuda gevolg, ook in Nairobi. Hulle het hul meer ervare teenstander verras en met slegs sewe lopies verloor nadat [[Nandikishore Patel]] ’n vyftigtal aangeteken het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworld.com/bermuda-hang-on-to-clinch-narrow-win-over-uganda/13675.htm |title=Bermuda Hang On To Clinch Narrow Win Over Uganda |publisher=Cricketworld.com |date=23 Oktober 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> voordat hulle die tweede wedstryd met 43 lopies kon wen nadat [[Joel Olwenyi]] ook ’n vyftigtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworld.com/uganda-hit-back-with-43-run-win-over-bermuda/13680.htm |title=Uganda Hit Back With 43-Run Win Over Bermuda |publisher=Cricketworld.com |date=24 Oktober 2007 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In November 2007 het Uganda [[Windhoek]] besoek vir die Wêreldkrieketliga se afdeling twee. Uganda is deur Denemarke, Namibië, [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] en die Verenigde Arabiese Emirate verslaan, maar hulle kon Argentinië en hul uitspeelwedstryd wen en het sodoende in die vyfde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wcl/engine/series/314541.html |title=ICC World Cricket League (Old) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Met sy voorlaaste plek is Uganda na afdeling drie 2009 gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/icc/development/wcl_div1-5_2007-2009.pdf |title=World Cricket League structure |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929111013/http://www.icc-cricket.com/icc/development/wcl_div1-5_2007-2009.pdf |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Uganda die besoekende MKK in ’n eendaagse wedstryd verslaan, terwyl die driedaagse wedstryd onbeslis geëindig het.<ref name="Timeline" /> In Januarie 2009 kon Uganda vier van sy vyf groepwedstryde in [[Buenos Aires]] wen en het met [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] en Papoea-Nieu-Guinee gelyk op punte geëindig en met ’n beter lopietempo die laaste plek in die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2009 bespreek.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wcl/engine/series/382526.html?view=pointstable%2C |title=ICC World Cricket League (Old) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> In April 2009 het Uganda Suid-Afrika vir die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2009 besoek. Ondanks sy eerste oorwinning oor Namibië het Uganda al sy oorblywende wedstryde in Groep A verloor en die Super Agt misgeloop, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/iccwcq2009/engine/series/384067.html?view=pointstable%2C |title=ICC World Cup Qualifiers 2009 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Uganda het die tiende plek behaal, nadat hulle Denemarke kon klop, maar in die uitspeelwedstryd teen Bermuda vasgeval het, waarmee hulle na die Wêreldkrieketliga se afdeling drie 2013 gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-qualifiers-2009-384067/bermuda-vs-uganda-41st-match-9th-place-play-off-390241/match-report |title=Ireland ease closer to 2011 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=13 April 2009 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Daarmee het Uganda sy plek in die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2014 vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] bespreek, maar hulle is reeds in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-kenya-and-canada-lose-odi-status-714845 |title=Netherlands, Kenya and Canada lose ODI status |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Daarmee is die Ugandese na die Wêreldkrieketliga 2012–18 se afdeling drie 2014 gerelegeer. Uganda het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Ugandese vir die eerste keer die T20I-wêreldbekerkwalifisering gehaal, waar hulle reeds in die eerste rondte uitgeskakel is en sodoende die [[T20I-wêreldbeker 2012]] versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2011-12-532912/bermuda-vs-uganda-67th-match-13th-place-play-off-546472/match-report |title=Scotland claim fifth in dramatic finish |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2012 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 het op ’n soortgelyke manier verloop, waardeur Uganda die [[T20I-wêreldbeker 2014]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2013-14-660011/bermuda-vs-uganda-57th-match-13th-place-play-off-660205/match-report |title=Ahmed five-for helps USA avoid last-place finish |publisher=ESPNcricinfo |date=26 November 2013 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. In afdeling 2014 drie het hulle die eindstryd gehaal, maar hulle is deur [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] met 62 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/82706/pun-malla-and-budhaayer-shine-as-nepal-wins-pepsi-icc-world-cricket-league-division-3 |title=Pun, Malla and Budhaayer shine as Nepal wins Pepsi ICC World Cricket League Division 3 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=2 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160702135415/http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/82706/pun-malla-and-budhaayer-shine-as-nepal-wins-pepsi-icc-world-cricket-league-division-3 |archive-date=2 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met hul verskyning in die eindstryd het hulle hul plek in die afdeling twee 2015 bespreek, waar hulle reeds in die eerste rondte uitgeskakel en sodoende na afdeling drie 2017 gerelegeer is. Dit het die Ugandese in die vyfde plek afgesluit, waardeur hulle na afdeling vier 2018 gerelegeer is en die [[Krieketwêreldbeker 2019]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wcl-div3-2017-1090930/uganda-vs-malaysia-5th-place-playoff-1090952/match-report |title=Oman WCL Division Three champions after rain spoils final |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=30 Mei 2017 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dié toernooi het hulle regstreekse promosie na afdeling drie 2018 behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-cranes-defend-90-to-save-the-danes-1145439 |title=The Cranes defend 90 to save the Danes |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=6 Mei 2018 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In Augustus 2018 het Uganda tydens die Afrika T20I-beker Ghana vervang, nadat Ghana [[Krieket Suid-Afrika]] se uitnodiging van die hand gewys het; vir Uganda het dié toernooi ook as ’n voorbereiding op die afdeling drie 2018 gedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricket.co.za/news/25794/Uganda-replaces-Ghana-in-upcoming-Africa-T20-Cup |title=Uganda replaces Ghana in upcoming Africa T20 Cup |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |date=28 Augustus 2018 |accessdate=22 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122013853/http://cricket.co.za/news/25794/Uganda-replaces-Ghana-in-upcoming-Africa-T20-Cup |archive-date=22 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die afdeling drie 2018 het die Ugandese die laaste plek behaal en is na die Krieketwêreldbeker-uitdaagliga 2019–2022 gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1310135 |title=ICC launches the road to India 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=12 Augustus 2019 |accessdate=31 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331130743/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1310135 |archive-date=31 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Eerste wêreldbekerdeelname === [[Lêer:Rwanda and Uganda national cricket teams.jpg|duimnael|Die Rwandese en Ugandese nasionale krieketspanne in Desember 2020]] [[Lêer:2023 African Games 01 cricket 81.jpg|duimnael|Die Ugandese nasionale krieketspan tydens die Afrikaspele 2023 in [[Accra]], [[Ghana]]]] In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Uganda en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> Op 20 Mei 2019 het Uganda tydens die Afrikakwalifisering 2019 in [[Kampala]] teen Botswana in sy eerste T20I-wedstryd gespeel en met 52 lopies gewen. Hulle het egter in die vierde plek geëindig en die hooftoernooi misgeloop. Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering B het die Ugandese die uitspeelwedstryd om die vyfde plek gehaal, waarmee hulle nie vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] kon kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-2022-1321451/zimbabwe-vs-netherlands-final-1321484/match-report |title=Raza takes 4 for 8 as Zimbabwe win T20 World Cup Qualifier |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=17 Julie 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Ná April 2019 het Uganda deelgeneem aan die Krieketwêreldbeker-uitdaagliga 2019–2022 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1173815 |title=All to play for in last ever World Cricket League tournament |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=11 April 2019 |accessdate=19 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719222506/https://www.icc-cricket.com/media-releases/1173815 |archive-date=19 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://bigeye.ug/uganda-cricket-team-departs-today-south-africa/ |title=Uganda cricket team departs today for South Africa |publisher=Big Eye |author=James Robert Kayindi |date=6 Januarie 2015 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dié toernooi het die Ugandese in hul groep die tweede plek behaal, waarmee hulle die Krieketwêreldbeker-uitspeelrondte 2023 misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000011/001180.shtml |title=Jersey lose, but claim Challenge League B crown |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=14 Augustus 2022 |accessdate=2 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002022903/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000011/001180.shtml |archive-date=2 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daartussen het Uganda die Afrika T20I-bekereindstryd teen Tanzanië met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/uganda-win-aca-africa-t20-cup-after-shah-blitz/ |title=Uganda win ACA Africa T20 Cup after Shah blitz |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=26 September 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In Desember 2022 kon die Ugandese die Oos-Afrikaanse T20I-reeks wen, waaraan ook Rwanda en Tanzanië deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |title=Uganda win mammoth tri-series in Rwanda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=24 Desember 2022 |accessdate=24 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224104823/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |archive-date=24 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2023 het hulle die eindstryd van die Kontinentbeker T20I Afrika 2023 gehaal, waarin hulle Kenia met een lopie kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nation.africa/kenya/sports/cricket/cricket-uganda-pip-kenya-to-lift-continent-cup-4278660 |title=Cricket: Uganda pip Kenya to lift Continent Cup |publisher=Nation |author=Victor Otieno |date=21 Junie 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Twee maande later het Uganda die Oos-Afrikaanse T20I-beker 2023 teen Rwanda en Tanzanië beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/08/31/cricket-cranes-retain-east-africa-t20-cup-in-kigali/ |title=Cricket Cranes retain East Africa T20 Cup in Kigali |publisher=Kawowo |date=31 Augustus 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis waartydens Uganda die derde plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Op 26 November 2023 het Uganda sy eerste oorwinning oor ’n volle lid aangeteken, toe hulle Zimbabwe tydens die T20I-wêreldbeker se Afrikakwalifisering 2023 in Namibië kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3796890 |title=Uganda stuns Zimbabwe to throw T20 WC Africa Region Qualifier open |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 November 2023 |accessdate=17 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217225209/https://www.icc-cricket.com/news/3796890 |archive-date=17 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat Uganda vyf van sy ses wedstryde kon wen, het hulle vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] gekwalifiseer, gelyk aan hul eerste deelname aan ’n internasionale kriekettoernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67554322 |title=Uganda: T20 World Cup qualification 'a dream come true', says captain Brian Masaba |publisher=[[BBC]] |date=30 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Voorheen kon die o/19-nasionale span reeds vir drie [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooie]] kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/cricket/2023/11/30/uganda-qualify-2024-t20-world-cup-first-time/ |title=‘Cricket Cranes’ Uganda qualify for World Cup for first time |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Will Macpherson |date=30 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi in [[Wes-Indië]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het die span swak nederlae gely teen die volle lede [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] (met 125 lopies),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-uganda-5th-match-group-c-1415705/match-report |title=Gurbaz, Ibrahim and Farooqi hand Uganda a thrashing |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=4 Junie 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] (met 134 lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-uganda-18th-match-group-c-1415718/match-report |title=Five-star Hosein helps West Indies blow Uganda away |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=9 Junie 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] (met nege paaltjies),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/match-report |title=NZ win big after blowing away Uganda for 40 |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=15 Junie 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> maar hulle kon daarin slaag om [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] (met drie paaltjies) te klop, gelyk aan hul eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/papua-new-guinea-vs-uganda-9th-match-group-c-1415709/match-report |title=Uganda's bowlers and Riazat seal their first win in T20 World Cup history |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=5 Junie 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Ugandese die vyfde plek behaal en daarmee die hooftoernooi in Indië en Sri Lanka misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Uganda geel truie met ’n rooi kleuraksent, ’n swart V-halslyn en geel broeke. Veldspelers dra ’n geel bofbalpet of ’n geel sonhoed. Die kolwers se helms is ook geel geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''UGANDA'' verskyn op die middel van die trui. Die Ugandese nasionale krieketspan se bynaam is ''Cricket Cranes'',<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/11/30/cricket-cranes-make-history-with-t20-world-cup-qualification/ |title=Cricket Cranes make history with T20 World Cup qualification |publisher=Kawowo Sports |author=Denis Musali |date=30 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> afgelei van die [[mahem]] (''Balearica regulorum''), die nasionale [[voël]] van die Afrikaland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://gov.ug/about-uganda/sector/national-symbols |title=National Symbols |publisher=Ugandese regering |accessdate=28 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528162336/http://gov.ug/about-uganda/sector/national-symbols |archive-date=28 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Ugandese Krieketvereniging se kenteken toon derhalwe ’n mahem. == Tuisstadions == {{Location map+ |Uganda |caption=Ligging van Ugandese krieketstadions |places= {{location map~|Uganda|label=<small>[[Lugogo-stadion|Lugogo]]</small>|position=top|lat=0.3259|long=32.6041}} {{location map~|Uganda|label=<small>[[Kyambogo-krieketovaal|Kyambogo]]</small>|position=left|lat=0.345|long=32.626389}} {{location map~|Uganda|label=<small>[[Entebbe-krieketovaal|Entebbe]]</small>|position=bottom|lat=0.053056|long=32.626389}} {{location map~|Uganda|label=<small>[[Jinja-krieketveld|Jinja]]</small>|position=right|lat=0.4416|long=33.2132}} }} Uganda beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Ugandese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Uganda: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Lugogo-stadion]] | [[Kampala]] | 20 Mei 2019 |- | 2 | [[Kyambogo-krieketovaal]] | Kampala | 20 Mei 2019 |- | 3 | [[Entebbe-krieketovaal]] | [[Entebbe]] | 10 September 2021 |- | 4 | [[Jinja-krieketveld]] | [[Jinja]] | 28 Oktober 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 43 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Uganda gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Ugandese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Simon Ssesazi]] | 2021–hede | align=center | 88 | align=center | '''2&nbsp;204''' |- | [[Riazat Ali Shah]] | 2019–hede | align=center | 77 | align=center | '''1&nbsp;606''' |- | [[Roger Mukasa]] | 2019–hede | align=center | 58 | align=center | '''1&nbsp;186''' |- | [[Dinesh Nakrani]] | 2019–hede | align=center | 82 | align=center | '''1&nbsp;144''' |- | [[Alpesh Ramjani]] | 2022–hede | align=center | 65 | align=center | '''{{0}}850''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Henry Ssenyondo]] | 2019–hede | align=center | 95 | align=center | '''124''' |- | [[Alpesh Ramjani]] | 2022–hede | align=center | 65 | align=center | '''102''' |- | [[Dinesh Nakrani]] | 2019–hede | align=center | 82 | align=center | '''{{0}}96''' |- | [[Frank Nsubuga]] | 2019–hede | align=center | 72 | align=center | '''{{0}}76''' |- | [[Bilal Hassun]] | 2021–hede | align=center | 46 | align=center | '''{{0}}65''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was nege spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Uganda tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Roger Mukasa | 2019–2023 |- | 2 | Arnold Otwani | 2020–2021 |- | 3 | Brian Masaba | 2021–2024 |- | 4 | Deusdedit Muhumuza | 2021 |- | 5 | Kenneth Waiswa | 2022–2024 |- | 6 | '''Riazat Ali Shah''' | 2023–hede |- | 7 | Alpesh Ramjani | 2024 |- | 8 | Fred Achelam | 2024 |- | 9 | Juma Miyagi | 2025 |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 26 November 2023 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 29 Oktober 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 10 || 10 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Julie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Julie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Katar}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 15 Februarie 2020 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 18 || 13 || 4 || 0 || 1 || 72,22 || 15 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 September 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 9 || 1 || 8 || 0 || 0 || 11,11 || 9 April 2022 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 13 || 13 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 September 2021 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 5 Junie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 21 || 20 || 1 || 0 || 0 || 95,23 || 17 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Seychelle}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Oktober 2021 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 17 || 12 || 3 || 0 || 2 || 70,58 || 18 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Julie 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''118''' || '''90''' || '''25''' || '''0''' || '''3''' || '''76,27''' || 20 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3801 op 5 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=34;type=team |title=Records / Uganda / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || 3de plek |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Uganda national cricket team|Ugandese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [http://www.ugandacricket.com/ Amptelike webwerf van die Ugandese Krieketvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/uganda-35 Uganda op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/uganda-cricket-association Uganda by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Uganda]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 2kdglyiyq7p29nlslqajzgi10n542pk 0 409541 2892415 2636918 2026-04-10T18:53:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892415 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Curtis Yarvin.jpg|duimnael|'n Portret van Curtis Yarvin geneem in die tuin van St Paul katedraal deur David Merfield.]] '''Curtis Guy Yarvin''' (gebore 1973), ook bekend onder die pennaam '''Mencius Moldbug''', is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] rekenaarwetenskaplike en filosofiese [[Webjoernaal|blogger]]. Hy is saam met [[filosoof]] [[Nick Land]] bekend vir die stigting van die anti-[[Egalisme|egalistiese]] en anti-demokratiese filosofiese beweging bekend as die [[Donker Verligting]] of neo-reaksionêre beweging (NRx).{{Sfn|Tait|2019|p=188|ps=: " Hy het die stigtersteoretikus geword van die 'neoreaksionêre' beweging, 'n aanlynversameling skrywers wat vasbeslote was om 'n voortreflike alternatief vir demokrasie te teoretiseer. ... Soms genoem die 'Reaksionêre Verligting', neoreaksie is 'n alchemie van outoritêre en libertêre denke."}}{{Sfn|Smith|Burrows|2021|ps=, p. 145: " Daar is talle individue wat met NRx-idees geassosieer word, maar vier is miskien die sleutel: twee – Curtis Yarvin en Nick Land – kan beskou word as die oorspronklike 'bouers' ... van die posisie."; bl. 148: " Yarvin is waarskynlik die belangrikste figuur in NRx, aangesien dit regverdig sou wees om sy UR-blog as die grondteks van die beweging te beskou ... Oorspronklik genoem 'neokameralisme', het sy posisie gou bekend geword as 'neoreaksionêre' filosofie (NRx) en toe, een keer deur Land se nihiliste Deleuzian-filter gegaan, as die Donker Verligting."}}<ref>{{cite book |last1=Kindinger |first1=Evangelia |last2=Schmitt |first2=Mark |title=The Intersections of Whiteness |date=4 Januarie 2019 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-11277-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=b3uCDwAAQBAJ&pg=PT209 |access-date=29 November 2022 |language=en |chapter=Conclusion: Digital culture and the afterlife of white supremacist movements}}</ref><ref name="Gray">{{cite web |last1=Gray |first1=Rosie |title=The Anti-Democracy Movement Influencing the Right |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2017/02/behind-the-internets-dark-anti-democracy-movement/516243/ |website=The Atlantic |access-date=29 November 2022 |language=en |date=10 Februarie 2017}}</ref> In sy [[webjoernaal]] ''Unqualified Reservations'', wat hy van 2007 tot 2014 geskryf het, en op sy latere Substack-bladsy genaamd ''Grey Mirror'', wat hy in 2020 begin het, voer hy aan dat Amerikaanse [[demokrasie]] 'n mislukte eksperiment is<ref name="Vox-Aug16-MoreThanWarmedOver">{{cite news |last1=Matthews |first1=Dylan |date=18 April 2016 |title=The alt-right is more than warmed-over white supremacy. It's that, but way way weirder. |work=Vox |url=https://www.vox.com/2016/4/18/11434098/alt-right-explained |access-date=27 Mei 2020 |archive-date=31 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831155255/https://www.vox.com/2016/4/18/11434098/alt-right-explained |url-status=live}}</ref> wat vervang moet word deur 'n verantwoordbare [[monargie]] , soortgelyk aan die bestuurstruktuur van korporasies.<ref>{{cite book |last=Hawley |first=George |title=Making sense of the alt-right |date=2017 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0231185127 |pages=43–45}}</ref> Yarvin is beskryf as 'n "neoreaksionêr" en "neo-monargis" wat "[[liberalisme]] sien as die skep van 'n [[The Matrix| Matrix]]-agtige [[Totalitarisme|totalitêre]] stelsel en wat Amerikaanse demokrasie met 'n soort tegno-monargie wil vervang".<ref>{{cite web |last1=Goldberg |first1=Michelle |date=26 April 2022 |title=Opinion {{!}} The Awful Advent of Reactionary Chic |url=https://www.nytimes.com/2022/04/25/opinion/reactionary-new-right.html |website=The New York Times}}</ref><ref name="VoxMonarchist">{{Cite web |last=Matthews |first=Dylan |date=7 Februarie 2017 |title=Neo-monarchist blogger denies he's chatting with Steve Bannon |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/2/7/14533876/mencius-moldbug-steve-bannon-neoreactionary-curtis-yarvin |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520063737/https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/2/7/14533876/mencius-moldbug-steve-bannon-neoreactionary-curtis-yarvin |archive-date=20 Mei 2020 |access-date=21 Maart 2020 |website=Vox |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Lecher |first=Colin |date=21 Februarie 2017 |title=Alt-right darling Mencius Moldbug wanted to destroy democracy. Now he wants to sell you web services |url=https://www.theverge.com/2017/2/21/14671978/alt-right-mencius-moldbug-urbit-curtis-yarvin-tlon |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613172723/https://www.theverge.com/2017/2/21/14671978/alt-right-mencius-moldbug-urbit-curtis-yarvin-tlon |archive-date=13 Junie 2019 |access-date=14 Junie 2019 |website=The Verge}}</ref> In 2002 het Yarvin begin werk aan 'n persoonlike sagtewareprojek wat uiteindelik die Urbit-netwerkrekenaarplatform geword het. In 2013 het hy die maatskappy Tlon mede-stigter om toesig te hou oor die Urbit-projek, en gehelp om dit tot 2019 te lei.{{Sfn|Smith|Burrows|2021|p=152}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Yarvin, Curtis}} [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] aq6716zhhqebf5jnpr447njc5qrzlc7 0 410785 2892518 2865329 2026-04-10T19:36:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gonzalo Lira | beeld = Lêer:Gonzalo Lira López.jpg | beeldonderskrif = Gonzalo in 2022 | geboortedatum = 29 Februarie 1968 | geboorteplek = Burbank, [[Verenigde State]] | sterfdatum = 11 Januarie 2024 | sterfplek = [[Charkif]], [[Oekraïne]] | beroep = [[politieke kommentator]] | webwerf = | handtekening = }} ''''Gonzalo Ángel Quintilio Lira López''' ([[29 Februarie]] [[1968]], Burbank, VSA - 11 Januarie 2024, [[Charkif]], Oekraïne) was 'n Amerikaanse ondersoekende politieke kommentator van Chileens-Amerikaanse afkoms wat bekend was vir sy kritiese oogpunte oor die [[Wolodimir Zelenski|Wladimir Zelenski]]-regering en Russofiele en die konflik in die Oekraïne. Hy sterf in Oekraïnse aanhouding op 11 Januarie 2024.<ref>{{Cite web|last=Schumacher|first=Thomas|title=Report: American Journalist Gonzalo Lira Has Died While Imprisoned In Ukraine|url=https://wsau.com/2024/01/12/report-american-journalist-gonzalo-lira-has-died-while-imprisoned-in-ukraine/|access-date=2024-01-12|website=WSAU News/Talk 550 AM · 99.9 FM {{!}} Wausau, Stevens Point|language=en|archive-date=2024-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20240113053134/https://wsau.com/2024/01/12/report-american-journalist-gonzalo-lira-has-died-while-imprisoned-in-ukraine/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tucker Carlson reports on death of American reporter in Ukrainian custody|url=https://tass.com/world/1731801|access-date=2024-01-12|website=tass.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-01-12|title=Murió Gonzalo Lira, un periodista detenido en una cárcel de Ucrania|url=https://www.diariopopular.com.ar/internacionales/murio-gonzalo-lira-un-periodista-detenido-una-carcel-ucrania-n766745|access-date=2024-01-12|website=www.diariopopular.com.ar|language=es-AR}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cancillería confirma muerte de periodista chileno Gonzalo Lira en Ucrania - La Tercera|url=https://www.latercera.com/nacional/noticia/cancilleria-confirma-muerte-de-periodista-chileno-estadounidense-gonzalo-lira-en-ucrania/3H4HPDASEJH3BNAYCUWC4XT4MQ/?outputType=amp|access-date=2024-01-13|website=www.latercera.com}}</ref><ref>https://tass.com/world/1731827</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/world/gonzalo-lira-tucker-carlson-claims-american-citizen-dead-in-ukrainian-custody-article-106793592|title=Gonzalo Lira: Tucker Carlson Claims American Citizen Dead In Ukrainian Custody|date=13 Januarie 2024|website=TimesNow}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hungarianconservative.com/articles/current/tucker_carlson_elon_musk_gonzalo_lira/|title=Tucker Carlson, Elon Musk Calls Out Gonzalo Lira’s Imprisonment, SBU Responds &#124; Hungarian Conservative|first=Márton|last=Losonczi|date=11 Desember 2023|website=www.hungarianconservative.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scottritterextra.com/p/gonzalo-lira-the-sbu-and-information|title=Gonzalo Lira, the SBU, and Information Operations|first=Scott|last=Ritter|website=www.scottritterextra.com}}</ref> == Vroeë lewe en dood == Lira is in Burbank, Kalifornië, gebore as die seun van sy Chileense ouers, Gonzalo Lira Valdés en María Isabel López Hess. Sy moeder is 'n direkte afstammeling van José Miguel Carrera. Hy het sy kinderjare in die San Fernando-vallei, Los Angeles, New York, Miami en Guayaquil, Ecuador, deurgebring. Lira het in 1985 aan Saint George's College, Santiago, gegradueer, en aan Dartmouth College in 1995, met 'n graad in geskiedenis en filosofie.<ref>{{Cite web|url=https://www.genealog.cl/Chile/L/Lira/|title=Familia Lira &#124; www.genealog.cl|website=www.genealog.cl}}</ref><ref>http://www.bibliotecanacionaldigital.gob.cl/colecciones/BND/00/RC/RC0022707.pdf</ref> Hy was 'n [[politieke kommentator]], [[skrywer]], en filmmaker, en het ondervinding in [[Hollywood]] opgedoen. In 2010 het hy na die [[Oekraïne]] verhuis, waar hy met 'n plaaslike vrou getrou het en hom in [[Charkif]] gevestig het, die land se tweede grootste stad, naby die [[Rusland|Russiese]] grens..<ref>{{Cite web|url=https://www.presstv.ir/Detail/2024/01/13/718137/Gonzalo-Lira-critic-Zelensky-Biden-tortured-death|title=Gonzalo Lira, critic of Zelensky, ‘tortured to death’ in Ukraine prison|date=13 Januarie 2024|website=PressTV}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://patch.com/district-columbia/washingtondc/human-rights-free-speech-are-conditional|title=Human Rights, Free Speech are Conditional|date=9 Januarie 2024|website=Washington DC, DC Patch}}</ref> Hy sterf na 'n 8-maande lange aanhouding op 'n aanklag van "regverdiging van [[Rusland]] se militêre optrede in die Oekraïne," wat gelei het tot internasionale kontroversie, en vrae laat ontstaan oor vryheid van spraak en menseregte in die Verenigde State en die Oekraïne. Lira sterf op 11 Januarie 2024 in Charkif, Oekraïne.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/scratched-my-left-eye-with-toothpick-cracked-rib-us-chilean-journalist-describes-torture-in-ukrainian-prison-12943002.html|title=Scratched my left eye with toothpick, cracked rib: US-Chilean journalist describes torture in Ukrainian prison|date=1 Augustus 2023|website=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/24744-the-tragic-end-of-gonzalo-lira-a-voice-silenced-in-ukraine.html|title=The tragic end of Gonzalo Lira: A voice silenced in Ukraine|date=13 Januarie 2024|website=Helsinki Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/en/xeber/dad_of_american_reporter_imprisoned_in_ukraine_puts_blame_on_biden-2847955|title=Dad of American reporter imprisoned in Ukraine, puts blame on Biden - AZERTAC}}</ref> In Mei 2023 is hy gearresteer op aanklagte van "vervaardiging en verspreiding van materiaal wat Rusland se gewapende aggressie teen die Oekraïne regverdig." Hierdie gebeurtenis het nie net die uitdagings wat met vrye spraak in tye van konflik geassosieer word, beklemtoon nie, maar het ook opposisiebewegings teen Amerikaanse befondsing vir die konflik aangespoor. Prominente figure soos die tegnologie-magnaat [[Elon Musk]] en [[Tucker Carlson]] het gepleit vir sy vrylating en het internasionale aandag op sy saak gevestig.<ref>{{Cite web|last=Lavrenyuk|first=Yaroslava|date=2022-03-01|title=Фейк от «американского писателя» в Киеве: «Россия никого не убивает!»|url=https://www.stopfake.org/ru/fejk-ot-amerikanskogo-pisatelya-v-kieve-rossiya-nikogo-ne-ubivaet/|access-date=2024-01-12|website=StopFake|language=ru-RU}}</ref> Lira se vader, Gonzalo Lira sr. het herhaaldelik sy kommer uitgespreek teenoor die Amerikaanse ambassade en beamptes oor sy seun se verswakkende gesondheid tydens sy Oekraïense aanhouding. Lira sr. het ontevredenheid uitgespreek oor die vermeende gebrek aan hulp van die Amerikaanse ambassade. 'n Handgeskrewe nota van Lira het sy gesondheidskwessies uiteengesit, insluitend dubbele longontsteking, en beweer dat marteling, verwaarlosing en 'n gebrek aan mediese hulp terwyl Lira in aanhouding was, tot sy dood gelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.zerohedge.com/political/journalist-gonzalo-lira-reported-dead-ukrainian-custody-according-father|title=Journalist Gonzalo Lira Reported Dead In Ukrainian Custody|first=Tyler|last=Durden|access-date=14 Januarie 2024|website=Zerohedge|language=Engels}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thegrayzone.com/2023/06/01/father-gonzalo-lira-american-jailed-in-ukraine-imprisonment/,%20https://thegrayzone.com/2023/06/01/father-gonzalo-lira-american-jailed-in-ukraine-imprisonment/|title=Father of Gonzalo Lira, American jailed in Ukraine, speaks out against “political imprisonment” - The Grayzone|first=Alexander|last=Rubinstein|date=2 Junie 2023|website=thegrayzone.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thepostmillennial.com/breaking-american-journalist-gonzalo-lira-has-died-in-ukrainian-prison-reports|title=BREAKING: American journalist Gonzalo Lira has died in Ukrainian prison: reports|first=The Post|last=Millennial|website=The Post Millennial}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rt.com/news/590599-musk-death-journalist-ukraine-prison/|first=|last=|title=Musk reacts to death of US journalist in Ukrainian prison|website=[[Russia Today]]|language=Engels|access-date=14 Januarie 2024}}</ref> == Loopbaan == [[Beeld:Gonzalo_Lira_in_Kiev.png|duimnael|regs|Gonzalo Lira by die Premier Palace Hotel, Kiëf, Oekraïne, in Februarie 2022.]] In Oktober 1996 het Lira 'n ooreenkoms met G. P. Putnam & Seuns aangegaan om sy eerste boek getiteld ''Counterparts'' te publiseer. Die verhaal handel oor 'n sterk vroulike FBI-agent en haar eweknie, 'n CIA-agent. In 1997 het hy 'n [[Spaans]]talige roman getiteld ''Tomáh Errázurih'' vrygestel. In 1998 het hy 'n kort aksiefilm genaamd ''So Kinky'' geregisseer. Sy tweede boek, ''Acrobat'', het in 2002 verskyn. In 2005 het hy ''Secuestro'' in [[Chile]] verfilm, wat goed gevaar het by die loket tydens sy openingsnaweek.<ref>{{Cite web|url=https://www.proquest.com/docview/293396364|title=Two for the Books: Novice Success Stories: [Home - ProQuest|website=www.proquest.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.proquest.com/docview/384894544?sourcetype=Newspapers|title=Preview unavailable - ProQuest|website=www.proquest.com}}</ref> Tussen 2010 en 2013 het Lira sy idees oor ekonomie en ander onderwerpe op sy [[webjoernaal|blog]] gedeel. Soms het hy dit weer op Business Insider en Naked Capitalism geplaas. Hy het ook bygedra tot die bekende webwerf Zerohedge. Vanaf 2017 was Lira aktief op [[YouTube]] onder die bynaam Coach Red Pill (CRP). In een video het hy voorgestel dat mense in Westerse demokrasieë na 'n minder ontwikkelde land verhuis weens sy kommer oor COVID-19-entstowwe. Hy het baie video's geplaas en intekenare gekry. In November 2021 het Lira die meeste van sy CRP-inhoud uitgevee en sy regte naam begin gebruik. Hy het in Charkif gewoon en 'n gesin gehad saam met 'n Oekraïense vrou, by wie hy een dogter gehad het.<ref>{{Cite web|url=http://www.genealogiachilenaenred.cl/gcr/IndividualPage.aspx?ID=I112834|title=Gonzalo Lira López - Genealogía Chilena en Red|website=www.genealogiachilenaenred.cl}}</ref> Hy was ook 'n verklaarde [[Augusto Pinochet|Pinochet]]ist en het die [[staatsgreep in Chili van 1973]] ondersteun.<ref name="inter">{{Cite news |last=Fossa |first=Lissette |date=April 20, 2022 |title=Qué se sabe de Gonzalo Lira y su misteriosa desaparición en Ucrania |language=es |trans-title=What is known about Gonzalo Lira and his mysterious disappearance in Ukraine |work=INTERFERENCIA |url=https://interferencia.cl/articulos/que-se-sabe-de-gonzalo-lira-y-su-misteriosa-desaparicion-en-ucrania |access-date=April 22, 2022 |archive-date=April 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420123421/https://interferencia.cl/articulos/que-se-sabe-de-gonzalo-lira-y-su-misteriosa-desaparicion-en-ucrania |url-status=live }}</ref> == Publikasies == * Lira, Gonzalo (1997). Tomáh Errázurih (1ste uitgawe). Santiago de Chile: Mondadori. {{ISBN|956-258-057-1}}. OCLC 38081261. * Lira, Gonzalo (1998). Counterparts. New York: G.P. Putnam's Sons. {{ISBN|0-399-14312-2}}. OCLC 37300650. * Lira, Gonzalo (2002). Acrobat (1ste uitgawe). New York: St. Martin's Press. {{ISBN|0-312-28694-5}}. OCLC 48515857. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lira, Gonzalo}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] k1geb6oeihjzktzkh01ejj1bplgrb60 0 411157 2892487 2647090 2026-04-10T19:26:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892487 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Frank Farian.jpeg|duimnael|Frank Farian]] '''Frank Farian''' ([[18 Julie]] [[1941]] – [[23 Januarie]] [[2024]]) was 'n [[Duitsers|Duitse]] [[sanger]] en platevervaardiger wat die 1970's disco-popgroep [[Boney M.]], die Latynse popgroep No Mercy en die popgroep Milli Vanilli gestig het. Hy het gereeld vokale groepe geskep waarin die gepubliseerde lede bloot lipgesinkroniseer het met liedjies wat deur sessielede gesing is. Farian het die platemaatskappy MCI en verskeie filiale besit. In die loop van sy loopbaan het Farian meer as 850 miljoen plate verkoop en 800 goud- en platinumsertifiserings verwerf.<ref name="DW-bio">{{Cite news |title=Frank Farian |publisher=Deutsche Welle |url=https://www.dw.com/en/frank-farian/t-19407609 |url-status=dead |date=27 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120064645/https://www.dw.com/en/frank-farian/t-19407609 |archive-date=20 Januarie 2022}}</ref> ==Vroeë lewe== Farian is op 18 Julie 1941 as '''Franz Reuther''' in Kirn gebore.<ref name=DW>{{cite news |first=Jürgen |last=Brendel |url=https://www.dw.com/en/boney-m-producer-frank-farian-turns-75/a-19406061 |title=Boney M. producer Frank Farian turns 75 |website=Deutsche Welle |date=18 Julie 2016 |access-date=13 Desember 2023 }}</ref><ref name="AMG">{{Cite web |title=Frank Farian &#124; Biography & History |url=https://www.allmusic.com/artist/frank-farian-mn0000135298/biography |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826230917/https://www.allmusic.com/artist/frank-farian-mn0000135298/biography |archive-date=26 Augustus 2021 |access-date=26 Augustus 2021 |website=AllMusic}}</ref> Hy en twee broers en susters is deur sy ma grootgemaak; sy pa is voor sy geboorte in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gedood.<ref name=Hit>{{cite news |url=https://www.t-online.de/unterhaltung/stars/id_90465074/hitproduzent-der-ewige-daddy-cool-frank-farian-wird-80.html |title=Der ewige 'Daddy Cool' - Frank Farian wird 80 |website=t-online |date=18 Julie 2021 |access-date=13 Desember 2023 |language=de |agency=dpa }}</ref> Hy het opgelei as 'n kok voordat hy [[Rockmusiek|rock en roll]] ontdek het, homself herdoop tot Frank Farian, en 'n groep genaamd Frankie Boys Schatten gestig.<ref name=DW/> Hulle het hul eerste enkelsnit, "''Shouting Ghost''", in 1964 vrygestel; dit het geflop.<ref name=Stadl>{{Cite news |date=19 Julie 2021 |title=Frank Farian wurde 80: Vom Tellerwäscher zum Musik-Millionär |url=https://www.stadlpost.at/frank-farian-wurde-80-vom-tellerwaescher-zum-musik-millionaer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210719164259/https://www.stadlpost.at/frank-farian-wurde-80-vom-tellerwaescher-zum-musik-millionaer/ |archive-date=19 Julie 2021 |newspaper=Stadlpost |language=de}}</ref> ==Beroep== In April 1967 het hy 'n weergawe van Otis Redding se "''Mr. Pitiful''" vrygestel onder die naam "Frankie Farian". Nadat hy 'n opnamekontrak as solo-uitvoerder onderteken het, het hy na pop oorgegaan en op die TV-program ''Hitparade'' verskyn.<ref name=DW/> In 1976 het Farian se Duitstalige voorblad van Dickey Lee se "''Rocky''" vir vier weke op nr. 1 gebly en goue sertifisering ontvang. Paul/Ron Roker-liedjie "''When you've Gotta Go''", is gelys as een van die Top 100 alle tye "''Schlagerlieder''" deur die Duitse tydskrif "''Popkultur''".<ref>{{cite web | url=https://popkultur.de/70er-jahre-schlager/ | title=70er Hits: Die besten Schlager aus den Siebziger Jahren | date=21 Maart 2019 |language=de }}</ref> ==Boney M.== Aan die einde van 1974 het hy "Baby Do You Wanna Bump" ('n herverfilming van Prince Buster se liedjie "Al Capone" van 1967) opgeneem, in 1976 as 'n enkelsnit vrygestel en op die album Take the Heat off Me onder die skuilnaam Boney M. Hy het kunstenaars gewerf wat die sangers Liz Mitchell en Marcia Barrett saam met 'n frontman, Bobby Farrell, en 'n vroulike danser, Maizie Williams, ingesluit het. Onder die naam Boney M. het hy sy grootste sukses in Europa sowel as wêreldwyd behaal met liedjies soos "Daddy Cool", "Rivers of Babylon", "Rasputin" en 'n herverfilming van "Mary's Boy Child".<ref name=DW/> Soos later met Milli Vanilli, het Farrell nie eintlik gesing nie; in optredes het hy met Farian se eie koor gelipgesinkroniseer.<ref name=DW/><ref name=hoax>{{cite news |title=The most famous musical conspiracy theories and hoaxes |url=https://www.radiox.co.uk/features/best-musical-hoax-prank-conspiracy-theories/ |work=Radio X |date=1 April 2022 |access-date=13 Desember 2023}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Farian, Frank}} [[Kategorie:Geboortes in 1941]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Duitse musici]] [[Kategorie:Duitse sangers]] ohcx8uv5cf344sawoupfglcm0fjhwhx 0 411736 2892445 2869611 2026-04-10T19:06:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892445 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prof. Dire Tladi.jpg|duimnael|Dire Tladi ]] '''Dire Tladi''' ([[20 April]] [[1975]]) is 'n Suid-Afrikaanse internasionale regsgeleerde. Hy was professor in [[internasionale reg]] by die Departement Publiekreg en die Instituut vir Internasionale en Regsvergelykende Reg in Afrika aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Hy was ook buitengewone professor by die Departement Publiekreg van die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hy het gedien as die Hoof Staatsregsadviseur vir Internasionale Reg vir die Suid-Afrikaanse [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] en as Regsadviseur vir die Suid-Afrika-sending na die [[Verenigde Nasies]].<ref>{{cite web|url=http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/law/index.english/departments/public_staff_profiles |title=Untitled Document |accessdate=2011-11-28 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509074138/http://sun025.sun.ac.za/portal/page/portal/law/index.english/departments/public_staff_profiles |archivedate=2012-05-09 }} Prof Dire Tladi Besoek op 28 November 2011</ref> Sy hoof akademiese spesialisasies is in internasionale publiekreg, menseregtereg, omgewingsreg en internasionale strafreg. Op 1 Januarie 2012 het hy 'n vyfjaartermyn as lid van die Verenigde Nasies se Internasionale Regskommissie begin.<ref>http://www.buanews.gov.za/news/11/11112013251001 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425091120/http://www.buanews.gov.za/news/11/11112013251001 |date=25 April 2012 }} SA welcomes election of Dr Tladi to Law Commission Besoek 28 November 2011</ref> == Onderwys en opleiding == Dire Tladi het sy BLC- en LLB-graad ''cum laude'' aan die Universiteit van Pretoria, (Suid-Afrika), 'n LL.M. van die Universiteit van Connecticut (VSA) en 'n LLD (Internasionale reg) van die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]] (Nederland).<ref>http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=6003&articleID=9272 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224040158/http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=6003&ArticleID=9272 |date=2012-02-24 }} Former student elected to serve on the UN International Law Commission Besoek 28 November 2011</ref> Hy is mede-hoofredakteur van die ''South African Yearbook of International Law''. Hy het op die redaksie van die ''Pretoria University Law Press'' (PULP)-tydskrif C''onstitutional Court Review'' gedien.<ref>http://www.pulp.up.ac.za/cat_2011_03.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407012034/http://www.pulp.up.ac.za/cat_2011_03.html |date=2012-04-07 }} Publications Besoek 28 November 2011</ref> Hy dien ook op die redaksie van die ''Journal of Practice of International Courts and Tribunals''. Benewens meer as 50 wetenskaplike publikasies, het Dire Tladi ook 'n [[roman]] gepubliseer, ''Blood in the Sand of Justice'', gebaseer op 'n fiktiewe weergawe van die sluipmoord op die Aanklaer van die [[Internasionale Strafhof]]. Sedert sy aanstelling aan die einde van Mei 2015 lei professor Tladi die Verenigde Nasies se Internasionale Regskommissie as Spesiale Rapporteur om inhoud aan ''Jus Cogens'' te gee, deur te identifiseer hoe reëls en norme tot die status van ''Jus Cogens'' verhef word en die impak van hierdie norme te bepaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.up.ac.za/faculty-of-law/news/post_2379654-professor-of-international-law-dire-tladi-re-elected-as-un-special-rapporteur-on-jus-cogens#_ftn1|title = Professor of International Law Dire Tladi re-elected as UN Special Rapporteur on Jus Cogens &#124; University of Pretoria}}</ref> In 2020 is Tladi vanaf 2021 deur die Nasionale Navorsingstigting aangestel as die Suid-Afrikaanse Navorsingsleerstoel vir Volkereg.<ref>{{Cite web|url=https://www.up.ac.za/public-law/news/post_2955170-up-laws-professor-dire-tladi-appointed-as-sarchi-chair-for-international-constitutional-law|title=UP Law's Professor Dire Tladi appointed as SARChI Chair for International Constitutional Law &#124; University of Pretoria|access-date= 5 Februarie 2024|archive-date= 5 Februarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205064359/https://www.up.ac.za/public-law/news/post_2955170-up-laws-professor-dire-tladi-appointed-as-sarchi-chair-for-international-constitutional-law|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tladi, Dire}} [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regsgeleerdes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] he2w26qnauxu30xccwz9hq3xus1xbjg 0 411819 2892333 2807772 2026-04-10T16:47:52Z Jcb 223 2892333 wikitext text/x-wiki '''Verdienste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie''' ([[Engels]]: ''Earnings before interest, taxes, depreciation and amortisation; '''EBITDA''''')<ref>https://www.investopedia.com/terms/e/ebitda.asp</ref> is 'n maatstaf van die winsgewendheid van 'n [[maatskappy]] se bedryfsaktiwiteite, dus voor enige koste van eksterne finansiering, belastings en die koste wat nodig is om sy bate- of kapitaalbasis, soos gemeet deur waardevermindering en [[Amortisasie (rekeningkunde)|amortisasie]] van ontasbare bates, te handhaaf. Dit word bepaal deur alle koste van normale bedryfsaktiwiteite (bv. lone, koste van grondstowwe, koste van dienste) van inkomste af te trek, maar nie enige afname in batewaardes, leenkoste en verpligtinge teenoor die staat nie. Alhoewel dit dikwels by 'n [[inkomstestaat]] getoon word, word dit nie deur [[Internasionale Finansiële Verslagdoeningstandaarde (IFRS)|IFRS]] of die Maatskappywet vereis nie. == Gebruik en kritiek == EBITDA geniet wye toepassing by die beoordeling van 'n maatskappy se prestasie. Dit is nuttig om die onderliggende winsgewendheid van slegs die bedryfsaktiwiteite vir die gegewe tydperk te bepaal, dws hoeveel wins gegenereer word deur dienste te verskaf, goedere te verkoop, ens. Hierdie soort ontleding is nuttig om winsgewendheid van slegs die bedryfsaktiwiteite te beoordeel, aangesien die koste-items wat in die EBITDA-berekening geïgnoreer word, grootliks onafhanklik van bedryfsaktiwiteite is: rentebetalings hang af van die finansieringstruktuur van die maatskappy, belasting hang af van die belastingmaatreëls wat in die betrokke land van toepassing is, waardevermindering hang af van batewaardes en die waardeverminderingsbeleid wat gekies is, en amortisasie hang onder meer af van die waardasie van ontasbare bates soos klandisiewaarde en die amortisasiebeleid wat ten opsigte daarvan gekies is. EBITDA word soms gebruik om die waardasie van maatskappye te kontekstualiseer. Daar word byvoorbeeld soms gesê dat 'n sekere maatskappy teen x keer EBITDA handel dryf, wat beteken dat die maatskappywaarde soos uitgedruk deur sy aandeelprys gelykstaande is aan x keer sy EBITDA. In 'n poging om EBITDA as 'n maatstaf van die onderliggende winsgewendheid van die bedryfsaktiwiteite te toon, word EBITDA dikwels aangepas vir buitengewone uitgawes, dit wil sê uitgawes wat nie op 'n gereelde basis voorkom nie. Hierdie aanpassings kan enige wettige skikkings wat betaal is, koste vav verkrygings, liefdadigheidsbydraes en buitengewone uitgawes wat verband hou met natuurrampe insluit. Die gevolglike maatstaf word '''aangepaste EBITDA''' of '''EBITDA voor uitsonderings''' genoem. 'n Negatiewe EBITDA dui op 'n winsgewendheidsprobleem. 'n Positiewe EBITDA, aan die ander kant, beteken nie noodwendig dat die onderneming kontant genereer nie aangesien die gegenereerde kontant ook gebruik word vir die instandhouding van kapitaalbates en bedryfskapitaal, die betaling van belasting, rente en ander items wat nie in die inkomstestaat verantwoord word nie. Dit is juis een van die grootste punte van kritiek teen die gebruik van EBITDA vir die beoordeling van 'n maatskappy se prestasie, naamlik dat dit nie met kapitaalinstandhouding rekening hou nie. Nuwe kapitaalbesteding is meestal nodig vir uitbreiding, terwyl kaptaalinstandhouding noodsaaklik is om volhoubaarheid te verseker. == Die FASB en EBITDA == Die [http://www.fasb.org FASB], die internasionale liggaam wat veral gemoeid is met die standardisering van rekeningkundige [[Internasionale Finansiële Verslagdoeningstandaarde (IFRS)|verslagdoeningstandaarde]] in die VSA, oorweeg die gebruik en standardisering van EBITDA. Daar is onder meer opgemerk dat die gebruik hiervan potensieel misleidend kan wees.<ref>https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/meetings/2018/december/iasb/ap21b-pfs.pdf</ref> Die inkorporering van EBITDA in IFRS sou onder meer beteken dat slegs die IFRS gedefinieerde weergawe van EBITDA gebuik kan word om as maatstaf van finansiële prestasie oor 'n verskeidenheid van entiteite te dien. == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Verdienste voor rente en belasting]] (''EBIT'') {{Normdata}} [[Kategorie:Finansies]] [[Kategorie:Rekeningkunde]] 341nbidgugdsxssrj0egk7htek5vmjc 0 412401 2892297 2882238 2026-04-10T15:47:59Z Jcb 223 2892297 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |struktuur=Ba(NO3)2.png |struktuur2=Lead(II)-nitrate-unit-cell-3D-balls.png |IUPACNaam= Bariumnitraat |teks= |CASNo=10022-31-8<ref name="PC">{{cite web|publisher=PubChem NIH|title=Barium nitrate|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24798}}</ref> |formule= {{ch2|Ba(NO3)2}} |Voorkoms= kleurlose of wit vastestof<ref name="PC"/> |Reuk=reukloos<ref name="PC"/> |MolereMassa= 261,34[g/mol]<ref name="PC"/> |Digtheid= 3,24&nbsp;g/cm{{Sup|3}} @23 °C <ref name="PC"/> |Smeltpunt = 590 °C <ref name="PC"/> |Kookpunt = (ontbind)<ref name="PC"/> |Oplosbaarheid = 103 g/L @25 °C<ref name="PC"/> |Ksp= 4,64 x 10{{sup|-3}} <ref>{{cite web|url=https://www.solubilityofthings.com/water/ions_solubility/ksp_chart.php|publisher=solubility of things|title=Ksp}}</ref> |LD50= 355 [mg/kg] (rot; oraal) <ref name="PC"/> |Flitspunt= nie-brandbaar<ref name="PC"/> |Brekingsindeks= |Ruimtegroep= Pa{{bostreep|3}}<ref name="PC"/> |Ruimtegroepnommer=205 |Strukturbericht= G2{{subb|1}} |Selparms=a=811,21pm<ref name="PC"/> |DeltaHf=-988 [kJ/mol]<ref name="PC"/> |DeltaGf=-792,57 [kJ/ml]<ref name="PC"/> |Sf_s=214,0 [J/molK]<ref name="PC"/> |Cp_s=151,4 [J/molK]<ref name="PC"/> }} '''Bariumnitraat''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[barium]] en [[salpetersuur]]. Die formule is {{ch2|Ba(NO3)2}}. ==Kristalstruktuur== Bariumnitraat kristalliseer in die kubiese struktuur van [[lood(II)nitraat]],<ref>{{cite journal|authors=Nowotny, H.; Heger, G. |year=1983|title= Structure refinement of strontium nitrate, Sr(NO3)2, and barium nitrate, Ba(NO3)2|journal=Acta Cryst. C|volume=39|pages=952-956|doi=10.1107/S0108270183006976}}</ref> G2{{sub|1}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. ==Chemiese eienskappe== Bariumnitraat kan gevorm word deur [[bariumkarbonaat]] in salpetersuur op te los:<ref name="Terwogt">{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB24:073859000|title=Leerboek der anorganische chemie|author=PCE Meerum Terwogt|year=1917|publisher=Noordhoff}}</ref> :<math>BaCO_3 + 2HNO_3 \rightarrow Ba(NO_3)_2 + H_2O + CO_2 \uparrow </math> By verhitting ontbind dit tot [[bariumoksied]]:<ref name="Terwogt"/> :<math>Ba(NO_3)_2 \xrightarrow{>590C} BaO + 2NO_2 \uparrow + O_2 \uparrow</math> ==Gebruike== ===Pirotegnies=== Dit word gebruik om [[bariumperoksied]] te maak en vir 'n groen kleur in [[vuurwerk]].<ref name="PC"/> ===Opties=== Bariumnitraatkristalle word gebruik as 'n medium in Ramanlasers. Hierdie mediums word met 'n ander laser gepomp en lewer dan deur gestimuleerde Ramanemissie laserlig met 'n verskuifde golflengte. Bariumnitraat is een van die belangrikste kristalle vir vaste-toestand Raman-verskuiwing in terme van die Raman-versterkingskoëffisiënt. Bariumnitraat beskik ook oor 'n matige breë deursigtigheidsgebied (0,33-1,8 μm) en 'n hoë skadedrempel. Nadele van bariumnitraatkristal is lae termiese geleidingsvermoë (1,17 W/mK) en hoë elektro-optiese koëffisiënt (dn/dT = -20 × 10{{sup|-6}}K{{sup|-1}}), wat lei tot 'n termiese lenseffek. Die kristal is sag en higroskopies, daarom moet dit met omsigtigheid behandel word.<ref>{{cite web|url=https://4lasers.com/en/components/crystals/raman-crystals/barium-nitrate-crystals|title=barium nitrate crystals|publisher=4lasers}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Nitrate}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van barium|nitraat]] ok4lh3s91ehynx56nbby6uyp2pg11ol 0 412568 2892538 2856434 2026-04-10T20:19:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892538 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ian Cameron | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = Kemptonpark | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = Voorsitter van die Parlementêre Portefeuljekomitee vir Polisie | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Burgerregte-aktivis en politikus | ander = | bekend = Teenmisdaad-aktivisme | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ian Cameron''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] politikus, lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] en dien as voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee vir polisie. Cameron het vir 10 jaar vir [[AfriForum]] gewerk en gefokus op die ondersteuning van slagoffers van plaasaanvalle. Daarna was hy 'n burgerregteaktivis en die direkteur van gemeenskapsveiligheid by Action Society, 'n [[Organisasie sonder winsoogmerk|nie-winsgewende organisasie]] wat daarop gefokus is om slagoffers van gewelds- of haatmisdade by te staan wat nie regsadvies kan bekostig nie.<ref>{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele’s new nemesis? |author=Patrick, Alex |publisher=TimesLIVE |date=7 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Op 2 Maart 2024 is bekend gemaak dat Cameron op die [[Demokratiese Alliansie]] se lys vir kandidate vir die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 nasionale algemene verskiesing]] verskyn.<ref>Mariska Nanni, 2 Maart 2024, Aktivis Ian Cameron gaan nie ‘sharrap’; nou op pad politiek toe. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/aktivis-ian-cameron-gaan-nie-sharrap-nou-op-pad-politiek-toe/ .Besoek 3 Maart 2024.</ref> Cameron is tot parlementslid vir die Demokratiese Alliansie verkies. == Vroeë lewe en opvoeding == Cameron is in [[Kemptonpark]] in [[Gauteng]], Suid-Afrika gebore en het saam met sy gesin na die [[Verenigde Koninkryk]] verhuis toe hy ses was. Hy het polisiewetenskap by [[UNISA]] gestudeer en het kursusse by die [[Noordwes-Universiteit]], die New Yorkse Brandweer en die Montana-departement van Bosbou voltooi en 'n sertifikaat in plaaslike regering deur die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref>{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele’s new nemesis? |author=Alex Patrick |publisher=Times Live |accessdate=30 September 2023}}</ref> == Beroep == Cameron het voor sy rol by Action Society vir 10 jaar vir AfriForum gewerk en gefokus op die ondersteuning van slagoffers van plaasaanvalle.<ref>{{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/stemme/profiele/hanlie-retief-gesels-met-ian-cameron-20200726 |title=Hanlie Retief gesels met Ian Cameron |author=Hanlie Retief |publisher=Rapport |date=26 Julie 2020 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Die organisasie pleit vir minder afhanklikheid van die regering in die bekamping van [[misdaad]].<ref>{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele’s new nemesis? |author=Alex Patrick |publisher=Times Live |accessdate=30 September 2023}}</ref> Cameron was 'n prominente kritikus van polisieminister [[Bheki Cele]].<ref>{{cite web |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-03-09-petition-calling-for-bheki-cele-to-be-axed-as-police-minister-gets-support/ |title=Petition calling for Bheki Cele to be axed as police minister gets support |author=Unathi Nkanjeni |publisher=BusinessDay |date=9 Maart 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/lobby-group-to-lay-formal-complaint-against-cele-after-member-removed-from-public-meeting-on-crime-20220706 |title=Lobby group to lay formal complaint against Cele after member removed from public meeting on crime |author=Marvin Charles |publisher=News24 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Hy het aandag getrek ná 'n voorval in Julie 2022 waar hy uit 'n gemeenskapspolisiëringsvergadering deur Cele in [[Gugulethu]] verwyder is.<ref>{{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/careers/meet-ian-cameron-the-man-who-wants-to-take-down-bheki-cele-e3500aef-a228-44e8-9516-9eb53a39c294 |title=Meet Ian Cameron, the man who wants to take down Bheki Cele |author=Mtumbu, Xolile |publisher=IOL |date=13 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref> == Voorspraak == Action Society is amptelik in 2021 geopen en het hoofsaaklik daarop gefokus om vir hervorming in die regstelsel te veg, veral met betrekking tot geslagsgebaseerde geweld.<ref>{{cite web |url=https://www.biznews.com/interviews/2023/08/15/evil-monsters-hunting-children-ian-cameron |title=Evil monsters are hunting our children – Ian Cameron |publisher=BizNews |accessdate=30 September 2023}}</ref>Cameron en Action Society was deel van openbare deelname prosesse met betrekking tot voorgestelde wetgewing.<ref>{{cite web |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/from-watchdog-to-bouncer-action-society-says-bill-will-render-ipid-toothless-in-the-fight-against-misconduct-abuse-of-power-8d479654-c2a2-4f48-895c-f196f9e9a1cc |title=From watchdog to bouncer: Action Society says Bill will render Ipid toothless in the fight against misconduct, abuse of power |author=Rall, Se-Anne |publisher=IOL |date=8 September 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Die organisasie het kommentaar op verskeie wysigingswetsontwerpe ingedien, insluitend die Wysigingswetsontwerpe op Geslagsgebaseerde Geweld,<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-societys-submissions-on-the-gender-based-violence-amendment-bills/ |title=Action Society's Submissions on the Gender Based Violence Amendment Bills |publisher=Action Society |date=7 Julie 2021 |accessdate=30 September 2023}}</ref> die Wysigingswetsontwerp op die Strafreg (Forensiese Prosedures),<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-society-submission-co-bill/ |title=Action Society's Submissions on the Criminal Law (Forensic Procedures) Amendment Bill [B25-2021] |publisher=Action Society |date=15 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref> en die Wysigingswetsontwerp op die Onafhanklike Polisie-ondersoekdirektoraat.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/wp-content/uploads/2023/09/Submission-on-the-Independent-Police-Investigative-Directorate-Amendment-Bill-by-ACTION-SOCIETY.pdf |title=Action Society's Submissions on the Independent Police Investigative Directorate Amendment Bill [B21-2023] |publisher=Action Society |date=29 September 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref> == Aanval en skietvoorval in Philippi-Oos in 2025 == Op 19 Augustus 2025 is Cameron en mede-DA-parlementariërs Nicholas Gotsell en Lisa-Maré Schickerling in Philippi-Oos, [[Kaapstad]], ná ’n oorsigbesoek aan die plaaslike SAPD-opleidingskollege aangeval toe drie mans [[Baksteen|bakstene]] deur hul voertuig se ruite gegooi het.<ref>{{cite news |last=Cowan |first=Kyle |title=Ian Cameron, colleagues escape attempted hijacking after visiting Philippi police academy |url=[https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/ian-cameron-colleagues-escape-attempted-hijacking-after-visiting-philippi-police-academy-20250819-0904](https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/ian-cameron-colleagues-escape-attempted-hijacking-after-visiting-philippi-police-academy-20250819-0904) |work=News24 |date=19 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Serra |first=Genevieve |title=Violent smash-and-grab attack leaves DA MPs injured in Philippi |url=[https://capeargus.co.za/news/2025-08-19-violent-smash-and-grab-attack-leaves-da-mps-injured-in-philippi/](https://capeargus.co.za/news/2025-08-19-violent-smash-and-grab-attack-leaves-da-mps-injured-in-philippi/) |work=Cape Argus (IOL) |date=19 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In die daaropvolgende verwarring het Cameron sy gelisensieerde [[vuurwapen]] in selfverdediging afgevuur en een aanvaller gewond, terwyl die LP’s liggaamlike beserings opgedoen het, waaronder tandskade en kopwonde.<ref>{{cite web |title=South African Parliament Members Attacked in Their Vehicle |url=[https://www.asisonline.org/security-management-magazine/latest-news/today-in-security/2025/august/south-african-parliament-members-attacked/](https://www.asisonline.org/security-management-magazine/latest-news/today-in-security/2025/august/south-african-parliament-members-attacked/) |website=ASIS International |date=21 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |last=Cruywagen |first=Vincent |title=MP Ian Cameron’s self-defence shooting incident sparks legal and ethical debate |url=[https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-08-26-mp-ian-camerons-self-defence-shooting-incident-sparks-legal-and-ethical-debate/](https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-08-26-mp-ian-camerons-self-defence-shooting-incident-sparks-legal-and-ethical-debate/) |work=Daily Maverick |date=26 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref> Twee verdagtes, 16 en 18, is kort daarna in hegtenis geneem (een onder polisiewag in ’n hospitaal nadat hy geskiet is), en die polisie het na ’n derde verdagte gesoek.<ref>{{cite news |title=Two youths arrested for attack on MPs in Philippi |url=[https://www.businesslive.co.za/bd/national/2025-08-20-two-youths-arrested-for-attack-on-mps-in-philippi/](https://www.businesslive.co.za/bd/national/2025-08-20-two-youths-arrested-for-attack-on-mps-in-philippi/) |work=BusinessLIVE |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Suspect arrested for attack on DA MPs |url=[https://www.algoafm.co.za/domestic/suspect-arrested-for-attack-on-da-mps](https://www.algoafm.co.za/domestic/suspect-arrested-for-attack-on-da-mps) |work=Algoa FM |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Second teenager arrested after smash and grab on MPs in Philippi |url=[https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-08-20-second-teenager-arrested-after-smash-and-grab-on-mps-in-philippi/](https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-08-20-second-teenager-arrested-after-smash-and-grab-on-mps-in-philippi/) |work=IOL |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref> ==Persoonlike lewe== Cameron is getroud en is 'n vader. Hy ondersteun pogings wat daarop gemik is om teen die kommerwekkende tempo van gewelddadige [[Verkragting|verkragtings]] en [[Moord|moorde]], veral op [[Kind|kinders]], in Suid-Afrika te veg.<ref>{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele’s new nemesis? |author=Alex Patrick |publisher=Times Live |accessdate=30 September 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/stemme/profiele/hanlie-retief-gesels-met-ian-cameron-20200726 |title=Hanlie Retief gesels met Ian Cameron |author=Hanlie Retief |publisher=Rapport |date=26 Julie 2020 |accessdate=30 September 2023}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cameron, Ian}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] czuvoanqbrs0z59vcfh55djclyo6kk1 0 412864 2892467 2659289 2026-04-10T19:16:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892467 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Eric Carmen | beeld = Eric Carmen.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Carmen in die vroeë 1990's. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Eric Howard Carmen | alias = | geboortedatum = [[11 Augustus]] [[1949]] | geboorteplek = Cleveland, Ohio (VSA) | oorsprong = | sterfdatum = [[Maart]] [[2024]] | sterfplek = Gates Mills, Ohio (VSA) | genre = Pop, sagte rock | beroep = Sanger-liedjieskrywer, kitaarspeler en klawerbordspeler | instrument = Stem, kitaar en klawerbord | jare_aktief = 1967–2024 | etiket = Arista, Geffen | assosiasies = Raspberries, Ringo Starr & His All-Starr Band | webwerf = {{URL|ericcarmen.com}} | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Eric Howard Carmen''' ([[11 Augustus]] [[1949]] – [[11 Maart]] [[2024]]) was 'n [[Amerikaanse]] sanger-liedjieskrywer, kitaarspeler en klawerbordspeler.<ref>{{Cite news |last=Sweeting |first=Adam |date=2024-03-13 |title=Eric Carmen obituary |url=https://www.theguardian.com/music/2024/mar/13/eric-carmen-obituary |access-date=2024-03-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Hy was die hoofsanger van die Raspberries, wat 'n enkelsnit wat miljoene verkoop het met "''Go All the Way''" uitgebring het,<ref name=BB1>{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/eric-carmen/chart-history |title=Hot 100 |publisher=Billboard |access-date=17 Maart 2020 |archive-date=24 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224201612/https://www.billboard.com/music/eric-carmen/chart-history |url-status=live }}</ref> en toe as solokunstenaar treffers gehad het met "''All by Myself''", "''Never Gonna Fall in Love Again''" , ''"She Did It"'', "''Hungry Eyes''" en "''Make Me Lose Control''".<ref name="Billboard 200">{{cite magazine |title=Eric Carmen Chart History: Billboard 200 |url=https://www.billboard.com/artist/eric-carmen/chart-history/tlp/ |access-date=11 Junie 2022 |magazine=Billboard |archive-date=3 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603152805/https://www.billboard.com/artist/eric-carmen/chart-history/tlp/ |url-status=live }}</ref> ==Vroeë lewe== Komende uit 'n familie van Russiese Joodse immigrante,<ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-105267163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105181136/http://www.highbeam.com/doc/1P1-105267163.html |url-status=dead |archive-date=5 November 2012 |title='All by Himself' among musicians; Jewish Clevelander Eric Carmen reflects on his life as a rock star – Cleveland Jewish News |publisher=Highbeam.com |date=31 Desember 2004 |access-date=2 November 2011}}</ref> is Carmen gebore op 11 Augustus 1949, in [[Cleveland, Ohio]], Verenigde State,<ref name="LarkinGE">{{cite book|title=Encyclopedia of Popular Music|editor=Colin Larkin |publisher=Guinness Publishing|date=1992|edition=First|isbn=0-85112-939-0|page=418}}</ref> en het grootgeword in Lyndhurst, [[Ohio]]. Hy was van kleins af by musiek betrokke. Teen die ouderdom van twee het hy sy ouers vermaak met naaaping van [[Jimmy Durante]] en [[Johnnie Ray]]. Teen die ouderdom van drie was hy in die Dalcroze Eurhythmics-program by die Cleveland Institute of Music. Op ses jaar oud het hy vioollesse geneem by sy tante Muriel Carmen, wat 'n violis in die Cleveland-orkes was. Teen die ouderdom van 11 het hy klavier gespeel en gedroom om sy eie liedjies te skryf. Die koms van die [[Beatles]] en die [[Rolling Stones]] het sy droom effens verander. Teen die tyd dat hy 'n tweedejaarstudent aan die Hoërskool Charles F. Brush was, het Carmen klavier gespeel en in rockgroepe gesing, insluitend die Fugitives, die Harlequins, die Sounds of Silence en die Cyrus Erie. Alhoewel sy klassiek in [[klavier]] opgelei is, het Carmen 'n selfopgeleide [[kitaar]]speler geword. Op 15 het hy met kitaarlesse begin, maar toe sy onderwyser se benadering nie pas by wat hy wou hê nie, het hy besluit om homself te leer. Hy het 'n Beatles-akkoordboek gekoop en vir die volgende vier maande kitaar studeer. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Carmen, Eric}} [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] brlo7e05mjr9qb5x227wyh9u2ljj45y 0 413122 2892268 2660891 2026-04-10T13:53:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892268 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Andrew Grove.jpg|duimnael|Andrew Grove by die [[World Economic Forum]] jaarlikse byeenkoms in 1997.]] '''Andrew Stephen Grove''' (gebore '''András István Gróf'''; [[2 September]] [[1936]] – [[21 Maart]] [[2016]]) was 'n Hongaars-Amerikaanse [[sakeman]] en [[Ingenieurswese|ingenieur]] wat as die derde uitvoerende hoof van [[Intel|Intel Corporation]] gedien het. Hy het tydens die [[Hongaarse Rewolusie van 1956|1956-rewolusie]] op die ouderdom van 20 uit die [[Hongarye|Hongaarse Volksrepubliek]] ontsnap en na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] verhuis, waar hy sy opleiding voltooi het. Hy was die derde werknemer en uiteindelik derde uitvoerende hoof van Intel, wat die maatskappy in die wêreld se grootste [[halfgeleier]]maatskappy omskep het.<ref name=Bloomberg>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-03-22/andy-grove-taught-silicon-valley-how-to-do-business-dies-at-79 "Andy Grove, Valley Veteran Who Founded Intel, Dies at 79"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829004845/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-03-22/andy-grove-taught-silicon-valley-how-to-do-business-dies-at-79 |date=29 Augustus 2020 }}, ''Bloomberg'', 21 Maart 2016.</ref> As gevolg van sy werk by Intel, saam met sy boeke en professionele artikels, het Grove 'n aansienlike invloed op elektroniese vervaardigingsbedrywe wêreldwyd gehad. Hy is die "persoon wat die groeifase gedryf het" in Silicon Valley, genoem.<ref name=nyt2001/> In 1997 het die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' hom gekies as "[[Time se Persoon van die Jaar|Man van die Jaar]]", omdat hy "die persoon wat die meeste verantwoordelik is vir die wonderlike groei in die mag en die innoverende potensiaal van mikroskyfies" was.<ref name="nyt2001">{{cite news | title=Andy Grove's Tale of His Boyhood in Wartime | url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E1DA1238F931A25752C1A9679C8B63 | newspaper=[[The New York Times]] | date=2001-11-12 | access-date=2011-02-19 | first=Chris | last=Gaither | archive-date=18 Januarie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230118005659/https://www.nytimes.com/2001/11/12/business/technology-andy-grove-s-tale-of-his-boyhood-in-wartime.html | url-status=live }}</ref> Een bron merk op dat deur sy prestasies by Intel alleen verdien hy "'n plek langs die groot sakeleiers van die 20ste eeu."<ref name=Movers>''Movers and Shakers: the 100 Most Influential Figures in Modern Business'', Basic Books (2003), bl. 205–207</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Grove, Andrew }} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] to2lun6leto94onzcbimz9bntifr3r7 0 413273 2892390 2667291 2026-04-10T18:24:55Z Jcb 223 2892390 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Groot Constantia Le Cap.jpg|duimnael|350px|[[Groot Constantia]] met donkergroen oop hortjies voor die skuifraamvensters.]] [[Lêer:Fensterladen_Aachen.jpg|duimnael|350px|Hortjies voor die vensters; te [[Aken]].]] [[Lêer:Windows_with_hearted_shutters.JPG|duimnael|350px|Hortjies met hartjies]] '''Hortjies''' (enkelvoud 'hortjie') is 'n raamwerk van [[hout]], [[metaal]] of [[plastiek]] met dwarsstroke, of dikwels net soliede planke, wat gewoonlik voor 'n [[venster]] met [[Skarnier|skarniere]] aangebring word om [[reën]] en [[sonlig]] uit te hou, maar [[Aarde se atmosfeer|lug]] en [[klank]] deur te laat, maar ook dwalende oë en diewerige hande op hul plek te hou. Die hortjies word van binne die huis gesluit met 'n skuiwer of skuifhaak. In [[Afrikaans]] verwys hortjies spesifiek na die enkele paneel of twee panele voor die venster wat oop- en toemaak; indien die dwarsstroke opgerol word (met of sonder afstandbeheerder), word dit 'n ''rolluik'', ''blinding'' of ''blinder'' genoem.<ref>[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]], s.v. rolluik, blinding, blinder</ref> == Woordherkoms == Die vraag ontstaan waarom die Afrikaanse "hortjie" soveel afwyk van die Nederlandse benaming, ''luik''. '''Teorie 1''': E.P. du Plessis voer aan die woord ''hortjie'' het oorspronklik na die dwarsstrook van die ''luik'' verwys, maar ''hortjie'' het met verloop van tyd 'n betekenisverruiming ondergaan. Vandag verwys dit in Afrikaans na die ''luik met dwarsstroke'' self. Hortjies word meestal in die meervoud gebruik, net soos wat daar twee luike in Nederlands is. ''Twee luike'' moet egter nie verwar word met 'n ''tweeluik'' nie, want dit verwys weer na 'n skildery wat uit twee luike bestaan, dus, 'n diptiek.<ref>Du Plessis, E.P. 1979. ''Die Kennis gids tot Moderne Afrikaans''. Kaapstad: Human & Rousseau, pp. 81 & 175.</ref> Daarmee dan is ''hortjie'' dus eintlik 'n sinekdogee; 'n klein deeltjie wat na die groter geheel verwys. '''Teorie 2''': Boshoff & Nienaber bevind egter in hul ''Afrikaanse etimologieë'' (1967) dat hortjies, as 'n raamwerk van latwerk, en gewoonlik in die verkleinwoord en meervoud gebruik, eintlik terugkyk op ''horde''/''horre''/''hor'' (Middelnederlands: ''horde''/''hurde'' en dialekties ''hort/hurt''), die Hoogduits ''hürde'', die Engels ''hurdle'', wat almal verband hou met die Latynse ''cratis'' "vlegwerk", die Griekse ''kurtia'' (vlegwerk).<ref>Boshoff, S.P.E. & Nienaber, G.S. 1967. ''Afrikaanse etimologieë.'' Pretoria: Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, s.v. hortjies, bl. 292.</ref> Boshoff en Nienaber bring die leser op die spoor van Philippa, Debrabandere, Schoonheim en Van der Sijs (2009), wat die volgende in die ''Etymologisch Woordenboek van het Nederlands'' uiteensit (let op die opmerklike verskil in die moderne Nederlands):<ref>[https://etymologiebank.nl/trefwoord/hor1 etymologiebank.nl s.v. hor (gaas voor raam tegen insecten)]</ref> {{cquote| Een ''horde'' in de algemene betekenis 'vlechtwerk' kon dienen als al dan niet verplaatsbare afscheiding, als slaapmat, om vis of andere waar op te drogen te leggen, als vlot, als dijkversterking, als mat waarop misdadigers of heksen werden verbrand, etc. etc. De horde als '''vensterbedekking verschijnt in de 16e eeuw'''; ze kan dienen ter bescherming van het glas, of tegen inkijk, of, '''zoals in de hedendaagse taal gebruikelijk is, om insecten tegen te houden'''. Omdat horden voor vensters meestal kleiner waren dan andere horden, werd vaak het verkleinwoord gebruikt. }} Hier vind die totstandkoming in die moderne tyd van 'n [[valse vriend]] plaas. 'n "[[:nl:Hor_(gaas)|Hor]]", in Nederlands en Nedersaksies, is vandag in Afrikaans gewoon ''gaas'', ''insektegaas'' of ''draadgaas'' om goggas soos muskiete, vlieë of bye mee uit te hou by 'n venster. Albei, sowel ''hor'' as ''hortjie'', het egter met '''vlegwerk''' te doen. Die ''Woordenboek der Nederlandsch Taal'' definieer "horde" so:<ref>[https://gtb.ivdnt.org/iWDB/search?wdb=WNT&actie=article&uitvoer=HTML&id=M026636 WNT, s.v. horde]</ref> {{cquote| Een, van latwerk of traliën, vlechtwerk of gaas voorzien raampje dat men voor de ramen of in de vensteropening zet tot bescherming van het glas, om het inkijken te beletten, het inwerpen van vuil te verhinderen enz.'' :In een voorkamertje aan een venster met een '''hordetje''' bedekt, V. EFFEN, Spect. 5, 203 [1733]. :Koussen … breijen, en door de '''horretjes''' gluuren, WOLFF en DEKEN, Leev. 6, 376 [1785]. :Over het '''horretje''' kijken, BEETS, C.O. 158 [1840]. }} Streng volgens bovermelde definisie is dit presies wat 'n hortjie in Afrikaans is. Hoe 'n Nederlandssprekende en 'n Afrikaanssprekende die definisie interpreteer is in die praktyk egter twee verskillende dinge. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boukunde]] [[Kategorie:Argitektuur]] 315swn07qhlrw7n1z40ev5igza0j5n1 0 413782 2892542 2666366 2026-04-10T20:22:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892542 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mission review five B17 navigators.jpg|duimnael|Crosby (2de regs), saam met ander senior navigators.]] Luitenant-kolonel Harry Herbert Crosby ([[18 April]] [[1919]] – [[28 Julie]] [[2010]])<ref>https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/harry-crosby-obituary?id=23091038</ref> was 'n Amerikaanse professor, skrywer en [[Boeing B-17 Flying Fortress]]-navigator. As 'n offisier van die [[United States Army Air Forces]] in die [[Tweede Wêreldoorlog]], het hy 32 gevegsmissies gevlieg en die Distinguished Flying Cross (met twee eikeblaarversierings), die Lugmedalje (met drie eikeblaarversierings), die Brons Ster en die Croix de Guerre is aan hom toegeken. ==Biografie== Op 13 Desember 1941, na die [[Aanval op Pearl Harbor|aanval van die keiserlike Japannese vloot op Pearl Harbor]], het Crosby sy nagraadse graadstudies aan die Universiteit van Iowa opgeskort om by die ''[[United States Army Air Forces]]'' aan te sluit. Hy is gestuur na Mather Field, [[Kalifornië]], waar hy opgelei is as 'n [[Boeing B-17 Flying Fortress]]-navigator. Oorgeplaas na [[Boise]], [[Idaho]], is Crosby aan die 418ste Eskader van die 100ste Bombardementgroep toegewys. In Mei 1943 was syne een van 36 oorspronklike "Bloody 100th" gevegspanne wat met hul B-17's na Warton, Engeland en 'n week later na hul basis by RAF Thorpe Abbotts, in [[Oos-Anglië]] gevlieg het. Crosby se eerste gevegsending was op 28 Junie 1943: "Hy was hoofnavigator vir baie van die langafstand- en al die pendelmissies wat deur die 100ste gevlieg is, beginde met die 24 Julie 1943, 1 900 myl vlug na Trondheim, Noorweë met kol Neil Harding (100ste Gp-bevelvoerder). Dit was die begin van 'n reeks sendings bekend as 'Blitz Week' met majoor John Kidd en Everett Blakely, die groep se lang pendeltuig na Migorod via Ruhland, altyd 'n gevaarlike teiken wat net suid van Berlyn gelê het was kode genaamd 'Frantic', 'n missie wat die uiterste in presisienavigasie vereis het, aangesien die afstand die maksimum reikafstand van die B-17 nou nader gekom het."<ref name="pid1082">{{cite web |url=https://100thbg.com/personnel/?personnel_id=1082 |title=Personnel - Maj Harry H. CROSBY - 100th Bomb Group Foundation }}</ref> In November 1943 is Crosby bevorder tot hoofnavigator van die 100ste Bomwerpergroep<ref name="navcrosby" /> Hy sou voortgaan om missies van soveel as 2 000 swaar bomwerpers te lei. Teen die einde van die oorlog het hy 32 gevegsmissies gevlieg. Gevra om die uitstaande mense wat onder hom gedien het, te lys, het generaal-majoor Curtis LeMay 19 offisiere van die 3de Lugafdeling aangewys. Oor Harry het hy geskryf: "... uitstaande offisier, beide van gevegs- en opleidingsoogpunt, het 'n voortreflike rekord in gevegsleierskap en in die ontwerp van opleidingsmetodes wat voordelig is vir die 3de Lugafdeling, 8ste Lugmag." Toe hy teruggekeer het universiteit toe, het Crosby in 1947 aan die Universiteit van Iowa gegradueer met sy meestersgraad, en daarna sy PhD aan die Stanford-universiteit in 1953 verwerf, waar Wallace Stegner sy studieleier was. Harry het Engelse komposisie en Amerikaanse letterkunde aan die Universiteit van Iowa onderrig, en was die skryfleier van die Retoriekprogram (1950–1958).<ref name="pid1082"/> In 1958 het Crosby saam met sy vrou en vier kinders na Newton, [[Massachusetts]], verhuis vir 'n fakulteitspos by die College of Basic Studies (CBS) aan die Boston Universiteit. Hy het in 1984 by die Universiteit van Boston afgetree, nadat hy voorsitter was van die Departement Retoriek by CBS en saam met CBS-kollegas ses handboeke oor kollegeskryf geskryf of saam geskryf het:<ref name="pid1082"/> *''College Writing – The Rhetorical Imperative''; Harper & Row, 1968 *''Just Rhetoric'', Crosby/Esty; Harper & Row 1972 *T''he Shape of Thought: An Analytical Anthology,'' Bond/Crosby; Harper & Row, 1978 *''Building College Spelling Skills'', Crosby/Emery; Little Brown; 1981 *''Better Spelling in 30 Minutes a Day'', Crosby/Emery; Harper Collins 1994 *''Skill Builders – A Spelling Workout'', Crosby/Emery; Harper Collins, 1997 Tydens sy vroeë aftrede het Crosby gedien as Direkteur van die Skryfsentrum by [[Harvard-universiteit]]. Crosby se gekombineerde militêre en universiteitservaring het hom voorberei om kurrikulum te help ontwikkel by die United States Air Force Academy, vroeg in sy geskiedenis in Colorado Springs. In 1960 het Harry vir twee jaar verlof van die Universiteit van Boston geneem as direkteur van studies vir die Pakistan Air Force Academy in Risalpur, (Wes) Pakistan. Hy het gehelp om die vlieënieropleidingsprogram saam met sy gesin te ontwikkel tot 'n volledige militêre kollege geskoei op die Verenigde State se diensakademies.<ref name="pid1082"/> Hy is ook deur die [[Central Intelligence Agency]] opdrag gegee om [[Pakistan]] se gebruik van Amerikaanse militêre hulp en verhoudings met die [[Volksrepubliek China]] en die [[Sowjetunie]] te help monitor. Gedurende sy ses-en-twintig jaar in Newton was Crosby en sy vrou Jean aktief in kerk-, gemeenskaps- en burgerlike sake. Hulle het die Grace Episcopal Church bygewoon, waar Harry op die ''Vestry''-komitee gedien het en saam met Jean kerkborgskap van verskeie immigrante-Kambodjaanse "bootmense"-families ondersteun het. Hulle was voorsitter van vyf suksesvolle Newton-veldtogte (1970 - 1978) vir die anti-Viëtnam Oorlog-verteenwoordiger vader Robert Drinan. In 1980 het Harry in die verteenwoordiger Barney Frank se eerste kongresveldtog gewerk. Hy was ook 'n vroeë en lang ondersteuner van Michael Dukakis se politieke loopbaan. Harry het van 1970 tot 1973 op die Newton Board of Aldermen gedien, waartydens hy besonder bly was om die ontwikkeling van sowel die Newton Arts Centre as lae-inkomstebehuising te ondersteun.<ref name="pid1082"/> In 1993 het Harper Collins Crosby se WWII-[[memoires]] ''A Wing and a Prayer'' gepubliseer.<ref name=":3">{{Cite book |last=Crosby |first=Harry H. |url=https://www.worldcat.org/oclc/47921750 |title=A Wing and a Prayer : the "Bloody 100th" Bomb Group of the U.S. Eighth Air Force in Action Over Europe in World War II |publisher=iUniverse.com |year=1993 |isbn=0-595-16703-9 |location=New York |oclc=47921750}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/harry-h-crosby/a-wing-and-a-prayer/ |title=A Wing and a Prayer - The 'Bloody 100th' Bomb Group of the U.S. Eighth Air Force in Action Over Europe in World War II |date=1993-01-01 |work=Kirkus Reviews}}</ref> Crosby se weergawe het later bronmateriaal geword vir die 2024 Spielberg-Hanks-produksie ''[[Masters of the Air (TV-reeks) |Masters of the Air]]'', waar hy deur die Ierse akteur Anthony Boyle vertolk word.<ref>{{cite web |url=https://tv.apple.com/us/show/masters-of-the-air/umc.cmc.7bxcni0vwgll9kmicq738k5q2 |title=Watch Masters of the Air - Show - [[Apple TV+]] }}</ref> Crosby was te sien in die Smithsonian Air and Space Museum se ''Time and Navigation Display'', wat aanlyn bekyk kan word.<ref>{{cite web |url=https://timeandnavigation.si.edu/navigating-air/navigation-at-war/wartime-navigator |title=The Wartime Navigator |work=Time and Navigation}}</ref> Sy oorlogsplakboek kan ook daar besigtig word.<ref name="navcrosby">{{cite web |url=https://timeandnavigation.si.edu/navigating-air/navigation-at-war/wartime-navigator/harry-crosby |title=Harry Crosby |work=Time and Navigation}}</ref> Harry Crosby is op 28 Julie 2010 op die ouderdom van 91 oorlede. ==In populêre kultuur== Crosby word deur Anthony Boyle in [[Apple TV+]] se [[Masters of the Air (TV-reeks)|Masters of the Air]] uitgebeeld.<ref>https://tv.apple.com/us/show/masters-of-the-air/umc.cmc.7bxcni0vwgll9kmicq738k5q2</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Crosby, Harry Herbert}} [[Kategorie:Amerikaanse militariste]] [[Kategorie:Geboortes in 1919]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] ney0ffkhon48ft8oluitd7n5xmh8lb9 0 413991 2892365 2666403 2026-04-10T17:10:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892365 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2015 Byung-Chul Han (cropped)2.jpg|duimnael|Byung-Chul Han by die Prix Bristol des Lumières 2015.]] '''Byung-Chul Han''' (gebore 1959) is 'n Suid-Koreaans-gebore [[filosoof]] en kultuurteoretikus wat in [[Duitsland]] woon.<ref>{{Cite news |last=Han |first=Byung-Chul |title=Optimismus der Fremden: Wer ist Flüchtling? |language=de |work=FAZ.NET |url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/optimismus-der-fremden-wer-ist-fluechtling-14718649.html |access-date=2022-03-18 |issn=0174-4909}}</ref> Hy was 'n professor aan die Berlynse Universiteit van die Kunste en gee steeds af en toe klas daar. ==Biografie== Byung-Chul Han het [[metallurgie]] aan die Korea-universiteit in [[Seoel]]<ref>{{cite news|url=http://news.joins.com/article/7703653|title=[책과 지식] 『피로사회』 저자 한병철, 도올 김용옥 만나다|trans-title=(Books and knowledge) 'Society of Tiredness' author Han Byung-Chul and Do-ol Kim Young-oak meet|newspaper=JoongAng Ilbo|date=24 Maart 2013|access-date=30 Mei 2018}}</ref> studeer voordat hy in die 1980's na Duitsland verhuis het om filosofie, Duitse letterkunde en Katolieke teologie in [[Freiburg im Breisgau]] en [[München]] te studeer. In 1994 het hy sy doktorsgraad in Freiburg ontvang met 'n proefskrif oor ''Stimmung'', of gemoed, in [[Martin Heidegger]].<ref>{{Cite web |date=2017-09-14 |title=Los Angeles Review of Books |url=https://lareviewofbooks.org/article/media-and-transparency-an-introduction-to-byung-chul-han-in-english/ |access-date=2023-02-11 |website=Los Angeles Review of Books |language=en}}</ref> In 2000 het hy by die Departement Filosofie aan die Universiteit van Basel aangesluit, waar hy sy habilitasie voltooi het. In 2010 het hy 'n fakulteitslid aan die Karlsruhe Universiteit van Kuns en Ontwerp geword, waar sy belangstellingsvelde filosofie van die 18de, 19de en 20ste eeu, [[etiek]], sosiale filosofie, [[fenomenologie]], kulturele teorie, [[estetika]], [[godsdiens]], mediateorie, en interkulturele filosofie. Van 2012 tot 2017 doseer hy filosofie en [[kultuurstudies]] aan die Universität der Künste Berlin (UdK), waar hy die nuutgestigte ''Studium Generale''-program vir algemene studies gerig het.<ref>{{cite web|title=Studium Generale|url=http://www.udk-berlin.de/sites/content/themen/universitaet/studium_generale/index_ger.html}}</ref> Han is die skrywer van meer as twintig boeke, die bekendste is verhandelings oor wat hy noem 'n "samelewing van moegheid" (''Müdigkeitsgesellschaft''), 'n "gemeenskap van deursigtigheid" (''Transparenzgesellschaft''), en die konsep van ''[[Shanzhai|shanzhai]]'' (山寨), 'n styl van nabootsende variasie, waarvan die wortels, volgens hy, intrinsiek is aan die Chinese kultuur, ondermyn die onderskeid wat dikwels getref word tussen oorspronklike en valse, en voorafbestaande praktyke wat in [[Westerse filosofie]] [[Dekonstruksie|dekonstruktief]] genoem word. Han se huidige werk fokus op deursigtigheid as 'n kulturele norm wat deur neoliberale markkragte geskep word, wat hy verstaan as die onversadigbare strewe na vrywillige openbaarmaking wat grens aan die [[pornografie]]se. Volgens Han dwing die voorskrifte van deursigtigheid 'n totalitêre stelsel van openheid af ten koste van ander sosiale waardes soos skaamte, geheimhouding en vertroue.<ref name=":0">{{cite news|title=Klarheit schaffen|url=http://www.freitag.de/kultur/1223-klarheit-schaffen|work=der Freitag | language = de |date=7 Junie 2012 |access-date= 3 Julie 2012 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916055923/https://www.freitag.de/autoren/steffen-kraft/klarheit-schaffen |last1=Kraft |first1=Steffen }}</ref> ==Persoonlike lewe== Deur sy loopbaan het Han geweier om radio- en televisie-onderhoude te gee en maak selde enige biografiese of persoonlike besonderhede, insluitend sy geboortedatum, in die openbaar bekend.<ref>{{cite web|title=Play more and work less: A visit with Byung-Chul Han in Karlsruhe|url=http://www.signandsight.com/features/2156.html|work=Sign and Sight|date=2011-07-25|accessdate=2012-06-09}}</ref> Hy is 'n [[Katoliek]].<ref>{{cite magazine | url=https://www.thenation.com/article/society/pandemic-burnout-society/ | title=The Tiredness Virus | magazine=The Nation | date=12 April 2021 | last1=Han | first1=Byung-Chul }}</ref> ==Denke== Baie van Han se skryfwerk word gekenmerk deur 'n onderliggende besorgdheid oor die situasie wat menslike subjekte in die vinnige, tegnologies-gedrewe toestand van laatkapitalisme ondervind. Die situasie word in sy verskillende fasette deur sy boeke ondersoek: [[seksualiteit]], [[geestesgesondheid]] (veral uitbranding, [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] en [[aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring]]), [[geweld]], [[vryheid]], [[tegnologie]] en populêre kultuur. In ''The Burnout Society'' (oorspronklike Duitse titel: ''Müdigkeitsgesellschaft'') tipeer Han die hedendaagse samelewing as 'n patologiese landskap van neuronale versteurings soos depressie, aandaggebrek-hiperaktiwiteitsversteuring, grenspersoonlikheid en uitbranding. Hy beweer dat dit nie "infeksies" is nie, maar "infarkte", wat nie deur die negatiwiteit van mense se immunologie veroorsaak word nie, maar deur 'n oormaat positiwiteit.<ref>{{cite news|title='새 대통령에게 선물하고 싶은 책' 1위 철학자 한병철의 '피로사회'|url=http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201211292144335&code=960205|newspaper=Kyunghyang Shinmun|date=2012-11-29|access-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203214315/http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201211292144335&code=960205|archive-date=2013-12-03|url-status=dead}}</ref> Volgens Han, gedryf deur die eis om te volhard en nie te misluk nie, sowel as deur die ambisie van doeltreffendheid, word ons terselfdertyd plegers en opgeoferdes en betree ons 'n warrel van afbakening, selfontginning en ineenstorting. "Wanneer produksie nie wesenlik is, besit almal reeds die produksiemiddele, hom- of haarself. Die neoliberale stelsel is nie meer 'n klassestelsel in die regte sin nie. Dit bestaan nie uit klasse wat wedersydse antagonisme vertoon nie. Dit is wat verantwoordelik is vir die stelsel se stabiliteit."<ref name="han-psychopolitics">Han, "Psychopolitics" (2017), bl. 13</ref> Han voer aan dat onderdane selfuitbuiters word: "Vandag is elkeen 'n outo-uitbuitende arbeider in sy of haar eie onderneming”. Mense is nou baas en slaaf in een. Selfs die klassestryd het verander in 'n innerlike stryd teen jouself."<ref name="han-psychopolitics" /> Die individu het geword wat Han "die prestasie-onderwerp" noem; die individu glo nie dat hulle onderworpe "onderwerpe" is nie, maar eerder "projekte: onsself altyd hervorm en herontdek" wat " neerkom op 'n vorm van dwang en beperking - inderdaad op 'n "doeltreffender soort subjektiwiteit en onderwerping." As 'n projek die "ek" ag homself vry van eksterne en uitheemse beperkings, en onderwerp hom aan interne beperkings en selfbeperkings, wat die vorm van kompulsiewe prestasie en optimalisering aanneem.<ref>Han, "Psychopolitics" (2017), bl. 21</ref> In ''Agonie des Eros'' (''Agony of the Eros'') dra Han gedagtes voort wat in sy vroeëre boeke ''The Burnout Society'' (Duits: ''Müdigkeitsgesellschaft'') en ''Transparency Society'' (Duits: ''Transparenzgesellschaft'') ontwikkel is. Beginende met 'n ontleding van die "[[Ander (filosofie)|Ander]]" ontwikkel Han 'n ondersoek na begeerte en liefde tussen mense. Gedeeltelik gebaseer op Lars von Trier se film ''Melancholia'', waar Han depressie en oorwinning uitgebeeld sien, ontwikkel Han sy tesis van 'n kontemporêre samelewing wat toenemend deur [[narsisme]] en selfverwysing oorheers word, verder. Han se diagnose strek selfs tot die punt van die verlies van begeerte, die verdwyning van die vermoë om aan die "Ander", die vreemdeling, die nie-self toe te wy. Op hierdie stadium draai individue uitsluitlik om hulself, nie in staat om verhoudings te bou nie. Selfs liefde en seksualiteit word deur hierdie sosiale verandering deurspek: [[seks]] en pornografie, uitstalling/[[voyeurisme]] en her/aanbieding, verplaas [[liefde]], [[Erotiese fetisjisme|erotiek]] en begeerte uit die publieke oog. Die oorvloed van positiwiteit en selfverwysing lei tot 'n verlies aan konfrontasie. Denke, stel Han, is gebaseer op die "ongeloopte", op die begeerte na iets wat 'n mens nog nie verstaan nie. Dit word in 'n hoë mate met [[Eros (mitologie)|Eros]] verbind, dus is die "angs van die Eros" ook 'n "denke". Nie alles moet verstaan en "gehou van" te word nie, nie alles moet beskikbaar gestel word nie.<ref>{{Cite book|last=Han|first=Byung-Chul|title=The Agony of Eros|publisher=MIT Press|others=Foreword by Alain Badiou|year=2017|isbn=9780262533379|location=London|translator-last=Butler|translator-first=Erik|lccn=2016031913|orig-year=2012 in German}}</ref> In ''Topologie der Gewalt'' ('Topologie van geweld') gaan Han voort met sy ontleding van 'n samelewing op die rand van ineenstorting wat hy met ''The Burnout Society'' begin het. Deur te fokus op die verband tussen geweld en individualiteit, wys hy dat, teenoor die wydverspreide tesis oor die verdwyning daarvan, geweld net sy vorm van voorkoms verander het en nou meer subtiel opereer. Die materiële vorm van geweld maak plek vir 'n meer anonieme, gedesubjektifiseerde, sistemiese een, wat homself nie openbaar nie, aangesien dit saamsmelt met sy antagonis – vryheid. Hierdie tema word verder ondersoek in "''Psychopolitics''", waar Han deur [[Sigmund Freud]], [[Walter Benjamin]], [[Carl Schmitt]], Richard Sennett, René Girard, [[Giorgio Agamben]], Deleuze/Guattari, [[Michel Foucault]], [[Michel Serres]], [[Pierre Bourdieu]] en [[Martin Heidegger]] 'n oorspronklike opvatting van [[geweld]] ontwikkel. Sentraal tot Han se tesis is die idee dat geweld uitdrukking vind in 'negatiewe' en 'positiewe' vorme (let wel: dit is nie normatiewe oordele oor die uitdrukkings self nie): negatiewe geweld is 'n openlike fisiese manifestasie van geweld, wat uitdrukking vind in [[oorlog]], [[marteling]], [[terrorisme]], ens; positiewe geweld "manifesteer homself as oorprestasie, oorproduksie, oorkommunikasie, hiperaandag en hiperaktiwiteit." Die geweld van positiwiteit, waarsku Han, kan selfs meer rampspoedig wees as dié van negatiwiteit. "Infeksie, inval en infiltrasie het plek gemaak vir infarksie."<ref>{{Cite web|url=https://mitpress.mit.edu/books/topology-violence|title=''Topology of Violence''|website=The MIT Press|language=en|access-date=2019-01-09}}</ref> ==Temas== Han het geskryf oor onderwerpe soos [[aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring]], grenspersoonlikheidsversteuring, uitbranding, [[kliniese depressie]], uitputting, [[internet]], [[liefde]], multitasking, popkultuur, [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]], rasionaliteit, [[godsdiens]], [[sosiale media]], subjektiwiteit, moegheid, deursigtigheid en [[geweld]]. ==Ontvangs== [[Lêer:Prix Bristol des Lumières 2015 (23440854459).jpg|links|duimnael|Han ontvang die ''Prix Bristol des Lumières'' saam met onder andere Jacques Attali, Christophe Barbier en Philippe-Joseph Salazar.]] ''Müdigkeitsgesellschaft'' is in ten minste 19 tale beskikbaar.<ref>{{cite web|title=Translations|url=http://www.matthes-seitz-berlin.de/foreign-rights.html}}</ref> Verskeie Suid-Koreaanse koerante het dit in 2012 as die belangrikste boek aangewys.<ref>{{cite web|title=2012년 미디어 선정 올해의 책|trans-title=2012 Media Picks for Book of the Year|url=http://www.aladin.co.kr/events/wevent_book.aspx?pn=2012_media|publisher=Aladin Books|access-date=30 Mei 2018}}</ref> ''[[The Guardian]]'' het 'n positiewe resensie van sy 2017-boek ''Psychopolitics: Neoliberalism and New Technologies of Power'' geskryf,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2017/dec/30/psychopolitics-neolberalism-new-technologies-byung-chul-han-review|title=Psychopolitics: Neoliberalism and New Technologies of Power by Byung-Chul Han – review|last=Jeffries|first=Stuart|date=2017-12-30|work=The Guardian|access-date=2019-01-09|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> terwyl die ''Hong Kong Review of Books'' sy skryfwerk geprys het as "beknopt byna tot die punt om aforisties te wees, Han se skryfstyl slaag daarin om komplekse te distilleer idees in hoogs leesbare en oorredende prosa" terwyl hy daarop let dat "by ander geleenthede, beweeg Han ongemaklik naby aan advertensiebord-grootte stellings ("Neoliberalisme is die 'kapitalisme van' ''Like''"), wat die fyn lyn tussen slimheid en selftoegewend slagspreuk beklemtoon."<ref>{{Cite web|url=https://hkrbooks.com/2018/05/16/psychopolitics/|title=Psychopolitics|last=Hamilton|date=2018-05-16|website=HONG KONG REVIEW OF BOOKS 香港書評|language=en|access-date=2019-01-09}}</ref> Die ''Los Angeles Review of Books'' het hom beskryf as "so goeie kandidaat as enige ander vir filosoof van die oomblik."<ref>{{Cite news|url=https://lareviewofbooks.org/article/media-and-transparency-an-introduction-to-byung-chul-han-in-english/|title=Media and Transparency: An Introduction to Byung-Chul Han in English|last=West|first=Adrian Nathan|work=Los Angeles Review of Books|access-date=2019-01-09}}</ref> ''Der Freitag''-skrywer Steffen Kraft het hom gekritiseer omdat hy op die anti-demokratiese en anti-tegnologie filosoof Carl Schmitt gebruik het, en beweer dat hy "oorsaak en gevolg verwar: dit is nie die hoop op meer deursigtigheid wat [[demokrasie]] in tegnokrasie verander het nie, maar die weiering van selfs progressiewe mense om die gevolge van inligtingstegnologie op die politieke proses te oorweeg." (oorspronklike aanhaling in Afrikaans: "Oorsaak en gevolg: Dit was nie die hoop op meer deursigtigheid wat demokrasie in 'n tegnokrasie verander het nie, maar eerder die weiering van selfs progressiewes om die gevolge van inligtingstegnologie op die politieke proses te oorweeg.")(oorspronklike aanhaling in Duits: ''"Ursache und Wirkung: Nicht die Hoffnung auf mehr Transparenz hat die Demokratie zur Technokratie gemacht, sondern die Weigerung selbst Progressiver, die Folgen der Informationstechnik auf den politischen Prozess zu bedenken."'')<ref name=":0">{{cite news|title=Klarheit schaffen|url=http://www.freitag.de/kultur/1223-klarheit-schaffen|work=der Freitag | language = de |date=7 Junie 2012 |access-date= 3 Julie 2012 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916055923/https://www.freitag.de/autoren/steffen-kraft/klarheit-schaffen |last1=Kraft |first1=Steffen }}</ref> ==Werke in Engels== * ''The Burnout Society'' (Stanford: Stanford University Press, 2015) {{ISBN|9780804795098}}. * ''The Transparency Society'' (Stanford: Stanford Briefs, 2015) {{ISBN|080479460X}} * ''The Agony of Eros'' (Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2017) {{ISBN|0262533375}} * ''In the Swarm: Digital Prospects'' (Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2017), {{ISBN|0262533367}} * ''Psychopolitics: Neoliberalism and New Technologies of Power'' (London & New York: Verso Books, 2017) {{ISBN|9781784785772}} * ''Saving Beauty'' (Cambridge: Polity Press, 2017) {{ISBN|9781509515103}} * ''The Scent of Time: A Philosophical Essay on the Art of Lingering'' (Cambridge: Polity Press, 2017) {{ISBN|1509516050}} * ''Shanzhai: Deconstruction in Chinese'' (Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2017) {{ISBN|0262534363}} * ''The Expulsion of the Other: Society, Perception and Communication Today'' (Cambridge: Polity Press, 2018) {{ISBN|1509523065}} * ''Topology of Violence'' (Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2018) {{ISBN|9780262534956}} * ''What Is Power?'' (Cambridge: Polity Press, 2018) {{ISBN|9781509516100}} * ''Good Entertainment: A Deconstruction of the Western Passion Narrative'' (Cambridge, Mass.: MIT Press, 2019) {{ISBN|0262537508}} * ''The Disappearance of Rituals: A Topology of the Present'' (Cambridge: Polity Press, 2020) {{ISBN|1509542760}} * ''Capitalism and the Death Drive'' (Cambridge: Polity Press, 2021) {{ISBN|9781509545018}} * ''The Palliative Society: Pain Today'' (Cambridge: Polity Press, 2021) {{ISBN|9781509547258}} * ''Hyperculture: Culture and Globalisation'' (Cambridge: Polity Press, 2022) {{ISBN|9781509546183}} * ''Infocracy: Digitization and the Crisis of Democracy'' (Cambridge: Polity Press, 2022) {{ISBN|9781509552986}} * ''Non-things: Upheaval in the Lifeworld'' (Cambridge: Polity Press, 2022) {{ISBN|9781509551705}} * ''The Philosophy of Zen Buddhism'' (Cambridge: Polity Press, 2022) {{ISBN| 9781509545100}} * ''Absence: On the Culture and Philosophy of the Far East (Cambridge: Polity Press, 2023) {{ISBN|9781509546206}}'' * ''Vita contemplativa: In praise of inactivity (Cambridge: Polity Press, 2023)'' ''{{ISBN|9781509558018}}'' * ''The Crisis of Narration (Cambridge: Polity Press, 2024) {{ISBN|9781509560431}}'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Han, Byung-Chul}} [[Kategorie:Duitse akademici]] [[Kategorie:Duitse filosowe]] [[Kategorie:Lewende mense]] qpnqcplb4o8qfz23xs08ayu6rmcs12t 0 414434 2892424 2772052 2026-04-10T18:56:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892424 wikitext text/x-wiki [[Lêer:David de Lange Foto.jpg|duimnael|David de Lange]] '''David de Lange''' (1905 – 1946) was een van die vroegste populêre Afrikaanse musiekkunstenaars in die 1930s en 1940s. Hy was ‘n [[sanger]], ‘n [[liedjieskrywer]], leier van een van die era se grootste dansorkeste en ‘n musikale innoveerder en pionier wat die klank van [[Afrikaanse musiek|Afrikaanse populêre musiek]] help vorm het. De Lange se plate het in die omgewing van ‘n miljoen eksemplare verkoop. (Dit sluit in meer as 200 000 eksemplare van sy grootste treffer, ''[[Suikerbossie]])''.<ref>Bandvamp, 26 Januarie 2019, David de Lange. https://daviddelange.bandcamp.com/album/sy-legendariese-opnames-1937-1941. Besoek op 3 Mei 2024.</ref> == Lewensloop == David de Lange is gebore in die [[Oos-Kaap]] en het saam met sy ouers verhuis na die [[Transvaal]]. Hy het reeds skool na St. 6 verlaat en het as ‘n mynwerker in [[Johannesburg]] gewerk. Hy was aktief as orkesleier en sanger van die middel 1930s. Sy bekendheid het toegeneem toe Gallo Records plate opgeneem het wat besonder gewild was onder die Afrikaanse werkersklas.<ref>RSG Podsending. Onderhoud met Carsten Rasch oor “Boeremusiek-superster David de Lange”, https://www.rsg.co.za/rsg/omny/boeremusiek-superster-david-de-lange/ Besoek 3 Mei 2024.</ref> In 1936 het de Lange met Willie Welgens saamgespan om "''Roosterkoek''" ‘n 78 [[Omwentelinge per minuut|opm]]-album te vervaardig. Hierdie album het uiteindelik meer as 250 000 kopieë verkoop, 'n rekord vir daardie dae. Die rede vir hierdie wegholsukses was die geweldige gewildheid van "''Suikerbossie''" wat op die ander kant verskyn het. Hierdie opname was ook die eerste keer dat die [[banjo]]speler George Abrahams (Gamza Karriem) saam met de Lange sou werk.<ref>Jan Tak, ''David de Lange – Suikerbossie''. [[YouTube]]. https://www.youtube.com/watch?v=eJsvtL2r1Qo&ab_channel=JanTak. Besoek op 3 Mei 2024.</ref> Kariem/Abrahamse het tot sy dood saam met De Lange gespeel en selfs sy huis gedeel.<ref>Carsten Rasch, 8 Maart 2024. Ontdek 'n vergete musikale genie. [[Vrye Weekblad]], https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240505095843/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ |date=2024-05-05 }} Besoek op 3 Mei 2024.</ref> De Lange is ook beïnvloed deur die Dixieland-musiek wat deur swart musikante in [[New Orleans]] vervaardig is. Sy ''Waar is Bettie'' is ’n weergawe van die Original Dixieland Jazz Band se 1917-liedjie, ''Tiger Rag''.<ref>Carsten Rasch, 8 Maart 2024. Ontdek 'n vergete musikale genie. [[Vrye Weekblad]], https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240505095843/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ |date=2024-05-05 }} Besoek op 3 Mei 2024.</ref> Hy het eers die orkes die Vastrappers en later die Naglopers gelei.<ref> RSG Podsending. Onderhoud met Carsten Rasch oor “Boeremusiek-superster David de Lange”, https://www.rsg.co.za/rsg/omny/boeremusiek-superster-david-de-lange/ Besoek 3 Mei 2024.</ref> Sy [[liriek]]e en lewenswyse het die konserwatiewe kultuur en politieke gesagsorde van die dag aanstoot gegee en stappe was geneem om sy blootstelling aan die publiek te beperk. Hy het byvoorbeeld gedurende sy lewe, en selfs na sy dood, nooit lugtyd op die staatsbeheerde [[SAUK]] gekry nie.<ref>Bandvamp, 26 Januarie 2019, David de Lange. https://daviddelange.bandcamp.com/album/sy-legendariese-opnames-1937-1941 . Besoek op 3 Mei 2024.</ref> De Lange het keer op keer probeer om lugtyd te kry en is telkens deur een van die hekwagters, [[Anton Hartman]], verwerp. Want hy was ‘n omstrede figuur, ‘n rebel wat volgens die reëls van ‘n vroeë weergawe van “''sex, drugs and rock n’ roll''”. Sy lirieke het ook gegaan oor partytjies, dronk word, meisies en goeie tye, wat alles aanstootlik was vir die destydse konserwatiewe instelling van die SAUK radio. Om alles te kroon, het hy 'n Kaapse banjospeler, Gamza Kariem, gewerf en hom gelok om in Johannesburg te bly, waar hy gevestig was. Dit het onaanvaarbaar geword vir musikante om oor die kleurgrens te speel, so De Lange en Kariem het 'n plan gemaak - Kariem het 'n [[Jood]] geword met die naam George Abrahamse (sy ouma se van).<ref>Carsten Rasch, 8 Maart 2024. Ontdek 'n vergete musikale genie. [[Vrye Weekblad]], https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240505095843/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2024-03-08-discovering-a-forgotten-musical-genius/ |date=2024-05-05 }} Besoek op 3 Mei 2024.</ref> Sy vroeë afsterwe op die ouderdom van 42 aan [[Alkoholisme|alkohol]]-verwante oorsake in 1946 en die gesagsorde afkeur het beslis ‘n rol gespeel, dat David de Lange gou ‘n vergete figuur geword het.<ref>Bandvamp, 26 Januarie 2019, David de Lange. https://daviddelange.bandcamp.com/album/sy-legendariese-opnames-1937-1941. Besoek op 3 Mei 2024.</ref> == Herlewing van sy musiek == [[Joernalis]] en skrywer, [[Rian Malan]], het in 2005 begin met navorsing oor David de Lange. [[Radio Kalahari Orkes]] se fondasie is geskoei op die navorsing. Die groep het ook meer [[genre]]s betrek in hul klank gebasseer op die navorsing.<ref>Bandvamp, 26 Januarie 2019, David de Lange. https://daviddelange.bandcamp.com/album/sy-legendariese-opnames-1937-1941. Besoek op 3 Mei 2024.</ref> Rian Malan se ''Die Nagloper'', een van die produksies in 2008 se [[Aardklop Kunstefees]], was ‘n donker [[komedie]], gebaseer op die verhaal van David de Lange. [[Ian Roberts]] het die rol van David de Lange vertolk. Elton Landrew speel George Abrahams (Gamza Karriem). Die ander twee karakters, Jan de Wet, (Brian Webber), en Daisy, (Nicola Hanekom) is fiktiewe karakters wat Rian geskep het om die gehoor meer van David en sy roekelose, wilde lewe te vertel.<ref>Roekeloos, 13/07/2008. Wie was David de Lange? https://www.roekeloos.co.za/musiek/wie-was-david-de-lange/ Besoek 3 Mei 2024.</ref> Volgens Rian Malan waag hy in ''die Nagloper'' om te skryf oor iets waaroor gewoonlik nie veel gepraat word nie: “In die teks word verwys na die gaping wat daar in die wit [[Afrikaners|Afrikaner]] gemeenskap bestaan het tussen die “ordentlike mense”, die hoog opgeleide en geestelik gevorderde mense en die gewone ou wat net wou gekskeer, hard werk en dop steek.”<ref>Roekeloos, 13/07/2008. ''Wie was David de Lange?'' https://www.roekeloos.co.za/musiek/wie-was-david-de-lange/ Besoek 3 Mei 2024.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Lange, David}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1905]] [[Kategorie:Sterftes in 1947]] nh2318n8j7hs4jenmjqniid39mea5fb 0 415111 2892273 2731121 2026-04-10T13:55:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892273 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Apollinaire Kyelem de Tambèla (cropped).png|duimnael|Apollinaire J. Kyélem de Tambèla in 2022.]] '''Apollinaire Joachim Kyélem de Tambèla''' (gebore [[1955]]) is 'n Burkinese prokureur, pan-Afrikanis, [[skrywer]] en staatsman, wat sedert 2022 as die Eerste Minister van [[Burkina Faso]] dien.<ref>{{Cite web |last=B24 |first=Rédaction |date=2022-10-21 |title=Apollinaire Joachim Kyelem de Tambela nommé Premier ministre |url=https://burkina24.com/2022/10/21/apollinaire-joachim-kyelem-de-tambela-nomme-premier-ministre/ |access-date=2023-06-07 |website=Burkina24.com - Actualité du Burkina Faso 24h/24 |language=fr-FR}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Kyélem de Tambèla is in 1955 in Burkina Faso gebore. Nadat hy sy vroeë opleiding in Burkina Faso voltooi het, het hy in [[Frankryk]] gaan studeer, waar hy sy doktorsgraad in die regte in 1986 van die Universiteit van Nice ontvang het.<ref>{{Cite web |title=Apollinaire J. Kyélem de Tambèla |url=https://data.bnf.fr/12250396/apollinaire_j__kyelem_de_tambela/ |access-date=2023-06-07 |website=data.bnf.fr |language=fr}}</ref> Hy het as professor aan die Universiteit van Ouagadougou en die Nasionale Skool vir Administrasie en Landdroste (ENAM) onderrig gegee. ==Politieke loopbaan== As 'n student in Frankryk in die 1980's, het Tambèla 'n tak van die Komitee vir die Verdediging van die Revolusie (CDR) in [[Nice]], [[Côte d'Azur]], gestig om die revolusionêre stryd in die buiteland wat deur Sankara gevoer is, te verdedig en finansieel te ondersteun. Gedurende hierdie tydperk het hy ook met linkse groepe georganiseer: Die Nasionale Unie van Studente van Frankryk (UNEF) en die Unie van Kommunistiese Studente. Voordat sy die politiek betree het, het Tambèla 'n loopbaan as 'n prokureur en later as 'n televisiepersoonlikheid opgebou. Hy het gewildheid onder die publiek verwerf as gevolg van sy uitgesproke aard en sterk kritiek op regeringsoortredings.<ref name=":0">{{Cite web |last=Unity |first=Thomas Sankara Center for African Liberation and |date=2023-03-02 |title=The Homeland or Death: Accomplishments of the Traoré Government in Burkina Faso |url=https://hoodcommunist.org/2023/03/02/the-homeland-or-death-accomplishments-of-the-traore-government-in-burkina-faso/ |access-date=2023-06-07 |website=Hood Communist |language=en-US}}</ref> Op 21 Oktober 2022 is hy deur tussentydse president Ibrahim Traoré as tussentydse premier aangestel.<ref>{{Cite web |date=2022-10-24 |title=Com Kyélem de Tambèla, Burkina Faso está se voltando para a França? |url=https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/ |access-date=2022-12-02 |website=Le Journal de l'Afrique |language=pt |archive-date=2022-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026175129/https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/ |url-status=dead }}</ref> Kort ná sy aanstelling was een van premier Kyélem de Tambèla se eerste aksies om 'n vermindering in die president en verskeie ministers se salarisse te vra. Dit was in ooreenstemming met die hervormings van die Sankara-regering, waartoe hy voorheen sy verbintenis verklaar het deur te verklaar: "Ek het reeds gesê dat Burkina Faso nie ontwikkel kan word buite die pad wat deur [[Thomas Sankara]] gestel is nie."<ref name=":0" /> ==Eerste Minister== In 2022 is Kyélem de Tambèla onverwags deur president Kaptein Ibrahim Traoré as die Eerste Minister van Burkina Faso aangestel.<ref>{{Cite web |date=2022-10-24 |title=With Kyélem de Tambèla, is Burkina Faso turning to France? |url=https://lejournaldelafrique.com/en/with-kyelem-de-tambela-does-burkina-faso-turn-to-france/ |access-date=2023-06-07 |website=Le Journal de l'Afrique |language=en |archive-date=2023-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020181613/https://lejournaldelafrique.com/en/with-kyelem-de-tambela-does-burkina-faso-turn-to-france/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré’s surprise prime minister |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |access-date=2023-06-07 |website=The Africa Report.com |language=en}}</ref> Ten spyte daarvan dat hy nóg ’n politieke party nóg ’n politieke formasie agter hom het, het Kyélem de Tambèla die rol aanvaar. Vir sy eerste buitelandse besoek as Eerste Minister het hy na [[Rusland]] gereis. Die inligting het ondanks alle voorsorgmaatreëls uitgelek. Hy het ook daarna [[Iran]] besoek op 'n uitnodiging van Iran se eerste visepresident, Mohammad Mokhber. Daar het hy met die Iranse minister van buitelandse sake, Ali Bagheri, vergader om die versterking van bande tussen Iran en Burkina Faso te bespreek.<ref>{{Cite web |date=2023-01-23 |title=Iran deputy FM visits Burkina Faso |url=https://www.tehrantimes.com/news/481198/Iran-deputy-FM-visits-Burkina-Faso |access-date=2023-06-07 |website=Tehran Times |language=en}}</ref> Sy tweede buitelandse besoek het hom na die naburige [[Mali]] geneem, 'n land wat soortgelyk deur 'n militêre junta regeer is ná die staatsgreep in 2020 en 2021. Tydens hierdie besoek het hy voorgestel dat die twee lande 'n 'federasie' vorm.<ref>{{Cite web |last= |date=2023-02-02 |title=Burkina urges 'federation' with Mali for joint clout |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230202-burkina-urges-federation-with-mali-for-joint-clout |access-date=2023-06-14 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==Persoonlike lewe== Tambèla is ook die skrywer van boeke oor die kultuur en politiek van Burkina Faso, en is regdeur die Wes-Afrikaanse land bekend daarvoor dat sy 'n aanbieder was op die private televisiekanaal BF1 TV, op die programme ''Press Échos'' en ''7 Infos''.<ref name=":1" /> Hy was ook verantwoordelik vir programme op radiostasies soos Rádio Liberté, Savane FM en Horizon FM. Besonderhede oor Kyélem de Tambèla se persoonlike lewe is beperk. Hy is bekend vir sy polemistiese persoonlikheid<ref>{{Cite web |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré’s surprise prime minister |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |access-date=2023-06-07 |website=The Africa Report.com |language=en}}</ref> en is 'n ondersteuner van [[Thomas Sankara]].<ref>{{Cite web |title=Apollinaire Joachim Kyélem de Tambèla de passage à Lomé - Togo Breaking News |url=https://togobreakingnews.info/apollinaire-joachim-kyelem-de-tambela-de-passage-a-lome/?print=print |access-date=2023-06-07 |website=togobreakingnews.info}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tambèla, Apollinaire J. Kyélem de}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Burkina Faso]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7uzx6fansofnej9285oq9jz4xpydm7m 0 416188 2892563 2676997 2026-04-10T20:34:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Iwan Boenin |kleur = |titel = '' '' |beeld = Ivan Bunin (sepia).jpg |beeld_wydte = 220px |beeld_onderskrif = Boenin in 1900. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Geboortenaam |1 = Iwan Aleksejewitsj Boenin |opskrif2 = Gebore |2 = {{OuVormDatum|10 Oktober|1870|22 Oktober}} |opskrif3 = Plek |3 = [[Woronezj]], [[Russiese Ryk]] |opskrif4 = Oorlede |4 = 8 November 1953 (op 83) |opskrif5 = Plek |5 = [[Parys]], [[Frankryk]] |opskrif6 = Beroep |6 = Digter, skrywer |opskrif7 = Nasionaliteit |7 = [[Russe|Russies]] |opskrif8 = Gade |8 = |opskrif9 = Handtekening |9 = [[Lêer: Bunin signature.svg|140px]] |opskrif10 = |10 = }} '''Iwan Aleksejewitsj Boenin''' ([[Russies]]: Иван Алексеевич Бунин) ([[Woronezj]], [[10 Oktober]] [[1870]] – [[Parys]], [[8 November]] [[1953]]) was 'n [[Russiese]] [[skrywer]] en [[digter]]. ==Biografie== Boenin is in Woronezj, in sentraal-Rusland, gebore uit die verarmde laer adelstand. Vanaf 1889 het hy in [[Charkif]] gewoon, waar hy as staatsamptenaar, bibliotekaris en assistent-redakteur van ''Orlovski Vestnik'', 'n plaaslike [[koerant]], gewerk het. Daarna woon hy afwisselend in [[Moskou]] en [[Sint Petersburg|St. Petersburg]]. In 1891 publiseer hy sy eerste [[kortverhaal]] in ''Russkoye Bogatstvo'', die literêre tydskrif van N.K. Mikhailovsky. Tien jaar later, in 1901, publiseer hy sy eerste [[digbundel]] onder die titel ''Listopad'', wat baie gunstig deur Russiese kritici ontvang is. Hy het bevriend geraak met [[Anton Tsjechof]] met wie hy gekorrespondeer het. Hy het ook vriendelike kontak met [[Leo Tolstoi]] en [[Maksim Gorki]] behou. [[Lêer:The Soviet Union 1990 CPA 6256 stamp (Nobel laureate in Literature Ivan Bunin. A scene based on the novel The Life of Arseniev).jpg|links|duimnael|[[Posseël]] van die [[USSR]] wat Boenin in sy latere lewe wys.   ]] Voor die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boenin verskeie reise na onder meer [[Ceylon]], [[Palestina]], [[Turkye]] en [[Egipte]] onderneem. Boenin was uiters vyandig teenoor die [[Bolsjewiste]] se magsoorname in 1917, wat hy 'n "bloedige waansin" genoem het. In 1918 het hy [[Moskou]] verlaat en na [[Odesa]] gereis, waar hy later die Bolsjewiste se "[[Rooi Terreur]]" van naby ervaar het. Boenin het geskryf oor die wisselvallighede van hierdie tydperk "''Vervloekte dae''" (Russies: Окаянные дни), wat in 1925 in die [[Weste]] gepubliseer is. In 1920 het Boenin op 'n skip na [[Frankryk]] gevlug. Hy en sy vrou het eers in [[Parys]] gewoon en later in 'n villa in [[Grasse]] ingetrek. As banneling was hy baie aktief op politieke en sosiale gebied; Ná sy emigrasie het hy net oor [[Rusland]] geskryf. In 1933 was hy die eerste Russiese skrywer wat die [[Nobelprys vir Letterkunde]] ontvang het vir ''The Life of Arseniev'', 'n sterk outobiografiese roman oor die lewens van die verarmde adelstand in Rusland rondom 1900. Die Nobelprys is aan hom toegeken "vir die streng kunstenaarskap" waarmee hy tradisies van klassieke Russiese romankuns tradisies." Ten spyte van sy groot afkeer van [[fascisme]], het Boenin tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] in Grasse gebly. Hy het 'n geruime tyd 'n Joodse persoon by die huis laat weggekruip. Na die oorlog is Boenin aangebied om na die [[Sowjetunie]] terug te keer; In Grasse het hy besoek van Moskou ontvang, wat vir hom Russiese [[vodka]] en [[wors]] gebring het. “Nie sleg nie, daardie Bolsjewistiese wors,” moes Boenin gesê het, maar hy kon hom nie oorreed om na sy vaderland terug te keer nie.<ref>Okajannye dni, Sejpriz, 2007</ref> In 1953 sterf hy in Parys aan 'n [[hartaanval]]. Hy kon nie meer sy boek oor sy vriend en rolmodel Anton Tsjechof voltooi nie. Hy is, soos baie Russiese emigrante in Frankryk, in die Russiese begraafplaas van Sainte-Geneviève-des-Bois (Essonne) naby Parys begrawe.<ref>https://www.sgdb91.com/les-sites-remarquables ,''Les sites remarquables'' , besoek 2023-03-03, uitgever, Sainte-Geneviève-des-Bois argiefurl=https://web.archive.org/web/20230203230020/https://www.sgdb91.com/les-sites-remarquables/ geargiveer 2023-02-03</ref> In 1955 is Boenin se [[oeuvre]] vir die eerste keer ná die 1917-rewolusie in sy vaderland gepubliseer, al is dit gesensor. ==Literêre werk== [[Lêer:Bunin Ivan 1937.jpg|links|duimnael|Iwan Boenin, 1937.   ]] Boenin die meeste bekendheid verwerf met sy kortverhale, waarvan ''Die einde van die wêreld'', ''Mitja se liefde'', ''Antonov-appels'' en ''Die sonsteek'' miskien die bekendste is. Hy het ook [[dagboek]]e, reisverslae en gedigte geskryf en vertalings gedoen van onder meer die poësie van Byron, Tennyson, Musset, Coppée en Longfellow (''The Song of Hiawatha''). Vir hierdie laaste vertaling het hy die gesogte Pushkin-prys ontvang. Boenin word beskou as een van die laaste belangrike verteenwoordigers van die groot 19de-eeuse Russiese verteltradisie. Sy werk word gekenmerk deur 'n merkwaardige sensitiwiteit en, volgens sommige, 'n sekere sentimentaliteit. Dit verander egter ietwat, veral in sy latere werk. Alhoewel verfyning en elegansie nadruklik aanwesig bly, vind moderne elemente ook 'n plek in sy werk. Die kronologiese verhaal kom skaars in sy werk voor. Bunin vertel 'n gebeurtenis verskeie kere, maar elke keer vanuit 'n ander hoek of met ander oë gesien. Dikwels word 'n feit eers genoem net om 'n sekere gebeurtenis op te teken, dan word daardie feit later in meer besonderhede met allerlei besonderhede in verband gebring, wat die saak in 'n heel ander lig plaas. Daar is min intriges in sy werke, maar daar is baie beskrywing van mense, hul onderlinge verhoudings, hul huise en veral van die natuur. Sy karakters het min aksie, hulle kyk, luister, voer kort gesprekke, dialoë is skaars. Sy gedigte vertoon dieselfde kwaliteite as sy [[prosa]]. Die taal is eenvoudig en elke gedagte word baie presies uitgedruk. Die meeste gedigte is beskrywend, die liriek is beskeie. Bunin se werk word dikwels vergelyk met die prosa van Toergenjef, Tolstoi, Tsjechof en Proust. Sy invloed op skrywers ná hom het egter beperk gebly. ==Seleksie van werke== * ''Mitja's liefde'', Amsterdam z.j. (vertaling S.van Praag) * ''De heer uit San Francisco'', Den Haag, 1934 (vertaling S.van Praag) * ''Het leven van Arsenjew'', Amsterdam, 1934 (vertaling A.Kosloff) * ''De zaak Kornet Jelagin'', Amsterdam z.j., (vertaling Aleida Schot en B.Becker) * ''Novellen en verhalen'', Hasselt: Heideland, z.j. (vertaling en inleiding Boris Raptschinsky) * ''Het laatste rendez-vous en andere verhalen'', Amsterdam, 1980 (vertaling en nawoord Dick Peet) * ''Verzamelde werken in 4 delen'', Amsterdam, 1995 (vertaling Marja Wiebes en Margriet Berg) *''Nacht, nieuwe maan, mistral. Dagboek uit Grasse 1940-1945'', 's-Gravenhage: Statenhofpers, 2020 (vertaling Jan Paul Hinrichs) *''Over Tsjechov'', 's-Gravenhage: Statenhofpers, 2020 (vertaling Jan Paul Hinrichs) ==Literatuur== * B.Kirchner, ''Die Lebensanschauung Iwan Bunins nach seinem Prosawerk'', Ludwigsburg 1968 * Boris Raptschinsky ''Ivan A.Boenin'', Hasselt: Heideland, z.j. * J.Woodward ''Ivan Bunin: A study of his fiction'', Chapel Hill 1980 *Jan Paul Hinrichs, ''De laatste landheer'', Leiden: Fragment, 2020 ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boenin, Iwan}} [[Kategorie:Russiese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] 7565iw42lp6ckd9cqbx02qkmczpqm2t 0 416918 2892499 2850570 2026-04-10T19:30:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892499 wikitext text/x-wiki {{Ampsbekleër Inligtingraampie |naam = Gayton McKenzie |beeld = Gayton McKenzie speaking, 2024 (cropped).jpg |beeldgrootte = 240px |byskrif = |orde = Minister van Sport, Kuns en Kultuur |termyn_begin = [[3 Julie]] [[2024]] |termyn_einde = |adjunk = |president = [[Cyril Ramaphosa]] |eersteminister = |voorganger = Zizi Kodwa |orde2 = President van die [[Patriotic Alliance]] |termyn_begin2 = [[30 November]] [[2013]] |termyn_einde2 = |adjunk2 = |president2 = |eersteminister2 = |voorganger2 = |opvolger2 = |geboorte_datum = {{geboortedatum en ouderdom|1970|3|10|df=yes}} |geboorte_plek = [[Heidedal]], [[Bloemfontein]] |sterfte_datum = |strefte_plek = |kiesafdeling = |party = [[Patriotic Alliance]] |eggenoot = Nicolette Joubert (get. 2003) |proffessie = |geloof = |handtekening = |voetnotas = }} '''Gayton McKenzie''' (gebore [[10 Maart]] [[1974]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert 3 Julie 2024 as Minister van Sport, Kuns en Kultuur dien. Hy is ook die president van die [[Patriotic Alliance]] politieke party.<ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/ilive/2015/02/10/thug-to-thug---gayton-mckenzie-s-harsh-open-letter-to-julius-malema-ilive|title=Thug to Thug - Gayton McKenzie's harsh open letter to Julius Malema|last=McKenzie|first=Gayton|work=Times LIVE}}</ref> Hy is 'n voormalige [[misdadiger]] wat vir 17 jaar tronk toe gestuur is weens roof.<ref>{{Cite web|date=2017-09-11|title=Gayton McKenzie: I robbed a bank before age 16|url=https://www.power987.co.za/news/gayton-mckenzie-i-robbed-a-bank-before-age-16/|access-date=2022-01-21|website=Power 98.7|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jail rape melted the ice in brutal gangster's heart|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2005-11-13-jail-rape-melted-the-ice-in-brutal-gangsters-heart/|access-date=2022-01-21|website=TimesLIVE|language=en|archive-date=2022-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121105050/https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2005-11-13-jail-rape-melted-the-ice-in-brutal-gangsters-heart/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dolley|first=Caryn|date=2021-08-30|title=Road to Local ELections: What do a gangster, a pastor and sushi have in common? The Patriotic Alliance|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-08-30-what-do-a-gangster-a-pastor-and-sushi-have-in-common-the-patriotic-alliance/|access-date=2022-01-21|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Hy is 'n sakeman, motiveringspreker, skrywer en voormalige Uitvoerende Burgemeester van die [[Sentraal-Karoo-distriksmunisipaliteit]] in Suid-Afrika. Hy het in die vroeë 2000's bekendheid verwerf vir sy rol in 'n tronk-onthulling wat uiteindelik gelei het tot sy vroeë vrylating te midde van 'n ondersoek na korrupsie in tronke deur die Jali-kommissie van ondersoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_document/201409/jalicommfull0.pdf|work=Government Communication and Information System|access-date=5 Junie 2024|title=COMMISSION OF INQUIRY INTO ALLEGED INCIDENTS OF CORRUPTION, MALADMINISTRATION, VIOLENCE OR INTIMIDATION INTO THE DEPARTMENT OF CORRECTIONAL SERVICES APPOINTED BY ORDER OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF SOUTH AFRICA IN TERMS OF PROCLAMATION NO. 135 OF 2001, AS AMENDED|language=en}}</ref> McKenzie het grootgeword in die [[Heidedal]]-woonbuurt van [[Bloemfontein]], Suid-Afrika.<ref>{{Cite news|last=Khumalo|first=Juniour|title=Patriotic Alliance's Gayton McKenzie accused of lies, deceit by residents of his former home town|language=en-US|work=News24|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/patriotic-alliances-gayton-mckenzie-accused-of-lies-deceit-by-residents-of-his-former-home-town-20211026|access-date=2022-01-21}}</ref> ==Besigheidsaktiwiteite== McKenzie het sy verhaal van die verandering van 'n lewe van misdaad<ref>The Citizen 2017 [http://citizen.co.za/news/news-national/1132215/kenny-kunene-goes-back-to-prison/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406021449/http://citizen.co.za/news/news-national/1132215/kenny-kunene-goes-back-to-prison/ |date= 6 April 2017 }} Besoek 6 April 2017</ref> gedurende die apartheidsjare in Suid-Afrika na sukses as 'n sakeman gebruik as die basis vir sy gewilde motiveringspraatjies. Hy het gedurende sy vroeë jare as spreker na baie skole in Suid-Afrika gereis, geborg deur 'n sekuriteitsmaatskappy.<ref>{{Cite web|url=http://gaytonmckenzie.blogspot.co.za/2010/11/gayton-mckenzie-motivational-speaker.html|title=Gayton McKenzie Motivational Speaker|website=gaytonmckenzie.blogspot.co.za|access-date=2017-10-02}}</ref> Hy het voortgegaan om as 'n konsultant in die mynbedryf in [[Zimbabwe]] te werk<ref>{{Cite web|url=http://www.politicsweb.co.za/about/gold-fields-response-to-carte-blanche-report-on-be|title=Gold Fields response to [[Carte Blanche]] report on BEE deal - About Politicsweb {{!}} Politicsweb|website=www.politicsweb.co.za|language=en|access-date=2017-10-02}}</ref> en bestuur 'n gediversifiseerde besigheid met belange in restaurante, hotelle en geleentheidslokale, logistiek en vervoer, invoere, mynbou, energie, vermaak en geleenthede, uitgewery en boerdery. ==Publisering== Baie van sy boeke was topverkopers in Suid-Afrika, begin met ''The Choice: The Gayton McKenzie Story''.<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/6409470-the-choice|title=The Choice|website=www.goodreads.com|access-date=2017-10-02}}</ref> Ander boeke sluit in ''A Hustler's Bible'',<ref>{{Cite web|url=https://www.exclusivebooks.co.za/product/9780620557719|title=A Hustlers Bible - Exclusive Books|website=www.exclusivebooks.co.za|access-date=2017-10-02}}</ref> ''The Uncomfortable Truth'',<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/23506774-the-uncomfortable-truth|title=The Uncomfortable Truth|website=www.goodreads.com|access-date=2017-10-02}}</ref> ''Trapped'',<ref>{{Cite news|url=https://citizen.co.za/lifestyle/your-life-entertainment-your-life/entertainment-celebrities/422936/gayton-mckenzie-launches-new-book-trapped/|title=Gayton McKenzie launches 'Trapped'|last=Pantsi|first=Nandipha|work=The Citizen|access-date=2017-10-02|language=en}}</ref> Kill Zuma By Any Means Necessary,<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/37505544-kill-zuma-by-any-means-necessary|title=''Kill Zuma By Any Means Necessary''|last=McKenzie|first=Gayton}}</ref> en ''The New Testament''.<ref>{{Cite web|url=https://www.bookdepository.com/Hustlers-Bible-New-Testament-Gayton-McKenzie/9780620750950|title=A Hustler's Bible, the New Testament : Gayton McKenzie : 9780620750950|website=www.bookdepository.com|language=en|access-date=2017-10-02}}</ref> ==Politiek== McKenzie het die [[Patriotic Alliance]]-politieke party op 30 November 2013 geloods en die party se eerste president geword. McKenzie, saam met jarelange vriend [[Kenny Kunene]], het bekend geword daarvoor dat hulle ope briewe gebruik om politieke debat uit te lok, omstredenheid te veroorsaak en aandag te trek.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/the-star/kenny-kunene-s-letter-to-zuma-1.1535280|title=Kenny Kunene's letter to Zuma|last=Kunene|first=Kenny|work=IOL}}</ref> Kunene het die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] maande ná sy stigting verlaat,<ref>{{cite web|url=http://www.sowetanlive.co.za/news/2013/08/21/kenny-kunene-quits-eff|title=Kenny Kunene quits EFF|work=Sowetan LIVE|access-date= 1 Julie 2024|archive-date= 2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002222102/http://www.sowetanlive.co.za/news/2013/08/21/kenny-kunene-quits-eff|url-status=dead}}</ref> voordat hy gehelp het om die Patriotic Alliance te stig. Aan die einde van April 2014, net meer as 'n week voor die verkiesing van 7 Mei, het McKenzie 'n hoogs kritiese ope brief aan [[Julius Malema]], president van Ekonomiese Vryheidsvegters, geskryf, wat wydverspreide aandag gekry het.<ref name="news24.com">{{cite web|url=http://www.news24.com/Elections/News/Hard-hitting-open-letter-to-Julius-Malema-20140424|title=Hard-hitting open letter to Julius Malema|work=News24}}</ref> McKenzie het in die brief en in daaropvolgende onderhoude na Malema verwys as die “grootste bedreiging wat Suid-Afrika in die gesig staar”. Dit was deels gegrond op die EFF se beleid oor grondonteiening en nasionalisering. Die primêre kritiek was egter gefokus op die karakter van Malema self, wat hy daarvan beskuldig het dat hy nie 'n regte revolusionêr is nie, 'n "valse profeet" wie se beloftes Suid-Afrika na 'n burgeroorlog sou neem en iemand wat aansienlike hoeveelhede geld "gesteel" het tydens sy politieke opgang.<ref name="news24.com"/> Malema het die brief afgemaak as voorspelbare retoriek voor 'n verkiesing.<ref>{{cite web|url=http://www.news24.com/Elections/News/Malema-responds-to-open-letter-20140424|title=Malema responds to open letter|work=News24}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McKenzie, Gayton }} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 87jufshq1z8j2abzkbi0lprumc1uqk0 0 417036 2892361 2837815 2026-04-10T17:08:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892361 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Chesky | bynaam = | beeld = Brian Chesky Airbnb.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Brian Chesky in 2021 | geboortenaam = Brian Joseph Chesky | geboortedatum = [[29 Augustus]] [[1981]] | geboorteplek = Niskayuna, New York | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = Deborah en Robert H. Chesky | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Medestigteren hoof uitvoerende beampte van [[Airbnb]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} Brian Joseph Chesky (gebore [[29 Augustus]] [[1981]]) is 'n Amerikaanse sakeman en industriële ontwerper en die medestigter en uitvoerende hoof van [[Airbnb]]. Chesky is volgens Forbes die 190ste rykste persoon in die wêreld, met 'n netto waarde van $9,6 miljard,<ref>{{Cite web | url=https://www.forbes.com/profile/brian-chesky/ | title=Brian Chesky | work=[[Forbes]]}}</ref> hoofsaaklik as gevolg van sy eienaarskap van 67 miljoen aandele van Airbnb.<ref>{{Cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1559720/000119312524102960/d636281ddef14a.htm | title=Airbnb, Inc. 2023 Form 14-A Proxy Statement | publisher=U.S. Securities and Exchange Commission | date=19 April 2024}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Brian Chesky is gebore op 29 Augustus 1981,<ref>{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2014/10/06/brian-chesky-and-joe-gebbia.html | title=The CNBC Next List: Brian Chesky and Joe Gebbia | publisher=CNBC | date=6 Oktober 2014}}</ref> in Niskayuna, New York, die seun van Deborah en Robert H. Chesky;<ref>{{cite web | url=https://www.legacy.com/us/obituaries/timesunion-albany/name/harry-chesky-obituary?id=4943779&fhid=5076 | title =Harry Chesky Obituary | work=Times Union (Albany) | via=Legacy.com | date=4 Oktober 2008}}</ref> Sy pa is van Poolse en sy moeder van Italiaanse oorsprong.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=SqT0CwAAQBAJ&q=Brian+Chesky+&pg=PT21 | title=The Upstarts: How Uber, Airbnb and the Killer Companies of the New Silicon Valley are Changing the World | last=Stone | first=Brad | date=2 Februarie 2017 | publisher=Transworld |isbn=9781473527027}}</ref> Chesky se ouers was albei maatskaplike werkers.<ref name=education>{{Cite news | url=https://fortune.com/longform/brian-chesky-airbnb/ | title=The education of Airbnb's Brian Chesky |last=Gallagher | first=Leigh | work=Fortune | date=26 Junie 2015 | url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news | title=Ruth Bader Ginsburg, Amy Schumer and Bibi Make Time 100 List | url=https://forward.com/schmooze/218726/ruth-bader-ginsburg-amy-schumer-and-bibi-make-time/ | last=Cohen | first=Anne | work=The Forward | date=16 April 2015}}</ref> Hy het 'n jonger suster, Allison.<ref name=education/> As kind was Chesky se eerste stokperdjie [[yshokkie]]. Hy het in sy tienerjare 'n belangstelling in [[kuns]] ontwikkel en [[Leonardo da Vinci]] as 'n vroeë inspirasie aangehaal.<ref name="Time art">{{cite news |last1=Alter |first1=Charlotte |date=16 November 2023 |title=Brian Chesky on How Art Helped Him Build Airbnb |url=https://time.com/collection/person-of-the-week-podcast/6336523/brian-chesky-interview-person-of-the-week/ |access-date=19 Maart 2024 |work=Time |archive-date= 3 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503215440/https://time.com/collection/person-of-the-week-podcast/6336523/brian-chesky-interview-person-of-the-week/ |url-status=dead }}</ref> Hy het replikas van skilderye geteken en speelgoed en skoene herontwerp. In 'n onderhoud met ''[[The New York Times]]'' het hy gesê hy het gekyk hoe vriende van sy ouers hul agterplaas herontwerp, wat gelei het tot 'n belangstelling in landskapargitektuur en later stedelike beplanning.<ref>{{Cite news |last=Bryant |first=Adam |date=11 Oktober 2014 |title=Brian Chesky of Airbnb, on Scratching the Itch to Create |url=https://www.nytimes.com/2014/10/12/business/brian-chesky-of-airbnb-on-scratching-the-itch-to-create.html |url-access=subscription |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref> Chesky het in 2004 aan die Rhode Island School of Design (RISD) gegradueer met 'n Bachelor of Fine Arts-graad in industriële ontwerp. <ref name=fabulous>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/brian-chesky-airbnb-ceo-life-story-photos-2017-7 | title=The fabulous life of Airbnb's Brian Chesky, one of the youngest and richest tech founders in America | last=Hartmans | first=Avery | work=Business Insider | date=22 Julie 2017}}</ref><ref>{{Cite press release | url=https://www.risd.edu/news/for-press/press-releases/airbnb-co-founder-ceo-and-head-community-brian-chesky-deliver-keynote | title=Airbnb Co-Founder, CEO and Head of Community Brian Chesky to Deliver Keynote Address at Rhode Island School of Design's 2017 Commencement | publisher=Rhode Island School of Design | date=19 Mei 2017}}</ref> Terwyl hy by RISD studeer het, is Chesky beïnvloed deur die werke van Charles Eames, Ray Eames en Walt Disney.<ref>{{Cite book |last=Stone |first=Brad | title=The Upstarts | date=2017 | publisher=Little, Brown and Company |isbn=978-0-316-38839-9 | pages=213, 326}}</ref><ref>{{cite news |title=Airbnb’s Brian Chesky: ‘The trick is to be optimistic’ |work=Financial Times |date=1 Mei 2021 |last1=Lee |first1=Dave |access-date=18 Maart 2024 |url=https://www.ft.com/content/d42ae8b5-4723-4327-8dd9-13d4b699dbd9}}</ref> Hy was kaptein van die RISD-hokkiespan en was in sy vroeë 20's 'n mededingende liggaamsbouer.<ref name=education/><ref name=fabulous/> ==Beroep== Nadat hy aan RISD gegradueer het, het Chesky na [[Los Angeles]] verhuis om as 'n industriële ontwerper te werk.<ref name="Friedman">{{cite news |last1=Friedman |first1=Thomas L. |date=20 Julie 2013 |title=Welcome to the ‘Sharing Economy’ |url=https://www.nytimes.com/2013/07/21/opinion/sunday/friedman-welcome-to-the-sharing-economy.html |access-date=20 Maart 2024 |work=The New York Times}}</ref> In Oktober 2007 het hy na [[San Francisco]] verhuis om saam met RISD-klasmaat Joe Gebbia te woon.<ref name="education" /> Chesky het nie genoeg geld gehad om sy huur te betaal nie, en het saam met Gebbia besluit om hul huis vir korttermynhuurders oop te stel. Sy verhuising na San Francisco het saamgeval met die Industrial Designers Society of America-konferensie, wat veroordaak het dat alle hotelkamers bespreek was. Die twee het besluit om die huis wat hulle gehuur het as 'n bed-en-ontbyt oop te maak, met lugmatrasse vir gaste om op te slaap en ''Pop-Tarts'' vir ontbyt. Die besigheid het Airbnb geword.<ref name="Friedman" /><ref name="education" /> Chesky het die leier en [[hoof uitvoerende beampte]] van Airbnb geword. Om befondsing te ontvang, het Chesky en sy medestigters spesiale uitgawe graan genaamd "Obama O's" en "Cap'n McCains" geskep, gebaseer op presidensiële kandidate Barack Obama en John McCain.<ref>{{cite news | title=The Business of Politics | url=https://www.wsj.com/articles/SB121803424407616937 | last=Spors | first=Kelly | work=[[The Wall Street Journal]] | date=11 Augustus 2008 | url-access=subscription | archive-date=21 Februarie 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170221010627/https://www.wsj.com/articles/SB121803424407616937 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | last=Rusli | first=Evelyn | title=The New Start-Ups at Sun Valley | url=https://dealbook.nytimes.com/2011/07/07/the-new-sun-valley-start-ups/ | work=[[The New York Times]] | date=7 Julie 2011 | archive-date=28 Januarie 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180128132809/https://dealbook.nytimes.com/2011/07/07/the-new-sun-valley-start-ups/ | url-status=live }}</ref><ref name=cash>{{cite news | title=Where to get startup cash now | url=https://money.cnn.com/galleries/2010/smallbusiness/1003/gallery.startup_cash_now/ | work=[[CNN]] | last=Peng | first=Tina | date=24 Maart 2010 | archive-date=1 Augustus 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220801223329/https://money.cnn.com/galleries/2010/smallbusiness/1003/gallery.startup_cash_now/ | url-status=live }}</ref><ref name=learn>{{cite news | last=Malik | first=Om | title=What Every Startup Can Learn From AirBnB | url=https://old.gigaom.com/2011/02/22/airbnb/ | work=[[GigaOm]] | date=22 Februarie 2011 | archive-date=28 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220928091103/https://old.gigaom.com/2011/02/22/airbnb/ | url-status=live }}</ref> Rekenaarprogrammeerder Paul Graham, onder die indruk van die graankosse, het die stigters genooi na die Januarie 2009-winteropleidingsessie van sy begin-broeikas, [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]], wat hulle van opleiding en $20 000 in befondsing voorsien het in ruil vir 'n 6%-belang in die maatskappy.<ref>{{cite news | title=Brian Chesky: The homeless entrepreneur | url=http://mg.co.za/article/2013-03-12-brian-chesky-the-homeless-entrepreneur | last=Fairweather | first=Alistair | work=[[Mail & Guardian]] | date=12 Maart 2013}}</ref> In Desember 2020 het Airbnb 'n publieke maatskappy geword deur 'n aanvanklike openbare aanbod.<ref name=Pioneers/> Chesky het [[Twitter]] gebruik om persoonlik voorstelle vir verbeterings aan Airbnb in te win, en dit in 2016 en 2023 gedoen.<ref>{{cite news |last1=Tabahriti |first1=Sam |date=6 Mei 2023 |title=Elon Musk says 'other companies' should take note of the way Airbnb CEO Brian Chesky interacts with people on Twitter |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-praises-airbnb-ceo-brian-chesky-twitter-tesla-2023-5 |access-date=26 Maart 26, 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref>{{cite news |last1=Belanger |first1=Lydia |date=27 Desember 2016 |title=Airbnb CEO Asks Twitter What His Company Should Launch in 2017 |url=https://www.entrepreneur.com/science-technology/airbnb-ceo-asks-twitter-what-his-company-should-launch-in/287071 |access-date=27 Maart 2024 |work=Entrepreneur}}</ref> Hy is 'n aktiewe Airbnb-gasheer en het sy huis in San Francisco in 2022 op die platform gelys.<ref>{{cite news |last1=Royle |first1=Orianna Rose |date=4 Julie 2023 |title=Airbnb boss Brian Chesky says it’s critical not to become an ‘ivory tower’ CEO—so he lists his own home |url=https://fortune.com/2023/07/04/airbnb-ceo-brian-chesky-own-home-platform-critical-not-to-become-ivory-tower-ceo/ |access-date=20 Maart 2024 |work=Fortune}}</ref> Hy het daardie jaar ses maande lank in Airbnbs gebly, wat gelei het tot die ontwikkeling van 50 veranderinge aan die platform en bykomende diensaanbiedinge.<ref>{{cite news |last1=Williams |first1=Trey |date=4 Mei 2023 |title=Airbnb’s CEO spent 6 months living in his company’s rentals—and found the core problem with his business |url=https://fortune.com/2023/05/04/airbnb-ceo-brian-chesky-lessons-rentals/ |access-date=20 Maart 2024 |work=Fortune}}</ref> ==Erkenning== In 2015 is Chesky ingesluit op die [[Forbes]]-lys van Amerika se rykste [[entrepreneur]]s onder 40.<ref>{{cite magazine | url=https://www.forbes.com/sites/luisakroll/2016/12/12/americas-richest-entrepreneurs-under-40-2016/ | title=40 Under 40 | first=Luisa | last=Kroll | magazine=[[Forbes]] | date=12 Desember 2016 | url-access=limited}}</ref> Chesky is erken op die [[Time (tydskrif)|Time]] 100 vir 2015.<ref name=Pioneers>{{cite magazine | url=http://time.com/3822568/brian-chesky-2015-time-100/ | title=Time 100 Pioneers: Brian Chesky | last=Ive | first=Jonathan | magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] | date=16 April 2015 | access-date= 6 Julie 2024 | archive-date=20 Januarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210120233724/http://time.com/3822568/brian-chesky-2015-time-100/ | url-status=dead }}</ref> In Mei 2015 het president [[Barack Obama]] Chesky as 'n ambassadeur van globale entrepreneurskap aangewys.<ref>{{cite web | url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2015/05/11/airbnb-kind-snacks-white-house-celebrates-entrepreneurs-around-world | title=The White House Celebrates Entrepreneurs Around the World | last=Brayton | first=Jenna | via=National Archives and Records Administration | work=whitehouse.gov | date=11 Mei 2015 }}</ref> In 2016 is Chesky ook in die ''Youngest Forbes 400''-lys aangewys.<ref>{{Cite news | url=https://www.forbes.com/pictures/gfgl45gekf/brian-chesky/ | title=Brian Chesky | last=Vinton |first=Kate | work=[[Forbes]] | date=4 Oktober 2016}}</ref> Chesky is in 2017 deur ''Fortune'' aangewys as een van die "Wêreld se Grootste Leiers".<ref>{{cite news |last1=Gallagher |first1=Leigh |date=24 Maart 2017 |title=Why Airbnb CEO Brian Chesky Is Among the World’s Greatest Leaders |url=https://fortune.com/2017/03/24/airbnb-brian-chesky-worlds-greatest-leaders/ |access-date=30 April 2024 |work=Fortune}}</ref> Hy het daardie jaar 'n eredoktorsgraad van RISD ontvang.<ref>{{cite news |date=June 3, 2017 |title=Co-founder tells RISD grads about the birth of Airbnb |url=https://www.seattletimes.com/business/co-founder-tells-risd-grads-about-the-birth-of-airbnb/ |access-date=1 Mei 2024 |work=The Seattle Times |agency=Associated Press}}</ref> In 2018 is Chesky deur American City Business Journals as die Bay Area Executive of the Year aangewys.<ref>{{Cite news | url=https://www.bizjournals.com/sanfrancisco/news/2018/12/18/2018-bay-area-executive-of-the-year-airbnb-chesky.html | title=Brian Chesky grew Airbnb from three airbeds in a living room to the biggest force in hospitality. He's the 2018 Executive of the Year (Video) | work=American City Business Journals | date=18 Desember 2018 | url-access=subscription}}</ref> In Junie 2022 is Chesky deur die Internasionale Gasvryheidsinstituut onder die 100 magtigste mense in globale gasvryheid uitgewys.<ref>{{Cite news | url=https://www.pulse.ng/business/dr-jeffrey-obomeghie-and-dupe-olusola-among-the-100-most-powerful-people-in-global/3f8n19m | title=Dr Jeffrey Obomeghie and Dupe Olusola among the 100 most powerful people in global hospitality | website=Pulse Nigeria | date=1 Augustus 2022}}</ref> ==Persoonlike lewe== In Desember 2022 het Chesky sy huis in San Francisco se Sendingdistrik op Airbnb gelys.<ref>{{Cite news | url=https://www.entrepreneur.com/business-news/how-to-book-airbnb-ceo-brian-cheskys-home-on-airbnb/439301 | title=Airbnb CEO Brian Chesky Is Renting Out His Home...On Airbnb: See The Photos | first=GABRIELLE | last=BIENASZ | work=Entrepreneur | date=16 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-23 |title=The low-key SF neighborhood where Airbnb and Instagram founders live |url=https://sfstandard.com/2022/12/23/the-low-key-sf-neighborhood-where-airbnb-and-instagram-founders-live/ |access-date=2024-02-09 |website=The San Francisco Standard |language=en}}</ref> Chesky geniet skets en [[bonsai]]s.<ref>{{cite news |last1=Lagorio-Chafkin |first1=Christine |date=28 November 2022 |title=How Airbnb CEO Brian Chesky Nurtures His Creativity |url=https://www.inc.com/christine-lagorio/how-airbnb-ceo-brian-chesky-nutures-his-creativity.html |access-date=1 Mei 2024 |work=Inc.}}</ref> ==Filantropie== Op 11 Junie 2016 het Chesky by [[Warren Buffett]] en [[Bill Gates]] se The Giving Pledge aangesluit, 'n groep miljardêrs wat hulle daartoe verbind het om die meerderheid van hul rykdom weg te gee.<ref>{{cite news | url=https://fortune.com/2016/06/01/airbnb-cofounders-join-buffett-and-gates-giving-pledge/ | title=Airbnb Cofounders Join Buffett and Gates' 'Giving Pledge' | work=Fortune | date=1 Junie 2016 | url-access=subscription}}</ref> Chesky het $10 miljoen geskenk aan niewinsorganisasies wat frontliniewerkers ondersteun tydens die [[Koronaviruspandemie van 2019-2020|koronaviruspandemie]] in 2020.<ref>{{Cite web |last=Cabanatuan |first=Michael |date=16 Desember 2020 |title=Airbnb co-founder donates $25 million to S.F., Bay Area homelessness programs |url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/Airbnb-co-founder-donates-25-million-to-S-F-15804272.php |access-date=12 Junie 2024 |website=San Francisco Chronicle}}</ref> In 2022 was Chesky die nr. 20 deur bydraes op die lys van die 50 mees produktiewe filantrope in die Verenigde State deur ''The Chronicle of Philanthropy''.<ref>{{cite news |date=14 Februarie 2023 |title=Philanthropy 50: List of America’s top 50 donors of 2022 |url=https://apnews.com/article/technology-cincinnati-utah-business-warren-buffett-36285b084d403be8120713d34b4c9f82 |access-date=1 Mei 2024 |work=Associated Press |agency=The Chronicle of Philanthropy}}</ref> In Mei 2022 het Chesky $100 miljoen aan die Obama-stigting geskenk om 'n beursprogram van stapel te stuur vir studente wat loopbane in staatsdiens volg. Die Voyager-beurs is daarop gemik om studente in hul junior en senior jaar van kollege te ondersteun met tot $50,000 in finansiële hulp, 'n $10,000-beurs en gratis Airbnb-behuising om 'n somer-werk-reiservaring na te streef; 'n reiskrediet van $2,000 elke jaar vir 10 jaar na die gradeplegtigheid; 'n jaarlikse beraad; en 'n netwerk van mentors.<ref>{{cite news | url=https://philanthropynewsdigest.org/news/obama-foundation-brian-chesky-launch-100-million-scholarship-program | title=Obama Foundation, Brian Chesky launch $100 million scholarship program | work=Candid | date=17 Mei 2022}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chesky, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] evzztj9ols6atmflcovwhtmoxwinvz6 0 417376 2892546 2891602 2026-04-10T20:25:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892546 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = JD Vance<!-- JD, not "J. D.", per talk page discussion: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:J._D._Vance/Archive_1#J.D._Vance_name_is_spelled_wrong_on_the_title_of_this_page --> | image = Portrait of Vice President JD Vance.jpg | caption = Amptelike portret, 2026 | office = 50ste [[Visepresident van die Verenigde State]] | president = [[Donald Trump]] | term_start = 20 Januarie 2025 | succeeding = [[Kamala Harris]] | jr/sr1 = Senator van die Verenigde State | state1 = Ohio | alongside1 = [[Sherrod Brown]] | term_start1 = 3 Januarie 2023 | predecessor1 = [[Rob Portman]] | birth_name = James Donald Bowman | birth_date = {{birth date and age|1984|8|2}} | birth_place = [[Middletown, Ohio]], Verenigde State | party = [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeins]] | spouse = {{marriage|[[Usha Vance|Usha Chilukuri]]|2014}} | children = 3 | occupation = {{flatlist}} * Politikus * outeur * waagkapitalis {{endflatlist}} | education = {{ubl| * Deelstaatsuniversiteit Ohio ([[Baccalaureus Artium|BA]]) * [[Universiteit Yale]] ([[Juris Doctor|JD]])}} | signature = JD Vance Signature-01.svg | website = {{URL|vance.senate.gov|Senaatwebwerf}} | module = {{Inligtingskas Outeur | embed = yes | genre = [[Memoir]] | notable_works = ''[[Hillbilly Elegy]]'' | | awards = ''Audie''-toekenning vir niefiksie<br />2017 }} | module2 = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=JD Vance questions witnesses on the effectiveness of Russian sanctions.ogg|title=Vance's voice|type=speech|description=JD Vance ondervra getuies oor die doeltreffendheid van sanksies teen [[Rusland]].<br />Opgeneem op 28 Februarie 2023}} | branch = [[Amerikaanse Marinierskorps]] | serviceyears = 2003–2007 | rank = Korporaal | unit = [[2nd Marine Aircraft Wing]] | battles = [[Irakse Oorlog]] | mawards = {{plainlist}} * [[Achievement Medal|Navy and Marine Corps Achievement Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16" /> * [[Good Conduct Medal (United States)|Marine Corps Good Conduct Medal]]<ref name="Lawrence2024-07-16">{{cite web |url=https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |title=JD Vance's Marine Corps Service Would Set Him Apart from Most Vice Presidents |last=Lawrence |first=Drew F. |date=July 16, 2024 |website=[[Military.com]] |access-date=August 11, 2024 |archive-date=July 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717093101/https://www.military.com/daily-news/2024/07/16/jd-vances-marine-corps-service-would-set-him-apart-most-vice-presidents.html |url-status=live}}</ref> {{endplainlist}} | alt = Vance poses for a professional portrait in a suit and red tie. Behind him the flag of the US is partly visible on his left and the flag of Ohio on the right. }} '''James David Vance''' (gebore '''James Donald Bowman'''; [[2 Augustus]] [[1984]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[skrywer]], [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], [[politikus]] en voormalige [[Amerikaanse Marinierskorps|Amerikaanse Marinier]]. Hy is die 50ste [[visepresident van die Verenigde State]] en lid van die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]].<ref name="usatodayvp">{{cite web | title=Ohio Sen. JD Vance announced as Donald Trump's 2024 vice presidential running mate | work=USA Today | url=https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | access-date=15 Julie 2024 | archive-date=15 Julie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240715205904/https://www.usatoday.com/videos/news/politics/elections/2024/07/15/jd-vance-announced-trump-2024-vice-president-running-mate/74413539007/ | url-status=live }}</ref><ref name="cnnvp">{{cite web |author=Alison Main |title=Trump selects Ohio Sen. JD Vance as his running mate |url=https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |website=CNN |access-date=15 Julie 2024 |archive-date=15 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715210051/https://www.cnn.com/2024/07/15/politics/trump-vp-pick-jd-vance/index.html |url-status=live }}</ref><ref name="nytimesvp">{{Cite news |last=Astor |first=Maggie |date=15 Julie 2024 |title=What to Know About J.D. Vance, Trump's Running Mate |url=https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |access-date=July 15, 2024 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=July 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715200627/https://www.nytimes.com/2024/07/15/us/politics/who-is-jd-vance-trump-vp.html |url-status=live }}</ref> Hy is die eerste vise-president wat in die Amerikaanse Marinierskorps gedien het, sowel as die eerste [[Millenniër-leerders|millenniër]].<ref>Kornfield, Meryl and LeVine, Marianne. [https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/jd-vance-trump-vice-president-announcement/ "Trump chooses Sen. J.D. Vance, a former critic, as his vice-presidential pick"], ''The Washington Post'', 15 Julie 2024. Besoek 16 Julie 2024.</ref> As lid van die Republikeinse Party het hy [[Ohio]] in die [[Amerikaanse Senaat]] van 2023 tot 2025 verteenwoordig. Gedurende sy ampstermyn as visepresident dien Vance ook as die finansiële voorsitter van die Republikeinse Nasionale Komitee.<ref name="smyth">{{Cite news |last=Smyth |first=Julie Carr |date=July 26, 2024 |title=What's in a name? Republican vice presidential nominee JD Vance has had many of them |url=https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |access-date=July 27, 2024 |publisher=[[Associated Press News]] |language=en |archive-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727041018/https://apnews.com/article/election-2024-republicans-vice-president-vance-name-359c3d1361c94f5d2d1e9798b7854477 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-10|title=Vance resigns his Senate seat as inauguration with Trump approaches|url=https://www.nbcnews.com/politics/jd-vance/vance-resign-senate-seat-inauguration-trump-rcna187036|access-date=2025-01-10|website=NBC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Yilek|first=Caitlin|date=2025-01-10|title=JD Vance resigns from Senate ahead of becoming vice president - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/jd-vance-resign-senate/|access-date=2025-01-10|website=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref> Vance is gebore in Middletown, Ohio, en het in die Marinierskorps gedien en die Ohio State University bygewoon en in 2009 gegradueer. Hy het in 2013 aan die Yale Law School gegradueer.<ref name=":14"> Die bewering deur Lt. Gov Jon Husted by die Republikeinse Nasionale Konvensie dat Vance 'n graad "summa cum laude" by Yale Law School verwerf het, is vals. So 'n graad bestaan nie {{cite web|url=https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001064126/https://law.yale.edu/sites/default/files/explanation_of_yls_grading_system.pdf|archive-date= 2023-10-01|title=YALE LAW SCHOOL {{!}} P.O. Box 208215 {{!}} New Haven, CT 06520 {{!}} EXPLANATION OF GRADING SYSTEM {{!}} Beginning September 2015 to date| date=1 Oktober 2023}}</ref> Hy het prominensie verkry met sy 2016-memoir, ''Hillbilly Elegy'', wat sy opvoeding in die ''Rust Belt'', [[armoede]], dwelmverslawing en Appalachiese-kultuur beskryf. Dit het 'n [[New York Times]]-topverkoper geword en is later vir film verwerk. Dit het aansienlike aandag van die pers getrek tydens die 2016 Amerikaanse presidentsverkiesing.<ref name="6 Books2">{{Cite news |date=9 November 2016 |title=6 Books to Help Understand Trump's Win |url=https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215222900/https://www.nytimes.com/2016/11/10/books/6-books-to-help-understand-trumps-win.html |archive-date=15 Februarie 2021 |access-date=13 April 2021 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Vance het die Demokratiese genomineerde Tim Ryan in die 2022 Amerikaanse Senaatsverkiesing in Ohio verslaan. Hy was aanvanklik gekant teen [[Donald Trump]] se kandidatuur in die 2016-verkiesing, maar het uiteindelik 'n sterk ondersteuner geword. In Julie 2024 het Trump Vance as sy visie-presidentskansidaat in die 2024 presidensiële verkiesing gekies, en hy is amptelik op 15 Julie tydens die Republikeinse Nasionale Konvensie genomineer. Gedurende sy tyd in die Senaat is Vance beskryf as 'n [[Donker Verligting|neoreaksionêr]],<ref name=":52">{{Cite web |last=Baxter |first=Sarah |date=2024-07-15 |title=The rise of JD Vance – from hillbilly to Capitol Hill |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/us-midterm-elections-2022/2024/07/jd-vance-ohio-rise-profile-hillbilly-capitol |access-date=2024-07-16 |website=New Statesman |quote= Vance het deel geword van 'n opkomende Nuwe Regse kring van politici en denkers wat 'n neoreaksionêre (of 'NRx') vorm van politiek omhels het.}}</ref> nasionale konserwatief<ref name=":42">{{Cite news |last=van Zuylen-Wood |first=Simon |date=January 4, 2022 |title=The radicalization of J.D. Vance |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2022/01/04/jd-vance-hillbilly-elegy-radicalization/ |access-date=2024-07-16 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> en 'n regse populis.<ref name=":42" /> Hy het [[Curtis Yarvin]], Rod Dreher, Patrick Deneen, René Girard en Yoram Hazony aangehaal as invloede op sy politieke en godsdienstige oortuigings.<ref name=":42"/> <ref name=":022">{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=2024-07-15 |title=What J.D. Vance really believes |url=https://www.vox.com/politics/360283/jd-vance-trump-vp-vice-president-authoritarian |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":102">{{Cite web |last=Ward |first=Ian |date=15 Julie 2024 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=15 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Prokop |first=Andrew |date=2022-10-24 |title=Curtis Yarvin wants American democracy toppled. He has some prominent Republican fans. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/23373795/curtis-yarvin-neoreaction-redpill-moldbug |access-date=2024-07-16 |website=Vox }}</ref><ref name=":18">{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=2021-09-09 |title=J.D. Vance on Trump, Israel and his chosen faith |url=https://jewishinsider.com/2021/09/jd-vance-ohio-senate-race/ |access-date=2024-07-16 |website=Jewish Insider }}</ref> In die verlede het hy gesê dat hy dalk 'n aborsieverbod van 15 weke kan ondersteun, met uitsonderings vir [[verkragting]], [[bloedskande]] of bedreigings vir die gesondheid van die moeder, en het onlangs sy standpunt bekend gemaak dat aborsiewetgewing aan die state oorgelaat moet word.<ref name=Hulsey>{{Cite web |last=Hulsey |first=Lynn |title=6 takeaways from U.S. Senate candidate debate between Tim Ryan and J.D. Vance |url=https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013182342/https://www.daytondailynews.com/local/6-takeaways-from-us-senate-candidate-debate-between-tim-ryan-and-jd-vance/L6S4N2ZK3VCQ7PACWAVKTKEJKI/ |archive-date=13 Oktober 2022 |access-date=10 Oktober 2022 |ref=36}}</ref> Hy is persoonlik gekant teen selfdegeslaghuwelike, alhoewel hy gesê het hy wil nie die debat heropen nie.<ref>{{Cite news |last=Ward |first=Ian |date=2024-07-15 |title=55 Things to Know About J.D. Vance, Trump's VP Pick |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/07/15/jd-vance-55-things-trump-vp-00167882 |access-date=2024-07-16 |work=Politico}}</ref> Hy is ten gunste van die verbod op [[pornografie]].<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.cincinnati.com/story/news/politics/elections/2022/08/24/ohio-senate-race-j-d-vance-focuses-on-conservative-family-issues/10204420002/|title=In Ohio's U.S. Senate race, J.D. Vance declares war on behalf of nuclear family|first=Haley|last=BeMiller|newspaper=The Enquirer|accessdate=16 Julie 2024}}</ref> Vance word beskou as 'n andersdenkende wat betref die Republikeinse ortodokse siening van die ekonomie. Hy ondersteun verhogings vir sekere belastings op universiteitsskenkings en korporatiewe samesmeltings, en is ten gunste van 'n minimum loon, vakbondorganisasies, tariewe, antitrustbeleid, en is fel teen voortgesette Amerikaanse militêre hulp aan die [[Oekraïne]] gekant.<ref name=":62">{{Cite web |last=Staff |date=15 Julie 2024 |title=Bash the banks, maybe raise taxes: Inside Vance's policy agenda |url=https://www.politico.com/news/2024/07/15/jd-vance-agenda-policies-00168467 |access-date=16 Julie 2024 |website=Politico}}</ref><ref name=":32">{{Cite web |last=Writer |first=Andrew Stanton Weekend Staff |date=2024-07-15 |title=JD Vance eyes shift in Republican Party |url=https://www.newsweek.com/jd-vance-eyes-shift-republican-party-1925499 |access-date=2024-07-16 |website=Newsweek}}</ref><ref name=":72">{{Cite news |last=Stein |first=Jeff |date=2024-07-15 |title=J.D. Vance pick unnerves GOP's business elite, thrills populists |url=https://www.washingtonpost.com/business/2024/07/15/vance-trump-economy-gop/ |access-date=2024-07-16 |work=The Washington Post |issn=0190-8286}}</ref><ref name=":122">{{Cite news |last=Arnsdorf |first=Isaac |last2=Dawsey |first2=Josh |last3=LeVine |first3=Marianne |date=2024-07-16 |title=How Trump got to 'yes' on Vance |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/07/15/why-trump-vp-vpick-jd-vance/ |access-date=2024-07-16 |work=Washington Post |issn=0190-8286 |quote= Groot Republikeinse skenkers is teen Vance gekant omdat hulle sy neiging tot ekonomiese populisme as vyandig beskou het teenoor hul model van klein-regering, vryemark-konserwatisme.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Visepresidente van die VSA}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vance, James David}} [[Kategorie:Amerikaanse militariste]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van die Verenigde State]] fr3c2cofarmq98l2bkvk868stwpkgk5 0 417490 2892353 2686660 2026-04-10T17:03:49Z Oesjaar 7467 /* Onderbreking */ Verbeter 2892353 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CrowdStrike BSOD at LGA.jpg|duimnael|“Blou skerms van dood” by die [[LaGuardia-lughawe|LGA-lughawe]] tydens die CrowdStrike 2024 Julie-onderbreking.]] Op 19 Julie 2024 het 'n foutiewe opdatering van sekuriteitsagteware wat deur [[CrowdStrike]], 'n Amerikaanse kuberveiligheidsmaatskappy geskep is, wydverspreide probleme veroorsaak, aangesien rekenaars en virtuele masjiene wat [[Microsoft Windows]] gebruik, ineengestort het en nie behoorlik kon herbegin nie. Besighede en regerings regoor die wêreld is geraak in wat beskryf is as die grootste onderbreking in die geskiedenis van [[inligtingstegnologie]]<ref name="y2k">{{cite web |last1=Milmo |first1=Dan |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Quinn |first3=Ben |last4=Taylor |first4=Josh |last5=Ibrahim |first5=Mimi |date=19 Julie 2024 |title='Largest IT outage in history' hits Microsoft Windows and causes global chaos |url=https://www.theguardian.com/australia-news/article/2024/jul/19/microsoft-windows-pcs-outage-blue-screen-of-death |access-date=19 Julie 2024 |website=The Guardian}}</ref> en "histories in skaal".<ref>{{Cite news |last=Sorkin |first=Andrew Ross |last2=Mattu |first2=Ravi |last3=Warner |first3=Bernhard |last4=Kessler |first4=Sarah |last5=Merced |first5=Michael J. de la |last6=Hirsch |first6=Lauren |last7=Livni |first7=Ephrat |last8=Gaffney |first8=Austyn |date=2024-07-19 |title=Counting the Costs of a Global IT Outage |url=https://www.nytimes.com/2024/07/19/business/dealbook/tech-outage-crowdstrike-microsoft.html |access-date=2024-07-20 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[Microsoft]] het geraam dat 8,5 miljoen [[rekenaar]]s geraak is. Ontwrigte nywerhede het lugrederye, lughawens, banke, hotelle, hospitale, vervaardiging, aandelemarkte en uitsaaiwese ingesluit. Regeringsdienste, soos nooddienste en webwerwe, is ook geraak.<ref>{{Cite web |last1=Godfrey |first1=Paul |last2=Druker |first2=Simon |last3=Wynder |first3=Ehren |date=2024-07-19 |title=911 call centers back online after IT outage causes global chaos |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2024/07/19/IT-failure-hits-causes-chaos-around-world/2531721376791 |access-date=2024-07-19 |website=United Press International |language=en}}</ref><ref name="ABC News--240719b">{{Cite news |date=19 Julie 2024 |title=Live: 'Completely unprecedented' outage causes havoc with IT systems across globe |url=https://www.abc.net.au/news/2024-07-19/global-it-outage-crowdstrike-microsoft-banks-airlines-australia/104119960 |access-date=19 Julie 2024 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> Die fout is ontdek en 'n regstelling is dieselfde dag geskep,<ref name="NDTV.com-240719">{{Cite web |title=In 1st Statement After Outage, CrowdStrike CEO Says... |url=https://www.ndtv.com/world-news/fix-deployed-ceo-of-firm-behind-global-microsoft-outage-6140433 |access-date=19 Julie 2024 |website=NDTV.com}}</ref> maar vereis handmatige toepassing op geaffekteerde stelsels.<ref name="Browne-240719">{{Cite web |last=Browne |first=Ryan |date=19 Julie 2024 |title=How a software update caused one of the world's biggest IT blackouts |url=https://www.cnbc.com/2024/07/19/what-is-crowdstrike-crwd-and-how-did-it-cause-global-it-outages.html |access-date=19 Julie 2024 |website=CNBC |language=en}}</ref> Dit het gelei tot 'n stadige tempo van herstel en voortslepende onderbrekings op baie dienste.<ref>{{Cite web |last=Fung |first=Brian |date=2024-07-19 |title=Recovering from the global tech outage could be a long, arduous process |url=https://www.cnn.com/2024/07/19/business/recovery-global-crowdstrike-outage/index.html |access-date=2024-07-20 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-20 |title=Microsoft IT outage live: Total recovery from CloudStrike failure ‘could take weeks’ amid more flight delays |url=https://www.yahoo.com/news/microsoft-outage-live-crowdstrike-boss-170429333.html |access-date=2024-07-20 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> ==Agtergrond== CrowdStrike produseer 'n reeks sekuriteitsagtewareprodukte wat ontwerp is om 'n maatskappy se rekenaars teen kuberaanvalle te beskerm. Die Falcon Sensor-produk installeer 'n netwerksensor op die bedryfstelselvlak op individuele rekenaars om bedreigings op te spoor en te voorkom.<ref>{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=2024-07-19 |title=Major Windows BSOD issue hits banks, airlines, and TV broadcasters |url=https://www.theverge.com/2024/7/19/24201717/windows-bsod-crowdstrike-outage-issue |access-date=2024-07-20 |website=The Verge |language=en}}</ref> Opdaterings word gereeld deur CrowdStrike aan sy kliënte en hul rekenaars versprei om nuwe bedreigings aan te spreek.<ref name="the-register-workaround">{{cite web |date=19 Julie 2024 |last1=Sharwood |first1=Simon |title=CrowdStrike File Update Bricks Windows Machines Around the World: Falcon Sensor Putting Hosts Into Deathloop – But There's a Workaround |url=https://www.theregister.com/2024/07/19/crowdstrike_falcon_sensor_bsod_incident/ |access-date=19 July 2024 |website=The Register}}.</ref> ==Onderbreking== Op 19 Julie om 04:09 UTC het CrowdStrike 'n konfigurasieopdatering vir sy Falcon-bestuurdersagteware vir [[Windows]]-rekenaars en -bedieners versprei. Die opdatering het masjiene óf in 'n selflaailus óf 'n selflaai-herstelmodus geplaas.<ref name="ABC News-240719">{{Cite web |title=United, Delta and American Airlines issue global ground stop on all flights |url=https://abcnews.go.com/US/american-airlines-issues-global-ground-stop-flights/story?id=112092372 |access-date=19 Julie 2024 |website=ABC News |language=en}}</ref> Byna onmiddellik het Windows virtuele masjiene op die Microsoft Azure-wolkplatform begin selflaai en het ineengestort.<ref>{{Cite web |title=Azure status |url=https://azure.status.microsoft/en-us/status/ |access-date=19 Julie 2024 |website=azure.status.microsoft}}</ref> Om 06:48 UTC het Google Compute Engine ook die probleem aangemeld. Die probleem het slegs sekere Windows-rekenaars en -bedieners met die CrowdStrike Falcon-sagteware geraak.<ref name="auto2">{{cite web |last1=Capell |first1=James |date=19 Julie 2024 |title=Servers down after CrowdStrike update — How it happened and how to fix |url=https://www.techradar.com/pro/website-hosting/millions-of-windows-servers-down-after-crowdstrike-update-how-it-happened-and-how-to-fix |access-date=19 Julie 2024 |website=TechRadar |language=en}}</ref> Die probleem het hoofsaaklik stelsels met [[Windows 10]] en [[Windows 11]] geraak,<ref name="auto3">{{Cite web |last=Baran |first=Guru |date=19 Julie 2024 |title=CrowdStrike Update Pushing Windows Machines Into a BSOD Loop |url=https://cybersecuritynews.com/crowdstrike-update-bsod-loop/ |access-date=19 Julie 2024 |website=Cyber Security News |language=en-US}}</ref> maar stelsels wat [[Windows 7]] en [[Windows 8]] gebruik, is ook geraak.<ref>{{Cite web|url=https://www.crowdstrike.com/blog/technical-details-on-todays-outage/|title=Technical Details on 19 Julie 2024 Outage &#124; CrowdStrike|date=20 Julie 2024|website=crowdstrike.com}}</ref> Rekenaars met macOS en [[Linux]] net soos die meeste persoonlike Windows-rekenaars is nie geaffekteer nie.<ref name="auto2"/> In dieselfde jaar het soortgelyke probleem RedHat Linux geraak en word vermoed dat dit [[Debian]]-verspreiding van Linux beïnvloed het.<ref>{{Cite web |last=Sharwood |first=Simon |date=21 Julie 2024 |title=CrowdStrike's Falcon Sensor also linked to Linux kernel panics and crashes |url=https://www.theregister.com/2024/07/21/crowdstrike_linux_crashes_restoration_tools/ |access-date=2024-07-22}}</ref> CrowdStrike het die inhoudopdatering om 05:27 UTC teruggestel,<ref name="crowdstrike.com-240719">{{Cite web |title=Statement on Falcon Content Update for Windows Hosts |url=https://www.crowdstrike.com/blog/statement-on-windows-sensor-update/ |access-date=19 Julie 2024 |website=crowdstrike.com |language=en}}</ref> en toestelle wat na die terugstelling gelaai is, is nie geraak nie.<ref name="www.eye.security">{{Cite web |title=CrowdStrike Falcon blue screen issue updates |url=https://www.eye.security/blog/crowdstrike-falcon-blue-screen-issue-updates |access-date=19 Julie 2024 |website=www.eye.security |language=en}}</ref> Om 07:15 UTC het [[Google]] verklaar dat die CrowdStrike-opdatering die oorsaak van die insident was.<ref>{{Cite web |title=Google Cloud Service Health |url=https://status.cloud.google.com/incidents/DK3LfKowzJPpZq4Q9YqP |access-date=19 Julie 2024 |website=status.cloud.google.com}}</ref> Binne ure het George Kurtz, uitvoerende hoof van CrowdStrike, bevestig dat CrowdStrike se foutiewe kernkonfigurasielêeropdatering die probleem veroorsaak het.<ref name="Browne-240719"/><ref name="NDTV.com-240719"/> Om 09:45 UTC het Kurtz bevestig dat die regstelling ontplooi is.<ref>{{Cite tweet |number=1814235001745027317 |user=George_Kurtz |title=CrowdStrike werk aktief met kliënte wat geraak word deur 'n defek wat gevind word in 'n enkele inhoudopdatering vir Windows-gashere. Mac- en Linux-gashere word nie geraak nie. Dit is nie 'n veiligheidsvoorval of kuberaanval nie. Die probleem is geïdentifiseer, geïsoleer en 'n oplossing is ontplooi. Ons verwys kliënte na die ondersteuningsportaal vir die jongste opdaterings en sal voortgaan om volledige en deurlopende opdaterings op ons webwerf te verskaf. Ons beveel verder aan dat organisasies seker maak dat hulle met CrowdStrike-verteenwoordigers deur amptelike kanale kommunikeer. Ons span is ten volle gemobiliseer om die sekuriteit en stabiliteit van CrowdStrike-kliënte te verseker.|first=George |last=Kurtz |date=19 Julie 2024 |access-date=19 Julie 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=Microsoft IT outage latest: Security firm Crowdstrike finds cause of global IT 'disaster' – as cyber attack ruled out |url=https://news.sky.com/story/outages-latest-airports-business-and-broadcasters-experiencing-issues-worldwide-13180821 |access-date=19 Julie 2024 |website=Sky News |language=en}}</ref> Kurtz het in 'n plasing op X bevestig dat die probleem nie die gevolg was van 'n kuberaanval of verband hou met 'n kuberaanval nie.<ref name="Browne-240719"/> Die dag voor die foutiewe opdatering het die Azure-platform 'n onderbreking gehad wat sommige maatskappye se toegang tot hul berging en tot Microsoft 365-toepassings in Azure se Sentraal-Verenigde State-streek geblokkeer het.<ref>{{cite news |date=19 Julie 2024 |title=Microsoft says its cloud services are back up after major outage |url=https://www.techradar.com/pro/microsoft-says-its-cloud-services-are-back-up-after-major-outage |work=TechRadar}}</ref> Microsoft het gesê dat die voorval van 18 Julie nie verband hou met die CrowdStrike-probleem nie, maar dat die twee voorvalle probleme vir hierdie kliënte vererger het.<ref>{{cite news |date=19 Julie 2024 |title=What Caused Such a Widespread Tech Meltdown? |url=https://www.nytimes.com/2024/07/19/business/microsoft-outage-cause-azure-crowdstrike.html |accessdate=19 Julie 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ==Impak== Onderbrekings is wêreldwyd ervaar,<ref name="news.com.au-240719">{{Cite news |date=19 Julie 2024 |title=Massive outage hits companies around the world |url=https://www.news.com.au/technology/online/massive-outage-hits-companies-around-the-world/news-story/e02375a976a08b45e72e64040fe14362 |access-date=19 Julie 2024 |work=news.com.au}}</ref><ref name="Taylor-240719">{{Cite news |last=Taylor |first=Josh |date=19 Julie 2024 |title=Banks, airlines and media outlets hit by global outage linked to Windows PCs |url=https://www.theguardian.com/australia-news/article/2024/jul/19/microsoft-windows-pcs-outage-blue-screen-of-death |access-date=19 Julie 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |last=Taylor |first=Derrick Bryson |date=19 Julie 2024 |title=Live Updates: Global Tech Outage Grounds Flights and Hits Businesses |url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/19/business/global-tech-outage |access-date=19 Julie 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> wat die wye gebruik van Microsoft Windows en CrowdStrike-sagteware deur globale korporasies in talle sakesektore weerspieël.<ref>{{Cite web |last=Yeo |first=Amanda |date=19 Julie 2024 |title=Windows PCs crashing worldwide due to CrowdStrike issue |url=https://mashable.com/article/windows-bsod-crash-crowdstrike-update-worldwide-outage |access-date=19 Julie 2024 |website=Mashable |language=en}}</ref> Ten tyde van die voorval het CrowdStrike gesê dit het meer as 24 000 kliënte gehad,<ref name=CM_1>{{cite news| title=Crowdstrike and Microsoft: What we know about global IT outage| author=Plummer, R.| url=https://www.bbc.com/news/articles/cp4wnrxqlewo| publisher=[[BBC]]| date=19 Julie 2024| access-date=19 Julie 2024| quote= In sy laaste verdiensteverslag het Crowdstrike 'n totaal van byna 24 000 kliënte verklaar.}}</ref> insluitend byna 60% van Fortune 500-maatskappye en meer as die helfte van die Fortune 1 000.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Manish |date=19 Julie 2024 |title=Faulty CrowdStrike update causes major global IT outage, taking out banks, airlines and businesses globally |url=https://techcrunch.com/2024/07/19/banks-airlines-brokerage-houses-report-widespread-outages-across-the-globe/ |access-date=19 Julie 2024 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Bowman |first1=Jeremy |last2=Withers |first2=Brian |last3=Jennewine |first3=Trevor |date=16 Desember 2021 |title=Why CrowdStrike Holdings Stock Is Still Delivering Red-Hot Growth |url=https://www.fool.com/investing/2021/12/16/why-crowdstrike-holdings-stock-was-gaining-today/ |access-date=19 Julie 2024 |website=The Motley Fool |language=en}}</ref> Microsoft skat dat 8,5 miljoen toestelle deur die opdatering geraak is.<ref name="MS20072024">{{cite web |last1=Weston |first1=David |title=Helping our customers through the CrowdStrike outage |url=https://blogs.microsoft.com/blog/2024/07/20/helping-our-customers-through-the-crowdstrike-outage/ |work=Microsoft |access-date=20 Julie 2024}}</ref> Wydverspreide onderbrekings is onmiddellik oor verskeie lande gerapporteer, met groot wêreldwye steurnisse wat deur die algemene publiek ervaar is wat van oos na wes van tydsone tot tydsone vee. Om 04:09 UTC op 19 Julie, die tyd toe die foutiewe opdatering uitgereik is, was dit die middel van die sakedag van [[Oseanië]] en [[Asië]], die vroeë oggendure in [[Europa]] en middernag in baie van die [[Amerikas]]. Sommige lande is minder geraak. Die [[Volksrepubliek China]], wat na selfvoorsiening in IT gestreef het, het min impak op sleuteldienste soos lugdienste en banke gesien, hoewel buitelandse besighede en luukse hotelle in die land geraak is.<ref>{{cite news |date=19 Julie 2024 |title=Microsoft outage leaves China largely untouched as tech self-sufficiency campaign pays off |url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3271171/microsoft-outage-leaves-china-largely-untouched-tech-self-sufficiency-campaign-pays |work=South China Morning Post}}</ref> [[Rusland]] en [[Iran]] - wat albei deur internasionale sanksies beperk is om die dienste van Amerikaanse hoëtegnologiemaatskappye te gebruik - het geen ontwrigtings aangemeld nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/technology/sanctioned-russia-emerges-unscathed-global-it-outage-2024-07-19/|title=Sanctioned Russia emerges unscathed in global IT outage|website=[[Reuters]] }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202407193661|title=Global IT chaos: Why is Iran unaffected?|website=Iran International}}</ref> Ten spyte van die verliese wat maatskappye gely het, is gesê dat CrowdStrike slegs minimaal aanspreeklik is vir die skade of verlore inkomste wat veroorsaak is.<ref name=CT&C_1>{{cite web| title=CrowdStrike's terms and conditions say most customers would just get a refund due to the massive outage, cybersecurity lawyer says| author=Shamsian, J.| url=https://www.businessinsider.com/crowdstrike-terms-conditions-limits-damages-to-refund-2024-7| publisher= Insider Inc.| date=19 Julie 2024| access-date=21 Julie 2024| quote= CrowdStrike hoef niks meer as 'n eenvoudige terugbetaling uit te betaal nie.}}</ref> Die bepalings vir CrowdStrike se Falcon-sagteware beperk aanspreeklikheid tot 'fooie betaal',<ref name=CT&C_2>{{cite web| title=CrowdStrike's terms and conditions say most customers would just get a refund due to the massive outage, cybersecurity lawyer says| author=Shamsian, J.| url=https://www.businessinsider.com/crowdstrike-terms-conditions-limits-damages-to-refund-2024-7| publisher= Insider Inc.| date=19 Julie 2024| access-date=21 Julie 2024| quote=limit liability to "fees paid."}}</ref> dus die maksimum vergoeding wat 'n geaffekteerde maatskappy kon verhaal, was die fooie wat die maatskappy aan CrowdStrike betaal het.<ref name=CT&C_3>{{cite web| title=CrowdStrike's terms and conditions say most customers would just get a refund due to the massive outage, cybersecurity lawyer says| author=Shamsian, J.| url=https://www.businessinsider.com/crowdstrike-terms-conditions-limits-damages-to-refund-2024-7| publisher= Insider Inc.| date=19 Julie 2024| access-date=21 Julie 2024| quote= Dit beteken dat as 'n maatskappy 'n eis teen CrowdStrike gehad het vir die skade of verlore inkomste aan sy besigheid, die meeste wat dit kon verhaal is net wat dit aan CrowdStrike betaal het}}</ref> ==Langtermyn maatreëls om toekomstige IT-onderbrekings te voorkom== Die onderbreking het vrae laat ontstaan oor [[oligopolie]] en sentralisasie in die [[inligtingstegnologie]]sektor.<ref name="auto4">{{cite news |title=Serious questions to answer after what could be the biggest IT outage in history |url=https://news.sky.com/story/microsoft-has-serious-questions-to-answer-after-what-could-be-the-biggest-it-outage-in-history-13180962 |work=Sky News |language=en}}</ref><ref name="centralisation">{{cite news |date=19 Julie 2024 |title=Major Microsoft outage: Numerous sectors hit in worldwide "Digital Pandemic" |url=https://www.openaccessgovernment.org/major-microsoft-outage-numerous-sectors-hit-in-worldwide-digital-pandemic/ |access-date=21 Julie 2024}}</ref> Die meerderheid van die wêreld se rekenaars gebruik Microsoft Windows, wat 'n monokultuur skep wat veerkragtigheid verminder.<ref name="CBC">{{cite web |date=19 Julie 2024 |title=Cyber outage disrupts global services, crashes Windows PCs |url=https://www.cbc.ca/news/world/cyber-outage-disrupts-global-services-crashes-windows-pcs-1.7268863 |access-date=19 Julie 2024 |website=Canadian Broadcasting Corporation}}</ref><ref name="centralisation" /> Ciaran Martin, 'n kuberveiligheidskenner, het gesê dat "Dit is 'n baie, baie ongemaklike illustrasie van die broosheid van die wêreld se kern-internet-infrastruktuur".<ref name="CBC" /> Kritiese infrastruktuurkenner Gregory Falco het gesê: "Kuberveiligheidsverskaffers is deel van hierdie homogene ruggraat van moderne stelsels en is so die kern van hoe ons werk dat 'n fout in hul bedrywighede soortgelyke impak sal hê as mislukkings in stelsels wat huishoudelike name is".<ref>{{Cite web |date=2024-07-19 |title=What experts are saying about the massive CrowdStrike global tech outage |url=https://qz.com/crowdstrike-global-tech-outage-experts-1851600081 |access-date=2024-07-21 |website=Quartz |language=en}}</ref> Sekuriteitskenners het meer oortolligheid voorgestel, om enkele punte van mislukking te vermy,<ref name="auto4"/> wyer gebruik van gedesentraliseerde en heterogene gefedereerde stelsels,<ref name="centralisation" /> en openbare woede oor die mislukking van politieke leiers om vir diversiteit en mededinging te reguleer.<ref name="CBC" /> Daar is ook voorgestel dat die openbaarmaking van oortredings en kwesbaarhede verplig word.<ref>{{cite news |date=20 Julie 2024 |title=Lesson from global Microsoft outage: Need for greater regulation and accountability |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/global-microsoft-outage-9465182/ |work=The Indian Express |language=en}}</ref> In 'n onderhoud met ''Wired'', het kuberveiligheidskonsultant Jake Williams gesê dat hierdie onderbreking "getoon het waarom die uitbring van opdaterings sonder IT-ingryping onvolhoubaar is," en dat "mense nou veranderinge in hierdie bedryfsmodel kan eis."<ref>{{cite magazine | url=https://www.wired.com/story/crowdstrike-outage-update-windows/ | title=How One Bad CrowdStrike Update Crashed the World's Computers | magazine=Wired | last1=Newman | first1=Lily Hay }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Microsoft]] erkg25jtqmy176mqyq002foc2gf9tlo 0 417768 2892280 2738656 2026-04-10T13:58:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892280 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Balaji Srinivasan | bynaam = | beeld = Balaji Srinivasan (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Balaji Srinivasan in 2017 | geboortenaam = Balaji S. Srinivasan | geboortedatum = [[24 Mei]] [[1980]] | geboorteplek = Long Island, [[New York]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Coinbase <br /> Andreessen Horowitz | ander = | bekend = voormalige hooftegnologiebeampte (HTB) van Coinbase | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Balaji S. Srinivasan''' (gebore [[24 Mei]] [[1980]])<ref name=fortune2018>{{Cite web|last=|first=|date=2018|title=Balaji Srinivasan|url=https://fortune.com/the-ledger-40-under-40/2018/balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112113149/https://fortune.com/the-ledger-40-under-40/2018/balaji-srinivasan/|archive-date=12 Januarie 2021|access-date=6 Februarie 2021|website=Fortune|language=en}}</ref> is 'n Amerikaanse [[entrepreneur]] en belegger. Hy was die medestigter van Counsyl, die voormalige hooftegnologiebeampte (HTB) van Coinbase, en voormalige algemene vennoot by die [[Waagkapitaal|waagkapitaalfirma]] Andreessen Horowitz.<ref name=vox20170114/> ==Vroeë lewe en opvoeding== Srinivasan het op Long Island, in Plainview, [[New York (deelstaat)|New York]], grootgeword.<ref name=wsg20170922>{{cite news |title=The Blockchain Is the Internet of Money |url=https://www.wsj.com/articles/the-blockchain-is-the-internet-of-money-1506119424 |newspaper=Wall Street Journal |date=September 22, 2017 |last1=Varadarajan |first1=Tunku |access-date=17 Junie 2021 |archive-date=4 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204003504/https://www.wsj.com/articles/the-blockchain-is-the-internet-of-money-1506119424 |url-status=live }}</ref> Hy het BS-, MS- en PhD-grade in Elektriese Ingenieurswese van Stanford-universiteit ontvang en 'n MS in Chemiese Ingenieurswese, ook van Stanford.<ref name=tc>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2018/04/30/coinbase-cto-balaji-srinivasan-joins-the-speakers-at-techcrunchs-first-blockchain-event/ |title=Coinbase CTO Balaji Srinivasan joins the speakers at TechCrunch's first blockchain event |author=Jon Russel |work=TechCrunch |date=30 April 2018}}</ref> ==Loopbaan== ===Counsyl=== In 2007 het Srinivasan mede-stigter van die genetiese toetsmaatskappy Counsyl, wat toetse aan voornemende ouers verskaf het om vir Mendeliese siektes te ondersoek.<ref name=fortune2018/><ref name=vox20170114>{{Cite web|last=Kafka|first=Peter|date=14 Januarie 2017|title=Balaji Srinivasan, who may run the FDA for Trump, hates the FDA. But Silicon Valley likes Srinivasan.|url=https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131062024/https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|archive-date=31 Januarie 2021|access-date=6 Februarie 2021|website=Vox|publisher=|language=en}}</ref><ref name=techreview2013>{{Cite web|last=|first=|date=2013|title=Balaji Srinivasan|url=https://www.technologyreview.com/innovator/balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210206073448/https://www.technologyreview.com/innovator/balaji-srinivasan/|archive-date=6 Februarie 2021|access-date=8 Februarie 2021|website=MIT Technology Review|publisher=|language=en}}</ref> Counsyl is in 2018 deur Myriad Genetics vir $375 miljoen verkry.<ref>{{Cite web|title=Myriad Genetics Signs Definitive Agreement to Acquire Counsyl, Inc. {{!}} Myriad Genetics, Inc.|url=https://investor.myriad.com/news-releases/news-release-details/myriad-genetics-signs-definitive-agreement-acquire-counsyl-inc|access-date=30 April 2021|website=investor.myriad.com|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030924/https://investor.myriad.com/news-releases/news-release-details/myriad-genetics-signs-definitive-agreement-acquire-counsyl-inc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 Mei 2018|title=Myriad Genetics to Acquire Counsyl for $375M|url=https://www.genomeweb.com/business-news/myriad-genetics-acquire-counsyl-375m|access-date=30 April 2021|website=Genomeweb|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030933/https://www.genomeweb.com/business-news/myriad-genetics-acquire-counsyl-375m|url-status=live}}</ref> ===Andreessen Horowitz=== In 2013 het Srinivasan as 'n algemene vennoot by die waagkapitaalfirma Andreessen Horowitz aangesluit.<ref>{{Cite news|last=Gannes|first=Liz|date=10 Desember 2013|title=Balaji Srinivasan Joins Andreessen Horowitz as General Partner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/DJFVW00020131209e9c9vc8it|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232927/https://www.wsj.com/articles/DJFVW00020131209e9c9vc8it|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cutler |first=Kim-Mai |date=9 Desember 2013 |title=Counsyl Co-Founder Balaji Srinivasan Steps Up As Andreessen Horowitz' Newest General Partner |url=https://techcrunch.com/2013/12/09/counsyl-srinivasan-andreessen-horowitz/ |access-date=1 November 2022 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> === 21 Inc (later Earn.com) === In 2013 was Srinivasan medestigter van 21e6, wat later 21 Inc geword het,<ref>{{Cite web |date=20 Mei 2015 |title=What Is 21.co Really Building? An Excerpt From Digital Gold {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2015/05/18/what-is-21-co-really-doing-an-excerpt-from-digital-gold/ |access-date=29 Oktober 2022 |archive-date=20 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520234427/https://techcrunch.com/2015/05/18/what-is-21-co-really-doing-an-excerpt-from-digital-gold/ |url-status=bot: unknown }}</ref> 'n [[Bitcoin]]-mynbouonderneming wat misluk het as 'n bitcoin-mynonderneming nadat hy meer as $120 miljoen van beleggers ingesamel het.<ref>{{Cite web|last1=Srinivasan|first1=Balaji |authorlink=Balaji Srinivasan| date=16 April 2018|title=The Turnaround|url=https://medium.com/@balajis/the-turnaround-2d145589d814|access-date=30 April 2021|website=Medium|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060302/https://medium.com/@balajis/the-turnaround-2d145589d814|url-status=live}}</ref> Die maatskappy later draai om Earn.com te word, wat senders toegelaat het om gebruikers in digitale geldeenheid te betaal om op [[e-pos]]se te antwoord.<ref name="fortune2018" /><ref>{{cite news |last1=Mann |first1=Sonya |title=Now You Can Earn Cryptocurrency for Opening Your Email |url=https://www.inc.com/sonya-mann/earn-com-21-co-cryptocurrency-email.html |date=16 Februarie 218|work=inc.com |access-date=2 November 2022}}</ref> Earn.com is in April 2018 deur die digitale valuta-uitruilmaatskappy Coinbase vir meer as $100 miljoen verkry.<ref>{{Cite web|last=Rooney|first=Kate|date=16 April 2018|title=Bitcoin exchange Coinbase buys Earn.com for a reported $100M and adds key executive|url=https://www.cnbc.com/2018/04/16/bitcoin-exchange-coinbase-buys-earn-com-for-a-reported-100m.html|access-date=24 April 2021|website=CNBC|language=en|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424192832/https://www.cnbc.com/2018/04/16/bitcoin-exchange-coinbase-buys-earn-com-for-a-reported-100m.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 April 2018|title=Coinbase Acquires Earn.com|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/coinbase-acquires-earn-com-1523926544|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232928/https://www.wsj.com/articles/coinbase-acquires-earn-com-1523926544|url-status=live}}</ref> Nadat Coinbase Earn.com gekoop het, het dit Coinbase Earn geword en Srinivasan het Coinbase se eerste HTB geword.<ref name="fortune2018" /><ref name=":4">{{Cite web|last=Russell|first=Jon|date=4 Mei 2019|title=Coinbase loses its first CTO after just one year in the job|url=https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191130234828/https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/|archive-date=November 30, 2019|access-date=6 Februarie 2021|website=TechCrunch|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Armstrong|first=Brian|date=16 April 2018|title=Welcome Balaji Srinivasan, Coinbase's new Chief Technology Officer|url=https://blog.coinbase.com/welcome-balaji-srinivasan-coinbases-new-chief-technology-officer-e746503d7ab6|access-date=23 April 2021|website=Medium|language=en|archive-date=24 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624153824/https://blog.coinbase.com/welcome-balaji-srinivasan-coinbases-new-chief-technology-officer-e746503d7ab6|url-status=live}}</ref> Hy het die maatskappy in 2019 verlaat.<ref>{{cite news |last1=Russell |first1=Jon |title=Coinbase loses its first CTO after just one year in the job |url=https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/ |work=TechCrunch |date=4 Mei 2019 |access-date=6 Februarie 2021 |archive-date=4 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204101050/https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/ |url-status=live }}</ref> Coinbase het Coinbase Earn in Desember 2019 gesluit, ongeveer 'n jaar na die verkryging van $100 miljoen. === Teleport === In April 2014 het hy Teleport, 'n werksoekenjin, gestig. Teleport is in 2017 deur Topia verkry.<ref>{{Cite web |last=Cutler |first=Kim-Mai |date=19 Mei 2014 |title=Andreessen-Incubated Teleport Aims To Make Location Irrelevant For Mobile Workers |url=https://techcrunch.com/2014/05/19/teleport/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301002549/https://techcrunch.com/2014/05/19/teleport/ |archive-date=March 1, 2015 |access-date=4 Augustus 2016 |website=TechCrunch |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hankewitz |first=Sten |date=3 April 2017 |title=Estonian startup Teleport acquired by MOVE Guides |url=https://estonianworld.com/business/estonian-startup-teleport-acquired-move-guides/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190316104449/http://estonianworld.com/business/estonian-startup-teleport-acquired-move-guides/ |archive-date=16 Maart 2019 |access-date=16 Februarie 2021 |website=Estonian World |language=en-GB}}</ref> ===''The Network State''=== In 2013, in 'n praatjie by [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]] se [[beginonderneming]]skool getiteld "Silicon Valley's Ultimate Exit" en in 'n ''Wired''-artikel genaamd "''Software Is Reorganizing the World''",<ref>{{Cite magazine|title=Software Is Reorganizing the World|language=en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/2013/11/software-is-reorganizing-the-world-and-cloud-formations-could-lead-to-physical-nations/|access-date=30 April 2021|issn=1059-1028|archive-date=4 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504044329/https://www.wired.com/2013/11/software-is-reorganizing-the-world-and-cloud-formations-could-lead-to-physical-nations/|url-status=live}}</ref> het Srinivasan die tegnologiebedryf aangemoedig om die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] digitaal te verlaat en na die buiteland te verhuis. Die praatjie is positief ontvang deur ''Reason'',<ref>{{Cite web|date=30 Oktober 2013|title=Tech Should Make It Easier To Escape Government Control, Says Startup Veteran Balaji Srinivasan|url=https://reason.com/2013/10/30/tech-should-make-it-easier-to-escape-the/|access-date=30 April 2021|website=Reason.com|language=en-US|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060303/https://reason.com/2013/10/30/tech-should-make-it-easier-to-escape-the/|url-status=live}}</ref> ''Wired'',<ref>{{Cite magazine|title=Silicon Valley's Elite Don't Want to Secede. They Just Want to Stay on Top|language=en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/2013/12/balaji-srinivasan-joins-a16z/|access-date=30 April 2021|issn=1059-1028|archive-date=April 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411191930/https://www.wired.com/2013/12/balaji-srinivasan-joins-a16z/|url-status=live}}</ref> en ''Bloomberg News'',<ref>{{Cite news|first1=Stephen L. |last1=Carter|date=8 November 2013|title=Is Silicon Valley Arrogant? Not by My Definition|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2013-11-08/is-silicon-valley-arrogant-not-by-my-definition|access-date=30 April 2021|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060303/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2013-11-08/is-silicon-valley-arrogant-not-by-my-definition|url-status=live}}</ref> maar is gekritiseer deur ''[[The New York Times]]'' <ref>{{Cite news|last=Giridharadas|first=Anand|date=28 Oktober 2013|title=Silicon Valley Roused by Secession Call|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2013/10/29/us/silicon-valley-roused-by-secession-call.html|access-date=30 April 2021|issn=0362-4331|archive-date=April 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423113654/https://www.nytimes.com/2013/10/29/us/silicon-valley-roused-by-secession-call.html|url-status=live}}</ref> en ''[[The Wall Street Journal]]''.<ref>{{Cite news|last=Manjoo|first=Farhad|date=4 November 2013|title=Silicon Valley Has an Arrogance Problem|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://online.wsj.com/article/SB10001424052702303661404579175712015473766.html|access-date=30 April 2021|issn=0099-9660}}</ref> Nadat ''TechCrunch'' die toespraak genoem het in 'n artikel wat verbande tussen Silicon Valley-tegniese leiers en die verregse [[Donker Verligting]]-beweging ondersoek het,<ref>{{cite news |last1=Finley |first1=Klint |title=Geeks for Monarchy: The Rise of the Neoreactionaries |url=https://techcrunch.com/2013/11/22/geeks-for-monarchy/ |work=TechCrunch |date=23 November 2013 |access-date=17 Junie 2021 |archive-date=26 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326035842/http://techcrunch.com/2013/11/22/geeks-for-monarchy/ |url-status=live }}</ref> het Srinivasan in 'n e-pos aan die Donker Verligting-leier [[Curtis Yarvin]] geskryf: "As dinge warm raak, kan dit interessant wees om die Donker Verligting-gehoor aan te spoor om op 'n enkele kwesbare vyandige verslaggewer te konsentreer en om hom/haar te ''dox'' en hulle binneste na buite te draai met vyandige beriggewing wat aan *hul* adverteerders/vriende/kontakte gestuur is."<ref>{{cite web |last1=Cavaliere |first1=Victoria |date=21 Februarie 2021 |url=https://www.businessinsider.com/venture-capitalist-balaji-srinivasan-suggested-doxxing-journalist-nyt-2021-2 |title=Venture capitalist Balaji Srinivasan reportedly suggested doxxing a journalist who reported on narratives he didn't like |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214235454/https://www.businessinsider.com/venture-capitalist-balaji-srinivasan-suggested-doxxing-journalist-nyt-2021-2 |archive-date=14 Februarie 2021 |url-status=live |work=Business Insider |access-date=21 April 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Metz |first1=Cade |date=22 Februarie 2021 |url=https://www.nytimes.com/2021/02/13/technology/slate-star-codex-rationalists.html |title=Silicon Valley's Safe Space |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420171731/https://www.nytimes.com/2021/02/13/technology/slate-star-codex-rationalists.html |archive-date=20 April 2021 |work=New York Times |access-date=21 April 2021 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> In 2022, in 'n self-gepubliseerde boek getiteld ''The Network State: How To Start a New Country'', het Srinivasan uitgebrei oor sy idees oor aanlyn nasionaliteit en die behoefte om weg te breek van geografiese regerings. Die boek beskryf die konsep van 'n "netwerkstaat" waarin digitale gemeenskappe hulpbronne skare befonds om outonome stede en state te bou.<ref>{{Cite web |last=Chitkara |first=Hirsh |date=17 September 2022 |title=For God and 'The Network State': The crypto elite's endgame |url=https://www.protocol.com/policy/srinivasan-network-state |access-date=24 Oktober 2022 |website=Protocol |language=en }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Balaji Srinivasan: The Network State [The Knowledge Project Ep. #134] |url=https://fs.blog/knowledge-project-podcast/balaji-srinivasan-2/ |access-date=24 Oktober 2022 |website=Farnam Street |language=en-US}}</ref>Die idees in die boek is geïnspireer deur die werk van die ekonoom Albert O. Hirschman, wat twee basiese paaie na hervorming sien, een genaamd stem (hermaak die stelsel van binne af) en 'n ander genoem uitgang (verlaat en bou iets nuuts).<ref name=":0">{{Cite web |date=12 Oktober 2022 |title=Balaji Srinivasan: How to build your own country in the cloud |url=https://reason.com/video/2022/10/12/balaji-srinivasan-how-to-build-your-own-country-in-the-cloud/ |access-date=31 Oktober 2022 |website=Reason.com |language=en-US}}</ref> In 'n artikel van April 2024 vir ''The New Republic'', het Gil Duran gewaarsku daarteen om die netwerkstaat as 'n ongewilde randteorie af te maak.<ref name="New Republic 2024">{{cite news |last1=Duran |first1=Gil |author-link1=Gil Duran |title=The Tech Baron Seeking to Purge San Francisco of "Blues" |url=https://newrepublic.com/article/180487/balaji-srinivasan-network-state-plutocrat |access-date=April 27, 2024 |work=The New Republic |date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427021940/https://newrepublic.com/article/180487/balaji-srinivasan-network-state-plutocrat |archive-date=April 27, 2024 |url-status=live}}</ref> Sy artikel het geput uit Srinivasan se [[podsending]]-onderhoud van September 2023 waarin hy 'n beroep op tegnologievriendelike mense gedoen het om politieke mag te gryp en beheer oor stede te neem. Srinivasan het gesê sy plan sal [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]] uitsluit van gebiede wat die tegnologieë beheer. Hy het voorgestel om die polisie om te koop (met bankette en werk vir hul familielede) om te verhoed dat hulle wette toepas wat nadelig is vir tegnologiemaatskappye.<ref name="New Republic 2024"/><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=EqJoXaNFFjY|title= Balaji on How the Tech Tribe Can Save Our Cities [Part 2] }}</ref> Duran het aangevoer dat Srinivasan se idees 'n "aptyt vir [[outokrasie]]" openbaar. <ref name="New Republic 2024" /> ==Openbare profiel== ''MIT Technology Review'' het Srinivasan in 2013 op sy lys van "Innoveerders onder 35" aangewys.<ref name=techreview2013/> In 2018 het ''Fortune'' hom 26ste op sy "The Ledger 40 Under 40"-lys geplaas.<ref name=fortune2018/> In 2017 het die Trump-administrasie dit oorweeg om Srinivasan as Food and Drugs (FDA)-kommissaris aan te stel.<ref>{{Cite web|last=Balakrishnan|first=Anita|date=12 Januarie 2017|title=Trump met with two Silicon Valley insiders who may join the FDA|url=https://www.cnbc.com/2017/01/12/trump-met-silicon-valley-insiders-about-fda.html|access-date=29 April 2021|website=CNBC|language=en|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232927/https://www.cnbc.com/2017/01/12/trump-met-silicon-valley-insiders-about-fda.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Burton|first=Thomas M.|date=13 Januarie 2017|title=Donald Trump Looking Beyond Traditional Medical Experts for FDA Commissioner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|access-date=24 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081311/https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=George|first=Varghese K.|date=17 Januarie 2017|title=Indian American could be FDA head under Trump|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international/Indian-American-could-be-FDA-head-under-Trump/article17047391.ece|access-date=April 29, 2021|issn=0971-751X|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232929/https://www.thehindu.com/news/international/Indian-American-could-be-FDA-head-under-Trump/article17047391.ece|url-status=live}}</ref><ref name="Langlois">{{Cite web|last=Langlois|first=Shawn|title=The coronavirus will forever change us, according to an investor who was once eyed for Trump's top FDA gig|url=https://www.marketwatch.com/story/the-coronavirus-will-forever-change-us-according-to-an-investor-who-was-once-eyed-for-trumps-top-fda-gig-2020-04-07|access-date=29 April 2021|website=MarketWatch|language=en-US|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232929/https://www.marketwatch.com/story/the-coronavirus-will-forever-change-us-according-to-an-investor-who-was-once-eyed-for-trumps-top-fda-gig-2020-04-07|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Burton|first=Thomas M.|date=13 Januarie 2017|title=Donald Trump Looking Beyond Traditional Medical Experts for FDA Commissioner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=April 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425085005/https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=RAJAGOPAL|first=DIVYA|title=Balaji S Srinivasan may join Trump's team|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/hr-leadership/people/balaji-s-srinivasan-may-join-trumps-team/articleshow/56618886.cms?from=mdr|access-date=30 April 2021|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030924/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/hr-leadership/people/balaji-s-srinivasan-may-join-trumps-team/articleshow/56618886.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> Terwyl hy vir die aanstelling oorweeg is, het Srinivasan al sy twiets uitgevee, insluitend twiets wat krities is oor die FDA.<ref>{{Cite web|last=Kafka|first=Peter|date=14 Januarie 2017|title=Balaji Srinivasan, who may run the FDA for Trump, hates the FDA. But Silicon Valley likes Srinivasan.|url=https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|access-date=30 April 2021|website=Vox|language=en|archive-date=31 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131062024/https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|url-status=live}}</ref> In een so 'n verwyderde twiet, het Srinivasan geskryf: "Vir elke talidomied is baie dood weens vertraagde goedkeurings."<ref>Chafkin, Max (15 September 2021) [https://www.bloomberg.com/news/features/2021-09-15/peter-thiel-gamed-silicon-valley-tech-trump-taxes-and-politics "Peter Thiel Gamed Silicon Valley, Donald Trump, and Democracy to Make Billions, Tax-Free."] Bloomberg Businessweek. (Besoek 15 Oktober 2021.)</ref> In Julie 2020 het Srinivasan aandag getrek nadat hy Taylor Lorenz se beriggewing van beweerde wangedrag van Away se uitvoerende hoof op [[Twitter]] gekritiseer het. Op die Twitter-draad het hy voorgestel dat Lorenz en joernaliste soos sy "sosiopate" is. Lorenz het haarself verdedig en Srinivasan se vorige optrede as teistering op Clubhouse en ander platforms beskryf.<ref>{{Cite web|title=Silicon Valley Elite Discuss Journalists Having Too Much Power in Private App|url=https://www.vice.com/en/article/n7w3zw/silicon-valley-elite-discuss-journalists-having-too-much-power-in-private-app|access-date=28 Mei 2021|website=www.vice.com|date=2 Julie 2020 |language=en|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523083120/https://www.vice.com/en/article/n7w3zw/silicon-valley-elite-discuss-journalists-having-too-much-power-in-private-app|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kasana|first=Mehreen|title=A journalist does not deserve to be harassed by VCs for doing her job|url=https://www.inputmag.com/culture/a-journalist-does-not-deserved-to-be-harassed-by-vcs-taylor-lorenz-balaji-srinivasan|access-date=28 Mei 2021|website=Input|date=3 Julie 2020 |language=en|archive-date=31 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531163710/https://www.inputmag.com/culture/a-journalist-does-not-deserved-to-be-harassed-by-vcs-taylor-lorenz-balaji-srinivasan|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newton|first=Casey|date=7 Julie 2020|title=How Twitter is shifting the power balance from companies to their employees|url=https://www.theverge.com/interface/2020/7/7/21314636/twitter-nyt-taylor-lorenz-balaji-labor-movement|access-date=28 Mei 2021|website=The Verge|language=en|archive-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428144044/https://www.theverge.com/interface/2020/7/7/21314636/twitter-nyt-taylor-lorenz-balaji-labor-movement|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Levy|first=Steven|date=19 Julie 2020|title=Where Are the Adults in the Clubhouse?|magazine=Wired |url=https://www.wired.com/story/plaintext-where-are-the-adults-in-the-clubhouse/|url-status=live|access-date=17 Junie 2021|archive-date=8 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222257/https://www.wired.com/story/plaintext-where-are-the-adults-in-the-clubhouse/}}</ref> In April 2021 het Srinivasan $50,000 aan kripto-geldeenheid geskenk om te help met Indiese COVID-19-verligting tydens 'n herlewing van die virus in die land. Op Twitter het hy belowe om nog $50 te skenk vir elke keer dat sy plasing hertwiet word, tot $100 000.<ref>{{Cite news|title=Tech bosses pad up to help India in Covid fight; angel investor Balaji Srinivasan, Vinod Khosla, Sundar Pichai offer monetary support|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/tech-bosses-pad-up-to-help-india-in-covid-fight-angel-investor-balaji-srinivasan-vinod-khosla-sundar-pichai-offer-monetary-support/articleshow/82257959.cms|access-date=29 April 2021|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429145625/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/tech-bosses-pad-up-to-help-india-in-covid-fight-angel-investor-balaji-srinivasan-vinod-khosla-sundar-pichai-offer-monetary-support/articleshow/82257959.cms|url-status=live}}</ref> Op 17 Maart 2023 het Srinivasan James Medlock, 'n linksgesinde ekonoom, gewed dat een [[Bitcoin]] (toe minder as $30 000 werd was) binne 90 dae $1 miljoen werd sou wees. Srinivasan het die weddenskap aangegaan nadat Medlock getwiet het: "Ek sal enigiemand $1 miljoen dollar wed dat die VSA nie hiperinflasie betree nie."<ref>Schreckinger, Ben (20 Maart 2023) [https://www.politico.com/newsletters/digital-future-daily/2023/03/20/a-big-bet-on-the-near-term-future-of-money-00087928 "A big bet on the near-term future of... money."] Politico.com. (Besoek 6 Junie 2023.)</ref> Srinivasan het die weddenskap vroeg toegegee en 'n bykomende VS$500 000 aan bitcoin-kernontwikkelaars betaal.<ref>{{cite news |last1=DiCamillo |first1=Nate |title=Balaji Srinivasan lost $1 million in a bizarre bitcoin bet |url=https://qz.com/balaji-srinivasan-lost-1-million-in-a-bizarre-bitcoin-1850399034 |access-date=19 April 2024 |work=Quartz |date=3 Mei 2023 |language=en}}</ref> Die tydskrif Forbes het kort nadat die weddenskap gemaak is opgemerk dat Srinivasan "'n aansienlike hoeveelheid bitcoin" besit en sy $1 miljoen weddenskap op Bitcoin "kan 'n blote bemarkingsfoefie of selfs 'n pomp-en-stort-skema wees".<ref>Kochkodin, Brandon (20 Maart 2023) [https://www.forbes.com/sites/brandonkochkodin/2023/03/20/who-is-balaji-srinivasan-and-why-should-we-care-about-his-1-million-bitcoin-prediction/?sh=3588ca045bd1 "Who Is Balaji Srinivasan And Why Should We Care About His $1 Million Bitcoin Prediction?"] Forbes. (Retrieved May 1, 2023.)</ref> Negentig dae nadat Srinivasan sy weddenskap gemaak het, was die prys van 'n Bitcoin ongeveer 3 persent laer as die prys van 17 Maart.<ref>Querishi, Mehab (June 17, 2023) [https://www.msn.com/en-us/money/news/yikes-only-1-day-remaining-for-balaji-srinivasans-dollar1m-bet%E2%80%94yet-bitcoin-fails-to-surge-by-even-1percent/ar-AA1cDioe "Yikes! Only 1 Day Remaining For Balaji Srinivasan's $1M Bet—Yet Bitcoin Fails To Surge By Even 1%."] MSN.com. (Besoek 20 Junie 2023.)</ref> ==Persoonlike lewe== In 2020 het Srinivasan na [[Singapoer]] verhuis.<ref name="The Economic Times 2021">{{cite web |date=16 Februarie 2021 |title=Entrepreneurs don't need to come to US to build billion-dollar businesses, says Balaji Srinivasan |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/tech-bytes/entrepreneurs-dont-need-to-come-to-us-to-build-billion-dollar-businesses-says-balaji-srinivasan/articleshow/80992666.cms |access-date=21 Oktober 2022 |website=The Economic Times}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Srinivasan, Balaji }} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6cy79liupuup9ly99ctkvvlrxlx7s3b 2892281 2892280 2026-04-10T14:01:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892281 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Balaji Srinivasan | bynaam = | beeld = Balaji Srinivasan (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Balaji Srinivasan in 2017 | geboortenaam = Balaji S. Srinivasan | geboortedatum = [[24 Mei]] [[1980]] | geboorteplek = Long Island, [[New York]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Coinbase <br /> Andreessen Horowitz | ander = | bekend = voormalige hooftegnologiebeampte (HTB) van Coinbase | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Balaji S. Srinivasan''' (gebore [[24 Mei]] [[1980]])<ref name=fortune2018>{{Cite web|last=|first=|date=2018|title=Balaji Srinivasan|url=https://fortune.com/the-ledger-40-under-40/2018/balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112113149/https://fortune.com/the-ledger-40-under-40/2018/balaji-srinivasan/|archive-date=12 Januarie 2021|access-date=6 Februarie 2021|website=Fortune|language=en}}</ref> is 'n Amerikaanse [[entrepreneur]] en belegger. Hy was die medestigter van Counsyl, die voormalige hooftegnologiebeampte (HTB) van Coinbase, en voormalige algemene vennoot by die [[Waagkapitaal|waagkapitaalfirma]] Andreessen Horowitz.<ref name=vox20170114/> ==Vroeë lewe en opvoeding== Srinivasan het op Long Island, in Plainview, [[New York (deelstaat)|New York]], grootgeword.<ref name=wsg20170922>{{cite news |title=The Blockchain Is the Internet of Money |url=https://www.wsj.com/articles/the-blockchain-is-the-internet-of-money-1506119424 |newspaper=Wall Street Journal |date=September 22, 2017 |last1=Varadarajan |first1=Tunku |access-date=17 Junie 2021 |archive-date=4 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204003504/https://www.wsj.com/articles/the-blockchain-is-the-internet-of-money-1506119424 |url-status=live }}</ref> Hy het BS-, MS- en PhD-grade in Elektriese Ingenieurswese van Stanford-universiteit ontvang en 'n MS in Chemiese Ingenieurswese, ook van Stanford.<ref name=tc>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2018/04/30/coinbase-cto-balaji-srinivasan-joins-the-speakers-at-techcrunchs-first-blockchain-event/ |title=Coinbase CTO Balaji Srinivasan joins the speakers at TechCrunch's first blockchain event |author=Jon Russel |work=TechCrunch |date=30 April 2018}}</ref> ==Loopbaan== ===Counsyl=== In 2007 het Srinivasan mede-stigter van die genetiese toetsmaatskappy Counsyl, wat toetse aan voornemende ouers verskaf het om vir Mendeliese siektes te ondersoek.<ref name=fortune2018/><ref name=vox20170114>{{Cite web|last=Kafka|first=Peter|date=14 Januarie 2017|title=Balaji Srinivasan, who may run the FDA for Trump, hates the FDA. But Silicon Valley likes Srinivasan.|url=https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131062024/https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|archive-date=31 Januarie 2021|access-date=6 Februarie 2021|website=Vox|publisher=|language=en}}</ref><ref name=techreview2013>{{Cite web|last=|first=|date=2013|title=Balaji Srinivasan|url=https://www.technologyreview.com/innovator/balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210206073448/https://www.technologyreview.com/innovator/balaji-srinivasan/|archive-date=6 Februarie 2021|access-date=8 Februarie 2021|website=MIT Technology Review|publisher=|language=en}}</ref> Counsyl is in 2018 deur Myriad Genetics vir $375 miljoen verkry.<ref>{{Cite web|title=Myriad Genetics Signs Definitive Agreement to Acquire Counsyl, Inc. {{!}} Myriad Genetics, Inc.|url=https://investor.myriad.com/news-releases/news-release-details/myriad-genetics-signs-definitive-agreement-acquire-counsyl-inc|access-date=30 April 2021|website=investor.myriad.com|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030924/https://investor.myriad.com/news-releases/news-release-details/myriad-genetics-signs-definitive-agreement-acquire-counsyl-inc|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 Mei 2018|title=Myriad Genetics to Acquire Counsyl for $375M|url=https://www.genomeweb.com/business-news/myriad-genetics-acquire-counsyl-375m|access-date=30 April 2021|website=Genomeweb|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030933/https://www.genomeweb.com/business-news/myriad-genetics-acquire-counsyl-375m|url-status=live}}</ref> ===Andreessen Horowitz=== In 2013 het Srinivasan as 'n algemene vennoot by die waagkapitaalfirma Andreessen Horowitz aangesluit.<ref>{{Cite news|last=Gannes|first=Liz|date=10 Desember 2013|title=Balaji Srinivasan Joins Andreessen Horowitz as General Partner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/DJFVW00020131209e9c9vc8it|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232927/https://www.wsj.com/articles/DJFVW00020131209e9c9vc8it|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cutler |first=Kim-Mai |date=9 Desember 2013 |title=Counsyl Co-Founder Balaji Srinivasan Steps Up As Andreessen Horowitz' Newest General Partner |url=https://techcrunch.com/2013/12/09/counsyl-srinivasan-andreessen-horowitz/ |access-date=1 November 2022 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> === 21 Inc (later Earn.com) === In 2013 was Srinivasan medestigter van 21e6, wat later 21 Inc geword het,<ref>{{Cite web |date=20 Mei 2015 |title=What Is 21.co Really Building? An Excerpt From Digital Gold {{!}} TechCrunch |url=https://techcrunch.com/2015/05/18/what-is-21-co-really-doing-an-excerpt-from-digital-gold/ |access-date=29 Oktober 2022 |archive-date=20 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520234427/https://techcrunch.com/2015/05/18/what-is-21-co-really-doing-an-excerpt-from-digital-gold/ |url-status=bot: unknown }}</ref> 'n [[Bitcoin]]-mynbouonderneming wat misluk het as 'n bitcoin-mynonderneming nadat hy meer as $120 miljoen van beleggers ingesamel het.<ref>{{Cite web|last1=Srinivasan|first1=Balaji |authorlink=Balaji Srinivasan| date=16 April 2018|title=The Turnaround|url=https://medium.com/@balajis/the-turnaround-2d145589d814|access-date=30 April 2021|website=Medium|language=en|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060302/https://medium.com/@balajis/the-turnaround-2d145589d814|url-status=live}}</ref> Die maatskappy later draai om Earn.com te word, wat senders toegelaat het om gebruikers in digitale geldeenheid te betaal om op [[e-pos]]se te antwoord.<ref name="fortune2018" /><ref>{{cite news |last1=Mann |first1=Sonya |title=Now You Can Earn Cryptocurrency for Opening Your Email |url=https://www.inc.com/sonya-mann/earn-com-21-co-cryptocurrency-email.html |date=16 Februarie 218|work=inc.com |access-date=2 November 2022}}</ref> Earn.com is in April 2018 deur die digitale valuta-uitruilmaatskappy Coinbase vir meer as $100 miljoen verkry.<ref>{{Cite web|last=Rooney|first=Kate|date=16 April 2018|title=Bitcoin exchange Coinbase buys Earn.com for a reported $100M and adds key executive|url=https://www.cnbc.com/2018/04/16/bitcoin-exchange-coinbase-buys-earn-com-for-a-reported-100m.html|access-date=24 April 2021|website=CNBC|language=en|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424192832/https://www.cnbc.com/2018/04/16/bitcoin-exchange-coinbase-buys-earn-com-for-a-reported-100m.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 April 2018|title=Coinbase Acquires Earn.com|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/coinbase-acquires-earn-com-1523926544|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232928/https://www.wsj.com/articles/coinbase-acquires-earn-com-1523926544|url-status=live}}</ref> Nadat Coinbase Earn.com gekoop het, het dit Coinbase Earn geword en Srinivasan het Coinbase se eerste HTB geword.<ref name="fortune2018" /><ref name=":4">{{Cite web|last=Russell|first=Jon|date=4 Mei 2019|title=Coinbase loses its first CTO after just one year in the job|url=https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191130234828/https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/|archive-date=November 30, 2019|access-date=6 Februarie 2021|website=TechCrunch|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Armstrong|first=Brian|date=16 April 2018|title=Welcome Balaji Srinivasan, Coinbase's new Chief Technology Officer|url=https://blog.coinbase.com/welcome-balaji-srinivasan-coinbases-new-chief-technology-officer-e746503d7ab6|access-date=23 April 2021|website=Medium|language=en|archive-date=24 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624153824/https://blog.coinbase.com/welcome-balaji-srinivasan-coinbases-new-chief-technology-officer-e746503d7ab6|url-status=live}}</ref> Hy het die maatskappy in 2019 verlaat.<ref>{{cite news |last1=Russell |first1=Jon |title=Coinbase loses its first CTO after just one year in the job |url=https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/ |work=TechCrunch |date=4 Mei 2019 |access-date=6 Februarie 2021 |archive-date=4 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204101050/https://techcrunch.com/2019/05/03/coinbase-cto-balaji-srinivasan/ |url-status=live }}</ref> Coinbase het Coinbase Earn in Desember 2019 gesluit, ongeveer 'n jaar na die verkryging van $100 miljoen. === Teleport === In April 2014 het hy Teleport, 'n werksoekenjin, gestig. Teleport is in 2017 deur Topia verkry.<ref>{{Cite web |last=Cutler |first=Kim-Mai |date=19 Mei 2014 |title=Andreessen-Incubated Teleport Aims To Make Location Irrelevant For Mobile Workers |url=https://techcrunch.com/2014/05/19/teleport/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301002549/https://techcrunch.com/2014/05/19/teleport/ |archive-date=March 1, 2015 |access-date=4 Augustus 2016 |website=TechCrunch |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hankewitz |first=Sten |date=3 April 2017 |title=Estonian startup Teleport acquired by MOVE Guides |url=https://estonianworld.com/business/estonian-startup-teleport-acquired-move-guides/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190316104449/http://estonianworld.com/business/estonian-startup-teleport-acquired-move-guides/ |archive-date=16 Maart 2019 |access-date=16 Februarie 2021 |website=Estonian World |language=en-GB}}</ref> ===''The Network State''=== In 2013, in 'n praatjie by [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]] se [[beginonderneming]]skool getiteld "Silicon Valley's Ultimate Exit" en in 'n ''Wired''-artikel genaamd "''Software Is Reorganizing the World''",<ref>{{Cite magazine|title=Software Is Reorganizing the World|language=en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/2013/11/software-is-reorganizing-the-world-and-cloud-formations-could-lead-to-physical-nations/|access-date=30 April 2021|issn=1059-1028|archive-date=4 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504044329/https://www.wired.com/2013/11/software-is-reorganizing-the-world-and-cloud-formations-could-lead-to-physical-nations/|url-status=live}}</ref> het Srinivasan die tegnologiebedryf aangemoedig om die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] digitaal te verlaat en na die buiteland te verhuis. Die praatjie is positief ontvang deur ''Reason'',<ref>{{Cite web|date=30 Oktober 2013|title=Tech Should Make It Easier To Escape Government Control, Says Startup Veteran Balaji Srinivasan|url=https://reason.com/2013/10/30/tech-should-make-it-easier-to-escape-the/|access-date=30 April 2021|website=Reason.com|language=en-US|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060303/https://reason.com/2013/10/30/tech-should-make-it-easier-to-escape-the/|url-status=live}}</ref> ''Wired'',<ref>{{Cite magazine|title=Silicon Valley's Elite Don't Want to Secede. They Just Want to Stay on Top|language=en-US|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/2013/12/balaji-srinivasan-joins-a16z/|access-date=30 April 2021|issn=1059-1028|archive-date=April 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411191930/https://www.wired.com/2013/12/balaji-srinivasan-joins-a16z/|url-status=live}}</ref> en ''Bloomberg News'',<ref>{{Cite news|first1=Stephen L. |last1=Carter|date=8 November 2013|title=Is Silicon Valley Arrogant? Not by My Definition|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2013-11-08/is-silicon-valley-arrogant-not-by-my-definition|access-date=30 April 2021|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430060303/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2013-11-08/is-silicon-valley-arrogant-not-by-my-definition|url-status=live}}</ref> maar is gekritiseer deur ''[[The New York Times]]'' <ref>{{Cite news|last=Giridharadas|first=Anand|date=28 Oktober 2013|title=Silicon Valley Roused by Secession Call|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2013/10/29/us/silicon-valley-roused-by-secession-call.html|access-date=30 April 2021|issn=0362-4331|archive-date=April 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423113654/https://www.nytimes.com/2013/10/29/us/silicon-valley-roused-by-secession-call.html|url-status=live}}</ref> en ''[[The Wall Street Journal]]''.<ref>{{Cite news|last=Manjoo|first=Farhad|date=4 November 2013|title=Silicon Valley Has an Arrogance Problem|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://online.wsj.com/article/SB10001424052702303661404579175712015473766.html|access-date=30 April 2021|issn=0099-9660}}</ref> Nadat ''TechCrunch'' die toespraak genoem het in 'n artikel wat verbande tussen Silicon Valley-tegniese leiers en die verregse [[Donker Verligting]]-beweging ondersoek het,<ref>{{cite news |last1=Finley |first1=Klint |title=Geeks for Monarchy: The Rise of the Neoreactionaries |url=https://techcrunch.com/2013/11/22/geeks-for-monarchy/ |work=TechCrunch |date=23 November 2013 |access-date=17 Junie 2021 |archive-date=26 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326035842/http://techcrunch.com/2013/11/22/geeks-for-monarchy/ |url-status=live }}</ref> het Srinivasan in 'n e-pos aan die Donker Verligting-leier [[Curtis Yarvin]] geskryf: "As dinge warm raak, kan dit interessant wees om die Donker Verligting-gehoor aan te spoor om op 'n enkele kwesbare vyandige verslaggewer te konsentreer en om hom/haar te ''dox'' en hulle binneste na buite te draai met vyandige beriggewing wat aan *hul* adverteerders/vriende/kontakte gestuur is."<ref>{{cite web |last1=Cavaliere |first1=Victoria |date=21 Februarie 2021 |url=https://www.businessinsider.com/venture-capitalist-balaji-srinivasan-suggested-doxxing-journalist-nyt-2021-2 |title=Venture capitalist Balaji Srinivasan reportedly suggested doxxing a journalist who reported on narratives he didn't like |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214235454/https://www.businessinsider.com/venture-capitalist-balaji-srinivasan-suggested-doxxing-journalist-nyt-2021-2 |archive-date=14 Februarie 2021 |url-status=live |work=Business Insider |access-date=21 April 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Metz |first1=Cade |date=22 Februarie 2021 |url=https://www.nytimes.com/2021/02/13/technology/slate-star-codex-rationalists.html |title=Silicon Valley's Safe Space |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420171731/https://www.nytimes.com/2021/02/13/technology/slate-star-codex-rationalists.html |archive-date=20 April 2021 |work=New York Times |access-date=21 April 2021 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> In 2022, in 'n self-gepubliseerde boek getiteld ''The Network State: How To Start a New Country'', het Srinivasan uitgebrei oor sy idees oor aanlyn nasionaliteit en die behoefte om weg te breek van geografiese regerings. Die boek beskryf die konsep van 'n "netwerkstaat" waarin digitale gemeenskappe hulpbronne skare befonds om outonome stede en state te bou.<ref>{{Cite web |last=Chitkara |first=Hirsh |date=17 September 2022 |title=For God and 'The Network State': The crypto elite's endgame |url=https://www.protocol.com/policy/srinivasan-network-state |access-date=24 Oktober 2022 |website=Protocol |language=en }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Balaji Srinivasan: The Network State [The Knowledge Project Ep. #134] |url=https://fs.blog/knowledge-project-podcast/balaji-srinivasan-2/ |access-date=24 Oktober 2022 |website=Farnam Street |language=en-US}}</ref>Die idees in die boek is geïnspireer deur die werk van die ekonoom Albert O. Hirschman, wat twee basiese paaie na hervorming sien, een genaamd stem (hermaak die stelsel van binne af) en 'n ander genoem uitgang (verlaat en bou iets nuuts).<ref name=":0">{{Cite web |date=12 Oktober 2022 |title=Balaji Srinivasan: How to build your own country in the cloud |url=https://reason.com/video/2022/10/12/balaji-srinivasan-how-to-build-your-own-country-in-the-cloud/ |access-date=31 Oktober 2022 |website=Reason.com |language=en-US}}</ref> In 'n artikel van April 2024 vir ''The New Republic'', het Gil Duran gewaarsku daarteen om die netwerkstaat as 'n ongewilde randteorie af te maak.<ref name="New Republic 2024">{{cite news |last1=Duran |first1=Gil |author-link1=Gil Duran |title=The Tech Baron Seeking to Purge San Francisco of "Blues" |url=https://newrepublic.com/article/180487/balaji-srinivasan-network-state-plutocrat |access-date=April 27, 2024 |work=The New Republic |date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427021940/https://newrepublic.com/article/180487/balaji-srinivasan-network-state-plutocrat |archive-date=April 27, 2024 |url-status=live}}</ref> Sy artikel het geput uit Srinivasan se [[podsending]]-onderhoud van September 2023 waarin hy 'n beroep op tegnologievriendelike mense gedoen het om politieke mag te gryp en beheer oor stede te neem. Srinivasan het gesê sy plan sal [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]] uitsluit van gebiede wat die tegnologieë beheer. Hy het voorgestel om die polisie om te koop (met bankette en werk vir hul familielede) om te verhoed dat hulle wette toepas wat nadelig is vir tegnologiemaatskappye.<ref name="New Republic 2024"/><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=EqJoXaNFFjY|title= Balaji on How the Tech Tribe Can Save Our Cities [Part 2] }}</ref> Duran het aangevoer dat Srinivasan se idees 'n "aptyt vir [[outokrasie]]" openbaar. <ref name="New Republic 2024" /> ==Openbare profiel== ''MIT Technology Review'' het Srinivasan in 2013 op sy lys van "Innoveerders onder 35" aangewys.<ref name=techreview2013/> In 2018 het ''Fortune'' hom 26ste op sy "The Ledger 40 Under 40"-lys geplaas.<ref name=fortune2018/> In 2017 het die Trump-administrasie dit oorweeg om Srinivasan as Food and Drugs (FDA)-kommissaris aan te stel.<ref>{{Cite web|last=Balakrishnan|first=Anita|date=12 Januarie 2017|title=Trump met with two Silicon Valley insiders who may join the FDA|url=https://www.cnbc.com/2017/01/12/trump-met-silicon-valley-insiders-about-fda.html|access-date=29 April 2021|website=CNBC|language=en|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232927/https://www.cnbc.com/2017/01/12/trump-met-silicon-valley-insiders-about-fda.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Burton|first=Thomas M.|date=13 Januarie 2017|title=Donald Trump Looking Beyond Traditional Medical Experts for FDA Commissioner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|access-date=24 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081311/https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=George|first=Varghese K.|date=17 Januarie 2017|title=Indian American could be FDA head under Trump|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international/Indian-American-could-be-FDA-head-under-Trump/article17047391.ece|access-date=April 29, 2021|issn=0971-751X|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232929/https://www.thehindu.com/news/international/Indian-American-could-be-FDA-head-under-Trump/article17047391.ece|url-status=live}}</ref><ref name="Langlois">{{Cite web|last=Langlois|first=Shawn|title=The coronavirus will forever change us, according to an investor who was once eyed for Trump's top FDA gig|url=https://www.marketwatch.com/story/the-coronavirus-will-forever-change-us-according-to-an-investor-who-was-once-eyed-for-trumps-top-fda-gig-2020-04-07|access-date=29 April 2021|website=MarketWatch|language=en-US|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429232929/https://www.marketwatch.com/story/the-coronavirus-will-forever-change-us-according-to-an-investor-who-was-once-eyed-for-trumps-top-fda-gig-2020-04-07|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Burton|first=Thomas M.|date=13 Januarie 2017|title=Donald Trump Looking Beyond Traditional Medical Experts for FDA Commissioner|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|access-date=29 April 2021|issn=0099-9660|archive-date=April 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425085005/https://www.wsj.com/articles/donald-trump-looking-beyond-traditional-medical-experts-for-fda-commissioner-1484315356|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=RAJAGOPAL|first=DIVYA|title=Balaji S Srinivasan may join Trump's team|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/hr-leadership/people/balaji-s-srinivasan-may-join-trumps-team/articleshow/56618886.cms?from=mdr|access-date=30 April 2021|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430030924/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/hr-leadership/people/balaji-s-srinivasan-may-join-trumps-team/articleshow/56618886.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> Terwyl hy vir die aanstelling oorweeg is, het Srinivasan al sy twiets uitgevee, insluitend twiets wat krities is oor die FDA.<ref>{{Cite web|last=Kafka|first=Peter|date=14 Januarie 2017|title=Balaji Srinivasan, who may run the FDA for Trump, hates the FDA. But Silicon Valley likes Srinivasan.|url=https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|access-date=30 April 2021|website=Vox|language=en|archive-date=31 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131062024/https://www.vox.com/2017/1/14/14276530/balaji-srinivasan-trump-fda-twitter-andreessen-horowitz|url-status=live}}</ref> In een so 'n verwyderde twiet, het Srinivasan geskryf: "Vir elke talidomied is baie dood weens vertraagde goedkeurings."<ref>Chafkin, Max (15 September 2021) [https://www.bloomberg.com/news/features/2021-09-15/peter-thiel-gamed-silicon-valley-tech-trump-taxes-and-politics "Peter Thiel Gamed Silicon Valley, Donald Trump, and Democracy to Make Billions, Tax-Free."] Bloomberg Businessweek. (Besoek 15 Oktober 2021.)</ref> In Julie 2020 het Srinivasan aandag getrek nadat hy Taylor Lorenz se beriggewing van beweerde wangedrag van Away se uitvoerende hoof op [[Twitter]] gekritiseer het. Op die Twitter-draad het hy voorgestel dat Lorenz en joernaliste soos sy "sosiopate" is. Lorenz het haarself verdedig en Srinivasan se vorige optrede as teistering op Clubhouse en ander platforms beskryf.<ref>{{Cite web|title=Silicon Valley Elite Discuss Journalists Having Too Much Power in Private App|url=https://www.vice.com/en/article/n7w3zw/silicon-valley-elite-discuss-journalists-having-too-much-power-in-private-app|access-date=28 Mei 2021|website=www.vice.com|date=2 Julie 2020 |language=en|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523083120/https://www.vice.com/en/article/n7w3zw/silicon-valley-elite-discuss-journalists-having-too-much-power-in-private-app|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kasana|first=Mehreen|title=A journalist does not deserve to be harassed by VCs for doing her job|url=https://www.inputmag.com/culture/a-journalist-does-not-deserved-to-be-harassed-by-vcs-taylor-lorenz-balaji-srinivasan|access-date=28 Mei 2021|website=Input|date=3 Julie 2020 |language=en|archive-date=31 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531163710/https://www.inputmag.com/culture/a-journalist-does-not-deserved-to-be-harassed-by-vcs-taylor-lorenz-balaji-srinivasan|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Newton|first=Casey|date=7 Julie 2020|title=How Twitter is shifting the power balance from companies to their employees|url=https://www.theverge.com/interface/2020/7/7/21314636/twitter-nyt-taylor-lorenz-balaji-labor-movement|access-date=28 Mei 2021|website=The Verge|language=en|archive-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428144044/https://www.theverge.com/interface/2020/7/7/21314636/twitter-nyt-taylor-lorenz-balaji-labor-movement|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Levy|first=Steven|date=19 Julie 2020|title=Where Are the Adults in the Clubhouse?|magazine=Wired |url=https://www.wired.com/story/plaintext-where-are-the-adults-in-the-clubhouse/|url-status=live|access-date=17 Junie 2021|archive-date=8 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222257/https://www.wired.com/story/plaintext-where-are-the-adults-in-the-clubhouse/}}</ref> In April 2021 het Srinivasan $50,000 aan kripto-geldeenheid geskenk om te help met Indiese COVID-19-verligting tydens 'n herlewing van die virus in die land. Op Twitter het hy belowe om nog $50 te skenk vir elke keer dat sy plasing hertwiet word, tot $100 000.<ref>{{Cite news|title=Tech bosses pad up to help India in Covid fight; angel investor Balaji Srinivasan, Vinod Khosla, Sundar Pichai offer monetary support|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/tech-bosses-pad-up-to-help-india-in-covid-fight-angel-investor-balaji-srinivasan-vinod-khosla-sundar-pichai-offer-monetary-support/articleshow/82257959.cms|access-date=29 April 2021|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429145625/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/tech-bosses-pad-up-to-help-india-in-covid-fight-angel-investor-balaji-srinivasan-vinod-khosla-sundar-pichai-offer-monetary-support/articleshow/82257959.cms|url-status=live}}</ref> Op 17 Maart 2023 het Srinivasan James Medlock, 'n linksgesinde ekonoom, gewed dat een [[Bitcoin]] (toe minder as $30 000 werd was) binne 90 dae $1 miljoen werd sou wees. Srinivasan het die weddenskap aangegaan nadat Medlock getwiet het: "Ek sal enigiemand $1 miljoen dollar wed dat die VSA nie hiperinflasie betree nie."<ref>Schreckinger, Ben (20 Maart 2023) [https://www.politico.com/newsletters/digital-future-daily/2023/03/20/a-big-bet-on-the-near-term-future-of-money-00087928 "A big bet on the near-term future of... money."] Politico.com. (Besoek 6 Junie 2023.)</ref> Srinivasan het die weddenskap vroeg toegegee en 'n bykomende VS$500 000 aan bitcoin-kernontwikkelaars betaal.<ref>{{cite news |last1=DiCamillo |first1=Nate |title=Balaji Srinivasan lost $1 million in a bizarre bitcoin bet |url=https://qz.com/balaji-srinivasan-lost-1-million-in-a-bizarre-bitcoin-1850399034 |access-date=19 April 2024 |work=Quartz |date=3 Mei 2023 |language=en}}</ref> Die tydskrif Forbes het kort nadat die weddenskap gemaak is opgemerk dat Srinivasan "'n aansienlike hoeveelheid bitcoin" besit en sy $1 miljoen weddenskap op Bitcoin "kan 'n blote bemarkingsfoefie of selfs 'n pomp-en-stort-skema wees".<ref>Kochkodin, Brandon (20 Maart 2023) [https://www.forbes.com/sites/brandonkochkodin/2023/03/20/who-is-balaji-srinivasan-and-why-should-we-care-about-his-1-million-bitcoin-prediction/?sh=3588ca045bd1 "Who Is Balaji Srinivasan And Why Should We Care About His $1 Million Bitcoin Prediction?"] Forbes. (Retrieved May 1, 2023.)</ref> Negentig dae nadat Srinivasan sy weddenskap gemaak het, was die prys van 'n Bitcoin ongeveer 3 persent laer as die prys van 17 Maart.<ref>Querishi, Mehab (June 17, 2023) [https://www.msn.com/en-us/money/news/yikes-only-1-day-remaining-for-balaji-srinivasans-dollar1m-bet%E2%80%94yet-bitcoin-fails-to-surge-by-even-1percent/ar-AA1cDioe "Yikes! Only 1 Day Remaining For Balaji Srinivasan's $1M Bet—Yet Bitcoin Fails To Surge By Even 1%."] MSN.com. (Besoek 20 Junie 2023.)</ref> ==Persoonlike lewe== In 2020 het Srinivasan na [[Singapoer]] verhuis.<ref name="The Economic Times 2021">{{cite web |date=16 Februarie 2021 |title=Entrepreneurs don't need to come to US to build billion-dollar businesses, says Balaji Srinivasan |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/tech-bytes/entrepreneurs-dont-need-to-come-to-us-to-build-billion-dollar-businesses-says-balaji-srinivasan/articleshow/80992666.cms |access-date=21 Oktober 2022 |website=The Economic Times}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Srinivasan, Balaji}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] gd5di8fpj84mhbsgpvx1vy7pwv8hjzi 0 418016 2892594 2890040 2026-04-11T08:40:04Z Aliwal2012 39067 /* Skymasters deur die SALM gebruik */ class="wikitable" 2892594 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas DC-4 |beeld= Lêer:American Airlines NC90423.jpg |byskrif=American Airlines NC90423 |tipe=Lugdiens- en vragvliegtuig |vervaardiger=[[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942<ref name="Boeing history">{{cite web|url=http://www.boeing.com/history/mdc/dc-4.htm |title=History: Products: DC-4/C-54 Skymaster Transport |publisher=[[Boeing]] |access-date=20 January 2015}}</ref> |bekendstelling= 1942 met [[United Airlines]] |vrygestel= |onttrek= 1991 |status= In beperkte gebruik |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1942 – Augustus 1947 |aantal gebou=80<ref>Piston Engine Airliner Production List 1996</ref> DC-4 en 1&nbsp;163 C-54/R5D |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas DC-4''' is 'n Amerikaanse skroefaangedrewe [[passasiersvliegtuig]] met vier suierenjins wat deur die [[Douglas Aircraft Company]] ontwikkel en vervaardig is. Daar is ook militêre weergawes van die vliegtuig gebou, die [[Douglas C-54 Skymaster]] en R5D. Die militêre weergawes is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik, hulle het ook gehelp met die [[Berlynse Lugbrug]] en diens gedoen tot in die 1960's. Sedert 1945 het verskeie lugvaartmaatskappye die DC-4 bedryf. == Ontwerp en ontwikkeling == Ná toetsvlugte deur United Airlines met die DC-4E, het dit duidelik geword dat die 52-sitplekvliegtuig ondoeltreffend en onbetroubaar was om ekonomies te werk en rederye soos [[American Airlines]], Eastern, [[Pan American World Airways|Pan American]], [[Trans World Airlines|Trans World]] en [[United Airlines|United]] het 'n lys van verbeteringe van die ontwerp aangevra. Douglas het die nuwe vereistes geneem en 'n heeltemal nuwe, veel kleiner ontwerp, die DC-4A met 'n eenvoudiger romp wat steeds nie onder druk was nie, [[Pratt & Whitney R-2000 Twin Wasp]]-enjins, en 'n enkele rigtingroer en vin, geproduseer. Die driewielonderstel is behou. Met die toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog in Desember 1941, het die Amerikaanse Lugmag die voorlopige bestellings van die lugdienste oorgeneem en hulle die benaming C-54 Skymaster toegeken. Die eerste C-54 het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]] gevlieg. Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. In totaal is 1&nbsp;163 C-54's (of R5D in diens van die Amerikaanse Vloot) vir die Verenigde State se weermag gebou tussen 1942 en Januarie 1946 en nog 79 DC-4's is ná die oorlog gebou. 'n Latere variant, met kragtiger Merlin-enjins wat dit toelaat om meer as 40% vinniger te vlieg, is in [[Kanada]] gebou as die Canadair North Star. Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref name=":0">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216, 226 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Hierdie model kon kajuite met of sonder drukreëling hê. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante.<ref name=":0" /> == Operasionele geskiedenis == Die DC-4/C-54 het bewys dat dit 'n gewilde en betroubare vliegtuig was, met 1 245 wat tussen Mei 1942 en Augustus 1947 gebou is, insluitend 79 na-oorlogse DC-4's. Verskeie is steeds in diens teen 2022. Douglas het ontwikkeling van die model tydens die oorlog voortgesit ter voorbereiding vir 'n terugkeer na burgerlike lugvaartgebruik wanneer die oorlog verby was. Verkope van nuwe vliegtuie moes meeding teen 500 oorlogstydse voormalige militêre C-54's en R5D's wat op die burgerlike mark gekom het, waarvan baie deur Douglas na die DC-4-standaard omgeskakel is. Die DC-4's was 'n gunsteling van huurlugrederye soos Great Lakes Airlines, North American Airlines, Universal Airlines en Transocean Airlines. In die 1950's was Transocean ([[Oakland]], Kalifornië) die grootste burgerlike gebruiker van die C-54/DC-4. Douglas het 79 nuwe DC-4's tussen Januarie 1946 en 9 Augustus 1947 vervaardig, waarvan die laaste een aan die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] afgelewer is. Drukvaste kajuite was 'n opsie, maar alle burgerlike DC-4's (en C-54's) is sonder hierdie opsie gebou. 'n Totaal van 330 DC-4's en C-54's is in die [[Berlynse Lugbrug]] gebruik, wat hulle een van die mees gebruikte tipes gemaak het. Kopers van nuutgeboude DC-4's het Pan American Airways, National Airlines, Northwest Airlines en Western Airlines in die VSA ingesluit. Oorsese kopers was [[KLM]], [[Scandinavian Airlines]], [[IBERIA]]-lugredery, Swissair, [[Air France]], Sabena, Cubana de Aviación, Avianca, Aerolíneas Argentinas, Aeropostal of Venezuela (1946) en die Suid-Afrikaanse Lugdiens.<ref>Berry 1967, pp. 70–73.</ref> Verskeie lugdienste het nuwe DC-4's gebruik om geskeduleerde trans-Atlantiese vlugte tussen [[Latyns-Amerika]] en [[Europa]] te begin. Van die vroegste was Aerolíneas Argentinas (1946), Iberia Airlines van Spanje (1946) en Cubana de Aviación (1948). Basiese pryse vir 'n nuwe DC-4 in 1946–47 was ongeveer £140&nbsp;000-£160&nbsp;000 (gelykstaande aan £5&nbsp;544&nbsp;759 in 2023). In 1960 was gebruikte DC-4's beskikbaar vir ongeveer £80&nbsp;000 (gelykstaande aan £1&nbsp;534&nbsp;159 in 2023).<ref>{{cite journal |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202687.html |title=de havilland {{!}} 1960 {{!}} 2687 {{!}} Flight Archive |journal=Flight |date=18 November 1960 |access-date=28 February 2017}}</ref> == Produksie van die DC-4 == Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54 (24), C-54A (252), C-54B (220), C-54D (380), C-54E (125), C-54G (162), XC-114 (1), YC-116 (1) en DC-4 (79) bestaan. Die C-54-variant is by die Santa Monica- en die Chicago-aanleg gebou.<ref name=":0" />{{rp|226, 308}} === Die Douglas C-54A === Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp. Die afmetings van die vragdeur was ongeveer 2.38 meter by 1.7 meter. Voorsiening is gemaak dat voertuie met wiele in en uit die deuropening kan beweeg. Hierdie variant kon 50 troepe op voumateriaalsitplekke of 36 draagbare vervoer.<ref name=":0" />{{rp|217}} Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 het met die reeksnommer 6907 in die SALM gedien en het vervolgens die registrasie ZS-NJN gehad voordat hy as 7Q-YYY met Africa Cargo Airlines geregistreer is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=230, 231, 257, 268 |language=en}}</ref> Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10413 het as reeksnommer 6908 in die SALM gedien en was daarna 9Q-CJL met Transair Cargo.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:6907 1990-03-24 FAPB 340 her 72dpi.jpg|C-54A 6907 24 Maart 1990 Pietersburg Lêer:7qyyy 1994-04-23 FALA 097 dust shd25 600x364.jpg|C-54A 7Q-YYY 23 April 1994 Lanseria Lêer:6908 1989-05-05 FASK 322 her 72dpi.jpg|C-54A 6908 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:9qcjl 1997-07-00 FALA 074 resize.jpg|C-54A 9Q-CJL Julie 1997 Lanseria </gallery> === Die Douglas C-54D === Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref name=":0" />{{rp|217, 218, 308, 318}} [[Lêer:C9atf 1994-04-23 FALA 227 her shd25 her 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 word op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe as C9-ATF van Interocean Airways gesien. Die identiteitsrekord van die skroefvliegtuig is 42-72706, N-706, N4988T, C-GRYZ, C9-ATF, 3D-ATF en C9-ATF.]] === Die Douglas C-54E === [[Lêer:Zspai 2003-05-04 FAGM P5045544 cr EL 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 27319 is oorspronklik as ’n C-54E-DO in die Santa Monica-aanleg gebou, maar is later in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep.]] Altesaam 125 eenhede van die C-54 is as C-54E-DO’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Twintig van hierdie vliegtuie het as R5D-4’s na die VSA-vloot gegaan. Die kajuituitleg van hierdie weergawe is gemodifiseer sodat dit vinnig van vragvliegtuie na troepedraers omgeskakel kan word. Die vragweergawe kon tot ongeveer 14740 kilogram se vrag vervoer. Die passasiersweergawe kon óf 50 mense op hol materiaalsitplekke óf as personeeltransportvliegtuig 44 mense in lugrederytipe sitplekke vervoer.<ref name=":0" />{{rp|218}} Die Douglas C-54E-5-DO met die konstruksienommer 27319 het die identiteitsrekord 44-9093 (eers in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep), N4989K (Phoebus Apollo het Skymaster N4989K van Contact Air verkry; die masjien is op 10 Julie 1998 in ’n kleurskema van natuurlike metaal met ’n blou neus by Phoebus Apollo se basis by die Randse Lughawe gesien) en ZS-PAI.<ref name=":1" /> === Die Douglas C-54G === Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang. Dertien vliegtuie van hierdie variant is as R5D-5’s in Amerikaanse Vlootdiens gebruik.<ref name=":0" />{{rp|219}} [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250px|Die skroefvliegtuig met die konstruksienommer 35936 is een van 162 C-54G-DO’s wat in Santa Monica gebou is.]] == Data vir die DC-4-1009 == Die Douglas DC-4-1009 is aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins en het ’n vlerkspan van 35.8 meter, ’n lengte van 28.6 meter, ’n hoogte van 8.38 meter en ’n vlerkoppervlakte van 445 vierkante meter gehad.<ref name=":0" />{{rp|235}} <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2005-09-24 FALA 076 straicrop LR 600x400.jpg|Die Douglas DC-4-1009 aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins Lêer:Zsbmh 1993-09-04 FATH ice 784 LR 600x364.jpg|DC-4 met die registrasienommer ZS-BMH op 4 September 1993 in Venda </gallery> == Operasionele gebruik van die DC-4-1009 == === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van Suidwes Lugdiens === [[Lêer:Zsigb 1977-02-05 FACT 417 her LR her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 op 5 Februarie 1977 as ZS-IGB van Suidwes Lugdiens by [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Lughawe DF Malan]] naby Kaapstad. Die vliegtuig het die naam ''Ondangwa''.]] Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 is oorspronklik vir Trans Australia Airlines gebou en was toe VH-TAC geregistreer. Daarna het hy die registrasie VH-BPA by British Commonwealth Pacific Airlines gehad. Vervolgens het Qantas die vliegtuig bedryf en was hy VH-EBL geregistreer. Die vliegtuig het die individuele naam ''Ondangwa''.<ref name=":1" /> === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van die SAL === [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se eerste Skymaster was ZS-AUA, en die tipe het in Maart 1946 aangekom en is kort daarna in gebruik geneem. Hoewel die DC-4 nie drukreëling gehad het nie, kon dit tot 61 passasiers teen 362 kilometer per uur in gemakstoelgerief vervoer. In SAL-diens het die DC-4’s die York-skroefvliegtuie op die Springbokdiens vervang en die rondvlug na Londen aansienlik korter gemaak. Die SAL het op 1 Mei 1946 met ’n DC-4-diens tussen Johannesburg en Kaapstad en op 8 Julie 1946 met een na Londen (oor Nairobi, Kartoem en Tripoli) begin. Toe die Constellation in gebruik geneem is, is die DC-4’s aan die oorsese diens onttrek maar is steeds op binnelandse en streeksdienste gebruik en het uiteindelik die Skycoach-ekonomieseklasdiens bedryf wat vanaf 25 Maart 1959 ingestel is. Die SAL het vyf DC-4’s met die registrasienommers ZS-AUA, ZS-AUB, ZS-BMF, ZS-BMG en ZS-BMH asook die C-54 met die registrasienommer ZS-BWN gehad. Nadat die DC-4’s in 1966/1967 aan diens onttrek is, is hulle na die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996: The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=11 |language=en}}</ref><ref name=":0" />{{rp|227}} Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die SAL gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was as ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref name=":0" />{{rp|226, 319}} === Skymasters deur die SALM gebruik === [[Lêer:44 Sqd 1989-05-06 FASK 332 her 72dpi.jpg|duimnael|250x250px|Nommer 44 Eskader het die Skymaster van die begin tot die einde van die tipe se diens in die Suid-Afrikaanse Lugmag bedryf.]] Die SALM het verskeie Douglas Skymasters van die SAL asook van ander bronne verkry. Die eerste voormalige SAL-DC-4-1009’s is in Januarie 1966 aan die SALM afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=356 |language=en}}</ref> Die volgende DC-4-1009’s is van die SAL na die SALM oorgeplaas:<ref name=":2" /> {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !Reeksnommer !Datum !Latere gebeure |- |ZS-AUA |42934 |6901 |17 Januarie 1966 |na ZS-NUR |- |ZS-AUB |42984 |6905 |29 September 1967 |terug na ZS-AUB |- |ZS-BMF |43155 |6902 |14 Januarie 1966 |na SALM-museum |- |ZS-BMG(1) |43156 |6903 |21 Januarie 1966 |uitgebrand 24 November 1980 |- |ZS-BMH |43157 |6904 |21 Januarie 1966 |weer ZS-BMH Maart 1993 |- |}               In SALM-diens was die Skymasters van 6901 tot 6908 genommer (met die voormalige SAL-vliegtuie wat van 6901 tot 6905 en die ander wat van 6906 tot 6908 genommer was). Hierdie tipe is van die begin tot die einde deur 44 Eskader bedryf. Die Skymasters is vir die vervoer van troepe en BBP’s gebruik. Vlugte is ook na die Operasionele Gebied (in Suidwes-Afrika) onderneem. Die Skymasters is aan die einde van 1992 as gevolg van die eertydse rasionaliseringsprogram uit diens gestel. Die laaste vlug van ’n SALM-Skymaster (6905) het op 3 Augustus 1994 plaasgevind.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed"> Lêer:6901 1989-05-05 FASK 314 her 600x364.jpg|DC-4 6901 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6902 1989-05-05 FASK 316 her 72dpi.jpg|DC-4 6902 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6903 0000 FAGM 284 her2 72dpi.jpg|Uitgebrande 6903 by Randse Lughawe Lêer:6904 1990-03-24 FAPB 338 her 600x364.jpg|DC-4 6904 op 24 Maart 1990 te Pietersburg Lêer:6905 FAWK 600 resize crop res.jpg|DC-4 6905 in Oktober 1995 te Waterkloof Lêer:6905 FAWK 602 resize (2).jpg|DC-4 6905-voorkant Oktober 1995 </gallery> === Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging === ==== Douglas DC-4-1009 ZS-BMH ==== Douglas DC-4 Skymaster ZS-BMH was die SAL se sewende museumverkryging. Hierdie skroefvliegtuig is ook voorheen deur die Suid-Afrikaanse Lugmag gebruik en is op 12 Mei 1993 aan die SAL terugbesorg.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 – Past, Present and Future |volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History}}</ref> Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was die laaste van sy soort wat gebou is en is oorspronklik in Junie 1947 op naam van die SAL geregistreer. Hierdie Skymaster is op 21 Januarie 1966 met die reeksnommer 6904 na die SALM oorgeplaas. In Februarie/Maart 1977 is die vliegtuig as ZS-BMH op naam van Safair Freighters geregistreer (hy is waarskynlik gebruikhuur). Die registrasie van die vliegtuig is op 2 Mei 1977 gekanselleer (vermoedelik het die vliegtuig na die SALM teruggegaan) en het weer die reeksnommer 6904 gekry. Ná sy diens by die SALM is die masjien weer in Maart 1993 as ZS-BMH geregistreer.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbmh 1993-05-15 FASK ice 820 LR her 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:Zsbmh 2000-09-09 FAWK 088 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 9 September 2000 te Waterkloof Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6628 cr shd25 600x400.jpg|Skycoach-embleem DC-4 ZS-BMH </gallery> ==== Douglas DC-4-1009 ZS-AUB ==== DC-4 ZS-AUB is op 22 Desember 1995 in die SAL- tegniese gebied by Johannesburg Internasionale Lughawe gesien – hy was vir die SAL-museum bestem. ZS-AUB is op 12 Desember 1995 op naam van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (die Historiese Vlug) geherregistreer. Die skroefvliegtuig het die konstruksienommer 42984 en sy vorige identiteite was SALM 6905 en ZS-AUB. Die eiendomsreg van ZS-AUB, die Douglas DC-4 met die konstruksienommer 42984, het op 25 Januarie 2001 op Transnet Beperk oorgegaan. (Soos in die Aviation Society of Africa-nuusbriewe van Januarie 1996 en Februarie 1996 en ASA News No 2/2001 gemeld.) Let daarop dat die DC-4 met die konstruksienommer 42984 in April 1997 ZU-ILI geword het en in Augustus 1997 weer as ZS-AUB geregistreer is. Die vliegtuig het ook die registrasie HB-ILI gehad.<ref name=":3" /> Die Douglas DC-4-1009-skroefvliegtuig met die registrasienommer ZS-AUB is in Desember 2007 aan die SAL-museumvereniging oorhandig. Die vliegtuig kon tot 50 passasiers in ’n besigheidsklaskonfigurasie vervoer. Met sy reikafstand van meer as 3&nbsp;000 kilometer kon die DC-4 eksotiese bestemmings soos Sentraal- en Oos-Afrika maklik bereik. ZS-AUB is in die “Oranje stert”-kleurskema van die 1960’s geverf.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2002-09-19 FAWK 320 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-AUB op 19 September 2002 te Waterkloof Lêer:Zsaub 2014-09-17 FAGM 4728 cr shd25 600x400.jpg|DC-4 ZS-AUB op 17 September 2014 te Randse Lughawe </gallery> == Variante == ;DC-4 :Hoofproduk, na-oorlogs *Canadair North Star: Kanadese produksie van 'n [[Rolls-Royce Merlin]]-aangedrewe variant met een voorbeeld aangedryf deur Pratt & Whitney R-2800 enjins. *[[Aviation Traders Carvair]]: Britse vrag- en motorvragvliegtuig met 'n gemodifiseerde neus en verhoogde kajuit wat toelaat dat motorvoertuie makliker gelaai kan word. == Verwysings == {{verwysings|3}} {{en-vertaal|Douglas DC-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Passasiersvliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] b5zpp705iuz9pw0f2obm9n7zza4n9pg 0 418024 2892551 2860583 2026-04-10T20:29:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892551 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jo-Ane van Dyk 2016.jpg|duimnael|Jo-Ané van Dyk in 2016.]] '''Jo-Ané Van Dyk''' (gebore [[3 Oktober]] [[1997]]) is 'n Suid-Afrikaanse baan- en veldatleet wat aan [[spiesgooi]] deelneem. Sy het die silwermedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Spele in 2024]] in [[Parys]] gewen. ==Prestasies== Alle inligting geneem uit [[Wêreldatletiek]] profiel.<ref>https://worldathletics.org/athletes/-/14558613</ref> ===Kompetisierekord=== {| {{AchievementTable}} |- !colspan="6"|Verteenwoordig {{RSA}} |- |2013 |Wêreldjeugatletiekkampioenskappe |[[ Addis Abeba]], [[Ethiopië]] |6de |50,16 m |- |rowspan=2|2014 | Atletiek by die 2014 Afrikajeugspele |[[Gaborone]], [[Botswana]] |bgcolor=gold|1ste |47,62 m |- |Atletiek by die 2014 Somer Jeug Olimpiese Spele |[[Nanjing]], [[Volksrepubliek China]] |7de | Atletiek by die 2014 Somer Jeug Olimpiese Spele – Meisiesspiesgooi |48.93 m |- |rowspan=2|2015 |2015 Afrika Junior Atletiekkampioenskappe | Addis Abeba, Ethiopië |bgcolor=gold|1ste |49,47 m |- |Atletiek by die 2015 Afrika Spele |[[Brazzaville]], [[Republiek van die Kongo]] |bgcolor=cc9966|3de | Atletiek by die 2015 Afrika Spele – Vrouespiesgooi |50,52 m |- |rowspan=2|2016 |2016 Afrika-atletiekkampioenskappe |[[Durban]], [[Suid-Afrika]] |bgcolor=silver|2de |2016 Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |56,22 m |- |2016 IAAF o/20-Wêreldkampioenskappe |[[Bydgoszcz]], [[Pole]] |bgcolor=silver|2de |2016 IAAF Wêreld U20-kampioenskappe – Vrouespiesgooi |57,32 m |- |2017 |Atletiek by die 2017 Somer [[Universiade]] |[[Taipei]], [[Taiwan]] |9de | Atletiek by die 2017 Somer Universiade – Vrouespiesgooi |57,02 m |- |2018 |2018 Afrika-atletiekkampioenskappe |Asaba, [[Nigerië]] |bgcolor=silver|2de |2018 Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |53,72 m |- |rowspan=2|2019 | Atletiek by die 2019 Somer Universiade |[[Napels]], ̪[[Italië]] |6de | Atletiek by die 2019 Summer Universiade – Vrouespiesgooi |56,85 m |- |2019 Afrika-atletiekkampioenskappe |[[Rabat]], [[Marokko]] |bgcolor=silver|2de | Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |55,38 m |- |2021 | Atletiek by die [[Olimpiese Somerspele 2020|2020 Olimpiese Somerspele]] |[[Tokio]], [[Japan]] |24ste |Atletiek by die 2020 Olimpiese Somerspele – Vrouespiesgooi |57,69 m |- |rowspan=2|2022 |2022 Afrika-atletiekkampioenskappe |[[Port Louis]], [[Mauritius]] |bgcolor=gold|1ste |2022 Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |60,65 m |- |2022 Wêreld-atletiekkampioenskappe |[[ Eugene, Oregon]], [[Verenigde State]] |15de (q) |2022 Wêreld-atletiekkampioenskappe – Vrouespiesgooi |57,79 m |- |2023 |2023 Wêreld-atletiekkampioenskappe – Vrouespiesgooi |[[Budapest]], [[Hongarye]] |10de |2023 Wêreld-atletiekkampioenskappe – Vrouespiesgooi |57,43 m |- |rowspan=2|2024 | Afrika-atletiekkampioenskappe |[[Accra]], [[Ghana]] |bgcolor=gold|1ste |Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |60,80 m |- |2024 Afrika-atletiekkampioenskappe |[[Douala]], [[Kameroen]] |bgcolor=gold|1ste |2024 Afrika-kampioenskappe in Atletiek – Vrouespiesgooi |57,03 m |- |2024 | Atletiek by die 2024 [[Olimpiese Somerspele 2024]] |[[Parys]], [[Frankryk]] |2de |Atletiek by die 2024 Olimpiese Somerspele – Vroue spiesgooi |63.93 m |} ===Nasionale titels=== * Suid-Afrikaanse Atletiekkampioenskappe ** Spiesgooi: 2018, 2021, 2022 * Universiteitsport Suid-Afrika Kampioenskappe ** Spiesgooi: 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2022 * Suid-Afrikaanse o.20-kampioenskappe ** Spiesgooi: 2016 * Suid-Afrikaanse Junior Kampioenskappe ** Spiesgooi: 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Dyk, Jo-Ané}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] gc0enaz87k2wf5g3s2zbguad6ohm4bm 0 418164 2892283 2853974 2026-04-10T14:02:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892283 wikitext text/x-wiki '''Bayanda Walaza''' (gebore [[9 Februarie]] [[2006]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] naelloper.<ref>{{cite web|url= https://worldathletics.org/athletes/south-africa/bayanda-walaza-15022957|website=World Athletics|accessdate=21 June 2024|title=Bayanda Walaza}}</ref> Hy het silwer by die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Spele in 2024]] in [[Parys]] gewen as deel van Suid-Afrika se 4 x 100 meter-aflosspan. <ref>{{cite web|url=https://ssschoolsplus.co.za/olympic-silver-for-curro-hazeldeans-bayanda-walaza/| website=Supersport Schools Plus|accessdate=11 Augustus 2024|title=Olympic Silver for Curro Hazeldean’s Bayanda Walaza| date=10 Augustus 2024}}</ref> ==Vroeë lewe== Van [[Katlehong]] in [[Gauteng]] het hy [[Hoërskool Vorentoe]] bygewoon en 'n beurs by Curro Hazeldean School in [[Pretoria]] ontvang.<ref>{{cite web|url= https://saschoolsports.co.za/athletics-bayanda/?amp=1|website=saschoolsports.co.za|accessdate=21 Junie 2024|title= Athletics: Bayanda, making more strides is his career|date=26 April 2024 }}</ref><ref name="pild">{{cite web|url= https://www.thetoprunner.co.za/post/if-you-trust-yourself-then-you-ll-do-it-17-year-old-walaza-runs-10-36-at-schools-meet|first= Mosibodi Whitehead|last=7 Februarie 2024|title='If you trust yourself, then you'll do it' - 17-year-old Walaza runs 10.36 at Schools Meet|website=Thetoprunner|date= 7 Februarie 2024|accessdate=21 June 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://saschoolsports.co.za/sas-fastest-teenager-bayanda-walaza/?amp=1| website=saschoolsports.co.za|accessdate=21 Junie 2024|title= SA's Fastest Teenager: Bayanda Walaza| date=9 Augustus 2024}}</ref> ==Loopbaan== Walaza hardloop vir Atletiek Gauteng-Noord.<ref name="contract"/> Hy het die SA U18 200m-titel gewen en silwer in die 100m by die Atletiek Suid-Afrika o-18-kampioenskappe in [[Pietermaritzburg]] in Januarie 2023 gewen.<ref name="pild"/> Hy het die bronsmedalje in die 100m by die Afrika o.18-kampioenskappe in April 2023 in [[Zambië]] gewen.<ref>{{cite web|url= https://www.thetoprunner.co.za/post/walaza-wins-big-at-vorentoe-awards-as-athletics-academy-searches-for-new-sponsor|website=The Top Runner|accessdate=21 Junie 2024|first=Mosibodi|last=Whitehead|date=26 Mei 2023|title=Walaza wins big at Vorentoe Awards as school athletics programme searches for new sponsor}}</ref> Hy het 10.36 sekondes gehardloop om die o-19-seuns 100m-wedloop te wen by die Curro Hazeldean Top 14 Atletiekbyeenkoms wat op 28 Januarie 2024 by die Pilditch-stadion, Pretoria plaasgevind het.<ref name="pild"/> Hy het die Suid-Afrikaanse o.20-kampioenskappe oor 100 meter in 'n 10.13 persoonlike beste in Maart 2024 gewen.<ref>{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/sport/teenage-sprinter-bayanda-walaza-real-deal/ |website=Citizen.co.za|accessdate=21 Junie 2024|title= Teenage sprinter Bayanda Walaza is the real deal|first=Wesley|last=Botton|date=24 Maart 2024}}</ref><ref name="contract">{{cite web|url=https://www.thetoprunner.co.za/post/records-tumble-as-walaza-runs-10-13-on-day-1-of-the-asa-u16-u18-u20-champs|website=thetoprunner|accessdate=21 June 2024|first= Mosibodi |last=Whitehead|date=March 22, 2024|title=Records tumble as Walaza runs 10.13 on Day 1 of the ASA U16, U18, U20 Champs}}</ref> Hy was in April 2024 naaswenner by die Suid-Afrikaanse Kampioenskappe oor 100 meter in 'n tyd van 10.27 sekondes.<ref>{{cite web|url= https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7207314?eventId=10229630|website=World Athletics|accessdate=21 Junie 2024|title=South African Champiosnhips|date=18 April 2024}}</ref> Hy het as deel van die Suid-Afrikaanse 4x100m-aflosspan gehardloop wat vir die 2024 Parys Olimpiese Spele by die 2024 Wêreldafloskampioenskappe in [[Nassau]], [[Bahamas]] gekwalifiseer het.<ref>{{cite web|website=Watch Athletics|url= https://www.watchathletics.com/page/5397/men-4x100m-results-world-athletics-relays-championships-2024|accessdate=12 Mei 2024|title= Men 4x100m Results - World Athletics Relays Championships 2024|date=5 Mei 2024}}</ref> In Junie 2024 is hy gekies vir die Suid-Afrikaanse span vir die 2024 Parys Olimpiese Spele.<ref>{{cite web|url=https://supersport.com/olympics/general/news/df405b4d-9e03-4ae3-aeb7-ca5d23a8a825/more-sa-athletes-for-paris-olympics-announced|website=SuperSport|accessdate=21 Junie 2024|title=More SA athletes for Paris Olympics announced|date=19 Junie 2024|archive-date=21 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240621071622/https://supersport.com/olympics/general/news/df405b4d-9e03-4ae3-aeb7-ca5d23a8a825/more-sa-athletes-for-paris-olympics-announced|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.businesslive.co.za/bd/sport/other-sport/2024-06-20-crazy-schoolboy-runner-gets-paris-olympics-spot/|website=Businesslive.co.za|accessdate=21 Junie 2024|title= Crazy schoolboy runner gets Paris Olympics spot|first=David|last=Isaacson|date=20 Junie 2024}}</ref> Op 9 Augustus 2024 het Walaza 'n Olimpiese silwermedalje as deel van Suid-Afrika se 4 x 100 meter-aflosspan by die Olimpiese Spele in Parys gewen terwyl hy nog net 18 jaar oud was, en het die eerste Suid-Afrikaner geword wat 'n Olimpiese medalje gewen het terwyl hy nog op hoërskool was.<ref>{{cite web|url=https://ssschoolsplus.co.za/olympic-silver-for-curro-hazeldeans-bayanda-walaza/| website=Supersport Schools Plus|accessdate=11 Augustus 2024|title=Olympic Silver for Curro Hazeldean’s Bayanda Walaza| date=10 Augustus 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Walaza, Bayanda}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 2006]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] njshdf9gb3fm4wn4427a8sm3x7c9h39 0 418568 2892364 2694971 2026-04-10T17:09:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892364 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bruce Sterling (8458186147) (cropped).jpg|duimnael|Michael Bruce Sterling ]] '''Michael Bruce Sterling''' (gebore [[14 April]] [[1954]]) is 'n Amerikaanse [[wetenskapfiksie]]-outeur wat bekend is vir sy romans en kort fiksie en redakteurskap van die ''Mirrorshades''-analogie. Hy word veral aan die [[kuberpunk]]-subgenre gekoppel. Sterling se eerste wetenskapfiksieverhaal, "''Man-Made Self''", is in 1976 verkoop. Hy is die skrywer van wetenskapfiksie-romans, insluitend ''Schismatrix'' (1985), ''Islands in the Net'' (1988) en ''Heavy Weather'' (1994). In 1992 het hy sy eerste niefiksieboek, ''The Hacker Crackdown: Law and Disorder on the Electronic Frontier'', gepubliseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.edge.org/memberbio/bruce_sterling|title=Bruce Sterling |website=Edge.org|language=en|access-date=2019-10-25}}</ref> Onderhoude is met hom gevoer in dokumentêre programme soos ''Freedom Downtime'', ''TechnoCalyps'' en ''Traceroute''. ==Skryfwerk== Sterling is een van die stigters van die kuberpunkbeweging in wetenskapfiksie, saam met [[William Gibson]], Rudy Rucker, John Shirley, Lewis Shiner en Pat Cadigan.<ref>{{cite journal |last1=Swanwick |first1=Michael |title=A User's Guide to the Postmoderns |journal=Isaac Asimov's Science Fiction Magazine |date=August 1986 |volume=10 |issue=8}}</ref> Daarbenewens is hy een van die subgenre se hoof ideologiese verkondigers. Dit het hom die bynaam "''Chairman Bruce''" besorg.<ref>{{cite web|author=Nisi Shawl |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/books/2008758249_br22sterling.html |title=Books {{pipe}} "The Caryatids": four clones need a home {{pipe}} Seattle Times Newspaper |publisher=Seattletimes.nwsource.com |date=2009-02-19 |access-date=2010-01-01}}</ref> Hy was ook een van die eerste organiseerders van die Turkye City Writer's Workshop, en is 'n gereelde bywoner by die Sycamore Hill Writer's Workshop. Hy het Hugo-toekennings gewen vir sy romans "''Bicycle Repairman''" (1996) en "''Taklamakan''" (1998). Sy eerste roman, ''Involution Ocean'' (1977), bevat die wêreld Nullaqua waar al die atmosfeer in 'n enkele, myl-diepe krater vervat is. Die verhaal handel oor 'n skip wat op die oseaan van stof aan die onderkant vaar en jag maak op wesens wat stofwalvisse genoem word. Dit is gedeeltelik 'n wetenskapfiktiewe pastiche van ''Moby-Dick'' deur [[Herman Melville]]. In die vroeë 1980's het Sterling 'n reeks verhale geskryf wat in die ''Shaper/Mechanist''-heelal afspeel: die [[Sonnestelsel]] is gekoloniseer, met twee groot strydende faksies. Die Meganiste gebruik 'n groot deel van rekenaargebaseerde meganiese tegnologieë; die Shapers doen genetiese ingenieurswese op 'n massiewe skaal. Die situasie word bemoeilik deur die uiteindelike kontak met uitheemse beskawings; die mensdom verdeel uiteindelik in baie subspesies, met die implikasie dat sommige hiervan uit die sterrestelsel verdwyn, wat herinner aan die [[singulariteit]] in die werke van Vernor Vinge. Die ''Shaper/Mechanist''-verhale kan gevind word in die versamelings ''Crystal Express'' en ''Schismatrix Plus'', wat die roman ''Schismatri''x en al die verhale wat in die ''Shaper/Mechanist''-heelal afspeel, bevat. Alastair Reynolds het ''Schismatrix'' en die ander ''Shaper/Mechanist''-verhale geïdentifiseer as een van die grootste invloede op sy eie werk.<ref>{{cite web |url=http://www.impactlab.net/2008/04/16/bruce-sterling-at-the-innovations-forum/ |title=The World According to Bruce Sterling |publisher=Impact Lab |access-date=4 September 2013 |archive-date=2 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102172100/http://www.impactlab.net/2008/04/16/bruce-sterling-at-the-innovations-forum/ |url-status=dead }}</ref> In die 1980's het Sterling die wetenskapfiksie-kritiese fanzine ''Cheap Truth'' onder die alias van Vincent Omniaveritas geredigeer. Hy het 'n rubriek genaamd ''Catscan'' geskryf vir die nou ontbinde wetenskapfiksie-kritiese tydskrif ''SF Eye''. Hy het 'n hoofstuk bygedra tot S''ound Unbound: Sampling Digital Music and Culture'' (MIT Press, 2008) geredigeer deur Paul D. Miller, a.k.a. DJ Spooky. Van April 2009 tot Mei 2009 was hy 'n redakteur by ''Cool Tools''.<ref>{{cite web|url=http://www.kk.org/cooltools/archives/003672.php |title=Cool Tools: New Editor, Same Deal |date=27 April 2009 |publisher=Kk.org |access-date=2010-01-01}}</ref> Van Oktober 2003<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/beyond_the_beyond/2003/10/hello_world/ |title=HELLO WORLD {{pipe}} Beyond The Beyond |website=Wired.com |date=2003-10-30 |access-date=2010-01-01}}</ref> tot Mei 2020 het Sterling geblog by "''Beyond the Beyond''", wat deur ''Wired'' aangebied is totdat die [[Covid-19-pandemie]] daartoe gelei het dat Condé Nast teruggesny het weens 'n advertensie-insinking. Hy het ook bygedra tot ander gedrukte en aanlyn platforms, insluitend ''The Magazine of Fantasy & Science Fiction''.<ref>{{cite web |title=The Magazine of Fantasy & Science Fiction, Mei/Junie 2020 |url=https://www.goodreads.com/book/show/53295430-the-magazine-of-fantasy-science-fiction-may-june-2020 |website=goodreads |access-date=11 November 2021}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sterling, Bruce}} [[Kategorie:Geboortes in 1954]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] knuj83bvm9qfi2fkzvklsboqqb7fvng 0 418663 2892386 2695409 2026-04-10T18:23:20Z Jcb 223 2892386 wikitext text/x-wiki Die '''[[Breda|Heerlijkheid Breda]]''' (later ook die '''Baronie van Breda''' genoem) in die suide van [[Nederland]], het verskeie geslagte as here geken. == Here van Schoten == Die eerste Here van Breda was van die Brunesheim-familie. Hulle was Here van Breda en Schoten. Na die dood van die laaste lid van die familie, Hendrik V van Schoten, is hy opgevolg deur sy suster Isabella en haar man die Heer van Gaasbeek. == Die verdeling van 1287 = Hulle het ook kinderloos gebly en die heerskappy is geabsorbeer. Die westelike deel ([[Bergen op Zoom]]) het na Isabella se ousus Beatrix gegaan. == Geslag van Gavere == die oostelike deel (Breda) het in die hande van Isabella se groottante Sophie gekom. Sophie was die eggenoot van Raso VI van Gavere, heer van Liedekerke. Hulle seun, Raso VII van Liedekerke, het as Raso I die eerste heer van Breda uit die Gavere-familie geword. == Verkoop aan Brabant in 1326 == Na vier geslagte van die Gravere-familie het Breda in die hande van Adelheid van Gavere en haar man Gerard van Rasseghem gekom. Die egpaar het die heerskappy in 1326 aan hertog Johannes II van Brabant verkoop, wat dit op sy beurt in 1339 aan Johannes I van Polanen verpand het. Jan I van Polanen het sy halfbroer, Willem van Duivenvoorde, as heer in vruggebruik aangestel. == Geslag van Polanen == saam met sy seun Jan II van Polanen het hy 'n kasteel gebou. In 1350 verkoop Jan III van Brabant die Land Breda aan Jan II van Polanen vir 43 000 florine. Omdat Breda 'n 'High Lordship' was, het Jan II van Polanen by die Brabantse politiek betrokke geraak. == Die Nassau-familie in Nederland vanaf 1403 == Jan III van Polanen het sy boedel nagelaat aan sy dogter Johanna van Polanen wat met Engelbrecht I van Nassau-Siegen getrou het. Johanna se erfporsie het bestaan ​​uit baie heerskappye en ridderskappe in [[Holland]] en [[Brabant]], [[Hainaut|Henegouwen]], [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] en [[Zeeland]]. Die huwelik tussen Johanna en Engelbrecht het die opkoms van die [[Huis van Nassau]] in Nederland gekenmerk. Vier geslagte later het René van Chalon in 1530 die titel van [[Prins van Oranje]] geërf. Toe René in 1544 kinderloos sterf, dra hy sy besittings en titels oor aan sy elfjarige neef [[Willem van Oranje|Willem]], die stamvader van die [[Huis van Oranje-Nassau]]. ==Oorsig van die Here== === Here van Schoten === * 1167 - Henrik II van Schoten * 1187 - Godfried II van Schoten * 1216/1217 - Godfried III van Schoten * 1227 - Henrik III van Schoten * 1234 - Godfried IV van Schoten * 1246 - Henrik IV van Schoten * 1254 - Hendrik V van Schoten * 1269 - Arnoud van Leuven (getroud met Isabella van Schoten, suster van Hendrik V van Schoten) === Geslag van Gavere === * 1287 - Raso I van Gaveren * 1291 - Raso II van Gaveren * 1306 - Raso III van Gaveren * 1313 - Philips van Gaveren * 1318 - Gerard van Rasseghem (getroud met Adelheid van Gaveren, erfgenaam van Breda) * 1327 - Johannes III van Brabant === Geslag van Polanen === * 1339 - Jan I van Polanen (pandheer) * 1350 - Jan II van Polanen (Eerste vrye heerskappy) * 1378 - Jan III van Polanen * 1394 - Hendrik van de Leck (namens Johanna van Polanen) === Huis van Nassau === * 1404 - Engelbrecht I van Nassau-Siegen * 1442 - Johannes IV van Nassau * 1475 - Engelbrecht II van Nassau * 1504 - Henrik III van Nassau * 1538 - René van Chalon * 1544 - [[Willem van Oranje|William van Oranje Nassau]] * 1568 - ''Willem, formeel sonder titel'' * 1577 - Willem van Oranje Nassau * 1581 - ''Wetlik onduidelike situasie tydens die Spaanse besetting.'' * 1584 - Philips Willem van Oranje en Maurits van Oranje eis titel * 1609 - Philip Willem van Oranje ''Vanaf 1618 uit die "Staatse" Raad van Brabant (in Den Haag)'' * 1618 – Maurits van Oranje * 1625 - Frederik Hendrik van Oranje eis titel * 1630 - Johannes VIII van Nassau-Siegen (Frederik Hendrik handhaaf aanspraak) * 1637 - Frederik Hendrik van Oranje * 1647 - Willem II van Oranje-Nassau * 1650 - [[Willem III van Engeland|Willem III van Oranje-Nassau]] * 1678 - Theobald Metzger von Weibnom * 1702 - ''Staten-Generaal van die Nederlanden is in beheer'' * 1732 - Willem IV van Oranje-Nassau * 1751 - Willem V van Oranje-Nassau * 1795 - einde van Baronie van Breda c5jg2p62drsyk4l3l2tm4hdvhwdh8fz 2892387 2892386 2026-04-10T18:23:37Z Jcb 223 2892387 wikitext text/x-wiki Die '''[[Breda|Heerlijkheid Breda]]''' (later ook die '''Baronie van Breda''' genoem) in die suide van [[Nederland]], het verskeie geslagte as here geken. == Here van Schoten == Die eerste Here van Breda was van die Brunesheim-familie. Hulle was Here van Breda en Schoten. Na die dood van die laaste lid van die familie, Hendrik V van Schoten, is hy opgevolg deur sy suster Isabella en haar man die Heer van Gaasbeek. == Die verdeling van 1287 == Hulle het ook kinderloos gebly en die heerskappy is geabsorbeer. Die westelike deel ([[Bergen op Zoom]]) het na Isabella se ousus Beatrix gegaan. == Geslag van Gavere == die oostelike deel (Breda) het in die hande van Isabella se groottante Sophie gekom. Sophie was die eggenoot van Raso VI van Gavere, heer van Liedekerke. Hulle seun, Raso VII van Liedekerke, het as Raso I die eerste heer van Breda uit die Gavere-familie geword. == Verkoop aan Brabant in 1326 == Na vier geslagte van die Gravere-familie het Breda in die hande van Adelheid van Gavere en haar man Gerard van Rasseghem gekom. Die egpaar het die heerskappy in 1326 aan hertog Johannes II van Brabant verkoop, wat dit op sy beurt in 1339 aan Johannes I van Polanen verpand het. Jan I van Polanen het sy halfbroer, Willem van Duivenvoorde, as heer in vruggebruik aangestel. == Geslag van Polanen == saam met sy seun Jan II van Polanen het hy 'n kasteel gebou. In 1350 verkoop Jan III van Brabant die Land Breda aan Jan II van Polanen vir 43 000 florine. Omdat Breda 'n 'High Lordship' was, het Jan II van Polanen by die Brabantse politiek betrokke geraak. == Die Nassau-familie in Nederland vanaf 1403 == Jan III van Polanen het sy boedel nagelaat aan sy dogter Johanna van Polanen wat met Engelbrecht I van Nassau-Siegen getrou het. Johanna se erfporsie het bestaan ​​uit baie heerskappye en ridderskappe in [[Holland]] en [[Brabant]], [[Hainaut|Henegouwen]], [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] en [[Zeeland]]. Die huwelik tussen Johanna en Engelbrecht het die opkoms van die [[Huis van Nassau]] in Nederland gekenmerk. Vier geslagte later het René van Chalon in 1530 die titel van [[Prins van Oranje]] geërf. Toe René in 1544 kinderloos sterf, dra hy sy besittings en titels oor aan sy elfjarige neef [[Willem van Oranje|Willem]], die stamvader van die [[Huis van Oranje-Nassau]]. ==Oorsig van die Here== === Here van Schoten === * 1167 - Henrik II van Schoten * 1187 - Godfried II van Schoten * 1216/1217 - Godfried III van Schoten * 1227 - Henrik III van Schoten * 1234 - Godfried IV van Schoten * 1246 - Henrik IV van Schoten * 1254 - Hendrik V van Schoten * 1269 - Arnoud van Leuven (getroud met Isabella van Schoten, suster van Hendrik V van Schoten) === Geslag van Gavere === * 1287 - Raso I van Gaveren * 1291 - Raso II van Gaveren * 1306 - Raso III van Gaveren * 1313 - Philips van Gaveren * 1318 - Gerard van Rasseghem (getroud met Adelheid van Gaveren, erfgenaam van Breda) * 1327 - Johannes III van Brabant === Geslag van Polanen === * 1339 - Jan I van Polanen (pandheer) * 1350 - Jan II van Polanen (Eerste vrye heerskappy) * 1378 - Jan III van Polanen * 1394 - Hendrik van de Leck (namens Johanna van Polanen) === Huis van Nassau === * 1404 - Engelbrecht I van Nassau-Siegen * 1442 - Johannes IV van Nassau * 1475 - Engelbrecht II van Nassau * 1504 - Henrik III van Nassau * 1538 - René van Chalon * 1544 - [[Willem van Oranje|William van Oranje Nassau]] * 1568 - ''Willem, formeel sonder titel'' * 1577 - Willem van Oranje Nassau * 1581 - ''Wetlik onduidelike situasie tydens die Spaanse besetting.'' * 1584 - Philips Willem van Oranje en Maurits van Oranje eis titel * 1609 - Philip Willem van Oranje ''Vanaf 1618 uit die "Staatse" Raad van Brabant (in Den Haag)'' * 1618 – Maurits van Oranje * 1625 - Frederik Hendrik van Oranje eis titel * 1630 - Johannes VIII van Nassau-Siegen (Frederik Hendrik handhaaf aanspraak) * 1637 - Frederik Hendrik van Oranje * 1647 - Willem II van Oranje-Nassau * 1650 - [[Willem III van Engeland|Willem III van Oranje-Nassau]] * 1678 - Theobald Metzger von Weibnom * 1702 - ''Staten-Generaal van die Nederlanden is in beheer'' * 1732 - Willem IV van Oranje-Nassau * 1751 - Willem V van Oranje-Nassau * 1795 - einde van Baronie van Breda 77ahnk2apeeba6uik10ekeawraxyv4h 0 418760 2892489 2809492 2026-04-10T19:26:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892489 wikitext text/x-wiki '''Frans Lourens Herman Rumpff''', DMS ([[5 Junie]] [[1912]] – [[4 April]] [[1992]]) was die [[hoofregter van Suid-Afrika]] van 1974 tot 1982.<ref>{{Cite journal|last=Rumpff|first=Frans Lourens Herman|date=1952|title=Frans Lourens Herman Rumpff (Chief Justice of South Africa, 1974-1982): treason trial 1957-1960|url=https://repository.up.ac.za/handle/2263/60036|journal=Court proceedings|language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Rumpff, gebore in [[Standerton]], Transvaal, het aan die [[Universiteit van Pretoria]] opgelei, waar hy 'n BA (1933) en LLB (1935) verwerf het. Van 1936 tot 1938 was hy in diens van die Departement van Justisie en daarna word hy klerk van regter Maritz van die Transvaalse Provinsiale Afdeling.<ref>{{Cite journal |last=Corbett |first=M. M. |date=Oktober 1992 |title=Nuus oor die regbank |journal=Consultus |volume=5 |issue=2 |pages=141–143 |publisher=General Council of the Bar of South Africa |url=https://www.gcbsa.co.za/law-journals/1992/october/1992-october-vol005-no2-bl141-147.pdf |language=af }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Beroep== In 1938 het Rumpff besluit om as [[advokaat]] te praktiseer en by die Pretoria se Balie aangesluit en ook deeltyds in privaatreg aan die [[Universiteit van Pretoria]] klas gegee. Hy is in 1951 as ''King's Counsel'' aangestel. Hy is in 1951 in die Transvaalse Provinsiale Afdeling van die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] aangestel en het tot 1961 op die hof gedien.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kahn|first=Ellison|date=1982|title=Retirement of the Chief Justice, Mr Justice F.L.H. Rumpff|url=http://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/soaf99&div=60&collection=journals#|journal=The South African Law Journal|volume=99}}</ref> Hy was die Regter-president van die hof van 1959 tot 1961. In 1961 was hy een van die [[regter]]s wat al die beskuldigdes in die Verraadverhoor vrygespreek het. In 1961 is hy in die Appèlafdeling van die Hooggeregshof van Suid-Afrika aangestel. Hy het in 1974 hoofregter van Suid-Afrika geword in opvolging van [[Newton Ogilvie Thompson]], en het in daardie pos gedien tot sy aftrede in 1982.<ref name=":0" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rumpff, Frans Lourens Herman}} [[Kategorie:Hoofregters van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1912]] [[Kategorie:Sterftes in 1992]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regsgeleerdes]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regters]] qh8sa5ufdacfcf60weck23jp7s16kgf 0 418802 2892367 2890523 2026-04-10T17:11:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892367 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cenk Uygur (54233799117) (cropped).jpg|duimnael|Cenk Uygur ]] '''Cenk Kadir Uygur''' (/ˈdʒɛŋk kəˈdɪr ˈjuːɡər/; [[Turks]]: [ˈdʒeɲc kaˈdiɾ ˈujɡuɾ]; gebore op [[21 Maart]] [[1970]]) is 'n Turks-gebore Amerikaanse media-persoonlikheid, [[politikus]] en politieke kommentator<ref name="coming">{{cite news|url=https://www.mercurynews.com/2017/10/19/cenk-uygur-senate-california-young-turks-dianne-feinstein/ |title=Liberal online news host Cenk Uygur considering Senate run in California |date=21 Oktober 2017|first=Casey|last=Tolan|access-date=11 Julie 2019 |newspaper=The Mercury News|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712013055/https://www.mercurynews.com/2017/10/19/cenk-uygur-senate-california-young-turks-dianne-feinstein/ |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live}}</ref>. Hy is die medeskepper van ''The Young Turks'', 'n [[Links (politiek)|linkse]], progressiewe, sosiopolitieke [[nuus]]- en kommentaarprogram. In 1996 het Uygur kort as 'n mede-prokureur gewerk. Hy het ''The Young Turks'' van stapel gestuur en begin aanbied in 2002. In 2011 het hy vlugtig vir MSNBC gewerk as 'n politieke kommentator (hy is deur Al Sharpton vervang), en daarna het hy van 2011 tot 2013 op 'n weeksaand-kommentaarprogram op Current TV verskyn. In 2017 was Uygur medestigter van die progressiewe politieke aksiekomitee Justice Democrats. In 2020 was Uygur 'n kandidaat in beide die spesiale verkiesing sowel as die gereelde geskeduleerde verkiesing vir [[Kalifornië]] se 25ste kongresdistrik. Sommige het sy kandidatuur as kontroversieel beskou weens sy vorige opmerkings oor vroue en minderheidsgroepe, insluitend die [[LGBT|LGBTQ+]]-gemeenskap, Asiërs, godsdienstige Jode en Moslems, wat sommige aanstootlik gevind het, maar wat volgens hom uit konteks geneem is.<ref name="nytdec13">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/12/13/us/politics/bernie-sanders-cenk-uygur.html|title=Bernie Sanders Retracts Endorsement of Cenk Uygur After Criticism|first=Jennifer|last=Medina|date=13 Desember 2019|accessdate=26 Januarie 2024|work=The New York Times}}</ref><ref name="tdbnov21">{{Cite web|url=https://www.thedailybeast.com/democrats-fear-carpetbagger-cenk-uygurs-offensive-past-remarks-will-lose-them-california-congressional-seat|title=Dems Fear 'Carpetbagger' Cenk Uygur Will Lose Them California Seat|first=Will|last=Sommer|date=21 November 2019|work=The Daily Beast}}</ref> Hy het albei verkiesings verloor en algeheel vierde en tweede onder [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]] geplaas nadat hy onderskeidelik ses en sewe persent van die stemme gekry het. Uygur het sy kandidatuur in die 2024 Demokratiese presidensiële voorverkiesing in Oktober 2023 aangekondig, ondanks die feit dat hy nie 'n natuurlike gebore Amerikaanse burger was soos vereis word nie. Hy het verwag dat die howe die vereiste sou omverwerp in die geval van sy oorwinning as gevolg van die Gelyke Beskerming-klousule, wat 'n onsuksesvolle argument naboots wat deur die onbevoegde kandidaat Abdul Hassan in 2012 gemaak is.<ref>{{cite news |last1=Porter |first1=Steven |title=Candidate blocked from N.H. presidential primary ballot|url=https://www.bostonglobe.com/2023/10/27/metro/candidate-blocked-nh-presidential-primary-ballot/ |work=The Boston Globe |date=27 Oktober 2023|quote=Uygur isn’t the first to make such a case. Abdul Karim Hassan, a naturalized US citizen from Guyana, filed several lawsuits ahead of the 2012 presidential election, including one against New Hampshire, unsuccessfully seeking ballot access on 14th Amendment and other grounds}}</ref> Uygur het op 6 Maart 2024 aan die wedloop onttrek.<ref>{{cite web|url=https://thehill.com/homenews/4514263-cenk-uygur-drops-long-shot-presidential-bid/|title=Cenk Uygur drops long-shot presidential bid|work=The Hill|first1=Filip|last1=Timotija|first2=Nick|last2=Robertson|date=6 Maart 2024|accessdate=6 Maart 2024}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Uygur is in [[Istanbul]], [[Turkye]], gebore in 'n ryk Turkse [[Moslem]]-gesin. Hy het saam met sy gesin na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geëmigreer toe hy agt jaar oud was.<ref name="nomani">Asra Q. Nomani (2023). [https://books.google.com/books?id=92ywEAAAQBAJ&dq=Cenk+Uygur+%22east+brunswick+high+school%22&pg=PT263 ''Woke Army; The Red-Green Alliance That Is Destroying America's Freedom'']</ref> Hy het die res van sy opvoeding in East Brunswick, [[New Jersey]], deurgebring en aan die Hoërskool East Brunswick gegradueer.<ref name="nomani" /> Uygur is grootgemaak in 'n sekulêre Moslem-huishouding, maar het meer godsdienstig geword tydens die universiteit.<ref name="latimes">{{Cite web|date=13 Desember 2019|title=Bernie Sanders retracts endorsement of Californian who defends crude sex ratings of women|author=Michael Finnegan|url=https://www.latimes.com/politics/story/2019-12-12/bernie-sanders-endorses-cenk-uygur-young-turks|access-date=19 Julie 2020|website=The Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> Hy sê dat hy toe [[Ateïsme|ateïsties]] geword het en hom steeds as 'n kulturele [[Moslem]] identifiseer.<ref name="nomani" /><ref name="latimes" /><ref name="YouTube, Muslim">{{Cite web|last=Uygur|first=Cenk|title=Cenk says he is a Muslim|date=2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=9Tzv4plwtOQ&t=276s|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/9Tzv4plwtOQ |archive-date=21 Desember 2021 |url-status=live|access-date=21 Februarie 2021|website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> Alhoewel 'n D in hoërskool [[wiskunde]] Uygur amper uitgehou het, het hy oorgeplaas na die voorgraadse Wharton Skool van die Universiteit van Pennsylvania, waar hy bestuur as hoofvak gehad het en in 1992 gegradueer het.<ref>{{Cite web|url=https://magazine.wharton.upenn.edu/issues/winter-2004/title-5/|title=Making News|work=Wharton Magazine|first=Braden|last=Kelner|date=1 Januarie 2004}}</ref><ref name="where are">{{cite news|url=http://www.thedp.com/index.php/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|title=Where are the White Christians?|author=Cenk Uygur|work=The Daily Pennsylvanian|date=18 Oktober 1991|access-date=15 Junie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714224821/http://www.thedp.com/index.php/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|archive-date=14 Julie 2014|url-status=live}}</ref> Daar het hy 'n skoolkoerantrubriek in 1991 geskryf waarin hy [[regstellende aksie]] vir swartes en ander minderhede gekritiseer het.<ref name="washsept12">{{Cite web|url=https://www.washingtonian.com/2018/09/12/cenk-uygur-future-liberal-media/|title=Cenk Uygur Just Might Be the Future of Liberal Media|author=Amanda Whiting |work= Washingtonian|date=September 12, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thedp.com/article/1991/10/column_where_are_the_white_christians|author=Cenk Uygur|date=18 Oktober 1991|title=Column: Where are the White Christians?|website=www.thedp.com}}</ref> Hy het ook kampusfeministe gekritiseer omdat hulle "Anita Hill hul beskermheilige maak" en neerhalende opmerkings oor vroue gemaak het<ref>{{Cite web|last=Homan|first=Timothy R.|date=December 3, 2019|title=Young Turks founder: Past remarks on women were attempt 'to be a stupid, politically incorrect Republican'|url=https://thehill.com/homenews/media/472795-young-turks-founder-past-comments-about-women-were-an-attempt-to-be-a-stupid|access-date=23 Julie 2020|website=The Hill|language=en}}</ref><ref name="comp"/><ref name="washsept12"/> en gesê dat die bespreking oor [[verkragting]] op kampus mans bang maak.<ref name="washsept12"/> Uygur het die Turkse Studentevereniging op die universiteit se Studenteaktiwiteitsraad verteenwoordig en het teen 'n $228-toekenning aan die Armeense Klub in die raadsbegroting geargumenteer; raadslede het oorweldigend teen hom gestem, en onkenmerklik toegejuig nadat sy nederlaag aangekondig is.<ref name="dispute raised">{{cite web|url=http://www.dailypennsylvanian.com/node/30151|archive-url=https://archive.today/20130121085554/http://www.dailypennsylvanian.com/node/30151 |url-status=dead |archive-date=21 Januarie 2013 |title=Turk, Armenian dispute raised at SAC |first=Drew W. |last=Zoller |work=The Daily Pennsylvanian |date=25 April 1991 |access-date=22 Julie 2011}}</ref><ref name="washsept12"/> In November 1991 skryf hy 'n artikel in The Daily Pennsylvanian met die titel "Historical Fact or Falsehood?", waarin hy die [[Armeense volksmoord]] ontken en beweer: "Die aansprake van 'n Armeense volksmoord is nie gebaseer op historiese feite nie. As die geskiedenis van die tydperk ondersoek word, word dit duidelik dat daar in werklikheid nie so 'n volksmoord plaasgevind het nie."<ref name="hyetert">{{Cite web|url=https://hyetert.org/2016/04/02/cenk-uygur-the-young-turks-and-the-denial-of-the-armenian-genocide/|title=Cenk Uygur, The Young Turks, and The Denial of The Armenian Genocide|work=HyeTert |date=2 April 2016}}</ref> Hy het sedertdien hierdie stellings veroordeel en sy standpunt omgekeer (hoewel Stephan Pechdimaldji die geloofwaardigheid van sy veroordeling in TheWrap bevraagteken het).<ref name="wrapaug13">{{Cite web|url=https://thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/|title=Why Cenk Uygur Needs to Dump the Name 'The Young Turks' (Guest Blog)|first=Stephan|last=Pechdimaldji|work=TheWrap|date=13 Augustus 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=Historical Fact or Falsehood?|author=Cenk Uygur|date=22 November 1991|url=https://dparchives.library.upenn.edu/cgi-bin/pennsylvania?a=d&d=tdp19911122-01.2.24&e=-------en-20--1--txt-txIN-------|access-date=23 Julie 2020|website=The Daily Pennsylvanian}}{{Dooie skakel|date=Julie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="comp">{{Cite web|first=Art|last=Tavana|title=The Complicity of The Young Turks' Ana Kasparian When She Ignores the Armenian Genocide|url=https://www.playboy.com/read/the-complicity-of-ana-kasparian-1|date=18 Mei 2018|access-date=23 Julie 2020|website=[[Playboy]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=CNN's Chris Cuomo grills Cenk Uygur on his record of Armenian Genocide denial|url=https://en.armradio.am/2019/11/29/cnns-chris-cuomo-grills-cenk-uygur-on-his-record-of-armenian-genocide-denial/|author=Siranush Ghazanchyan |date=29 November 2019|access-date=23 Julie 2020|website=Public Radio of Armenia|language=en-US}}</ref> Hy het 'n Juris Doctor-graad van die Columbia Law School ontvang.<ref name="huff po">{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/cenk-uygur |title=Cenk Uygur|access-date=28 Februarie 2011 |work=The Huffington Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222212552/http://www.huffingtonpost.com//cenk-uygur |archive-date=22 Februarie 2011 |url-status=live}}</ref> ==Beroep== ===Vroeë loopbaan=== Uygur het in 1996 kort as 'n mede-prokureur gewerk. Hy het eers by die prokureursfirma Drinker Biddle & Reath in [[Washington, D.C.]] en toe by Hayes & Liebman in [[New York]] gepraktiseer.<ref name="nomani"/><ref name="washsept12"/> Hy het toe in 1996 gewerk as 'n naweek-/invul-radiogeselsprogramgasheer op WRKO in [[Boston]], [[Massachusetts]], en ook daardie jaar in 'n soortgelyke pos op WWRC in Washington, D.C.<ref name="pgsept1">{{Cite web|url=https://thepenngazette.com/rebel-with-a-url/|author=Andrea K. Hammer|title=Rebel with a URL|work=The Pennsylvania Gazette |date=1 September 2010}}</ref> Hy het tyd gekoop op 'n plaaslike toegangskanaal in Washington, D.C., waar hy politieke kommentaar gelewer het op sy program genaamd ''The Young Turk''. <ref>{{cite news|first=Nicolas|last=Rapold|url=https://www.nytimes.com/2015/02/06/movies/mad-as-hell-a-documentary-about-the-pundit-cenk-uygur.amp.html |title=The Righteous Ranter, Howling at Left and Right| newspaper=[[The New York Times]] |date=5 Februaie 2015}}</ref> In 1999 het hy geskryf vir, vervaardig en verskyn op 'n WAMI-TV-nuusprogram, ''The Times in Miami'', [[Florida]].<ref name="pgsept1"/><ref name="profile"/> Hy het toe ''The Young Turks'' (TYT) op Sirius Satellite Radio begin.<ref name="pgsept1"/><ref name="profile">{{cite web|url=http://www.confabb.com/users/profile/cuygur |title=User Profile for Cenk Uygur (cuygur) |access-date=28 Februarie 2011 |year=c. 2007|first=Cenk|last=Uygur|publisher=Confabb|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718030010/http://www.confabb.com/users/profile/cuygur |archive-date=18 Julie 2011 }}</ref> Daardie jaar het Uygur op 'n [[webjoernaal]]plasing op die TYT-webwerf geskryf: "Dit lyk of hier 'n see van tiete is, en ek drink klein druppels in. Dit is duidelik dat die gene van vroue gebrekkig is. Hulle is swak ontwerpte wesens wat dit doen. wil nie naastenby so dikwels [[seks]] hê as wat nodig is vir die menslike ras om vreedsaam en vrugbaar oor die weg te kom nie."<ref name="washsept12"/> Hy het ook in 'n brief aan die redakteur in ''Salon'' geskryf dat praatjies van 'n Armeense volksmoord bloot propaganda was.<ref name="hyetert"/> In 'n plasing van 21 Julie 2001 oor inheemse Amerikaanse stamme wat 'n regsgeding teen tabakmaatskappye aanhangig gemaak het vir die doelbewuste teiken van Indiaanse tieners, het Uygur geskryf: "hierdie Rooihuide verskyn oral waar daar deesdae 'n geld verdien word."<ref>{{Cite web|url=https://www.independentsentinel.com/sexist-racist-progressive-young-turks-rejected-by-justice-dems/|title=Sexist, Racist Progressive Young Turks Rejected by Justice Dems|first=M.|last=Dowling|date=23 Desember 2017}}</ref> In die 2000's, Uygur het 'n weeklikse blog op ''The Huffington Post'' geskryf en inskrywings geskryf wat krities was oor die 2003 [[Irakoorlog]].<ref name="Puschmann178">{{cite book|last=Puschmann|first=Cornelius|chapter=Thank you for thinking we could: Use and function of interpersonal pronouns in corporate web logs|editor1-last=Dorgeloh|editor1-first=Heidrun|editor2-last=Wanner|editor2-first=Anja|title=Syntactic variation and genre|year=2010|publisher=Walter de Gruyter|isbn=9783110226478|chapter-url=https://books.google.com/books?id=I1sjYq0nsEgC&q=cenk+uygur&pg=PA178|pages=178}}</ref><ref name="Kavka147">{{cite book|last=Kavka|first=Misha|title=Reality TV|year=2012|publisher=Edinburgh University Press|isbn=9780748654352|url=https://books.google.com/books?id=KZBvAAAAQBAJ&q=cenk+uygur&pg=PA147|pages=147}}</ref> ===''The Young Turks''=== [[Lêer:Cenk Uygur at Streamys cropped.jpg|duimnael|Uygur in 2010.]] Uygur het die linkse, progressiewe geselsprogram ''The Young Turks'' geskep met die doel om 'n liberale politieke en vermaaklikheidsprogram te begin.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Alex |date=April 10, 2020 |title=Inside the union campaign that roiled left-wing network The Young Turks |url=https://www.politico.com/news/2020/04/10/union-campaign-that-roiled-the-young-turks-178996 |access-date=24 Mei 2022 |website=Politico |language=en |archive-date=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108044811/https://www.politico.com/news/2020/04/10/union-campaign-that-roiled-the-young-turks-178996 |url-status=live }}</ref><ref name="Fish59139" /><ref name="GrigoryanSuetzl185" /><ref name="Greenwood96">{{Cite book |last=Greenwood |first=Sue |url=https://books.google.com/books?id=L4U0DwAAQBAJ&pg=PT7 |title=Future Journalism: Where we are and where we're going |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=9781317192664 |pages=96 |access-date=19 Mei 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075820/https://books.google.com/books?id=L4U0DwAAQBAJ&pg=PT7#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref> Dit is op 14 Februarie 2002 op die Sirius-satellietradionetwerk bekendgestel, en was ook tussen 2006 en 2008 op die Air America-radionetwerk .<ref name="GrigoryanSuetzl185">{{harvnb|Grigoryan|Suetzl|2019|p=185}}</ref><ref name="Conway85">{{Cite book |last=Conway |first=Kyle |url=https://books.google.com/books?id=3792DgAAQBAJ&q=Air+America+Cenk&pg=PA85 |title=Little Mosque on the Prairie and the Paradoxes of Cultural Translation |publisher=University of Toronto Press |year=2017 |isbn=9781487520557 |pages=85 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075937/https://books.google.com/books?id=3792DgAAQBAJ&q=Air+America+Cenk&pg=PA85#v=snippet&q=Air%20America%20Cenk&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="Dagnes179">{{Cite book |last=Dagnes |first=Alison |url=https://books.google.com/books?id=36qMDwAAQBAJ&q=Super+Mad+at+Everything+All+the+Time |title=Super Mad at Everything All the Time: Political Media and Our National Anger |publisher=Springer |year=2019 |isbn=9783030061319 |pages=179 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075823/https://books.google.com/books?id=36qMDwAAQBAJ&q=Super+Mad+at+Everything+All+the+Time#v=snippet&q=Super%20Mad%20at%20Everything%20All%20the%20Time&f=false |url-status=live }}</ref> Uygur en sy mede-gasheer Ana Kasparian het 'n populisties-linkse handelsmerk- en programmeringstrategie toegepas wat TYT 'n wêreldwye aanlynorganisasie gemaak het.<ref name="Dagnes146152195202">{{Cite book |last=Dagnes |first=Alison |url=https://books.google.com/books?id=ikd6VrcMPUcC&q=A+Conservative+Walks+Into+a+Bar:+The+Politics+of+Political+Humor&pg=PP1 |title=A conservative walks into a bar: The politics of political humor |publisher=Palgrave Macmillan |year=2012 |isbn=9781137270344 |pages=146, 152, 195, 202 |access-date=25 Okober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075823/https://books.google.com/books?id=ikd6VrcMPUcC&q=A+Conservative+Walks+Into+a+Bar:+The+Politics+of+Political+Humor&pg=PP1#v=snippet&q=A%20Conservative%20Walks%20Into%20a%20Bar%3A%20The%20Politics%20of%20Political%20Humor&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="PaoGhuHar2639">{{Cite web |last=Paolillo |first=John |last2=Ghule |first2=Sharad |last3=Harper |first3=Brian |date=2019 |title=A network view of social media platform history: Social structure, dynamics and content on Youtube |url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/59701/0261.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225033455/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/59701/0261.pdf |archive-date=25 Februarie 2020 |access-date=23 Februarie 2020 |publisher=Proceedings of the 52nd Hawaii International Conference on System Sciences |pages=2639}}</ref><ref name="Peck105108">{{harvnb|Peck|2019|pp=105, 108}}</ref> Armeens-Amerikaners het die program se naam gekritiseer omdat die oorspronklike [[Jong Turke]] politieke beweging in die [[Ottomaanse Ryk]] verantwoordelik was vir die [[Armeense volksmoord]]<ref>{{Cite web |last=Pechdimaldji |first=Stephan |date=13 Augustus 2020 |title=Why Cenk Uygur Needs to Dump the Name 'The Young Turks' |url=https://www.thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815205535/https://www.thewrap.com/cenk-uygur-the-young-turks-armenian-genocide/ |archive-date=15 Augustus 2020 |website=[[The Wrap]]}}</ref><ref name="pastemagazine">{{Cite magazine |last=Hunter-Hart |first=Monica |date=5 Januarie 2017 |title=Why Cenk Uygur Is Getting Confronted about the Name "The Young Turks," and Why It Matters |url=https://www.pastemagazine.com/articles/2017/01/why-cenk-uygur-is-getting-confronted-about-the-nam.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328230829/https://www.pastemagazine.com/articles/2017/01/why-cenk-uygur-is-getting-confronted-about-the-nam.html |archive-date=28 Maart 2019 |access-date=27 Augustus 2019 |magazine=Paste}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zoledziowski |first=Anya |date=21 Oktober 2020 |title=The Young Turks Led the Armenian Genocide. But the Progressive Show 'The Young Turks' Won't Change Name |url=https://www.vice.com/en/article/pkde5n/the-young-turks-led-the-armenian-genocide-but-the-progressive-show-the-young-turks-wont-change-name |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031092503/https://www.vice.com/en/article/pkde5n/the-young-turks-led-the-armenian-genocide-but-the-progressive-show-the-young-turks-wont-change-name |archive-date=31 Oktober 2020 |access-date=29 Desember 2021 |website=Vice News}}</ref> Uitvoerende Direkteur van die Armeense Nasionale Komitee van Amerika Aram Hamparian het van Uygur en die naam van die program gesê: “Om 'n volksmoord te ontken, die oorlewendes daarvan te verkleineer, en dan jou politieke vertoning na die oortreders te noem, behoort nie net vir Armeense Amerikaners nie, maar enigiemand bekommerd te wees oor menseregte. Cenk Uygur... het net dit gedoen ....”<ref name="hyetert" /> ''The Young Turks'' het in 2005 'n daaglikse nuusvideoprogram op [[YouTube]] begin, en beweer dat hulle die eerste op die stroomdiens was.<ref>{{Cite web |title=TYT Network |url=https://tyt.com/about/talent/1lBUR818CcK6qKyc4SsmGQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913002502/https://tyt.com/about/talent/1lBUR818CcK6qKyc4SsmGQ |archive-date=13 September 2018 |access-date=12 September 2018 |website=tyt.com |language=en}}</ref> Uygur sê gereeld dat The Young Turks die grootste aanlyn nuusprogram ter wêreld is, en het dit sedert ten minste 2011 beweer.<ref>{{Cite news |last=Kevin Lincoln |title=Meet The Host Of "The Largest Online News Show In The World" |url=https://www.businessinsider.com/i-host-the-largest-online-news-show-in-the-world-and-im-risking-it-all-to-join-a-cable-network-youve-never-heard-of-2011-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913040050/https://www.businessinsider.com/i-host-the-largest-online-news-show-in-the-world-and-im-risking-it-all-to-join-a-cable-network-youve-never-heard-of-2011-12 |archive-date=13 September 2018 |access-date=12 September 2018 |work=Business Insider}}</ref> Dit het meer as 5 miljard kyke op YouTube, en meer as 5 miljoen intekenare, versamel vir 'n Amerikaanse rangorde van #5,566.<ref>{{Cite web |last=Maher |first=Bron |date=29 Junie 2022 |title=Revealed: The biggest English-language news outlets on Youtube and their most popular videos |url=https://pressgazette.co.uk/media-audience-and-business-data/biggest-news-youtube/ |website=Press Gazette}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Young Turks's YouTube Stats and Analytics &#124; HypeAuditor - Influencer Marketing Platform |url=https://hypeauditor.com/youtube/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ/ |website=HypeAuditor.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Young Turks |url=https://www.youtube.com/channel/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912093910/https://www.youtube.com/channel/UC1yBKRuGpC1tSM73A0ZjYjQ |archive-date=12 September 2018 |access-date=12 September 2018 |website=YouTube |language=en}}</ref> Deur gebruik te maak van die invloed van ''The Young Turks''-geselsprogram, het Uygur dit uitgebrei na 'n netwerk van kanale en programme, begin met ''Pop Trigger'' op 5 Julie 2007.<ref>{{Cite web |title=Pop Trigger |url=https://www.youtube.com/channel/UCVa_VOxnPSJe49poc7DW2yQ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828004506/https://www.youtube.com/channel/UCVa_VOxnPSJe49poc7DW2yQ |archive-date=August 28, 2018 |access-date=12 September 2018 |website=YouTube |language=en}}</ref> Video van die program word daagliks op sy webwerf gestroom, sowel as op YouTube, YouTubeTV, via verskeie stroomplatforms, uitgesaai op 'n handvol plaaslike televisiekanale regoor die VSA, en is 'n poduitsending.<ref name="rebel headquarters">{{Cite web |title=The Young Turks: Rebel Headquarters : News : Politics : Commentary |url=http://www.theyoungturks.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080301231336/http://www.theyoungturks.com/ |archive-date=1 Maart 2008 |access-date=29 Augustus 2010}}</ref><ref name="podcasting">{{Cite web |title=The Young Turks: Welcome to The Young Turks Podcasting : News : Politics : Commentary |url=http://www.theyoungturks.com/info/podcasting |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106090958/http://www.theyoungturks.com/info/podcasting |archive-date=6 Januarie 2011 |access-date=29 Augustus 2010}}</ref> In September 2011, toe Uygur jare lank 'n televisieplatform vir ''The Young Turks'' gesoek het, is 'n weekaand TV-uitgawe van die program aangekondig op die nuwe Current TV, wat lae graderings gehad het,<ref>{{Cite web |last=Stelter |first=Brian |date=20 September 2011 |title=Current TV Hires Cenk Uygur |url=https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |website=Media Decoder Blog}}</ref><ref name="Fish59139">{{Cite book |last=Fish |first=Adam |url=https://books.google.com/books?id=SdKyDgAAQBAJ&q=Young+Turks+Cenk&pg=PA161 |title=Technoliberalism and the end of participatory culture in the United States |publisher=Springer |year=2017 |isbn=9783319312569 |pages=59, 139 |access-date=25 Oktober 2020 |archive-date=5 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075824/https://books.google.com/books?id=SdKyDgAAQBAJ&q=Young+Turks+Cenk&pg=PA161#v=snippet&q=Young%20Turks%20Cenk&f=false |url-status=live }}</ref> om 19:00. EST (M–F) op die netwerk wat iewers in die vierde kwartaal van 2011 begin<ref name="currenttv">{{Cite news |last=Stelter |first=Brian |date=20 September 2011 |title=Current TV Hires Cenk Uygur |url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922010124/http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2011/09/20/current-tv-hires-cenk-ugyur/ |archive-date=22 September 2011 |access-date=20 September 2011 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref name="guardian">{{Cite news |last=Madlena |first=Chavala |date=26 April 2010 |title=Cenk Uygur on the success of The Young Turks |url=https://www.theguardian.com/media/2010/apr/26/cenk-uygur-young-turks |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928091053/http://www.theguardian.com/media/2010/apr/26/cenk-uygur-young-turks |archive-date=28 September 2013 |access-date=27 Mei 2010 |work=[[The Guardian]]}}</ref><ref name="mediabistro">{{Cite news |last=Hammer |first=Andrea K. |date=25 Mei 2010 |title=Hey, How'd You Draw 250 Million Viewers to Your Web Show, The Young Turks? |url=http://www.mediabistro.com/articles/cache/a10892.asp?c=mbennf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529153719/http://www.mediabistro.com/articles/cache/a10892.asp?c=mbennf |archive-date=29 Mei 2010 |access-date=26 Mei 2010 |quote= Op 21 Januarie 2010 het MSNBC aangekondig dat hy as plaasvervanger 'n een-uur-nuusprogram vir die stasie om 18:00 sal aanbied. Oos op weeksaande. Mediabistro.com}}</ref> Die program op Current TV het in Desember 2011 begin, met 'n lae kykertal,<ref name="mdcjan13">{{Cite web |last=Stelter |first=Brian |date=13 Januarie 2012 |title=Current TV Finds a Good Number Within Its Tiny Ratings |url=https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/01/13/current-tv-finds-a-good-number-within-its-tiny-ratings/ |website=Media Decoder Blog |access-date=14 November 2023 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426193425/https://archive.nytimes.com/mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/01/13/current-tv-finds-a-good-number-within-its-tiny-ratings/ |url-status=live }}</ref> en geëindig op 15 Augustus 2013, met die einde van alle regstreekse programme op Current TV. In 2015 het Uygur die voormalige [[Ku Klux Klan]]-leier en wit oppergesag [[Neo-Nazisme|neo-Nazi]] David Duke op die program aangebied in 'n antisemitiese segment oor "hoe Jode alles beheer."<ref name="varietydec14">{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=14 Desember 2019 |title=Bernie Sanders Retracts Endorsement of Young Turks Founder Cenk Uygur After Backlash |url=https://variety.com/2019/digital/news/bernie-sanders-cenk-uygur-retracts-endorsement-backlash-1203436658/ |access-date=12 November 2023 |archive-date=12 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112011931/https://variety.com/2019/digital/news/bernie-sanders-cenk-uygur-retracts-endorsement-backlash-1203436658/ |url-status=live }}</ref><ref name="mdcjan13" /> Uygur het op die [[Lex Fridman]]-onderhoud in 2024 gesê dat hy het teen David Duke se sienings geredeneer het.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=QJtPROVsePk |title=Cenk Uygur: Trump vs Harris, Progressive Politics, Communism & Capitalism {{!}} Lex Fridman Podcast #441 |publisher=Lex Fridman |access-date=2024-09-03 |via=YouTube}}</ref> In 2019 het hy getwiet dat Evangeliese Christene die ergste antisemitisme in die wêreld koester.<ref>{{Cite web |last=David French |date=22 Maart 2019 |title=The Real Reasons American Evangelicals Support Israel |url=https://www.nationalreview.com/2019/03/the-real-reasons-american-evangelicals-support-israel/ |website=[[National Review]] |access-date=13 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113060346/https://www.nationalreview.com/2019/03/the-real-reasons-american-evangelicals-support-israel/ |url-status=live }}</ref> In Mei 2018 het ''The Young Turks'' sy eie TV-formaat 24-uur-kanaal op YouTube TV bekendgestel, wat beide regstreekse en voorafopgeneemde programme insluit.<ref>{{Cite news |last=Spangler |first=Todd |date=17 Mei 2018 |title=YouTube TV Launches Tastemade, TYT Network 24-Hour Linear Channels |url=https://variety.com/2018/digital/news/youtube-tv-tastemade-young-turks-linear-channels-1202812759/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828212710/https://variety.com/2018/digital/news/youtube-tv-tastemade-young-turks-linear-channels-1202812759/ |archive-date=29 Augustus 2018 |access-date=12 September 2018 |work=Variety |language=en-US}}</ref> Uygur het sy neef, [[Hasan Piker]], gehuur om vir die program te werk.<ref>{{Cite web |last=Lorenz |first=Taylor |date=10 November 2020 |title=How Hasan Piker Took Over Twitch |url=https://www.nytimes.com/2020/11/10/style/hasan-piker-twitch.html |website=The New York Times |access-date=14 November 2023 |archive-date=10 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201110173729/https://www.nytimes.com/2020/11/10/style/hasan-piker-twitch.html |url-status=live }}</ref> ===MSNBC=== MSNBC het Uygur as 'n bydraer en plaasvervangende anker vir die netwerk op 21 Oktober 2010 gehuur.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2010/tv/news/msnbc-hires-cenk-uygur-1118026116/|title=MSNBC hires Cenk Uygur|first=Sam|last=Thielman|work=Variety|date=22 Oktober 2010|access-date=15 November 2023|archive-date=15 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115041617/https://variety.com/2010/tv/news/msnbc-hires-cenk-uygur-1118026116/|url-status=live}}</ref><ref name="Marmura100">{{harvnb|Marmura|2018|p=100.}}</ref><ref name="Karpf125">{{cite book|last=Karpf|first=David|title=The MoveOn Effect: The Unexpected Transformation of American Political Advocacy|year=2012|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199942879|url=https://books.google.com/books?id=xlifgdlbCIkC&q=cenk+uygur&pg=PA125|pages=125|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075825/https://books.google.com/books?id=xlifgdlbCIkC&q=cenk+uygur&pg=PA125#v=snippet&q=cenk%20uygur&f=false|url-status=live}}</ref> Op 21 Januarie 2011 is Uygur aangewys as die gasheer van die 18:00. Oostelike gleuf op MSNBC as die anker van 'n nuwe prime time-uitgawe van MSNBC Live, wat lei tot 'n herrangskikking van die tydgleuwe van MSNBC se ander prime time-programme. Uygur het die tydgleuf vir ses maande gevul, van Januarie tot Junie 2011.<ref name="olbermann leaves">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/24/AR2011012405321.html |title=Keith Olbermann leaves MSNBC, speculation follows |newspaper=[[The Washington Post]] |date=4 Januarie 2011 |access-date=9 Maart 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113084729/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/24/AR2011012405321.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=live}}</ref><ref name="hollywood">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/cenk-uygur-exits-msnbc-213624|title=Cenk Uygur Exits MSNBC|website=The Hollywood Reporter|date=20 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723082136/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/cenk-uygur-exits-msnbc-213624 |archive-date=23 Julie 2011|accessdate=21 Julie 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html|title=Sharpton Appears to Win Anchor Spot on MSNBC|first=Brian|last=Stelter|date=21 Julie 2011|work=The New York Times}}</ref> Die bestuur het die styl van verskeie gashere, insluitend Uygur, gesien as buite die basis van MSNBC se handelsmerkdoelwitte, wat tot hul degradering gelei het.<ref name="Peck105"/> Volgens Uygur het MSNBC-president Phil Griffin nie van sy "aggressiewe styl" gehou nie en vir hom gesê dat die netwerk se gehoor "verskillende maniere van praat vereis".<ref name="Peck105"/> MSNBC het ontken dat die netwerk sensuur van sy anti-korporatiewe standpunte verlang, en beide kante het saamgestem dat hul belangrikste meningsverskille oor die kommunikasiestyl gaan.<ref name="Peck105"/> Sy kontrak het geëindig toe hy 'n naweekgleuf aangebied is en het geweier. Hy is vervang deur Al Sharpton, wat teen September 4% hoër graderings gekry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/09/19/business/media/as-an-msnbc-host-al-sharpton-is-a-hybrid-like-no-other.html|title=As an MSNBC Host, Sharpton Is a Hybrid Like No Other|first=Alan|last=Feuer|date=18 September 2011|work=The New York Times|access-date=14 November 2023|archive-date=5 September2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905075826/https://www.nytimes.com/2011/09/19/business/media/as-an-msnbc-host-al-sharpton-is-a-hybrid-like-no-other.html|url-status=live}}</ref><ref name="Peck105"/><ref name="sharpton appears">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html?scp=1&sq=cenk&st=cse|title=Sharpton Appears to Win Anchor Spot on MSNBC|first=Brian|last=Stelter|work=[[The New York Times]]|date=20 Julie 2011|access-date=26 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301131137/http://www.nytimes.com/2011/07/21/business/media/sharpton-close-to-being-msnbc-anchor.html?scp=1&sq=cenk&st=cse|archive-date=1 Maart 2017|url-status=live}}</ref><ref name="leaving">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-cenkuygur-idUSTRE76K02A20110721 |title=Cenk Uygur, host of "MSNBC Live" since January, will be leaving MSNBC after declining a shift to another timeslot|author= Lucas Shaw|work=[[Reuters]]|date=20 Julie 2011|access-date=30 Junie 2017 |archive-date=1 Februarie 2013|archive-url=https://archive.today/20130201044812/http://www.reuters.com/article/2011/07/21/us-cenkuygur-idUSTRE76K02A20110721 |url-status=live }}</ref> Nadat hy kabelnuus verlaat het, het Uygur sy aandag aan TYT gewy.<ref name="Peck105">{{cite book|last=Peck|first=Reece|title=Fox populism: Branding conservatism as working class|year=2019|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|isbn=9781108496766|url=https://books.google.com/books?id=JFR-DwAAQBAJ&q=Fox+Populism:+Branding+Conservatism+as+Working+Class&pg=PR9|pages=105|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080332/https://books.google.com/books?id=JFR-DwAAQBAJ&q=Fox+Populism:+Branding+Conservatism+as+Working+Class&pg=PR9#v=snippet&q=Fox%20Populism%3A%20Branding%20Conservatism%20as%20Working%20Class&f=false|url-status=live}}</ref> Uygur het mettertyd ontnugter geraak met tradisionele media-instellings.<ref name="Marmura100"/> ===Wolf-PAC=== Uygur het die verwydering van korporatiewe skenkings uit die politieke stelsel ondersteun, en hy het gesê dat "veldtogfinansieringshervorming" die "enigste kwessie" in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is.<ref name="Lessig5">{{cite book|last=Lessig|first=Lawrence|title=Republic, Lost: How Money Corrupts Congress-and a Plan to Stop It|year=2011|publisher=Hachette UK|isbn=9780446576420|url=https://books.google.com/books?id=SQo5AQAAQBAJ&q=cenk+Uygur+&pg=PT298|pages=5|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080333/https://books.google.com/books?id=SQo5AQAAQBAJ&q=cenk+Uygur+&pg=PT298|url-status=live}}</ref><ref name="Solaimanxxi">{{cite thesis|last=Solaiman|first=Barry|date=2017|title=Evaluating Lobbying in the United Kingdom: Moving from a Corruption Framework to 'Institutional Diversion'|type=Ph.D.|publisher=University of Cambridge|url=https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/handle/1810/269394/Solaiman-2017-PhD.pdf?sequence=1|access-date=24 Februarie 2020|pages=xxi}}</ref> Verskeie Hooggeregshof-uitsprake (1976, 1978, 2010) oor veldtogfinansiering het Uygur gemotiveer<ref>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/blogs/politics/2010/02/in-supreme-court-ruling-on-campaign-finance-the-public-dissents/ |title=In Supreme Court Ruling on Campaign Finance, the Public Dissents |work=ABC News |access-date=17 Julie 2014}}</ref><ref>{{cite interview|last=Uygur|first=Cenk |subject-link=Cenk Uygur |interviewer=Sam Kessler |title=Politics and Populism: Interview with Cenk Uygur|url=https://harvardpolitics.com/interviews/politics-populism-interview-cenk-uygur/|publisher=Harvard University |location=Cambridge, Massachusetts |date=26 Februarie 2017 |work=Harvard Political Review |access-date=9 Augustus 2019 |archive-date=9 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809153545/https://harvardpolitics.com/interviews/politics-populism-interview-cenk-uygur/ |url-status=dead }}</ref> tydens die Occupy Wall Street-beweging om 'n langtermynprojek, 'n politieke aksiekomitee genaamd Wolf-PAC, op 19 Oktober 2011 van stapel te stuur , in New York City.<ref>{{cite news|last1=Blumenthal|first1=Paul|title=Cenk Uygur Launches New Effort To Separate Money And Politics|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/10/20/cenk-uygur-separate-money-and-politics_n_1023053.html|access-date=16 November 2014|work=The Huffington Post|date=20 Oktober 2011|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129034341/http://www.huffingtonpost.com/2011/10/20/cenk-uygur-separate-money-and-politics_n_1023053.html|url-status=live}}</ref><ref name="Wieciech80">{{cite journal|last=Wieciech|first=Tomasz|title=An Article V Convention of States as a Constitutional Initiative at the Federal Level|url=https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/67529/wieciech_an_article_v_convention_of_states_as_a_constitutional_initiative_2018.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=TEKA of Political Science and International Relations|volume=13|issue=1|year=2018|pages=80|access-date=24 Februarie 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080341/https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/67529/wieciech_an_article_v_convention_of_states_as_a_constitutional_initiative_2018.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=live}}</ref> Wolf-PAC het ten doel om staatswetgewers te beywer om resolusies aan te neem wat vra vir 'n Konvensie van die State kragtens Artikel V van die Amerikaanse Grondwet. Sy slagspreuk is "'n Super-PAC om alle super-PAC's te beëindig". Die doel van die konvensie sou wees om 'n wysiging aan die Verenigde State se Grondwet deur te voer wat korporatiewe persoonlikheid sou beëindig en alle verkiesings in die Verenigde State in die openbaar sou finansier.<ref>{{cite web |title=The Plan |url=http://www.wolf-pac.com/the_plan |work=Wolf PAC |access-date=26 Februarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219035834/http://www.wolf-pac.com/the_plan |archive-date=19 Februarie 2013 |url-status=live}}</ref> Vanaf 2017 het vyf state 'n resolusie aanvaar wat vra vir so 'n konvensie, hoewel nie alle state dieselfde taal in hul konvensie-oproep gebruik het nie.<ref>{{cite news|last1=Bogdan|first1=Jennifer|title=At R.I. State House, Wolf PAC lobbyists made late push|url=http://www.providencejournal.com/news/20160620/at-ri-state-house-wolf-pac-lobbyists-made-late-push|access-date=10 April 2017|publisher=Providence Journal|date=20 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710041417/http://www.providencejournal.com/news/20160620/at-ri-state-house-wolf-pac-lobbyists-made-late-push|archive-date=10 Julie 2018|url-status=live}}</ref> Volgens indienings by die Federale Verkiesingskommissie het Wolf-PAC gedurende die 2016- en 2018-verkiesingsiklusse byna 80% van sy uitbetalings aan salarisse en administratiewe koste bestee. Jonah Bennett het in The Daily Caller gesê: "Cenk Uygur is so daarop ingestel om geld uit die politiek te hou dat sy eie [[politieke aksiekommitee]] (PAC) feitlik al sy skenkergeld aan personeel- en bedryfsuitgawes spandeer."<ref name="cpr">{{Cite web|url=https://capitalresearch.org/article/the-young-turks-part-3/|title=The Young Turks: Regressive Bad Faith|date=1 November 2018|author=Steve Warner|website=Capital Research Center|access-date=14 November 2023|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080335/https://capitalresearch.org/article/the-young-turks-part-3/|url-status=live}}</ref> ===Justice Democrats=== Op 23 Januarie 2017 het Uygur die Justice Democrats saam met Kyle Kulinski, 'n politieke kommentator wat geaffilieer was met Uygur se ''Young Turks''-netwerk, gestig.<ref>{{cite web|first=David|last=Wiegel|url=https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2017/01/23/progressives-launch-justice-democrats-to-counter-primary-corporate-legislators/|title=Progressives launch 'Justice Democrats' to counter party's 'corporate' legislators|newspaper=[[The Washington Post]]|date=23 Januarie 2017|access-date=24 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330162649/https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2017/01/23/progressives-launch-justice-democrats-to-counter-primary-corporate-legislators/|archive-date=30 Maart 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|first=Tim|last=Haines|url=http://www.realclearpolitics.com/video/2017/01/24/cenk_uygur_launches_a_new_wing_of_democratic_party_justice_democrats.html|title=Cenk Uygur Launches A "New Wing" Of Democratic Party: Justice Democrats|website=[[Real Clear Politics]]|date=24 Januarie 2017|access-date=24 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202071447/http://www.realclearpolitics.com/video/2017/01/24/cenk_uygur_launches_a_new_wing_of_democratic_party_justice_democrats.html|archive-date=2 Februarie 2017|url-status=live}}</ref><ref name="GrigoryanSuetzl190"/> Die groep poog om die Demokratiese Party te stuur in die sterk progressiewe, sosiaal-demokratiese of demokratiese sosialistiese<ref name="GrigoryanSuetzl190"/> rigting wat deur die Amerikaanse senator [[Bernie Sanders]] voorgestaan word. Die groep het progressiewe kandidate in voorverkiesings ondersteun teen politici wat hulle as gematigde en konserwatiewe Demokrate beskou,<ref>{{cite news|first=David|last=Wiegel|url=https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/wp/2017/09/29/four-reasons-why-democrats-arent-facing-rebellions-in-primaries/|title=Four Reasons Democrats Aren't Facing Rebellions in Primaries|newspaper=[[The Washington Post]]|date=29 September 2017|access-date=6 Februarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130151722/https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/wp/2017/09/29/four-reasons-why-democrats-arent-facing-rebellions-in-primaries/|archive-date=30 November 2018|url-status=live}}</ref><ref name="GrigoryanSuetzl190">{{cite book|last1=Grigoryan|first1=Nune|last2=Suetzl|first2=Wolfgang|chapter=Hybridized political participation|editor1-last=Atkinson|editor1-first=Joshua D.|editor2-last=Kenix|editor2-first=Linda|title=Alternative Media Meets Mainstream Politics: Activist Nation Rising|year=2019|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781498584357|url=https://books.google.com/books?id=D_CYDwAAQBAJ&q=Alternative+Media+Meets+Mainstream+Politics:+Activist+Nation+Rising|pages=190|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=5 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080335/https://books.google.com/books?id=D_CYDwAAQBAJ&q=Alternative+Media+Meets+Mainstream+Politics:+Activist+Nation+Rising#v=snippet&q=Alternative%20Media%20Meets%20Mainstream%20Politics%3A%20Activist%20Nation%20Rising&f=false|url-status=live}}</ref> soos Joe Manchin,<ref>{{cite web|url=http://tuzmp3.co/mp3/progressive-primary-challenger-senator-joe-manchin-a-democrat-in-name-only.html|title=Expired - domain expired|website=tuzmp3.co|access-date=19 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119235341/http://tuzmp3.co/mp3/progressive-primary-challenger-senator-joe-manchin-a-democrat-in-name-only.html|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=dead}}</ref> Joe Crowley,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/06/26/nyregion/joseph-crowley-ocasio-cortez-democratic-primary.html|title=Alexandria Ocasio-Cortez Defeats Joseph Crowley in Major Democratic House Upset|last1=Goldmacher|first1=Shane|date=26 Junie 2018|work=The New York Times|access-date=16 Februarie 2019|last2=Martin|first2=Jonathan|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627022115/https://www.nytimes.com/2018/06/26/nyregion/joseph-crowley-ocasio-cortez-democratic-primary.html|archive-date=27 Junie 2018|url-status=live}}</ref> en Dianne Feinstein.<ref>{{cite web|url=https://www.xumo.tv/video/XM0H7MR58SF89A/huge-dianne-feinstein-challenger-announcement-thursday-november-2nd|title=HUGE Dianne Feinstein Challenger Announcement Thursday, November 2nd|website=XUMO|access-date=19 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065851/https://www.xumo.tv/video/XM0H7MR58SF89A/huge-dianne-feinstein-challenger-announcement-thursday-november-2nd|archive-date=20 Januarie 2018|url-status=dead}}</ref> Uygur is op 22 Desember 2017 uit die Justice Democrats gedwing, na die ontdekking van webjoernaalplasings wat hy in die vroeë 2000's geskryf het waarin hy verklarings gemaak het wat deur Justice Democrats se leierskap as "seksisties en rassisties" beskryf is.<ref name="lamnov19">{{Cite web|url=https://lamag.com/featured/cenk-uygur-congress-campaign|title=Cenk Uygur Is out for Katie Hill's Seat. When it Comes to Republicans, He's Ready to 'Rip Their Face Off'|author=Brittany Martin|work=LA Magazine|date=November 19, 2019|access-date=November 12, 2023|archive-date=November 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112071220/https://lamag.com/featured/cenk-uygur-congress-campaign|url-status=live}}</ref><ref name=nytdec13/><ref>{{cite tweet |author=Justice Democrats |user=justicedems |number=944356205476106240 |date=December 22, 2017 |title=We are deeply disturbed by recent news regarding @cenkuygur & David Koller. Their language and conduct is horrifying and does not reflect our values at Justice Democrats. We would be hypocrites to not act immediately and ask for their resignation. Here is our official statement}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/justice-democrats-ousts-cenk-uygur_us_5a3eb4d1e4b025f99e178181 |title=Progressive Group Ousts Cenk Uygur Over Past Sexist Writing|last=Marans|first=Daniel|date=December 23, 2017|website=[[The Huffington Post]] |access-date=April 24, 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108010430/https://www.huffingtonpost.com/entry/justice-democrats-ousts-cenk-uygur_us_5a3eb4d1e4b025f99e178181|archive-date=January 8, 2019 |url-status=live }}</ref><ref name="Hellinger109">{{cite book|last=Hellinger|first=Daniel C.|title=Conspiracies and Conspiracy Theories in the Age of Trump|year=2018|publisher=Springer|isbn=9783319981581|url=https://books.google.com/books?id=U3hvDwAAQBAJ&q=Conspiracies+and+Conspiracy+Theories+in+the+Age+of+Trump|pages=109|access-date=25 Oktober 2020|archive-date=September 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905080336/https://books.google.com/books?id=U3hvDwAAQBAJ&q=Conspiracies+and+Conspiracy+Theories+in+the+Age+of+Trump#v=snippet&q=Conspiracies%20and%20Conspiracy%20Theories%20in%20the%20Age%20of%20Trump&f=false|url-status=live}}</ref> Die volgende dag het Uygur om verskoning gevra en sy vorige stellings aan die kaak gestel in 'n video op The Young Turks-kanaal op YouTube. In 'n onderhoud met ''The Wrap'' het Uygur gesê hy het die "lelike" plasings 'n dekade gelede uitgevee, en bygevoeg: "Die goed wat ek destyds geskryf het, was regtig onsensitief en onkundig. As jy dit vandag lees, wat ek 18 jaar gelede geskryf het, en jy is daardeur beledig, jy is 100 persent reg En enigiemand wat aan daardie materiaal onderwerp word, vra om verskoning en ek is diep spyt dat ek daardie goed geskryf het toe ek 'n ander ou was.<ref name=":1" /> Uygur het gesê dat hy die plasings geskryf het terwyl hy nog 'n konserwatief was, voordat hy 'n politieke transformasie ondergaan het en 'n liberaal geword het; hy het beweer dat hy "nog nie volwasse was nie" en "steeds 'n konserwatief was wat gedink het dat dinge polities inkorrek en kontroversieel was". Uygur het bygevoeg, "As iemand dit vandag gesê het, sou ek hulle hewig kritiseer op die program en met reg, en ek het. Ek het myself oor die jare gekritiseer".<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.thewrap.com/young-turks-cenk-uygur-blog-breasts-women-flawed/|access-date=11 Julie 2019|title='Young Turks' Founder Cenk Uygur Apologizes for 'Ugly,' 'Insensitive' Old Blog Posts (Exclusive)|first=Jon|last=Levin|date=21 Desember 2017|website=TheWrap|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712011737/https://www.thewrap.com/young-turks-cenk-uygur-blog-breasts-women-flawed/|archive-date=12 Julie 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtontimes.com/news/2017/dec/22/cenk-uygur-young-turks-founder-apologizes-insensit/ |title=Cenk Uygur, 'Young Turks' founder, apologizes for 'insensitive and ignorant' posts about women |last=Chasmar |first=Jessica |date=22 Desember 2017 |newspaper=[[The Washington Times]] |access-date=24 April 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808115003/https://www.washingtontimes.com/news/2017/dec/22/cenk-uygur-young-turks-founder-apologizes-insensit/ |archive-date=8 Augustus 2018 |url-status=live }}</ref> ===Rebellion PAC=== In 2020 het hy saam met Brianna Wu, Rebellion PAC, 'n politieke aksiekomitee met 'n fokus op die aanbieding van advertensies ter ondersteuning van progressiewe verkiesingskandidate gestig.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2020/08/13/trailer-path-ahead-kamala-harris/|title=The Trailer: The path ahead for Kamala Harris|last=Weigel|first=David|author-link=David Weigel|date=13 Augustus 2020|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=30 April 2022|archive-date=28 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128001439/https://www.washingtonpost.com/politics/2020/08/13/trailer-path-ahead-kamala-harris/|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uygur, Cenk}} [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse politici]] 7u5om7zlwsd415fb2821lomp7o40m1f 0 418870 2892267 2696660 2026-04-10T13:52:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892267 wikitext text/x-wiki [[Lêer:George Watson (1767-1837) - Andrew Bell (1726–1809), Engraver and Publisher - PG 307 - National Galleries of Scotland.jpg|duimnael|Andrew Bell deur George Watson.]] '''Andrew Bell''' (1726–1809) was 'n [[Skotte|Skotse]] graveur en drukker wat saam met Colin Macfarquhar ''[[Encyclopædia Britannica]]'' gestig het. ==Biografie== [[Lêer:Plate CXLVIII from 1st Encyclopaedia Britannica.jpg|duimnael|Bell se koperplaat van 'n eersterangse oorlogskip uit die Eerste Uitgawe van die ''Encyclopædia Britannica -'' "ongetwyfeld die edelste masjien wat ooit uitgevind is"]] Bell is in 1726 in [[Edinburgh]] gebore, sy pa 'n bakker. Hy het min formele opleiding gehad en was 'n vakleerling by die graveur Richard Cooper.<ref>{{cite journal|last=Kafker|first=Frank A.|date=1 Oktober 2008|title= The Achievement of Andrew Bell and Colin Macfarquhar as the First Publishers of the Encyclopaedia Britannica.|journal=Journal for Eighteenth-Century Studies|volume=18|issue=2|pages=139–152|doi=10.1111/j.1754-0208.1995.tb00185.x}}</ref> Bell was 'n kleurvolle Skot. Sy lengte was vier voet ses duim (1,37 m); hy het krom bene en 'n enorme [[neus]] gehad wat hy soms met 'n [[papier-maché]]-weergawe sou aanvul wanneer iemand na sy natuurlike neus staar.<ref name="kogan_1958" >{{cite book | last = Kogan | first = Herman | year = 1958 | title = The Great EB: The Story of the Encyclopædia Britannica | url = https://archive.org/details/greatebstoryo00koga_1 | url-access = registration | publisher = The University of Chicago Press | location = Chicago | lccn= 58-8379}}</ref> Bell het begin werk as 'n graveur van helmtekens, name, ens. op hondehalsbande.<ref name="kogan_1958" /> Ten spyte van sy klein gestalte het hy doelbewus op die grootste [[perd]] beskikbaar in Edinburgh gery en met 'n leer afgeklim tot die gejuig van omstanders.<ref name="kogan_1958" /> Bell het byna al die koperplaatgravures vir die 1ste–4de uitgawes van die ''Britannica'' vervaardig: 160 vir die 1ste, 340 vir die 2de, 542 vir die 3de en 531 vir die 4de. <ref>Gunn, Ann. ‘Five Hundred and Forty-Two Copperplates’: Andrew Bell’s Illustrations for the Encyclopaedia Britannica, 1771–97.” ''Journal of the Scottish Society for Art History''. V. 22, (2017–2018): 7-14.</ref> Daarenteen is die 50 plate van die ''Supplement'' tot die 3de uitgawe deur D. Lizars gegraveer. Nadat Macfarquhar in 1793 gesterf het, het Bell sy erfgename uitgekoop en alleeneienaar van die ''Britannica'' geword tot sy eie dood in 1809. Hy het met sy skoonseun, Thomson Bonar, gestry en geweier om met hom te praat vir die laaste tien jaar van sy lewe. ==Familie== Hy het in 1756 met Anne Wake getrou wat die dogter van 'n aksynsbeampte was.<ref>{{Cite journal|last=Kafker|first=Frank A.|date=2008-10-01|title=THE ACHIEVEMENT OF ANDREW BELL and COLIN MACFARQUHAR AS THE FIRST PUBLISHERS OF THE ENCYCLOPAEDIA BRITANNICA|journal=Journal for Eighteenth-Century Studies|language=en|volume=18|issue=2|pages=139–152|doi=10.1111/j.1754-0208.1995.tb00185.x|issn=1754-0194}}</ref> Sy was blykbaar die kleindogter van die kunstenaar John Scougal en deur hierdie verband het Bell baie van Scougal se skilderye geërf.<ref>Cassell's Old and New Edinburgh vol. II p. 222/3</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bell, Andrew}} [[Kategorie:Geboortes in 1726]] [[Kategorie:Sterftes in 1809]] [[Kategorie:Ensiklopedieë]] jqn1ognh93fbx2lga4fher8t48b7km5 0 419166 2892543 2700786 2026-04-10T20:23:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892543 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sayyid Nasrallah.jpg|duimnael|Hassan Nasrallah ]] '''Hassan Nasrallah''' ([[Arabies]]: حسن نصر الله [ħasan nasˤrɑɫɫɑh]; [[31 Augustus]] [[1960]] - [[27 September]] [[2024]]) was 'n Libanese geestelike en die sekretaris-generaal van [[Hezbollah]], 'n [[Sjia]] Islamitiese [[politieke party]] en militante groep. Nasrallah is gebore in 'n Sjia-gesin in die voorstede van [[Beiroet]] in 1960, het sy opleiding in [[Tirus]] voltooi, toe hy kortliks by die Amal-beweging aangesluit het, en daarna by 'n Sjia-kweekskool in Baalbek. Hy het later aan 'n Amal-skool gestudeer en onderrig gegee. Nasrallah het by Hezbollah aangesluit, wat gestig is om die 1982 Israeliese inval in Libanon te beveg. Na 'n kort tydperk van godsdiensstudies in [[Iran]], het Nasrallah na [[Libanon]] teruggekeer en Hezbollah se leier geword nadat sy voorganger in 1992 in 'n Israeliese lugaanval dood is.<ref name=AlJazeeraprofile>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/archive/2006/04/2008410115816863222.html|title=Profile: Sayed Hassan Nasrallah|newspaper=Al Jazeera]date=17 Julie 2000|access-date=22 April 2013|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913173848/https://www.aljazeera.com/archive/2006/04/2008410115816863222.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Hezbollah |url=http://www.cfr.org/lebanon/hezbollah-k-hizbollah-hizbullah/p9155 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328084825/http://www.cfr.org/lebanon/hezbollah-k-hizbollah-hizbullah/p9155 |archive-date=28 Maart 2016 |access-date=19 Maart 2018 |website=Council on Foreign Relations}}</ref> Onder Nasrallah se leierskap het Hezbollah [[missiel|missiele]] met 'n langer reikafstand bekom, wat hulle in staat gestel het om op die noorde van Israel toe te slaan. Nadat [[Israel]] swaar ongevalle gely het tydens sy 18-jarige besetting van Suid-Libanon, het dit sy magte in 2000 onttrek, wat Hezbollah se gewildheid in die streek aansienlik verhoog het, en Hezbollah se posisie in Libanon versterk het. Hezbollah se rol in die hinderlaag van 'n Israeliese grenspatrollie-eenheid wat gelei het tot die 2006 Libanon-oorlog, was egter onderhewig aan plaaslike en streekskritiek. Tydens die [[Siriese Burgeroorlog]] het Hezbollah aan die kant van die Siriese weermag geveg teen wat Nasrallah "Islamitiese ekstremiste" genoem het. Op 27 September 2024 het die [[Israeliese Verdedigingsmagte]] aangekondig dat sy lugmag Hezbollah se hoofkwartier getref het met die doel om Nasrallah te dood.<ref>{{Cite web |date=27 September 2024 |title=Israel says it struck Hezbollah's headquarters in huge explosion that shakes Lebanese capital |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-airstrikes-suburb-617575d9c5d7c711bc02e7b81d2ba4ad |access-date=27 September 2024 |website=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=الشرق |date=27 September 2024 |title=إعلام إسرائيلي وأميركي: حسن نصر الله هو المستهدف من الغارات على بيروت {{!}} الشرق للأخبار |url=https://asharq.com/sub-live/politics/28766/%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A5%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1%D9%83%D9%8A-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%86%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA/ |access-date=27 September 2024 |website=Asharq News |language=ar}}</ref> Hezbollah het sy dood die volgende dag bevestig.<ref>{{cite web|url= https://www.sarayanews.com/mobile/article/961269/|title=حزب الله يعلن رسميا استشهاد حسن نصرالله|work=Saraya|date=28 September 2024|access-date=28 September 2024|language=ar}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nasrallah, Hassan }} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Libanese politici]] 4b7zdiiacuu28wxe6yeceb844a5mnuf 0 419334 2892548 2700681 2026-04-10T20:27:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892548 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hendrik Antoon Lorentz.jpg|duimnael|Hendrik Antoon Lorentz ]] '''Hendrik Antoon Lorentz''' ([[Arnhem]], [[18 Julie]] [[1853]] – [[Haarlem (stad)|Haarlem]], [[4 Februarie]] [[1928]]) was een van [[Nederland]] se grootste [[Fisika|fisici]] en wenner van die 1902 [[Nobelprys vir fisika|Nobelprys vir Fisika]].<ref>{{en}} de Haas-Lorentz, G.L., ed.: ''H.A. Lorentz. Impressions of his life and work'', North-Holland Pub. Co., Amsterdam 1957</ref><ref name="Kox 2019">Kox, A.J.: ''Hendrik Antoon Lorentz. Een levend kunstwerk, natuurkundige 1853-1928'', uitgeverij Balans, Amsterdam 2019 ({{ISBN|9789463820677}}, 316 pagina's.)</ref><ref name="Berends 2019">Berends, Frits en van Delft, Dirk: ''Lorentz: gevierd fysicus, geboren verzoener'', Prometheus, Amsterdam 2019 ({{ISBN|9789044642667}}, 725 pagina's.)</ref> Hy het saam met [[Pieter Zeeman]] die Nobelprys ontvang vir hul navorsing oor die invloed van [[magnetisme]] op [[Spektraallyn|spektrale lyne]]: die Zeeman-effek. Lorentz het hoofsaaklik teoretiese navorsing gedoen oor die elektromagnetiese eienskappe van [[materie]]: sy elektronteorie. Hy het veronderstel dat die grootte van voorwerpe deur hul spoed (die Lorentz-sametrekking) sowel as hul massa beïnvloed word. Hy het ook aangeneem dat die [[spoed van lig]] die hoogste moontlike spoed is. Sodoende het hy die grondslag gelê vir [[Albert Einstein]] se [[spesiale relatiwiteitsteorie]]. Lorentz was die ''doyen'' van fisici in sy tyd: Einstein het na hom opgekyk. Die Lorentz-krag op 'n stroomdraende draad of geleier in 'n magneetveld is na hom vernoem, asook die Lorentz-transformasie uit spesiale relatiwiteit, die Lorentz-Lorenz-vergelyking vir die brekingsindeks en die Lorentz-verspreiding in [[statistiek]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lorentz, Hendrik}} [[Kategorie:Geboortes in 1853]] [[Kategorie:Sterftes in 1928]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] lw4oes4xec312qa05ju7eeo3xhdbpe8 0 419381 2892536 2705076 2026-04-10T20:18:10Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2892536 wikitext text/x-wiki [[Lêer:J.J Thomson.jpg|duimnael|Thomson in 1915.]] Sir '''Joseph John Thomson''' OM FRS<ref name="frs">{{Cite journal | last1 = Rayleigh | doi = 10.1098/rsbm.1941.0024 |title = Joseph John Thomson. 1856–1940 | journal = Obituary Notices of Fellows of the Royal Society | volume = 3 | issue = 10 | pages = 586–609 | year = 1941 | doi-access = free }}</ref> ([[18 Desember]] [[1856]] – [[30 Augustus]] [[1940]]) was 'n Britse [[Fisika|fisikus]] en [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryswenner in Fisika]], gekrediteer met die ontdekking van die [[elektron]], die eerste [[subatomiese deeltjie]] wat gevind is. In 1897 het Thomson getoon dat katodestrale saamgestel is uit voorheen onbekende negatief gelaaide deeltjies (nou elektrone genoem), wat hy bereken het liggame baie kleiner as atome en 'n baie groot lading-tot-massa-verhouding moet hê <ref name="Profile">{{cite web|title=Joseph John "J. J." Thomson|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/joseph-john-j-j-thomson|publisher=Science History Institute|access-date=20 Maart 2018|date=Junie 2016}}</ref> Thomson word ook gekrediteer met die vind van die eerste bewyse vir [[Isotoop|isotope]] van 'n stabiele (nie-radioaktiewe) element in 1913, as deel van sy verkenning na die samestelling van kanaalstrale (positiewe ione). Sy eksperimente om die aard van positief gelaaide deeltjies te bepaal, met Francis William Aston, was die eerste gebruik van [[massaspektrometrie]] en het gelei tot die ontwikkeling van die massaspektrograaf.<ref name="Profile" /><ref name="Jones">{{cite web |author-first=Mark |author-last=Jones|title=Gas Chromatography-Mass Spectrometry |url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/gas-chromatography-mass-spectrometry.html |website=American Chemical Society |access-date=19 November 2019}}</ref> Thomson is in 1906 met die [[Nobelprys vir Fisika]] bekroon vir sy werk oor die [[Geleidingsvermoë|geleiding van elektrisiteit]] in gasse.<ref name="Nobel1906">{{cite web|title=J.J. Thomson – Biographical|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1906/thomson-bio.html|website=The Nobel Prize in Physics 1906|publisher=The Nobel Foundation|access-date=11 Februarie 2015}}</ref> Thomson was ook 'n onderwyser, en sewe van sy studente het Nobelpryse gewen: [[Ernest Rutherford]] (Chemie 1908), [[William Lawrence Bragg]] (Fisika 1915), [[Charles Barkla]] (Fisika 1917), Francis Aston (Chemie 1922), Charles Thomson Rees Wilson (Fisika 1927), Owen Richardson (Fisika 1928) en Edward Victor Appleton (Fisika 1947).<ref>{{cite web |last1=Sengupta |first1=Sudipto |title=Extraordinary Professor: JJ Thomson and his Nobel Prize Factory |url=https://probashionline.com/jj-thomson-nobel-prize-factory/ |website=Probashi |publisher=Durga Puja & Cultural Association (India) |access-date=7 Augustus 2022 |date=6 April 2015 |quote= Sy Nobelpryswennerstudente sluit in Rutherford, Aston, Wilson, Bragg, Barkla, Richardson en Appleton}}</ref> Slegs Arnold Sommerfeld se rekord van mentorskap bied 'n vergelykbare lys van hoëpresterende studente. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thomson, Joseph John}} [[Kategorie:Geboortes in 1856]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] 9arzq8fkqc75rndlvxwn5gf011xwkc5 0 419410 2892496 2701173 2026-04-10T19:29:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892496 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gabriel Lippmann2.jpg|duimnael|Gabriel Jonas Lippmann in 1908.]] '''Gabriel Jonas Lippmann''' (Bonnevoie (toe gemeente Hollerich, vandag munisipaliteit van [[Luxemburg]]),<ref>Cf. p. 82: J.A. Massard (1997): [https://massard.info/pdf/lippmann_massard.pdf ''Gabriel Lippmann et le Luxembourg''.] in: J.P. Pier & J.A. Massard (éds): ''Gabriel Lippmann: Commémoration par la section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg du 150e anniversaire du savant né au Luxembourg, lauréat du prix Nobel en 1908.'' Luxembourg, Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques de l’Institut grand-ducal de Luxembourg en collaboration avec le Séminaire de mathématique et le Séminaire d’histoire des sciences et de la médecine du centre universitaire de Luxembourg: 81-111. [https://web.archive.org/web/20230627123824/https://massard.info/pdf/lippmann_massard.pdf Geargiveerd] op 27 Junie 2023.</ref> [[16 Augustus]] [[1845]] – [[13 Julie]] [[1921]] in die Atlantiese Oseaan) was 'n Franse [[fisikus]] en wenner van die [[Nobelprys vir Fisika]] in 1908. Hy die prys ontvang vir die vervaardiging van die eerste kleursensitiewe fotografiese plaat (Lippmann-proses). ==Biografie en loopbaan== Lippmann is in Bonnevoie, Luxemburg, gebore. Sy ouers was Franse [[Jood|Jode]]. In 1858 het Gabriel die ''lycée'' betree en 10 jaar later die ''[[École normale supérieure]]'' in [[Parys]]. Sy skoolloopbaan was nie besonder suksesvol nie; hy was slim, maar wou net werk aan vakke wat hom interesseer. Hy kon dus nie sy onderwysdiploma behaal nie. In 1873 het hy [[Duitsland]] namens die Franse regering besoek om onderrigmetodes in die presiese wetenskappe te ondersoek. Hy het daar saam met Kirchhoff in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] en by Helmholtz in [[Berlyn]] gewerk. In 1878 het hy 'n wetenskaplike pos in Parys gekry en in 1883 is hy aangestel as professor in wiskundige fisika aan die [[Sorbonne Universiteit|Sorbonne]]. In 1886 het hy Jamin opgevolg as professor in eksperimentele fisika en is in beheer van die fisika-navorsingslaboratoriums geplaas. Hy het hierdie posisie tot sy dood behou. Hy trou in 1888 en het aktief gebly as wetenskaplike tot sy dood op die ouderdom van 75, op see, terwyl hy teruggekeer van 'n reis na [[Noord-Amerika]]. ==Navorsing== [[Lêer:Lippmann photo flowers.jpg|links|duimnael|'n Foto geneem deur Lippmann .]] Lippmann was 'n veelsydige wetenskaplike, maar hy is veral bekend vir sy bydraes tot [[optika]] en [[elektrisiteit]]. Hy het onder meer die verband tussen elektriese en kapillêre verskynsels bestudeer en op grond van hierdie navorsing 'n galvanometer en 'n baie sensitiewe elektrometer gebou wat gebruik is om die eerste [[elektrokardiogram]]me te maak. Lippmann het reeds in 1886 die teorie van sy proses vir kleurfotografie ontwikkel. Die proses het noodsaaklik gebruik gemaak van interferensie tussen invallende lig en lig wat deur 'n [[spieël]] agter die fotografiese plaat weerkaats word. Na 'n paar eksperimentering en vervolmaking kon Lippmann in 1893 baie kleurakkurate foto's aanbied, geneem deur die Lumière-broers. In 1894 het hy die hele proses gepubliseer. Alhoewel Lippmann se proses baie getroue [[foto]]'s opgelewer het, het dit nooit gewild geword nie, hoofsaaklik omdat die beligtingstye wat vereis word baie lank was en omdat die foto's nie gereproduseer kon word nie (ten minste nie sonder om 'n nuwe foto te neem nie). Nietemin was die Lippmann-proses 'n belangrike stap vorentoe in kleurfotografie. Lippmann was nie die eerste wat 'n kleurfoto aangebied het nie; dit was Maxwell. Maxwell het egter drie fotografiese plate gebruik om die kleureffek ('n soort driekleurdruk) te verkry terwyl Lippmann 'n volkleurplaat ontwikkel het. Lippmann het ook die selostaat ontwikkel, ’n toestel waarmee tydbeelde van die sterrehemel (met behulp van spieëls) gemaak kan word op so ’n manier dat dit lyk asof die sterre nie relatief tot die kamera beweeg nie. ==Trivia== Lippmann was [[Marie Curie]] se promotor. Hy was baie beïndruk deur haar en het haar aan [[Pierre Curie]] voorgestel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lippmann, Gabriel Jonas}} [[Kategorie:Geboortes in 1845]] [[Kategorie:Sterftes in 1921]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] ble27f13d91b72e780o471oopksru7y 0 419609 2892558 2704435 2026-04-10T20:32:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892558 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Johannes Diderik van der Waals (cropped).jpg|duimnael|Johannes Diderik van der Waals ]] '''Johannes Diderik van der Waals''' (Nederlandse uitspraak: [joːˈɦɑnəz ˈdidərɪk fɑn dər ˈʋaːls] [[23 November]] [[1837]] – [[8 Maart]] [[1923]]) 'n [[Nederland|Nederlandse]] [[Fisika|fisikus]] was bekend vir sy teoretiese en fisieke werk met [[gas]] en [[Vloeistof|vloeistowwe]]. Van der Waals het sy loopbaan as skoolonderwyser begin. Hy het die eerste [[fisika]]-professor van die [[Universiteit van Amsterdam]] geword toe die ou Athenaeum in 1877 tot Munisipale Universiteit opgegradeer is. Van der Waals het in 1910 die [[Nobelprys vir Fisika]] gewen vir sy werk oor die toestandsvergelyking vir gasse en vloeistowwe.<ref>{{cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1910 |publisher=Nobel Foundation |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1910/index.html |access-date=2008-10-09 }}</ref> Sy naam word hoofsaaklik geassosieer met die [[Vanderwaalsvergelyking]] wat die gedrag van gasse en hul kondensasie na die vloeistoffase beskryf. Sy naam word ook geassosieer met [[Van der Waals se krag]] (kragte tussen stabiele [[Molekuul|molekules]]),<ref>Parsegian, V. Adrian (2005). ''Van der Waals Forces: A Handbook for Biologists, Chemists, Engineers, and Physicists''. (Cambridge University Press), bl. 2. “Die eerste duidelike bewys van kragte tussen wat binnekort molekules genoem sou word, kom uit Johannes Diderik van der Waals se 1873 Ph.D. tesis formulering van die druk p, volume V, en temperatuur T van digte gasse.”</ref> met Van der Waals-molekules (klein molekulêre trosse gebind deur Van der Waals-kragte), en met [[Van der Waals-radius]]se (groottes) van molekules). [[James Clerk Maxwell]] het eenkeer gesê dat "daar geen twyfel kan wees dat die naam Van der Waals binnekort een van die voorste in molekulêre wetenskap sal wees nie."<ref name="JohannesVDW_Nobelprize.org">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1910/waals-bio.html Johannes Diderik van der Waals - Biographical - Nobelprize.org]</ref> In sy [[proefskrif]] van 1873 het Van der Waals die nie-idealiteit van werklike gasse opgemerk en dit toegeskryf aan die bestaan van intermolekulêre interaksies. Hy het die eerste toestandsvergelyking bekendgestel wat afgelei is deur die aanname van 'n eindige volume wat deur die samestellende molekules beset word.<ref name="van der Waals">{{cite book |author1=van der Waals |author2=J. D. | title=Over de continuiteit van den gas- en vloeistoftoestand (''On the Continuity of the Gaseous and Liquid States'') (doktorale proefskrif) | publisher=Universiteit Leiden | year=1873}}</ref> Aan die spits van [[Ernst Mach]] en [[Wilhelm Ostwald]], het 'n sterk filosofiese stroming wat die bestaan van molekules ontken het teen die einde van die 19de eeu ontstaan. Die molekulêre bestaan is as onbewese beskou en die molekulêre hipotese is onnodig. Toe Van der Waals se proefskrif geskryf is (1873), is die molekulêre struktuur van vloeistowwe nie deur die meeste fisici aanvaar nie, en vloeistof en damp is dikwels as chemies onderskeibaar beskou. Maar Van der Waals se werk het die realiteit van molekules bevestig en 'n beoordeling van hul grootte en aantreklike sterkte moontlik gemaak. Sy nuwe formule het 'n omwenteling in die studie van toestandsvergelykings gemaak. Deur sy toestandsvergelyking met eksperimentele data te vergelyk, kon Van der Waals ramings kry vir die werklike grootte van molekules en die sterkte van hul wedersydse [[aantrekkingskrag]].<ref>Sengers, Johanna Levelt (2002), bl. 16</ref> Die effek van Van der Waals se werk oor molekulêre fisika in die 20ste eeu was direk en fundamenteel.<ref>Kipnis, A. Ya.; Yavelov, B. E.; Rowlinson, J. S.: ''Van der Waals and Molecular Science''. (Oxford: Clarendon Press, 1996)</ref> Deur parameters wat molekulêre grootte en aantrekkingskrag kenmerk in die samestelling van sy toestandsvergelyking bekend te stel, het Van der Waals die toon aangegee vir moderne molekulêre wetenskap. Dat molekulêre aspekte soos grootte, vorm, aantrekkingskrag en multipolêre interaksies die basis moet vorm vir wiskundige formulerings van die termodinamiese en vervoereienskappe van vloeistowwe word tans as 'n aksioma beskou.<ref>Sengers, Johanna Levelt (2002), bl. 255–256</ref> Met behulp van die Van der Waals se toestandsvergelyking kon die kritiekepuntparameters van gasse akkuraat voorspel word uit termodinamiese metings wat by veel hoër temperature gedoen is. [[Stikstof]], [[suurstof]], [[waterstof]] en [[helium]] het daarna ‘n vloeistof geword. [[Heike Kamerlingh Onnes]] is aansienlik beïnvloed deur die baanbrekerswerk van Van der Waals. In 1908 het Onnes die eerste geword wat vloeibare helium gemaak het; dit het direk gelei tot sy 1911-ontdekking van supergeleiding.<ref>Blundell, Stephen: ''Superconductivity: A Very Short Introduction''. (Oxford University Press, 1st edition, 2009, bl. 20)</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van der Waals, Johannes Diderik }} [[Kategorie:Geboortes in 1837]] [[Kategorie:Sterftes in 1923]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] lthk9me3cmevpag31nn2i3l2vf192ip 0 419619 2892520 2704024 2026-04-10T19:37:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892520 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gustaf Dalén.jpg|duimnael|Gustaf Dalén]] '''Nils Gustaf Dalén''' (Stenstorp, [[30 November]] [[1869]] – Lidingö, [[9 Desember]] [[1937]]) was 'n [[Sweedse]] uitvinder en direkteur van Svenska Aktiebolaget Gasaccumulator (AGA). In 1912 het hy die [[Nobelprys vir Fisika]] ontvang vir sy werk aan outomatiese gasreguleerders vir die verligting van [[vuurtoring]]s en ligboeie. ==Biografie== Gustaf was die seun van boer Anders en Lovisa Dalén en het aanvanklik landbouskool toe gegaan. Hy het egter op advies van Gustaf de Laval besluit om na tegniese opleiding oor te skakel. Vanaf 1892 studeer hy aan die Chalmers Instituut in Göteborg, waar hy in 1896 as [[ingenieur]] gegradueer het. Daarna studeer hy nog 'n jaar in [[Switserland]] aan die Eidgenössisches Polytechnikum, onder professor Stodola. Sy [[Nobelprys]] is ongewoon en was ook omstrede omdat dit toegeken is vir 'n uitvinding van 'n meer tegniese as wetenskaplike aard. Dit beteken ook dat die toekenning van die prys in hierdie geval meer in ooreenstemming was met die bepalings van [[Alfred Nobel]] se testament as wat die geval was met die meeste pryse in fisika. Dalén het die chemie van [[asetileen]] bestudeer om die helderste moontlike ligbron te skep en veilige bergingsmetodes ontwikkel. Hy het ook 'n spesiale klep uitgevind wat onder die invloed van die son oop- en toemaak, sodat vuurtorings en boeie wat hiermee toegerus is, net snags sou skyn, wat hul lewe tot ongeveer 'n jaar verleng het. Hierdie massavervaardigde en langwerkende boeie het 'n aansienlike verbetering in veiligheid aan die kus van [[Skandinawië]] gebring. Vroeër in dieselfde jaar wat die Nobelprys aan hom toegeken is, is Dalén ernstig in 'n gasontploffing beseer. Hy het van die meeste van sy beserings herstel, maar het [[Blindheid|blind]] gebly. Dit het tot bespiegeling gelei dat die prys moontlik deels uit jammerte toegeken is. Ten spyte van sy blindheid, was Dalén aan die hoof van AGA tot 1937 (die jaar van sy dood). Die maatskappy het in die 1930's groot sukses behaal met onder meer 'n stoof wat Dalén oorspronklik in 1922 vir sy vrou ontwerp het. AGA het ook daarin geslaag om 'n kontrak vir die vuurtoringbeligting van die [[Panamakanaal]] te wen. In 1910 trou hy met Elma Persson, hulle het vier kinders gehad: dogter Maja (1904-1995), seun Gunnar (1905-1970), seun Anders (1907-1994) en dogter Inga-Lisa (1910-2006). == Bronne == * {{cite journal |last=Clark |first=R. N. |title=Nils Gustaf Dalén (1869–1937): ''Inventor, experimenter, engineer, and nobel laureate'' |journal=IEEE Control Systems Magazine |year=2003 |volume=23 |issue=4 |pages=68–70 |doi=10.1109/MCS.2003.1213605 }} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dalén, Gustaf }} [[Kategorie:Geboortes in 1896]] [[Kategorie:Sterftes in 1937]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] cjvhh68q5an4fibdrjqrbuj77jmu1ed 0 419668 2892545 2890413 2026-04-10T20:24:10Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2892545 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kamerlingh portret.jpg|duimnael|Heike Kamerlingh Onnes]] '''Heike Kamerlingh Onnes''' ([[Groningen (munisipaliteit)|Groningen]], [[21 September]] [[1853]]<ref>[https://www.openarch.nl/show.php?archive=gra&identifier=2f34d51f-6b2e-fab3-4e69-183658921f06 Geboorteakte Burgerlijke Stand Groningen 1853, aktenummer 772]</ref> – [[Leiden]], [[21 Februarie]] [[1926]]<ref>[https://www.openarch.nl/show.php?archive=elo&identifier=c26d3f05-0169-29ec-74ea-d3504f088b46 Overlijdensakte Burgerlijke Stand Leiden 1926, aktenummer 155]</ref>) was 'n [[Nederlandse]] [[fisikus]], wenner van die [[Nobelprys vir Fisika]] en professor aan die [[Universiteit van Leiden]].<ref name="van Delft">Dirk van Delft, ''Heike Kamerlingh Onnes. Een biografie. De man van het absolute nulpunt'', Bert Bakker, 2005 Amsterdam. [https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=delf006heik01 DBNL Heike Kamerlingh Onnes. Een biografie. De man van het absolute nulpunt]. Besoek 20 November 2019. [https://web.archive.org/web/20201124095630/https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=delf006heik01 Geargiveer] op 24 November 2020.</ref> “Deur meeting na kennis” ([[Nederlands]]: "Door meten tot weten") was die slagspreuk van sy laboratorium. Hy het hierdie leuse in sy intreerede in 1882 bekendgestel. Hy het daarmee die belangrikheid aangedui wat hy aan eksperimentele werk geheg het om kennis te bekom. Sy navorsingsgebied was dié van gekondenseerde materie-fisika, waarin hy die verskynsel van supergeleiding in 1911 ontdek het. ==Lewensloop== Kamerlingh Onnes (aanvanklik Onnes, later het hy sy tweede naam Kamerlingh by sy van gevoeg) is op 21 September 1853 in Groningen gebore as die seun van die dakteëlvervaardiger Harm Kamerlingh Onnes en Anna Gerdina Coers. Hy het in 'n welgestelde gesin grootgeword en het sonder enige probleme hoërskool bygewoon. Hy het ook die staatseksamen in [[Grieks]] en [[Latyn]] suksesvol afgelê, wat hy moes slaag om tot universiteit toegelaat te word. ===Opleiding=== Vanaf 1870 studeer Onnes wiskunde en fisika aan die [[Universiteit van Groningen]], waar hy sy propedeutiese diploma in [[chemie]] verwerf het. In sy eerste studiejaar het Onnes 'n goue medalje gewen vir sy antwoord op 'n kompetisie wat deur die [[Universiteit Utrecht]] gereël is. In die volgende jaar het hy weens swak laboratoriumtoestande op advies van professor F.C. Donders studeer chemie aan Heidelberg se [[Ruprecht-Karls-universiteit]], studeer chemie onder Robert Bunsen. Bunsen was 'n ware eksperimentalis, en hoewel Onnes volgens Bunsen 'n goeie student was, het hy toevlug gevind by die professor in fisika aan dieselfde universiteit Gustav Robert Kirchhoff. Onnes was veral aangetrokke tot die kombinasie van teorie en praktyk. In 1873 het hy na sy geboortestad teruggekeer om sy studies voort te sit. Vanaf 1875 was hy voorsitter van die GSC Vindicat atque Polit, wat hy van naderende bankrotskap gered het. Nadat hy in 1876 gegradueer het, word hy in 1878 die assistent van Johannes Bosscha Jr., direkteur van die Politegniese Skool in [[Delft, Nederland|Delft]], die huidige Tegniese Universiteit daar. Op 10 Julie 1879 behaal hy sy doktorsgraad in Groningen met die proefskrif "Nuwe bewyse vir die rotasie van die aarde deur professor Rudolf Adriaan Mees".<ref>[https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=99434 Math Genealogy Project 99434]. [https://web.archive.org/web/20230314110001/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=99434 Geargideerd] op 14 Maart 2023.</ref> Nadat hy ’n kompetisie gewen het wat deur Kirchhoff gereël is, kon Onnes vir ’n jaar ’n assistentskap aanvaar. Hy is in opdrag van Kirchhoff gekry om 'n funksionele Foucault-pendulum met 'n pendulumlengte van twee meter te ontwerp. Dit was tegnies baie moeilik, want hierdie pendulum roteer eintlik relatief tot die oppervlak as gevolg van die rotasie van die [[Aarde]], en op 'n stadium vind 'n draai in die tou plaas. Onnes sou sy navorsing hieroor voortsit, waarvoor hy ook in die teorie gedelf het, ná vanjaar se assistentskap in Groningen. Die storie lui dat hy saans in die kelder moes werk om die vele vibrasies van verbygaande verkeer te vermy. ===Hoogleraar=== [[Lêer:Portret van Heike Kamerlingh Onnes, hoogleraar Proefondervindelijke natuurkunde en meteorologie te Leiden Icones 311.tiff|duimnael|Heike Kamerlingh Onnes as Leidse professor, geskilder deur sy broer Menso.]] In 1882 het Onnes professor in eksperimentele fisika aan die [[Universiteit Leiden]] geword. Hierdie pos het na die vertrek van professor Pieter Rijke beskikbaar geword, en vir hierdie vakante pos moes Kamerlingh Onnes meeding met [[Wilhelm Röntgen]], die latere ontdekker van [[X-strale]], 'n gebore eksperimenteerder en gunsteling van Rijke. Deels as gevolg van die pogings van sy vriend [[Hendrik Lorentz]], professor in teoretiese fisika in Leiden, het Kamerlingh Onnes uiteindelik professor in Leiden geword. ===''Deur meeting na kennis''=== In sy intreerede Die betekenis van kwantitatiewe navording in fisika (Leiden, 11 November 1882) het Onnes die slagspreuk "Deur meeting na kennis" bekendgestel. “Na my mening moet in die eksperimentele praktyk van fisika die strewe na kwantitatiewe navorsing, dit wil sê die opsporing van die dimensionele verwantskappe in die verskynsels, op die voorgrond wees. Deur te meet om te weet, wil ek graag as 'n leuse bo elke fisiese laboratorium skryf.”<ref>Dirk van Delft, ''Heike Kamerlingh Onnes. Een biografie. De man van het absolute nulpunt'', Bert Bakker, 2005 Amsterdam bl. 168</ref> Kwantitatiewe navorsing was volgens Onnes op drie maniere nuttig: om nuwe natuurwette te ontdek, meetinstrumente te ontwikkel en internasionaal toepaslike standaarde op te stel. Metings het dit moontlik gemaak om 'n natuurwet te ontdek, byvoorbeeld dié van die versnelling van [[swaartekrag]], of die [[Behoud van energie|wet van behoud van energie]], wanneer een vorm van energie in 'n ander omgeskakel word. Benjamin Thompson, die Graaf van Rumford het byvoorbeeld 'n gat in 'n kanon geboor en gevind dat die hoeveelheid hitte wat ontwikkel is, ooreenstem met die hoeveelheid werk wat verrig is. Die kuns was om verskynsels in meetbare vorm te bring, na die voorbeeld van fisiese ontdekkers soos [[Alessandro Volta]], [[Charles Coulomb]], [[Carl Friedrich Gauss Siméon Poisson]] en George Green, of [[William Thomson, 1ste Baron Kelvin]] se elektrometer, in samewerking met die formele wetenskap van wiskunde. Meetresultate kan lei tot nuwe meetinstrumente, wat nuwe verskynsels kan openbaar, soos dié van termo-elektrisiteit of die spieëllesing op 'n Gauss-magneet. Verder het kwantitatiewe navorsing gelei tot prakties internasionaal geformuleerde standaarde en eenhede in [[meteorologie]]. ===Eerbewyse=== Baie jonk, op die ouderdom van dertig, is Onnes verkies tot lid van die Koninklike Nederlandse Akademie van Kuns en Wetenskappe. In 1913 ontvang hy die Nobelprys vir Fisika vir “sy navorsing oor die eienskappe van materie by lae temperature, wat onder meer gelei het tot die produksie van vloeibare [[helium]]”. Hy het reeds die Matteucci-medalje in 1910 en die Rumford-medalje in 1912 ontvang. ===Leiden Instrumentmakersskool=== In 1901 het Kamerlingh Onnes die Leiden Instrumentmakersskool (LIS) gestig. In daardie tyd was dit algemeen dat navorsers hul eie meetinstrumente vervaardig het. Omdat dit beteken het dat tyd vir navorsing verlore gegaan het, het hy onmiddellik ná sy aanstelling as professor tegnies opgeleide professionele persone uit Duitsland gebring. Hy het hulle opdrag gegee om talentvolle jongmense op te lei om instrumentmakers en glasblasers te word. Die LIS bestaan steeds as 'n praktiese MBO-kursus. ===[[Laetemperatuurfisika]]=== [[Lêer:Heike Kamerlingh Onnes and Johannes Diderik van der Waals.jpg|links|duimnael|Heike Kamerlingh Onnes en [[Johannes Diderik van der Waals]] (r.), in Leiden, 1908.]] Nadat Kamerlingh Onnes sy pos as professor in Leiden aangeneem het, het hy begin om 'n koue laboratorium te bou en in strawwe mededinging met buitelandse navorsers betrokke geraak in navorsing oor die vervloeiing van gasse. Hy het sy navorsing daarop gefokus om die aansprake van [[Johannes Diderik van der Waals]] te verifieer, wat gesê het dat enige gas vloeibaar gemaak kan word, maar slegs onder die kritieke temperatuur. Bo daardie kritieke temperatuur kan 'n gas nie meer vloeibaar word nie, ongeag die druk. Kamerlingh Onnes het probeer om waterstofgas (H2), die eenvoudigste gas wat destyds bekend was, vloeibaar te maak. Om dit te doen, moes hy eers vloeibare suurstof (onder -183 °C/90 K by 1 atm) verskaf, waarmee hy dan aan die produksie van vloeibare waterstof kon werk. Hy moes baie tegniese probleme oorkom, soos besoedeling deur pompe en olie. Dit was egter nie Kamerlingh Onnes nie, maar sy mededinger, die Skotse fisikus James Dewar, wat in 1898 die eerste was wat [[waterstof]] vloeibaar gemaak het. ’n Temperatuur van −253 °C/20 K is bereik. Kamerlingh Onnes se pogings om ook vloeibare waterstof beskikbaar te stel, is aansienlik vertraag, omdat die Leidse munisipale raad beswaar gemaak het om met saamgeperste gasse, en sekerlik met saamgeperste waterstof, te werk weens die veiligheidsrisiko vir die omgewing. Na advies van die KNAW is hierdie toestemming nietemin verkry, en in 1906 is die waterstofvervloeiingsfaktor voltooi. Op 10 Julie 1908 was Kamerlingh Onnes die eerste wat [[helium]] by 'n temperatuur van −269 °C/4,2 K vloeibaar gemaak het. Met hierdie doel voor oë het hy in 1904 'n spesiale kriogene laboratorium gestig. Deur die Joule-Thomson-effek te gebruik, het hy daarin geslaag om 'n [[temperatuur]] van 0,9 Kelvin te bereik - minder as een graad bo [[absolute nul]]. Op daardie tydstip was die opstelling in sy laboratorium die koudste plek op aarde. Tot 1923 is gesê dat Leiden die enigste plek ter wêreld was waar die kondensasietemperatuur van vloeibare helium bereik kon word. Baie buitelandse wetenskaplikes het na hierdie laboratorium gekom om te toets of hul teorieë by baie lae temperature steeds waar was. 'n Bekende grappie was: Wat is die koudste stad in die wêreld? Nie Verchojansk nie maar Leiden. ===Ontdekking van supergeleiding=== [[Lêer:Heike Kamerlingh Onnes and his wife.jpg|duimnael|Voor Kamerlingh Onnes en sy vrou Betsy. Agter: Paul Ehrenfest, [[Albert Einstein]].]] In 1911 het Kamerlingh Onnes ontdek dat suiwer metale – soos [[kwik]] (vriespunt 234 K/-43 oC), [[tin]] en [[lood]] – by uiters lae temperature supergeleidend word. Hy het sy bevindinge in November daardie jaar gepubliseer onder die titel "Oor die skielike verandering in die tempo waarteen die weerstand van kwik verdwyn". Vir 'n lang tyd is aangeneem dat hierdie ontdekking toevallig gebeur het, deels omdat die aantekeninge uit hierdie tydperk verlore gedink het. Met die herontdekking van Kamerlingh Onnes se aantekeninge uit hierdie tydperk vroeg in 2011, het dit duidelik geword dat die ontdekking van supergeleiding nie toevallig was nie, maar die direkte gevolg van beplande navorsing.<ref>[https://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/1828881/2011/01/28/Ontdekking-supergeleiding-was-geen-geluk-bij-een-ongeluk.dhtml Ontdekking supergeleiding was geen geluk bij een ongeluk], ''de Volkskrant'', 28 Januarie 2011</ref> Die instrumente wat Kamerlingh Onnes vir sy eksperimente laat vervaardig het, kan steeds in Leiden, in die Boerhaave-museum, besigtig word. Die vloeibare helium-opstelling is in die Kamerlingh Onnes-laboratorium in die Bio Science Park in Leiden geleë. Sy assistent en opvolger as direkteur van die laboratorium Willem Keesom was die eerste wat helium in 'n vaste toestand omskep het in 1926 (−272 °C/1,0 K by 25 bar). ===Persoonlike lewe=== Kamerlingh Onnes trou op 8 September 1887 in [[Den Haag]] met Maria Adriana Wilhelmina Elisabeth Bijleveld, dogter van Rudolf Theodoor Bijleveld. Hulle het 'n seun, Albert, gehad.<ref>[https://web.archive.org/web/20120403142722/http://www.robcoers.nl/gen/rob.htm Rob Coers: Parenteel van Gerrit Courts]</ref> Hy was 'n broer van die skilder Menso Kamerlingh Onnes (en dus 'n oom van sy seun die skilder Harm Kamerlingh Onnes) en 'n swaer van die ewe bekende skilder Floris Verster, wat met sy suster Jenny Kamerlingh Onnes getroud was. In 1924, toe hy die ouderdom van sewentig bereik het, moes Kamerlingh Onnes sy amp bedank. Hy het nietemin aan sy laboratorium gekoppel gebly. Na 'n kort siekbed is hy op 21 Februarie 1926 in Leiden oorlede. Sy oorskot is in die familiegraf by die begraafplaas in [[Voorschoten]] begrawe. ==Vernoemings na Kamerlingh Onnes == [[Lêer:KLM Boeing 737-300 PH-BTH.jpg|links|duimnael|KLM-vliegtuig vernoem na Heike Kamerlingh Onnes.]] Die fisika-laboratorium oorkant die Van der Werfpark in Leiden, waar Kamerlingh Onnes sy eksperimente uitgevoer het, is in 1932 na hom Kamerlingh Onnes-laboratorium genoem. Die gebou is nou in gebruik by die Fakulteit Regte van die Universiteit Leiden, onder die naam Kamerlingh Onnes Gebouw. ’n Borsbeeld van die wetenskaplike, gemaak deur Ellie Hahn, staan sedert 2008 naby die gebou. Die huidige Fakulteit Wiskunde en Natuurwetenskappe het ook 'n Kamerlingh Onnes-laboratorium, waar eksperimente steeds by baie lae temperature uitgevoer word.[8] Daarbenewens is 'n skool in die stad Groningen wat aan die Reitdiep Kollege behoort, vernoem na Kamerlingh Onnes. Dit was 'n ou HBS. Verder is byvoorbeeld 'n Spurt-trein en 'n [[KLM]]-vliegtuig na hom vernoem, asook 'n maankrater. Laastens het verskeie plekke strate wat na Kamerlingh Onnes vernoem is, soos Kamerlingh Onneslaan in Amsterdam. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kamerlingh Onnes, Heike}} [[Kategorie:Geboortes in 1853]] [[Kategorie:Sterftes in 1926]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] 7vwvdvjawhbjs7mr7ddurltlxyesb9d 0 419828 2892370 2705196 2026-04-10T17:13:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892370 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Charles Glover Barkla 01.jpg|duimnael|Charles Glover Barkla]] '''Charles Glover Barkla''' ([[7 Junie]] [[1877]], Widnes – [[23 Oktober]] [[1944]], [[Edinburgh]]) was 'n [[Britse]] [[fisikus]]. In 1917 het hy die [[Nobelprys vir Fisika]] gewen vir sy werk in X-straal[[spektroskopie]] en verwante gebiede in die studie van [[X-strale]] (röntgenstrale-strale).<ref>{{Cite journal | last1 = Shampo | first1 = M. A. | last2 = Kyle | first2 = R. A. | title = Charles Barkla--Nobel Laureate | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 68 | issue = 12 | pages = 1176 | year = 1993 | pmid = 8246619 | doi=10.1016/s0025-6196(12)60068-8 | doi-access = free }}</ref> ==Opleiding en loopbaan== Charles is gebore in Widnes, [[Lancashire]]-graafskap, die seun van John Martin en Sarah Glover Barkla. Hy het skoolgegaan by die Liverpool Institute for Boys, 'n bekende grammatikaskool (soortgelyk aan grammatikaskool) vir seuns. Hy studeer daarna wiskunde en fisika aan die [[Universiteit van Liverpool]] vanaf 1894, onder Oliver Lodge. In 1899 behaal hy sy Meestersgraad en vertrek toe na [[Cambridge]] om saam met [[J.J. Thomson]] om in die Cavendish-laboratorium te werk. Na poste by King's College en as 'n Oliver Lodge-genoot aan die Universiteit van Liverpool, het hy in 1909 sy eerste professoraat aan die [[Universiteit van Londen]] aanvaar. Vandaar vertrek hy in 1913 na [[Edinburg|Edinburgh]], waar hy hoof van die fakulteit natuurfilosofie geword het, 'n pos wat hy tot sy dood beklee het. ==Wetenskaplike werk== Barkla se eerste navorsing was oor die spoed van [[Elektromagnetiese straling|elektromagnetiese golwe]] deur drade, maar vanaf 1902 het hy feitlik geheel en al op [[X-straal|X-strale]] gekonsentreer. In 1904 het hy bewys dat X-strale 'n vorm van [[elektromagnetiese straling]] is en in 1906 het hy en C.A. Sandler gebruik hierdie bestraling om die aantal elektrone in die [[koolstof]]atoom te bepaal. Ongeveer dieselfde tyd het Barkla daarin geslaag om X-strale te polariseer. Dit was 'n belangrike resultaat omdat dit gewys het dat die nuwe strale soortgelyk aan [[lig]] was. Die werk wat Barkla die [[Nobelprys]] besorg het, het gegaan oor 'n verskynsel wat plaasvind wanneer stowwe met X-strale bestraal word. Die bestraling word dan verstrooi, maar dit blyk dat 'n vorm van [[fluoressensie]] ook voorkom. Sommige van die elektrone word uit die binneste skulpe van die bestraalde atome uitgestoot en wanneer die resulterende gate daarna gevul word deur hoër elektrone wat na die atoomkern val, word nuwe X-strale uitgestraal, nou teen frekwensies kenmerkend van die bestraalde atome. Dit maak min verskil hoe presies die atome aan mekaar gebind is, wat 'n aanduiding is dat dit inderdaad gaan oor elektrone in die binneste skulpe, wat nie by die bindings tussen die atome betrokke is nie. Barkla het hierdie kenmerkende bestraling, weer saam met Sadler, in 1909 ontdek. Dit maak Barkla die vader van X-straalspektroskopie. ==Persoonlik== Barkla se pa was sekretaris van 'n chemiese maatskappy. Charles se hoofstokperdjie was [[sing]]. Hy was 'n bariton en in 1901 en 1902 was hy lid van die koor van King's College, Cambridge. Charles is in 1907 met Mary Esther Douglas getroud en hulle het twee seuns en 'n dogter gehad. Hulle jongste seun, Michael, was 'n offisier in die [[Britse Lugmag]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en is in aksie gedood in 1943. Charles Barkla is in 1944 tuis in Edinburgh dood. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barkla, Charles Glover}} [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Sterftes in 1944]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] qqkskl3mwv4hqs6t8xu8cin6ufwpqgo 0 419851 2892278 2816310 2026-04-10T13:57:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892278 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AzaRaskin2019 (cropped).jpg|duimnael|Aza Raskin ]] '''Aza Raskin''' (gebore [[1 Februarie]] [[1984]]) is die medestigter van die Sentrum vir Menslike Tegnologie<ref name="Humanetech">{{cite web |url=http://humanetech.com/team/ |title=Center for Humane Technology team members |accessdate=10 Februarie 2019}}</ref> en van die Aardspesie-projek.<ref>{{cite web | url=https://www.wired.co.uk/article/ai-talk-animals | title=Artificial intelligence is helping us talk to animals (yes, really) | first1=Mary Lou | last1=Jepsen | first2=John | last2=Ryan | date=29 Desember 2019 | publisher=Wired | accessdate=3 Julie 2020}}</ref> Hy is ook 'n skrywer, entrepreneur, uitvinder en koppelvlakontwerper.<ref>{{cite web|url=http://www.oneopensource.it/01/09/2008/interview-aza-raskin-head-of-user-experience-for-mozilla-labs/ |title=Interview with Aza Raskin, Head of User Experience for Mozilla Labs |work=oneopensource |first=Matteo |last=Campofiorito |date=1 September 2008 |accessdate=6 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722044849/http://www.oneopensource.it/01/09/2008/interview-aza-raskin-head-of-user-experience-for-mozilla-labs/ |archive-date=22 Julie 2011 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.infosecurity-magazine.com:443/news/mozilla-warns-of-new-phishing-scam/|title=Mozilla warns of new phishing scam|date=27 Mei 2010|website=Infosecurity Magazine}}</ref><ref>{{cite news| url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10191921-2.html| title=Firefox, too, revamping new-tab behavior | first=Stephen | last=Shankland | work=CNET News | date=8 Maart 2009 | accessdate=10 Maart 2009}}</ref> Hy is die seun van Jef Raskin, 'n mens-rekenaar-koppelvlakkenner wat die inisieerder van die [[Macintosh]]-projek by [[Apple Inc.|Apple]] was. Raskin is 'n voorstander van die etiese gebruik van [[tegnologie]], en was krities oor die uitwerking wat moderne tegnologie op die alledaagse lewens en die samelewing het.<ref name="Telegraph">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/05/10/lost-control-creations-silicon-valley-heretic-mission-make-big/ |title='We lost control of our creations': The Silicon Valley heretic on a mission to make Big Tech repent |first=Laurence |last=Dodds |date=10 Mei 2019 |newspaper=Telegraph}}</ref> In die [[podgooi]] ''Your Undivided Attention'', saam met Tristan Harris, het Raskin breedvoerig gepraat oor die krag van [[inligtingstegnologie]] en die gevare wat dit moontlik vir die moderne samelewing inhou.<ref>{{cite web |url=https://humanetech.com/podcast/ |title=Your Undivided Attention Podcast |work=Humane Tech}}</ref> Raskin het die frase geskep: "[[vryheid van spraak]] is nie vryheid van bereik nie,"<ref>{{cite web |url=https://community.humanetech.com/t/design-principle-for-consideration-introducing-the-active-audience/3737 |title=Design Principle for consideration: Introducing the Active Audience |date=April 2019 |publisher=Humane Tech}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theverge.com/interface/2020/6/4/21279339/snapchat-trump-discover-reach-speech-evan-spiegel-snap | title=What other social networks can learn from Snapchat's rebuke of Trump | publisher=The Verge | first=Casey | last=Newton | date=4 Junie 2020 | accessdate=3 Julie 2020}}</ref> wat die titel was van 'n artikel wat hy saam met Renée DiResta geskryf het.<ref>{{cite web |url=https://www.wired.com/story/free-speech-is-not-the-same-as-free-reach/ |title=Free Speech Is Not the Same As Free Reach |date=2018 |publisher=Wired}}</ref> Die frase word nou wyd gebruik om te verwys na die grootskaalse implikasies van platformversterking en vrye spraak. Dit is byvoorbeeld in die openbaar aangehaal deur die komediant [[Sacha Baron Cohen]], en is deur Jack Dorsey, uitvoerende hoof van [[Twitter]], gebruik om die rasionaal vir die verbod op politieke advertensies op Twitter te help verduidelik.<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2019/11/22/watch-sacha-baron-cohen-skewer-zuckerbergs-twisted-logic-on-hate-speech-and-fakes/ |title=Free Speech Is Not the Same As Free Reach |date=22 November 2019 |publisher=TechCrunch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://twitter.com/jack/status/1189634377057067008 |author=Jack Dorsey |author-link=Jack Dorsey |date=31 Oktober 2019 |title=Twitter}}</ref> Raskin het sy pa se werk aan projek Archy voortgesit, het gewerk as die hoof van gebruikerservaring by Mozilla Labs en as hoofontwerper vir Firefox, en het 'n aantal maatskappye gestig. Meer onlangs het hy saamgewerk aan virtuele realiteitsprojekte<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2016/09/vr-headset-makes-iphone-videos-3-d/|title=VR Headset Makes All Your iPhone Videos 3-D|first=David|last=Pierce|date=September 22, 2016|magazine=Wired}}</ref> en aan zoemgebruikerskoppelvlak (ZUI).<ref>{{Cite web |url=https://makespace.fun/ |title=makespace.fun |access-date=11 Oktober 2024 |archive-date=16 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916210924/http://makespace.fun/ |url-status=dead }}</ref> ==Beroep== ===Persoonlike projekte=== Aza Raskin het op 10-jarige ouderdom aan 'n praatjie met sy pa, Jef Raskin, oor gebruikerskoppelvlakke deelgeneem by 'n vergadering van die [[San Francisco]]-afdeling van die Spesiale Belangegroep oor Rekenaar-Menslike Interaksie (SIGCHI).<ref>{{cite conference | first=Jef | last=Raskin |author2=Aza Raskin|author-link=Jef Raskin | title=The Interface Paradox | url=http://www.baychi.org/calendar/19940913/ | conference=BayCHI Monthly Program | date=13 September 1994 | accessdate=6 Maart 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090202052811/http://www.baychi.org/calendar/19940913/| archive-date= 2 Februarie 2009 | url-status= live}}</ref> Hy het 'n baccalaureusgrade in wiskunde en fisika van die Universiteit van Chicago.<ref name="blog">{{cite web | last=Raskin | first=Aza | url=http://www.azarask.in/blog/ | title=aza's Thoughts - About me | accessdate=6 Maart 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090228225729/http://www.azarask.in/blog/ | archive-date=28 Februarie 2009 | url-status=dead }}</ref> In 2004 het hy saam met sy pa by die Raskin-sentrum vir menslike koppelvlakke gewerk aan die ontwikkeling van Archy-sagteware, wat 'n gebruikerskoppelvlakparadigma is.<ref>{{cite news|last=McCarthy |first=Jack |date=28 Februarie 2005 |url=http://weblog.infoworld.com/techwatch/archives/001138.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050303064851/http://weblog.infoworld.com/techwatch/archives/001138.html |url-status=dead |archive-date=3 Maart 2005 |title=Mac creator Jef Raskin dies of cancer |work=InfoWorld |accessdate=6 Maart 2008 }}</ref> In 2005, ná sy pa se dood, het hy Humanized gestig, waar hy voortgegaan het om aan die Archy-paradigma te werk en die taalgebaseerde, diensgeoriënteerde Enso-sagteware geskep het.<ref>[https://web.archive.org/web/20111228041131/http://www.humanized.com/enso humanized.com/enso] 28 Desember 2011</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Raskin, Aza}} [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] pc05zvyhj46e5ie3y37i2fuu9ou0ti8 0 419852 2892371 2706092 2026-04-10T17:14:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892371 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Guillaume 1920.jpg|duimnael|Charles Edouard Guillaume ]] '''Charles Édouard Guillaume''' (Fleurier, [[15 Februarie]] [[1861]] – Sèvres, [[13 Junie]] [[1938]]) was 'n Switserse [[fisikus]]. Hy het bekend geword as die ontdekker van verskeie spesiale [[yster]]-[[nikkel]]-[[legering]]s, insluitend [[Invar]], waarvoor hy die [[Nobelprys vir Fisika]] in 1920 ontvang het. ==Biografie== Charles-Edouard Guillaume se oupa het om godsdienstige redes na [[Londen]] geëmigreer, waar hy homself as 'n klokmaker gevestig het. Sy seun het die maatskappy na Fleurier in die Switserse Jura verskuif. Charles-Edouard is op 15 Februarie 1861 in Fleurier ([[kanton Neuchâtel]]) in [[Switserland]] gebore. Nadat hy aan die Federale Tegniese Kollege in Zürich (1878-1882) gestudeer het, het hy sy militêre diensplig as offisier in die [[artillerie]] voltooi. In 1883, op die ouderdom van ongeveer 22, het hy as assistent by die Internasionale Buro vir Gewigte en Mates in [[Sèvres]], naby [[Parys]], begin werk. Hy is later verskeie leerstoele in fisika aangebied en 'n pos as direkteur van die Neuchâtel-sterrewag, maar nogtans het hy sy hele lewe lank aan hierdie Kantoor verbonde gebly - vanaf 1902 as adjunkdirekteur, vanaf 1915 as direkteur. In 1937, die jaar voor sy dood, is hy as eredirekteur aangestel. In 1888 trou Guillaume met die Duitser Émilie-Marie Anna Taufflieb. Hulle het drie kinders gehad. Gedurende sy tyd in die artillerie het Guillaume [[meganika]] en [[ballistiek]] studeer. By die Internasionale Buro vir Gewigte en Mates het hy navorsing gedoen oor die regstelling van kwiktermometers en was verantwoordelik vir die kalibrering van die termometers wat gebruik word om termiese uitbreiding van lengtestandaarde te bepaal. Hy het die volume van 'n [[kilogram]] water met behulp van die kontakmetode bepaal. In sy navorsing oor geskikte legerings vir die vervaardiging van kopieë van die standaardmaat, het hy invar ontwikkel, 'n nikkel-ysterlegering waarvan die uitsettingskoëffisiënt feitlik nul is. Die navorsing het gelei tot 'n reeks nuwe legerings met spesiale eienskappe, soos elinvar, 'n nikkellegering waarvan die elastisiteitsmodulus feitlik onafhanklik van temperatuur is, wat in presisie-horlosies gebruik word. Invar en verwante legerings het 'n wye reeks toepassings gevind, insluitend onderdele vir chronometers, maatbande, elektrodes vir gloeilampe en radiobuise, strukturele dele van lasertoerusting en presisie-instrumente, mure van tenks vir vloeibare aardgas, en skadumaskers vir kleurtelevisieskerms. Hy het ook daarin geslaag om die temperatuur van die heelal te bepaal. In 1896 het hy geskryf dat die temperatuur van die "bestraling van die sterre" 5,6 K was.<ref>Guillaume, La Température de L'Espace, Nature, volume,24, 1896</ref> Charles-Edouard Guillaume is op 13 Mei 1938 oorlede. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Guillaume, Charles-Édouard}} [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] pwern2q2wlzi5mzsko7bzjfxutvi666 0 419939 2892557 2706348 2026-04-10T20:32:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892557 wikitext text/x-wiki '''Hylton Nel''' (1941 in N’kana, [[Zambië]]) is ‘n [[Suid-Afrikaanse]] keramiekkunstenaar. Hy woon aan die buitewyke van [[Calitzdorp]], 'n klein dorpie in die [[Klein Karoo]]. == Vroeë lewe == Nel, wat in 1941 in Zambië gebore is, het 'n [[Beeldende kunste]]-graad aan die [[Rhodes Universiteit]] in 1963 behaal. Hy het daarna na [[Europa]] verhuis waar hy voortgegaan het om skilderkuns en keramiek in [[Antwerpen]] te studeer. Hy kwalifiseer met ‘n diploma in keramiek aan die Koninklike Akademie vir Beeldende Kunste en die Hoër Instituut, Antwerpen in 1968. Daarna verhuis hy na die [[Verenigde Koninkryk]] en bedryf 'n antieke winkel. Met sy terugkeer na Suid-Afrika aan die begin van die 1970's het Nel hom in die land gevestig waar hy later 'n ateljee in Carlitzdorp in die [[Wes-Kaap]] geopen het. <ref>Artist, Hylton Nel, https://www.alveston.london/artist/hylton-nel/ Besoek op 13 Oktober 2024.</ref><ref name="CV" /> == Dior samewerking == Hylton Nel het met die Franse modehuis Dior saamgewerk vir die bekendstelling van hul Lente/Somer 2025-modereeks.<ref>ceconline.co.za, 24 Junie 2024, Kim Jones’ Dior collaborates with South African ceramicist Hylton Nel for SS25. https://ceconline.co.za/kim-jones-dior-collaborates-with-south-african-ceramicist-hylton-nel-for-ss25/ Besoek 13 Oktober 2024. </ref> Die samewerking is gelei deur Dior se kreatiewe direkteur, Kim Jones, wat Nel al sowat 12 jaar ken. Tydens die bekendstelling is vergrote weergawes van Nel se ikoniese keramiek katbeelde, prominent op die aanloopbaan vertoon. Hierdie vennootskap kombineer Dior se gesofistikeerde ontwerp-etos met Nel se unieke keramiekkuns.<ref>Jack Moss, 21 Junie 2024, Features Dior Men’s cat-filled set was a collaboration with ceramic artist Hylton Nel, Wallpaper,com, https://www.wallpaper.com/fashion-beauty/dior-men-ss-2025-set-kim-jones-hylton-nel Besoek 13 Oktober 2024.</ref> ==Geselekteerde solo-uitstallings== *2024: ''Things Made Over Time,'' Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2023: ''This plate is what I have to say'', Charleston, East Sussex, VK. *2022: ''Bowls'', Stevenson, Johannesburg, Suid-Afrika. *2020/2021: ''Plates and Bowls, Old and New'', Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2017: ''Hylton Nel: For Use and Display,'' The Fine Art Society, Londen. *2010: ''Cats and Other Creatures'', Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2009: ''Recent Ceramics'', Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2005: ''Recent Works'', Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2003/2004: ''Recent Works'', Stevenson, Kaapstad, Suid-Afrika. *2001: ''Retrospective Exhibition at the King George VI Art Gallery'', [[Port Elizabeth]], Suid-Afrika. *2001-2: ''Hylton Nel Retrospective Exhibition'', Standard Bank National Festival of the Arts, [[Makhanda]]; Tatham Art Gallery. *1997: ''New Ceramics by Hylton Nel'', The Fine Art Society, Londen, VK. *1996: ''Hylton Nel - A Prayer for Good Governance,'' The Fine Art Society, Londen, VK. *1989: G''ay Rights Re-Writes,'' Gertrude Posel Gallery, Johannesburg, Suid-Afrika.<ref name="CV" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="CV"> CV, Hylton Nel by https://hyltonnel.co.za/About Besoek op 13 Oktober 2024.</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nel, Hylton}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1941]] bgl8fogrpu8r9tv045af0b7mcwko2mc 0 419988 2892421 2726696 2026-04-10T18:55:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892421 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Acemoglu 2016 (cropped).png|duimnael|Acemoglu in 2016.]] '''Kamer Daron Acemoğlu''' ([[Turks]]: [daˈɾon aˈdʒemoːɫu]; gebore op [[3 September]] [[1967]]) is 'n Turks-Amerikaanse [[ekonoom]] van Armeense afkoms wat sedert 1993 aan die Massachusetts Institute of Technology doseer, waar hy tans die Elizabeth en James Killian Professor in Ekonomie is, en is in 2019 as 'n Instituut Professor by MIT aangewys.<ref name=":0">{{cite web|url=https://economics.mit.edu/sites/default/files/2022-08/Daron%20Acemoglu%20CV.pdf|title=Daron Acemoğlu CV August 2022|website=economics.mit.edu}}</ref> Hy het die John Bates Clark-medalje in 2005 ontvang, en die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] in 2024.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2024/summary/ |access-date=2024-10-14 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Acemoglu was derde, na [[Paul Krugman]] en Greg Mankiw, in die lys van "Gunsteling Lewende Ekonome onder die ouderdom van 60" in 'n 2011-opname onder Amerikaanse ekonome. In 2015 is hy aangewys as die mees aangehaalde ekonoom van die afgelope 10 jaar volgens ''Research Papers in Economics'' (RePEc) data. Volgens die Open Sillabus Project is Acemoglu die derde mees aangehaalde skrywer oor kollegesillabus vir ekonomiese kursusse na Greg Mankiw en Paul Krugman.<ref>{{cite web |title=192,209 Authors |url=https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |website=opensyllabus.org |publisher=Open Syllabus |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921150129/https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |archive-date=21 September 2022}}</ref> In 2024 is Acemoglu, [[James A. Robinson]] en [[Simon Johnson (ekonoom)|Simon Johnson]] met die Nobelgedenkprys vir Ekonomiese Wetenskappe toegeken vir hul vergelykende studies "oor hoe instellings gevorm word en welvaart affekteer".<ref>{{Cite web |title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2024/press-release/ |access-date=2024-10-14 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Nobelpryswenners van 2024}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Acemoğlu, Kamer Daron}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] ajd9b64xr9izkf55fjl8x87wqrlvmpy 0 419991 2892418 2706065 2026-04-10T18:54:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892418 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dani Rodrik AB 02.jpg|duimnael|Dani Rodrik ]] '''Dani Rodrik''' (gebore [[14 Augustus]] [[1957]]) is 'n [[Turke|Turkse]] [[ekonoom]] en Ford Foundation Professor in Internasionale Politieke Ekonomie aan die John F. Kennedy School of Government aan die [[Harvard-universiteit]]. Hy was voorheen die Albert O. Hirschman Professor van Sosiale Wetenskappe by die Instituut vir Gevorderde Studie in [[Princeton, New Jersey]]. Hy het wyd gepubliseer op die gebied van internasionale ekonomie, ekonomiese ontwikkeling en [[politieke ekonomie]]. Die vraag wat goeie ekonomiese beleid behels en waarom sommige regerings meer suksesvol as ander is om dit aan te neem, is die middelpunt van sy navorsing. Sy werke sluit in ''Economics Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science'' en ''The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy''. Hy is ook mede-hoofredakteur van die akademiese joernaal ''Global Policy''.<ref>{{cite journal | last = Staff writer | title = Editorial Board | journal = Global Policy | doi = <!-- not for this page --> | url = https://onlinelibrary.wiley.com/page/journal/17585899/homepage/editorialboard.html }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rodrik, Dani }} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] 02z4a3i2lshpxbxnatapnj43e0rgljz 0 420108 2892462 2707951 2026-04-10T19:14:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892462 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30 (cropped).jpg|duimnael|Elinor Ostrom in 2009.]] '''Elinor Claire "Lin" Ostrom''' (née '''Awan'''; [[7 Augustus]] [[1933]] – [[12 Junie]] [[2012]]) was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Politieke wetenskap|politieke wetenskaplike]] en politieke [[ekonoom]]<ref>{{cite news |title=No Panaceas! Elinor Ostrom talks with Fran Korten |date=18 Maart 2010 |url=http://shareable.net/blog/no-panaceas-a-qa-with-elinor-ostrom |newspaper=Shareable: Civic System |access-date=20 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110216033008/http://www.shareable.net/blog/no-panaceas-a-qa-with-elinor-ostrom |archive-date=16 Februarie 2011 |url-status=dead }}</ref><ref name="nature-obit">{{Cite journal |last1=Janssen |first1=M. A. |title=Elinor Ostrom (1933–2012) |doi=10.1038/487172a |journal=Nature |volume=487 |issue=7406 |page=172 |year=2012 |pmid=22785305 |bibcode=2012Natur.487..172J |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Wilson |first1=R. K. |title=Elinor Ostrom (1933–2012) |doi=10.1126/science.1227725 |journal=Science |volume=337 |issue=6095 |pages=661 |year=2012 |pmid=22879496 |bibcode=2012Sci...337..661W |s2cid=206544072 }}</ref> wie se werk geassosieer is met die Nuwe Institusionele Ekonomie en die herlewing van [[politieke ekonomie]].<ref>{{cite book |author1-last=Aligica |author1-first=Paul Dragos |author2-last=Boettke |author2-first=Peter |year=2010 |chapter=Ostrom, Elinor |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |edition=Online |chapter-url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2010_O000109}}</ref> In 2009 is die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobel-gedenkprys vir die ekonomiese wetenskappe]] aan haar toegeken vir haar “analise van ekonomiese bestuur, veral die gemeenskaplike eiendom”, wat sy met Oliver E. Williamson gedeel het. Sy was die eerste vrou wat die prys gewen het.<ref>{{cite web |url=http://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |title=Nobel Prize Awarded Women |access-date=14 Oktober 2019 }}</ref> Nadat sy 'n B.A. en Ph.D. in [[politieke wetenskap]] aan die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles behaal het, het Ostrom in Bloomington, [[Indiana]], gewoon. Sy het op die fakulteit van die Indiana-universiteit gedien, met 'n laat-loopbaan affiliasie met Arizona State University. Sy was 'n Vooraanstaande Professor aan die Indiana-universiteit en die Arthur F. Bentley Professor in Politieke Wetenskap en mede-direkteur van die Werkswinkel in Politieke Teorie en Beleidsanalise aan die Indiana-univerditeit, sowel as navorsingsprofessor en die stigtersdirekteur van die Sentrum vir die Studie van Institusionele Diversiteit aan die Arizona State University in Tempe.<ref>{{Cite news|url=http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2017/december/elinor-ostrom-building-nijmegen-school-management/|title=Elinor Ostrom building for Nijmegen School of Management|work=Radboud University|access-date=2018-02-03|language=nl-NL|archive-date=24 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224003347/http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2017/december/elinor-ostrom-building-nijmegen-school-management/|url-status=dead}}</ref> Sy was 'n hoofnavorser vir die Samewerkingsprogram vir Volhoubare Landbou en Natuurlike Hulpbronbestuur (SANREM CRSP), bestuur deur Virginia Tech en befonds deur USAID.<ref name="Researcher for Virginia Tech program wins Nobel Prize">{{cite web |url=http://www.vtnews.vt.edu/articles/2009/10/2009-789.html |title=Researcher for Virginia Tech program wins Nobel Prize |publisher=Virginia Tech |access-date=2 Januarie 2011}}</ref> Vanaf 2008 het sy en haar man Vincent Ostrom die tydskrif Transnational Corporations Review geadviseer.<ref>{{cite news |title=Transnational Corporations Review |newspaper=Taylor & Francis|url=http://www.tnc-online.net/page/2010NO2/index.php}}</ref> Vanaf die 1960's was Ostrom betrokke by hulpbronbestuursbeleid en het 'n navorsingsentrum geskep wat wetenskaplikes van verskillende dissiplines van regoor die wêreld gelok het. Werk en onderrig by haar sentrum is geskep op die beginsel van 'n werkswinkel, eerder as 'n universiteit met lesings en 'n streng hiërargie. Ostrom het die interaksie van mense en [[Ekostelsel|ekosisteme]] vir baie jare bestudeer en gewys dat die [[Tragedie van die gemene goed|gebruik van uitputbare hulpbronne deur groepe mense (gemeenskappe, koöperasies, trusts, vakbonde) rasioneel kan wees]] en uitputting van die hulpbron kan voorkom sonder of staatsinmenging of markte met private eiendom.<ref>{{cite book |title=Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action |last=Ostrom |first=Elinor |year=1990 |pages=1–3 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40599-7}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelpryswenners van 2009}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ostrom, Elinor}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] 10b8gevmbj0b7xpy02o6xkcchoa3xig 0 420191 2892537 2878871 2026-04-10T20:19:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892537 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Jan Tinbergen | beeld = Jan Tinbergen 1982.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Jan Tinbergen in 1982. | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1903|4|12}} | geboorteplek = [[den Haag]], [[Nederland]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1903|4|12|1994|6|9}} | sterfteplek = Nunspeet, Nederland | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Nederland}} | vakgebied = [[Ekonomie]] [[Ekonometrie]] | werkplek = [[Erasmus Universiteit Rotterdam]] | alma mater = [[Leiden Universiteit]] | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] (1969) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Jan Tinbergen''' ([[Den Haag]], [[12 April]] [[1903]] – [[Nunspeet]]<ref name=persoonskaart>Persoonskaart van Jan Tinbergen.</ref>, [[9 Junie]] [[1994]]) was 'n [[Nederland|Nederlandse]] [[ekonoom]] en [[fisikus]]. In 1969 was hy (saam met [[Ragnar Frisch]]) die eerste om die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Sweedse Reichsbank-prys vir ekonomie]] (die "Nobelprys" vir ekonomie) te ontvang. Hy was een van die stigters van [[ekonometrie]]. ==Lewe== ===Jeug en opleiding=== Tinbergen was die oudste seun van Dirk Cornelis Tinbergen (1874-1951), onderwyser in Nederlands aan 'n grammatikaskool, en Jeannette van Eek (1877-1960), laerskoolonderwyseres. In Den Haag het hy HBS bygewoon voordat hy in 1921 [[wiskunde]] en [[fisika]] aan die [[Universiteit Leiden]] gaan studeer het. [[Lêer:Ehrenfeststudents.jpg|links|duimnael|Fisikastudente van Paul Ehrenfest in Leiden in 1924. Van links na regs Gerhard Heinrich Dieke, Samuel Goudsmit, Jan Tinbergen, Paul Ehrenfest, Ralph Kronig en [[Enrico Fermi]].]] Hy het voordeel getrek uit die destydse florerende wetenskaplike klimaat in Leiden: hy het [[Hendrik Lorentz]] se bekende Maandagoggend-lesings bygewoon, met [[Heike Kamerlingh Onnes]] bespreek en [[Albert Einstein]] ontmoet, wat kort-kort van Berlyn af gekom het as deel van 'n spesiale professoraat. In Desember 1922 het Tinbergen sy kandidatuureksamen suksesvol voltooi en 'n assistent geword van Paul Ehrenfest, professor in teoretiese fisika aan die Universiteit van Leiden.<ref>https://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/einstein/Ehrenfest_Lunteren.pdf Paul Ehrenfest: de Leidse onderzoekschool van een fysicus in diaspora. Instituut-Lorentz for theoretical physics, Universiteit Leiden, bl 26, Argief https://web.archive.org/web/20211028202237/https://www.lorentz.leidenuniv.nl/history/einstein/Ehrenfest_Lunteren.pdf, Aergiefdatum, 2021-10-28.</ref> Gedryf deur die maatskaplike probleme van sy tyd, soos die ekonomiese krisis en toenemende sosiale verdeeldheid, het Tinbergen op advies van sy mentor Ehrenfest vanaf Julie 1924 besluit om dieper in wiskundige ekonomie as in fisika te delf. Hy het 'n jaar later gegradueer. Hy het geweier om militêre diens te doen en moes na sy studies in 1926 alternatiewe burgerlike diens doen. Gedurende hierdie tydperk van 25 maande het Tinbergen baie tyd op hande gehad en dieper in [[ekonomie]] begin delf. As fanatiese lid van die Sosiaal-Demokratiese Werkersparty (SDAP) het hy gevoel dat hy met sy kennis van fisika min vir die party kan doen. ’n Studie in ekonomie aan die Nederlandse Ekonomiese Hoërskool in [[Rotterdam]] sal nuttig wees. In 1929 behaal Tinbergen sy doktorsgraad in wiskunde en fisika aan Ehrenfest met sy proefskrif Minimum probleme in fisika en ekonomie, met 'n bylaag waarin hy fisiese beginsels op ekonomiese probleme toegepas het. In 1929 trou hy met Tine Johanna de Wit (1902-1991), met wie hy vier dogters gehad het.<ref name=persoonskaart>Persoonskaart van Jan Tinbergen.</ref> ===Hoogleraar en direkteur=== Jan Tinbergen het in 1931 [[statistiek]] aan die Munisipale Universiteit in Amsterdam begin doseer. In 1933 word hy as Holwerda se opvolger buitengewone professor in statistiek aan die destydse Nederlandsche Handels Hoërskool (in 1939 word dit die Nederlandse Ekonomiese Hoërskool) in Rotterdam. Tussen 1945 en 1950 was sy (nuwe) onderwysopdrag in Rotterdam: Statistiek, Wiskundige Ekonomie en Ekonometrie. Dit het in 1950 verander na Wiskundige Ekonomie en Ekonometrie (vak vir die doktorsgraad). Met die aankoms van Theil het die Ekonometrie-afdeling by Tinbergen in 1953 verdwyn. In 1957 het Tinbergen 'n volle professor in Rotterdam geword en Wiskundige Ekonomie en Ontwikkelingsprogrammering onderrig. Vanaf 1956 het Tinbergen, benewens Wiskundige Ekonomie, ook die kursus Ekonomie van [[Ontwikkelende land]]e aangebied. Van 1966 tot sy aftrede (1973) was sy onderrigtaak in Rotterdam Ekonomie van Sentraal-geleide stelsels en ontwikkelingsprogrammering. Die probleme van die [[Ontwikkelende land|Derde Wêreld]] het geleidelik meer sy belangstelling en sy 'hart' geword as teoretiese benaderings. Hy het verskeie institute gestig en was vir baie jare 'n topadviseur van die [[VN]] oor ontwikkelingsbeplanning. Benewens sy professoraat aan die Nederlandse Ekonomiese Kollege, was Tinbergen van 1934 tot 1968 direkteur van die Stichting Nederlandse Ekonomiese Instituut. Hy was ook die eerste direkteur van die Sentrale Beplanningsburo. Vanaf 1973 tot sy aftrede in 1975 doseer hy as professor aan die Universiteit van Leiden. ===Adviseur by die Volkenbond=== Van 1936 tot 1938 dien hy as ekonomiese raadgewer van die [[Volkebond]] in [[Genève]]. Daar het hy die ekonomiese ontwikkeling van die VSA in die tydperk 1919-1932 ontleed. Hierdie werk het gelei tot sy teorie van die sakesiklus en ekonomiese stabilisering. Hy was 'n voorstander van ontwikkelingshulp. Op 13 Januarie 1973 heropen hy die hoofkwartier van die Wereldwinkel-organisasie in Kerkrade. ==Werk== Onder meer *In ekonometrie is miskien Tinbergen se bekendste stelling die sogenaamde Tinbergen-reël, wat bepaal dat dit binne enige sistematiese en samehangende model van 'n ekonomie nodig is dat daar minstens soveel instrumente as doelwitte is. *Tinbergen se ruilbeginsel lui dat daar 'n ideale inkomsteverspreiding is as niemand van werk wil verander nie (al verdien iemand anders meer). *Die Tinbergen Standard bepaal dat 'n verhouding van die laagste en hoogste inkomste in 'n maatskappy groter as 1:5 teenproduktief is.<ref>https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/de-tinbergennorm-bestaat-niet Broer Akkerboom, "De Tinbergennorm bestaat niet." Me Judice, 14 Mei 2015, Archief https://web.archive.org/web/20210308232147/https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/de-tinbergennorm-bestaat-niet, Argiefdatum 2021-03-08.</ref> *Tinbergen het die eerste omvattende nasionale [[makro-ekonomie]]se model ontwikkel. Die model is aanvanklik vir Nederland gemaak, maar ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy dit op die VSA en die Verenigde Koninkryk toegepas. ==Opvolgers== Tinbergen se werk is voortgesit deur Lawrence Klein, wat ook in 1980 die Nobelprys vir Ekonomie ontvang het. Christopher Sims, 2011 Nobelpryswenner, beskou homself ook as 'n opvolger van Jan Tinbergen in sy Nobelpryslesing. ==Toekennings== *Wenner van die Legatum Stolpianum-kompetisie in 1930. *Wenner van die [[Erasmusprys]] in 1967. *In 1969 die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] saam met [[Ragnar Frisch]] “vir die ontwikkeling en toepassing van dinamiese modelle vir die ontleding van ekonomiese prosesse” *In 1987 is Tinbergen met die Van Oldenbarnevelt-medalje bekroon; dit is die hoogste munisipale toekenning van die Rotterdam. *Vir sy bydraes op kultuurgebied het hy in 1985 die Goue Gansveer ontvang. *In 1992 ontvang hy die Vier Vryhede-toekenning vir vryheid van gebrek. ==Boeke== *1929: ''Minimumproblemen in de natuurkunde en ekonomie'', [[tesis]] *1936: ''Grondproblemen der theoretische statistiek''. Haarlem. De Erven F. Bohn: Serie Volksuniversiteitsbibliotheek *1938: ''Statistical testing of business cycles'' *1942: ''Econometrics'' *1956: ''Economic policy'' *1962: ''Evenwichtige groei,'' in J.E. Andriessen en M.A.G. van Meerhaeghe (eds.) ''Theorie van de Economische Politiek'' (Stenfert Kroese, Leiden 1962). *1970: ''Een leefbare aarde'' *1972: ''An Interdisciplinary Approach to the Measurement of Utility or Welfare'', Research Series, Economic and Social Research Institute (ESRI), number 05. *1974: ''The dynamics of business cycles: A Study in Economic Fluctuations''. Chicago: U of Chicago P, 1974. {{ISBN|0-226-80418-6}}. *1975: ''Income distribution'' *1977: ''Der Dialog Nord-Süd: Informationen zur Entwicklungspolitik.'' Frankfurt am Main: Europ. Verlagsanstalt, 1977. *1978: ''Economic policy: Principles and Design''. Amsterdam, 1978. {{ISBN|0-7204-3129-8}}. *1981: ''Centralization and Decentralization in Economic Policy''. Westport: Greenwood, 1981. {{ISBN|0-313-23077-3}}. ==Vernoem== *Die Tinbergen Instituut is na hom vernoem. *In Roosendaal is daar 'n skool Jan Tinbergen College. *’n Gebou is vernoem na Tinbergen op die Woudestein-kampus van [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]]. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelpryswenners van 1969}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tinbergen, Jan}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1903]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] r6ztzvdyfw23q7s2r5mo2wgx4yn5ht3 0 420217 2892331 2740629 2026-04-10T16:46:41Z Jcb 223 2892331 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Austrian BarrelOrgan.jpg|duimnael|’n Draaiorrel en -speler in Oostenryk, 2002.]] ’n '''Draaiorrel''' is ’n pyporrel wat outomaties speel. ’n Draaiorrel kan benewens orrelpype ook ander instrumente, soos [[Slaginstrument|slaginstrumente]], insluit.<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Draaiorgel |title=Draaiorgel |publisher=[[Nederlandse Wikipedia]] |accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> [[Lêer:Orgue de barbarie.jpg|duimnael|’n Draaiorrelboek.]] Die pype van ’n draaiorrel is meestal van hout gemaak, maar soms ook van metaal, gewoonlik [[sink]]. ’n [[Blaasbalk]] word gebruik om die pype van lug te voorsien (by orrels word gepraat van “wind”). Die draaiorrel is aan ander pyporrels verwant. Die grootste verskil is dat ander pyporrels met die hande en voete bespeel word terwyl ’n draaiorrel deur ’n bewegende musiekpatroon, gewoonlik ’n draaiorrelboek van karton, in werking gebring word. Die eerste draaiorrels het met ’n houtsilinder gewerk. Op die silinder was daar metaalpenne en -brûe wat die kleppe beheer het. == Geskiedenis == [[Lêer:Eugene Atget Organ Grinder 1899.jpg|duimnael|’n Orreldraaier en vrou, 1899.]] Die oorsprong van die draaiorrel lê vermoedelik in [[Italië]]. In omstreeks 1850 het ’n Italianer, Ludovico Gavioli, in die Franse hoofstad [[Parys]] klein straatdraaiorrels begin bou. Dié onderneming was so suksesvol dat Gavioli as die vader van die moderne draaiorrel beskou word. Sy firma, wat ná 1905 as N.V. Gavioli & Kie bekend was, het tot 1912 bestaan. Intussen het ook ander vervaardigers, onder andere Gasparini, Poirot en Limonaire in Frankryk, asook Belge en Duitsers van dié instrumente begin maak. In 1875 begin ’n Belg, die blinde Leon Warnies,<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://rmsothebys.com/auctions/mh12/lots/l725-c-1933-warnies-dutch-street-organ/ |title=c. 1933 Warnies Dutch Street Organ |publisher=Sotheby’s |accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> Amsterdam se eerste draaiorrelverhuringsmaatskappy. Ander volg, maar Warnies word as die grondlegger van die tipies Nederlandse straatorrelkultuur beskou. Van sy nasate is steeds in die Nederlandse draaiorrelwêreld bedrywig, onder meer by die draaiorrelwinkel ''Perlee Orgels'' in Amsterdam. [[Lêer:Carl Frei (Orgelbouwer).jpg|duimnael|Die Duitse orrelbouer Carl Frei.]] ’n Duitser, Carl Frei, wat aan die begin van die 20ste eeu die vak by Gavioli en later by die Belgiese firma Mortier leer, vestig hom in die 1920’s as ’n hersteller, orrelboekmaker en later ook as draaiorrelbouer in [[Breda]]. Frei bou ou Franse draaiorrels om en vervang die tong- of rietwerk (volgens die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal|WAT]], die dun buigbare stukkies hout, rottang of metaal wat tipies in die basis van orrelpype voorkom, daar vibreer en klank voortbring wanneer ’n lugstroom dit aktiveer) met sy eie fluitregisters, soos die Bourdon Céleste. Hierdie register het ’n kenmerk van straatdraaiorrels geword. Daarom word Frei vandag as die vader van die Nederlandse straatorrel beskou. Ná omstreeks 1950 het Frei ook ander draaiorrels aangepas en nuwes gebou. Die firma Jan van Eijk, in Terwolde, bou sedert 1979 draaiorrels. == Soorte == [[Lêer:Museum van pierement tot speelklok (138).jpg|duimnael|’n Pierement.]] Die bekendste tipe draaiorrel is die groot straatorrel, ook bekend as die pierement. Verder word die dansorrel en kermisorrel as variante van die draaiorrel onderskei. In baie Europese lande word straatmusiek op klein, draagbare handdraaiorrels gemaak. Dié instrumente is veral in [[Duitsland]] gebou en word as voorloper van die pierement beskou. Replikas van ou Berlynse ''Leierkasten'' (die naam van handdraaiorrels in Duitsland) word onder andere gemaak deur die onderneming Orgelbaumeister Hofbauer in [[Göttingen]]. [[Lêer:Victorydaf 21.jpg|duimnael|Die Victory.]] Die grootste verskuifbare draaiorrel is die Victory. == Werking == Deur ’n wiel te draai, of dit te laat draai, begin die orrel speel. Wanneer ’n mens ’n orrelboek in die orrel plaas en die toetsbord toemaak, sluit die meganiese lugkleppe en is die orrel gereed om te speel. Sodra die wiel gedraai word, begin die blaasbalk beweeg, wat die nodige wind voorsien. Die lug vloei deur luggeleiers wat die klank voorsien. Omdat daar in ’n orrelboek – die draaiprogram – gaatjies is, beset klein spykertjies (by draaiorrels “toetse” genoem) die gaatjies. Wanneer die toetsbord gesluit word, word al die toetse na onder gedruk en verseël. Word die boek verder gedraai, wip die toetse boontoe, waar daar gaatjies is, en maak ’n klein pyp aan die onderkant oop, waardeur die wind ontsnap. Die lugstroom word dan na die regte instrument gelei. Deur die lengte van die gaatjies in die orrelboek te varieer, ontsnap die lug vir ’n langer of korter tyd. [[Lêer:BarrelOrganPhil.jpg|duimnael|Straatorrel met apie in 1975 in Liverpool.]] Vir elke [[toonhoogte]] en elke beskikbare instrument word die presiese tydstip en duur van elke noot in die musiek deur die gaatjies in die papier aangedui. Wanneer die wiel teen ’n konstante spoed gedraai word, is die vertolking optimaal. Daarom word die wiel, veral by groot draaiorrels, dikwels verbind met ’n band aan ’n motor, wat op die korrekte draaispoed ingestel word voordat die eerste orrelboek begin speel. Die voordeel is dat die wiel só teen ’n konstante spoed draai. Nou is al wat die orrelman of -vrou hoef te doen, om die beskikbare boeke te ruil en te probeer om iets van toehoorders en verbygangers te verdien – dikwels deur op maat van die musiek ’n houer met munte te skud, wat aan die geheel ekstra sjarme verleen. In die verlede was daar partykeer ’n apie teenwoordig. Soms is die draaiwiel toegerus met ’n aanhangsel wat die “druif” genoem word. Dit het gespesialiseerde yster- en houtwerkkundigheid en -vaardigheid vereis. Slegs ’n handjievol spesialisorrelbouers ken en beoefen nog dié kuns. Die funksie van die druif is om die blaasbalk te laat werk en die orrelboek te laat draai.<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://draaiorgel.org/kdv/nl/taald.php |title=vakterme, D |publisher=Kring van Draaiorgelvrienden |accessdate=19 Oktober 2024 |archive-date=19 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519043219/http://draaiorgel.org/kdv/nl/taald.php |url-status=dead }}</ref> == Aandrywing == In 1892 het ’n Frans-Italiaanse orrelbouer, Anselmo Gavioli, ’n patent vir die kartonorrelboek verkry. Dié stelsel is later deur papier- en kartonrolle verfyn. Gavioli se patent het lamelle (toetse) behels wat deur die gaatjies in die orrelboek na bo gekom en klein kleppe oopgemaak het om dele van die orrel aan te dryf. Duitse fabrieke het teen 1900 alternatiewe stelsels ontwikkel om Gavioli se patent te omseil. Die Duitsers het hulle stelsels op die beginsel van ontlugting deur die gaatjies in die boek gebaseer, wat meganiese toetse (spykertjies of pennetjies) oorbodig gemaak het. Alle ou draaiorrels werk met een van hierdie stelsels. Vandag word draaiorrels natuurlik ook deur rekenaars, deur middel van MIDI-lêers, aangedryf. MIDI-lêers maak ’n veel groter repertoire moontlik, omdat dit orrelboeke, wat fisies saamgedra moet word, uitskakel. Nog ’n voordeel van rekenaaraangedrewe draaiorrels is dat hulle aaneenlopend, sonder fisiese omruiling van boeke, kan speel. Meer komplekse verwerkings is moontlik. ’n MIDI-beheerde draaiorrel kan so te sê oombliklik aan- en afgeskakel word, wat akkurate tydsberekening moontlik maak. Met behulp van die rekenaar kan vooraf bepaal word watter musiek wanneer moet speel. Spesiale versoeke word onmiddellik geprogrammeer. Ander instrumente, soos ’n perkussiegroep, klokkespel of xilofoon, kan deur MIDI-lêers bygevoeg word. == Tradisie == Veral in Nederland, waar spelende draaiorrels nog gereeld op straat gesien en gehoor word, bestaan die kultuur van straatorrels voort. In die Museum Speelklok in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] is ’n groot versameling draaiorrels van verskeie soorte te sien. In 1954 het entoesiaste een van die belangrikste Nederlandstalige verenigings vir draaiorrels, die [https://www.draaiorgel.org/ Kring van Draaiorgelvrienden] (KDV), gestig. Dit bestaan steeds. Die [https://www.draaiorgelshelmond.nl/ Stigting Draaiorgels Helmond] bestuur sewe orrels wat aan die gemeente [[Helmond]] behoort. In verskeie Europese lande word draaiorrelbyeenkomste en -feeste gehou. Talle kenners in dié veld is dit eens dat die hedendaagse MIDI, wat in [[elektroniese musiek]] gebruik word, sy oorsprong aan die oorspronklike draaiorrelboeke van karton te danke het. == Sien ook == * [[Orrel]] * [[Lys van musiekinstrumente]] == Verwysings == {{verwysings}} *''Hierdie artikel is ’n vertaling van die artikel'' [[:nl:Draaiorgel|Draaiorgel]] ''in die Nederlandse Wikipedia, soos op 19 Oktober 2024.'' [[Kategorie:Musiekinstrumente]] bfb1rzplxcgzk25t3nhfz7fbhi4ea3e 0 420240 2892332 2811588 2026-04-10T16:47:31Z Jcb 223 2892332 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Versmelt|Soethout (geursel)}} [[Lêer:Zoethout (Glycyrrhiza glabra) 2.jpg|duimnael|Soethoutwortels.]] '''Drop''' is ’n ekstrak van wortels van die [[Soethout|soethoutplant]], die struik ''Glycyrrhiza glabra'' (fam. ''Leguminosae'' of ''Fabaceae'', die vlinderblomfamilie).<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Drop |title=Drop |publisher=[[Nederlandse Wikipedia]] |accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> Ander Afrikaanse name vir drop is ''soethout'', ''soethoutekstrak'', en minder gebruiklik (geselstaal, verouderd, vir die lekkergoed) ''hondebloed'' of ''perdebloed''. Die Engelse naam, ''liquorice'' (Britse spelling), word dikwels ook in Afrikaans gebruik.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.woordeboek.co.za/ |title=drop |publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] |accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> Soethoutekstrak, met ’n soet smaak en soms onaangename nasmaak, word as smaakmiddel by onder meer lekkergoed en [[tabak]] gevoeg, en geneeskundig veral as ekspektorant (slymafdrywer of -losmaker) in hoesmedisyne gebruik. == Bereiding == [[Lêer:Black Licorice- Trick or Treat? (6280412705).jpg|duimnael|Droplekkers (''liquorice'').]] Wortels word van die soethoutstruik afgeknip en in die son gedroog. Die struik self word in die grond teruggeplaas om verder te groei. Die wortels word gemaal en die gemaalde wortels met water tot ’n pap aangemaak. Die wortelpap word gefiltreer en in die vorm van blokke gekonsentreerde drop (dropblokke) ingedamp. Dié blokke word verkoop. == Smaak == Die bestanddeel van soethoutekstrak wat tot ’n groot mate vir die kenmerkende dropsmaak verantwoordelik is, is glisirrisien. Die skerp, bitter nasmaak word deur ’n verwante bestanddeel, glisirretien, veroorsaak. Ander bestanddele is asparagien, soute, stysel en enkele bystowwe.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Drop|title=Drop|publisher=[[Nederlandse Wikipedia]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref><ref>{{af}} {{cite web|url=https://www.woordeboek.co.za/|title=drop|publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> Glisirrisien is ongeveer vyftig keer soeter as kristalsuiker.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://theconversation.com/fan-of-black-licorice-beware-of-its-dark-side-it-can-be-dangerous-for-your-health-147001|title=Fan of black licorice? Beware of its dark side − it can be dangerous for your health|publisher=[[The Conversation]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> == Lekkergoed == [[Lêer:Zoetwarenbeurs in Utrecht Weeknummer, 80-15 - Open Beelden - 13362.ogv|duimnael|So word drop gemaak (1979).]] In blokvorm gaan drop na die vervaardigers van droplekkergoed. Om dié snoepgoed te maak, word die gekonsentreerde drop weer verdun en met ander geur- en verdikkingsmiddels (soos gemodifiseerde stysel) gemeng. Vir soetheid word suiker (in persentasies wat wissel tussen 30 en 60 persent) of ’n ander versoeter bygevoeg. Vroeër is droplekkers met Arabiese gom gebind, maar in plaas van die gom word deesdae stysel of gelatien gebruik. [[Ammoniumchloried]], ’n wit, kristalagtige stof met ’n sterk soutsmaak,<ref>{{af}} {{cite web|url=https://www.woordeboek.co.za/|title=drop|publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> of ook soms tafelsout, word bygevoeg, asook ander geur- en smaakmiddels, hetsy natuurlik of kunsmatig (anys, bloekom, heuning, melasse). Van nature bruinerige en ietwat deurskynende dropsoorte word met koolstof of karamel donkerder gekleur.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> By ’n temperatuur van 135 °C begin die stysel verstyf en vorm die dropmengsel ’n deeg, soortgelyk aan brooddeeg. Die deeg word gepers in allerlei vorms wat van mieliestysel gemaak word. In dié vorms droog die drop vir ongeveer 36 uur by ’n temperatuur van 65 °C uit. Daarna word die stysel afgeblaas en die droplekkergoed met ’n glansmiddel bedek. == Gesondheid == As gevolg van die glisirrisiensuur wat dit bevat, kan die eet van groot hoeveelhede drop die werking van die niere versteur en hoë bloeddruk tot gevolg hê. Dit is nie dadelik merkbaar nie, maar die simptome van skade kan op die lange duur in hoofpyn, duiseligheid en oorsuising manifesteer. Daar is ook enkele sterfgevalle aangemeld wat met die langdurige inname van groot hoeveelhede drop – ’n daaglikse inname van 95 mg glisirrisiensuur of meer – in verband gebring is. By drop met ’n gemiddelde glisirrisiensuurinhoud van 0,1 persent stem dit ooreen met ongeveer 95 gram drop per dag.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> <ref>{{nl}} {{cite web|url=https://theconversation.com/fan-of-black-licorice-beware-of-its-dark-side-it-can-be-dangerous-for-your-health-147001|title=Fan of black licorice? Beware of its dark side − it can be dangerous for your health|publisher=[[The Conversation]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> == Produksie en verbruik == Nie almal waardeer die kenmerkende soutsmaak – soms dubbelsoutsmaak – van drop nie, maar in die Skandinawiese lande, Wes- en Noord-Duitsland, Spanje en veral in Nederland is drop gewild.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> <ref>{{nl}} {{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2009/41/nederland-exporteert-voor-1-3-miljard-euro-aan-snoep|title=Nederland exporteert voor 1,3 miljard euro aan snoep|publisher=[[CBS]]|accessdate=19 Oktober 2024|archive-date= 7 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907145828/https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2009/41/nederland-exporteert-voor-1-3-miljard-euro-aan-snoep|url-status=dead}}</ref> Daar is ook likeure met ’n dropsmaak.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.atlasobscura.com/foods/drop-shot|title=Drop Shot. With this Dutch liqueur, you can now drink licorice.|publisher=[[Atlas Obscura]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> In die Europese Unie is Nederland die grootste vervaardiger van droplekkergoed. Ongeveer 80 persent van die Nederlandse bevolking eet drop, meer vroue as mans, en 14 persent gereeld. In die loop van ’n jaar verorber Nederlanders ongeveer 32 miljoen kilogram drop. Tussen een en twee persent van dié dropeters eet meer as 100 g drop per dag.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> == Etimologie == Via Oud- en Middelnederlands, ''drop'' (nou Engels se ''druppel'') en ''drup'' en ''druppel'' (Afrikaans), kom die woord ''drop'' uit Oudhoogduits, ''tropho'', verwant aan ''druip''. In die geval van ''drop'' wat van soethout kom, was die oorspronklike verwysing na ’n druppel of bolletjie verdikte soetwortelekstrak.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://etymologiebank.nl/trefwoord/drop2|title=drop|publisher=[[Etymologiebank.nl ]]|accessdate=20 Oktober 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ''*Hierdie artikel is ’n vertaling van die artikel'' Drop ''in die Nederlandse Wikipedia, soos op 19 Oktober 2024, met enkele byvoegings.'' n6hh5tzb82p75f3lh6y5697nawqtskw 0 420293 2892343 2862853 2026-04-10T16:51:38Z Jcb 223 2892343 wikitext text/x-wiki '''Geskiedenis van Spanje''' is die naam van beide die [[Geskiedenis (vakgebied)|historiese tydperk]] wat in [[Spanje]] verby is en die historiografiese dissipline wat dit bestudeer. Die territoriale vorming van Spanje en sy wese of bestaan oor tyd is onderwerpe wat wyd in diep intellektuele debatte bespreek word. Die eerste [[Hominidae|hominiede]] het ongeveer 1,2 miljoen jaar gelede in die gebied van die huidige Spanje aangekom. Verskeie spesies het gevolg, soos ''Homo antecessor'', die pre-[[Neanderdaller]]s van die Sima de los Huesos (oorspronklik geïdentifiseer as ''[[Homo heidelbergensis]]'') en die Neanderdallers (''[[Homo neanderthalensis]]''). Die moderne [[mens]] (''Homo sapiens'') het ongeveer 35 000 jaar gelede die [[Iberiese Skiereiland]] binnegekom en het begin om die Neanderdallers te vervang, met wie hulle nog vir byna 10&nbsp;000 jaar sou saamleef. Ongeveer 27 000 jaar gelede het die laaste Neanderdal-bevolkings in die suide uitgesterf. Gedurende die daaropvolgende millennia was die gebied die plek van die nedersetting van Iberiese, [[Kelte|Keltiese]], [[Fenisiese]], [[Kartago|Kartagiese]], Tartessiese en [[Antieke Griekeland|Griekse]] volke en omstreeks 200 v.C. het die skiereiland begin deel vorm van die [[Romeinse Republiek]], wat Romeinse Hispania sou uitmaak. Na die [[Val van die Wes-Romeinse Ryk|val van Rome]] is die Visigot-koninkryk tot stand gebring. Hierdie [[Visigote|Visigotiese]] monargie het in die 5de eeu begin en tot die begin van die 8ste eeu geduur. In die jaar 711 het die eerste Moslem-verowering uit [[Noord-Afrika]] plaasgevind; vir 'n paar jaar het [[Islam]] 'n groot deel van die Iberiese Skiereiland oorheers. Vir die volgende 750 jaar sou die Moslem-oorheersde koninkryk as [[Al-Andalus]] bekend staan, en terwyl baie van die res van Europa in die Donker Eeue gebly het, het Al-Andalus 'n uitsonderlike multikulturele, wetenskaplike en artistieke opbloei beleef.<ref>{{Cite journal |last=Lomba Fuentes |first=Joaquín |title=Las «agonías» del eurocentrismo |journal =Revista Éndoxa |date=2000 |issue =12-1 |url=http://e-spacio.uned.es/fez/eserv/bibliuned:Endoxa-199912DF9887-59E1-1554-8C9B-A5EABF92D444/agonias_eurocentrismo.pdf |editor=[[Universidad Nacional de Educación a Distancia]] (UNED). Facultad de Filosofía |publication-place =Madrid |issn=2174-5676 |access-date=25 Oktober 2016 }}</ref> Geleidelik het die ''[[Reconquista]]'' plaasgevind, en die Christelike koninkryke het die gebied geleidelik van die Moslems afgeneem. Dit het in ongeveer 722 begin van die noorde met die rebellie van Don Pelayo, gedurende die 8ste tot 15de eeue gevorder en 'n hoogtepunt met die verowering van [[Granada]] in 1492 bereik. Gedurende hierdie tydperk het die Christelike koninkryke veral ontwikkel. Die vereniging van die twee belangrikste, [[Kastilië]] en Aragon, deur die huwelik in 1469 van die Katolieke monarge, Isabella I van Kastilië en Ferdinand II van Aragon, sou die vereniging van Spanje en die einde van die ''Reconquista'' moontlik maak.<ref name="artehistoria-6058">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6058.htm |title=De Covadonga a la Reconquista. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=22 Desember 2013 }}</ref><ref name="artehistoria-12589">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/12589.htm |title=La Reconquista Española. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=26 Julie 2014 }}</ref><ref name="artehistoria-13">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/13.htm |title=Reconquista Española. Comentario. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=26 Julie 2014 }}</ref><ref name="artehistoria-5327">{{Cite web|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/personajes/5327.htm |title=Reyes Católicos. Isabel y Fernando. Personajes. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=20 Junie 2013 }}</ref> In 1492 het die Katolieke monarge die projek van die seevaarder [[Christophorus Columbus|Christopher Columbus]] gefinansier in die soeke na 'n nuwe handelsroete met [[Asië]] oor die [[Atlantiese Oseaan]], en het die uitsetting van die [[Jode]] afkondig. Die aankoms in die [[Nuwe Wêreld]] en die daaropvolgende verowering van Amerika het tot die skepping van die [[Spaanse Ryk]] gelei. Gedurende die volgende eeue sou Spanje na vore tree as die hoofakteur in die [[Westerse wêreld]] en die leidende mag van die tyd. Gedurende die 16de en 17de eeue sou die tydperk van die grootste hoogtepunt van Spaanse kultuur en kuns bekend as die Goue Eeu ook plaasvind.<ref name="artehistoria-6546">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6546.htm |title=El primer viaje de ida y vuelta a las Antillas. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=20 Junie 2013 |archive-date=20 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620204115/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6546.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-534">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/videos/534.htm |title=España, auge y ocaso imperial. Vídeos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=26 Julie 2014}}</ref><ref name="artehistoria-6529">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6529.htm |title=La Inquisición. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=20 Junie 2013 |archive-date=20 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620204053/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6529.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-1903">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/1903.htm |title=Siglo de Oro español. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=3 Maart 2013 |archive-date= 3 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130303170246/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/1903.htm |url-status=dead }}</ref> Die Goue Eeu, die kulturele hoogtepunt, en vreedsame verdraagsaamheid tussen godsdienste is net 'n mite, wat deur magsektore herhaal word. In sy begin was die verowering van die skiereiland deur Islam gebaseer op klein groepies indringers. [[Islam]] en sy [[djihad]] het 'n goed gestruktureerde manier waarop 'n dar-al-harb- of dar-al-islam-gebied Islamiseer word. Om 'n paar Moslems te wees, is die verowering anders as om meer talryk te wees. Islam was in die skiereiland wat dit was en wat dit steeds is. Dit was inteendeel ver van 'n paradys van verdraagsaamheid en vreedsame lewe.<ref>{{Cite journal|url=http://dx.doi.org/10.1353/hsf.2017.0020|title=The Myth of the Andalusian Paradise. Muslims, Christians, and Jews under Islamic Rule in Medieval Spain by Darío Fernández-Morera|last=Duque|first=Adriano|date=2017|journal=Hispanófila|volume=179|issue =1|pages=207–208|access-date=2024-06-02|issn=2165-6185|doi=10.1353/hsf.2017.0020}}</ref> Die Spaanse Ryk in 1580, na die vereniging van die [[Iberiese Skiereiland]] onder 'n enkele Spaanse koning, [[Filips II van Spanje|Filips II]], het [[Suid-Amerika]], [[Sentraal-Amerika]] en die [[Karibiese Eilande]], groot gebiede van Noord-Amerika in verskillende grade van invloed of beheer, die [[Filippyne|Filippynse Eilande]] in [[Asië]], asook enklaves van wisselende belang aan die kus van [[Afrika]] en [[Indië]] ingesluit. Dit het ook talle besettings in [[Europa]], die Spaanse Nederlande, die Hertogdom Milaan en die Koninkryk Napels ingesluit, waarvan die meeste van hulle in 1713 ná die Vrede van Utrecht verloor is.<ref name="Sin-nombre-p1p--1">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/2584.htm |title=Proceso emancipador. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=15 November 2013 |archive-date=15 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115074844/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/2584.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-7129">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/7129.htm |title=La guerra de Cuba. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=17 Junie 2013 |archive-date=17 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617211436/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/7129.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/7130.htm |title=La independencia de Filipinas. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=18 Desember 2012 }}</ref><ref name="artehistoria-110">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/videos/110.htm |title=Europa tras el Tratado de Utrecht. Vídeos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=24 Maart 2014 }}</ref><ref name="artehistoria-6641">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6641.htm |title=La rebelión de los reinos. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=5 Oktober 2013 |archive-date= 5 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005172655/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6641.htm |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado in Google Earth.jpg|duimnael|''Op 3 Mei 1808 in Madrid'', skildery deur Goya, wat die teregstellings van die Spaanse weerstand aan die hand van Napoleon se troepe toon.]] Katolieke en keiserlike Spanje was gedurende hierdie tydperk by talle konflikte betrokke, veral teen die [[Ottomaanse Ryk]], Nederland, die Protestante, Engeland en Frankryk. Met die dood van Karel II in 1700 het die Huis van Oostenryk uitgesterf om plek te maak vir die [[Huis van Bourbon|Bourbons]] ná die Spaanse Opvolgingsoorlog. Spanje het geleidelik sy militêre voordeel verloor en na opeenvolgende krisisse het die land sy mag geleidelik verminder; Aan die begin van die 19de eeu het dit reeds 'n tweede-orde mag geword.<ref name="artehistoria-1792">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/1792.htm |title=Enfrentamiento anglo-español. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=13 November 2013 |archive-date=13 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113201505/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/1792.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-6654">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6654.htm |title=España y Francia, dos potencias irreconciliables. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=13 November 2013 |archive-date=13 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113201412/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6654.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-6656">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6656.htm |title=Auge francés, ocaso español: hacia el nuevo siglo. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=13 November 2013 |archive-date=13 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113201550/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6656.htm |url-status=dead }}</ref> [[Napoleon Bonaparte]] se eerste Franse Ryk val die skiereiland binne. Maande later, op 2 Mei 1808, het die volksopstand begin wat tot die Spaanse Vryheidsoorlog sou lei. As die vernaamste gevolg van die oorlog en na die verdrywing van die Franse in 1814, het Spanje die Spaans-Amerikaanse vryheidsoorloë gely. Die eeu is steeds in die metropool gekenmerk deur politieke onstabiliteit en gevegte tussen liberale en ondersteuners van die Ou Bewind. Tussen 1873 en 1874 het die Eerste Republiek tot stand gekom. Die koms van die [[Industriële Revolusie]] en die Kanovistiese stelsel aan die einde van die eeu het die lewensstandaard van 'n middelklas wat begin konsolideer het tot in die vernaamste stedelike sentra verhoog. Die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] of die "ramp van '98" het egter die verlies van die meeste van die laaste kolonies van die ou ryk (soos die Filippyne, Kuba en Puerto Rico) beteken, en het dus 'n diep skok in die Spaanse samelewing veroorsaak.<ref name="Sin-nombre-p1p--1" /><ref name="artehistoria-6894">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6894.htm |title=La ocupación francesa. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=17 Julie 2013 |archive-date=17 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130717040054/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/6894.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-7018">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/7018.htm |title=La I República. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |access-date=3 Maart 2018 |date=16 Julie 2013 |archive-date=16 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716005730/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/7018.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="artehistoria-2747">{{Cite web |url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/2747.htm |title=La Guerra de Independencia y el 98. Contextos. ArteHistoria |editor=Junta de Castilla y León |accessdate=3 Maart 2018 |date=24 Maart 2014 |archive-date=24 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324085550/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/2747.htm |url-status=dead }}</ref> Terwyl lewenstandaarde en integrasie met die res van Europa gevorder het, het politieke onstabiliteit die eerste derde van die 20ste eeu gekenmerk. Toe die oorwinning van die Republikeinse kandidate in die hoofstede in die munisipale verkiesings aangekondig is, is die Tweede Republiek op 14 April 1931 geproklameer, met koning [[Alfonso XIII]] wat die land verlaat het om 'n burgeroorlog, wat vyf jaar sou duur, te vermy. Later was daar die staatsgreep van Julie 1936. Die [[Spaanse Burgeroorlog]] sou in 1939 eindig met die oorwinning van die Franco-kant. Spanje was amptelik neutraal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]; ná die naoorlogse tydperk, ’n tydperk gekenmerk deur skaarste en internasionale isolasie, het ’n tydperk van sterk ekonomiese ontwikkeling en ’n sekere openheid gedurende die 1960’s en 1970’s gevolg. Ná die dood van die diktator [[Francisco Franco]], is die Spaanse monargie herstel in die figuur van die staatshoof, koning [[Juan Carlos I]], en die 1978 Grondwet is gedurende die tydperk bekend as ''Transición española'' goedgekeur, wat 'n geleidelike evolusie van die nasie en die konsolidasie van die parlementêre demokratiese monargie gewaarborg het. Spanje het in 1986 tot die [[Europese Unie|Europese Ekonomiese Gemeenskap]], nou die [[Europese Unie]], toegetree en belangrike internasionale geleenthede georganiseer, soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982 Sokkerwêreldbeker]] en die [[Olimpiese Somerspele 1992|1992 Barcelona Olimpiese Spele]], en in 2002 sou dit die [[euro]] as sy amptelike geldeenheid aanvaar. == Van Hispania na Spanje == [[Lêer:Carte historique des Royaumes d'Espagne et Portugal.jpg|duimnael|Geskiedkundige en geografiese kaart van die koninkryke van Spanje en Portugal, in die ''Atlas historique'' deur [[Henri Abraham Chatelain]] (1705 tot 1739). Nasionale Biblioteek van Spanje.]] Die presiese historiese oomblik waarin daar vir die eerste keer na Spanje verwys word, is nie duidelik omskryf nie. Daar is geskrifte uit die 6de eeu waarin die woord Spanje reeds voorkom, soos die "Laus Spaniae" van die ''Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum'' van San Isidoro van Sevilla. In ander Europese lande het die groep Christelike koninkryke van die skiereiland vanaf baie vroeë tye as Spanje in die enkelvoud begin staan. Die term Spaans self verskyn gedokumenteer aan die begin van die 15de eeu by die Raad van Konstanz, wanneer die koninkryke van Portugal, Aragon, Kastilië en Navarra verskyn wat 'n enkele entiteit vorm, "die Spaanse nasie" en dieselfde stem deel. In die Iberiese Skiereiland sou daar na die koninkryke van León, Navarra, Kastilië, Aragon en Portugal verwys word as Spaanse koninkryke, ''Hispania'' (Spanje in Latyn) dus; en wanneer om dinastiese of veroweringsredes een van hulle daarin geslaag het om die grootste deel van Christelike Spanje onder sy septer te hê, het hy homself as keiser van Spanje getitel, soos Alfonso VI en Alfonso VII van León. Die Katolieke monarge was bekend as konings van Spanje (of van die Spanje). Die historikus Hernando del Pulgar sê hoe die Koninklike Raad in 1479 gevra het of die Katolieke monarge as konings van Spanje aanwys; daar is uiteindelik ooreengekom om nie hierdie titel te gebruik nie. In 1493 het die munisipale regering van Barcelona na Don Fernando as die "koning van Spanya, nostre senyor" verwys. [[Niccolò Machiavelli]] verwys in sy mees erkende werk "Die Prins" (1513) na die koning van Spanje, en Lope de Vega haal Carlos I as koning van Spanje aan. Vanaf Karel I word alle konings koning van Spanje (of van die Spanje) genoem, hoewel hulle al hul titels gebruik, van koning van Kastilië tot Heer van Vizcaya en van Molina. Tot en met die 19de eeu het Spaanse munte die legende "Hispaniarum (et Indiarum) Rex" langs die koning se naam gedra. Net so het monarge soos Ferdinand VII van Spanje en Isabella II van Spanje die titel van koning of koningin van die Spains in grondwetlike vermeldings. == Voorgeskiedenis == [[Lêer:Homo heidelbergensis-Cranium -5.jpg|duimnael|''[[Homo heidelbergensis]]'': skedel nr. 5 van die Sima de los-bene van die Sierra de Atapuerca, ongeveer 500&nbsp;000 tot 350&nbsp;000 jaar oud, die sogenaamde "Miguelón".]] Die teenwoordigheid van hominiene in die Iberiese Skiereiland dateer terug na ten minste 1,3 of 1,2 miljoen jaar. Dit is volgens die datering van 'n kakebeen gevind in die Sima del Olifant, een van die terreine in die Sierra de Atapuerca (provinsie van Burgos). Dit stem ooreen met 'n Homo wat nog bepaal moet word, naby aan die mees primitiewe Afrika Homo en die Dmanisi-man, maar met 'n paar afgeleide kenmerke van sy eie.<ref>Bermúdez de Castro, José María; Martinón Torres, María; Gómez Robles, Aída; Prado-Simón, Leyre; Martín Francés, Laura; Lapresa, María; Olejniczak, Anthony y Carbonell, Eudald (2011) «[http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047248411000820 Early Pleistocene human mandible from Sima del Elefante (TE) cave site in Sierra de Atapuerca (Spain): A comparative morphological study]». ''Journal of Human Evolution'', '''61'''(1): 12-25</ref> Die terrein met sy eie litiese industrie uit die argaïese laer Paleolitiese tydperk (Pre-Acheuleanse) is geleë by Fuente Nueva 3, in die Guadix-Baza-kom (provinsie Granada).<ref>{{Cite book | author= Agustí, J. y Lordkipanidze, D. | date= 2005 | title= Del Turkana al Cáucaso. La evolución de los primeros pobladores de Europa | location= Barcelona | publisher= RBA Libros, National Geographic | pages= 263 | isbn= 84-8298-352-0}}</ref> Oorblyfsels van ongeveer 900 000 jaar gelede by die Gran Dolina-terrein, ook in Atapuerca, was belangrik om 'n sleutelspesie, genaamd ''[[Homo antecessor]],'' te definieer, wat gehelp het om menslike evolusie te verstaan,.<ref>{{Cite journal|author =Bermúdez de Castro Risueño, J. M.ª; Arsuaga, J. L.; Carbonell, E.; Rosas, A.; Martínez, I. y Mosquera M.| date=1997| title= A hominid from the Lower Pleistocene of Atapuerca, Spain: possible ancestor to neandertals and modern humans| journal= Science| volume= 276 | pages= 1392–1395}}</ref><ref name="paresetal2013">{{Cite journal| author = Parés, J. M.; Arnold, L.; Duval, M.; Demuro, M.; Pérez-González, A.; Bermúdez de Castro, J. M.; Carbonell, E.; Arsuaga, J. L. | date= 2013 | title= Reassessing the age of Atapuerca-TD6 (Spain): new paleomagnetic results | journal= Journal of Archaeological Science | volume= 40| pages= 4586-4595| doi=10.1016/j.jas.2013.06.013| url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440313002197|accessdate =3 Augustus 2013 | issn = 0305-4403 }}</ref> Die volgende ontdekking, gedateer as ongeveer 430 000 jaar gelede<ref name="science2014_344">{{Cite journal|author = Arsuaga, J. L.; Martínez, I.; Arnold, L. J.; Aranburu, A.; Gracia-Téllez, A.; Sharp, W. D.; Quam, R. M.; Falguères, C.; Pantoja-Pérez, A.; Bischoff, J.; Poza-Rey, E.; Parés, J. M.; Carretero, J. M.; Demuro, M.; Lorenzo, C.; Sala, N.; Martinón-Torres, M.; García, N.; Alcázar de Velasco, A.; Cuenca-Bescós, G.; Gómez-Olivencia, A.; Moreno, D.; Pablos, A.; Shen, C.-C.; Rodríguez, L.; Ortega, A. I.; García, R.; Bonmatí, A.; Bermúdez de Castro, J. M. y Carbonell, E. | date= 2014 | title= Neandertal roots: Cranial and chronological evidence from Sima de los Huesos | journal= Science | volume= 344 | issue= 6190 | pages= 1358–1363 | url=http://www.sciencemag.org/content/344/6190/1358}}</ref> is die enorme hoeveelheid oorblyfsels van ''[[Homo heidelbergensis]]'' (voorloperspesie van Homo neanderthalensis) gevind in die ''Sima de los Huesos de Atapuerca'',<ref>{{Cite web|author1=Instituto Cervantes|author-link1=Instituto Cervantes|title=Atapuerca. «Homo heidelbergensis»: el relevo|url=http://cvc.cervantes.es/actcult/atapuerca/homoheidelbergensis.htm|work=Centro Virtual Cervantes}}</ref> ’n terrein wat behalwe ’n uitsonderlike beenverskeidenheid, talle baie goed bewaarde skedels verskaf het.<ref>{{Cite journal|author =Arsuaga, J. L.; Martínez, I.; Gracia, A.; Carretero, J. M.; Carbonell, E.|title=Three new human skulls from the Sima de los Huesos Middle Pleistocene site in Sierra de Atapuerca, Spain| journal=Nature| date=1993| volume=362| pages=534-537 }}</ref> Talle terreine met Acheulean-klipbedryf uit hierdie tydperk lê op die skiereiland, soos dié van Torralba en Ambrona (provinsie Soria), dié van die Manzanares-terrasse (provinsie Madrid), of dié van die Kwaternêre terrasse van die Middel-Pleistoseen van die valleie van die riviere Tajo, Miño, Pisuerga, Duero, Arlanza en Arlanzón.<ref name="Marcos Saiz_1">{{Cite book|last= Marcos Saiz|first= F. Javier|title= La Sierra de Atapuerca y el Valle del Arlanzón. Patrones de asentamiento prehistóricos|date= 2006|publisher= Editorial Dossoles. Burgos|ISBN= 9788496606289|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=264088}}</ref><ref name="Marcos Saiz_2">{{Cite book |last= Marcos Saiz |first= F. Javier |title= La Prehistoria Reciente del entorno de la Sierra de Atapuerca (Burgos, España) |date= 2016 |publisher= Editorial British Archaeological Reports (Oxford, U.K.), BAR International Series 2798 |ISBN = 978-1-4073-1519-5 |url= https://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=663925}}</ref> Die teenwoordigheid van die [[Neanderdaller|Neanderdalmens]], wat met die Mousteriaanse kultuur geassosieer word, dateer terug na ongeveer 60 000 jaar met sy eerste oorblyfsels in [[Gibraltar]] gevind. In die Nerja-grot (Málaga) is sommige organiese oorblyfsels wat verband hou met skilderye van [[rob]]be gedateer tot 42 000 jaar oud, wat die eerste bekende [[kuns]]werk in die geskiedenis van die mensdom kan wees.<ref name="Arte">{{Cite web|url=http://www.abc.es/20120207/cultura-arte/abci-primera-obra-arte-humanidad-201202071253.html|title=La primera obra de arte de la humanidad|editor=[[ABC (periódico)|abc]]|accessdate =10 Februarie 2012}}</ref> In vergelyking met die kultuur Acheulean van die Laer Paleolitikum, het die ''Homo neanderthalensis'' van die Middel-Paleolitikum gevorder tot 'n groter sosiale en territoriale organisasie met 'n Mousterian Mode 3 litiese tegnologie en meer beplande jag en insameling van ekonomiese bestaanstrategieë, wat verskillende ekosisteme en biotope beset met 'n groter diversiteit van nedersettings in grotte en die buitelug.<ref name="Marcos Saiz_1" /><ref name="Marcos Saiz_2" /> Die koms van ''Homo sapiens'', die "moderne" mens, na die skiereiland is geleë in die Bo-Paleolitikum, ongeveer 35 000 jaar gelede, gemanifesteer deur die oorblyfsels van die Gravettian-kultuur wat in Kantabrië gevind is.<ref>{{Cite journal |author = Peña Alonso, P. de la | date= 2009| title= Revisión crítica de los conjuntos líticos gravetienses y su contexto arqueológico en la península ibérica| journal= Complutum| volume= 20| issue= 1| pages= 29-53| url=http://revistas.ucm.es/index.php/CMPL/article/view/CMPL0909120029A/29065}}</ref> Hulle het etlike duisende jare saam op die skiereiland bestaan met Neanderdalmense, tot die uitsterwing van die laaste bevolkings van Neanderdalmense in die suide sowat 27&nbsp;000 jaar gelede.<ref>{{Cite book | author= Aguirre, E.| date= 2008 | title= Homo hispánico | location= Madrid | publisher= Espasa Calpe | series= Espasa Forum | pages= 389 | isbn= 978-84-670-2823-2}}</ref> Ongeveer 16 000 jaar gelede was die Magdalenaanse kultuur teenwoordig in [[Asturië]], Kantabrië en 'n deel van die [[Baskeland]], wat se mees noemenswaardige bydrae deur die grot verteenwoordig word as die skilderye van die Altamira-grotte.<ref>{{Cite web|title=Cuevas prehistóricas de Cantabria: un patrimonio mundial|url=http://cuevas.culturadecantabria.com/unesco.htm|work=Cuevas Prehistóricas de Cantabria|access-date=27 Oktober 2024|archive-date= 2 Julie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130702225224/http://cuevas.culturadecantabria.com/unesco.htm|url-status=dead}}</ref> Rotskuns het in twee stilisties en chronologies goed gedifferensieerde gebiede ontwikkel: Frans-Kantabriese kuns en Levantynse kuns.<ref>{{Cite journal|last=Sarriá Boscovich|first=Elisa|title=Las pinturas rupestres de Cova Remigia|journal=Lucentum|date=1988-89|volume=VII-VIII|url=http://rua.ua.es/dspace/bitstream/10045/4429/1/Lucentum_07-08_01.pdf}}</ref> Die [[Neolitikum]] begin in die Iberiese Skiereiland ongeveer 5700/5600 v.C. volgens radiokoolstofdatering by verskeie terreine in die skiereiland Levant. Op die Noordelike Plato is die Neolitikum reeds in die laaste derde van die 6de millennium v.C. met die argeologiese rekord in grotte en in opelugterreine van huishoudelike agrotipes van koring en gars, skaap en bok troppe, Neolitiese keramiek, plaatsteennywerhede en gepoleerde artefakte.<ref name="Marcos Saiz_1" /><ref name="Marcos Saiz_2" /> Volgens die uitbreiding van die neolitiseringsproses vanaf die skiereiland Levant na die binnelandse plato's en die Kantabriese kus, word dit dus aanvaar dat die hele Iberiese Skiereiland in die middel van die 5de millennium v.C. nuwe landbou- en vee-ekonomiese strategieë aangeneem het. Die Neolitiese rewolusie, wat die diffusionistiese teorie verstaan as 'n kulturele verspreiding vanaf sy begin in die Vrugbare Halfmaan van die Nabye Ooste, gebaseer op die gelyktydige verspreiding van kardiale keramiek, het die Mediterreense kus omstreeks 6000 v.C. bereik. Dit het veroorsaak dat die tradisionele jagter-versamelaars-lewenswyse vir 'n meer permanente lewenstyl, gefokus op landbou en vee, laat vaar word, wat gedurende die volgende twee millennia na die res van die skiereiland uitgebrei het. Omstreeks 5000 v.C. het die megalitiese kultuur in die westelike derde van die skiereiland te voorskyn gekom. Kulture wat metale gebruik het (metaaltydperk) het omstreeks die jare 3000 tot 2500 v.C. in die Iberiese Skiereiland verskyn. Die geografiese verspreiding daarvan is groter en dit word gereken dat die soektog na metale belangrike migrasiestrome na vore gebring het, wat Los Millares in Almería, met 'n groot versterking, en in die loop van die Tagusrivier in die huidige Portugese gebied beklemtoon.<ref>{{Cite web|last=Vázquez Hoys|first=Ana María|title=Los Millares|url=http://www.uned.es/geo-1-historia-antigua-universal/NOTICIAS/Recreacion_de_los_Millares.htm|work=UNED|date=2005|access-date=27 Oktober 2024|archive-date=27 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154144/https://www2.uned.es/geo-1-historia-antigua-universal/NOTICIAS/Recreacion_de_los_Millares.htm|url-status=dead}}</ref> == Antieke Tydperk == === Inheemse volke en historiese kolonisasies === Die [[Ystertydperk]] begin in die [[Iberiese Skiereiland]] met die penetrasie van Indo-Europese bevolking en kulturele invloed vanaf die begin van die 1ste millennium v.C. Die bepaling van die Keltiese etniese en linguistiese identiteit van die meeste van die inheemse volke van die noordelike, westelike en sentrale gebiede, met enkele uitsonderings: Lusitanians en Vetones, ook Indo-Europeërs, word geklassifiseer as "pre-Kelties", terwyl die Vascons geklassifiseer word as "pre-Indo-Europeërs". Ten spyte van die ooreenkoms van hul lewenswyse met dié van ander volke van die noordelike gebied (Galisiërs, Asturiërs en Kantabriërs), is hul taal (die "proto-Euskera") veronderstel om soortgelyk te wees aan dié wat in die oostelike deel van die skiereiland gepraat word; dié van die groep volke wat Iberiërs genoem word, met groter ekonomiese ontwikkeling. Klassieke bronne noem Keltiberiërs die groep volke wat in 'n tussenposisie (geografies) geleë is. Die suidelike skiereilandkus en die Tartessiese gebied (gesentreer in die [[Guadalquivir]]-vallei, die Turdetania, en strek tot baie verre gebiede, vanaf die monding van die Taag tot by die mond van die Segura), die rykste aan metale en met die grootste ekonomiese en sosiale ('n ware beskawing), is diep beïnvloed deur Fenisiese kolonisasie. Die mitiese grondslag van Gadir (Cádiz) dateer terug na 1104 v.C.,<ref name="edadcadiz">{{Cite web|last=Espinosa|first=Pedro|title=Hallado en Cádiz un muro de más de 3000 años|date=2006|location=Cádiz|publisher=EL PAÍS|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/Hallado/Cadiz/muro/3000/anos/elpepucul/20070930elpepicul_7/Tes|accessdate =30 September 2007}}</ref><ref name="edad2">{{Cite web|author=Veleyo Patérculo|author-link=Veleyo Patérculo|title=Historiarum Libri Duo|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html}}</ref> hoewel daar geen argeologiese basis is om so ’n chronologie te ondersteun tot etlike eeue later nie. In die 8ste eeu v.C. is daar reeds bewyse van die teenwoordigheid van 'n oorvloedige groep Fenisiese fabrieke en kolonies, soos Malaka (Málaga), Sexi (Almuñécar) en Abdera (Adra). Die Griekse kolonies is verder noord gevestig, in Akra Leuké (Alicante), Hemeroskopion (Denia), Emporion (Ampurias) en Rhodes (Rosas). Hulle kontak met die Iberiërs het gemaak dat hulle die eerste skriftelike verwysings na hierdie mense gegee het. Dieselfde Griekse bronne dui aan dat Griekse seevaarders kontak gemaak het met die "koninkryk" Tartessos en sy "koning" Argantonius, wat hulle genoeg geld sou gegee het om mure teen Persiese aanvalle te bou. Sulke kontakte het nie vrugte afgewerp nie, juis as gevolg van die Fenisiese oorheersing van hierdie roete, en die Griekse teenwoordigheid aan die Mediterreense kus van Malacita is nie argeologies bevestig nie, in 'n kolonie wat die naam Mainake sou gedra het. === Kartago Spanje === [[Kartago]] en [[Romeinse Ryk|Rome]] sal uiteindelik 'n reeks oorloë ([[Puniese Oorloë]]) vir hegemonie oor die westelike [[Middellandse See]] voer. Ná die nederlaag in die Eerste Puniese Oorlog probeer Kartago vergoed vir sy verliese in [[Sisilië]], [[Sardinië]] en [[Korsika]], wat sy oorheersing in Iberië vergroot. Hamilcar Barca, [[Hannibal]] en ander Kartago-generaals het die antieke Fenisiese kolonies van [[Andalusië]] en die Levant onder hul beheer geplaas en daarna voortgegaan om hul invloedsgebied uit te brei deur die inheemse volke te verower. Aan die einde van die 3de eeu v.C., het die meeste van die stede en dorpe suid van die Duero- en Ebro-riviere, sowel as die [[Baleariese Eilande]], die Kartago-heerskappy erken. Hulle het Qart Hadasht ([[Cartagena, Spanje|Cartagena]]) gestig, wat vinnig 'n belangrike vlootbasis geword het, as gevolg van hul belangstelling in die beheer van die rykdom wat deur die silwermyne van Cartagena gegenereer word.<ref>[http://descargas.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12371846447016087421624/025923.pdf?incr=1 José María Blázquez. «Explotaciones mineras en Hispania durante la República y el Alto Imperio Romano». ''Anuario de Historia Económica y Social en España'' 2 (1969)]</ref> Laasgenoemde blyk uit die woorde van argeoloog Adolf Schulten. {{blockquote|Hulle het hul huursoldate betaal met die silwer uit die myne van Cartagena, en toe hulle dit in 209 v.C. ingeneem het, het C. Carthago hierdie skatte verloor, Hannibal was nie meer in staat om die Romeine te weerstaan nie, so die inname van Cartagena het ook Hannibal se oorlog beslis.|Schulten A. ''Fontes Hispaniae Antiquae''|<ref>{{Cite journal|title=Discutible actuación de Greenpeace en la bahía de Portmán contra una empresa minera española|journal=ABC (Madrid)|date=28 Augustus 1986|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1986/08/28/030.html}}</ref><ref>{{Cite book|last=Schulten|first=Adolfo|title=Fontes Hispaniae Antiquae II|date=1925|location=Barcelona|url=http://archive.org/stream/fonteshispaniaea02schuuoft#page/n9/mode/2up}}</ref>}} In die jaar 219 v.C. vind Hannibal se offensief teen Rome plaas, waar die Iberiese Skiereiland as 'n basis van operasies dien en 'n groot persentasie Spanjaarde by sy leër aansluit. Dit is hierdie proses, toe hulle probeer het om die Griekse kolonie Sagunto, geleë suid van die ooreengekome grens van die [[Ebro]], maar verbonde aan Rome te onderwerp, wat aanleiding sou gee tot die tweede Puniese oorlog. Dit het gekulmineer met die inlywing van die "beskaafde" (Iberiese) deel van die skiereiland tot die [[Romeinse Republiek]]. === Romeinse Hispanië (206 v.C. – 5de eeu) === [[Lêer:Prima tetrarchia Diocletianus.PNG|duimnael|[[Romeinse Ryk]], 3de eeu.]] [[Lêer:AcueductoSegovia04.JPG|duimnael|links|Segovia-akwaduk.]] Na die tweede Puniese oorlog tussen 218 v.C. en 201 v.C., kan die Iberiese Skiereiland beskou word as onderhewig aan die mag van Rome. Die besettingsveldtog, ná die uitsetting van Kartago, was vinnig, behalwe in die binneland (Numantia) waar die Kantabriese mense weerstand gebied het tot die koms van [[Augustus]] aan die begin van die [[Romeinse Ryk]].<ref>{{Cite web|title=La II Guerra Púnica en Hispania|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5792.htm|work=ArteHistoria|access-date=28 Oktober 2024|archive-date=25 Augustus 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130825095558/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5792.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Conquista romana y resistencia indígena|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5786.htm|work=ArteHistoria|access-date=28 Oktober 2024|archive-date=31 Julie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731100800/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5786.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Las guerras contra astures y cántabros|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5836.htm|work=ArteHistoria|access-date=28 Oktober 2024|archive-date=21 Februarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130221125443/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5836.htm|url-status=dead}}</ref> In 197 v.C., het die Romeine die Iberiese gebied in twee gebiede verdeel: ''Hispania Citerior'' en ''Hispania Ulterior''.<ref>{{Cite web|title=La nueva división de Hispania|url=http://www.artehistoria.com/v2/contextos/5839.htm|work=ArteHistoria|accessdate=4 Mei 2019|archive-date= 9 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709015525/http://www.artehistoria.com/v2/contextos/5839.htm|url-status=dead}}</ref> Die totale onderwerping van die skiereiland vind in die jaar 19 v.C. (na die einde van die Kantabriese oorloë) plaas, waarna dit in drie provinsies verdeel is: [[Hispania Baetica|Bética]], [[Hispania Tarraconensis|Tarraconense]] en [[Lusitania (Romeinse provinsie)|Lusitania]] – 'n reëling wat geduur het tot in die Laer Ryk, toe die gebied verdeel is in Bética, Carthaginese, Gallaecia, Lusitania en Tarraconensis.<ref>{{Cite web|title=Las reformas de Augusto|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5838.htm|work=ArteHistoria|access-date=28 Oktober 2024|archive-date=21 Februarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130221131733/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5838.htm|url-status=dead}}</ref> Die Romaniseringsproses (verstaan as die inlywing van die Romeinse taal, gebruike en ekonomie) het ongeveer omstreeks 110 v.C. begin en sou in volle krag tot die middel van die 3de eeu n.C. duur. Op hierdie tydstip het Hispanië 'n baie prominente deel van die Romeinse Ryk geword, wat noemenswaardige figure gedurende die historiese tydperk bygedra het, soos die keisers [[Trajanus]], [[Hadrianus]], [[Markus Aurelius]] en [[Theodosius I|Theodosius]], die filosoof [[Lucius Annaeus Seneca|Seneca]], die teoloë Paulo Orosius of Priscillian, die retorikus Quintilianus, die digters Marcial, Lucano of Prudencio, die landboukundige Columella, die geograaf Pomponio Mela en politici soos Marco Annio Vero of Lucius Cornelio Balbo, onder andere.<ref>{{Cite web|title=Cronología de la Historia de España|url=http://www.juntadeandalucia.es/averroes/~14700596/departamentos/cronohspanya.htm|work=Junta de Andalucía. Departamento de Ciencias Sociales}}</ref> == Middeleeue == === Die barbaarse invalle en die Visigot-koninkryk (5de eeu-711) === ==== Die val van die Romeinse Ryk ==== In die [[Iberiese Skiereiland]], soos in ander provinsies, het die Ryk geleidelik verval, met die byna gelyktydige prosesse van "de-Romanisering" van die [[Romeinse Ryk]] en Hispania, dit wil sê, 'n verswakking van die sentrale gesag in die 3de, 4de en 5de eeue; die "Romanisering" van die Germaanse stamme, byvoorbeeld, die aanvaarding van die [[Romeinse reg]] soos blyk uit die ''Lex Gothorum'' (wet van die gode); die bekering tot die [[Christendom]]; en die affiniteit wat sommige konings gehad het vir [[Latyn]], selfs die komponis van poësie in hierdie taal.<ref>{{Cite book|last=García Aranda|first=Mª Ángeles|title=La romanización de la península. Los pueblos germánicos en la península|date=2005|publisher=Liceus, Servicios de Gestió|isbn=9788498221855}}</ref> [[Lêer:Alcazar of Toledo - Toledo, Spain - Dec 2006.jpg|duimnael|[[Toledo]], hoofstad van die Visigotiese Koninkryk.]] Ten spyte van dit alles, is die provinsie Spanje tussen die 6de en 7de eeue en danksy [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus I die Grote]] se strewe om die mag van die [[Wes-Romeinse Ryk]] te herstel, in die suidelike strook van die Iberiese Skiereiland gevestig. Hierdie Visigotiese gebied is aan die Bisantynse Ryk oorgegee en is geroep om een van die kante te help in die burgeroorlog van die Visigotiese Koninkryk wat tussen Agila en Atanagildo bestaan het en wat deur die verdwynde [[Vandale (volk)|Vandale]]-mense verwoes is. Sy hoofstad is gestig in Carthago Spartaria, die huidige [[Cartagena, Spanje|Cartagena]].<ref>{{Cite book|editor-last1=Casanoves Lledó|editor-first1=Manola|editor-last2=Santiago Restoy|editor-first2=Caridad de|title=Memorias de patrimonio: intervenciones en el Patrimonio Histórico de la Región de Murcia. Inmuebles, Muebles y Etnografía : 1992–1993|date=1995|publisher=Servicio Regional de Patrimonio Histórico|location=Murcia|isbn=9788475641683}}</ref> ==== Die invalle ==== In die winter van die jaar 406 het die [[Vandale (volk)|Vandale]], [[Suebe]] en [[Alane]] die ryk met groot mag binnegeval, deur voordeel te trek uit die vriesing van die [[Ryn]]. Na drie jaar het hulle die [[Pireneë]] oorgesteek en die Iberiese Skiereiland bereik, en die westelike dele onder mekaar verdeel, wat rofweg ooreengestem het met moderne [[Portugal]] en westelike [[Spanje]] tot by [[Madrid]]. Intussen het die Visigote, wat Rome twee jaar tevore ingeneem het, in 412 in die streek aangekom en die koninkryk van [[Toulouse]] (in Suid-[[Frankryk]]) gestig en hul invloed geleidelik oor die skiereiland uitgebrei en die Vandale en Alane na Noord-Afrika verplaas, sonder om veel van 'n invloed op die Iberiese kultuur te laat. Toe, na die verowering van Toulouse deur die Franke en die verlies van 'n groot deel van die gebiede in wat nou Frankryk is, het hulle die hoofstad van die Visigot-koninkryk na Toledo verskuif.<ref>{{Cite book|last=Orlandis|first=José|title=Historia del reino visigodo español: los acontecimientos, las instituciones, la sociedad, los protagonistas|date=2003|publisher=Rialp|location=Madrid|isbn=9788432134692|edition=2.ª|chapter=Las invasiones germánicas: suevos, vándalos y alanos en hispania; los visigodos en hispania y las galias}}</ref> {{blockquote|''Jy is, o Spanje, heilige en altyd gelukkige moeder van prinse en volke, die mooiste van al die lande wat van die Weste tot Indië strek. Jy is nou tereg die koningin van al die provinsies, van wie nie net die sonsondergang nie, maar ook die Ooste hulle ligte ontvang. Jy is die eer en sieraad van die wêreld en die mees roemryke deel van die aarde, waarin die heerlike vrugbaarheid van die Gotiese nasie geniet word en pragtig floreer. Met geregtigheid het die natuur jou verryk en met die oorvloed van alle geskape dinge toegeeflik; jy is ryk aan vrugte, ryk aan druiwe, aan goeie oeste... Jy is geleë in die aangenaamste streek van die wêreld. Jy brand in die tropiese hitte van die son, en jy word ook nie verdoof deur gletsers nie; maar omring deur 'n gematigde sone van die lug, word jy gevoed deur gelukkige en sagte sefiere... En daarom het die goue Rome, die volkshoof, jou met rede begeer en, alhoewel die Romeinse mag self, die eerste oorwinnaar, jou in besit geneem het, het die bloeiende nasie van die Gote na ontelbare oorwinnings oor die hele wêreld, jou tog met vasberadenheid oorwin en liefgehad. Tot nou geniet jy jouself veilig tussen koninklike pretensies en oorvloedige skatte in die veiligheid en geluk van die ryk.''|''Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum'', Isidorus van Sevilla}} ==== Visigotiese koninkryk ==== Die presiese aantal Visigote wat na die skiereiland gemigreer het, is nie bekend nie, maar hulle was moontlik ongeveer 5% van die bevolking van die skiereiland. Dit impliseer dat die Visigote basies 'n dominante elite was wat nooit 'n belangrike deel van die bevolking verteenwoordig het nie. Dit is een van die redes waarom hul Ariese godsdiens en Visigotiese taal nie 'n oorheersende uitwerking op die bevolking gehad het nie. Alhoewel die Visigotiese adel Arianisme beoefen het, het dit baie min gewildheid onder die Spaans-Romeinse bevolking van die skiereiland geniet, van wie die meeste aan die Katolieke leerstelling getrou was. Vanaf die Visigote kroon, spesifiek in die jaar 587, het koning Recaredo I, wat reeds tot Katolisisme bekeer is, ook probeer om die Ariese godsdienshiërargie met die Katolieke te versoen, maar met min sukses. Uiteindelik is die Katolieke opsie met geweld afgedwing, wat die Ariese kerk van sy bates onteien het ten gunste van sy antagonis.<ref>{{Cite book|author=Instituto Cervantes|title=El legado de Sefarad|isbn=978-84-691-5706-0|url=https://cvc.cervantes.es/artes/sefarad/sefardita/hispania_visigoda.htm|chapter=La Hispania visigoda. Arrianos y católicos}}</ref><ref>{{Cite web|title=Conversión de Recaredo y III Concilio de Toledo|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/contextos/5944.htm|work=ArteHistoria}}</ref> ==== Die Moslem-verowering ==== [[Lêer:Invasionislámicaespaña.svg|duimnael|In 711 het die Moslem-leërs die skiereiland deur die Straat van Gibraltar binnegegaan en dit binne 'n baie paar jaar verower, vergeleke met die lang proses wat die [[Reconquista]] behels het.]] [[Lêer:Mosque Cordoba.jpg|duimnael|Binnekant van die moskee van [[Córdoba (Spanje)|Córdoba]], hoofstad van die kalifaat van [[Al-Andalus]].]] Die Moslem-verowering van Spanje kan in 'n kort kronologie opgesom word: * Jaar 696: die stad Melilla word deur die [[Omajjadiese Kalifaat]] verower. * Jaar 709: die stad Ceuta word deur die Omajjadiese Kalifaat verower. * Jaar 711: na die dood van koning Witiza, verkies die edeles en biskoppe van die skiereiland Roderico (bekend in die geskiedenis as Don Rodrigo), die hertog van Baetica as koning. Witiza se kinders wou Aquila, hertog van Tarraconense, as koning hê, daarom het hulle 'n ooreenkoms met die Arabiere aangegaan deur Don Julián, graaf van Ceuta. Roderico, wat toe teen 'n opstand deur die Baske geveg het, het toe hy van die Arabiese inval verneem het, saam met sy leër gegaan. Hy verloor in die slag van Guadalete weens dislojaliteit aan die kant van die Witizans. Met sy dood, en met die grootste deel van die Gotiese leër verslaan, word die Arabiere aangemoedig om die stryd voort te sit. Táriq ibn Ziyad het Toledo verower en León bereik; Muza ibn Nusair het Sevilla verower en Mérida (712) bereik. Later sou hulle kragte saamsnoer om Zaragoza in te neem. Muza se seun sal die verowering van die skiereiland voltooi, met die uitsondering van die Kantabriese en Pirenese bergagtige gebiede (716), wat Frankiese gebied word. [[Karel Martel]] het die Moslem-opmars by Poitiers in 732 gestop, so van toe af sou die Moslems basies op die Iberiese Skiereiland konsentreer. In 756 het Abd al-Rahman I die emiraat Córdoba geproklameer, wat die skiereiland polities onafhanklik van die res van die Islamitiese wêreld gemaak het, hoewel kulturele en kommersiële kontak voortduur. In 929 verkondig Abd al-Rahman III die Kalifaat van Córdoba, wat die definitiewe skeiding van die Kalifaat van [[Bagdad]] aandui. In die jaar 1031 het die Córdoba-kalifaat gefragmenteer en talle taifa-koninkryke gevorm wat dikwels in stryd met mekaar was. === Moslem-era === Al-Andalus het saamgeval met die "Convivencia", 'n tyd van relatiewe godsdienstige verdraagsaamheid, en met die goue era van die Joodse kultuur in die Iberiese Skiereiland. (Sien: die emir Abd al-Rahman III, 912; Granada-slagting van 1066). Moslem-belangstelling in die skiereiland het sterk teruggekeer rondom die jaar 1000, toe Al-Mansur (bekend as Almanzor), Barcelona afgedank het (985). Volgens sy seun was ander Christelike stede aan talle strooptogte onderwerp. Ná sy seun se dood is die kalifaat in burgeroorlog gedompel en in die sogenaamde "Koninkryke van Taifas" verdeel. Taifa-konings het nie net in oorlog met mekaar meegeding nie, maar ook in die beskerming van kuns en kultuur, wat 'n kort herstel geniet het. Die Taifa-koninkryke het grond verloor aan die Christelike koninkryke van die noorde en, na die verlies van Toledo in 1085, het die Moslem-heersers die Almorawiede teësinnig genooi, wat Al-Andalus vanuit Noord-Afrika binnegeval en 'n nuwe ryk gevestig het. In die 12de eeu het die Almoravid-ryk weer opgebreek, net om oorgeneem te word deur die Almohad-inval, wat in die beslissende Slag van Las Navas de Tolosa in 1212 verslaan is. Middeleeuse Spanje was die toneel van byna konstante oorlog tussen Moslems en Christene. Die Almohade, wat teen 1147 beheer oor die Maghrebs, die Almorawiede en die Andalusiese gebiede oorgeneem het, het die Almorawiede in fundamentalistiese perspektief ver oortref en die Dhimmi's hardhandig behandel. Die behandeling van Jode in hierdie tyd in die Iberiese Skiereiland het baie gewissel tussen die verskillende Moslem- en Christelike koninkryke. Die middel-13de eeuse Emiraat Granada was die enigste onafhanklike Moslem-koninkryk in Spanje, wat tot 1492 sou voortduur. Op hierdie tydstip het die konings van Aragon gebiede regeer wat nie net uit die Koninkryk Aragon bestaan het nie, maar ook uit die Prinsdom Katalonië, en later uit die [[Baleariese Eilande]], die Koninkryk van Valencia, Sisilië, [[Napels]] en [[Sardinië]] (sien Kroon van Aragonië). Die Katalaanse Kompanjie het voortgegaan om die hertogdom Athene te beset, wat onder die beskerming van 'n prins van die Huis van Aragon geplaas is, wat dit tot 1379 regeer het. === Die Herowering === [[Lêer:Estatua de Don Pelayo en Covadonga, Asturias.jpg|duimnael|regs|Don Pelayo.]] Omstreeks 722 is 'n Moslem-afdeling deur 'n groep Christen-vlugtelinge in die woude van Covadonga (Asturië) in die gelyknamige slag verslaan. Don Pelayo, waarskynlik 'n [[Gote|Gotiese]] edelman, word koning genoem. Die eerste hof is in Cangas de Onís gestig. Pelayo het in 737 gesterf. Twee jaar later (739) het sy skoonseun Alfonso I, seun van Pedro van Kantabrië, wat voordeel getrek het uit die gevegte tussen Arabiere en Berbers, nuwe stukrag aan die herowering gegee en Rioja en die Duero bereik. Maar dit het geen moontlikheid om te herbevolk nie, so daar bly 'n wye strategiese woestyn, 'n niemandsland op die noordelike plato. '''Stadiums van die herowering:''' # Vestiging van die grens van die Asturiese koninkryk in die Arlanzón en die middel- en onderloop van die Duero. Dit is aan die begin van die 10de eeu bereik. # León en Castilla gaan verder as die Sentrale bergreeks en beset die Tagus-kom. [[Toledo]] word herower in 1085. Herowering van [[Zaragoza]] in 1118. # Domein van die Guadiana-vallei en die Sierra Morena-passe. Slag van Las Navas de Tolosa (1212). # Besetting van die Guadalquivir-vallei deur Ferdinand III die Heilige (1252) en Valencia, en die Baleariese Eilande deur Jakobus I van Aragon, wat begin met die verowering van Mallorca in 1229. ’n Moslem-vesting sal tot 1492 in Granada bly. Tussen die jare 718 en 1230 is die belangrikste Christelike sentrums op die skiereiland gevorm in die koninkryke Asturië, Navarra, León, Galicië, Portugal, Aragon en Kastilië. In die 13de eeu het 'n groot Christelike vooruitgang, die uitbreiding van die Kroon van Aragon deur die Middellandse See en die vereniging van Kastilië met León plaasgevind. ==== Unie van León en Castilla ==== [[Lêer:Manzanares el Real-Castillo.jpg|duimnael|Manzanares el Real-kasteel. Die kasteel was die mees algemene vorm van versterking in grenslande in konstante konflik wat hul naam gegee het aan die Koninkryk van Kastilië (land van kastele).]] In die jaar 1037 het Bermudo III, koning van León, op die slagveld gesterf teen sy swaer, Fernando I. Aangesien Bermudo III geen afstammelinge gehad het nie, het sy swaer hom as die opvolger beskou en daarom verenig die Koninkryk van León en die distrik Kastilië. In die jaar 1054 het Ferdinand I teen sy broer García Sánchez III van Nájera, koning van Navarra, geveg in die slag van Atapuerca, die Navarrese monarg wat ook gesterf het en onder andere die streek van die Oca-berge, naby die stad Burgos, geannekseer. Met die dood van Ferdinand I, wat in 1065 plaasgevind het, het die graafskap Kastilië 'n koninkryk geword, wat die oudste seun Sancho II geërf het; Alfonso VI erf dié van León. Sancho II is in 1072 vermoor en sy broer het tot die troon van Kastilië toegetree en die eerste monarg van albei koninkryke geword. Met sy dood het sy dogter Urraca hom op die troon opgevolg. Sy is in 'n tweede huwelik met Alfonso I van Aragon getroud, maar aangesien sy nie die vereniging van die koninkryke bereik het nie en as gevolg van die groot klassebotsings tussen die twee koninkryke, het Alfonso I Urraca in 1114 verwerp, wat die botsings tussen die koninkryke vererger het. Alhoewel Pous Paschal II voorheen die huwelik nietig verklaar het, het hulle saam gebly tot daardie datum. Urraca moes ook sy seun, koning van Galicië, die gevolg van sy eerste huwelik, konfronteer om sy regte oor daardie koninkryk te laat geld, en met sy dood het hy hom as Alfonso VII opgevolg. Alfonso VII slaag daarin om gebiede van die koninkryke Navarre en Aragon te annekseer (wat voordeel trek uit die swakheid van hierdie koninkryke sedert hulle verdeel het na die dood van Alfonso I van Aragon). Hy doen afstand van sy reg op die verowering van die Mediterreense kus ten gunste van die nuwe unie van Aragon en die graafskap Barcelona (wat plaasgevind het met die huwelik van Petronila en Ramón Berenguer IV). In sy testament keer hy terug na die koninklike tradisie om sy koninkryke onder sy kinders te verdeel. Weereens word die unie tussen León en Kastilië verbreek, met Fernando II wat koning van León en Sancho III koning van Kastilië is. In 1230 het die definitiewe unie tussen León en Kastilië plaasgevind (met 'n paar daaropvolgende hakies van min relevansie), toe Ferdinand III die Heilige die Koninkryk van Kastilië in 1217 van sy moeder Berenguela ontvang het en, na die dood van sy vader Alfonso IX in 1230, Hy stem saam met sy erfgename, Sancha en Dulce, om León na die Concordia de Benavente oor te plaas. ==== Laat Middeleeuse krisis ==== [[Lêer:Battle najera froissart.jpg|duimnael|regs|Slag van Nájera of Navarrete (1367).]] Die samevloeiing van verskeie ongunstige faktore het die 14de eeu 'n tyd van wydverspreide krisis gemaak, nie net in Spanje nie, maar regdeur Europa. Hierdie faktore sluit in 'n algemene verergering van die klimaat – met die gevolge daarvan vir die landbou –, die verskyning van die Swart Dood in 1348, en die uitbreek van talle oorloë. Sedert die einde van die 13de eeu het interne konflikte, uitgedruk in opvolggeskille, gelei tot konstante burgeroorloë in al die skiereiland koninkryke, beide Moslem en Christen, veral in Navarre (Navarrería Oorlog, Burgeroorlog van Navarre), en in die kroon van Kastilië (onder die ondersteuners van Alfonso—van die nuwe Trastamara-dinastie—, tussen dié van Juana la Beltraneja en dié van Isabel la Católica). Baie van hulle was deel van konflikte van 'n Europese dimensie, soos die [[Honderdjarige Oorlog]], of tussen skiereiland Christelike koninkryke, soos die Oorlog van die Twee Petrus (1356–1369, tussen Kastilië en Aragon) en die slag van Aljubarrota (1385, tussen Kastilië en Portugal). Die Anglo-Portugese alliansie (1373) het geblyk 'n buitengewone projeksie te hê (dit het voortgegaan, in verskillende vorme, tot vandag toe). In die Kroon van Aragon het die afwesigheid van 'n direkte erfgenaam daartoe gelei dat die Cortes Fernando van Antequera, verwant aan die Kastiliaanse Trastámara, as koning verkies het (Caspe-kompromis van 1412). Terselfdertyd het die laaste eeue van die Middeleeue 'n ware bloei van intellektuele lewe gesien, vermenigvuldiging van opvoedkundige instellings, met die mededingende teenwoordigheid van godsdienstige ordes (veral Dominikane, Franciskane en Augustyne). Universiteite en kolleges het 'n opleidingsmeganisme vir kerklike en burokratiese elite geword, waardeur kliëntelysnetwerke gevestig is. Aan diegene wat reeds in Palencia, Salamanca, Valladolid en Murcia bestaan, en aan die instellings bekend as ''studium arabicum et hebraicum'' (Toledo, Murcia, Sevilla, Barcelona); Die Universiteit van Lérida (1300), die Universiteit van Coimbra (1308, oorgeplaas vanaf Lissabon), die Universiteit van Perpignan (1350), die Sertoriana Universiteit van Huesca (1353), die Universiteit van Valencia (1414), die Universiteit van Barcelona (1450) en die Universiteit van Santiago de Compostela (1495). ==== Die opkoms van Spaans ==== Tot die 13de eeu is baie tale gepraat in die gebiede waaruit Spanje vandag bestaan, insluitend [[Spaans|Kastiliaans]], [[Arabies]], [[Aragonees]], [[Katalaans]], [[Baskies]], [[Galicies]], [[Ladino]], [[Aranees]] en [[Asturies]]. Verder was [[Latyn]] in Christelike gebiede die amptelike taal van die kerk en administrasie. Regdeur daardie eeu het Kastiliaans (vandag ook bekend as Spaans) toenemend prominensie in die Koninkryk van Kastilië verwerf as 'n taal van kultuur en kommunikasie. ’n Voorbeeld hiervan is die samestelling van groot eposse soos [[Cantar de mio Cid]]. In die laaste jare van die heerskappy van Ferdinand III van Kastilië het Kastiliaans begin gebruik word vir sekere soorte administratiewe dokumente en tydens die bewind van sy opvolger Alfonso vir talle godsdienstige en sekulêre doeleindes). Vanaf die 13de eeu is 'n groot deel van openbare dokumente in Spaans geskryf, en vertalings is verkieslik in Spaans gemaak in plaas van Latyn. Aan die ander kant is daar in die 13de eeu baie universiteite in die koninkryke van León en Kastilië gestig; sommige, soos dié van Salamanca en Palencia, was van die eerste universiteite in Europa. In 1492, tydens die bewind van die Katolieke monarge, is die eerste uitgawe van Antonio de Nebrija se ''Gramática de la Lengua Castellana'' gepubliseer.<ref>{{Cite book|title=La andadura del Español por el mundo|publisher=Taurus|author=Humberto López Morales|isbn=978-84-306-0804-1|pages=22-33}}</ref> Buite Kastilië is die inheemse Romaanse tale steeds wyd gebruik, hoewel hulle dikwels saam met Kastiliaans bestaan het. Teen 1600 was Kastiliaans die dominante taal in Zaragoza en 'n groot deel van oostelike Aragon, en 'n soortgelyke verskuiwing is waargeneem in die oostelike streke van die voormalige Koninkryk León. In Galicië, Asturië, die Baskeland, Valencia, Katalonië en die Baleariese Eilande sou Spaans egter eers twee of drie eeue later beduidend deurdring, afhangend van die streek. Aan die ander kant was Andalusies-Arabies steeds die dominante taal in baie streke tot die verdrywing van die Moriscos aan die begin van die 17de eeu. == Moderne geskiedenis == [[Lêer:Landing of Columbus (2).jpg|duimnael|Christopher Columbus neem besit van die [[Wes-Indiese Eilande]].]] In 1469, met die huwelik van Isabel en Ferdinand, kroonprins van Aragon, is die dinastiese unie van die koninkryke van Kastilië en Aragon in 1479 voltrek, alhoewel beide gebiede hul eie wette en instellings tot 1707 sou handhaaf (sien Nuwe Plant-dekrete), dit ja, onder die heerskappy van dieselfde monarg.<ref>{{cite journal|last=Ruiz Lalinde|first=P. A.|title=Los Reyes Católicos: la construcción del Estado moderno|journal=IES Marqués de la Ensenada|url=http://sauce.pntic.mec.es/~prul0001/Temas/TEMA%20V.pdf|accessdate=25 Junie 2013|archive-date=16 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816011959/http://sauce.pntic.mec.es/~prul0001/Temas/TEMA%20V.pdf|url-status=dead}}</ref> Voor dit, tussen 1474, die jaar van die dood van Hendrik IV, en 1479, het 'n burgeroorlog begin oor die opvolging van die kroon van Kastilië tussen ondersteuners van Isabel en ondersteuners van Juana la Beltraneja, halfsuster en wettige dogter van Hendrik IV , onderskeidelik getroud met die koning van Portugal, wat as Juana se ondersteuners gewen het die unie van Kastilië met Portugal sou opgelewer het.<ref>{{Cite web|title=La guerra civil castellana|url=http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/videos/91.htm|work=ArteHistoria|access-date=28 Oktober 2024|archive-date= 3 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103052802/http://www.artehistoria.jcyl.es/v2/videos/91.htm|url-status=dead}}</ref> Die herowering het in 1492 geëindig met die inname van Granada deur die Katolieke monarge. In dieselfde jaar het die uitdrywing van die Jode en die ontdekking van Amerika plaasgevind; Die ekspedisie van La Pinta, La Niña en La Santa María onder bevel van die navigator Christopher Columbus en betaal deur die Spaanse kroon, het op Vrydag 12 Oktober 1492 by 'n eiland genaamd Guanahani aangekom. In die 15de en 16de eeue was die bevolking van die Iberiese Skiereiland gekonsentreer in die gebiede van die kroon van Kastilië, hoofsaaklik die Duero-vallei, Andalusië en La Mancha. Die bevolking van die Kroon van Kastilië het gegroei van ongeveer 3,4 miljoen inwoners in 1400 tot 4,5 miljoen in 1530 en 6,5 miljoen in 1590.<ref name=":0">{{Cite book|last=Casado Alonso|first=Hilario|author-link=|title=Vespucci, Firenze e le Americhe : atti del Convegno di studi : (Firenze, 22-24 novembre 2012)|date=2014|publisher=Leo S. Olschki|isbn=9788822262875|pages=87-104|chapter=Il mondo spagnolo della mercatura e le Americhe nei secoli XV e XVI|oclc=884275928|last2=Leonardo.|first2=Rombai,|last3=Giuliano.|first3=Pinto,}}</ref> Vanaf die begin van die 15de eeu was daar 'n oplewing in Castiliaanse merinowol, wat te danke aan Weens die ontwikkeling van nuwe spintegnieke, het dit groot internasionale verspreiding behaal en die hoofgrondstof geword vir materiaal wat in Vlaandere gemaak word. Castiliaanse handelaars het hulle in die hoofstede van Wes-Europa gevestig en kommersiële tegnieke soos wissels en maritieme versekering ingestel.<ref name=":0" /> === Verowering van die Kanariese Eilande === [[Lêer:Mencey Bencomo.jpg|duimnael|[[Bencomo]] was 'n [[Guanche]] mencey van [[Tenerife]] wat die inheemse verset op hierdie eiland teen die Castiliaan gelei het verowering.]] Die verowering van die [[Kanariese Eilande]] deur die Kroon van Kastilië het tussen 1402 (met die verowering van [[Lanzarote]]) en 1496 (met die verowering van [[Tenerife]]) plaasgevind. Twee tydperke kan in hierdie proses onderskei word: die seigneuriese verowering, uitgevoer deur die adel in ruil vir 'n vasalage-verdrag, en die koninklike verowering, wat direk deur die Kroon uitgevoer is, tydens die bewind van die [[Katolieke Konings]]. Dit was nie 'n eenvoudige onderneming militêr nie, gegewe die [[Guanche|inboorlinge]] weerstand op sommige eilande. Dit was ook nie polities nie, aangesien die besondere belange van die adel (bestem om hul ekonomiese en politieke mag te versterk deur die verkryging van die eilande) en die state, veral Kastilië, saamgevloei het te midde van 'n fase van territoriale uitbreiding en 'n proses van versterking van die Kroon teen die adel. Vir hul studie onderskei historici twee tydperke in die verowering van die Kanariese Eilande: * Statige verowering (''Conquista señorial''). Hierdie naam staan bekend as die verowering wat deur die adelstand uitgevoer is, tot hul eie voordeel en sonder die direkte deelname van die Kroon, wat die reg van verowering verleen in ruil vir 'n vassalverdrag van die adellike veroweraar aan die Kroon. Ons sal daarin die een onderskei wat bekend staan as die Betancuriese of Normandiese Verowering, uitgevoer deur Jean de Bethencourt en Gadifer de la Salle tussen 1402 en 1405 en wat die eilande [[Lanzarote]], [[El Hierro]] en [[Fuerteventura]] geraak het. Die ander fase staan bekend as die Castiliaanse heerlike verowering, uitgevoer deur Castiliaanse edeles wat deur aankope, oordragte en huwelike die eerste verowerde eilande toegeëien het en die eiland La Gomera omstreeks 1450 ingelyf het. * Koninklike verowering (''Conquista realenga''). Hierdie term definieer die verowering wat direk deur die kroon van Kastilië uitgevoer is, tydens die bewind van die Katolieke monarge wat die verowering van die eilande wat nog oorheers het: [[Gran Canaria]], [[La Palma]] en [[Tenerife]] gewapen en gedeeltelik gefinansier het. In die jaar 1496 het die verowering tot 'n einde gekom met die heerskappy van die eiland Tenerife, wat die Kanariese Argipel in die Kroon van Kastilië geïntegreer het. Die koninklike verowering het tussen 1478 en 1496 plaasgevind. === Spaanse Ryk === ==== Goue eeu ==== [[Lêer:Iberian Union empires.svg|duimnael|[[Spaanse Ryk]] na die proklamasie van [[Filips II van Spanje|Filips II]], koning van Spanje en Portugal (1580–1640).]] Die [[Spaanse Ryk]] was een van die eerste moderne wêreldryke en een van die grootste ryke in die geskiedenis, wat beskou word as die eerste wêreldryk, aangesien 'n ryk vir die eerste keer besittings op alle vastelande (behalwe [[Antarktika]]) omvat het, wat, anders as wat gebeur het in die [[Romeinse Ryk]], die [[Frankiese Ryk|Karolingiese Ryk]] of die [[Mongoolse Ryk]] het hulle nie landwyd met mekaar gekommunikeer nie. In die 15de eeu het die Spaanse kroon gepoog om nuwe handelsroetes oor die see en oseane oop te maak. In 1492 het die Katolieke monarge die projek van die seevaarder [[Christopher Columbus]] gefinansier in die soeke na 'n nuwe handelsroete met Asië deur die [[Atlantiese Oseaan]]. Die aankoms in die Nuwe Wêreld en die daaropvolgende verowering van Amerika het die skepping van die Ryk gesmee. Gedurende die volgende eeu sou Spanje die hoofmoondheid in die Westerse wêreld en die eerste moondheid van die tyd wees, hoewel dit teen 1650 aan die agteruitgaan sou wees, deur ander Europese moondhede oortref word. Die Spaanse ''conquistadores'' het talle gebiede bereik wat aan verskillende kulture behoort in Amerika en ander gebiede in [[Asië]], [[Afrika]] en [[Oseanië]]. Die inlywing van die Koninkryk van Portugal in 1580 was die oomblik van maksimum formele uitbreiding van die Spaanse Ryk. Spanje se invloedsgebied het uitgebrei en die grootste ekonomiese moondheid in die wêreld geword gedurende die 16de eeu, handel het oor die [[Atlantiese Oseaan]] tussen die Iberiese Skiereiland en die Amerikas gefloreer, en in die [[Stille Oseaan]] van [[Oos-Asië]] en die [[Filippyne]] tot in [[Meksiko]] die militêre aspek, vir etlike eeue sou die Spaanse Ryk die seë en oseane oorheers met die vloot en die slagvelde met die infanterie van die derdes. Alhoewel vanaf die 17de eeu sy mag en invloed in Sentraal-Europa en Italië wyd betwis is. Tydens sy ekonomiese hoogtepunt het die ryk groot kulturele aansien en militêre invloed gehad. Baie dinge wat uit Spanje gekom het, is dikwels nageboots. Die mees gekultiveerde artistieke uitdrukkings in Spanje was letterkunde, plastiese kunste, musiek en argitektuur, terwyl kennis van gesogte universiteite soos dié van [[Salamanca]] of [[Alcalá de Henares]] opgehoop en onderrig is. Anders as wat in ander Europese lande gebeur het, het die wetenskap egter nie so 'n sterk herlewing gehad nie. === Huis van Habsburg === [[Lêer:Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg|duimnael|Die keiser Karel I in Mühlberg deur Titian.]] Met Karel I begin die bewind van die Habsburg-dinastie, of ''Casa de Austria'' (Huis van Oostenryk), waarmee Spanje sy grootste gebiedsuitbreiding sal beleef danksy die verowering van uitgebreide gebiede in Amerika en ander oorsese kolonies. Boonop is koning Karel I as die [[Heilige Romeinse Ryk|Heilige Romeinse Keiser]] as Karel V gekroon, wat uitgebreide Europese gebiede by die Kroon gevoeg het; Later het Filips II sy gebiede in Amerika vergroot en die kroon van Portugal met sy oorsese gebiede omsingel, wat 'n tydperk (1580–1640) begin waarin die domeine van die Katolieke monarg die grootste ekonomiese en militêre mag in die wêreld geword het. Na die Opvolgingsoorlog het dit militêre oorwig in Europa verloor, hoewel dit die grootste ekonomiese moondheid in die wêreld gebly het en beheer oor die see behou het tot aan die einde van die 18de eeu. Ons kan hierdie tydperk volgens die regerende monarge verdeel in: * Bewind van Karel I van Spanje (1516–1556). * Bewind van [[Filips II van Spanje|Filips II]] (1556–1598). * Bewind van Filips III (1598–1621). * Bewind van Filips IV (1621–1665). * Vrede van Wesfale (1648). Spanje erken die onafhanklikheid van [[Nederland]]. * Bewind van Karel II (1665–1700). === Die Huis van Bourbon en die Verligting === [[Lêer:Carlos de Borbón, rey de las Dos Sicilias.jpg|duimnael|Portret van koning [[Charles III van Spanje|Charles III]] (1759–1788), monarg wat tydens sy bewind gepoog het om die Spaanse samelewing te moderniseer onder 'n program [[Verligting|geïllustreer]].]] Die [[Huis van Bourbon]] het in die jaar 1700 in Spanje begin regeer, met die kroning van Filips V. Kort daarna, in 1702, het die Spaanse Opvolgingsoorlog begin waaraan Aragon deelgeneem het, maar nie dié van die Baskiese provinsies en Navarre nie, wat as deel van Kastilië, getrou gebly. Hy het ook uitgebreide administratiewe hervormings aangebring om sy nuwe koninkryk nader aan die gesentraliseerde modus van sy land van herkoms te bring. Dit staan bekend as die tydperk van politieke Verligting in Spanje, wat die bewind van die [[Huis van Bourbon|Bourbons]] dek vanaf Filips V in 1700 tot Karel IV, wat sy bewind skielik in 1808 beëindig het, wat die beweging van die eeu van verligting insluit wat in Frankryk begin het en is die voorspel tot die [[Franse Rewolusie]]. * Bewind van Filips V (1700–1746), met 'n kort bewind van Louis I van Spanje in 1724. * Verdrag van Utrecht (1713). * Bewind van Ferdinand VI (1746–1759). * Bewind van Karel III (1759–1788). * Bewind van Karel IV (1788–1808). === Absolutisme en sentralisering van Spanje === Filips V het tussen 1707 en 1715 verskeie Nuwe Plant-besluite onderteken, nuwe wette wat die meeste van die historiese regte en voorregte van die verskillende koninkryke wat die Spaanse Kroon uitgemaak het, herroep, veral die Kroon van Aragon, wat hulle verenig onder die wette van Kastilië ''Cortes'' was meer ontvanklik vir die koninklike testament. Spanje het kultureel en polities 'n volgeling van absolutistiese Frankryk geword. Filips V het hervormings in die regering aangebring en die sentrale gesag met betrekking tot die provinsies versterk. Die hervormings wat deur die eerste Bourbon geïnisieer is, het uitgeloop op baie belangriker hervormings deur Charles III. Die ekonomie het in die algemeen in die 18de eeu verbeter in vergelyking met die depressie van die tweede helfte van die 17de eeu, met groter produktiwiteit en minder hongersnood en epidemies. == Kontemporêre geskiedenis == === Vryheidsoorlog (1808–1813) === [[Lêer:Agustina de Aragon.jpg|duimnael|Agustina de Aragón veg teen die Napoleontiese troepe. Druk van Juan Gálvez en Fernando Brambilla, gepubliseer in Cádiz deur die Royal Academy of Fine Arts in 1812–1813.]] * 1801–1813 Koninkryk van Spanje, magstryd tussen Karel IV en Ferdinand VII. Spaanse Vryheidsoorlog (1801–1813). * 1808: Opstand van 2 Mei in Madrid. * 1808–1813: Bewind van Joseph I Bonaparte. * 1808–1810: Hoogste Sentrale Raad. * 1810–1814: Cortes van Cádiz. * 1810–1830: [[Spaans-Amerikaanse Vryheidsoorloë|Onafhanklikheid van Spaans-Amerika]]. === Bewind van Ferdinand VII (1814–1833) === * Die absolutistiese termyn van ses jaar (1814–1820) * Die liberale triënnium (1820–1823). * Die onheilspellende dekade (1823–1833). === Bewind van Elizabeth II (1833–1868) === [[Lêer:Juan-Prim-atentado-1871.jpg|duimnael|[[Sluipmoord]] van president van die Raad van Ministers van Spanje Juan Prim in Turcostraat, die nag van 27 Desember 1870 .]] * Regentskap van María Cristina de Borbón-Twee Sicilië (1833–1840). * Eerste Carlistiese Oorlog (1833–1840). * Regentskap van generaal Baldomero Espartero (1840–1843). * Persoonlike bewind van Isabel II (1843–1868). * [[Revolusie van 1868]] === Demokratiese Seksennium (1868–1874) === Die Demokratiese Seksennium staan bekend as die tydperk in die geskiedenis van Spanje wat verloop het vanaf die triomf van die [[Revolusie van 1868|rewolusie van September 1868]] tot die uitspraak van Desember 1874 wat die begin was van die stadium bekend as ''Restoration Bourbon'' in Spanje. ==== Bewind van Amadeo van Savoye (1870–1873) ==== Na die rewolusie van 1868 in Spanje is 'n [[grondwetlike monargie]] geproklameer. Daar is 'n inherente moeilikheid in regimeverandering en dit is om 'n koning te vind wat die posisie aanvaar. Uiteindelik, op 16 November 1870, met die ondersteuning van die progressiewe sektor van die Cortes, is Amadeo van Savoy tot koning verkies as Amadeo I van Spanje, wat [[Elizabeth II van Spanje|Elizabeth II]] opgevolg het. Amadeo het ernstige probleme gehad as gevolg van die onstabiliteit van Spaanse politici, die republikeinse sameswerings, die Carlist opstande, die separatisme van [[Kuba]], die geskille tussen sy eie bondgenote en die af en toe sluipmoordpoging. Hy het op eie inisiatief geabdikeer op 11 Februarie 1873. Met sy vertrek is die Eerste Spaanse Republiek geproklameer. ==== Eerste Spaanse Republiek (1873–1874) ==== Die Eerste Spaanse Republiek is op 11 Februarie 1873 deur die Cortes Generales geproklameer, wat die nasie in diepgaande onstabiliteit gedompel het waarin vier presidente mekaar, Figueras, Pi y Margall, Salmerón en Castelar, in elf maande opgevolg het. Die swakheid waarmee hy gebore is, het die onmiddellike Bourbon Restoration veroorsaak as gevolg van verskeie faktore, insluitend die Carlist opstande en die gebrek aan 'n [[bourgeoisie]], sosiale basis en tradisie wat haar onderhou het. [[Lêer:King Alfonso XII.jpg|duimnael|Alfonso XII gefotografeer in 1884]] === Bourbon-herstel (1874–1931) === Die tydperk wat strek vanaf die uitspraak van Generaal Martínez Campos in 1874 tot die proklamasie van die Tweede Republiek in 1931 staan bekend as die Bourbon-herstel die tydperk word gekenmerk deur institusionele stabiliteit, die vorming van 'n liberale model van die Staat en die inlywing van die sosiale en politieke bewegings, vrug van die industriële rewolusie, wat sy agteruitgang begin het met die diktatuur van Miguel Primo de Rivera in 1923. Alhoewel die voormalige koningin, Isabel II nog gelewe het, het sy erken dat sy te verdelend was as 'n leier, en het in 1870 geabdikeer ten gunste van haar seun, Alfonso XII. Na die mislukking van die Eerste Spaanse Republiek, was die Spanjaarde bereid om 'n terugkeer na regeringstabiliteit onder Bourbon-bewind te aanvaar. Die republikeinse leërs wat 'n Carlistiese opstand teengestaan het, het in die winter van 1874–1875 hul lojaliteit aan die nuwe koning verklaar. Die Republiek is ontbind en Antonio Cánovas del Castillo, 'n politikus en intellektueel wat deur die koning vertrou word, is op Oujaarsaand 1874 as eerste minister aangewys, en die nuwe Grondwet is op 30 Junie 1876 afgekondig. Die Carlist-opstand is kragtig onderdruk deur die nuwe koning, wat 'n aktiewe rol in die oorlog geneem het en vinnig die steun van die meerderheid Spanjaarde gekry het. 'n Stelsel van verskuiwings is in Spanje gevestig waarin die liberale, onder leiding van Práxedes Mateo Sagasta en die konserwatiewes, onder leiding van Antonio Cánovas del Castillo, afwisselend in beheer van die regering was. Stabiliteit en ekonomiese vooruitgang is tydens die bewind van Alfonso XII in Spanje herstel. Dit is die moeite werd om die opstel van die outonome regeringsprojekte vir [[Kuba]] en [[Puerto Rico]] te beklemtoon wat deur die politici Maura, Abárzuza en Cánovas tot 'n suksesvolle afsluiting gebring is, wat tydens die Sagasta-regering uitgekristalliseer het, met Segismundo Moret in die Ministerie van oorsee, wat die eiland outonomie verleen het. volledig met die uitsluitlike voorbehoud van die posisie van Goewerneur-generaal, plus die koninklike dekrete waardeur die gelyke politieke regte van die Spanjaarde wat in die Antille en die skiereilande woonagtig is ingestel is, wat algemene manlike stemreg na Kuba en Puerto Rico uitgebrei het. In 1885 het Alfonso XII aan tuberkulose gesterf, wat plek gemaak het vir die heerskappy van Alfonso rampspoedige onmiddellike gevolge van die Spaans-Amerikaanse Oorlog van 1898. ==== Spaans-Amerikaanse Oorlog ==== Spanje verloor [[Kuba]], [[Filippyne]] en [[Puerto Rico]]: Kuba het teen Spanje gerebelleer aan die begin van die Tienjarige Oorlog in 1868, wat gelei het tot die afskaffing van slawerny in die Spaanse kolonies in die [[Nuwe Wêreld]]. Amerikaanse belange op die eiland, tesame met kommer vir die mense van Kuba, het die betrekkinge tussen die twee lande vererger. Die ontploffing van die USS ''Maine'' het die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog|Kubaanse Oorlog]] in 1898 van stapel gestuur, waarin Spanje 'n ramp gely het. Kuba het sy onafhanklikheid verkry en Spanje het sy laaste Nuwe Wêreld-kolonies verloor: [[Puerto Rico]], saam met [[Guam]] en die [[Filippyne]] is vir $20 miljoen aan die Verenigde State afgestaan. In 1899 verkoop Spanje sy oorblywende deel van die Stille Oseaan-eilande, die [[Noordelike Mariana-eilande]], Caroline-eilande en [[Palau]], aan [[Duitsland]] en Spaanse koloniale besittings is verminder tot Spaans Marokko, Spaanse Sahara en Spaanse Guinee, almal in [[Afrika]]. Die "ramp" van 1898 het die generasie van '98 geskep, 'n groep staatsmanne en intellektuele wat liberale verandering van die nuwe regering geëis het. ==== Eerste Wêreldoorlog ==== Spanje se neutraliteit in die [[Eerste Wêreldoorlog]] het dit toegelaat om 'n verskaffer van materiaal vir die aanspraakmakers te word, wat 'n ekonomiese borrel gedurende die jare van die oorlog veroorsaak het. Die Rif-oorlog, die uitbreek van die [[1918-griep]] in Spanje en elders, tesame met 'n groot ekonomiese verlangsaming in die naoorlogse tydperk, het Spanje besonder hard getref, en die land het in 'n krisis beland. As 'n poging om hierdie situasie te oorkom, het koning Alfonso XIII besluit om die diktatuur van generaal Miguel Primo de Rivera te ondersteun. ==== Herstelkrisis ==== Vanaf 1917 was daar 'n interne ontbinding van die Kanovistiese politieke regime van die herstel, gekenmerk deur die atomisering van politieke partye in personalistiese kampe, die opkoms van ondermynende bewegings van die militêre junta, gehuurde gewapende mans en revolusionêre komitees en uiteindelik die algemene ontevredenheid van die bevolking.<ref>{{Cite book| isbn = 978-84-321-3239-1| title= Historia de España moderna y contemporánea | date= 2003| last= Comellas|first=José Luis| publisher= Ediciones Rialp | edition = 16.ª| url = http://books.google.es/books?id=C-_1x_UuAqEC}}</ref> * Stigting van die CNT:<ref>{{Cite web|author1=Confereración Nacional del Trabajo|author-link=Confederación Nacional del Trabajo|title=Acerca de CNT|url=http://www.cnt.es/node/4|accessdate =1 November 2009}}</ref> In 1910 is die CNT gestig, as gevolg van die vereniging van verskillende Anargistiese vakbonde van regoor die staat wat reeds 'n tradisie van etlike dekades gehad het. Anders as die kommuniste, het die CNT-vakbond die idee van bestaande state verwerp. * 1921: Stigting van die Kommunistiese Party van Spanje, ter geleentheid van die viering van die Derde Internasionale, geroep deur Lenin. ==== Diktatuur van Primo de Rivera (1923–1930) ==== Op 13 September 1923 het die kaptein-generaal van Katalonië, Miguel Primo de Rivera, teen die regering in opstand gekom en het 'n staatsgreep uitgevoer met die steun van die meerderheid van die militêre eenhede. Die geskeduleerde vergadering van die Cortes Generales vir onmiddellike daaropvolgende datums met die doel om die probleem van [[Marokko]] en die rol van die weermag in die konflik te ontleed, was die uiteindelike sneller vir die opstand. By hierdie situasie is 'n ernstige krisis van die monargiese stelsel wat nie heeltemal inpas in 'n 20ste eeu gekenmerk deur die versnelde industriële rewolusie, 'n onerkende rol vir die [[bourgeoisie]], nasionalistiese spanning en tradisionele politieke partye. nie in staat om 'n volle demokratiese regime die hoof te bied nie. ==== Sagte diktaat van Generaal Berenguer (1930–1931) ==== Na die ekonomiese krisis van 1927 wat in 1929 geaksentueer is, sal die gewelddadige onderdrukking van werkers en intellektuele en die gebrek aan harmonie tussen die bourgeoisie en die diktatuur, die monargie, medepligtige, die betrokke voorwerp wees van die unie van die hele opposisie in Augustus van 1930 in die sogenaamde Pact of San Sebastián. Die regerings van Dámaso Berenguer en Juan Bautista Aznar-Cabañas, het niks anders gedoen as om die agteruitgang te verleng nie. Na die munisipale verkiesing van 1931, op 14 April is die Tweede Republiek geproklameer, wat sodoende 'n einde gemaak het aan die Bourbon-herstel in Spanje. === Tweede Spaanse Republiek (1931–1936) === Die verkiesingsoorwinning van die Republikeine in die stede het die val van die monargie meegebring. Die verandering van regime is uitgevoer sonder bloedvergieting op 14 April 1931, na die proklamasie van die Republiek in Madrid, Barcelona en ander Spaanse hoofstede. Oortuig dat die munisipale verkiesings 'n nasionale betoging teen die monargie was, het die graaf van Romanones, minister van staat, aanbeveel dat die koning Spanje verlaat en met die revolusionêre komitee onderhandel oor die oordrag van die regering. Toe generaal Sanjurjo, hoof van die Burgerwag, bekend gemaak het dat sy manskappe nie vir die monargie sou veg nie, het Alfonso XIII die pad van ballingskap geneem. Republikeinse ywer het uit marginalisering ontstaan en het groot gematigde sektore van die stedelike middelklasse verower, wat dié was wat tot dan in die politiek getel het. In die meeste hoofstede is die verkiesingsuitslag met vreugdevolle vreedsame betogings gevier. Die geskiedenis van die Tweede Republiek word gewoonlik in drie fases verdeel: * Eerste biënnium (insluitend die Voorlopige Regering al dan nie), vanaf die proklamasie daarvan op 14 April 1931 tot die hou van die algemene verkiesing in November 1933 wat plek gemaak het vir die tweede biënnium. Sluit die volgende belangrike gebeurtenisse in: ** 1931: proklamasie van die Katalaanse Republiek in April 1931. Opstel en goedkeuring in Desember van die Grondwet van 1931. ** 1932: opstand in Sevilla deur generaal Sanjurjo. Wet van Grondslae van Agrariese Hervorming. Goedkeuring van die Statuut van Outonomie van Katalonië, Oorwinning van Esquerra Republicana in die eerste verkiesings tot die Parlement van Katalonië. Francesc Macià, president van die Generalitat. ** 1933: Wet van Godsdienstige Gemeentes. Anargistiese opstand. Stigting van die Spaanse Falange. Baskiese Statuut. * Tweede biënnium: geïnisieer deur die oorwinning van die sentrumregs in die November-verkiesing. ** 1933: eerste Lerroux-regering met steun van die CEDA. ** 1934: Revolusie van Asturië. Institusionele breuk met die Generalitat van Katalonië. Onderdrukking in Asturië onder regie van generaal Franco. * Regering van die Volksfront: na die oorwinning van die Volksfront in die verkiesings van 16 Februarie. === Spaanse Burgeroorlog (1936–1939) === Die [[Spaanse Burgeroorlog]] (17 Julie 1936 – 1 April 1939) is saam met die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog]] beskou as 'n aanloop tot die [[Tweede Wêreldoorlog]]. ==== Ontwikkeling van die oorlog ==== Op 17 Julie 1936 het generaal [[Francisco Franco]] die Spaanse Leër van Afrika na die skiereiland gelei, terwyl 'n ander leër uit die noorde onder Generaal Mola suid van Navarre beweeg het. Militêre eenhede is ook op ander plekke gemobiliseer om beheer van regeringsinstellings te neem. Franco se beweging was bedoel om onmiddellik die mag te gryp, maar die suksesvolle weerstand van die Republikeine in plekke soos [[Madrid]], [[Barcelona]], [[Valencia]], [[Málaga]] en die [[Baskeland]], het die begin van 'n wrede, broedermoordende en langdurige burgeroorlog beteken. In 'n kort tydjie was 'n groot deel van die suide en weste onder beheer van die rebelse leër, wie se magte uit Afrika die mees professionele troepe in die konflik uitgemaak het. Beide kante het buitelandse militêre hulp ontvang, die rebelle van [[Nazi-Duitsland]], Fascistiese Italië en die diktatuur van Portugal, terwyl die Volksleër van die Republiek is gehelp deur die [[Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke|Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (USSR)]], [[Meksiko]] gelei deur Lázaro Cárdenas del Río president van Party van die Mexikaanse Revolusie, en die Internasionale Brigades, wat bestaan uit sosialiste, kommuniste en anargiste wat van verskillende lande regoor die wêreld aankom. Die beleg van die Alcázar van Toledo aan die begin van die oorlog was 'n keerpunt. Die Republikeine het daarin geslaag om weerstand te bied in Madrid, ten spyte van die nasionale aanval in November 1936, en het daaropvolgende offensiewe gefrustreer soos in die slae van Jarama en Guadalajara in 1937. Kort voor lank het die Nasionaliste egter Republikeinse grondgebied begin binnedring en invalle in die ooste gemaak. Die noordelike skiereiland is aan die einde van 1937 beset en die republikeinse Aragon front het kort daarna ineengestort. Die Guernica-bomaanval was die wreedste lugaanval op burgerlikes van die oorlog, wat uitgevoer is deur die Condor Legion van die Duitse [[Luftwaffe]]. Die Slag van die Ebro in Julie en November 1938 was die laaste desperate poging van die Republikeine om die verloop van die oorlog te verander. Toe Barcelona aan die begin van 1939 in die hande van die Nasionaliste val, is die oorlog beslis. Die oorblywende republikeinse fronte het ineengestort en Madrid is in Maart 1939 ingeneem. Die oorlog, wat tussen 300 000 en 1 000 lewens gekos het, het 'n einde gemaak aan die Republiek wat plek gemaak het vir die Francisco Franco-diktatuur. Die oorlogvoering was hewig aan beide kante, met moorde en summiere skietery op burgerlikes, kerklikes en gevangenes deur burgers en republikeine. Na die oorlog is duisende republikeine weerwraak teen of gevange geneem in konsentrasiekampe, en baie ander het vertrek in ballingskap. === Diktatuur van Francisco Franco (1939–1975) === [[Lêer:Francisco Franco 1930.jpg|duimnael|Franco met 'n winterjas, 1930.]] [[Francisco Franco|Francisco Franco Bahamonde]] was staatshoof tydens die diktatorskap-regime, bekend as Frankoism, van 1939 tot 1975. Tydens Franco se bewind het Spanje aktief gesoek na die terugbesorg van [[Gibraltar]] deur die Verenigde Koninkryk, en het 'n mate van steun vir sy saak by die Verenigde Nasies gekry. Gedurende die 1960's het Spanje beperkings op Gibraltar begin instel, wat uitgeloop het op die sluiting van die grens in 1969. Dit is eers in 1985 ten volle heropen. Spaanse bewind in [[Marokko]] het in 1967 geëindig. Ten spyte van die militêre oorwinning in 1957–1958 teen die Marokkaanse inval in Spaans Wes-Afrika, het Spanje stadig sy oorblywende Afrika-kolonies prysgegee. Onafhanklikheid is verleen aan Spaans-Guinee, wat in 1968 Ekwatoriaal-Guinee sou word en waarmee 'n akute diplomatieke krisis net 'n jaar later sou ontstaan, terwyl die Marokkaanse enklawe Ifni in 1969 aan Marokko afgestaan is. Dieselfde jaar het die sluiting van die Gibraltar-grens begin, wat die Spaans-Britse grens in Gibraltar vir dekades gesluit sou laat. Die laaste jare van die Franco-regime het 'n mate van ekonomiese en politieke liberalisering beleef, die sogenaamde Spaanse wonderwerk, insluitend die geboorte van 'n [[toerisme]]bedryf. Spanje het ekonomies begin inhaal op sy Europese bure. Franco het regeer tot sy dood op 20 November 1975, toe beheer aan koning Juan Carlos I oorgedra is. In die laaste maande voor Franco se dood het die Spaanse staat verlam geraak. Dit is uitgebuit deur koning Hassan II van Marokko, wat die groen optog in [[Wes-Sahara]], Spanje se laaste koloniale besitting, aangevoer het. === Bewind van Juan Carlos I en Felipe VI === Die Spaanse oorgang na [[demokrasie]] dui op 'n nuwe era waarin Spanje van die Francisco Franco-diktatuur na 'n demokratiese staat en regstelsel oorgegaan het. Die oorgang het begin met die dood van Franco op 20 November 1975, terwyl die voltooiing daarvan gekenmerk word deur die verkiesingsoorwinning van die PSOE op 28 Oktober 1982. Tussen 1978 en 1981 is Spanje gelei deur die regering van [[Adolfo Suárez]], eerste president van die Regering, in die Unión de Centro Democrático party. In 1981 was daar 'n poging tot 'n staatsgreep, die sogenaamde 23-F.<ref>{{Cite book |last =Colom González|first=Francisco|title=La transición española, del autoritarismo a la democracia|date=1997|publisher=Instituto Federal Electoral|location =México|isbn=9686581898|pages=62|edition=1.ª|url=http://biblio.juridicas.unam.mx/libros/3/1005/4.pdf}}</ref> Op 23 Februarie het Antonio Tejero, met die hulp van Burgerwaglede, die Kongres van Afgevaardigdes betree en die sitting ontwrig, waar Leopoldo Calvo-Sotelo op die punt gestaan het om as president van die regering aangewys te word. Amptelik het die staatsgreep misluk danksy die ingryping van koning [[Juan Carlos I]].<ref>{{Cite web|author1=BBC Mundo|title=Franco: 25 años después|url=http://www.bbc.co.uk/spanish/especiales/franco/cronologia.shtml|date=18 November 2000}}</ref> Spanje het by [[NAVO]] aangesluit voordat Calvo-Sotelo sy amp verlaat het. Saam met die politieke verandering was daar 'n verandering in die samelewing wat 'n volstrekte meerderheid gegee het aan 'n sosiaal-demokratiese regering, gelei deur [[Felipe González]], wat vier termyne sou duur. Die Spaanse samelewing was uiters konserwatief onder Franco, maar die oorgang na demokrasie het ook die liberalisering van die waardes en gebruike van die samelewing begin.<ref>{{cite news|agency=Agencia EFE|title=España en la OTAN, 30 años de evolución|publisher=El Mundo|date=30 Mei 2012|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2012/05/30/espana/1338378755.html}}</ref> == Notas == {{es-vertaal|Historia de España}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Geskiedenis van Europa per land}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geskiedenis van Spanje| ]] 6t50goo7hbbfw9invnf8i8vzap31r69 0 420301 2892301 2708070 2026-04-10T15:49:23Z Jcb 223 2892301 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Houten blaasbalg met messing decoratie, objectnr 33835.JPG|duimnael|’n Blaasbalk.]] ’n Blaasbalk is ’n soort pomp. ’n Blaasbalk word gebruik om lug te pomp, veral om ’n [[vuur]] aan te blaas.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://nl.wikipedia.org/wiki/Blaasbalg|title=Blaasbalg|publisher=[[Nederlandse Wikipedia]]|accessdate=21 Oktober 2024}}</ref> <ref name=":0">{{af}} {{cite web|url=https://www.woordeboek.co.za/|title=blaasbalk|publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]|accessdate=21 Oktober 2024}}</ref> == Bou == [[Lêer:Jonge vrouw met een blaasbalg, RP-P-OB-32.069.jpg|duimnael|Jong vrou met ’n blaasbalk, Rijksmuseum.]] ’n Blaasbalk bestaan uit twee stewige dele, gewoonlik hartvormige blaaie of plate wat van [[hout]] gemaak is. Tussen die twee houtdele is daar ’n voubare sak van [[Leer (stof)|leer]], en agteraan een of twee handvatsels.<ref name=":0" /> Een van die houtdele kan boontoe en ondertoe beweeg word. Aan die voorkant van die vaste deel is daar ’n pypvormige mondstuk, gewoonlik van [[metaal]]. Die mondstuk word op die vuur gerig terwyl die beweegbare deel op en af gepomp word. Wanneer die beweegbare deel van die vaste deel af wegbeweeg, word van die agter- of onderkant af, deur ’n klep, lug ingetrek. Wanneer die beweegbare deel terug, in die rigting van die vaste deel sak, ontsnap die lug taamlik vinnig deur die mondstuk. [[Lêer:Pfeffenhausen-Ludmannsdorf-17-Schmiede-Blasebalg.jpg|duimnael|Eens van ’n smid, ’n blaasbalk wat met die voet laat werk is.]] Aangesien vuur ’n chemiese reaksie is wat tussen ’n brandbare stof en [[suurstof]] plaasvind, laat die lug die vuur opvlam. == Geskiedenis == Blaasbalke is reeds in die Oudheid gebruik, ook later in die [[Middeleeue]] en daarna steeds in [[Grofsmid|smidswinkels]] (smederye) om die hitte van die smidsvuur op die regte temperatuur te bring. Vir die vervaardiging van [[yster]] in [[Europa]] is blaasbalke van die 13de eeu af deur [[Waterwiel|waterwiele]] aangedryf. Ook in elke huishouding was ’n blaasbalk nodig om soggens weer die kole van oop vuurherde en kaggels aan die brand te kry.<ref>{{de}} {{cite web|url=https://de.wikipedia.org/wiki/Blasebalg|title=Blasebalg|publisher=[[Duitse Wikipedia]]|accessdate=21 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/technology/forge|title=bellows|publisher=[[Brittanica]]|accessdate=21 Oktober 2024}}</ref> == Ander gebruike == ’n Blaasbalk word ook in sommige [[Musiekinstrument|musiekinstrumente]] gebruik, soos in [[Orrel|pyporrels]], [[Trekklavier|trekklaviere]], [[Konsertina|konsertinas]] en die Ierse [[doedelsak]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == * ''Hierdie artikel is ’n vertaling van die artikel'' Blaasbalg ''in die Nederlandse Wikipedia, soos op 21 Oktober 2024, met enkele byvoegings.'' {{Normdata}} [[Kategorie:Gereedskap]] 76ptcjvk0n6tt7wrki7dd5a5ar2g9ki 0 420650 2892419 2868766 2026-04-10T18:55:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892419 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Danie Odendaal | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[1947]] | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|10|30|1947|1|23}} | Sterfteplek = | Beroep = skrywer, regisseur en vervaardiger | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 5057158 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Danie Odendaal''' (* 23 Januarie [[1947]] – † [[30 Oktober]] [[2024]], [[Langebaan]]) was ‘n Suid-Afrikaanse skrywer, TV-vervaardiger en -regisseur. Hy was veral bekend as hoofskrywer van ''[[Egoli: Plek van goud]]'' en vervaardiger van ''[[7de Laan]]''. Odendaal het oor die dekades 'n loopbaan in die Suid-Afrikaanse vermaaklikheidsbedryf gevolg. Hy was getroud met die TV-regisseur en aktrise [[Annie Basson]].<ref name="HAT">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> ==Lewensloop== Odendaal het aan die [[Universiteit van Stellenbosch]], sowel as die [[Sorbonne Universiteit|Sorbonne-universiteit]], in [[Frankryk]], en [[Universiteit van Cambridge|Trinity College in Cambridge]] in die [[Verenigde Koninkryk]] studeer voordat hy by die [[SAUK]] aangesluit het as regisseur aan die begindae van [[televisie in Suid-Afrika]].<ref name="citizen"> {{cite news|title= RIP Danie Odendaal: Founding father of ‘7de Laan’ passes away|url=https://www.citizen.co.za/entertainment/celebrity-news/danie-odendaal-7de-laan-egoli-dead-tributes/ |first=Cornelia |last=Le Roux|publisher= Citizen| date= 31 Oktober 2024|accessdate= 1 November 2024}}</ref> [[Franz Marx]] het Odendaal in 1992 aangestel as hoofskrywer vir die tweetalige sepie ''Egoli''. Ná agt jaar in dié rol het hy begin om ''7de Laan'' vir SABC2 te vervaardig. Odendaal het vir 15 jaar die uitvoerende vervaardiger van die gewilde plaaslike sepie gebly totdat hy bedank het toe die SAUK ''7de Laan'' se mandaat en styl verander het.<ref name="Danie">{{cite news|title= ‘7de Laan’ creator and TV legend Danie Odendaal dies at 77. |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/7de-laan-creator-and-tv-legend-danie-odendaal-dies-at-77/ar-AA1tg5b8 |first=Karishma|last= Dipa|publisher=MSM.com | date= 31 Oktober 2024|accessdate= 1 November 2024}}</ref> Die veelbekroonde vervaardiger het ook ''“Egoli: Plek van Goud”'' vervaardig en onder meer ''“Dennekruin 12”'', ''“Galery”'', ''“Die man met 'n lyk om sy nek”'', ''“Beelde”'' en ''“Saartjie”'' geregisseer.<ref name="Danie"/> Odendaal het in 2019 'n [[beroerte]] gehad terwyl hy in Pervillac, [[Frankryk]], gewoon het. Hy sterf op 30 Oktober 2024 in Langebaan na ‘n kort siekbed.<ref name="citizen"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Odendaal, Danie}} [[Kategorie:Geboortes in 1947]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] e2dhv3z9ryvxabbl0ze819pqifxaz7o 0 420983 2892302 2712781 2026-04-10T15:49:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892302 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ben Feringa | beeld = Ben Feringa - april 2017 05.png | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Ben Feringa in 2017 | geboortenaam = Bernard Lucas Feringa | geboortedatum = 18 Mei 1951 | geboorteplek = Barger-Compascuum [[Nederland]] | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = Nederland | vakgebied = organiese chemie, nanotegnologie | werkplek = | alma mater = [[Rijksuniversiteit Groningen|Universiteit van Groningen]] | doktorale promotor = Hans Wijnberg | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = molekulêre [[nanotegnologie]] en homogene [[Katalisator|katalise]] | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Nobelprys vir Chemie]] (2016) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Bernard Lucas "Ben" Feringa''' (Nederlandse uitspraak: [ˈbɛrnɑrt ˈlykɑz bɛn ˈfeːrɪŋɣaː]; gebore op [[18 Mei]] [[1951]]) is 'n Nederlandse sintetiese organiese [[chemikus]], wat spesialiseer in molekulêre [[nanotegnologie]] en homogene [[Katalisator|katalise]]. Hy is die Jacobus van 't Hoff Vooraanstaande Professor in Molekulêre Wetenskappe,<ref>{{cite web|title=University of Groningen|url=http://www.rug.nl/staff/b.l.feringa/|date=7 Julie 2006}}</ref><ref>{{cite web|title=University of Groningen|date=2 Maart 2010 |url=http://www.rug.nl/news-and-events/people-perspectives/scientists-in-focus/feringa}}</ref>aan die Stratingh Instituut vir Chemie,<ref>{{cite web|title=Stratingh Institute for Chemistry|url=http://www.rug.nl/research/stratingh/|date=17 Oktober 2012}}</ref> [[Rijksuniversiteit Groningen|Universiteit van Groningen]], Nederland, en 'n Akademie Professor van die Koninklike Nederlandse Akademie van Kuns en Wetenskappe. Hy is bekroon met die 2016 [[Nobelprys vir Chemie]], saam met sir J. Fraser Stoddart en Jean-Pierre Sauvage, "vir die ontwerp en sintese van molekulêre masjiene".<ref name="Nobelprize">{{cite news |author=Staff |title=The Nobel Prize in Chemistry 2016 – Bernard L. Feringa|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2016/ |date=20 Desember 2016 |work=Nobelprize.org |access-date=20 Oktober 2017 }}</ref><ref name="NYT-20161005">{{cite news |last1=Chang |first1=Kenneth |last2=Chan |first2=Sewell |title=3 Makers of 'World's Smallest Machines' Awarded Nobel Prize in Chemistry |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/nobel-prize-chemistry.html |date=5 Oktober 2016 |work=[[The New York Times]] |access-date=5 Oktober 2016 }}</ref> ==Persoonlike lewe== Feringa is gebore as die seun van boer Geert Feringa (1918–1993) en sy vrou Lies Feringa née Hake (1924–2013). Feringa was die tweede van tien broers en susters in 'n Katolieke gesin. Hy het sy jeugjare deurgebring op die familie se plaas, wat direk op die grens met Duitsland is, in Barger-Compascuum in die Bourtange-heide. Hy is van Nederlandse en Duitse afkoms. Onder sy voorgeslagte is die setlaar Johann Gerhard Bekel. Saam met sy vrou Betty Feringa het hy drie dogters. Hy woon in Paterswolde naby Groningen.<ref> Sien Duitse en Nederlandse Wikipedia.</ref> ==Loopbaan== Feringa het in 1974 sy MSc-graad met lof aan die Universiteit van Groningen ontvang.<ref>{{cite web|url=http://www.nwo.nl/en/research-and-results/programmes/spinoza+prize/spinoza+laureates/overview+in+alphabetical+order/ben+feringa|title=Prof. B.L. (Ben) Feringa|last=Marianne|website=www.nwo.nl|access-date=27 Mei 2017|archive-date=5 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005200741/http://www.nwo.nl/en/research-and-results/programmes/spinoza+prize/spinoza+laureates/overview+in+alphabetical+order/ben+feringa|url-status=dead}}</ref> Hy het daarna 'n PhD-graad aan dieselfde universiteit in 1978 behaal, met die tesis getiteld "Asimmetriese oksidasie van fenole. Atropisomerisme en optiese aktiwiteit".<ref>{{cite book|url=http://dissertations.ub.rug.nl/faculties/science/1978/b.l.feringa/|title=Asymmetric oxidation of phenols. Atropisomerism and optical activity|access-date=6 Januarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106103147/http://dissertations.ub.rug.nl/faculties/science/1978/b.l.feringa/|archive-date=6 Januarie 2015|url-status=dead}}</ref> Na 'n kort tydperk by Shell in Nederland en die [[Verenigde Koninkryk]], is hy in 1984 aangestel as lektor aan die Universiteit van Groningen en Vol Professor, wat prof Wijnberg opvolg, in 1988. Sy vroeë loopbaan was gefokus op homogene katalise en oksidasie katalise, en veral oor stereochemie met groot bydraes op die gebied van enantioselektiewe katalise, insluitend monofosligand<ref>{{cite journal |author1=Van Den Berg, M. |author2=Minnaard, A. J. |author3=Schudde, E. P. |author4=Van Esch, J. |author5=De Vries |author6=A. H. M. |author7= De Vries, J. G. |author8= Feringa, B. L.| year=2000 |title=Highly enantioselective rhodium-catalyzed hydrogenation with monodentate ligands |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=122 |issue=46 |pages=11539–11540 |doi=10.1021/ja002507f|url=https://pure.rug.nl/ws/files/3128845/2000JAmChemSocvdBerg.pdf |hdl=11370/3c92d080-f024-45fe-b997-b100634bd612 |s2cid=95403641 |hdl-access=free }}</ref> wat gebruik word in asimmetriese hidrogenering, asimmetriese gekonjugeerde toevoegings van organometaalreagense, insluitend die hoogs reaktiewe organolithiumreagense en organiese fotochemie en stereochemie. In die 1990's het Feringa se werk in stereochemie gelei tot groot bydraes in fotochemie, wat gelei het tot die eerste eenrigting-liggedrewe molekulêre roterende motor<ref name="auto">{{cite journal|last1=Feringa|first1=Ben L.|last2=Koumura|first2=Nagatoshi|last3=Zijlstra|first3=Robert W. J.|last4=van Delden |first4=Richard A.|last5=Harada|first5=Nobuyuki|title=Light-driven monodirectional molecular rotor |journal=Nature |date=1999 |volume=401 |issue=6749 |pages=152–155 |doi=10.1038/43646 |pmid=10490022|bibcode=1999Natur.401..152K|s2cid=4412610|url=https://pure.rug.nl/ws/files/3616669/1999NatureKoumura.pdf|hdl=11370/d8399fe7-11be-4282-8cd0-7c0adf42c96f|hdl-access=free}}</ref> en later 'n molekulêre motor ('n sogenaamde nanomotor) wat deur elektriese impulse aangedryf word.<ref name="auto1">{{cite journal|last1=Kudernac|first1=Tibor|last2=Ruangsupapichat|first2=Nopporn|last3=Parschau|first3=Manfred|last4=Maciá|first4=Beatriz|last5=Katsonis|first5=Nathalie|last6=Harutyunyan|first6=Syuzanna R.|last7=Ernst|first7=Karl-Heinz|last8=Feringa|first8=Ben L.|title=Electrically driven directional motion of a four-wheeled molecule on a metal surface |journal=Nature |date=2011 |volume=479 |issue=7372 |pages=208–211 |doi=10.1038/nature10587 |pmid=22071765|bibcode=2011Natur.479..208K|s2cid=6175720}}</ref> Ben Feringa het meer as 30 patente en het tot dusver meer as 650 eweknie-geëvalueerde navorsingsartikels gepubliseer, meer as 30 000 keer aangehaal en het 'n h-indeks van meer as 90.<ref>{{cite web|title=webofknowledge.com|url=http://webofknowledge.com|website=Webofscience(TM)|publisher=Thomson Reuters |access-date=24 Januarie 2015}}</ref> Hy het meer as 100 PhD-studente oor sy loopbaan gelei.<ref>{{cite web|title=Professor of Chemistry Ben Feringa supervises his 100 th PhD student|url=http://www.rug.nl/news/2013/12/1212-feringa?lang=en|website=University of Groningen|date = 12 Desember 2013|access-date=15 Januarie 2015}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Nobelprys vir Chemie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Feringa, Ben}} [[Kategorie:Nederlandse chemici]] [[Kategorie:Akademici]] [[Kategorie:Anorganiese chemie]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] 06pfejgpwutbxkfsihqzruib4ya4g55 0 421105 2892416 2714254 2026-04-10T18:53:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892416 wikitext text/x-wiki '''Sello Enoch Dada Morero''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert 16 Augustus 2024 die [[Burgemeester van Johannesburg|burgemeester]] van [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit| Johannesburg]] is, 'n pos wat hy voorheen vir 25 dae beklee het, van 30 September 2022 tot 25 Oktober 2022 toe die voormalige burgemeester, [[Mpho Phalatse]], heraangestel is d.m.v. die howe. Morero is die streekvoorsitter van die [[African National Congress]] in [[Johannesburg]]. ==Politieke loopbaan== Morero is 'n voormalige COSAS (Congress of the South African Students) studenteleier. Hy het voorheen vir twee termyne gedien as die streeksekretaris van die African National Congress in Johannesburg.<ref>{{Cite web |title=ANC elects new leadership in Johannesburg and Ekurhuleni |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2018-07-01-anc-elects-new-leadership-in-johannesburg-and-ekurhuleni/ |access-date=2022-10-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref> Op 5 Junie 2022 het Morero die adjunk-streekvoorsitter Eunice Mgcina verslaan om die volgende streeksvoorsitter van die ANC te word, met 153 stemme teenoor Mgcina se 143 stemme.<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |title=Dada Morero elected the new ANC chairperson of Joburg |url=https://www.iol.co.za/news/politics/dada-morero-elected-the-new-anc-chairperson-of-joburg-9b5a0921-e8b0-490a-9b25-206b1e1dcc2e |access-date=2022-10-01 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dada Morero elected as Joburg ANC regional chairperson |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-06-05-dada-morero-elected-as-joburg-anc-regional-chairperson/ |access-date=2022-10-01 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> Ná die ineenstorting van die [[Demokratiese Alliansie|DA]]-geleide koalisieregering in die Stad Johannesburg en die daaropvolgende verwydering van die DA-burgemeester [[Mpho Phalatse]] in 'n mosie van wantroue, is Morero op 30 September 2022 tot burgemeester verkies.<ref>{{Cite web |last=Mafisa |first=Itumeleng |title=ANC back in power in Johannesburg, Dada Morero elected mayor |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/anc-back-in-power-in-johannesburg-dada-morero-elected-mayor-e358ef61-82e5-426b-b896-319681415679 |access-date=2022-10-01 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref> Hy is verkies met die hulp van die DA se voormalige koalisievennote, die [[Patriotic Alliance|Patriotiese Alliansie]] en die [[Congress of the People]].<ref>{{Cite web |title=ANC’s Dada Morero elected Joburg’s new mayor |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-09-30-ancs-dada-morero-elected-joburgs-new-mayor/ |access-date=2022-10-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2022-09-30 |title=COUNCIL CALAMITY: A dramatic Friday as City of Joburg elects Dada Morero as mayor after Mpho Phalatse gets the chop |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-30-dramatic-friday-joburg-elects-dada-morero-as-mayor-as-phalatse-gets-chop/ |access-date=2022-10-01 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hy is die volgende dag in die amp beëdig.<ref>{{Cite web |title=The ANC's Dada Morero sworn in as Joburg mayor |url=https://ewn.co.za/0001/01/01/the-anc-s-dada-morero-sworn-in-as-new-joburg-mayor |access-date=2022-10-01 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> Op 25 Oktober 2022 het die Suid-Gautengse Hooggeregshof beslis dat sy verkiesing as burgemeester onwettig was, en Phalatse as burgemeester met onmiddellike effek heringestel.<ref>{{Cite web |first=Nomazima|last=Nkosi |title=Court rules election of Dada Morero as Joburg mayor unlawful |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-10-25-court-rules-election-of-dada-morero-as-joburg-mayor-unlawful/ |access-date=2023-11-21 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> Phalatse is uiteindelik in Januarie 2023 as burgemeester uitgestem en vervang met [[Thapelo Amad]] van die [[Al Jama-ah]]-party; Morero is deur Amad as lid van die Burgemeesterskomitee vir Finansies aangestel.<ref>{{Cite web |last=Ramushwana |first=Alpha |title=Joburg Mayor Thapelo Amad announces members of mayoral committee |url=https://ewn.co.za/2023/02/02/joburg-mayor-thapelo-amad-announces-members-of-mayoral-committee |access-date=2023-11-21 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> Amad het later in April 2023 as burgemeester bedank en is die volgende maand vervang met mede-Al Jama-ah-raadslid [[Kabelo Gwamanda]]; Morero het gebly as MMC vir Finansies.<ref>{{Cite web |last=Ramushwana |first=Alpha |title=New Joburg mayor Gwamanda keeps predecessor's mayoral committee intact |url=https://ewn.co.za/2023/05/05/new-joburg-mayor-gwamanda-keeps-predecessor-s-mayoral-committee-intact |access-date=2023-11-21 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> [[Cyril Ramaphosa]], ANC-president en -president van Suid-Afrika, het op 21 Augustus 2023 tydens 'n toespraak by 'n ANC-geleentheid in Gauteng gesê Morero moet weer burgemeester van die metro wees.<ref>{{Cite web |title=Dada Morero should be Joburg mayor again, says Ramaphosa |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-08-21-dada-morero-should-be-joburg-mayor-again-says-ramaphosa/ |access-date=2023-11-21 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Op 16 Augustus 2024 is Morero vir 'n tweede, nie-opeenvolgende, termyn as Johannesburgse burgemeester verkies, wat Kabelo Gwamanda vervang.<ref>{{cite news |last=Mafisa |first=Itumeleng |date=16 August 2024 |title=BREAKING: Morero elected as Johannesburg mayor again! |url=https://www.citizen.co.za/news/morero-elected-as-johannesburg-mayor-again/ |work=The Citizen |location=Johannesburg |access-date=16 Augustus 2024}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morero, Dada}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] tkfbmda668yng3h8zlm3a3f4trlgekb 2892417 2892416 2026-04-10T18:53:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892417 wikitext text/x-wiki '''Sello Enoch Dada Morero''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert 16 Augustus 2024 die [[Burgemeester van Johannesburg|burgemeester]] van [[Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit| Johannesburg]] is, 'n pos wat hy voorheen vir 25 dae beklee het, van 30 September 2022 tot 25 Oktober 2022 toe die voormalige burgemeester, [[Mpho Phalatse]], heraangestel is d.m.v. die howe. Morero is die streekvoorsitter van die [[African National Congress]] in [[Johannesburg]]. ==Politieke loopbaan== Morero is 'n voormalige COSAS (Congress of the South African Students) studenteleier. Hy het voorheen vir twee termyne gedien as die streeksekretaris van die African National Congress in Johannesburg.<ref>{{Cite web |title=ANC elects new leadership in Johannesburg and Ekurhuleni |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2018-07-01-anc-elects-new-leadership-in-johannesburg-and-ekurhuleni/ |access-date=2022-10-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref> Op 5 Junie 2022 het Morero die adjunk-streekvoorsitter Eunice Mgcina verslaan om die volgende streeksvoorsitter van die ANC te word, met 153 stemme teenoor Mgcina se 143 stemme.<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |title=Dada Morero elected the new ANC chairperson of Joburg |url=https://www.iol.co.za/news/politics/dada-morero-elected-the-new-anc-chairperson-of-joburg-9b5a0921-e8b0-490a-9b25-206b1e1dcc2e |access-date=2022-10-01 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dada Morero elected as Joburg ANC regional chairperson |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-06-05-dada-morero-elected-as-joburg-anc-regional-chairperson/ |access-date=2022-10-01 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> Ná die ineenstorting van die [[Demokratiese Alliansie|DA]]-geleide koalisieregering in die Stad Johannesburg en die daaropvolgende verwydering van die DA-burgemeester [[Mpho Phalatse]] in 'n mosie van wantroue, is Morero op 30 September 2022 tot burgemeester verkies.<ref>{{Cite web |last=Mafisa |first=Itumeleng |title=ANC back in power in Johannesburg, Dada Morero elected mayor |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/anc-back-in-power-in-johannesburg-dada-morero-elected-mayor-e358ef61-82e5-426b-b896-319681415679 |access-date=2022-10-01 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref> Hy is verkies met die hulp van die DA se voormalige koalisievennote, die [[Patriotic Alliance|Patriotiese Alliansie]] en die [[Congress of the People]].<ref>{{Cite web |title=ANC’s Dada Morero elected Joburg’s new mayor |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-09-30-ancs-dada-morero-elected-joburgs-new-mayor/ |access-date=2022-10-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2022-09-30 |title=COUNCIL CALAMITY: A dramatic Friday as City of Joburg elects Dada Morero as mayor after Mpho Phalatse gets the chop |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-30-dramatic-friday-joburg-elects-dada-morero-as-mayor-as-phalatse-gets-chop/ |access-date=2022-10-01 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hy is die volgende dag in die amp beëdig.<ref>{{Cite web |title=The ANC's Dada Morero sworn in as Joburg mayor |url=https://ewn.co.za/0001/01/01/the-anc-s-dada-morero-sworn-in-as-new-joburg-mayor |access-date=2022-10-01 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> Op 25 Oktober 2022 het die Suid-Gautengse Hooggeregshof beslis dat sy verkiesing as burgemeester onwettig was, en Phalatse as burgemeester met onmiddellike effek heringestel.<ref>{{Cite web |first=Nomazima|last=Nkosi |title=Court rules election of Dada Morero as Joburg mayor unlawful |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-10-25-court-rules-election-of-dada-morero-as-joburg-mayor-unlawful/ |access-date=2023-11-21 |website=SowetanLIVE |language=en-ZA}}</ref> Phalatse is uiteindelik in Januarie 2023 as burgemeester uitgestem en vervang met [[Thapelo Amad]] van die [[Al Jama-ah]]-party; Morero is deur Amad as lid van die Burgemeesterskomitee vir Finansies aangestel.<ref>{{Cite web |last=Ramushwana |first=Alpha |title=Joburg Mayor Thapelo Amad announces members of mayoral committee |url=https://ewn.co.za/2023/02/02/joburg-mayor-thapelo-amad-announces-members-of-mayoral-committee |access-date=2023-11-21 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> Amad het later in April 2023 as burgemeester bedank en is die volgende maand vervang met mede-Al Jama-ah-raadslid [[Kabelo Gwamanda]]; Morero het gebly as MMC vir Finansies.<ref>{{Cite web |last=Ramushwana |first=Alpha |title=New Joburg mayor Gwamanda keeps predecessor's mayoral committee intact |url=https://ewn.co.za/2023/05/05/new-joburg-mayor-gwamanda-keeps-predecessor-s-mayoral-committee-intact |access-date=2023-11-21 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref> [[Cyril Ramaphosa]], ANC-president en -president van Suid-Afrika, het op 21 Augustus 2023 tydens 'n toespraak by 'n ANC-geleentheid in Gauteng gesê Morero moet weer burgemeester van die metro wees.<ref>{{Cite web |title=Dada Morero should be Joburg mayor again, says Ramaphosa |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-08-21-dada-morero-should-be-joburg-mayor-again-says-ramaphosa/ |access-date=2023-11-21 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Op 16 Augustus 2024 is Morero vir 'n tweede, nie-opeenvolgende, termyn as Johannesburgse burgemeester verkies, wat Kabelo Gwamanda vervang.<ref>{{cite news |last=Mafisa |first=Itumeleng |date=16 August 2024 |title=BREAKING: Morero elected as Johannesburg mayor again! |url=https://www.citizen.co.za/news/morero-elected-as-johannesburg-mayor-again/ |work=The Citizen |location=Johannesburg |access-date=16 Augustus 2024}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morero, Dada}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] tokzjf44lp0dks17sqxejfs9xbj3u1h 0 421229 2892425 2715825 2026-04-10T18:56:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892425 wikitext text/x-wiki [[Lêer:David Graeber 2015-03-07 (16741093492) (cropped).jpg|duimnael|David Graeber in 2015.]] '''David Rolfe Graeber''' (/ˈɡreɪbər/; [[12 Februarie]] [[1961]] – [[2 September]] [[2020]]) was 'n [[Amerikaanse]] antropoloog en [[Anargisme|anargistiese aktivis]]. Sy invloedryke werk in ekonomiese antropologie, veral sy boeke ''Debt: The First 5,000 Years'' (2011), ''Bullshit Jobs'' (2018), en ''The Dawn of Everything'' (2021), en sy leidende rol in die Occupy-beweging, het hom erkenning besorg as een van die voorste antropoloë en [[Links (politiek)|linkse]] denkers van sy tyd.<ref name="Guardian">{{cite news|author=Cain, Sian|date=3 September 2020|title=David Graeber, anthropologist and author of Bullshit Jobs, dies aged 59|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/books/2020/sep/03/david-graeber-anthropologist-and-author-of-bullshit-jobs-dies-aged-59|url-status=live|access-date=3 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903155214/https://www.theguardian.com/books/2020/sep/03/david-graeber-anthropologist-and-author-of-bullshit-jobs-dies-aged-59|archive-date=3 September 2020}}</ref><ref name=":5">Steinmüller, Hans (2019) Book review: on kings by David Graeber and Marshall Sahlins. ''Journal of the Royal Anthropological Institute'', 25 (2). bl. 413–14.</ref><ref>{{Cite web|last=Roos|first=Jerome|date=4 September 2020|title=The anarchist: How David Graeber became the left's most influential thinker|url=https://www.newstatesman.com/politics/economy/2020/09/anarchist-how-david-graeber-became-lefts-most-influential-thinker|access-date=2021-02-11|website=New Statesman|language=en}}</ref> Graeber, wat in [[New York]] gebore is in 'n [[Jood]]se werkersklas-gesin, studeer aan Purchase Kollege en die Universiteit van Chicago, waar hy etnografiese navorsing in [[Madagaskar]] onder Marshall Sahlins gedoen het en sy doktorsgraad in 1996 verwerf het. Hy was 'n assistent-professor aan die [[Yale-universiteit]] vanaf 1998 tot 2005, toe die universiteit op omstrede wyse besluit het om nie sy kontrak te hernu voordat hy vir ampstermyn in aanmerking kom nie. Omdat hy nie 'n ander pos in die Verenigde State kon kry nie, het hy 'n "akademiese ballingskap" in [[Engeland]] betree, waar hy van 2008 tot 2013 'n dosent en leser aan Goldsmiths' College was, en vanaf 2013 'n professor aan die London School of Economics. In sy vroeë studie het Graeber gespesialiseer in teorieë van waarde (''Toward an Anthropological Theory of Value'', 2002), sosiale hiërargie en politieke [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]] (''Fragments of an Anarchist Anthropology'', 2004, ''Possibilities'', 2007, ''On Kings'', 2017), en die etnografie van Madagaskar (''Lost People'', 2007). In die 2010's het hy hom tot historiese antropologie gewend en sy bekendste boek, ''Debt: The First 5000 Years'' (2011), 'n verkenning van die historiese verhouding tussen skuld en sosiale instellings, sowel as 'n reeks [[essay]]s oor die oorsprong van sosiale ongelykheid in die voorgeskiedenis. Terselfdertyd het hy kritiek op burokrasie en bestuursbeleid in kontemporêre [[kapitalisme]] ontwikkel, gepubliseer in ''The Utopia of Rules'' (2015) en ''Bullshit Jobs'' (2018). Hy het die konsep van snertwerk geskep in 'n 2013-opstel wat die verspreiding van "betaalde diens ondersoek wat so heeltemal sinneloos, onnodig of verderflik is dat selfs die werknemer nie die bestaan daarvan kan regverdig nie".<ref>{{Cite web|last=Graeber|first=David|date=2018-05-04|title='I had to guard an empty room': the rise of the pointless job|url=http://www.theguardian.com/money/2018/may/04/i-had-to-guard-an-empty-room-the-rise-of-the-pointless-job|access-date=2021-02-11|website=The Guardian|language=en}}</ref> Alhoewel hy van jongs af aan radikale linkse politiek blootgestel is, het Graeber se direkte betrokkenheid by aktivisme begin met die globale geregtigheidsbeweging van die 1990's. Hy het betogings teen die 3de Beraad van die Amerikas in Quebec City in 2001 en die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] in New York in 2002 bygewoon, en later 'n etnografie van die beweging geskryf, ''Direct Action'' (2009). In 2011 het hy bekend geword as een van die leidende figure van Occupy Wall Street en word gekrediteer vir die skep van die slagspreuk "''We are the 99%''". Sy latere aktivisme het ingrypings ingesluit ter ondersteuning van die Rojava-rewolusie in [[Sirië]], die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Britse Arbeidersparty]] onder [[Jeremy Corbyn]] en Extinction Rebellion. David Graeber is in September 2020 onverwags dood terwyl hy op vakansie was in [[Venesië]]. Sy laaste boek, ''The Dawn of Everything: A New History of Humanity'', wat saam met die [[argeoloog]] David Wengrow geskryf is, is postuum in 2021 gepubliseer.<ref>{{cite web |title=David Graeber Memorial Lectures |url=https://www.ciis.edu/academics/graduate-programs/anthropology-and-social-change/david-graeber-memorial-lectures |website=California Institute of Integral Studies |access-date=13 Mei 2021 |language=en |archive-date=13 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513123759/https://www.ciis.edu/academics/graduate-programs/anthropology-and-social-change/david-graeber-memorial-lectures |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Graeber, David}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] 3ad8tqhy8honv9dnufx14olrn93zawu 0 421527 2892440 2838529 2026-04-10T19:01:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892440 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Francis Kere, 2019 (cropped).jpg|duimnael|Diébédo Francis Kéré ]] '''Diébédo Francis Kéré''' (gebore [[10 April]] [[1965]]) is 'n Burkinabé-Duitse<ref name=":0">{{Cite news |date=2022-03-15 |title=Diebedo Francis Kere becomes first African to win Pritzker architecture prize |language=en |work=France 24 |agency=AFP |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220315-diebedo-francis-kere-becomes-first-african-to-win-pritzker-architecture-prize |access-date=2022-03-16}}</ref> [[Argitektuur|argitek]], wat erken word vir die skep van innoverende werke wat dikwels volhoubaar en samewerkend van aard is.<ref name=":1">{{Cite news |last=Pogrebin |first=Robin |date=15 Maart 2022 |title=Pritzker Prize Goes to Architect From West Africa |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/03/15/arts/design/pritzker-prize-francis-kere.html |access-date=15 Maart 2022 |issn=0362-4331}}</ref> In 2022 het hy die eerste inheemse Afrikaan geword wat die [[Pritzker-prys|Pritzker-argitektuurprys]] ontvang het.<ref>{{Cite web |last=Moreira |first=Paulo |title=The inspiring architect from Burkina Faso who lifted world's biggest prize |url=http://theconversation.com/the-inspiring-architect-from-burkina-faso-who-lifted-worlds-biggest-prize-179685 |access-date=2022-06-06 |website=The Conversation |date=21 Maart 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wainwright |first=Oliver |date=15 Maart 2022 |title='It is unbelievable': Francis Kéré becomes first black architect to win the Pritzker prize |language=en |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2022/mar/15/it-is-unbelievable-francis-kere-becomes-first-black-architect-to-win-the-pritzker-prize |access-date=15 Maart 2022}}</ref> Hy is opgelei aan die Technische Universität Berlin en woon sedert 1985 in [[Berlyn]]. Parallel met sy studies het hy die Kéré-stigting (voorheen Schulbausteine für Gando) gestig en in 2005 stig hy Kéré Architecture. Sy argitektoniese praktyk is internasionaal erken met toekennings insluitend die Aga Khan-toekenning vir argitektuur (2004) vir sy eerste gebou, die Gando Primêre Skool in [[Burkina Faso]], en die Global Holcim-toekenning vir Volhoubare Konstruksie (2012 Goud). Kéré het projekte in verskeie lande onderneem, insluitend Burkina Faso, [[Mali]], [[Kenia]], [[Uganda]], [[Mosambiek]], [[Togo]], [[Soedan]], [[Duitsland]], [[Italië]], [[Switserland]], die [[VSA]] en die [[Verenigde Koninkryk|VK]].<ref name=":2" /> In 2017 het die Serpentine Galleries hom opdrag gegee om die Serpentine Pavilion in [[Londen]] te ontwerp. Hy het professorate aan die Harvard Graduate School of Design, Yale School of Architecture en die Switserse Accademia di Architettura di Mendrisio beklee. In 2017 het hy die professoraat vir "Argitektoniese Ontwerp en Deelname" aan die Tegniese Universiteit van München aanvaar, en 'n gasprofessoraat by Bauhaus Wiemer in 2020. ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Lêer:Primary School Gando.jpg|duimnael|Laerskool in Gando.]] Kéré is in die dorpie Gando, Burkina Faso, gebore. Hy was die eerste kind in die dorp wat skool toe gestuur is, aangesien sy pa, die dorpshoof, wou hê dat sy oudste seun moet leer hoe om sy briewe te lees en te vertaal. Aangesien daar geen skool in Gando bestaan het nie, moes Kéré sy gesin verlaat toe hy 7 jaar oud was om by sy oom in die stad te gaan woon. Nadat hy sy opleiding voltooi het, het hy 'n timmerman geword en 'n beurs van die Carl Duisberg-genootskap ontvang om 'n vakleerlingskap in Duitsland te doen as 'n studieleier in ontwikkelingshulp. Nadat hy die vakleerlingskap voltooi het, het hy argitektuur aan die Technische Universität Berlin gaan studeer en in 2004 gegradueer.<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=16 Maart 2022 |title=Experts: Diébédo Francis Kéré |url=http://www.holcimfoundation.org/Experts/diebedo-francis-kere |access-date=2022-03-23 |website=Holcim Foundation for Sustainable Construction}}</ref> Tydens sy studies het hy gevoel dat dit sy plig was om by te dra tot sy familie en tot die gemeenskap wat hom ondersteun het, en om die volgende geslag die geleentheid te gee om in sy voetspore te volg. In 1998 het Kéré met die hulp van sy vriende die vereniging Schulbausteine für Gando e.V. (nou Kéré Foundation), wat losweg vertaal word as "Boublokke vir Gando", om die bou van 'n laerskool vir sy dorpie te finansier. Sy doelwit was om die kennis wat hy in [[Europa]] opgedoen het, te kombineer met tradisionele boumetodes uit Burkina Faso. Hy het sy studies voltooi en die eerste skool in Gando as sy diplomaprojek in 2004 gebou, terwyl hy ook sy eie argitektuurkantoor Kéré Architecture geopen het.<ref>{{Cite news |last=Mafi |first=Nick |date=2022-03-15 |title=The 2022 Pritzker Prize Is Awarded to Diébédo Francis Kéré |language=en-US |work=Architectural Digest |url=https://www.architecturaldigest.com/story/2022-pritzker-prize-awarded-diebedo-francis-kere |access-date=2022-03-16}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heathcote |first=Edwin |date=2022-03-15 |title=Francis Kéré becomes first African architect to win Pritzker Prize |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/8f1911bb-c82c-4357-886c-2d46b5b3cf2c |access-date=2022-03-16}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Kornblatt |first=Izzy |date=2022-03-15 |title=Diébédo Francis Kéré Named 2022 Pritzker Laureate |url=https://www.architecturalrecord.com/articles/15563-diebedo-francis-kere-named-2022-pritzker-laureate |magazine=Architectural Record |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Schaefer |first=Louisa |date=2022-03-15 |title=Pritzker Prize goes to Burkina Faso-German architect Francis Kere |language=en-GB |work=Deutsche Welle |url=https://www.dw.com/en/pritzker-prize-goes-to-burkina-faso-german-architect-francis-kere/a-61143071 |access-date=2022-03-16}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Parkes |first=John |date=2022-03-15 |title=Ten projects by Pritzker Architecture Prize-winner Diébédo Francis Kéré |language=en |url=https://www.dezeen.com/2022/03/15/diebedo-francis-kere-projects-roundup-architecture/ |magazine=De Zeen|access-date=2022-03-16}}</ref><ref name=":3">{{cite news |last=Holland |first=Oscar |date= |title=Pritzker Prize 2022: Francis Kéré becomes first African to win 'Nobel of architecture' |language=en |work=CNN |url=https://www.cnn.com/style/article/pritzker-prize-2022-francis-kere/index.html |access-date=2022-03-18}}</ref> ==Loopbaan== Kéré is bekend daarvoor dat hy gemeenskap by sy projekte betrek en vir sy innoverende gebruik van volkstaal materiaal en tegnieke.<ref>{{Cite web |last=Baratto |first=Romullo |date=2022-03-16 |title="It's Not Because You Are Limited in Resources That You Should Accept Mediocrity": Interview with Francis Kéré, 2022 Pritzker Winner |url=https://www.archdaily.com/968831/its-not-because-you-are-limited-in-resources-that-you-should-accept-mediocrity-interview-with-francis-kere |access-date=2022-03-28 |website=ArchDaily |language=en-US}}</ref><ref name=":3" /> ===Onderrig=== Kéré het as 'n dosent aan die Technische Universität Berlin gewerk. In die lente van 2011 het hy lesings gegee by Virginia Tech, Washington Universiteit en die [[Universiteit van Texas]]. Die volgende somer het hy lesings aan die Universiteit van Wisconsin in [[Milwaukee]] gegee, en in die herfs van 2012 was hy 'n besoekende professor aan Harvard. Hy het ook by die Accademia di Architettura di Mendrisio onderrig gegee. Kéré het 'n nuutgeskepte professoraat vir Argitektoniese ontwerp en Deelname aan die Tegniese Universiteit van München in 2017 aanvaar. Hy is 'n besoekende professoraat aan die Yale School of Architecture toegeken. In 2021 het Kéré 'n pos as gasprofessor aan die Bauhaus Universiteit in [[Weimar]], Duitsland, beklee.<ref>Bauhaus University in Weimar (2021) [https://www.uni-weimar.de/en/university/news/bauhausjournal-online/titel/diebedo-francis-kere-is-the-bauhaus-guest-professor-for-the-20212022-winter-semester/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127123223/https://www.uni-weimar.de/en/university/news/bauhausjournal-online/titel/diebedo-francis-kere-is-the-bauhaus-guest-professor-for-the-20212022-winter-semester/ |date=27 November 2024 }} "Diébédo Francis Kéré is the Bauhaus Guest Professor for the 2021/2022 Winter Semester"</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kéré, Diébédo Francis }} [[Kategorie:Duitse argitekte]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3s1etjteqwev3kjonfnu5wq9bgovd1u 2 421646 2892428 2879046 2026-04-10T18:57:40Z BurgertB 2401 2892428 wikitext text/x-wiki {{Liggngskaart baie | {{{1}}} | width = | float = | border = | caption = | alt = | relief = | AlternativeMap = <!--first label/marker--> | label1 = <!-- or: label --> | label1_size = <!-- or: label_size --> | position1 = <!-- or: position, pos1, pos --> | background1 = <!-- or: background, bg1, bg --> | mark1 = <!-- or: mark --> | mark1size = <!-- or: marksize --> | link1 = <!-- or: link --> | coordinates1= <!-- {{coord|...}}--><!-- or: coordinates--> <!--second label/marker--> | label2 = | label2_size = | label2_width= | position2 = <!-- or: pos2 --> | background2 = <!-- or: bg2 --> | mark2 = | mark2size = | link2 = | coordinates2= <!-- {{coord| }} --> <!--repeat as needed--> }} b5sa5v7b13a3ufpp2zr89v05o8n26c7 2892444 2892428 2026-04-10T19:06:04Z BurgertB 2401 Rol weergawe [[Special:Diff/2892428|2892428]] deur [[Special:Contributions/BurgertB|BurgertB]] ([[User talk:BurgertB|bespreek]]) terug. 2892444 wikitext text/x-wiki {{ombox | text = Dié blad is die sandput van '''Gebruiker:BurgertB'''. Dit is waar hy goed toets en ander nonsens aanjaag. }} t76um97hqot6tqq2xva1bbmni1vvjh0 0 421948 2892363 2860438 2026-04-10T17:09:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892363 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Thompson | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Brian Robert Thompson | geboortedatum = 10 Julie 1974 | geboorteplek = Ames, [[Iowa]] | dood_datum = {{SDEO|1974|7|10|2024|12|4}} | sterfteplek = New York | ouers = | titel = | nasionaliteit = Amerikaans | beroep = Sakeman | bekend = UnitedHealthcare | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Paulette (née Reveiz) Thompson | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV frame 01.png|duimnael|CCTV-raam van moord op Brian Thompson.]] '''Brian Robert Thompson'''<ref>{{Cite news |date=17 Julie 2024 |title=Q2 2024 Unitedhealth Group Inc Earnings Call |url=https://finance.yahoo.com/news/q2-2024-unitedhealth-group-inc-062105818.html |access-date=5 Desember 2024 |via=Yahoo Finance |agency=Thomson Reuters StreetEvents}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Tozzi |first1=John |last2=Miller |first2=Myles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealth Executive Fatally Shot in NYC, Sparking Manhunt |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-04/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |publisher=Bloomberg News}}</ref> ([[10 Julie]] [[1974]] – [[4 Desember]] [[2024]]) was 'n Amerikaanse sakeman wat die [[hoof uitvoerende beampte]] (uitvoerende hoof) van UnitedHealthcare, die versekeringsarm van UnitedHealth Group, was vanaf April 2021 tot sy moord in Desember 2024. Thompson is gebore in Ames, [[Iowa]], en het 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in [[rekeningkunde]] aan die Universiteit van Iowa ontvang in 1997. Van toe af tot 2004 was Thompson 'n bestuurder by PwC, en het toe na UnitedHealth Group verskuif en die HUB van hul UnitedHealthcare-eenheid in 2021. Thompson is in Desember 2024 in New York deur 'n aanvaller vermoor terwyl hy op pad was na 'n beleggersvergadering. ==Opvoeding== Thompson is op 10 Julie 1974 in Ames, Iowa gebore, een van twee seuns wat vir Dennis en Pat (née Hunter) Thompson gebore is.<ref name="Mathews-2024">{{Cite news |last1=Wilde Mathews |first1=Anne |last2=Bauerlein |first2=Valerie |date=December 4, 2024 |title=Slain Health-Insurance Executive Brought Small Town Geniality to Big Job |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/who-is-brian-thompson-united-healthcare-ceo-shot-cc02476c |work=[[Wall Street Journal]]}}</ref><ref name = Gabriel>{{Cite web |last=Gabriel |first=Trip |date=4 Desember 2024 |title=Brian Thompson, Health Insurance Executive, Dies at 50 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/04/nyregion/brian-thompson-dead.html |url-access=limited |access-date=4 Desember 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Julie 1974 |title=Births |url=https://www.newspapers.com/article/ames-tribune-thompson-boy/160457563/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Ames Tribune |page=10 |via=Newspapers.com |quote=Aan mnr en mev Dennis Thompson, Stanhope, 'n seuntjie wat om 13:01 gebore is. op 10 Julie by Mary Greeley Mediese Sentrum.}}</ref> Sy pa was 'n graanhyserwerker.<ref name="Mathews-2024" /> Hy het grootgeword in die nabygeleë omgewing en het in 1993 gegradueer as die klas-afleier van South Hamilton High School in Jewell Junction, noord van Ames.<ref name = Gabriel/><ref name="Towfighi-2024" /><ref name="KGAN-2024">{{Cite web |date=4 Desember 2024 |title=University of Iowa alum and UnitedHealthcare CEO Brian Thompson fatally shot in Manhattan |url=https://cbs2iowa.com/news/local/university-of-iowa-alum-and-unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |website=KGAN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=James |first=Kayla |date=5 Desember 2024 |title='He was the smartest, great friend': Childhood friend of Brian Thompson recalls their friendship |url=https://www.kcci.com/article/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-shooting-iowa-friend-south-hamilton/63109577 |access-date=Desember 6, 2024 |work=KCCI |quote=Thompson het saam met sy gesin suidoos van Stanhope grootgeword.}}</ref> Hy het daarna die Universiteit van Iowa in Iowa City bygewoon, waar hy 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in rekeningkunde in 1997 ontvang het, en sy toekomstige vrou ontmoet.<ref name="KGAN-2024" /><ref>Multiple references: * {{Cite web |last1=Lukpat |first1=Alyssa |last2=Mathews |first2=Anna Wilde |date=December 4, 2024 |title=UnitedHealth Executive Shot Dead Outside Manhattan Hotel |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/unitedhealthcare-ceo-brian-thomspon-shot-killed-c0358c5e |access-date=5 Desember 2024 |website=[[The Wall Street Journal]]}} * {{Cite web |last=Baresky |first=John G. |date=April 7, 2021 |title=Executive Profile: Brian Thompson, New Chief Executive Officer of UnitedHealthcare |url=https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |url-status=live |archive-url=https://archive.today/2024.12.04-204816/https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |archive-date=4 Desember 2024 |access-date=4 Desember 2024 |website=Bare Sky Marketing}} * {{Cite web |last=Jane |first=Emma |date=4 Desember 2024 |title=UI 1997 valedictorian and UnitedHealthcare CEO killed in targeted shooting |url=https://dailyiowan.com/2024/12/04/ui-1997-valedictorian-and-unitedhealthcare-ceo-killed-in-targeted-shooting/ |access-date=4 Desember 2024 |website=The Daily Iowan}}</ref> Aan die Universiteit van Iowa was hy ook 'n valedictorian.<ref>{{cite news |title=Who was Brian Thompson, the UnitedHealthCare CEO, Iowa native murdered in New York City? |url=https://www.desmoinesregister.com/story/money/business/2024/12/05/united-healthcare-ceo-brian-thompson-iowa-murdered-new-york-jewell-native/76775017007/ |archive-url=https://archive.ph/KsYIR |archive-date=5 Desember 2024 |newspaper=Des Moines Register |date=5 Desember 2024}}</ref> ==Loopbaan== Van 1997 tot 2004 het Thompson by [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC) gewerk as 'n bestuurder in die transaksie-adviesdienstegroep van die ouditpraktyk. Hy het in 2004 by UnitedHealth Group aangesluit en is aangewys as die HUB van UnitedHealthcare regeringsprogramme wat Medicare en aftrede sowel as gemeenskaps- en staatsafdelings ingesluit het in 2021. Sy totale vergoeding was $9.6 miljoen in 2021, $9.8 miljoen in 2022 en $10.2 miljoen in 2023.<ref>{{Cite web |last=Czachor |first=Emily Mae |date=5 Desember 2024 |title=After fatal shooting of UnitedHealthcare CEO Brian Thompson, here's what we know |url=https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206171707/https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=7 Desember 2024 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> Onder sy leiding het UnitedHealthcare se wins van $12 miljard in 2021 tot $16 miljard in 2023 toegeneem.<ref name="Rogelberg-2024" /> Ten tyde van Thompson se dood was die maatskappy die grootste gesondheidsversekeraar in die Verenigde State.<ref>{{Cite web |last=Florko |first=Nicholas |date=5 Desember 2024 |title=Murder Is an Awful Answer for Health-Care Anger |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2024/12/thompson-murder-unitedhealthcare-fury/680897/ |access-date=7 Desember 2024 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> Die ''Associated Press'' het berig dat Thompson oor die algemeen 'n lae publieke profiel gehandhaaf het, maar hy het aandag gekry vir 'n aankondiging by 'n beleggersvergadering in 2023 dat UnitedHealthcare oorskakel na 'n waardegebaseerde gesondheidsorgmodel van betaling aan gesondheidsorgverskaffers, in teenstelling met 'n fooi-vir-diens-model.<ref name="Geller-2024" /> Berigte van toenemende koerse van ontkenning van voorafmagtiging het ondersoeke deur ProPublica en die Senaat van die Verenigde State veroorsaak, ondersoeke wat beskryf is as 'n "vlek" op Thompson se tyd van leierskap deur ''Fortune''.<ref name="Rogelberg-2024">{{Cite web |last=Rogelberg |first=Sasha |date=5 Desember 2024 |title=Slain UnitedHealthcare CEO Brian Thompson's tenure was marked by rocketing profits—and myriad accusations of insider trading and coverage denial |url=https://fortune.com/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-lawsuits-social-media-reaction-motive/ |access-date=5 Desember 2024 |website=Fortune |language=en}}</ref> Die Senaatverslag, gepubliseer deur die Verenigde State se Senaat Binnelandse Veiligheid Permanente Subkomitee oor Ondersoeke, het veral gefokus op ontkennings vir Medicare Advantage-planne wat die bejaardes en gestremdes bedien.<ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Tom |date=5 Desember 2024 |title=Words on ammo in CEO shooting echo common phrase on insurer tactics: Delay, deny, defend |url=https://apnews.com/article/unitedhealthcare-ceo-shooting-delay-deny-defend-depose-ee73ceb19f361835c654f04a3b88c50c |access-date=5 Desember 2024 |website=AP News |language=en}}</ref> Die ondersoek het aan die lig gebring dat UHC se voorafmagtiging-weieringkoers in 2019 8% was. Hy het in 2021 uitvoerende hoof geword, en teen 2022 het die koers van weierings tot 22,7% toegeneem. Vir beide Medicare en nie-Medicare eise, UHC weier eise teen 'n koers wat dubbel die bedryfsgemiddelde is.<ref name="Rogelberg-2024" /> In 2021 is Thompson in 'n ope brief van die American Hospital Association gekritiseer oor 'n plan van UnitedHealthcare om betaling te begin weier vir wat hy as nie-kritiese besoeke aan hospitaal noodkamers beskou. UnitedHealthcare het gereageer deur die implementering van die verandering uit te stel.<ref name="Geller-2024">{{Cite news |last1=Geller |first1=Adam |last2=Murphy |first2=Tom |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO kept a low public profile. Then he was shot to death in New York |url=https://apnews.com/article/united-healthcare-ceo-new-york-shooting-brian-thompson-8a130e64bcab749d1a085f5a34ab8254 |access-date=4 Desember 2024 |work=AP News |language=en |agency=Associated Press}}</ref> Daarbenewens, onder sy leierskap, het UnitedHealthcare [[kunsmatige intelligensie]] begin gebruik om die weiering van eis te outomatiseer, wat daartoe gelei het dat hul kliënte óf aansienlike mediese rekeninge uit die sak gehad het óf nie die nodige mediese behandeling kon ontvang nie.<ref>{{Cite web |last1=Luhby |first1=Tami |last2=Duffy |first2=Clare |date=6 Desember 2024 |title=Following killing of UnitedHealthcare CEO, stories flood social media of denied insurance claims |url=https://www.cnn.com/2024/12/06/business/insurance-claim-denials-unitedhealthcare-ceo/index.html |access-date=6 Desember 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die Hollywood, Florida Brandbestryders se Pensioenfonds Thompson en twee uitvoerende hoofde van UnitedHealth Group (uitvoerende hoof Andrew Witty en uitvoerende voorsitter Stephen J. Hemsley) gedagvaar met die bewering van bedrog en binnehandel. Die eiser beweer dat die verweerders versuim het om 'n antitrust-ondersoek na die maatskappy deur die Verenigde State se departement van justisie bekend te maak en aandele-opsies te verkoop voordat die ondersoek openbaar gemaak is.<ref name="Towfighi-2024">{{Cite news |last1=Towfighi |first1=John |last2=Goldman |first2=David |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson, the CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan? |url=https://www.cnn.com/2024/12/04/business/who-was-brian-thompson/index.html |access-date=4 Desember 2024 |publisher=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2024 |first1=John |last1=Tozzi |first2=Anders |last2=Melin |title=UnitedHealth chair, execs sold $102M in stock before DOJ probe became public |url=https://www.crainsnewyork.com/health-care/unitedhealth-chair-execs-sold-102m-stock-doj-probe-became-public |access-date=5 Desember 2024 |website=Crain's New York Business |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Graig Graziosi |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO gunned down in Manhattan sold company stocks just before DOJ probe made public |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/crime/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-sold-stocks-b2659093.html |access-date=5 Desember 2024 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=6 Desember 2024 |title=Hollywood Firefighter Pension Lawsuit Alleges Insider Trading by United Health Execs, Including Slain CEO |url=https://www.ai-cio.com/news/hollwood-firefighter-pension-lawsuit-alleges-insider-trading-by-united-health-execs-including-slain-ceo/ |magazine=Chief Investment Officer Magazine}}</ref> Data oor hierdie bewerings en kennisgewing van sy verslag aan die Securities and Exchange Commission is aanvanklik in Februarie 2024 in die ''Minnesota Star Tribune'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |date=26 Februarie 2024 |title=Databank – Insider Trading |url=https://www.newspapers.com/article/star-tribune-databank-insider-trading/160555498/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Star Tribune |location=Minneapolis, Minnesota |page=D2 |via=Newspapers.com}}</ref> ==Persoonlike lewe== Thompson was aan vriende en kollegas bekend as B.T.<ref name="Mathews-2024" /> Hy was getroud met Paulette (née Reveiz) Thompson, 'n fisioterapeut en mede-gegradueerde aan die Universiteit van Iowa.<ref>{{Cite news |last=Snowbeck |first=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed in 'brazen, targeted attack' in NYC; manhunt underway |url=https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |access-date=4 Desember 2024 |work=Star Tribune |language=en |archive-date= 4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204143815/https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |url-status=dead }}</ref> Hulle het twee seuns gehad.<ref>{{Cite news |last=Thiede |first=Dana |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? UnitedHealthcare CEO fatally shot in New York City |url=https://www.kare11.com/article/news/local/who-was-brian-thompson-unitedhealth-ceo/89-81f43d67-2782-4cf8-9a8e-9ab9a82040b5 |access-date=4 Desember 2024 |publisher=KARE}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Walrath-Holdridge |first1=Mary |last2=Cann |first2=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan |url=https://www.usatoday.com/story/money/2024/12/04/who-is-brian-thompson-unitedhealthcare-ceo-shot/76763536007/ |access-date=4 Desember 2024 |work=USA Today}}</ref> Ten tyde van sy dood was Thompson en sy gesin inwoners van Maple Grove, [[Minnesota]].<ref>{{Cite news |last=Sager |first=Monica |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota leaders react to UnitedHealthcare CEO shooting death |url=https://www.newsweek.com/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-reactions-nyc-1995529 |access-date=4 Desember 2024 |work=[[Newsweek]] |language=en}}</ref> Hy en sy vrou het in aparte huise in Maple Grove gewoon.<ref>{{Cite news |last1=Chaffin |first1=Joshua |last2=Matthews |first2=Anna Wilde |date=2024-12-05 |title=Murder at Dawn: A Top Executive's Final Moments in Manhattan |url=https://www.wsj.com/us-news/united-healthcare-ceo-killed-what-happened-33cf8452 |url-access=subscription |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2024-12-09 |work=[[The Wall Street Journal]] |quote= Thompson en Paulette woon al vir 'n paar jaar in aparte huise minder as 'n myl uitmekaar in Maple Grove, volgens eiendomsrekords, kiesersregistrasiedata en bure.}}</ref> ==Moord== [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV (uncensored).webm|regs|duimnael|CCTV film van die moord op Brian Thompson. ]] Op 4 Desember 2024 was Thompson in [[New York]] vir 'n jaarlikse UnitedHealthcare-beleggersvergadering.<ref>{{Cite web |last1=Katersky |first1=ByAaron |last2=Shapiro |first2=Emily |last3=Cohen |first3=Miles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson shot dead in Midtown Manhattan, masked gunman at large |url=https://abcnews.go.com/US/man-shot-chest-midtown-manhattan-masked-gunman-large/story?id=116446382 |access-date=5 Desember 2024 |website=ABC News |language=en}}</ref> Hy het 'n Marriott-hotel verlaat waar hy gebly het, wat oorkant die New York Hilton Midtown was, waar die vergadering gehou sou word. Terwyl hy omstreeks 06:45 plaaslike tyd langs West 54th Street na die Hilton gestap het, is hy van agter geskiet deur 'n persoon geklee in 'n kappiebaadjie.<ref>{{Cite web |date=7 Desember 2024 |title=What we know about NYC killing of healthcare executive |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c7ve36zg0e5o |access-date=December 7, 2024 |website=[[BBC]]}}</ref> Thompson is na die Mount Sinai-Wes-hospitaal in [[Manhattan]] geneem, waar hy om 7:12 vm. dood verklaar is.<ref>{{Cite web |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed: Who are the victim and suspect? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/5/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-killed-who-are-the-victim-and-suspect |access-date=6 Desember 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> Na sy moord het openbare amptenare, wat die goewerneur van [[Minnesota]] en die voormalige Demokratiese vise-president genomineerde [[Tim Walz]] en senator Amy Klobuchar ingesluit het, ontsteltenis uitgespreek en medelye met Thompson se familie aangebied.<ref>{{Cite web |last=Helsel |first=Phil |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota Gov. Walz, Sen. Klobuchar call killing of CEO tragic and horrifying |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/live-blog/united-healthcare-ceo-shooting-brian-thompson-live-updates-rcna182929/rcrd65188 |access-date=5 Desember 2024 |website=NBC News}}</ref> Daarteenoor het baie [[Sosiale media|sosialemediagebruikers]] hul minagting vir Thompson, UnitedHealthcare en die Amerikaanse gesondheidsversekeringstelsel gedeel.<ref name="Gizmodo">{{cite news |last=Novak |first=Matt |date=4 Desember 2024 |title=Bitter Americans React to UnitedHealthcare CEO's Murder: 'My Empathy Is Out of Network' |url=https://gizmodo.com/bitter-americans-react-to-unitedhealthcare-ceos-murder-my-empathy-is-out-of-network-2000534520 |access-date=5 Desember 2024 |work=Gizmodo}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Klee |first=Miles |date=2024-12-04 |title=Social Media Has Little Sympathy for Murdered Health Insurance Exec |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/health-insurance-murder-reactions-1235192490/ |access-date=2024-12-05 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oliver |first=David |title=The UnitedHealthcare CEO was killed and many had little sympathy. Why? |url=https://www.usatoday.com/story/life/health-wellness/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-killed-meme/76794715007/ |access-date=2024-12-05 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Richard |date=2024-12-06 |title=Reactions to the killing of insurance CEO reveal a deep anger over US healthcare |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/brian-thompson-ceo-killed-manhattan-b2659700.html |access-date=2024-12-06 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> Die ''[[Washington Post]]'' het gesê dat baie mense met Thompson se dood die spot gedryf het en dat ander bevrediging daardeur gevoel het.<ref>{{Cite news |last=Diamond |first=Dan |date=2024-12-06 |title=The UnitedHealthcare CEO was killed. Why did some people celebrate? |url=https://www.washingtonpost.com/health/2024/12/05/reaction-unitedhealth-ceo-shooting-brian-thompson-insurance/ |access-date=2024-12-06 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> 'n Verdagte is op 9 Desember in Altoona, [[Pennsilvanië]] gearresteer en van die moord aangekla.<ref>{{Cite news |last=Shanahan |first=Ed |date=9 Desember 2024 |title=Suspect Is Charged in C.E.O.’s Murder After Arrest in Pennsylvania |url=https://www.nytimes.com/2024/12/09/nyregion/unitedhealthcare-ceo-suspect-arrest-altoona.html |access-date=10 Desember 2024 |work=The New York Times}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thompson, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] qyiv3h86b1zay6mx2rrlwvi58f3y8iq 2892378 2892363 2026-04-10T17:43:44Z Aliwal2012 39067 /* Loopbaan */ regstelling 2892378 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Thompson | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Brian Robert Thompson | geboortedatum = 10 Julie 1974 | geboorteplek = Ames, [[Iowa]] | dood_datum = {{SDEO|1974|7|10|2024|12|4}} | sterfteplek = New York | ouers = | titel = | nasionaliteit = Amerikaans | beroep = Sakeman | bekend = UnitedHealthcare | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Paulette (née Reveiz) Thompson | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV frame 01.png|duimnael|CCTV-raam van moord op Brian Thompson.]] '''Brian Robert Thompson'''<ref>{{Cite news |date=17 Julie 2024 |title=Q2 2024 Unitedhealth Group Inc Earnings Call |url=https://finance.yahoo.com/news/q2-2024-unitedhealth-group-inc-062105818.html |access-date=5 Desember 2024 |via=Yahoo Finance |agency=Thomson Reuters StreetEvents}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Tozzi |first1=John |last2=Miller |first2=Myles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealth Executive Fatally Shot in NYC, Sparking Manhunt |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-04/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |publisher=Bloomberg News}}</ref> ([[10 Julie]] [[1974]] – [[4 Desember]] [[2024]]) was 'n Amerikaanse sakeman wat die [[hoof uitvoerende beampte]] (uitvoerende hoof) van UnitedHealthcare, die versekeringsarm van UnitedHealth Group, was vanaf April 2021 tot sy moord in Desember 2024. Thompson is gebore in Ames, [[Iowa]], en het 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in [[rekeningkunde]] aan die Universiteit van Iowa ontvang in 1997. Van toe af tot 2004 was Thompson 'n bestuurder by PwC, en het toe na UnitedHealth Group verskuif en die HUB van hul UnitedHealthcare-eenheid in 2021. Thompson is in Desember 2024 in New York deur 'n aanvaller vermoor terwyl hy op pad was na 'n beleggersvergadering. ==Opvoeding== Thompson is op 10 Julie 1974 in Ames, Iowa gebore, een van twee seuns wat vir Dennis en Pat (née Hunter) Thompson gebore is.<ref name="Mathews-2024">{{Cite news |last1=Wilde Mathews |first1=Anne |last2=Bauerlein |first2=Valerie |date=December 4, 2024 |title=Slain Health-Insurance Executive Brought Small Town Geniality to Big Job |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/who-is-brian-thompson-united-healthcare-ceo-shot-cc02476c |work=[[Wall Street Journal]]}}</ref><ref name = Gabriel>{{Cite web |last=Gabriel |first=Trip |date=4 Desember 2024 |title=Brian Thompson, Health Insurance Executive, Dies at 50 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/04/nyregion/brian-thompson-dead.html |url-access=limited |access-date=4 Desember 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Julie 1974 |title=Births |url=https://www.newspapers.com/article/ames-tribune-thompson-boy/160457563/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Ames Tribune |page=10 |via=Newspapers.com |quote=Aan mnr en mev Dennis Thompson, Stanhope, 'n seuntjie wat om 13:01 gebore is. op 10 Julie by Mary Greeley Mediese Sentrum.}}</ref> Sy pa was 'n graanhyserwerker.<ref name="Mathews-2024" /> Hy het grootgeword in die nabygeleë omgewing en het in 1993 gegradueer as die klas-afleier van South Hamilton High School in Jewell Junction, noord van Ames.<ref name = Gabriel/><ref name="Towfighi-2024" /><ref name="KGAN-2024">{{Cite web |date=4 Desember 2024 |title=University of Iowa alum and UnitedHealthcare CEO Brian Thompson fatally shot in Manhattan |url=https://cbs2iowa.com/news/local/university-of-iowa-alum-and-unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |website=KGAN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=James |first=Kayla |date=5 Desember 2024 |title='He was the smartest, great friend': Childhood friend of Brian Thompson recalls their friendship |url=https://www.kcci.com/article/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-shooting-iowa-friend-south-hamilton/63109577 |access-date=Desember 6, 2024 |work=KCCI |quote=Thompson het saam met sy gesin suidoos van Stanhope grootgeword.}}</ref> Hy het daarna die Universiteit van Iowa in Iowa City bygewoon, waar hy 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in rekeningkunde in 1997 ontvang het, en sy toekomstige vrou ontmoet.<ref name="KGAN-2024" /><ref>Multiple references: * {{Cite web |last1=Lukpat |first1=Alyssa |last2=Mathews |first2=Anna Wilde |date=December 4, 2024 |title=UnitedHealth Executive Shot Dead Outside Manhattan Hotel |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/unitedhealthcare-ceo-brian-thomspon-shot-killed-c0358c5e |access-date=5 Desember 2024 |website=[[The Wall Street Journal]]}} * {{Cite web |last=Baresky |first=John G. |date=April 7, 2021 |title=Executive Profile: Brian Thompson, New Chief Executive Officer of UnitedHealthcare |url=https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |url-status=live |archive-url=https://archive.today/2024.12.04-204816/https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |archive-date=4 Desember 2024 |access-date=4 Desember 2024 |website=Bare Sky Marketing}} * {{Cite web |last=Jane |first=Emma |date=4 Desember 2024 |title=UI 1997 valedictorian and UnitedHealthcare CEO killed in targeted shooting |url=https://dailyiowan.com/2024/12/04/ui-1997-valedictorian-and-unitedhealthcare-ceo-killed-in-targeted-shooting/ |access-date=4 Desember 2024 |website=The Daily Iowan}}</ref> Aan die Universiteit van Iowa was hy ook 'n valedictorian.<ref>{{cite news |title=Who was Brian Thompson, the UnitedHealthCare CEO, Iowa native murdered in New York City? |url=https://www.desmoinesregister.com/story/money/business/2024/12/05/united-healthcare-ceo-brian-thompson-iowa-murdered-new-york-jewell-native/76775017007/ |archive-url=https://archive.ph/KsYIR |archive-date=5 Desember 2024 |newspaper=Des Moines Register |date=5 Desember 2024}}</ref> ==Loopbaan== Van 1997 tot 2004 het Thompson by [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC) gewerk as 'n bestuurder in die transaksie-adviesdienstegroep van die ouditpraktyk. Hy het in 2004 by UnitedHealth Group aangesluit en is aangewys as die HUB van UnitedHealthcare regeringsprogramme wat Medicare en aftrede sowel as gemeenskaps- en staatsafdelings ingesluit het in 2021. Sy totale vergoeding was $9.6 miljoen in 2021, $9.8 miljoen in 2022 en $10.2 miljoen in 2023.<ref>{{Cite web |last=Czachor |first=Emily Mae |date=5 Desember 2024 |title=After fatal shooting of UnitedHealthcare CEO Brian Thompson, here's what we know |url=https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206171707/https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=7 Desember 2024 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> Onder sy leiding het UnitedHealthcare se wins van $12 miljard in 2021 tot $16 miljard in 2023 toegeneem.<ref name="Rogelberg-2024" /> Ten tyde van Thompson se dood was die maatskappy die grootste gesondheidsversekeraar in die Verenigde State.<ref>{{Cite web |last=Florko |first=Nicholas |date=5 Desember 2024 |title=Murder Is an Awful Answer for Health-Care Anger |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2024/12/thompson-murder-unitedhealthcare-fury/680897/ |access-date=7 Desember 2024 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> Die ''Associated Press'' het berig dat Thompson oor die algemeen 'n lae publieke profiel gehandhaaf het, maar hy het aandag gekry vir 'n aankondiging by 'n beleggersvergadering in 2023 dat UnitedHealthcare oorskakel na 'n waardegebaseerde gesondheidsorgmodel van betaling aan gesondheidsorgverskaffers, in teenstelling met 'n fooi-vir-diens-model.<ref name="Geller-2024" /> Berigte van toenemende koerse van ontkenning van voorafmagtiging het ondersoeke deur ProPublica en die Senaat van die Verenigde State veroorsaak, ondersoeke wat beskryf is as 'n "vlek" op Thompson se tyd van leierskap deur ''Fortune''.<ref name="Rogelberg-2024">{{Cite web |last=Rogelberg |first=Sasha |date=5 Desember 2024 |title=Slain UnitedHealthcare CEO Brian Thompson's tenure was marked by rocketing profits—and myriad accusations of insider trading and coverage denial |url=https://fortune.com/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-lawsuits-social-media-reaction-motive/ |access-date=5 Desember 2024 |website=Fortune |language=en}}</ref> Die Senaatverslag, gepubliseer deur die Verenigde State se Senaat Binnelandse Veiligheid Permanente Subkomitee oor Ondersoeke, het veral gefokus op ontkennings vir Medicare Advantage-planne wat die bejaardes en gestremdes bedien.<ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Tom |date=5 Desember 2024 |title=Words on ammo in CEO shooting echo common phrase on insurer tactics: Delay, deny, defend |url=https://apnews.com/article/unitedhealthcare-ceo-shooting-delay-deny-defend-depose-ee73ceb19f361835c654f04a3b88c50c |access-date=5 Desember 2024 |website=AP News |language=en}}</ref> Die ondersoek het aan die lig gebring dat UHC se voorafmagtiging-weieringkoers in 2019 8% was. Hy het in 2021 uitvoerende hoof geword, en teen 2022 het die koers van weierings tot 22,7% toegeneem. Vir beide Medicare en nie-Medicare eise, het UHC eise afgekeur teen 'n koers wat dubbel die bedryfsgemiddelde is.<ref name="Rogelberg-2024" /> In 2021 is Thompson in 'n ope brief van die American Hospital Association gekritiseer oor 'n plan van UnitedHealthcare om betaling te begin weier vir wat hy as nie-kritiese besoeke aan hospitaal-noodkamers (ongevalle) beskou. UnitedHealthcare het gereageer deur die implementering van die verandering uit te stel.<ref name="Geller-2024">{{Cite news |last1=Geller |first1=Adam |last2=Murphy |first2=Tom |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO kept a low public profile. Then he was shot to death in New York |url=https://apnews.com/article/united-healthcare-ceo-new-york-shooting-brian-thompson-8a130e64bcab749d1a085f5a34ab8254 |access-date=4 Desember 2024 |work=AP News |language=en |agency=Associated Press}}</ref> Daarbenewens, onder sy leierskap, het UnitedHealthcare [[kunsmatige intelligensie]] begin gebruik om die afwys van eise te outomatiseer, wat daartoe gelei het dat talle van hul kliënte óf aansienlike mediese rekeninge uit eie sak moes betaal óf nie die nodige mediese behandeling kon ontvang nie.<ref>{{Cite web |last1=Luhby |first1=Tami |last2=Duffy |first2=Clare |date=6 Desember 2024 |title=Following killing of UnitedHealthcare CEO, stories flood social media of denied insurance claims |url=https://www.cnn.com/2024/12/06/business/insurance-claim-denials-unitedhealthcare-ceo/index.html |access-date=6 Desember 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die Hollywood, Florida Brandbestryders se Pensioenfonds Thompson en twee uitvoerende hoofde van UnitedHealth Group (uitvoerende hoof Andrew Witty en uitvoerende voorsitter Stephen J. Hemsley) gedagvaar met die bewering van bedrog en binnehandel. Die eiser beweer dat die verweerders versuim het om 'n antitrust-ondersoek na die maatskappy deur die Verenigde State se departement van justisie bekend te maak en aandele-opsies te verkoop voordat die ondersoek openbaar gemaak is.<ref name="Towfighi-2024">{{Cite news |last1=Towfighi |first1=John |last2=Goldman |first2=David |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson, the CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan? |url=https://www.cnn.com/2024/12/04/business/who-was-brian-thompson/index.html |access-date=4 Desember 2024 |publisher=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2024 |first1=John |last1=Tozzi |first2=Anders |last2=Melin |title=UnitedHealth chair, execs sold $102M in stock before DOJ probe became public |url=https://www.crainsnewyork.com/health-care/unitedhealth-chair-execs-sold-102m-stock-doj-probe-became-public |access-date=5 Desember 2024 |website=Crain's New York Business |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Graig Graziosi |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO gunned down in Manhattan sold company stocks just before DOJ probe made public |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/crime/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-sold-stocks-b2659093.html |access-date=5 Desember 2024 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=6 Desember 2024 |title=Hollywood Firefighter Pension Lawsuit Alleges Insider Trading by United Health Execs, Including Slain CEO |url=https://www.ai-cio.com/news/hollwood-firefighter-pension-lawsuit-alleges-insider-trading-by-united-health-execs-including-slain-ceo/ |magazine=Chief Investment Officer Magazine}}</ref> Data oor hierdie bewerings en kennisgewing van sy verslag aan die Securities and Exchange Commission is aanvanklik in Februarie 2024 in die ''Minnesota Star Tribune'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |date=26 Februarie 2024 |title=Databank – Insider Trading |url=https://www.newspapers.com/article/star-tribune-databank-insider-trading/160555498/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Star Tribune |location=Minneapolis, Minnesota |page=D2 |via=Newspapers.com}}</ref> ==Persoonlike lewe== Thompson was aan vriende en kollegas bekend as B.T.<ref name="Mathews-2024" /> Hy was getroud met Paulette (née Reveiz) Thompson, 'n fisioterapeut en mede-gegradueerde aan die Universiteit van Iowa.<ref>{{Cite news |last=Snowbeck |first=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed in 'brazen, targeted attack' in NYC; manhunt underway |url=https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |access-date=4 Desember 2024 |work=Star Tribune |language=en |archive-date= 4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204143815/https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |url-status=dead }}</ref> Hulle het twee seuns gehad.<ref>{{Cite news |last=Thiede |first=Dana |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? UnitedHealthcare CEO fatally shot in New York City |url=https://www.kare11.com/article/news/local/who-was-brian-thompson-unitedhealth-ceo/89-81f43d67-2782-4cf8-9a8e-9ab9a82040b5 |access-date=4 Desember 2024 |publisher=KARE}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Walrath-Holdridge |first1=Mary |last2=Cann |first2=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan |url=https://www.usatoday.com/story/money/2024/12/04/who-is-brian-thompson-unitedhealthcare-ceo-shot/76763536007/ |access-date=4 Desember 2024 |work=USA Today}}</ref> Ten tyde van sy dood was Thompson en sy gesin inwoners van Maple Grove, [[Minnesota]].<ref>{{Cite news |last=Sager |first=Monica |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota leaders react to UnitedHealthcare CEO shooting death |url=https://www.newsweek.com/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-reactions-nyc-1995529 |access-date=4 Desember 2024 |work=[[Newsweek]] |language=en}}</ref> Hy en sy vrou het in aparte huise in Maple Grove gewoon.<ref>{{Cite news |last1=Chaffin |first1=Joshua |last2=Matthews |first2=Anna Wilde |date=2024-12-05 |title=Murder at Dawn: A Top Executive's Final Moments in Manhattan |url=https://www.wsj.com/us-news/united-healthcare-ceo-killed-what-happened-33cf8452 |url-access=subscription |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2024-12-09 |work=[[The Wall Street Journal]] |quote= Thompson en Paulette woon al vir 'n paar jaar in aparte huise minder as 'n myl uitmekaar in Maple Grove, volgens eiendomsrekords, kiesersregistrasiedata en bure.}}</ref> ==Moord== [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV (uncensored).webm|regs|duimnael|CCTV film van die moord op Brian Thompson. ]] Op 4 Desember 2024 was Thompson in [[New York]] vir 'n jaarlikse UnitedHealthcare-beleggersvergadering.<ref>{{Cite web |last1=Katersky |first1=ByAaron |last2=Shapiro |first2=Emily |last3=Cohen |first3=Miles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson shot dead in Midtown Manhattan, masked gunman at large |url=https://abcnews.go.com/US/man-shot-chest-midtown-manhattan-masked-gunman-large/story?id=116446382 |access-date=5 Desember 2024 |website=ABC News |language=en}}</ref> Hy het 'n Marriott-hotel verlaat waar hy gebly het, wat oorkant die New York Hilton Midtown was, waar die vergadering gehou sou word. Terwyl hy omstreeks 06:45 plaaslike tyd langs West 54th Street na die Hilton gestap het, is hy van agter geskiet deur 'n persoon geklee in 'n kappiebaadjie.<ref>{{Cite web |date=7 Desember 2024 |title=What we know about NYC killing of healthcare executive |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c7ve36zg0e5o |access-date=December 7, 2024 |website=[[BBC]]}}</ref> Thompson is na die Mount Sinai-Wes-hospitaal in [[Manhattan]] geneem, waar hy om 7:12 vm. dood verklaar is.<ref>{{Cite web |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed: Who are the victim and suspect? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/5/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-killed-who-are-the-victim-and-suspect |access-date=6 Desember 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> Na sy moord het openbare amptenare, wat die goewerneur van [[Minnesota]] en die voormalige Demokratiese vise-president genomineerde [[Tim Walz]] en senator Amy Klobuchar ingesluit het, ontsteltenis uitgespreek en medelye met Thompson se familie aangebied.<ref>{{Cite web |last=Helsel |first=Phil |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota Gov. Walz, Sen. Klobuchar call killing of CEO tragic and horrifying |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/live-blog/united-healthcare-ceo-shooting-brian-thompson-live-updates-rcna182929/rcrd65188 |access-date=5 Desember 2024 |website=NBC News}}</ref> Daarteenoor het baie [[Sosiale media|sosialemediagebruikers]] hul minagting vir Thompson, UnitedHealthcare en die Amerikaanse gesondheidsversekeringstelsel gedeel.<ref name="Gizmodo">{{cite news |last=Novak |first=Matt |date=4 Desember 2024 |title=Bitter Americans React to UnitedHealthcare CEO's Murder: 'My Empathy Is Out of Network' |url=https://gizmodo.com/bitter-americans-react-to-unitedhealthcare-ceos-murder-my-empathy-is-out-of-network-2000534520 |access-date=5 Desember 2024 |work=Gizmodo}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Klee |first=Miles |date=2024-12-04 |title=Social Media Has Little Sympathy for Murdered Health Insurance Exec |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/health-insurance-murder-reactions-1235192490/ |access-date=2024-12-05 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oliver |first=David |title=The UnitedHealthcare CEO was killed and many had little sympathy. Why? |url=https://www.usatoday.com/story/life/health-wellness/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-killed-meme/76794715007/ |access-date=2024-12-05 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Richard |date=2024-12-06 |title=Reactions to the killing of insurance CEO reveal a deep anger over US healthcare |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/brian-thompson-ceo-killed-manhattan-b2659700.html |access-date=2024-12-06 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> Die ''[[Washington Post]]'' het gesê dat baie mense met Thompson se dood die spot gedryf het en dat ander bevrediging daardeur gevoel het.<ref>{{Cite news |last=Diamond |first=Dan |date=2024-12-06 |title=The UnitedHealthcare CEO was killed. Why did some people celebrate? |url=https://www.washingtonpost.com/health/2024/12/05/reaction-unitedhealth-ceo-shooting-brian-thompson-insurance/ |access-date=2024-12-06 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> 'n Verdagte is op 9 Desember in Altoona, [[Pennsilvanië]] gearresteer en van die moord aangekla.<ref>{{Cite news |last=Shanahan |first=Ed |date=9 Desember 2024 |title=Suspect Is Charged in C.E.O.’s Murder After Arrest in Pennsylvania |url=https://www.nytimes.com/2024/12/09/nyregion/unitedhealthcare-ceo-suspect-arrest-altoona.html |access-date=10 Desember 2024 |work=The New York Times}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thompson, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] qbfo66ozvgge04ve7unvb6tgknvxx4y 2892379 2892378 2026-04-10T17:47:27Z Aliwal2012 39067 /* Loopbaan */ 2892379 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Thompson | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Brian Robert Thompson | geboortedatum = 10 Julie 1974 | geboorteplek = Ames, [[Iowa]] | dood_datum = {{SDEO|1974|7|10|2024|12|4}} | sterfteplek = New York | ouers = | titel = | nasionaliteit = Amerikaans | beroep = Sakeman | bekend = UnitedHealthcare | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Paulette (née Reveiz) Thompson | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV frame 01.png|duimnael|CCTV-raam van moord op Brian Thompson.]] '''Brian Robert Thompson'''<ref>{{Cite news |date=17 Julie 2024 |title=Q2 2024 Unitedhealth Group Inc Earnings Call |url=https://finance.yahoo.com/news/q2-2024-unitedhealth-group-inc-062105818.html |access-date=5 Desember 2024 |via=Yahoo Finance |agency=Thomson Reuters StreetEvents}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Tozzi |first1=John |last2=Miller |first2=Myles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealth Executive Fatally Shot in NYC, Sparking Manhunt |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-04/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |publisher=Bloomberg News}}</ref> ([[10 Julie]] [[1974]] – [[4 Desember]] [[2024]]) was 'n Amerikaanse sakeman wat die [[hoof uitvoerende beampte]] (uitvoerende hoof) van UnitedHealthcare, die versekeringsarm van UnitedHealth Group, was vanaf April 2021 tot sy moord in Desember 2024. Thompson is gebore in Ames, [[Iowa]], en het 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in [[rekeningkunde]] aan die Universiteit van Iowa ontvang in 1997. Van toe af tot 2004 was Thompson 'n bestuurder by PwC, en het toe na UnitedHealth Group verskuif en die HUB van hul UnitedHealthcare-eenheid in 2021. Thompson is in Desember 2024 in New York deur 'n aanvaller vermoor terwyl hy op pad was na 'n beleggersvergadering. ==Opvoeding== Thompson is op 10 Julie 1974 in Ames, Iowa gebore, een van twee seuns wat vir Dennis en Pat (née Hunter) Thompson gebore is.<ref name="Mathews-2024">{{Cite news |last1=Wilde Mathews |first1=Anne |last2=Bauerlein |first2=Valerie |date=December 4, 2024 |title=Slain Health-Insurance Executive Brought Small Town Geniality to Big Job |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/who-is-brian-thompson-united-healthcare-ceo-shot-cc02476c |work=[[Wall Street Journal]]}}</ref><ref name = Gabriel>{{Cite web |last=Gabriel |first=Trip |date=4 Desember 2024 |title=Brian Thompson, Health Insurance Executive, Dies at 50 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/04/nyregion/brian-thompson-dead.html |url-access=limited |access-date=4 Desember 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Julie 1974 |title=Births |url=https://www.newspapers.com/article/ames-tribune-thompson-boy/160457563/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Ames Tribune |page=10 |via=Newspapers.com |quote=Aan mnr en mev Dennis Thompson, Stanhope, 'n seuntjie wat om 13:01 gebore is. op 10 Julie by Mary Greeley Mediese Sentrum.}}</ref> Sy pa was 'n graanhyserwerker.<ref name="Mathews-2024" /> Hy het grootgeword in die nabygeleë omgewing en het in 1993 gegradueer as die klas-afleier van South Hamilton High School in Jewell Junction, noord van Ames.<ref name = Gabriel/><ref name="Towfighi-2024" /><ref name="KGAN-2024">{{Cite web |date=4 Desember 2024 |title=University of Iowa alum and UnitedHealthcare CEO Brian Thompson fatally shot in Manhattan |url=https://cbs2iowa.com/news/local/university-of-iowa-alum-and-unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-fatally-shot-in-manhattan |access-date=4 Desember 2024 |website=KGAN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=James |first=Kayla |date=5 Desember 2024 |title='He was the smartest, great friend': Childhood friend of Brian Thompson recalls their friendship |url=https://www.kcci.com/article/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-shooting-iowa-friend-south-hamilton/63109577 |access-date=Desember 6, 2024 |work=KCCI |quote=Thompson het saam met sy gesin suidoos van Stanhope grootgeword.}}</ref> Hy het daarna die Universiteit van Iowa in Iowa City bygewoon, waar hy 'n baccalaureusgraad in besigheidsadministrasie met 'n hoofvak in rekeningkunde in 1997 ontvang het, en sy toekomstige vrou ontmoet.<ref name="KGAN-2024" /><ref>Multiple references: * {{Cite web |last1=Lukpat |first1=Alyssa |last2=Mathews |first2=Anna Wilde |date=December 4, 2024 |title=UnitedHealth Executive Shot Dead Outside Manhattan Hotel |url=https://www.wsj.com/health/healthcare/unitedhealthcare-ceo-brian-thomspon-shot-killed-c0358c5e |access-date=5 Desember 2024 |website=[[The Wall Street Journal]]}} * {{Cite web |last=Baresky |first=John G. |date=April 7, 2021 |title=Executive Profile: Brian Thompson, New Chief Executive Officer of UnitedHealthcare |url=https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |url-status=live |archive-url=https://archive.today/2024.12.04-204816/https://bareskymarketing.com/blog/executive-profile-brian-thompson-new-chief-executive-officer-of-unitedhealthcare |archive-date=4 Desember 2024 |access-date=4 Desember 2024 |website=Bare Sky Marketing}} * {{Cite web |last=Jane |first=Emma |date=4 Desember 2024 |title=UI 1997 valedictorian and UnitedHealthcare CEO killed in targeted shooting |url=https://dailyiowan.com/2024/12/04/ui-1997-valedictorian-and-unitedhealthcare-ceo-killed-in-targeted-shooting/ |access-date=4 Desember 2024 |website=The Daily Iowan}}</ref> Aan die Universiteit van Iowa was hy ook 'n valedictorian.<ref>{{cite news |title=Who was Brian Thompson, the UnitedHealthCare CEO, Iowa native murdered in New York City? |url=https://www.desmoinesregister.com/story/money/business/2024/12/05/united-healthcare-ceo-brian-thompson-iowa-murdered-new-york-jewell-native/76775017007/ |archive-url=https://archive.ph/KsYIR |archive-date=5 Desember 2024 |newspaper=Des Moines Register |date=5 Desember 2024}}</ref> ==Loopbaan== Van 1997 tot 2004 het Thompson by [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC) gewerk as 'n bestuurder in die transaksie-adviesdienstegroep van die ouditpraktyk. Hy het in 2004 by UnitedHealth Group aangesluit en is aangewys as die HUB van UnitedHealthcare regeringsprogramme wat Medicare en aftrede sowel as gemeenskaps- en staatsafdelings ingesluit het in 2021. Sy totale vergoeding was $9.6 miljoen in 2021, $9.8 miljoen in 2022 en $10.2 miljoen in 2023.<ref>{{Cite web |last=Czachor |first=Emily Mae |date=5 Desember 2024 |title=After fatal shooting of UnitedHealthcare CEO Brian Thompson, here's what we know |url=https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206171707/https://www.cbsnews.com/news/united-healthcare-ceo-shot-what-we-know/ |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=7 Desember 2024 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> Onder sy leiding het UnitedHealthcare se wins van $12 miljard in 2021 tot $16 miljard in 2023 toegeneem.<ref name="Rogelberg-2024" /> Ten tyde van Thompson se dood was die maatskappy die grootste gesondheidsversekeraar in die Verenigde State.<ref>{{Cite web |last=Florko |first=Nicholas |date=5 Desember 2024 |title=Murder Is an Awful Answer for Health-Care Anger |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2024/12/thompson-murder-unitedhealthcare-fury/680897/ |access-date=7 Desember 2024 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> Die ''Associated Press'' het berig dat Thompson oor die algemeen 'n lae publieke profiel gehandhaaf het, maar hy het aandag gekry vir 'n aankondiging by 'n beleggersvergadering in 2023 dat UnitedHealthcare oorskakel na 'n waardegebaseerde gesondheidsorgmodel van betaling aan gesondheidsorgverskaffers, in teenstelling met 'n fooi-vir-diens-model.<ref name="Geller-2024" /> Berigte van toenemende koerse van verwerping van voorafmagtiging het ondersoeke deur ProPublica en die Senaat van die Verenigde State veroorsaak, ondersoeke wat beskryf is as 'n "vlek" op Thompson se tyd van leierskap deur ''Fortune''.<ref name="Rogelberg-2024">{{Cite web |last=Rogelberg |first=Sasha |date=5 Desember 2024 |title=Slain UnitedHealthcare CEO Brian Thompson's tenure was marked by rocketing profits—and myriad accusations of insider trading and coverage denial |url=https://fortune.com/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-lawsuits-social-media-reaction-motive/ |access-date=5 Desember 2024 |website=Fortune |language=en}}</ref> Die Senaatverslag, gepubliseer deur die Verenigde State se Senaat Binnelandse Veiligheid Permanente Subkomitee oor Ondersoeke, het veral gefokus op afkeure vir Medicare Advantage-planne wat die bejaardes en gestremdes bedien.<ref>{{Cite web |last=Murphy |first=Tom |date=5 Desember 2024 |title=Words on ammo in CEO shooting echo common phrase on insurer tactics: Delay, deny, defend |url=https://apnews.com/article/unitedhealthcare-ceo-shooting-delay-deny-defend-depose-ee73ceb19f361835c654f04a3b88c50c |access-date=5 Desember 2024 |website=AP News |language=en}}</ref> Die ondersoek het aan die lig gebring dat die weieringkoers van UHC se voorafmagtiging in 2019 8% was. Hy het in 2021 uitvoerende hoof geword, en teen 2022 het die koers van weierings tot 22,7% toegeneem. Vir beide Medicare en nie-Medicare eise, het UHC eise afgekeur teen 'n koers wat dubbel die bedryfsgemiddelde is.<ref name="Rogelberg-2024" /> In 2021 is Thompson in 'n ope brief van die American Hospital Association gekritiseer oor 'n plan van UnitedHealthcare om betaling te begin weier vir wat hy as nie-kritiese besoeke aan hospitaal-noodkamers (ongevalle) beskou. UnitedHealthcare het gereageer deur die implementering van die verandering uit te stel.<ref name="Geller-2024">{{Cite news |last1=Geller |first1=Adam |last2=Murphy |first2=Tom |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO kept a low public profile. Then he was shot to death in New York |url=https://apnews.com/article/united-healthcare-ceo-new-york-shooting-brian-thompson-8a130e64bcab749d1a085f5a34ab8254 |access-date=4 Desember 2024 |work=AP News |language=en |agency=Associated Press}}</ref> Daarbenewens, onder sy leierskap, het UnitedHealthcare [[kunsmatige intelligensie]] begin gebruik om die afwys van eise te outomatiseer, wat daartoe gelei het dat talle van hul kliënte óf aansienlike mediese rekeninge uit eie sak moes betaal óf nie die nodige mediese behandeling kon ontvang nie.<ref>{{Cite web |last1=Luhby |first1=Tami |last2=Duffy |first2=Clare |date=6 Desember 2024 |title=Following killing of UnitedHealthcare CEO, stories flood social media of denied insurance claims |url=https://www.cnn.com/2024/12/06/business/insurance-claim-denials-unitedhealthcare-ceo/index.html |access-date=6 Desember 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die Hollywood, Florida Brandbestryders se Pensioenfonds Thompson en twee uitvoerende hoofde van UnitedHealth Group (uitvoerende hoof Andrew Witty en uitvoerende voorsitter Stephen J. Hemsley) gedagvaar met die bewering van bedrog en binnehandel. Die eiser beweer dat die verweerders versuim het om 'n antitrust-ondersoek na die maatskappy deur die Verenigde State se departement van justisie bekend te maak en aandele-opsies te verkoop voordat die ondersoek openbaar gemaak is.<ref name="Towfighi-2024">{{Cite news |last1=Towfighi |first1=John |last2=Goldman |first2=David |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson, the CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan? |url=https://www.cnn.com/2024/12/04/business/who-was-brian-thompson/index.html |access-date=4 Desember 2024 |publisher=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2024 |first1=John |last1=Tozzi |first2=Anders |last2=Melin |title=UnitedHealth chair, execs sold $102M in stock before DOJ probe became public |url=https://www.crainsnewyork.com/health-care/unitedhealth-chair-execs-sold-102m-stock-doj-probe-became-public |access-date=5 Desember 2024 |website=Crain's New York Business |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Graig Graziosi |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO gunned down in Manhattan sold company stocks just before DOJ probe made public |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/crime/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-sold-stocks-b2659093.html |access-date=5 Desember 2024 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=6 Desember 2024 |title=Hollywood Firefighter Pension Lawsuit Alleges Insider Trading by United Health Execs, Including Slain CEO |url=https://www.ai-cio.com/news/hollwood-firefighter-pension-lawsuit-alleges-insider-trading-by-united-health-execs-including-slain-ceo/ |magazine=Chief Investment Officer Magazine}}</ref> Data oor hierdie bewerings en kennisgewing van sy verslag aan die Securities and Exchange Commission is aanvanklik in Februarie 2024 in die ''Minnesota Star Tribune'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |date=26 Februarie 2024 |title=Databank – Insider Trading |url=https://www.newspapers.com/article/star-tribune-databank-insider-trading/160555498/ |access-date=8 Desember 2024 |work=Star Tribune |location=Minneapolis, Minnesota |page=D2 |via=Newspapers.com}}</ref> ==Persoonlike lewe== Thompson was aan vriende en kollegas bekend as B.T.<ref name="Mathews-2024" /> Hy was getroud met Paulette (née Reveiz) Thompson, 'n fisioterapeut en mede-gegradueerde aan die Universiteit van Iowa.<ref>{{Cite news |last=Snowbeck |first=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed in 'brazen, targeted attack' in NYC; manhunt underway |url=https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |access-date=4 Desember 2024 |work=Star Tribune |language=en |archive-date= 4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204143815/https://www.startribune.com/brian-thompson-unitedhealthcare-shot-nyc/601190599 |url-status=dead }}</ref> Hulle het twee seuns gehad.<ref>{{Cite news |last=Thiede |first=Dana |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? UnitedHealthcare CEO fatally shot in New York City |url=https://www.kare11.com/article/news/local/who-was-brian-thompson-unitedhealth-ceo/89-81f43d67-2782-4cf8-9a8e-9ab9a82040b5 |access-date=4 Desember 2024 |publisher=KARE}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Walrath-Holdridge |first1=Mary |last2=Cann |first2=Christopher |date=4 Desember 2024 |title=Who was Brian Thompson? CEO of UnitedHealthcare fatally shot in Manhattan |url=https://www.usatoday.com/story/money/2024/12/04/who-is-brian-thompson-unitedhealthcare-ceo-shot/76763536007/ |access-date=4 Desember 2024 |work=USA Today}}</ref> Ten tyde van sy dood was Thompson en sy gesin inwoners van Maple Grove, [[Minnesota]].<ref>{{Cite news |last=Sager |first=Monica |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota leaders react to UnitedHealthcare CEO shooting death |url=https://www.newsweek.com/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-reactions-nyc-1995529 |access-date=4 Desember 2024 |work=[[Newsweek]] |language=en}}</ref> Hy en sy vrou het in aparte huise in Maple Grove gewoon.<ref>{{Cite news |last1=Chaffin |first1=Joshua |last2=Matthews |first2=Anna Wilde |date=2024-12-05 |title=Murder at Dawn: A Top Executive's Final Moments in Manhattan |url=https://www.wsj.com/us-news/united-healthcare-ceo-killed-what-happened-33cf8452 |url-access=subscription |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2024-12-09 |work=[[The Wall Street Journal]] |quote= Thompson en Paulette woon al vir 'n paar jaar in aparte huise minder as 'n myl uitmekaar in Maple Grove, volgens eiendomsrekords, kiesersregistrasiedata en bure.}}</ref> ==Moord== [[Lêer:Shooting of Brian Thompson CCTV (uncensored).webm|regs|duimnael|CCTV film van die moord op Brian Thompson. ]] Op 4 Desember 2024 was Thompson in [[New York]] vir 'n jaarlikse UnitedHealthcare-beleggersvergadering.<ref>{{Cite web |last1=Katersky |first1=ByAaron |last2=Shapiro |first2=Emily |last3=Cohen |first3=Miles |date=4 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson shot dead in Midtown Manhattan, masked gunman at large |url=https://abcnews.go.com/US/man-shot-chest-midtown-manhattan-masked-gunman-large/story?id=116446382 |access-date=5 Desember 2024 |website=ABC News |language=en}}</ref> Hy het 'n Marriott-hotel verlaat waar hy gebly het, wat oorkant die New York Hilton Midtown was, waar die vergadering gehou sou word. Terwyl hy omstreeks 06:45 plaaslike tyd langs West 54th Street na die Hilton gestap het, is hy van agter geskiet deur 'n persoon geklee in 'n kappiebaadjie.<ref>{{Cite web |date=7 Desember 2024 |title=What we know about NYC killing of healthcare executive |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c7ve36zg0e5o |access-date=December 7, 2024 |website=[[BBC]]}}</ref> Thompson is na die Mount Sinai-Wes-hospitaal in [[Manhattan]] geneem, waar hy om 7:12 vm. dood verklaar is.<ref>{{Cite web |date=5 Desember 2024 |title=UnitedHealthcare CEO Brian Thompson killed: Who are the victim and suspect? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/5/unitedhealthcare-ceo-brian-thompson-killed-who-are-the-victim-and-suspect |access-date=6 Desember 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> Na sy moord het openbare amptenare, wat die goewerneur van [[Minnesota]] en die voormalige Demokratiese vise-president genomineerde [[Tim Walz]] en senator Amy Klobuchar ingesluit het, ontsteltenis uitgespreek en medelye met Thompson se familie aangebied.<ref>{{Cite web |last=Helsel |first=Phil |date=4 Desember 2024 |title=Minnesota Gov. Walz, Sen. Klobuchar call killing of CEO tragic and horrifying |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/live-blog/united-healthcare-ceo-shooting-brian-thompson-live-updates-rcna182929/rcrd65188 |access-date=5 Desember 2024 |website=NBC News}}</ref> Daarteenoor het baie [[Sosiale media|sosialemediagebruikers]] hul minagting vir Thompson, UnitedHealthcare en die Amerikaanse gesondheidsversekeringstelsel gedeel.<ref name="Gizmodo">{{cite news |last=Novak |first=Matt |date=4 Desember 2024 |title=Bitter Americans React to UnitedHealthcare CEO's Murder: 'My Empathy Is Out of Network' |url=https://gizmodo.com/bitter-americans-react-to-unitedhealthcare-ceos-murder-my-empathy-is-out-of-network-2000534520 |access-date=5 Desember 2024 |work=Gizmodo}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Klee |first=Miles |date=2024-12-04 |title=Social Media Has Little Sympathy for Murdered Health Insurance Exec |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/health-insurance-murder-reactions-1235192490/ |access-date=2024-12-05 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oliver |first=David |title=The UnitedHealthcare CEO was killed and many had little sympathy. Why? |url=https://www.usatoday.com/story/life/health-wellness/2024/12/05/unitedhealthcare-ceo-killed-meme/76794715007/ |access-date=2024-12-05 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Richard |date=2024-12-06 |title=Reactions to the killing of insurance CEO reveal a deep anger over US healthcare |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/brian-thompson-ceo-killed-manhattan-b2659700.html |access-date=2024-12-06 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> Die ''[[Washington Post]]'' het gesê dat baie mense met Thompson se dood die spot gedryf het en dat ander bevrediging daardeur gevoel het.<ref>{{Cite news |last=Diamond |first=Dan |date=2024-12-06 |title=The UnitedHealthcare CEO was killed. Why did some people celebrate? |url=https://www.washingtonpost.com/health/2024/12/05/reaction-unitedhealth-ceo-shooting-brian-thompson-insurance/ |access-date=2024-12-06 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> 'n Verdagte is op 9 Desember in Altoona, [[Pennsilvanië]] gearresteer en van die moord aangekla.<ref>{{Cite news |last=Shanahan |first=Ed |date=9 Desember 2024 |title=Suspect Is Charged in C.E.O.’s Murder After Arrest in Pennsylvania |url=https://www.nytimes.com/2024/12/09/nyregion/unitedhealthcare-ceo-suspect-arrest-altoona.html |access-date=10 Desember 2024 |work=The New York Times}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thompson, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] m7l07b1zt1uf1n6ab8rzg90uz8vujec 0 422094 2892549 2811507 2026-04-10T20:27:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892549 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jimmy Conners 1994.jpg|duimnael|regs|Jimmy Connors in 1994.]] '''James Scott Connors''' (gebore 2 September 1952) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] voormalige wêreld nommer een [[Tennis|tennisspeler]].<ref name="Vogue">{{cite web|url=http://www.mensvogue.com/health/articles/2007/08/connors?currentPage=1|title=Holding Court|date=August 1, 2007|publisher=Vogue (magazine)|Vogue|archive-url=https://archive.today/20070624093148/http://www.mensvogue.com/health/articles/2007/08/connors?currentPage=1|archive-date=June 24, 2007|access-date=September 11, 2009|url-status=dead}}</ref> Hy het die topranglys van die ''Association of Tennis Professionals (ATP)'' gehou vir 'n rekord van 160 opeenvolgende weke van 1974 tot 1977 en 'n loopbaantotaal van 268 weke. Op grond van sy lang en produktiewe loopbaan hou Connors steeds drie prominente Ope Era-mans-enkelspelrekords: 109 titels, 1 557 wedstryde gespeel en 1 274 wedstrydoorwinnings. Sy titels sluit in agt groot enkelspeltitels ('n gesamentlike Ope Era-rekord van vyf [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Opes]], twee [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledons]] en een [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]) en drie jaareindkampioenskappe. In 1974 het hy die tweede man in die Ope-era geword om drie major-titels in 'n kalenderjaar te wen. Hy is nie toegelaat om aan die vierde, die Franse Ope, deel te neem nie. Connors het jaareind nommer een in die ATP-ranglys van 1974 tot 1978 geëindig. In 1982 het hy beide Wimbledon en die Amerikaanse Ope gewen en was ATP Speler van die Jaar en ITF Wêreldkampioen. Hy het in 1996 op die ouderdom van 43 afgetree.<ref>Caroline Seebohm: ''Little Pancho'' (2009)</ref><ref name=":connorsatp1970">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/jimmy-connors/c044/player-activity?matchType=Singles&year=1970&tournament=all|title=Jimmy Connors Player Activity|publisher=Association of Tennis Professionals (ATP)|access-date=September 29, 2024}}</ref><ref name=":congra1970">{{cite news|date=25 September 1970|title=Bell Tolls for the Cinderfella of Tennis|newspaper=The Los Angeles Times|url=https://latimes.newspapers.com/newspage/384741654/|accessdate=29 September 2024}}</ref><ref name=":congon1971">{{cite news|date=27 September 1971|title=Billie-Jean and Rosemary Pull Own Version of Double-fault|newspaper=The Los Angeles Times|url=https://latimes.newspapers.com/newspage/385480002/|accessdate=29 September 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Connors, Jimmy}} [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] nsghetkabo86zy0817bdk1sy48na9ch 0 422099 2892484 2855206 2026-04-10T19:25:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892484 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Florence Griffith Joyner (cropped).jpg|duimnael|regs|Florence Griffith-Joyner]] '''Florence Delorez Griffith-Joyner''' (gebore Florence Delorez Griffith; 21 Desember [[1959]] – 21 September [[1998]]), ook bekend as Flo-Jo, was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Atletiek|atleet]] en die vinnigste vrou wat nog ooit aangeteken is. Sy het in 1988 wêreldrekords in die [[100 meter (naelloopwedloop)|100 m]] en [[200 meter (naelloopwedloop)|200 m]] opgestel. Gedurende die laat-1980's het sy 'n gewilde figuur geword vanweë haar atletiekrekords en eklektiese persoonlike styl. Griffith-Joyner is gebore en getoë in [[Kalifornië]]. Sy was van kleins af atleties ingesteld en het reeds op vroeë ouderdom by atletiekbyeenkomste begin hardloop. Terwyl sy aan die California State University, Northridge (CSUN) en die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles (UCLA) studeer het, het sy voortgegaan om in atletiek mee te ding. Terwyl sy nog op universiteit was, het sy vir die 100 m by die [[Olimpiese Somerspele 1980|1980 Olimpiese Spele]] gekwalifiseer, maar nie deelgeneem nie weens die Amerikaanse boikot van die Spele. Sy het vier jaar later haar Olimpiese debuut gemaak en 'n silwermedalje in die 200 meter afstand by die [[Olimpiese Somerspele 1984|1984 Olimpiese Spele in Los Angeles]] gewen. By die 1988 Amerikaanse Olimpiese proewe het Griffith-Joyner 'n nuwe wêreldrekord in die [[100 meter (naelloopwedloop)|100-meter-naelloop]] opgestel. Sy het drie goue medaljes by die [[Olimpiese Somerspele 1988|1988 Olimpiese Spele]] gewen.<ref>{{cite book |last=Whitaker |first=Matthew C. |title=Icons of Black America: Breaking Barriers and Crossing Boundaries, Volume 1 |publisher=ABC-CLIO |year=2011 |isbn=978-0-313-37642-9 |volume=1 |page=520}}</ref><ref name="AA">{{cite book |author=Nathan Aaseng |url=https://books.google.com/books?id=iSxylfm58foC&q=florence+delorez+griffith&pg=PA91 |title=African-Jamaican Athletes |date=<!--Not stated--> |publisher=Infobase |isbn=9781438107783 |access-date=January 7, 2018}}</ref> In Februarie 1989 het Griffith-Joyner skielik uit atletiek getree. Sy het 'n popkultuurfiguur gebly deur onderskrywingsooreenkomste, akteurspel en ontwerp. In 1998, op die ouderdom van 38, het sy in haar slaap gesterf tydens 'n [[Epilepsie|epileptiese aanval]] wat veroorsaak is deur 'n geboortedefek. Griffith-Joyner is by die El Toro-gedenkpark in Lake Forest begrawe. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Griffith Joyner, Florence}} [[Kategorie:Amerikaanse atlete]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 1998]] n8yty3g9ayqeyx3qsma5c78oje8ngcz 0 422325 2892522 2723944 2026-04-10T19:38:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892522 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hans Morgenthau | bynaam = | beeld = | onderskrif = | geboortenaam = 'Hans Joachim Morgenthau | geboortedatum = [[17 Februarie]] [[1904]]<br />Coburg, Duitsland | dood_datum = [[19 Julie]] [[1980]]<br />[[New York]] | titel = Akademikus | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Hans Joachim Morgenthau''' ([[17 Februarie]] [[1904]] – [[19 Julie]] [[1980]]) was 'n Duits-Amerikaanse regsgeleerde en politieke wetenskaplike wat een van die belangrikste 20ste-eeuse figure in die [[Internasionale verhoudingsteorie|studie van internasionale betrekkinge]] was. Morgenthau is gebore in Coburg, [[Duitsland]] in 1904. Morgenthau se werke behoort tot die tradisie van [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme in internasionale verhoudingsteorie]]; hy word gewoonlik beskou as een van die mees invloedryke realiste van die tydperk ná die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite book |last=Specter |first=Matthew |title=The Atlantic Realists: Empire and International Political Thought Between Germany and the United States |date=2022 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-1-5036-0312-7 |language=en}}</ref> Morgenthau het landmerkbydraes tot [[internasionale verhoudingsteorie]] en die studie van [[internasionale reg]] gelewer. Sy ''[[Politics Among Nations]]'', wat die eerste keer in 1948 gepubliseer is, het gedurende sy leeftyd deur vyf uitgawes gegaan en is wyd aangeneem as 'n handboek in Amerikaanse universiteite. Terwyl Morgenthau die sentraliteit van [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] en "die [[nasionale belang]]" beklemtoon het, dui die subtitel van ''Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace'' - sy besorgdheid aan nie net oor die stryd om mag nie, maar ook met die maniere waarop dit beperk word deur etiese en wetlike norme.<ref>H. Morgenthau, ''Politics Among Nations'', 4th edition (Knopf, 1967), chapter 15.</ref> Benewens sy boeke, het Morgenthau wyd geskryf oor [[internasionale politiek]] en Amerikaanse [[buitelandse beleid]] vir algemene sirkulasiepublikasies soos ''The New Leader'', ''Commentary'', ''Worldview'', ''The New York Review of Books'' en ''The New Republic''. Hy het baie van die voorste intellektuele en skrywers van sy era geken en daarmee gekorrespondeer, soos Reinhold Niebuhr,<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence'' (Cambridge Univ. Press, 2013), chapter on Hans Morgenthau.</ref> [[George F. Kennan]],<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence,'' chapter on George Kennan.</ref> [[Carl Schmitt]]<ref>{{Cite web|last=Scheuerman|first=William E.|date=2006-09-22|title=Carl Schmitt and Hans Morgenthau: Realism and Beyond|url=https://scholarworks.iu.edu/dspace/handle/2022/804|language=en}}</ref> en [[Hannah Arendt]].<ref>Douglas Klusmeyer, "Beyond Tragedy: Hannah Arendt and Hans Morgenthau on Responsibility, Evil and Political Ethics," ''International Studies Review'' 11, number 2 (2009): pages 332–351.</ref><ref>{{Cite journal|last=Rösch|first=Felix|date=2013-11-01|title=Realism as social criticism: The thinking partnership of Hannah Arendt and Hans Morgenthau|journal=International Politics|language=en|volume=50|issue=6|pages=815–829|doi=10.1057/ip.2013.32|s2cid=143185901|issn=1384-5748|url=https://pure.coventry.ac.uk/ws/files/3947784/Realism%20as%20social%20criticism.pdf }}</ref> Op 'n stadium in die vroeë [[Koue Oorlog]] was Morgenthau 'n konsultant vir die Amerikaanse departement van buitelandse sake toe Kennan aan die hoof van sy beleidsbeplanningspersoneel gestaan het, sowel as 'n tweede keer tydens die Kennedy- en Johnson-administrasies totdat hy deur Johnson ontslaan is toe hy in die openbaar begin het kritiseer Amerikaanse beleid in [[Viëtnam]].<ref name="Zambernardi 2011 1335–1356">{{cite journal |last=Zambernardi |first=L. |title=The Impotence of Power: Morgenthau's Critique of American Intervention in Vietnam |journal=Review of International Studies |volume=37 |year=2011 |issue=3 |pages=1335–1356 |doi=10.1017/S0260210510001531 |s2cid=145583770 }}</ref> Vir die grootste deel van sy loopbaan is Morgenthau egter geag as 'n akademiese tolk van die Amerikaanse buitelandse beleid.<ref>See e.g. Hans Morgenthau, ''In Defense of the National Interest: A Critical Examination of American Foreign Policy'', with a new introduction by Kenneth W. Thompson (Washington, D.C.: University Press of America, 1982).</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morgenthau, Hans}} [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] 65vgyq723h5zqsv4ay99i8ooj5stvyg 0 422547 2892544 2853825 2026-04-10T20:23:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892544 wikitext text/x-wiki '''Hedley Norman Bull''' FBA ([[10 Junie]] [[1932]] – [[18 Mei]] [[1985]]) was Professor in [[Internasionale verhoudinge|Internasionale Betrekkinge]] aan die Australiese Nasionale Universiteit, die London School of Economics en die [[Universiteit van Oxford]] tot sy dood aan [[kanker]] in 1985. Hy was Montague Burton Professor in Internasionale Betrekkinge in Oxford van 1977 tot 1985, en is daar oorlede.<ref name="ANU Obituary">{{cite web|url=http://oa.anu.edu.au/obituary/bull-hedley-norman-175|title=Bull, Hedley Norman (1932–1985)|publisher=oa.anu.edu.au|access-date=30 September 2018|archive-date= 6 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106120819/http://oa.anu.edu.au/obituary/bull-hedley-norman-175|url-status=dead}}</ref> ==Biografie== Bull is in [[Sydney]], [[Australië]], gebore, waar hy Hoërskool Fort Street bygewoon het. Hy het voortgegaan om [[geskiedenis]] en [[filosofie]] aan die Universiteit van Sydney te studeer, waar hy sterk beïnvloed is deur die filosoof John Anderson. In 1953 het Bull Australië verlaat om politiek aan Oxford te studeer, en na twee jaar is hy aangestel as 'n assistent-dosenteskap in internasionale betrekkinge aan die London School of Economics and Political Science (LSE). In 1965 is Bull aangestel as direkteur van die wapenbeheer- en ontwapeningseenheid van die Britse buitelandse kantoor, wat sy Australiese identiteit vir Britse burgerskap verbeur het.<ref name="Ayson">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=_gV6DDWN6rAC|page=51|quote= Deur die benoeming te aanvaar... sou Bull Britse burgerskap aanvaar (wat 'n onverwagse verbeuring van sy formele Australiese identiteit beteken het).|title=Hedley Bull and the Accommodation of Power|author=R. Ayson|publisher=Springer Publishing|year=2012|isbn=9781137291509}}</ref> Twee jaar later, in 1967, is hy aangestel in 'n professoraat in internasionale betrekkinge aan die Australiese Nasionale Universiteit (ANU) in [[Canberra]]. In 1977 het Bull sy hoofwerk, ''[[The Anarchical Society]]'', gepubliseer. Dit word allerweë beskou as 'n sleutelhandboek op die gebied van internasionale betrekkinge en word ook gesien as die sentrale teks in die sogenaamde "Engelse Skool" vir internasionale betrekkinge. In hierdie boek voer hy aan dat ten spyte van die [[anargisme|anargiese]] karakter van die internasionale arena, dit gekenmerk word deur die vorming van nie net 'n stelsel van state nie, maar 'n samelewing van state. Sy vereistes vir 'n entiteit om 'n [[staat]] genoem te word, is dat dit aanspraak moet maak op [[soewereiniteit]] oor (i) 'n groep mense (ii) 'n gedefinieerde gebied, en dat dit 'n regering moet hê. State vorm 'n stelsel wanneer hulle 'n voldoende mate van interaksie en effek op mekaar se besluite het, sodat hulle "optree - ten minste in 'n mate - as dele van 'n geheel." 'n Stelsel van state kan bestaan sonder dat dit ook 'n samelewing van state is. 'n Samelewing van state kom tot stand "wanneer 'n groep state, bewus van sekere gemeenskaplike belange en gemeenskaplike waardes, 'n samelewing vorm in die sin dat hulle dink dat hulle deur 'n gemeenskaplike stel reëls gebonde is in hul verhoudings met mekaar, en deel in die werking van gemeenskaplike instellings." Die samelewing van state is 'n manier vir Bull om moontlikhede van orde in wêreldpolitiek te ontleed en te assesseer. Hy sit sy argument voort deur die konsep van orde in die sosiale lewe, en die meganismes van: die [[magsbalans]], [[internasionale reg]], [[diplomasie]], [[oorlog]] en die [[Groot moondheid|groot moondhede]] sentrale rolle te gee. Hy kom uiteindelik tot die gevolgtrekking dat, ten spyte van die bestaan van moontlike alternatiewe vorme van organisasie, die statestelsel ons beste kans is om orde in wêreldpolitiek te bereik. ==Geselekteerde werke== *''The control of the arms race: Disarmament and arms control in the missile age'' (1965) *''Strategic studies and its critics'' (1967) *''The Anarchical Society: A Study of Order in World Politics'' (1977) *''The Expansion of International Society, co-edited with Adam Watson'' (1984). *''Intervention in World Politics'' (1984) *''Justice in international relations'' (1984) (1983-84 Hagey lesings) *''The Challenge of the Third Reich'' (1986) (The Adam von Trott Memorial Lectures) *(met Adam Roberts en Benedict Kingsbury), ed. (19 Maart 1992). ''Hugo Grotius and International Relations'', Oxford University Press, 1990. Oxford University Press. {{ISBN|9780198277712}}. {{ISBN|0-19-825569-1}} (hardback); {{ISBN|0-19-827771-7}} (paperback). US edition. Oxford Scholarship Online. [[Google Books]]. Daar is 'n omvattende bibliografie van Hedley Bull se werke (voorbereid deur Donald Markwell) in: *J. D. B. Miller and R J Vincent (eds.), ''Order and Violence,'' Oxford University Press, 1990, en *Robert O'Neill and David N. Schwartz (eds.), ''Hedley Bull on Arms Control'', Macmillan, 1987. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bull, Hedley }} [[Kategorie:Britse akademici]] [[Kategorie:Australiese akademici]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] 93dt1fcfjbvzpiswumxgg912g44j9bf 0 422637 2892434 2856085 2026-04-10T18:59:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892434 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Demis Hassabis Royal Society (3x4 cropped).jpg|duimnael|Demis Hassabis  in 2018.]] '''Demis Hassabis''' (gebore [[27 Julie]] [[1976]]) is 'n Britse [[kunsmatige intelligensie]] (KI) navorser en [[entrepreneur]]. Hy is die hoof uitvoerende beampte en medestigter van [[Google DeepMind]],<ref name="Anon 2017">{{Cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|title=Demis HASSABIS|website=companieshouse.gov.uk|publisher=Companies House|location=London|author=Anon|year=2017|access-date=26 April 2017|archive-date=27 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427100437/https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|url-status=live}}</ref> en Isomorphic Labs,<ref>{{Cite web|last=Crist|first=Ry|title=Alphabet launches Isomorphic Labs, an AI-driven drug discovery startup|url=https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|date=4 November 2021|website=CNET|language=en|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isomorphic Labs is Alphabet's play in AI drug discovery|url=https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|last=Coldeway|first=Devin|date=4 November 2021|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=4 November 2021|archive-date=2 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Alphabet's Isomorphic Labs is a new company focused on AI-driven drug discovery|url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|first=Igor|last=Bonifacic|date=4 November 2021|website=www.msn.com|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|url-status=live}}</ref> en 'n Britse regering KI-adviseur.<ref name="GOV.UK">{{Cite web |title=World-leading expert Demis Hassabis to advise new Government Office for Artificial Intelligence |url=https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614145823/https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |archive-date=14 Junie 2020 |access-date=14 Junie 2020 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> In 2024 is Hassabis en John M. Jumper gesamentlik met die helfte van die [[Nobelprys vir Chemie]] toegeken vir die ontwikkeling van [[AlphaFold]], 'n KI-program vir proteïenstruktuurvoorspelling.<ref name="NobelPrize_2024_Summary">{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/summary/ |accessdate=9 October 2024 |publisher=Nobel Media AB}}</ref><ref name="NobelPrize_2024_Press_release">{{Cite web |title=Press release: The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/ |access-date=9 Oktober 2024 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Hassabis is 'n genoot van die [[Royal Society]], en het baie gesogte toekennings vir sy navorsingswerk gewen, insluitend die Deurbraak-prys, die Kanada Gairdner International-toekenning en die Lasker-toekenning. In 2017 is hy as 'n CBE aangestel en gelys in die ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' 100 mees invloedryke mense lys. In 2024 is hy tot ridder verhef vir dienste in verband met KI.<ref>{{cite news |title=Leading AI figures awarded honours |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/deepmind-government-google-bletchley-park-milton-keynes-b2520327.html |work=The Independent |date=28 Maart 2024 |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Hassabis is gebore uit 'n Grieks-Cipriotiese vader<ref>{{Cite web |date=2024-10-09 |title=Nobel prize win for Greek Cypriot scientist |url=https://cyprus-mail.com/2024/10/09/nobel-prize-win-for-greek-cypriot-scientist/ |access-date=2024-10-11 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> en 'n Singapoerse ma<ref>{{Cite news |last=Dancel |first=Raul |date=2024-10-09 |title=Nobel Chemistry laureate Demis Hassabis has Singapore in his blood |url=https://www.straitstimes.com/asia/australianz/nobel-chemistry-laureate-demis-hassabis-has-singapore-in-his-blood |access-date=2024-10-11 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> en het in Noord-Londen grootgeword.<ref name="eveningstandard">{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|newspaper=London Evening Standard|last=Gardner|first=Jasmine|date=31 Januarie 2014|access-date=3 April 2018|archive-date=8 Mei 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508024222/http://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|url-status=live}}</ref><ref name="financialtimes">{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|title=Lunch with the FT: Demis Hassabis|work=[[Financial Times]]|date=30 Januarie 2015|first=Murad|last=Ahmed|access-date=24 Augustus 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153218/http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|url-status=live}}</ref> In sy vroeë loopbaan was hy 'n videospeletjie-KI-programmeerder en -ontwerper, en 'n kundige bordspeletjiespeler.<ref name="eveningstandard" /><ref name="telegraph">{{Cite news |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: the secretive computer boffin with the £400 million brain |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510073553/https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html |archive-date=10 Mei 2018 |access-date=3 April 2018 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> 'n Wonderkind in skaak vanaf die ouderdom van vier, <ref>{{Cite web|title=Demis Hassabis, PhD Biography and Interview|website=www.achievement.org|publisher=American Academy of Achievement|url=https://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d/#interview|access-date=22 April 2019|archive-date=7 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107122625/http://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d#interview|url-status=live}}</ref><ref name="Hassabis-2020">{{Cite web|last=Hassabis|first=Demis|date=5 Desember 2020|title=BBC Radio 4 Profiles, 7pm 5 Desember 2020|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|access-date=5 Desember 2020|website=BBC Podcast|archive-date=5 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205191935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|url-status=live}}</ref> Hassabis het meesterstandaard op die ouderdom van 13 bereik met 'n Elo-gradering van 2300 en was kaptein van baie van die Engelse junior skaakspanne.<ref name="fifteen">{{Cite news|last=Gibbs |first=Samuel |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816075737/http://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |archive-date=16 Augustus 2015 |access-date=30 Julie 2016 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Hy het die Universiteit van Cambridge verteenwoordig in die Oxford-Cambridge varsity skaakwedstryde van 1995, <ref>1995 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174614/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> 1996 <ref>1996 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174644/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> en 1997,<ref>1997 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174616/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> en 'n half blou gewen. Tussen 1988 en 1990 is Hassabis opgevoed by Queen Elizabeth's School, Barnet, 'n seunsgrammatikaskool in Noord-Londen. Hy is daarna tuisonderrig deur sy ouers, waartydens hy sy eerste rekenaar gekoop het, 'n ZX Spectrum 48K wat uit skaak wengeld befonds is, en homself geleer het hoe om uit boeke te programmeer.<ref name="Hassabis-2020" /> Hy het sy eerste KI-program geskryf op 'n Commodore Amiga gebaseer op die reversi-bordspeletjie.<ref>{{cite web | url=http://www.amiga-news.de/en/news/AN-2022-07-00008-EN.html | title=Amiga-news.de – Video interview with DeepMind founder: First AI program on Amiga }}</ref> Daarna studeer hy aan die omvattende skool Christ's College, Finchley.<ref name="eveningstandard" /> Hy het sy A-vlak eksamens twee jaar vroeg op 16 voltooi.<ref>{{Cite news |last=Gibbs |first=Samuel |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |access-date=22 September 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 Mei 2023 |title=Azeem's Picks: Demis Hassabis on DeepMind's Journey from Games to Fundamental Science |url=https://hbr.org/podcast/2023/05/azeems-picks-demis-hassabis-on-deepminds-journey-from-games-to-fundamental-science |access-date=22 September 2024 |work=Harvard Business Review |issn=0017-8012 |quote=I finished A Levels at 16, so I had quite a lot of time between then and going to Cambridge.}}</ref> ===Bullfrog Productions=== Gevra deur Cambridge Universiteit om 'n af-jaar te neem as gevolg van sy jong ouderdom,<ref name="Hassabis-2020" /> het Hassabis sy rekenaarspeletjie-loopbaan by Bullfrog Productions begin nadat hy vir 'n Amiga Power "Wen-'n-werk-by-Bullfrog"-kompetisie ingeskryf het.<ref>Amiga Power N°16, August 1992, PP65-67 https://amr.abime.net/issue_16_pages</ref> Hy het eers begin deur vlak ontwerp op Syndicate, en toe op 17 mede-ontwerp en leidende programmering op die 1994-speletjie Theme Park, saam met die speletjie se ontwerper Peter Molyneux.<ref name="time100DemisHassabis">{{cite magazine |title=Time 100 AI 2023 – Demis Hassabis |url=https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |magazine=TIME |publisher=[[Time (tydskrif)]] |access-date=7 September 2023 |archive-date= 7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907164744/https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |url-status=dead }}</ref> Theme Park, 'n simulasie-videospeletjie, het etlike miljoene kopieë verkoop<ref name="fifteen" /> en het 'n hele genre van simulasie-sandboks-speletjies geïnspireer. Hy het genoeg verdien uit sy oorbruggingsjaar om sy universiteitsfooie te betaal.<ref name="Hassabis-2020" /> ===Universiteit van Cambridge=== Hassabis het Bullfrog verlaat om aan Queens' College, Cambridge, te studeer, waar hy die Computer Science Tripos voltooi het en in 1997 met 'n “''Double First''” gegradueer het.<ref name=fifteen/> ==Loopbaan en navorsing== ===Lionhead=== Nadat hy aan Cambridge gegradueer het, het Hassabis by Lionhead Studios gewerk.<ref name="desert">{{Cite web |title=Demis Hassabis on Desert Island Discs |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114175005/http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |archive-date=14 Januarie 2018 |access-date=18 Februarie 2018 |website=Desert Island Discs |publisher=[[BBC]]}}</ref> Die speletjie-ontwerper Peter Molyneux, saam met wie Hassabis by Bullfrog Productions gewerk het, het die maatskappy destyds gestig. By Lionhead het Hassabis as hoof KI-programmeerder gewerk aan die 2001-“godspeletjie” Black & White.<ref name=fifteen/> ===Elixir Studios=== Hassabis het Lionhead in 1998 verlaat om Elixir Studios, 'n Londen-gebaseerde onafhanklike speletjie-ontwikkelaar, te stig, wat publikasieooreenkomste met Eidos Interactive, Vivendi Universal en [[Microsoft]] onderteken het.<ref name="demishassabis.com">{{Cite web |last=Hassabis |first=Demis |date=2014 |title=Demis Hassabis Personal Website |url=http://demishassabis.com/biography/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426021842/http://demishassabis.com/biography |archive-date=26 April 2015 |access-date=30 Julie 2016 |website=demishassabis.com}}</ref> Benewens die bestuur van die maatskappy, het Hassabis as uitvoerende ontwerper van die speletjies Republic: The Revolution en Evil Genius gedien.<ref name="fifteen" /> Elkeen het [[Bafta]]-nominasies ontvang vir hul interaktiewe musiekpartiture, geskep deur James Hannigan. Die vrystelling van Elixir se eerste speletjie, Republic: The Revolution, 'n hoogs ambisieuse en ongewone politieke simulasiespeletjie,<ref name="BBC">{{Cite news |last=Hermida |first=Alfred |date=3 September 2003 |title=Game plays politics with your PC |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |url-status=live |access-date=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070115192457/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |archive-date=15 Januarie 2007}}</ref> is vertraag weens die groot omvang daarvan, wat 'n KI-simulasie van die werking van 'n hele fiktiewe land behels het. Die finale wedstryd is van sy oorspronklike visie verminder en met louwarm resensies begroet en 'n Metacritic-telling van 62/100 ontvang.<ref>{{Cite web |title=Republic: The Revolution |url=https://www.metacritic.com/game/republic-the-revolution/critic-reviews/?platform=pc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207220843/http://www.metacritic.com/game/pc/republic-the-revolution |archive-date=7 Februarie 2017 |access-date=30 Julie 2016 |website=Metacritic}}</ref> Evil Genius, 'n tong-in-die-kies Bond-skurk-simulator, het baie beter gevaar met 'n telling van 75/100.<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/evil-genius/critic-reviews/?platform=pc|title=Evil Genius|website=Metacritic|access-date=30 Julie 2016|archive-date=12 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812170413/http://www.metacritic.com/game/pc/evil-genius|url-status=live}}</ref> In April 2005 is die intellektuele eiendom en tegnologie regte aan verskeie uitgewers verkoop en die ateljee is gesluit.<ref name="Rebellion Acquires Vivendi Licenses">{{Cite web |last=Remo |first=Chris |date=14 Julie 2009 |title=Rebellion Acquires Vivendi Licenses, Considers New Franchise Titles |url=http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172423/http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |archive-date=3 Maart 2016 |access-date=30 Julie 2016 |work=Gamasutra}}</ref><ref name="IGN Elixir Studios">{{Cite web |title=Elixir Studios |url=https://www.ign.com/companies/elixir-studios |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013011655/http://www.ign.com/companies/elixir-studios |archive-date=13 Oktober 2012 |work=IGN}}</ref> ===Neurowetenskap navorsing by University College London=== [[Lêer:PhotonQ-Demis Hassabis on Artificial Playful Intelligence (15366514658) (2).jpg|duimnael|Demis Hassabis (links) saam met Blaise Agüera y Arcas (regs) in 2014, by die ''Wired''-konferensie in [[Londen]].]] Na Elixir Studios het Hassabis na die akademie teruggekeer om sy PhD in kognitiewe neurowetenskap aan University College London (UCL) in 2009 te verwerf onder toesig van Eleanor Maguire.<ref name="phd">{{Cite thesis |degree=PhD |first=Demis |last=Hassabis |title=Neural processes underpinning episodic memory |publisher=University College London |date=2009 |url=http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |website=discovery.ucl.ac.uk |id={{EThOS|uk.bl.ethos.564607}} |oclc=926193578 |access-date=30 Desember 2017 |archive-date=29 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429152526/http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |url-status=live }} {{free access}}</ref> Hy het gesoek om inspirasie in die menslike [[brein]] te vind vir nuwe KI-[[algoritme]]s.<ref>{{Cite journal |vauthors=Brooks R, Hassabis D, Bray D, Shashua A |year=2012 |title=Turing centenary: Is the brain a good model for machine intelligence? |url=http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue%28Nature2012%29.pdf |url-status=live |journal=Nature |volume=482 |issue=7386 |pages=462–463 |bibcode=2012Natur.482..462. |doi=10.1038/482462a |issn=0028-0836 |pmid=22358812 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209125016/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue(Nature2012).pdf |archive-date=9 Desember 2017 |access-date=26 April 2017 |doi-access=free |s2cid=205070106}}</ref> Hy het sy navorsing oor [[neurowetenskap]] en kunsmatige intelligensie voortgesit as 'n besoekende wetenskaplike saam by Massachusetts Institute of Technology (MIT), in die laboratorium van Tomaso Poggio, en [[Harvard-universiteit]],<ref name="eveningstandard" /> voordat hy 'n Henry Wellcome postdoktorale navorsingsgenootskap aan die Gatsby Computational Neuroscience Unit verdien het by UCL in 2009 saam met Peter Dayan.<ref name="standard">{{Cite web |last=Shead |first=Sam |date=21 Mei 2017 |title=The incredible life of DeepMind founder Demis Hassabis, the computer whiz who sold his AI lab to Google for £400 million |url=https://www.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225193131/http://uk.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |archive-date=25 Desember 2017 |access-date=22 Desember 2017 |website=Business Insider}}</ref> Hy werk op die gebied van verbeelding, [[geheue]] en geheueverlies en was mede-outeur van verskeie invloedryke artikels wat in ''Nature'', ''Science'', ''Neuron'' en ''PNAS'' gepubliseer is.<ref name=gs>{{Google scholar id}}</ref> Sy heel eerste akademiese werk, gepubliseer in ''PNAS'',<ref>{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis | last2 = Kumaran | author-link2 = Dharshan Kumaran | first2 = D. | last3 = Vann | first3 = S. D. | last4 = Maguire | first4 = E. A. | title = Patients with hippocampal amnesia cannot imagine new experiences | doi = 10.1073/pnas.0610561104 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | url = http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine%28PNAS07%29.pdf | volume = 104 | issue = 5 | pages = 1726–31 | year = 2007 | pmid = 17229836 | pmc = 1773058 | bibcode = 2007PNAS..104.1726H | doi-access = free | access-date = 29 Augustus 2015 | archive-date = 15 Augustus 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150815060314/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine(PNAS07).pdf | url-status = live }}</ref> was 'n landmerk-artikel wat stelselmatig vir die eerste keer gewys het dat pasiënte met skade aan hul hippokampus, waarvan bekend is dat dit geheueverlies veroorsaak, ook nie in staat was om hulself in nuwe ervarings in te dink nie. Die bevinding het 'n verband gelê tussen die konstruktiewe proses van verbeelding en die rekonstruktiewe proses van episodiese geheueherroeping. Op grond van hierdie werk en 'n opvolgende funksionele magnetiese resonansbeelding (fMRI) studie,<ref>{{Cite journal |last1=Hassabis |first1=D. |author-link1=Demis Hassabis |last2=Kumaran |first2=D. |author-link2=Dharshan Kumaran |last3=Maguire |first3=E. A. |author-link3=Eleanor Maguire |year=2007 |title=Using Imagination to Understand the Neural Basis of Episodic Memory |journal=The Journal of Neuroscience |volume=27 |issue=52 |pages=14365–14374 |doi=10.1523/JNEUROSCI.4549-07.2007 |pmc=2571957 |pmid=18160644}}</ref> het Hassabis 'n nuwe teoretiese weergawe van die episodiese geheuestelsel ontwikkel wat toneelkonstruksie, die generering en aanlyn instandhouding van 'n komplekse en koherente toneel identifiseer, as 'n sleutelproses onderliggend aan beide geheueherroeping en verbeelding.<ref>{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis| last2 = Maguire | first2 = E. A. | author-link2 = Eleanor Maguire| doi = 10.1016/j.tics.2007.05.001 | title = Deconstructing episodic memory with construction | journal = Trends in Cognitive Sciences| volume = 11 | issue = 7 | pages = 299–306 | year = 2007 | pmid = 17548229| s2cid = 13939288 }}</ref> Hierdie werk het wydverspreide dekking in die hoofstroommedia ontvang<ref name="Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike|">{{Cite news |last=Carey |first=Benedict |date=23 Januarie 2007 |title=Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |url-status=live |access-date=21 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |archive-date=2 Julie 2022}}</ref> en is gelys in die top 10 wetenskaplike deurbrake van die jaar deur die joernaal ''Science''.<ref name="Breakthrough of the Year">{{Cite journal | author = The News Staff | title = BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Runners-up | doi = 10.1126/science.318.5858.1844a | journal = Science| volume = 318 | issue = 5858 | pages = 1844a– | year = 2007 | pmid = 18096772| doi-access = free }}</ref> Hy het later hierdie idees veralgemeen om die idee van 'n 'simulasie-enjin van die gees' te bevorder wie se rol dit was om gebeurtenisse en scenario's voor te stel om te help met beter beplanning.<ref>{{Cite journal|last1=Hassabis|first1=Demis|last2=Maguire|first2=Eleanor A.|date=12 Mei 2009|title=The construction system of the brain|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=364|issue=1521|pages=1263–1271|doi=10.1098/rstb.2008.0296|issn=0962-8436|pmc=2666702|pmid=19528007}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Schacter |first1=Daniel L. |last2=Addis |first2=Donna Rose |last3=Hassabis |first3=Demis |last4=Martin |first4=Victoria C. |last5=Spreng |first5=R. Nathan |last6=Szpunar |first6=Karl K. |date=21 November 2012 |title=The Future of Memory: Remembering, Imagining, and the Brain |journal=[[Neuron (journal)|Neuron]] |language=en |volume=76 |issue=4 |pages=677–694 |doi=10.1016/j.neuron.2012.11.001 |issn=0896-6273 |pmc=3815616 |pmid=23177955}}</ref> ===DeepMind=== Hassabis is die uitvoerende hoof en medestigter van DeepMind, 'n masjienleer-KI-[[beginonderneming]], wat in 2010 in [[Londen]] gestig is saam met [[Shane Legg]] en Mustafa Suleyman. Hassabis het Legg ontmoet toe albei postdoktorale by die Gatsby Computational Neuroscience Unit was, en hy en Suleyman was vriende deur familie.<ref>{{Cite magazine |last=Rowan |first=David |date=22 June 2015 |title=DeepMind: Inside Google's Super Brain |url=https://www.wired.co.uk/article/deepmind |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821085853/http://www.wired.co.uk/article/deepmind |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=26 Augustus 2017}}</ref> Hassabis het ook sy universiteitsvriend en Elixir-vennoot David Silver gewerf.<ref>{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=19 Mei 2016 |title=What the AI Behind AlphaGo Can Teach Us About Being Human |url=https://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529014612/http://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai |archive-date=29 Mei 2016 |access-date=6 Maart 2017}}</ref> DeepMind se missie is om "intelligensie op te los" en dan intelligensie te gebruik "om alles anders op te los".<ref>{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=31 March 2016 |title=How Google Plans to Solve Artificial Intelligence |url=https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816193438/https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |archive-date=16 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> Meer spesifiek poog DeepMind om insigte uit stelselneurologie te kombineer met nuwe ontwikkelings in [[masjienleer]] en rekenaarhardeware om toenemend kragtige algemene-doel-leeralgoritmes te ontsluit wat sal werk vir die skepping van 'n [[kunsmatige algemene intelligensie]] (KAI). Die maatskappy het gefokus op die opleiding van leeralgoritmes om speletjies te bemeester, en in Desember 2013 het hy aangekondig dat hy 'n baanbrekerdeurbraak gemaak het deur 'n algoritme genaamd 'n Deep Q-Network (DQN) op te lei om Atari-speletjies op 'n bomenslike vlak te speel deur slegs die rou pixels op die skerm as insette.<ref name="Space Invaders">{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=25 Februarie 2015 |title=Google's AI Masters Space Invaders But Still Sucks at Pacman |url=https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816185701/https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |archive-date=16 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> DeepMind se vroeë beleggers het verskeie hoëprofiel-tegnologie-entrepreneurs ingesluit.<ref name="Angel Profile">{{Cite web|url=https://angel.co/deepmind-technologies/|title=DeepMind Technologies|date=26 Januarie 2015|work=Angel|access-date=30 Julie 2016|archive-date=19 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919023912/https://angel.co/deepmind-technologies/|url-status=live}}</ref><ref name="Google Buy">{{Cite news |last=Gannes |first=Liz |date=26 Januarie 2014 |title=Exclusive: Google to Buy Artificial Intelligence Startup DeepMind for $400m |work=Recode |url=http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for/ |url-status=live |access-date=30 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724072930/http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for |archive-date=24 Julie 2016}}</ref> In 2014 het [[Google]] DeepMind vir £400 miljoen gekoop. Alhoewel die meeste van die maatskappy 'n onafhanklike entiteit in Londen gebly het,<ref name="Reuters DeepMind">{{Cite news |date=26 Januarie 2015 |title=Google to Buy Artificial Intelligence Company DeepMind |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127/ |url-status=live |access-date=30 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422205811/http://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127 |archive-date=22 April 2017}}</ref> is DeepMind Health sedertdien direk by Google Health geïnkorporeer.<ref>{{Cite news |last=Lomas |first=Natasha |date=19 September 2019 |title=Google completes controversial takeover of DeepMind Health |work=[[TechCrunch]] |url=https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |url-status=live |access-date=19 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001094457/https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |archive-date=1 Oktober 2019}}</ref> Sedert die Google-verkryging het die maatskappy 'n aantal belangrike prestasies behaal, miskien die opvallendste is die skepping van AlphaGo, 'n program wat die wêreldkampioen Lee Sedol by die komplekse wedstryd [[Go]] verslaan het. Go is beskou as 'n heilige graal van KI, vir sy hoë aantal moontlike bordposisies en weerstand teen bestaande programmeringstegnieke.<ref>{{Cite news |last1=Koch |first1=Christof |date=19 Maart 2016 |title=How the Computer Beat the Go Master |language=en |work=Scientific American |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224946/https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |archive-date=6 September 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=Hassabis |first1=Demis |date=21 April 2017 |title=The mind in the machine: Demis Hassabis on artificial intelligence |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224140/https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |archive-date=6 September 2017}}</ref> AlphaGo het egter die Europese kampioen Fan Hui 5–0 in Oktober 2015 geklop voordat hy in Maart 2016 met 4–1 teen die voormalige wêreldkampioen Lee Sedol gewen het.<ref name="In a Huge Breakthrough Google's AI Beats a Top Go Player">{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=27 Januarie 2016 |title=In a Huge Breakthrough, Google's AI Beats a Top Player at the Game of Go |url=https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202211927/https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |archive-date=2 Februarie 2017 |access-date=6 Maart 2017}}</ref><ref name="A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion">{{Cite news |last=Yan |first=Sophia |date=12 Maart 2016 |title=A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion |work=[[CNN]] |url=https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |url-status=live |access-date=3 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808093512/https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |archive-date=8 Augustus 2020}}</ref> Bykomende DeepMind-prestasies sluit in die skep van 'n neurale Turing-masjien,<ref name="Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine">{{Cite magazine |date=29 October 2014 |title=Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine |url=https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813000353/https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |archive-date=13 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> die vermindering van die energie wat deur die verkoelingstelsels in Google se datasentrums gebruik word met 40%,<ref>{{Cite web |date=20 Julie 2016 |title=DeepMind AI Reduces Google Data Centre Cooling Bill by 40% |url=https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020010319/https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |archive-date=20 Oktober 2021 |access-date=20 Oktober 2021 |website=DeepMind}}</ref> die bevordering van navorsing oor [[Kunsmatige-intelligensie-veiligheid]],<ref name="Google Developing Kill Switch for AI">{{Cite news |date=8 Junie 2016 |title=Google Developing Kill Switch for AI |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/technology-36472140 |url-status=live |access-date=21 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611042244/http://www.bbc.com/news/technology-36472140 |archive-date=11 Junie 2016}}</ref><ref name="Newsweek Big Red Button">{{Cite magazine |last=Cuthbertson |first=Anthony |date=8 Junie 2016 |title=Google's Big Red Button Could Save the World |url=http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |url-status=live |magazine=[[Newsweek]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809000211/http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |archive-date=9 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref>en die skepping van 'n vennootskap met die Nasionale Gesondheidsdiens (NHS) van die Verenigde Koninkryk en Moorfields Ooghospitaal om mediese diens te verbeter en die aanvang van degeneratiewe oogtoestande te identifiseer.<ref name="Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness">{{Cite news |last=Hern |first=Alex |date=5 Julie 2016 |title=Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |url-status=live |access-date=30 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816111304/https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |archive-date=16 Augustus 2016}}</ref> DeepMind was ook verantwoordelik vir tegniese vooruitgang in [[masjienleer]], met 'n aantal bekroonde referate. Die maatskappy het veral beduidende vordering gemaak in [[diepleer]] en versterkingsleer, en baanbreker in die veld van diepversterkingsleer wat hierdie twee metodes kombineer.<ref name="Deep RL">{{Cite web |last=Silver |first=David |date=17 Junie 2016 |title=Deep Reinforcement Learning |url=https://www.deepmind.com/blog/deep-reinforcement-learning |access-date=30 Julie 2016 |work=DeepMind Blog}}</ref> Hassabis het voorspel dat kunsmatige intelligensie "een van die mees voordelige tegnologieë van die mensdom ooit" sal wees, maar dat daar nog beduidende etiese kwessies bly.<ref>{{Cite news |date=10 Maart 2018 |title=Whether AI will be good or bad, depends on how society uses it: Demis Hassabis, CEO, DeepMind |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/whether-ai-will-be-good-or-bad-depends-on-how-society-uses-it-demis-hassabis-ceo-deep-mind/articleshow/63241265.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329055833/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/whether-ai-will-be-good-or-bad-depends-on-how-society-uses-it-demis-hassabis-ceo-deep-mind/articleshow/63241265.cms |archive-date=29 Maart 2018 |access-date=28 Maart 2018 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> Hassabis het ook gewaarsku teen die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|potensiële gevare en risiko's van KI]] indien dit misbruik word, en was 'n sterk voorstander van verdere KI-veiligheidsnavorsing wat nodig is.<ref>{{Cite news |last=Milmo |first=Dan |date=2023-10-24 |title=AI risk must be treated as seriously as climate crisis, says Google DeepMind chief |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/oct/24/ai-risk-climate-crisis-google-deepmind-chief-demis-hassabis-regulation |access-date=2024-11-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In 2023 het hy die verklaring onderteken dat "Die versagting van die risiko van uitwissing van KI 'n wêreldwye prioriteit moet wees saam met ander risiko's op maatskaplike skaal soos pandemies en kernoorlog".<ref name="CAIS-Statement">{{Cite web |title=Statement on AI Risk {{!}} CAIS |url=https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |access-date=29 Junie 2023 |website=www.safe.ai}}</ref> Hy meen egter dat 'n pouse op KI-vordering baie moeilik sal wees om wêreldwyd af te dwing, en dat die potensiële voordele (bv. vir gesondheid en teen klimaatsverandering) dit die moeite werd maak om voort te gaan. Hy het gesê dat daar 'n dringende behoefte is aan navorsing oor evalueringstoetse wat meet hoe bekwaam en beheerbaar nuwe KI-modelle is.<ref>{{Cite magazine |last=Knight |first=Will |title=Google DeepMind CEO Demis Hassabis Says Its Next Algorithm Will Eclipse ChatGPT |url=https://www.wired.com/story/google-deepmind-demis-hassabis-chatgpt/ |access-date=29 Junie 2023 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ===AlphaFold=== In 2016 het DeepMind sy kunsmatige intelligensie gefokus op proteïenvou, 'n 50-jarige groot uitdaging in die wetenskap, om die 3D-struktuur van 'n proteïen uit sy 1D-aminosuurvolgorde te voorspel. Dit is 'n belangrike probleem in biologie, aangesien [[proteïen]]e noodsaaklik is vir lewe, byna elke biologiese funksie daarvan hang af, en die funksie van 'n proteïen word vermoedelik verwant aan sy struktuur. Om die struktuur van 'n proteïen te ken, kan baie nuttig wees in geneesmiddelontdekking en siektebegrip. In Desember 2018 het DeepMind se hulpmiddel AlphaFold die 13de Kritiese Assessering van Tegnieke vir Proteïenstruktuurvoorspelling (CASP) gewen deur die akkuraatste struktuur vir 25 uit 43 proteïene suksesvol te voorspel. "Dit is 'n vuurtoringprojek, ons eerste groot belegging in terme van mense en hulpbronne in 'n fundamentele, baie belangrike, werklike wetenskaplike probleem," het Hassabis aan ''[[The Guardian]]'' gesê.<ref>{{Cite news |last=Sample |first=Ian |date=2 December 2018 |title=Google's DeepMind predicts 3D shapes of proteins |language=en |website=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |url-status=live |access-date=3 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718162031/https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |archive-date=18 Julie 2019}}</ref> In November 2020 het DeepMind weer wêreldwye uitslae aangekondig in die CASP14-uitgawe van die kompetisie met AlphaFold 2, 'n nuwe weergawe van die stelsel. Dit het 'n mediaan globale afstand toets (GDT) telling van 87.0 oor proteïen teikens in die uitdagende vry-modellering kategorie behaal, baie hoër as dieselfde 2018 resultate met 'n mediaan GDT < 60, en 'n algehele fout van minder as die breedte van 'n atoom (<1 Angstrom), wat dit mededingend maak met eksperimentele metodes, en die organiseerders van CASP lei om die probleem in wese opgelos te verklaar.<ref>{{Cite web |date=30 November 2020 |title=AlphaFold: a solution to a 50-year-old grand challenge in biology |url=https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130153625/https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology |archive-date=30 November 2020 |access-date=30 November 2020 |website=DeepMind}}</ref><ref>{{Cite news |last=Briggs |first=Helen |date=30 November 2020 |title=One of biology's biggest mysteries 'largely solved' by AI |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55133972 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130212208/https://www.bbc.com/news/science-environment-55133972 |archive-date=30 November 2020 |access-date=30 November 2020 |website=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Oor die volgende jaar het DeepMind AlphaFold2 gebruik om al 200 miljoen proteïene wat aan die wetenskap bekend is, te vou, en die stelsel en hierdie strukture openlik en vrylik beskikbaar gestel vir enigiemand om te gebruik via die AlphaFold-proteïenstruktuurdatabasis wat in samewerking met EMBL-EBI ontwikkel is.<ref>{{Cite news |last=Geddes |first=Linda |date=2022-07-28 |title=DeepMind uncovers structure of 200m proteins in scientific leap forward |url=https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/28/deepmind-uncovers-structure-of-200m-proteins-in-scientific-leap-forward |access-date=2024-11-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Persoonlike lewe== Hassabis is getroud met 'n Italiaanse molekulêre bioloog by wie hy twee seuns het. Hy woon in Noord-Londen saam met sy gesin.<ref> {{cite news |last1=Burton-Hill |first1=Clemency |title=The superhero of artificial intelligence: can this genius keep it in check? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/16/demis-hassabis-artificial-intelligence-deepmind-alphago |work=The Observer |date=16 Februarie 2016}} </ref><ref> {{cite news |last1=Ahmed |first1=Murad |title=Lunch with the FT: Demis Hassabis |url=https://www.ft.com/content/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de |work=Financial Times |date=30 Januarie 2015}} </ref><ref> {{cite news |title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-london-s-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-ps400m-9098707.html |work=Evening Standard |date=7 Februarie 2014 |language=en}}</ref> Hy is ook 'n lewenslange aanhanger van [[Liverpool FC]].<ref name="Hassabis-2020" /> Hassabis is die hoofonderwerp van die dokumentêr genaamd ''The Thinking Game'', wat in 2024 se Tribeca-fees begin het, van dieselfde filmmaker as die bekroonde dokumentêr ''AlphaGo'' (2016).<ref>{{cite web |title=The Thinking Game {{!}} 2024 Tribeca Festival |url=https://tribecafilm.com/films/thinking-game-2024 |access-date=30 September 2024 |website=Tribeca}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sjabloon:Nobelprys vir Chemie}} {{Nobelpryswenners van 2024}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hassabis, Dennis}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] [[Kategorie:Royal Society]] p7o2x9s1t7i5wuqknjr27ztmy24uyp4 0 422742 2892422 2726712 2026-04-10T18:55:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892422 wikitext text/x-wiki [[Lêer:David Baker, 2024 Nobel Prize Laureate in Chemistry 3 (cropped).jpg|duimnael|David Baker by die 2024 Nobelpryskonferensie vir Fisika, Chemie en Ekonomiese Wetenskappe pryswenners by die Koninklike Sweedse Akademie van Wetenskappe.]] '''David Baker''' (gebore [[6 Oktober]] [[1962]]) is 'n Amerikaanse biochemikus en berekeningsbioloog wat baanbrekerswerk gedoen het om [[proteïen]]e te ontwerp en hul driedimensionele strukture te voorspel. Hy is die Henrietta en Aubrey Davis Begiftigde Professor in Biochemie, 'n ondersoeker by die Howard Hughes Mediese Instituut, en 'n adjunkprofessor in genoomwetenskappe, [[biologiese ingenieurswese]], [[chemiese ingenieurswese]], [[rekenaarwetenskap]] en [[fisika]] aan die [[Universiteit van Washington]]. Hy is bekroon met die gedeelde 2024 [[Nobelprys vir Chemie]] vir sy werk oor rekenaarproteïenontwerp.<ref name="NobelPrize_2024_Summary">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 2024|publisher=Nobel Media AB|accessdate=9 Oktober 2024|archive-date=9 Oktober 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009100927/https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/summary/|url-status=live}}</ref><ref name="NobelPrize_2024_Press_release">{{Cite web |title=Press release: The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/ |access-date=9 Oktober 2024 |website=NobelPrize.org |language=en-US |archive-date=9 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009100757/https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/ |url-status=live }}</ref> Baker is 'n lid van die Verenigde State se Nasionale Akademie van Wetenskappe en die direkteur van die Universiteit van Washington se Instituut vir Proteïenontwerp.<ref>{{Cite web|url=http://www.ipd.uw.edu/2012/04/uw-to-establish-institute-for-protein-design/|title=UW to Establish Institute for Protein Design|date=April 13, 2012 |publisher=University of Washington|language=en-US|access-date=14 Januarie 2019|archive-date=15 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115023303/http://www.ipd.uw.edu/2012/04/uw-to-establish-institute-for-protein-design/|url-status=live}}</ref> Hy was medestigter van meer as 'n dosyn biotegnologie-maatskappye en is ingesluit in die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se eerste lys van die 100 mees invloedryke mense in gesondheid in 2024.<ref>{{Cite magazine |last=Henshall |first=Will |date=2 Mei 2024 |title=David Baker |url=https://time.com/6969322/david-baker |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009104353/https://time.com/6969322/david-baker/ |archive-date=9 Oktober 2024 |access-date=30 September 2024 |magazine=Time |publisher= |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sjabloon:Nobelprys vir Chemie}} {{Nobelpryswenners van 2024}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baker, David}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] owwc1ds14porze8p03ren0d3xd4leog 0 422894 2892385 2766401 2026-04-10T18:22:55Z Jcb 223 2892385 wikitext text/x-wiki '''Halifax Stanfield Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''YHZ'''; [[ICAO]]: '''CYHZ''') is 'n [[internasionale lughawe]] in Goffs, Nova Scotia, 'n landelike gemeenskap van die Halifax Streeksmunisipaliteit in [[Kanada]]. Dit bedien die [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]]-streek, die vasteland van [[Nova Scotia]] en aangrensende gebiede in die naburige Maritieme provinsies. Die lughawe is vernoem na Robert Stanfield, die 17de Premier van Nova Scotia en voormalige leier van die federale Progressiewe Konserwatiewe Party van Kanada. Die lughawe, wat deur Transport Canada besit word sedert dit in 1960 geopen het, word sedert 2000 deur die Halifax International Airport Authority (HIAA) bedryf. Dit vorm deel van die Nasionale Lughawensstelsel . '''Halifax Stanfield''' is die 8ste besigste lughawe in Kanada deur passasiersverkeer en is as 'n [[internasionale lughawe]] aangewys deur Transport Canada.<ref>{{Cite web|url=https://tc.canada.ca/en/aviation/reference-centre/advisory-circulars/advisory-circular-ac-no-302-032|title=Advisory Circular (AC) No. 302-032|last=Canada|first=Transport|date=August 22, 2023|website=00000000 00000000}}</ref> Dit het 'n totaal van 3 579 293 passasiers in 2023<ref name="2023pax">{{Cite web|url=https://halifaxstanfield.ca/news-releases/halifax-stanfield-celebrates-impressive-passenger-traffic-growth-in-2023//|title=Halifax Stanfield Celebrates Impressive Passenger Traffic Growth in 2023|date=30 January 2024|publisher=halifaxstanfield.ca}}</ref> en 84 045 vliegtuigbewegings in 2017 hanteer. Dit is 'n bedryfsbasis vir Cougar Helicopters, Maritime Air Charter, en PAL Airlines, sowel as 'n fokusstad vir [[Air Canada]] en Porter Airlines. <!-- [[File:YHZ_in_1960.jpg|duimnael| Die lughawe-terminaal kort na konstruksie in 1960]] --> == Operasie Yellow Ribbon (9/11) == [[Lêer:Airbus_A340-313X,_Lufthansa_AN0238590.jpg|duimnael| [[Lufthansa]] se ''Gander Halifax'' -vliegtuig]] Na die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September]] in 2001 het die lughawe deelgeneem aan Operasie Yellow Ribbon, wat Amerikaanse burgervlugte begin aanvaar het nadat die [[Federale Lugvaartadministrasie]] die Amerikaanse lugruim uit vrese gesluit het. Halifax-lughawe het 47 vlugte ingeneem - meer as enige ander Kanadese lughawe wat by die operasie betrokke was - met ongeveer 7 300 passasiers - meer passasiers as enige ander Kanadese lughawe behalwe [[Vancouver Internasionale Lughawe|Vancouver]], wat 8 500 geregistreer het. Baie hiervan was omdat vlugte wat uit Europa gekom het, aangesê is om die groot lughawens in Sentraal-Kanada te vermy, soos [[Toronto Pearson Internasionale Lughawe|Toronto Pearson]], [[Montréal–Trudeau Internasionale Lughawe|Montréal-Dorval]] en Ottawa Macdonald-Cartier Internasionale Lughawens.<ref name="NavCanada">{{Cite web|url=http://www.navcanada.ca/NavCanada.asp?Language=en&Content=ContentDefinitionFiles\Newsroom\Backgrounders\911crisis.xml|title=NAV CANADA and the 9/11 Crisis|year=2009|publisher=NAV CANADA|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418034929/http://www.navcanada.ca/NavCanada.asp?Language=EN&Content=contentdefinitionfiles%5Cnewsroom%5Cbackgrounders%5C911crisis.xml|archive-date=April 18, 2012|access-date=2009-03-19}}</ref> Kort ná die aanvalle is die lughawe ingelig dat soveel as 40 tot 50 vliegtuie na Halifax herlei sou word. In reaksie hierop is aanloopbaan 15/33 gesluit om die geparkeerde vliegtuie te akkommodeer. Die eerste herleide vliegtuig, 'n [[United Airlines]] [[Boeing 767]], het om 11:35 vm arriveer.<ref name="hsia911">{{Cite web|url=https://halifaxstanfield.ca/airport-authority/airport-history/september-11-2001/|title=September 11, 2001|website=Halifax Stanfield International Airport|publisher=Halifax International Airport Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103745/https://halifaxstanfield.ca/airport-authority/airport-history/september-11-2001/|archive-date=4 October 2018|access-date=3 October 2018}}</ref> Die aantal aankomende passasiers het die kapasiteit van die lughawe aansienlik oortref, wat die verwerking van 7 000–8 000 passasiers in die gesig gestaar, met 'n aankomsfasiliteit wat ontwerp is om 900 per uur te hanteer.<ref name="commcrisis">{{Cite journal |last=Connell |first=Gina |date=2002 |title=Communicating in a crisis |journal=Communication World |location=San Francisco |volume=19 |issue=6 |pages=18–21}}</ref> Halifax se munisipale regering was getaak om noodskuiling, kos, vervoer en sorg te verskaf aan die gestrande reisigers, wat in sportkomplekse, skole, kerke, universiteite, militêre basisse, sowel as die huise van private burgers gehuisves is.<ref name="hrmtryingtoaccommodate">{{Cite web|url=http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010911usaccommodations.php|title=HRM Trying to Accommodate as Many as 10,000 International Travelers|date=11 September 2001|website=News Releases|publisher=Halifax Regional Municipality|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004062537/http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010911usaccommodations.php|archive-date=4 October 2018|access-date=3 October 2018}}</ref><ref name="psa">{{Cite web|url=http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010911usaccommodations2psa.php|title=PUBLIC SERVICE ANNOUNCEMENT|date=11 September 2001|website=News Releases|publisher=Halifax Regional Municipality|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004062523/http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010911usaccommodations2psa.php|archive-date=4 October 2018|access-date=3 October 2018}}</ref><ref name="returningnormal">{{Cite web|url=http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010917usterror16.php|title=Mayor Kelly Says HRM Returning to Normal|date=17 September 2011|website=News Releases|publisher=Halifax Regional Municipality|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004062538/http://legacycontent.halifax.ca/mediaroom/pressrelease/pr2001/010917usterror16.php|archive-date=4 October 2018|access-date=3 October 2018}}</ref> 'n Gedenkseremonie is op 14 September 2001 in die lughaweterminaal gehou.<ref name="hsia911" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] sjbr60gmi8t8ek8o2wvrhi4p862u5b7 0 423654 2892506 2835870 2026-04-10T19:31:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892506 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georges Méliès | bynaam = | beeld = Méliès portrait (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Georges Méliès in 1895 | geboortenaam = Marie-Georges-Jean Méliès | geboortedatum = {{Geboortedatum|1861|12|8}} | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1861|12|8|1938|1|21}} | sterfteplek = Parys, Frankryk | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Frankryk}} | beroep = Kulkunstenaar, akteur en filmregisseur | ander = | bekend = ''A Trip to the Moon'' (1902 )<br /> ''The Impossible Voyage'' (1904). | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Eugénie Génin<br />Jehanne D'Alcy | kinders = 2 | webblad = | handtekening = Georges Méliès Signature.svg }} '''Marie-Georges-Jean Méliès''' (/meɪˈljɛs/;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/melies "Méliès"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref> [[Frans]]: [meljɛs]; [[8 Desember]] [[1861]] – [[21 Januarie]] [[1938]]) was 'n Franse [[kulkunstenaar|teatertowenaar]], [[akteur]] en filmregisseur. Hy het baie tegniese en narratiewe ontwikkelings in die vroeë dae van die [[rolprent]] gelei, hoofsaaklik in die fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-genres. Méliès het bekendheid verwerf deur "truukfilms" te skep en het bekend geword vir sy innoverende gebruik van spesiale effekte, wat tegnieke soos vervangingsplytings, veelvuldige blootstellings, tydsverloopfotografie, toneelversmeltings en handgeverfde kleur gewild gemaak het. Hy was ook een van die eerste filmmakers wat storieborde in sy werk gebruik het.<ref name="Gress">{{cite book|last1=Gress|first1=Jon|title=Visual Effects and Compositing|date=2015|publisher=New Riders|location=San Francisco|isbn=9780133807240|page=23|url=https://books.google.com/books?id=9XrjBAAAQBAJ&pg=PA23|access-date=21 Februarie 2017}}</ref> Sy belangrikste rolprente sluit in ''[[Le voyage dans la lune]]'' (1902) en ''[[Le Voyage à travers l'impossible]]'' (1904). ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Lêer:Plaque Georges Méliès, 29 boulevard Saint-Martin, Paris 3.jpg|links|duimnael|Gedenkplaat wat die plek van Méliès se geboorte herdenk - "In hierdie woonstelblok is op 8 Desember 1861 gebore Georges Méliès, skepper van die filmskouspel, prestidigitator, uitvinder van talle illusies"]] Marie-Georges-Jean Méliès is op 8 Desember 1861 in [[Parys]] gebore as die seun van Jean-Louis Méliès en sy Nederlandse vrou, Johannah-Catherine Schuering.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Sy vader het in 1843 na Parys verhuis as 'n skoenmaker en het by 'n stewelfabriek begin werk, waar hy Méliès se moeder ontmoet het. Johannah-Catherine se vader was die amptelike stewelmaker van die Nederlandse hof, voordat 'n brand sy besigheid verwoes het. Uiteindelik het die twee getrou, 'n hoëgehalte-stewelfabriek op die Boulevard Saint-Martin gestig en twee seuns, Henri en Gaston, gehad; teen die tyd dat hul derde seun Georges gebore is, was die gesin welgesteld.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Georges Méliès het vanaf sewejarige ouderdom die Lycée Michelet bygewoon, totdat dit tydens die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] gebombardeer is; hy is hierna na die gesogte Lycée Louis-le-Grand gestuur. In sy ''[[memoires]]'' het Méliès sy formele, klassieke opvoeding beklemtoon, in teenstelling met beskuldigings vroeg in sy loopbaan dat die meeste rolprentvervaardigers "ongeletterdes was wat nie in staat was om enigiets artistiek te produseer nie."{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Hy het egter erken dat sy kreatiewe instinkte gewoonlik meer as intellektuele instinkte weeg: “Die artistieke passie was vir hom te sterk, en terwyl hy oor ’n Franse komposisie of Latynse vers nadink, het sy pen asof van self portrette of karikature van sy professore of klasmaats geskets, of selfs éen of ander fantasie-paleis of 'n oorspronklike landskap wat reeds die voorkoms van 'n teaterstel gehad het. Op 10-jarige leeftyd het hy [[Poppekas|poppeteaters van karton]] begin maak, en as tiener gesofistikeerde marionette. Méliès het aan aan die Lycée gestudeer en in 1880 sy ''baccalauréat'' verwerf.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Verhoogloopbaan == Nadat hy sy opleiding voltooi het, het Méliès by sy broers by die familieskoenbesigheid aangesluit, waar hy geleer het hoe om naaldwerk te doen. Na drie jaar se verpligte militêre diens het sy vader hom na [[Londen]] gestuur om as klerk vir 'n familievriend te werk en sy [[Engels]] te verbeter. Terwyl hy in Londen was, het hy begin om die Egiptiese saal, wat deur die Londense kulkunstenaar John Nevil Maskelyne bestuur is, te besoek. Hy het 'n lewenslange passie vir verhoogtoorkuns ontwikkel.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} Méliès het in 1885 na Parys teruggekeer met 'n nuwe begeerte: om skilderkuns aan die ''École des Beaux-Arts'' te studeer. Sy vader het egter geweier om hom as kunstenaar finansieel te ondersteun, en Georges moes dus tevrede wees met 'n werk as toesighouer oor die masjinerie by die familiefabriek. Dieselfde jaar het hy sy familie se begeerte dat hy met sy broer se skoonsuster sou trou omseil, en in die huwelik getree met Eugénie Génin, 'n familievriend se dogter wie se voogde vir haar 'n aansienlike bruidskat nagelaat het. Hulle het twee kinders gehad: Georgette,<ref>{{Cite web|url=https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/georgette-melies/|title=Georgette Méliès – Women Film Pioneers Project|website=wfpp.cdrs.columbia.edu}}</ref> gebore in 1888, en André, gebore in 1901. [[Lêer:Georges Melies 1883 Portrait of a Man.jpg|links|duimnael|'n Skildery deur Méliès, c. 1883, Wallraf-Richartz-museum, [[Keulen]], [[Duitsland]].]] Terwyl Méliès by die familiefabriek gewerk het, het hy steeds sy belangstelling in verhoog[[kulkuns]] gekweek deur optredes by te woon by die Théâtre Robert-Houdin, wat deur die towenaar Jean Eugène Robert-Houdin gestig is. Hy het ook begin om kulkunslesse te neem by Emile Voisin, wat hom die geleentheid gegee het om sy eerste openbare vertonings te gee, by die ''Cabinet Fantastique'' van die Grévin-wasmuseum en, later, by die ''Galerie Vivienne''.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} In 1888 het Méliès se vader afgetree, en Méliès het sy deel van die familieskoenbesigheid aan sy twee broers verkoop. Met die geld wat verkry is uit die verkoop daarvan, en met behulp van sy vrou se bruidskat, het hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop. Alhoewel die teater "uitmuntend" was en toegerus was met ligte, hefbome, valdeure en verskeie outomatiese apparate, was baie van die beskikbare illusies en truuks verouderd, en die bywoning van die teater was laag, selfs ná Méliès se aanvanklike opknappings. Oor die volgende nege jaar het Méliès op sy eie meer as 30 nuwe illusies geskep, vermeng met [[komedie]] en melodrama, baie soos dié wat Méliès in Londen gesien het, en bywoning het aansienlik verbeter. Een van sy bekendste illusies was die ''Wederstrewige Onthoofde Man'', waarin 'n professor se kop in die middel van 'n toespraak afgekap word en aanhou praat, totdat dit terug op sy liggaam geplaas word. Toe hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop het, het Méliès ook die teater se hoofwerktuigkundige, Eugène Calmels, bygekry asook kunstenaresse soos Jehanne D'Alcy, wat sy minnares en later sy tweede vrou geword het. Terwyl hy die teater bestuur het, het Méliès ook as 'n politieke spotprenttekenaar gewerk vir die liberale koerant ''La Griffe'', wat deur sy neef Adolphe Méliès geredigeer is.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Vroeë filmloopbaan == [[Lêer:Méliès, Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin (Star Film 70, 1896).jpg|duimnael|Georges Méliès in 'n toneel uit [[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]] (1896).]] Op 27 Desember 1895 het Méliès 'n spesiale privaatdemonstrasie van die [[Auguste en Louis Lumière|Lumière-broers]] se kinematograaf bygewoon, gegee vir eienaars van Paryse skouspelhuise.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}};<ref> Die gevierde eerste openbare vertoning by die Salon Indien du Grand Café het die volgende dag, op 28 Desember 1895, plaasgevind. Sommige bronne meld verkeerdelik dat Méliès by hierdie openbare vertoning teenwoordig was.</ref>{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès het die Lumières dadelik 10 000 frank vir een van hul masjiene aangebied; die Lumières het geweier, angstig om 'n vaste greep op hul uitvinding te hou en om die wetenskaplike aard van die toestel te beklemtoon. Om dieselfde rede het hulle die Musée Grévin se bod van 20 000 frank en die Folies Bergère se 50 000 frank dieselfde aand geweier.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès, wat van plan was om 'n filmprojektor vir die Théâtre Robert-Houdin te vind, het elders gedraai vir 'n oplossing; talle ander uitvinders in Europa en Amerika het geëksperimenteer met masjiene soortgelyk aan die Lumières se uitvinding, al was dit op 'n minder tegnies gesofistikeerde vlak. Dit is moontlik dat Méliès gereageer het op 'n wenk van Jehanne d'Alcy, wat waarskynlik Robert W. Paul se Animatograph-filmprojektor gesien het terwyl sy op toer in [[Engeland]] was; Méliès is derhalwe na Londen. Hy het ’n Animatograph by Paul gekoop, asook verskeie kortfilms wat deur Paul en deur die Edison Manufacturing Company verkoop is. Teen April 1896 het die Théâtre Robert-Houdin films vertoon as deel van sy daaglikse opvoerings.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het, nadat hy die ontwerp van die Animatograph bestudeer het, die masjien verander sodat dit as 'n filmkamera gedien het.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|pp=301–02}} Aangesien laboratoriums vir rou filmvoorraad en filmverwerking nog nie in Parys beskikbaar was nie, het Méliès ongeperforeerde film in Londen gekoop en sy films persoonlik ontwikkel en gedruk deur gebruik, beproewinge en foute.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In September 1896 het Méliès, Lucien Korsten en Lucien Reulos die Kinétographe Robert-Houdin gepatenteer, 'n gietysterkamera-projektor, waarna Méliès verwys het as sy "koffiemeul" en "masjiengeweer", vanweë die geraas wat dit gemaak het. Teen 1897 het die tegnologie in so 'n mate ontwikkel dat beter kameras in Parys te koop aangebied is, wat daartoe gelei het dat Méliès sy eie kamera weggegooi het en beter kameras aangeskaf het wat deur Gaumont, die Lumières en Pathé gemaak is.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het meer as 500 [[rolprent]]e van 1896 tot 1913 geregisseer, wat van 1 minuut tot 40 minute geduur het. Wat die onderwerp betref, is hierdie rolprente soortgelyk aan die magiese teatervertonings wat Méliès aangebied het, wat "toertjies" en onmoontlike gebeurtenisse bevat, soos voorwerpe wat verdwyn of van grootte verander. Hierdie vroeë spesiale effekte-films was in wese sonder intrige. Die spesiale effekte is slegs gebruik om te wys wat moontlik is, eerder as om die algehele verhaal te verbeter. Méliès se vroeë films was meestal saamgestel uit enkel-in-kamera-effekte, wat vir die hele film gebruik is. Nadat hy met veelvuldige blootstelling geëksperimenteer het, het Méliès byvoorbeeld sy film ''The One-Man Band'' geskep waarin sewe verskillende karakters gelyktydig vertoon word.<ref>Fry & Fourzon, ''The Saga of Special Effects'', bl. 8</ref> [[Lêer:Méliès, Une nuit terrible (Star Film 26, 1896).jpg|duimnael|Toneel uit ''A Terrible Night.'']] Méliès het sy eerste rolprente in Mei 1896 begin skiet en dit teen daardie Augustus by die Théâtre Robert-Houdin vertoon. Aan die einde van 1896 het hy en Reulos die Star Film Company gestig, met Korsten wat as sy primêre kamera-operateur opgetree het. Baie van sy vroeë rolprente was kopieë en verwerkings van die Lumière-broers se rolprente, gemaak om te kompeteer met die 2000 daaglikse kliënte van die Grand Café.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Dit het sy eerste film, ''Playing Cards'', ingesluit, wat soortgelyk is aan 'n vroeë Lumière-film. Baie van sy ander vroeë rolprente het egter Méliès se aanleg vir teatraliteit en die skouspel weerspieël, soos ''A Terrible Night'', waarin 'n hotelgas deur 'n reuse-[[weeluis]] aangeval word.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Maar van groter belang is die feit dat die Lumière-broers kamera-operateurs regoor die wêreld gestuur het as etnografiese dokumentêre rolprentvervaardigers, met die gevolg dat hul uitvinding uiters belangrik in wetenskaplike en historiese studies sou wees. Méliès se Star Film Company was daarteenoor meer gerig op die "kermiskliënt", wat gesmag het na sy spesifieke handelsmerk van magie en illusie.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In sy vroegste rolprente het Méliès begin eksperimenteer met spesiale effekte wat eie aan rolprentvervaardiging was. Dit het, volgens Méliès se ''memoires'', per ongeluk 'n aanvang geneem toe sy kamera in die middel van 'n filmsessie vasgehaak het en 'n Madeleine-Bastille-bus in 'n lykswa, en vroue na mans, verander het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Hierdie selfde stop-truuk-effek is reeds deur [[Thomas Edison]] gebruik toe hy 'n onthoofding in ''The Execution of Mary Stuart'' uitgebeeld het. Méliès se filmeffekte en unieke styl van film-spesiale effekte was egter sy eie. Hy het die eers keer hierdie effekte gebruik in ''[[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]]'' (''The Vanishing Lady)'', waarin die clichématige truuk van 'n persoon wat deur middel van 'n valdeur van die verhoog verdwyn aangepas is, en 'n persoon in 'n geraamte verander is, totdat hy of sy uiteindelik weer op die verhoog verskyn het.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} In September 1896 het Méliès 'n filmateljee op sy eiendom in Montreuil, net buite Parys, begin bou. Die hoof-verhooggebou is geheel en al van glasmure en glasplafonne gemaak om sonlig vir filmblootstelling toe te laat. Die afmetings daarvan was identies aan die Théâtre Robert-Houdin. Die eiendom het ook kleedkamers en 'n stoor vir stelkonstruksie ingesluit. Omdat kleur dikwels op onverwagte maniere op swart-en-wit film voorkom, is alle stelle, kostuums en akteurs se grimering in verskillende kleure van grys gedoen. Méliès het die ateljee beskryf as "die vereniging van die fotografiewerkswinkel (in sy reusagtige proporsies) en die teaterverhoog."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Akteurs het voor 'n geverfde stel opgetree, soos geïnspireer deur die konvensies van magie en musiekteater. Vir die res van sy rolprentloopbaan het hy sy tyd tussen Montreuil en die Théâtre Robert-Houdin verdeel, waar hy "om sewe uur by die ateljee gearriveer het en vir die duur van die 10-uur-lange werksdag boustelle en rekwisiete vervaardig het. Na vyf uur sou hy verklee en na Parys vertrek om ses uur by die teaterkantoor te wees om besoekers te ontvang, sy stelontwerpe te skets, en daarna terug te keer na Montreuil om te rus. Op Vrydae en Saterdae het hy tonele geskiet wat gedurende die week voorberei is, en Sondae en vakansiedae is 'n teatermatinee, drie filmvertonings en 'n aandaanbieding gehou, wat tot half-twaalf geduur het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} [[Lêer:Méliès, Le château hanté (Star Film 96, 1897).jpg|links|duimnael|Toneel uit die 1897-film ''Le Château hanté.'']] In totaal het Méliès 78 rolprente in 1896 gemaak en 52 in 1897. Teen hierdie tyd het hy elke rolprentgenre gedek wat hy vir die res van sy loopbaan sou verfilm. Dit het die Lumière-agtige dokumentêre films, komedies, historiese rekonstruksies, dramas, towerkuns en ''féeries'' (feëverhale) ingesluit, wat sy bekendste [[genre]] geword het. In 1897 is Méliès deur die gewilde sanger Paulus opdrag gegee om films van sy optredes te maak.<ref name="abel">Abel, ''Encyclopedia of Early Cinema'' [https://books.google.com/books?id=hFxwX-dM008C&pg=PA460 p.460]</ref> Omdat Paulus geweier het om buite op te tree, moes sowat dertig boog- en kwiklampe in die Méliès-ateljee gebruik word, een van die eerste kere wat kunsmatige lig vir kinematografie gebruik is.<ref name="victorian">Anthony, Barry & Bottomore, Stephen. [https://www.victorian-cinema.net/paulus.php Paulus (Jean-Paulin Habans)], ''Who's Who of Victorian Cinema''. Besoek 8 November 2021</ref> Die rolprente is as ''Paulus Chantant'' by die Ba-Ta-Clan geprojekteer. Daar het Paulus agter die bioskoopskerm gesit en sing – en sodoende die illusie van 'n film met klank geskep. In dieselfde jaar het Georges Brunel geskryf dat "MM. Méliès en Reulos bowenal 'n spesialiteit gemaak het van fantastiese of artistieke tonele, reproduksies van teatertonele, ens., om 'n spesiale genre te skep, heeltemal anders as die gewone kinematografiese uitsigte wat uit straattonele of genre-onderwerpe bestaan." {{sfn|Rosen|1987|p=751}} Soos die Lumière-broers en Pathé het Star Films ook "stag films" gemaak soos bv. "Peeping Tom at the Seaside", "A Hypnotist at Work" en "After the Ball", wat die enigste van hierdie soort rolprente is wat oorleef het, insluitende die verfilming van Jeanne d'Alcy wat haar vleeskleurige en nousluitende uitrusting uittrek en deur haar bediende gebad word. Van 1896 tot 1900 het Méliès 10 advertensies gemaak vir produkte soos [[whisky]], [[sjokolade]] en babagraankos.{{sfn|Rosen|1987|p=751}} In September 1897 het Méliès gepoog om die Théâtre Robert-Houdin in 'n fliekteater te omskep met minder toorkunsvertonings. Teen die einde van Desember 1897 was filmvertonings egter beperk tot slegs Sondagaande.{{sfn|Rosen|1987|p=752}} [[Lêer:Méliès, La lune à un mètre (Star Film 160-162, 1898) 01.jpg|duimnael|Toneel van ''The Astronomer's Dream.'']] Méliès het in 1898 slegs 27 rolprente gemaak, maar sy werk het meer ambisieus en uitgebreid geword. Sy rolprente het 'n historiese rekonstruksie van die heengaan van die USS Maine, getiteld ''Divers at Work on the Wreck of the "Maine'', die toorkunsfilm ''The Famous Box Trick'' en die ''féerie'', ''The Astronomer's Dream, ingesluit.'' In hierdie film speel Méliès 'n [[Sterrekunde|sterrekundige]], wie se laboratorium getransformeer en deur demone en engele besoek word. Hy het ook een van sy eerste van vele godsdienstige [[satire]]s gemaak met ''The Temptation of Saint Anthony'', waarin 'n standbeeld van [[Jesus Christus]] aan die kruis in 'n verleidelike vrou omskep word. Hy het voortgegaan om met sy spesiale effekte te eksperimenteer, soos 'n omgekeerde perspektief in ''A Dinner Under Difficulties'', waar hy 'n strook film handmatig agteruit gedraai het om die effek te verkry. Hy het ook met superimposisie geëksperimenteer, waar hy akteurs in ’n swart agtergrond verfilm en daarna film deur die kamera terugspoel en die beeldmateriaal weer ontbloot om ’n dubbele blootstelling te skep. Hierdie rolprente sluit ''The Cave of the Demon''s in, waarin deursigtige geeste in ’n grot spook, en ''The Four Troublesome Heads'', waarin Méliès sy eie kop drie keer verwyder en ’n musikale koor skep. Om hierdie effekte te bereik was uiters moeilik en het aansienlike vaardigheid vereis. In 'n artikel van 1907 het Méliès opgemerk: "Elke sekonde moet die akteur wat tien verskillende tonele speel, presies onthou wat hy op dieselfde punt in die voorafgaande tonele gedoen het, en die presiese plek waar hy op die verhoog was, terwyl die film rol."{{sfn|Rosen|1987|p=752}} Méliès het in 1899 48 rolprente gemaak terwyl hy voortgegaan het om met spesiale effekte te eksperimenteer, byvoorbeeld in die vroeë gruwelfilm ''[[Cléopâtre|Robbing Cleopatra's Tomb]]''. Die film is nie 'n historiese rekonstruksie van die Egiptiese koningin [[Cleopatra]] nie, maar beeld eerder uit hoe haar [[mummie]] in die moderne era opgewek word. ''Cléopâtre'' was na bewering verlore, totdat 'n kopie in 2005 in Parys ontdek is.<ref>{{cite web |title=Lost 106-Year-Old Movie Discovered |url=http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |publisher=MovieWeb |date=22 September 2005 |access-date=28 Desember 2013 |archive-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234637/http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |url-status=dead }}</ref> Daardie jaar het Méliès ook twee van sy mees ambisieuse en bekendste rolprente gemaak. In die somer het hy die historiese rekonstruksie ''The Dreyfus Affair'' gemaak, wat gebaseer is op die destyds voortslepende en omstrede politieke skandaal, waarin die Joods-Franse weermagkaptein [[Alfred Dreyfus]] valslik beskuldig en deur sy bevelvoerders van hoogverraad aangekla is. Méliès was pro-Dreyfus, en die rolprent toon Dreyfus in 'n simpatieke lig, wat as onskuldige opgesluit is in die [[Devil's Island]]-gevangenis. Tydens vertonings van die rolprent het gevegte tussen mense aan verskillende kante van die debat uitgebreek, en die polisie het uiteindelik die laaste deel van die rolprent verbied, waar Dreyfus na die tronk terugkeer.{{sfn|Rosen|1987|p=753}} [[Lêer:Méliès, Cinderella (Star Film 219-224, 1899).jpg|links|duimnael|Toneel uit ''Cendrillon.'']] Later daardie jaar het Méliès die ''féerie'' ''[[Aspoestertjie]]'' ''([[Cendrillon]])'' gemaak, gebaseer op Charles Perrault se sprokie. Die film was ses minute lank en het 'n rolverdeling van meer as 35 mense gehad, insluitend Bleuette Bernon in die titelrol. Dit was ook Méliès se eerste rolprent met veelvuldige tonele, bekend as ''tableaux''. Die film was baie suksesvol regoor Europa en in die Verenigde State, en het meestal in musieksale gespeel. Amerikaanse rolprentverspreiders soos Siegmund Lubin het veral nuwe materiaal nodig gehad, beide om sy gehoor met nuwe rolprente te lok en om Edison se groeiende monopolie teë te werk. Méliès se rolprente was besonder gewild, en ''Cendrillon'' is dikwels vertoon as 'n gewilde besienswaardigheid selfs jare ná die Amerikaanse vrystelling daarvan in Desember 1899.<ref>Musser, Charles. History of the American Cinema: Volume 1, The Emergence of Cinema. Charles Scribner's Sons, Inc. 1990. bl. 277.</ref> Amerikaanse rolprentvervaardigers soos Thomas Edison was gegrief oor die mededinging van buitelandse maatskappye en het ná die sukses van ''Cendrillon'' gepoog om Méliès te verhoed om die meeste rolprente in die VSA te vertoon; maar Méliès het gou die proses ontdek om duplikaatnegatiewe te skep. Méliès en ander het hierna in 1900 die vakbond Chambre Syndicale des Editeurs Cinématographiques<ref>Bessy & Lo Duca, Méliès Mage, appendix « Mes mémoires », ed. J. J. Pauvert, Paris 1961, bl. 175</ref>{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=258}} gestig as 'n manier om hulself in buitelandse markte te verdedig. Méliès was die eerste president van die vakbond, en het tot 1912 gedien, en die Théâtre Robert-Houdin was die groep se hoofkwartier. Omtrent dieselfde tyd het Méliès die finansiële sukses van sy rolprente gebruik om die Montreuil-ateljee uit te brei, wat hom in staat gestel het om selfs meer uitgebreide stelle en bykomende stoorplek vir sy groeiende argief van rekwisiete, kostuums en ander aandenkings te skep. ==Internasionale sukses== [[Lêer:Méliès, L'homme-orchestre (Star Film 262-263, 1900) 02.jpg|links|duimnael|Toneel uit ''The One-Man Band.'']] In 1900 het Méliès talle rolprente gemaak, insluitend die 13 minute lange ''[[Jeanne d'Arc (1900-rolprent)|Jeanne d'Arc]]''. Hy het ook ''The One-Man Band'' gemaak, waarin Méliès voortgegaan het om sy spesiale effekte te verfyn deur homself op kamera te vermenigvuldig om sewe instrumente gelyktydig te speel. Nog 'n noemenswaardige rolprent was The ''Christmas Dream'', wat rolprenteffekte met tradisionele [[Kersfees]]-pantomime-tonele saamgevoeg het.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1901 het Méliès voortgegaan om suksesvolle films te vervaardig en was op die hoogtepunt van sy gewildheid. Sy rolprente daardie jaar het ''The Brahmin and the Butterfly'' ingesluit, waarin Méliès 'n [[Brahman]] uitbeeld wat 'n ruspe in 'n pragtige vrou met vlerke omskep, maar self in 'n ruspe verander word. Hy het ook die ''féerie'' ''Rooikappie'' en ''[[Barbe-Bleue]]'' (Bloubaard) gemaak, albei gebaseer op stories van Charles Perrault. In ''Blue Beard'' speel Méliès die gelyknamige vrou-moordenaar en mede-sterre saam met Jeanne d'Alcy en Bleuette Bernon. Die film is 'n vroeë voorbeeld van parallelle dwarssny en passnitte van karakters wat van een vertrek na die volgende beweeg. Die Edison Company se 1902-film ''Jack and the Beanstalk'', geregisseer deur Edwin S. Porter, is beskou as 'n minder suksesvolle Amerikaanse weergawe van verskeie Méliès-films, veral ''Blue Beard''.<ref>Musser. p. 325.</ref> Daardie jaar het Méliès ook ''Off to Bloomingdale Asylum'' gemaak, 'n swartgesig-[[burleske]] wat vier wit buspassasiers insluit wat verander in een groot swart passasier, wat dan deur die busbestuurder geskiet word.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1902 het Méliès met kamerabeweging begin eksperimenteer om die illusie te skep van 'n karakter wat van grootte verander. Hy het hierdie effek bereik deur "die kamera vorentoe te laat beweeg" op 'n katrol-getrekte stoelstelsel, wat vervolmaak is om die kamera-operateur in staat te stel om fokus akkuraat aan te pas en vir die akteur om sy of haar posisie in die raam aan te pas soos nodig {{sfn|Rosen|1987|p=754}} Hierdie effek het begin met ''The Devil and the Statue'', waarin Méliès [[Satan]] speel en tot die grootte van 'n [[reus]] groei om [[William Shakespeare]] se Juliet te terroriseer, maar krimp dan wanneer die [[Maagd Maria]] tot die redding van die meisie in nood kom. Hierdie effek is weer gebruik in ''L'Homme à la tête en caoutchouc'' (Die man met die rubberkop), waarin Méliès 'n wetenskaplike speel wat sy eie kop tot enorme afmetings uitbrei. Hierdie eksperiment, saam met die ander wat hy oor die jare vervolmaak het, is later daardie jaar in sy mees bekende en geliefde rolprent gebruik.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} [[Lêer:Le Voyage dans la lune.jpg|duimnael|Die toneel uit ''Le voyage dans la lune'' waarin die ruimteskip die maan se oog tref, het 'n ikoniese beeld in die rolprentgeskiedenis geword.]] In Mei 1902 het Méliès die film Le ''voyage dans la lune'' (''A Trip to the Moon'') gemaak wat losweg gegrond was op [[Jules Verne]] se 1865-roman ''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'' (''From the Earth to the Moon''), sy 1870-vervolgverhaal ''Autour de la Lune'', (''Around the Moon''), en [[H.G. Wells]] se 1901-roman T''he First Men in the Moon''. In die film speel Méliès as professor Barbenfouillis, 'n karakter soortgelyk aan die sterrekundige wat hy in 1898 in ''The Astronomer's Dream'' gespeel het.<ref>{{Citation|last1=MacKenzie|first1=Scott|title=Méliès's Dream Film and Strindberg's Dream Play: Compressing Time and Space|date=2019|work=August Strindberg and Visual Culture: The Emergence of Optical Modernity in Image, Text and Theatre|pages=95–112|publisher=Bloomsbury|isbn=9781501338007|last2=Stenport|first2=Anna Westerstahl|doi=10.5040/9781501338038.ch-001|s2cid=192588848}}</ref> Professor Barbenfouillis is die President van die Astronomer's Club en stel 'n ekspedisie na die [[Maan]] voor. ’n Ruimtevoertuig in die vorm van ’n groot [[artillerie]]-dop word in sy laboratorium gebou, en hy gebruik dit om ses mans (insluitend hyself) op ’n reis na die Maan te lanseer. Die voertuig word uit 'n groot kanon die ruimte in geskiet en tref die Man in die Maan in die oog. Die groep verken die maan se oppervlak voordat hulle gaan slaap. Terwyl hulle droom, word hulle waargeneem deur die maangodin Phoebe, gespeel deur Bleuette Bernon, wat dit laat sneeu. Later, terwyl hulle ondergronds is, word hulle aangeval en gevang deur 'n groep Maan-buiteaardsewesens, gespeel deur akrobate van die Folies Bergère. Voor die Maan koning gebring, slaag hulle daarin om te ontsnap en word teruggejaag na hul ruimteskip. Dan, met behulp van 'n tou wat aan die ruimteskip vasgemaak is, val die mans, saam met 'n vreemdeling, van die maan terug na die aarde, en beland in die see (waar 'n bo-opgestelde vistenk die illusie van die diep oseaan skep). Uiteindelik word die ruimteskip aan wal gesleep en die terugkerende avonturiers word deur die dorpsmense gevier.{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Op 14 minute was dit Méliès se langste film tot op daardie datum en het 10 000 frank gekos om te vervaardig. Die rolprent was 'n enorme sukses in Frankryk en regoor die wêreld, en Méliès het beide swart-en-wit en handgekleurde weergawes aan kliente verkoop. Die rolprent het Méliès bekend gemaak in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waar vervaardigers soos Thomas Edison, Siegmund Lubin en William Selig onwettige kopieë vervaardig het en groot bedrae geld daaruit gemaak het.<ref name="solomon-2011">{{citation|first=Matthew|last=Solomon|chapter=Introduction|title=Fantastic Voyages of the Cinematic Imagination|chapter-url=http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|publisher=SUNY Press|access-date=2 Januarie 2017|page=2|quote=Soos Charles Musser opmerk, 'Lubin-, Selig- en Edison-katalogusse van 1903–04 het baie vervalsings gelys … en het besondere prominensie gegee aan Méliès-rolprente soos … ''A Trip to the Moon''. Gevolglik het Méliès maar 'n klein fraksie ontvang van die aansienlike wins wat die film verdien het deur verkope van afdrukke en teatertoelatings.|archive-date=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|url-status=dead|archivedate=19 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf}}</ref> Hierdie kopieregskending het veroorsaak dat Méliès 'n Star Films-kantoor in New York City geopen het, met sy broer Gaston Méliès in beheer. Gaston was onsuksesvol in die skoenbedryf en het ingestem om by sy meer suksesvolle broer in die filmbedryf aan te sluit. Hy het in November 1902 na New York gereis en die omvang van die oortreding in die VSA ontdek, soos dat Biograph tantième op Méliès se film aan die rolprentpromotor Charles Urban betaal het.<ref>Musser. bl. 364.</ref> Toe Gaston die takkantoor in New York geopen het, het dit 'n handves ingesluit wat deels lees: "In die opening van 'n fabriek en kantoor in New York is ons voorbereid en vasbeslote om alle vervalsers en seerowers te vervolg. Ons sal nie twee keer praat nie, ons sal optree! "{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Gaston is in die VSA bygestaan deur Lucien Reulos, wat die man was van Gaston se skoonsuster, Louise de Mirmont.<ref name="cinematographes.free.fr">[http://cinematographes.free.fr/reulos.html Lucien Reulos]. Cinematographes.free.fr. Besoek 16 Augustus 2013.</ref> Méliès se groot sukses in 1902 het voortgeduur met sy drie ander groot produksies van daardie jaar. In ''The Coronation of Edward VII'' fokus Méliès op die werklike kroning van [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] op. Die film is voor die werklike gebeurtenis geskiet (aangesien hy toegang tot die kroning geweier is) en is in opdrag van Charles Urban, hoof van die Warwick Trading Company en die Star Films-verteenwoordiger in Londen. Die film was gereed om vrygestel te word op die dag van die kroning; die geleentheid is egter vir ses weke uitgestel weens Edward se gesondheid. Dit het Méliès toegelaat om werklike beeldmateriaal van die koetsoptog in die film by te voeg. Die rolprent was finansieel suksesvol en Edward VII het dit self na bewering geniet. Vervolgens het Méliès die ''féeries'' ''Gulliver's Travels Among the Lilliputians and the Giants'' gemaak, gebaseer op die roman deur [[Jonathan Swift]], en ''Robinson Crusoe'', gebaseer op die roman deur [[Daniel Defoe]].{{sfn|Rosen|1987|p=755}} In 1903 het Méliès ''[[Le Royaume des fées]]'' gemaak, wat filmresensent Jean Mitry "ongetwyfeld Méliès se beste film, en in elk geval die mees intens poëtiese" genoem het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Die ''[[Los Angeles Times]]'' noem die film "'n interessante uitstalling van die perke waartoe bewegende prente gemaak kan word in die hande van kundiges wat toegerus is met tyd en geld om hul toestelle uit te voer".<ref>Musser, p. 299.</ref> Afdrukke van die film oorleef in die filmargiewe van die British Film Institute en die [[Biblioteek van die VSA-kongres]].<ref name="Silentera">{{cite web |url=http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |title=Silent Era: Fairyland: A Kingdom of Fairies |access-date=20 Julie 2008 |work=silentera |archive-date=6 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006231238/http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |url-status=dead }}</ref> Méliès het die jaar voortgesit deur baie van sy kamera-effekte te vervolmaak, soos meer vinnige transformasies in Ten Ladies in One Umbrella en die sewe superimposisies wat hy in ''The Melomaniac'' gebruik het. Hy het die jaar afgesluit met ''The Damnation of Faust'', gebaseer op die [[Faust]]-legende. Die film is losweg gegrond op ’n opera deur [[Hector Berlioz]], maar dit gee minder aandag aan die storie en meer aan die spesiale effekte wat ’n toer deur die hel verteenwoordig. Dit sluit ondergrondse tuine, mure van vuur en mure van water in.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} In 1904 het hy die vervolgverhaal ''Faust en Marguerite'' gemaak. Hierdie keer was die film gebaseer op 'n opera deur [[Charles Gounod]]. Méliès het ook 'n gekombineerde weergawe van die twee films geskep wat ooreenstem met die hoofarias van die operas. Hy het later in 1904 voortgegaan om "hoëkuns"-films te maak, soos ''The Barber of Seville''. Hierdie rolprente was gewild onder beide gehore en kritici ten tyde van hul vrystelling, en het Méliès gehelp om meer aansien te vestig.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} [[Lêer:Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 20.jpg|duimnael|Die Son sluk die vlieënde trein in ''The Impossible Voyage.'']] Sy hoofproduksie van 1904 was ''Le Voyage à travers l'impossible'' (Die Onmoontlike Reis), ’n film soortgelyk aan ''Le voyage dans la lune'' oor ’n ekspedisie om die wêreld, in die oseane en selfs na die [[Son]]. In die film speel Méliès Ingenieur Mabouloff van die Institute of Incoherent Geography, wat soortgelyk is aan die vorige professor Barbenfouillis. Mabouloff lei 'n groep op die reis op die baie Automobouloffs, die voertuie wat hulle op hul reise gebruik. Terwyl die mans op pad is na die hoogste pieke van die [[Alpe]], beweeg hul voertuig verder opwaarts en neem hulle onverwags na die Son, wat 'n gesig het baie soos die man in die maan en die voertuig insluk. Uiteindelik gebruik die mans 'n [[duikboot]] om terug na planeet Aarde en in die see te lanseer. Hulle word terug by die huis begroet deur aanbiddende bewonderaars. Die film was 24 minute lank en was 'n sukses. Die rolprentresensent Lewis Jacobs het gesê dat "die rolprent al Méliès-talente tot uitdrukking gebring het ... Die kompleksiteit van sy truuks, sy vindingrykheid met meganiese vaardighede, die verbeeldingrykheid van die instellings en die weelderige tablo's het die film 'n meesterstuk vir sy dag gemaak."{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Later in 1904 het die regisseur van Folies Bergère, Victor de Cottens, Méliès genooi om 'n spesiale effekte-film te skep om in sy teater se revue opgeneem te word. Die resultaat was ''An Adventurous Automobile Trip'', 'n satire van [[Leopold II van België]]. Die film is by die Folies Bergère vertoon voordat Méliès dit as 'n Star Films-produksie begin verkoop het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Aan die einde van 1904 het Thomas Edison die Amerikaanse produksiemaatskappy Paley & Steiner gedagvaar oor kopieregskending vir rolprente wat stories, karakters en selfs geskiet-opstellings gehad het presies soos rolprente wat Edison gemaak het. Edison het ook Pathé Frères, Eberhard Schneider en Star Films om ongespesifiseerde redes by hierdie regsgeding ingesluit. Paley & Steiner het buite die hof met Edison geskik (en is later deur Edison uitgekoop) en die saak het nooit verhoor nie.<ref>Musser. bl. 402.</ref> Victor de Cottens het in 1905 vir Méliès gevra om met hom saam te werk aan ''The Merry Deeds of Satan'', ’n teaterrevy vir die Théâtre du Châtelet. Méliès het twee kortfilms vir die vertonings bygedra, ''Le Voyage dans l'espace'' (Die Ruimtereis) en ''Le Cyclone'' (Die sikloon), en het die scenario saam met de Cottons vir die hele revue geskryf. 1905 was ook die 100ste verjaardag van Jean Eugène Robert-Houdin, en die Théâtre Robert-Houdin het 'n spesiale viering-opvoering geskep, insluitend Méliès se eerste nuwe verhoogtruuk in etlike jare, ''Les Phénomènes du Spiritisme''. Terselfdertyd was hy weer besig om sy ateljee by Montreuil te hermodelleer en uit te brei deur elektriese ligte te installeer, 'n tweede verhoog by te voeg en kostuums van ander bronne te koop. {{sfn|Rosen|1987|p=756}} Méliès se rolprente vir 1905 sluit in die avontuur ''The Palace of the Arabian Nights'' en die féerie ''Rip's Dream'', gebaseer op die Rip Van Winkle-legende en die opera deur Robert Planquette. In 1906 het sy uitset 'n bygewerkte, komiese verwerking van die [[Faust]]-legende ''The Merry Frolics of Satan and The Witch'' ingesluit. Die féerie-styl wat Méliès die bekendste was, het gewildheid begin verloor, en hy het begin om rolprente in ander genres te maak, soos misdaadfilms en gesinsfilms. In die VSA moes Gaston Méliès die verkooppryse van drie van Méliès se vroeëre, gewilde féeries, Cinderella, Bluebeard en Robinson Crusoe, verlaag. Teen die einde van 1905 het Gaston die pryse van alle rolprente op die Star Films-katalogus met 20% verlaag, wat wel verkope verbeter het.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} ==Latere filmloopbaan en agteruitgang== [[Lêer:Melies's Montreuil studio.jpg|links|duimnael|Méliès by sy ateljee in Montreuil.]] In 1907 het Méliès drie nuwe illusies vir die verhoog geskep en dit by die Théâtre Robert-Houdin opgevoer, terwyl hy voortgegaan het met die vervaardiging van 'n bestendige stroom films, insluitend ''Under the Seas'', en 'n kort weergawe van Shakespeare se ''Hamlet''. Tog het sulke filmkritici soos Jean Mitry, Georges Sadoul en ander verklaar dat Méliès se werk begin afneem het, en filmgeleerde Miriam Rosen het geskryf dat die werke begin "verval in die herhaling van ou formules aan die een kant en 'n ongemaklike nabootsing van nuwe neigings aan die ander kant."{{sfn|Rosen|1987|p=757}} In 1908 het Thomas Edison die Motion Picture Patents Company geskep as 'n manier om die filmbedryf in die Verenigde State en Europa te beheer. Die maatskappye wat by die konglomeraat aangesluit het, was Edison, Biograph, Vitagraph, Essanay, Selig, Lubin, Kalem, American Pathé en Méliès' Star Film Company, met Edison wat as president van die kollektief opgetree het. Star Films was verplig om die MPPC van eenduisend voet film per week te voorsien, en Méliès het daardie jaar 58 rolprente gemaak ter nakoming van die verpligting. Gaston Méliès het sy eie ateljee in [[Chicago]], die Méliès Manufacturing Company, gestig wat sy broer gehelp het om die verpligting teenoor Edison na te kom, alhoewel Gaston geen rolprente in 1908 vervaardig het nie.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} Daardie jaar het Méliès die ambisieuse film ''Humanity Through the Ages'' gemaak. Hierdie pessimistiese film vertel die geskiedenis van mense van [[Kain en Abel]] tot die [[Den Haag|Haagse]] Vredeskonferensie van 1907 oor. Die film was onsuksesvol, maar Méliès was dwarsdeur sy lewe trots daarop.{{sfn|Rosen|1987|p=757–8}} Vroeg in 1909 het Méliès die "Congrès International des éditeurs de films" in Parys voorgesit. Onder Méliès se voorsitterskap het die Europese kongres van 2 tot 4 Februarie 1909 plaasgevind. In sy mémoires<ref>Méliès Mage « Mes Mémoires » bl. 175</ref> sê Méliès dat hierdie kongres die tweede een was, na die 1908-kongres.<ref>Isac Thornsen, Nordisk Films Kompagni, 1906-1924, vol. 5, KINtop/5-Studies in Early Cinema, 2017, bl.71, {{ISBN|978-0-86196-731-5}}. Thorsen verduidelik dat die eerste sogenaamde kongres op 9 Maart 1908 in [[Parys]] plaasgevind het en 'n vergadering van geen betekenis was nie.</ref> In 1909 het die kongres belangrike besluite geneem oor filmverhuring, en die aanvaarding van 'n enkele tipe filmperforasie, om Edison en die MPPC te stuit.{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=357-359}} Soos ander was Méliès ontevrede met die monopolie wat Edison geskep het en wou terugveg. Die lede van die kongres het ingestem om nie meer films te verkoop nie, maar om dit vir vier maande tydperke slegs aan lede van hul eie organisasie te verhuur, en om 'n gestandaardiseerde filmperforasietelling op alle rolprente aan te neem. Méliès was ongelukkig oor die tweede van die drie voorwaardes, want sy vernaamste kliënte was eienaars van kermisterreine en musieksale. 'n Vaktydskrif vir kermis het Méliès aangehaal wat gesê het: "Ek is nie 'n korporasie nie; ek is 'n onafhanklike vervaardiger."{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Méliès het in die herfs van 1909 rolprentvervaardiging hervat en nege rolprente vervaardig,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=355}} insluitend ''Whimsical Illusions'', waarin hy 'n magiese effek op die verhoog aanbied. Terselfdertyd het Gaston Méliès die Méliès Manufacturing Company na Fort Lee, [[New Jersey]], verskuif. In 1910 het Gaston die Star Film Ranch, 'n ateljee in [[San Antonio]], [[Texas]], gestig waar hy begin het om Westerns te vervaardig. Teen 1911 het Gaston sy tak van Star Films American Wildwest Productions herdoop en 'n ateljee in Suid-Kalifornië geopen. Hy het meer as 130 films van 1910 tot 1912 vervaardig, en hy was die primêre bron vir die nakoming van Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy. Van 1910 tot 1912 het Georges Méliès baie min rolprente vervaardig.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} In 1910 het Méliès tydelik opgehou om films te maak omdat hy verkies het om 'n groot towervertoning ''Les Fantômes du Nil'' te skep, en hy het op 'n uitgebreide toer in Europa en Noord-Afrika gegaan {{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=10}}<ref>Jacques Malthête et Laurent Mannoni (dir.) Méliès, magie et cinéma, Paris Musée/ Fondation EDF, 277 bl 31, {{ISBN|2-87900-598-1}}</ref> Later daardie jaar het Star Films 'n ooreenkoms met die Gaumont Film Company onderteken om al sy films te versprei. In die herfs van 1910 het Méliès 'n ooreenkoms met Charles Pathé aangegaan wat sy filmloopbaan vernietig het. Méliès het 'n groot bedrag geld aanvaar om rolprente te vervaardig, en in ruil daarvoor het Pathé Frères versprei en die reg voorbehou om hierdie rolprente te redigeer. Pathé het ook die akte van beide Méliès se huis en sy Montreuil-ateljee gehou as deel van die transaksie. Méliès het dadelik begin met die vervaardiging van meer uitgebreide films, en die twee wat hy in 1911 vervaardig het, was ''Baron Munchausen se Droom'' en ''The Diabolical Church Window''. Ten spyte van die uitspattigheid van hierdie fees wat net 'n dekade tevore uiters gewild was, het albei rolprente finansieel misluk.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:Conquest of the Pole.jpg|duimnael|Toneel uit ''Conquest of the Pole.'']] In 1912 het Méliès voortgegaan om ambisieuse rolprente te maak, veral met die ''féerie'' ''The Conquest of the Pole''. Alhoewel geïnspireer deur sulke kontemporêre gebeure soos Robert Peary se ekspedisie na die Noordpool in 1909 en Roald Amundsen se ekspedisie na die Suidpool in 1911, het die film ook sulke fantastiese elemente ingesluit soos 'n griffin-kop-vliegtuig en 'n sneeu-reus wat deur 12 teaterwerkers bedryf is, sowel as elemente wat herinner aan [[Jules Verne]] en sommige van dieselfde "fantastiese reis" temas as ''A Trip to the Moon'' en ''The Impossible Voyage''. Ongelukkig was ''Conquest of the Pole'' nie winsgewend nie, en Pathé het besluit om van hierdie punt af sy reg uit te oefen om Méliès se films te redigeer. Een van Méliès se latere ''féeries'' was ''Cendrillon ou la Pantoufle merveilleuse'', 'n 54-minute oorvertelling van die [[Aspoestertjie]]-legende, geskiet met nuwe diepfokuslense, buite in plaas van teen teateragtergronde. Pathé het Méliès se jarelange mededinger Ferdinand Zecca gehuur om die film tot 33 minute te snoei, en dit was ook nie winsgewend nie. Na soortgelyke ervarings met ''The Knight of the Snows'' en ''The Voyage of the Bourrichon Family'' in laat 1912, het Méliès sy kontrak met Pathé verbreek.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:GeorgesMelies-1930.png|duimnael|Georges Méliès in die 1930's.]] Intussen het Gaston Méliès sy gesin en 'n filmspan van meer as twintig mense in die somer van 1912 na [[Tahiti]] geneem. Vir die res van daardie jaar en tot ver in 1913 het hy deur die Suid-[[Stille Oseaan]] en [[Asië]] gereis en filmmateriaal teruggestuur na sy seun in [[New York]]. Die beeldmateriaal was dikwels beskadig of andersins onbruikbaar, en Gaston kon nie meer Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy nakom nie. Teen die einde van sy reise het Gaston Méliès $50 000 verloor en moes die Amerikaanse tak van Star Films aan Vitagraph Studios verkoop. Gaston het uiteindelik na Europa teruggekeer en in 1915 gesterf. Hy en Georges Méliès was nie op goeie voet met mekaar ná sy terugkeer na Europa nie.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Toe Méliès sy kontrak met Pathé in 1913 verbreek het, het hy niks gehad om sy skuld aan dié maatskappy te dek nie. Alhoewel 'n moratorium wat aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] verklaar is, Pathé verhinder het om sy huis en die Montreuil-ateljee in besit te neem, was Méliès bankrot en kon hy nie voortgaan om films te maak nie. In sy memoires skryf hy toe wat Miriam Rosen beskryf as "sy eie onvermoë om by die huurstelsel aan te pas" met Pathé en ander maatskappye, sy broer Gaston se swak finansiële besluite, en die gruwels van die Eerste Wêreldoorlog as die hoofredes waarom hy opgehou het om rolprente te maak. Die laaste krisis was die dood van Méliès se eerste vrou, Eugénie Génin, in Mei 1913, wat hom alleen gelaat het om hul twaalfjarige seun, André, groot te maak. Die oorlog het die Théâtre Robert-Houdin vir 'n jaar gesluit, en Méliès het Parys met sy twee kinders vir etlike jare verlaat.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1917 het die Franse weermag die hoofateljeegebou by sy eiendom in Montreuil in 'n hospitaal vir gewonde soldate verander. Méliès en sy gesin het toe die tweede ateljeestel in 'n teaterverhoog omskep en meer as 24 revues daar opgevoer tot 1923. Tydens die oorlog het die Franse weermag meer as vierhonderd van Star Films se oorspronklike afdrukke gekonfiskeer en dit afgesmelt om [[silwer]] en selluloïed te herwin, laasgenoemde waarvan die weermag skoenhakke gemaak het.<ref>{{cite book|last1=Ezra|first1=Elizabeth|title=George Méliès|date=2000|publisher=Manchester University Press|isbn=9780719053962|page=19|url=https://books.google.com/books?id=NW12OEyynkQC&pg=PA19}}</ref> In 1923 is die Théâtre Robert-Houdin afgebreek om die Boulevard Haussmann te herbou. Dieselfde jaar kon Pathé uiteindelik Star Films en die Montreuil-ateljee oorneem. In 'n woede bui het Méliès al sy filmnegatiewe wat by die Montreuil-ateljee gestoor was, verbrand, sowel as die meeste van die stelle en kostuums. Gevolglik bestaan baie van sy rolprente nie meer vandag nie. Nietemin, net meer as tweehonderd Méliès-films het behoue gebly, en is sedert Desember 2011 op DVD beskikbaar. ==Herontdekking en laaste jare== Méliès was grootliks vergete en finansieel geruïneer teen Desember 1925, toe hy met sy jarelange minnares, die aktrise Jehanne d'Alcy, getroud is. Die egpaar het 'n bestaan saamgeskraap deur by 'n klein lekkergoed- en speelgoedstalletjie te werk wat d'Alcy besit het in die hoofsaal van die Gare Montparnasse.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Omstreeks dieselfde tyd het die geleidelike herontdekking van Méliès se loopbaan begin. In 1924 het die [[joernalis]] Georges-Michel Coissac daarin geslaag om hom op te spoor en 'n onderhoud met hom te voer vir 'n boek oor rolprentgeskiedenis. Coissac, wat gehoop het om die belangrikheid van Franse pioniers vir vroeë film te onderstreep, was die eerste rolprenthistorikus wat Méliès se belangrikheid vir die bedryf getoon het. In 1926, aangespoor deur Coissac se boek, het die tydskrif ''Ciné-Journal'' Méliès opgespoor, wat nou by die Gare Montparnasse werk, en 'n [[Memoires|memoir]] by hom versoek.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Teen die laat 1920's het verskeie joernaliste begin navorsing doen oor Méliès en sy lewenswerk, wat nuwe belangstelling in hom geskep het. Namate sy aansien in die rolprentwêreld begin groei het, het hy meer erkenning gekry en in Desember 1929 is 'n gala-terugskouing van sy werk by die Salle Pleyel gehou. In sy memoires het Méliès gesê dat hy by die geleentheid "een van die briljantste oomblikke van sy lewe beleef het."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Uiteindelik is 'n ''Chevalier de la [[Légion d'honneur]]'' aan Georges Méliès toegeken, waarvan die medalje in Oktober 1931 deur Louis Lumière aan hom oorhandig is.<ref>Elizabeth Ezra. Georges Méliès: the birth of the auteur (Manchester: Manchester University Press, 2000): 20.</ref> Lumière het self gesê dat Méliès die "skepper van die rolprentskouspel" was.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Die enorme hoeveelheid lof wat hy ontvang het, het egter nie sy lewensonderhoud aangehelp of sy armoede verlig nie. In 'n brief wat aan die Franse filmmaker Eugène Lauste geskryf is, het Méliès geskryf dat "gelukkig genoeg is ek sterk en in goeie gesondheid. Maar dit is moeilik om 14 uur per dag te werk sonder om my Sondae of vakansiedae te kry, in 'n yskas in die winter en 'n oond in die somer."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1932 het die Cinema Society 'n plek gereël vir Méliès, sy kleindogter Madeleine en Jeanne d'Alcy by ''La Maison de Retraite du Cinéma'', die rolprentbedryf se aftreeoord in Orly. Méliès was baie verlig om by die huis ingeneem te word en het aan 'n Amerikaanse joernalis geskryf: "My beste bevrediging in alles is om seker te wees om nie eendag sonder brood en huis te wees nie!"{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In Orly het Méliès saam met verskeie jonger regisseurs gewerk aan draaiboeke vir films wat nooit gemaak is nie. Dit het 'n nuwe weergawe van ''Baron Munchausen'' met Hans Richter ingesluit en 'n film wat getiteld sou word ''Le Fantôme du métro'' (Fantoom van die Metro) met Henri Langlois, Georges Franju, Marcel Carné en Jacques Prévert.<ref>Myrent, Glenn & Langlois, Georges P. Henri Langlois: First Citizen of Cinema. Twayne Publishers. 1986. bl. 40.</ref> Hy het ook in sy latere jare in 'n paar advertensies saam met Prévert opgetree. Langlois en Franju het Méliès in 1935 met René Clair ontmoet,<ref>Myrent & Langlois. p. 28.</ref> en in 1936 het hulle 'n verlate gebou op die eiendom van die Orly-aftreeoord gehuur om hul versameling filmafdrukke te stoor. Hulle het toe die sleutel van die gebou aan Méliès toevertrou en hy het die eerste konservator geword van wat die ''Cinémathèque Française'' geword het. Alhoewel hy nooit in staat was om 'n ander rolprent na 1912 te maak of 'n ander teateropvoering na 1923 op te voer nie, het hy voortgegaan om jonger film- en teaterbewonderaars te ontmoet, te skryf en te adviseer tot aan die einde van sy lewe.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Teen laat 1937 het Méliès baie siek geword en Langlois het gereël dat hy in die Léopold Bellan-hospitaal in Parys opgeneem word. Langlois het na aan hom geraak, en hy en Franju het hom kort voor sy dood besoek. Toe hulle daar aankom, het Méliès vir hulle een van sy laaste tekeninge gewys van 'n sjampanjebottel met die kurkprop wat oorborrel. Hy het toe vir hulle gesê: "Lag, my vriende. Lag saam met my, lag vir my, want ek droom vir julle."<ref>Myrent & Langlois. bl. 40–41.</ref> Georges Méliès is op 21 Januarie 1938 in die ouderdom van 76 oorlede aan kanker—net ure na die heengaan van Émile Cohl, nog 'n groot Franse rolprentpionier—en is in die [[Père-Lachaise-begraafplaas]] begrawe.<ref>{{cite news |title=French Movie Pioneer Dies |url=https://www.newspapers.com/clip/62660108/georges-mlis-1861-1938/ |newspaper=Star Tribune |date=23 Januarie 1938 |location=Minneapolis, MN |page=9 |via=Newspapers.com |access-date=6 November 2020}} {{Open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Georges Melies. French Motion Picture Producer a Pioneer in Industry. |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0C1EFC355A157A93C1AB178AD85F4C8385F9 |work=The New York Times |date=23 Januarie 1938 |access-date=9 Mei 2008 }}</ref> ==Huldeblyke== [[Walt Disney]], toe hy in 1936 die [[Legioen van Eer]] ontvang het, het dankbaarheid teenoor Méliès en sy mede-pionier Émile Cohl uitgespreek en gesê dat hulle "die manier ontdek het om [[poësie]] binne die bereik van die man in die straat te plaas."{{sfn|Frazer|1979|p=154}} Die musiekvideo's vir [[Queen]] se 1995-enkelsnit "''Heaven for Everyone''", The Smashing Pumpkins 1996-enkelsnit "''Tonight, Tonight''" en Carly Rae Jepsen se 2022-enkelsnit "''The Loneliest Time''" is hoogs geïnspireer deur Georges Méliès se films ''A Trip to the Moon'' (1902) en ''The Impossible Voyage'' (1904).<ref>{{cite book |last1=Purvis |first1=Georg |title=Queen: Complete Works |date=2007 |publisher=Reynolds & Hearn |page=165}}</ref> Terry Gilliam het Méliès "die eerste groot rolprenttowenaar" genoem, en bygevoeg: "Sy vreugdevolle gevoel van pret en vermoë om te verstom was 'n groot invloed op beide my vroeë animasies en dan my lewendige aksie-films ... Natuurlik het Méliès steeds 'n noue kreatiewe greep op my."<ref>{{citation|first1=Séverine|last1=Wemaere|first2=Gilles|last2=Duval|year=2011|title=La couleur retrouvée du Voyage dans la Lune|publisher=Groupama Gan Foundation for Cinema and Technicolor Foundation for Cinema Heritage|url=http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html|access-date=3 Februarie 2014|page=174|archivedate=21 Februarie 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221024050/http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html}}</ref> Méliès is in 2015 in die Science Fiction and Fantasy Hall of Fame opgeneem.<ref name=sfhof2015>[http://www.locusmag.com/News/2015/06/2014-science-fiction-hall-of-fame-inductees-and-fundraiser#sthash.uwR4dGzo.dpuf "2015 SF&F Hall of Fame Inductees & James Gunn Fundraiser"]. 12 Junie 2015. Locus Publications. Besoek 16 Julie 2015.</ref> Hy is in 2017 in die Visual Effects Society Hall of Fame opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|title=VES Hall of Fame|date=19 September 2017|website=www.visualeffectssociety.com|access-date=10 Februarie 2025|archive-date=23 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523000605/https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|url-status=dead}}</ref> Op 3 Mei 2018 het die eerste virtuele realiteit interaktiewe Google-krabbel vir Méliès vereer, wat temas van sy baie films bevat.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|title=Google's First VR Doodle Honors French Filmmaker Georges Méliès|magazine=Time|language=en|access-date=3 Mei 2018|archive-date= 3 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503064736/http://www.time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|url-status=dead}}</ref> 'n Foto van Méliès het aan boord die [[Artemis 1]] gevlieg, wat in 2022 om die Maan gewentel het.<ref>{{cite web |url = https://blogs.esa.int/orion/2023/04/03/going-on-a-moon-safari/ |title= Going on a Moon safari |date= 3 April 2023| author = Julien |work= [[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|access-date= 3 April 2023}}</ref> == ''The Invention of Hugo Cabret'' == Die 2007-[[roman]] ''The Invention of Hugo Cabret'' deur Brian Selznick sentreer op die latere lewe van Méliès. Dit is verwerk in die 2011-film ''Hugo'' deur [[Martin Scorsese]], waar Méliès deur sir [[Ben Kingsley]] vertolk word.<ref name =Melies/> Die filmweergawe bevat rekonstruksies van sommige van die fantastiese verhoogstelle wat in Méliès se vroeë films verskyn het.<ref name =Melies>{{cite web |url = https://www.hollywoodreporter.com/review/hugo-film-review-263209 |title= ''Hugo'' film review |date= 17 November 2011| author = Todd McCarthy |work= Hollywood Reporter |access-date= 9 Junie 2019}}</ref> ==Produksies== Weens 'n verskeidenheid faktore bestaan daar vandag nog net sowat 200 uit meer as 500 van Méliès se rolprente. Hierdie faktore sluit in Méliès se vernietiging van sy oorspronklike negatiewe, die Franse weermag se konfiskering van sy afdrukke en die tipiese agteruitgang van die meerderheid rolprente wat in die stilera gemaak is. Soms sal 'n verlore Méliès-film ontdek word, maar die meerderheid wat behoue gebly het, kom van die [[Biblioteek van die VSA-kongres]], as gevolg van Gaston Méliès wat papierafdrukke van elke raam van alle nuwe Star Films ingedien het om kopiereg te bewaar toe hy die Amerikaanse tak van Star Films in 1902 op die been gebring het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Méliès, Georges }} [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Franse rolprentregisseurs]] c5o8wh2banj0qyxjienejehxa9tp8xe 2892598 2892506 2026-04-11T09:28:51Z Sobaka 328 bou inleiding uit 2892598 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georges Méliès | bynaam = | beeld = Méliès portrait (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Georges Méliès in 1895 | geboortenaam = Marie-Georges-Jean Méliès | geboortedatum = {{Geboortedatum|1861|12|8}} | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1861|12|8|1938|1|21}} | sterfteplek = Parys, Frankryk | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Frankryk}} | beroep = Kulkunstenaar, akteur en filmregisseur | ander = | bekend = ''A Trip to the Moon'' (1902 )<br /> ''The Impossible Voyage'' (1904). | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Eugénie Génin<br />Jehanne D'Alcy | kinders = 2 | webblad = | handtekening = Georges Méliès Signature.svg }} '''Marie-Georges-Jean Méliès''' (/meɪˈljɛs/;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/melies "Méliès"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref> [[Frans]]: [meljɛs]; [[8 Desember]] [[1861]] – [[21 Januarie]] [[1938]]) was 'n Franse [[kulkunstenaar|teatertowenaar]], [[akteur]] en filmregisseur. Hy het baie tegniese en narratiewe ontwikkelings in die vroeë dae van die [[rolprent]] gelei, hoofsaaklik in die fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-genres. Méliès het bekendheid verwerf deur "truukfilms" te skep en het bekend geword vir sy innoverende gebruik van spesiale effekte, wat tegnieke soos vervangingsplytings, veelvuldige blootstellings, tydsverloopfotografie, toneelversmeltings en handgeverfde kleur gewild gemaak het. Hy was ook een van die eerste filmmakers wat storieborde in sy werk gebruik het.<ref name="Gress">{{cite book|last1=Gress|first1=Jon|title=Visual Effects and Compositing|date=2015|publisher=New Riders|location=San Francisco|isbn=9780133807240|page=23|url=https://books.google.com/books?id=9XrjBAAAQBAJ&pg=PA23|access-date=21 Februarie 2017}}</ref> Sy belangrikste rolprente sluit in ''[[Le voyage dans la lune]]'' (1902) en ''[[Le Voyage à travers l'impossible]]'' (1904). Nadat hy [[towerkuns]] as sy beroep gekies het, het hy voordeel getrek uit 'n geskenk van sy vader, 'n skoenvervaardiger, om in 1888 die eienaar en regisseur van die Robert-Houdin-teater te word, wat sedert die dood van die beroemde illusionis dormant was. Op 28 Desember 1895 was hy verstom deur die geanimeerde fotografiese beelde tydens die eerste openbare vertooning van die Cinématographe in Parys deur die Lumière-broers en het selfs aangebied om die patent vir die masjien te koop.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} 'n Beleefde maar spottende weiering het hom daartoe gelei om hom tot 'n Londense vriend, die eerste Britse filmmaker, Robert W. Paul, te wend, wat hom van 'n soortgelyke apparaat voorsien het waarmee hy sy eerste film in 1896, Une partie de cartes (Kaartspel), verfilm het, 'n voorbeeld van dieselfde onderwerp wat deur Louis Lumière verfilm is. Dieselfde jaar, met ''The Vanishing Lady'' by die Robert Houdin-teater, het hy die stop-beweeg-tegniek vir die eerste keer in Europa gebruik, 'n Amerikaanse uitvinding wat hom groot sukses in sy teater besorg het, waar hy lewendige optredes met grootskermprojeksies gekombineer het. Hy het toe sy films, wat hy "''tableaux''" (prente) genoem het, in 'n nuwe, illusoriese en magiese wêreld omskep, deur te steun op die teken- en skildervaardighede wat deur sy adolessensie heen duidelik was. Georges Méliès word beskou as een van die hoofskeppers van vroeë filmiese spesiale effekte, insluitend superposisies, wegsmelting en die vergroting en verkleining van karakters. Hy was ook die eerste rolprentmaker wat storielyne gebruik het. <ref>{{en}} Jon Gress (2014). [digital] Visual Effects and Compositing New Riders {{p.|23}}. {{ISBN|9780133807240}}</ref> Hy het die eerste filmateljee in Frankryk laat bou op die Montreuil-landgoed waarmee sy vader hom ook begaaf het. Met sy film oor die Dreyfus-saak word hy ook beskou as die eerste regisseur van 'n politieke film in die geskiedenis van die rolprentwêreld. ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Lêer:Plaque Georges Méliès, 29 boulevard Saint-Martin, Paris 3.jpg|links|duimnael|Gedenkplaat wat die plek van Méliès se geboorte herdenk - "In hierdie woonstelblok is op 8 Desember 1861 gebore Georges Méliès, skepper van die filmskouspel, prestidigitator, uitvinder van talle illusies"]] Marie-Georges-Jean Méliès is op 8 Desember 1861 in [[Parys]] gebore as die seun van Jean-Louis Méliès en sy Nederlandse vrou, Johannah-Catherine Schuering.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Sy vader het in 1843 na Parys verhuis as 'n skoenmaker en het by 'n stewelfabriek begin werk, waar hy Méliès se moeder ontmoet het. Johannah-Catherine se vader was die amptelike stewelmaker van die Nederlandse hof, voordat 'n brand sy besigheid verwoes het. Uiteindelik het die twee getrou, 'n hoëgehalte-stewelfabriek op die Boulevard Saint-Martin gestig en twee seuns, Henri en Gaston, gehad; teen die tyd dat hul derde seun Georges gebore is, was die gesin welgesteld.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Georges Méliès het vanaf sewejarige ouderdom die Lycée Michelet bygewoon, totdat dit tydens die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] gebombardeer is; hy is hierna na die gesogte Lycée Louis-le-Grand gestuur. In sy ''[[memoires]]'' het Méliès sy formele, klassieke opvoeding beklemtoon, in teenstelling met beskuldigings vroeg in sy loopbaan dat die meeste rolprentvervaardigers "ongeletterdes was wat nie in staat was om enigiets artistiek te produseer nie."{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Hy het egter erken dat sy kreatiewe instinkte gewoonlik meer as intellektuele instinkte weeg: “Die artistieke passie was vir hom te sterk, en terwyl hy oor ’n Franse komposisie of Latynse vers nadink, het sy pen asof van self portrette of karikature van sy professore of klasmaats geskets, of selfs éen of ander fantasie-paleis of 'n oorspronklike landskap wat reeds die voorkoms van 'n teaterstel gehad het. Op 10-jarige leeftyd het hy [[Poppekas|poppeteaters van karton]] begin maak, en as tiener gesofistikeerde marionette. Méliès het aan aan die Lycée gestudeer en in 1880 sy ''baccalauréat'' verwerf.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Verhoogloopbaan == Nadat hy sy opleiding voltooi het, het Méliès by sy broers by die familieskoenbesigheid aangesluit, waar hy geleer het hoe om naaldwerk te doen. Na drie jaar se verpligte militêre diens het sy vader hom na [[Londen]] gestuur om as klerk vir 'n familievriend te werk en sy [[Engels]] te verbeter. Terwyl hy in Londen was, het hy begin om die Egiptiese saal, wat deur die Londense kulkunstenaar John Nevil Maskelyne bestuur is, te besoek. Hy het 'n lewenslange passie vir verhoogtoorkuns ontwikkel.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} Méliès het in 1885 na Parys teruggekeer met 'n nuwe begeerte: om skilderkuns aan die ''École des Beaux-Arts'' te studeer. Sy vader het egter geweier om hom as kunstenaar finansieel te ondersteun, en Georges moes dus tevrede wees met 'n werk as toesighouer oor die masjinerie by die familiefabriek. Dieselfde jaar het hy sy familie se begeerte dat hy met sy broer se skoonsuster sou trou omseil, en in die huwelik getree met Eugénie Génin, 'n familievriend se dogter wie se voogde vir haar 'n aansienlike bruidskat nagelaat het. Hulle het twee kinders gehad: Georgette,<ref>{{Cite web|url=https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/georgette-melies/|title=Georgette Méliès – Women Film Pioneers Project|website=wfpp.cdrs.columbia.edu}}</ref> gebore in 1888, en André, gebore in 1901. [[Lêer:Georges Melies 1883 Portrait of a Man.jpg|links|duimnael|'n Skildery deur Méliès, c. 1883, Wallraf-Richartz-museum, [[Keulen]], [[Duitsland]].]] Terwyl Méliès by die familiefabriek gewerk het, het hy steeds sy belangstelling in verhoog[[kulkuns]] gekweek deur optredes by te woon by die Théâtre Robert-Houdin, wat deur die towenaar Jean Eugène Robert-Houdin gestig is. Hy het ook begin om kulkunslesse te neem by Emile Voisin, wat hom die geleentheid gegee het om sy eerste openbare vertonings te gee, by die ''Cabinet Fantastique'' van die Grévin-wasmuseum en, later, by die ''Galerie Vivienne''.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} In 1888 het Méliès se vader afgetree, en Méliès het sy deel van die familieskoenbesigheid aan sy twee broers verkoop. Met die geld wat verkry is uit die verkoop daarvan, en met behulp van sy vrou se bruidskat, het hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop. Alhoewel die teater "uitmuntend" was en toegerus was met ligte, hefbome, valdeure en verskeie outomatiese apparate, was baie van die beskikbare illusies en truuks verouderd, en die bywoning van die teater was laag, selfs ná Méliès se aanvanklike opknappings. Oor die volgende nege jaar het Méliès op sy eie meer as 30 nuwe illusies geskep, vermeng met [[komedie]] en melodrama, baie soos dié wat Méliès in Londen gesien het, en bywoning het aansienlik verbeter. Een van sy bekendste illusies was die ''Wederstrewige Onthoofde Man'', waarin 'n professor se kop in die middel van 'n toespraak afgekap word en aanhou praat, totdat dit terug op sy liggaam geplaas word. Toe hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop het, het Méliès ook die teater se hoofwerktuigkundige, Eugène Calmels, bygekry asook kunstenaresse soos Jehanne D'Alcy, wat sy minnares en later sy tweede vrou geword het. Terwyl hy die teater bestuur het, het Méliès ook as 'n politieke spotprenttekenaar gewerk vir die liberale koerant ''La Griffe'', wat deur sy neef Adolphe Méliès geredigeer is.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Vroeë filmloopbaan == [[Lêer:Méliès, Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin (Star Film 70, 1896).jpg|duimnael|Georges Méliès in 'n toneel uit [[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]] (1896).]] Op 27 Desember 1895 het Méliès 'n spesiale privaatdemonstrasie van die [[Auguste en Louis Lumière|Lumière-broers]] se kinematograaf bygewoon, gegee vir eienaars van Paryse skouspelhuise.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}};<ref> Die gevierde eerste openbare vertoning by die Salon Indien du Grand Café het die volgende dag, op 28 Desember 1895, plaasgevind. Sommige bronne meld verkeerdelik dat Méliès by hierdie openbare vertoning teenwoordig was.</ref>{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès het die Lumières dadelik 10 000 frank vir een van hul masjiene aangebied; die Lumières het geweier, angstig om 'n vaste greep op hul uitvinding te hou en om die wetenskaplike aard van die toestel te beklemtoon. Om dieselfde rede het hulle die Musée Grévin se bod van 20 000 frank en die Folies Bergère se 50 000 frank dieselfde aand geweier.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès, wat van plan was om 'n filmprojektor vir die Théâtre Robert-Houdin te vind, het elders gedraai vir 'n oplossing; talle ander uitvinders in Europa en Amerika het geëksperimenteer met masjiene soortgelyk aan die Lumières se uitvinding, al was dit op 'n minder tegnies gesofistikeerde vlak. Dit is moontlik dat Méliès gereageer het op 'n wenk van Jehanne d'Alcy, wat waarskynlik Robert W. Paul se Animatograph-filmprojektor gesien het terwyl sy op toer in [[Engeland]] was; Méliès is derhalwe na Londen. Hy het ’n Animatograph by Paul gekoop, asook verskeie kortfilms wat deur Paul en deur die Edison Manufacturing Company verkoop is. Teen April 1896 het die Théâtre Robert-Houdin films vertoon as deel van sy daaglikse opvoerings.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het, nadat hy die ontwerp van die Animatograph bestudeer het, die masjien verander sodat dit as 'n filmkamera gedien het.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|pp=301–02}} Aangesien laboratoriums vir rou filmvoorraad en filmverwerking nog nie in Parys beskikbaar was nie, het Méliès ongeperforeerde film in Londen gekoop en sy films persoonlik ontwikkel en gedruk deur gebruik, beproewinge en foute.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In September 1896 het Méliès, Lucien Korsten en Lucien Reulos die Kinétographe Robert-Houdin gepatenteer, 'n gietysterkamera-projektor, waarna Méliès verwys het as sy "koffiemeul" en "masjiengeweer", vanweë die geraas wat dit gemaak het. Teen 1897 het die tegnologie in so 'n mate ontwikkel dat beter kameras in Parys te koop aangebied is, wat daartoe gelei het dat Méliès sy eie kamera weggegooi het en beter kameras aangeskaf het wat deur Gaumont, die Lumières en Pathé gemaak is.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het meer as 500 [[rolprent]]e van 1896 tot 1913 geregisseer, wat van 1 minuut tot 40 minute geduur het. Wat die onderwerp betref, is hierdie rolprente soortgelyk aan die magiese teatervertonings wat Méliès aangebied het, wat "toertjies" en onmoontlike gebeurtenisse bevat, soos voorwerpe wat verdwyn of van grootte verander. Hierdie vroeë spesiale effekte-films was in wese sonder intrige. Die spesiale effekte is slegs gebruik om te wys wat moontlik is, eerder as om die algehele verhaal te verbeter. Méliès se vroeë films was meestal saamgestel uit enkel-in-kamera-effekte, wat vir die hele film gebruik is. Nadat hy met veelvuldige blootstelling geëksperimenteer het, het Méliès byvoorbeeld sy film ''The One-Man Band'' geskep waarin sewe verskillende karakters gelyktydig vertoon word.<ref>Fry & Fourzon, ''The Saga of Special Effects'', bl. 8</ref> [[Lêer:Méliès, Une nuit terrible (Star Film 26, 1896).jpg|duimnael|Toneel uit ''A Terrible Night.'']] Méliès het sy eerste rolprente in Mei 1896 begin skiet en dit teen daardie Augustus by die Théâtre Robert-Houdin vertoon. Aan die einde van 1896 het hy en Reulos die Star Film Company gestig, met Korsten wat as sy primêre kamera-operateur opgetree het. Baie van sy vroeë rolprente was kopieë en verwerkings van die Lumière-broers se rolprente, gemaak om te kompeteer met die 2000 daaglikse kliënte van die Grand Café.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Dit het sy eerste film, ''Playing Cards'', ingesluit, wat soortgelyk is aan 'n vroeë Lumière-film. Baie van sy ander vroeë rolprente het egter Méliès se aanleg vir teatraliteit en die skouspel weerspieël, soos ''A Terrible Night'', waarin 'n hotelgas deur 'n reuse-[[weeluis]] aangeval word.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Maar van groter belang is die feit dat die Lumière-broers kamera-operateurs regoor die wêreld gestuur het as etnografiese dokumentêre rolprentvervaardigers, met die gevolg dat hul uitvinding uiters belangrik in wetenskaplike en historiese studies sou wees. Méliès se Star Film Company was daarteenoor meer gerig op die "kermiskliënt", wat gesmag het na sy spesifieke handelsmerk van magie en illusie.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In sy vroegste rolprente het Méliès begin eksperimenteer met spesiale effekte wat eie aan rolprentvervaardiging was. Dit het, volgens Méliès se ''memoires'', per ongeluk 'n aanvang geneem toe sy kamera in die middel van 'n filmsessie vasgehaak het en 'n Madeleine-Bastille-bus in 'n lykswa, en vroue na mans, verander het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Hierdie selfde stop-truuk-effek is reeds deur [[Thomas Edison]] gebruik toe hy 'n onthoofding in ''The Execution of Mary Stuart'' uitgebeeld het. Méliès se filmeffekte en unieke styl van film-spesiale effekte was egter sy eie. Hy het die eers keer hierdie effekte gebruik in ''[[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]]'' (''The Vanishing Lady)'', waarin die clichématige truuk van 'n persoon wat deur middel van 'n valdeur van die verhoog verdwyn aangepas is, en 'n persoon in 'n geraamte verander is, totdat hy of sy uiteindelik weer op die verhoog verskyn het.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} In September 1896 het Méliès 'n filmateljee op sy eiendom in Montreuil, net buite Parys, begin bou. Die hoof-verhooggebou is geheel en al van glasmure en glasplafonne gemaak om sonlig vir filmblootstelling toe te laat. Die afmetings daarvan was identies aan die Théâtre Robert-Houdin. Die eiendom het ook kleedkamers en 'n stoor vir stelkonstruksie ingesluit. Omdat kleur dikwels op onverwagte maniere op swart-en-wit film voorkom, is alle stelle, kostuums en akteurs se grimering in verskillende kleure van grys gedoen. Méliès het die ateljee beskryf as "die vereniging van die fotografiewerkswinkel (in sy reusagtige proporsies) en die teaterverhoog."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Akteurs het voor 'n geverfde stel opgetree, soos geïnspireer deur die konvensies van magie en musiekteater. Vir die res van sy rolprentloopbaan het hy sy tyd tussen Montreuil en die Théâtre Robert-Houdin verdeel, waar hy "om sewe uur by die ateljee gearriveer het en vir die duur van die 10-uur-lange werksdag boustelle en rekwisiete vervaardig het. Na vyf uur sou hy verklee en na Parys vertrek om ses uur by die teaterkantoor te wees om besoekers te ontvang, sy stelontwerpe te skets, en daarna terug te keer na Montreuil om te rus. Op Vrydae en Saterdae het hy tonele geskiet wat gedurende die week voorberei is, en Sondae en vakansiedae is 'n teatermatinee, drie filmvertonings en 'n aandaanbieding gehou, wat tot half-twaalf geduur het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} [[Lêer:Méliès, Le château hanté (Star Film 96, 1897).jpg|links|duimnael|Toneel uit die 1897-film ''Le Château hanté.'']] In totaal het Méliès 78 rolprente in 1896 gemaak en 52 in 1897. Teen hierdie tyd het hy elke rolprentgenre gedek wat hy vir die res van sy loopbaan sou verfilm. Dit het die Lumière-agtige dokumentêre films, komedies, historiese rekonstruksies, dramas, towerkuns en ''féeries'' (feëverhale) ingesluit, wat sy bekendste [[genre]] geword het. In 1897 is Méliès deur die gewilde sanger Paulus opdrag gegee om films van sy optredes te maak.<ref name="abel">Abel, ''Encyclopedia of Early Cinema'' [https://books.google.com/books?id=hFxwX-dM008C&pg=PA460 p.460]</ref> Omdat Paulus geweier het om buite op te tree, moes sowat dertig boog- en kwiklampe in die Méliès-ateljee gebruik word, een van die eerste kere wat kunsmatige lig vir kinematografie gebruik is.<ref name="victorian">Anthony, Barry & Bottomore, Stephen. [https://www.victorian-cinema.net/paulus.php Paulus (Jean-Paulin Habans)], ''Who's Who of Victorian Cinema''. Besoek 8 November 2021</ref> Die rolprente is as ''Paulus Chantant'' by die Ba-Ta-Clan geprojekteer. Daar het Paulus agter die bioskoopskerm gesit en sing – en sodoende die illusie van 'n film met klank geskep. In dieselfde jaar het Georges Brunel geskryf dat "MM. Méliès en Reulos bowenal 'n spesialiteit gemaak het van fantastiese of artistieke tonele, reproduksies van teatertonele, ens., om 'n spesiale genre te skep, heeltemal anders as die gewone kinematografiese uitsigte wat uit straattonele of genre-onderwerpe bestaan." {{sfn|Rosen|1987|p=751}} Soos die Lumière-broers en Pathé het Star Films ook "stag films" gemaak soos bv. "Peeping Tom at the Seaside", "A Hypnotist at Work" en "After the Ball", wat die enigste van hierdie soort rolprente is wat oorleef het, insluitende die verfilming van Jeanne d'Alcy wat haar vleeskleurige en nousluitende uitrusting uittrek en deur haar bediende gebad word. Van 1896 tot 1900 het Méliès 10 advertensies gemaak vir produkte soos [[whisky]], [[sjokolade]] en babagraankos.{{sfn|Rosen|1987|p=751}} In September 1897 het Méliès gepoog om die Théâtre Robert-Houdin in 'n fliekteater te omskep met minder toorkunsvertonings. Teen die einde van Desember 1897 was filmvertonings egter beperk tot slegs Sondagaande.{{sfn|Rosen|1987|p=752}} [[Lêer:Méliès, La lune à un mètre (Star Film 160-162, 1898) 01.jpg|duimnael|Toneel van ''The Astronomer's Dream.'']] Méliès het in 1898 slegs 27 rolprente gemaak, maar sy werk het meer ambisieus en uitgebreid geword. Sy rolprente het 'n historiese rekonstruksie van die heengaan van die USS Maine, getiteld ''Divers at Work on the Wreck of the "Maine'', die toorkunsfilm ''The Famous Box Trick'' en die ''féerie'', ''The Astronomer's Dream, ingesluit.'' In hierdie film speel Méliès 'n [[Sterrekunde|sterrekundige]], wie se laboratorium getransformeer en deur demone en engele besoek word. Hy het ook een van sy eerste van vele godsdienstige [[satire]]s gemaak met ''The Temptation of Saint Anthony'', waarin 'n standbeeld van [[Jesus Christus]] aan die kruis in 'n verleidelike vrou omskep word. Hy het voortgegaan om met sy spesiale effekte te eksperimenteer, soos 'n omgekeerde perspektief in ''A Dinner Under Difficulties'', waar hy 'n strook film handmatig agteruit gedraai het om die effek te verkry. Hy het ook met superimposisie geëksperimenteer, waar hy akteurs in ’n swart agtergrond verfilm en daarna film deur die kamera terugspoel en die beeldmateriaal weer ontbloot om ’n dubbele blootstelling te skep. Hierdie rolprente sluit ''The Cave of the Demon''s in, waarin deursigtige geeste in ’n grot spook, en ''The Four Troublesome Heads'', waarin Méliès sy eie kop drie keer verwyder en ’n musikale koor skep. Om hierdie effekte te bereik was uiters moeilik en het aansienlike vaardigheid vereis. In 'n artikel van 1907 het Méliès opgemerk: "Elke sekonde moet die akteur wat tien verskillende tonele speel, presies onthou wat hy op dieselfde punt in die voorafgaande tonele gedoen het, en die presiese plek waar hy op die verhoog was, terwyl die film rol."{{sfn|Rosen|1987|p=752}} Méliès het in 1899 48 rolprente gemaak terwyl hy voortgegaan het om met spesiale effekte te eksperimenteer, byvoorbeeld in die vroeë gruwelfilm ''[[Cléopâtre|Robbing Cleopatra's Tomb]]''. Die film is nie 'n historiese rekonstruksie van die Egiptiese koningin [[Cleopatra]] nie, maar beeld eerder uit hoe haar [[mummie]] in die moderne era opgewek word. ''Cléopâtre'' was na bewering verlore, totdat 'n kopie in 2005 in Parys ontdek is.<ref>{{cite web |title=Lost 106-Year-Old Movie Discovered |url=http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |publisher=MovieWeb |date=22 September 2005 |access-date=28 Desember 2013 |archive-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234637/http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |url-status=dead }}</ref> Daardie jaar het Méliès ook twee van sy mees ambisieuse en bekendste rolprente gemaak. In die somer het hy die historiese rekonstruksie ''The Dreyfus Affair'' gemaak, wat gebaseer is op die destyds voortslepende en omstrede politieke skandaal, waarin die Joods-Franse weermagkaptein [[Alfred Dreyfus]] valslik beskuldig en deur sy bevelvoerders van hoogverraad aangekla is. Méliès was pro-Dreyfus, en die rolprent toon Dreyfus in 'n simpatieke lig, wat as onskuldige opgesluit is in die [[Devil's Island]]-gevangenis. Tydens vertonings van die rolprent het gevegte tussen mense aan verskillende kante van die debat uitgebreek, en die polisie het uiteindelik die laaste deel van die rolprent verbied, waar Dreyfus na die tronk terugkeer.{{sfn|Rosen|1987|p=753}} [[Lêer:Méliès, Cinderella (Star Film 219-224, 1899).jpg|links|duimnael|Toneel uit ''Cendrillon.'']] Later daardie jaar het Méliès die ''féerie'' ''[[Aspoestertjie]]'' ''([[Cendrillon]])'' gemaak, gebaseer op Charles Perrault se sprokie. Die film was ses minute lank en het 'n rolverdeling van meer as 35 mense gehad, insluitend Bleuette Bernon in die titelrol. Dit was ook Méliès se eerste rolprent met veelvuldige tonele, bekend as ''tableaux''. Die film was baie suksesvol regoor Europa en in die Verenigde State, en het meestal in musieksale gespeel. Amerikaanse rolprentverspreiders soos Siegmund Lubin het veral nuwe materiaal nodig gehad, beide om sy gehoor met nuwe rolprente te lok en om Edison se groeiende monopolie teë te werk. Méliès se rolprente was besonder gewild, en ''Cendrillon'' is dikwels vertoon as 'n gewilde besienswaardigheid selfs jare ná die Amerikaanse vrystelling daarvan in Desember 1899.<ref>Musser, Charles. History of the American Cinema: Volume 1, The Emergence of Cinema. Charles Scribner's Sons, Inc. 1990. bl. 277.</ref> Amerikaanse rolprentvervaardigers soos Thomas Edison was gegrief oor die mededinging van buitelandse maatskappye en het ná die sukses van ''Cendrillon'' gepoog om Méliès te verhoed om die meeste rolprente in die VSA te vertoon; maar Méliès het gou die proses ontdek om duplikaatnegatiewe te skep. Méliès en ander het hierna in 1900 die vakbond Chambre Syndicale des Editeurs Cinématographiques<ref>Bessy & Lo Duca, Méliès Mage, appendix « Mes mémoires », ed. J. J. Pauvert, Paris 1961, bl. 175</ref>{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=258}} gestig as 'n manier om hulself in buitelandse markte te verdedig. Méliès was die eerste president van die vakbond, en het tot 1912 gedien, en die Théâtre Robert-Houdin was die groep se hoofkwartier. Omtrent dieselfde tyd het Méliès die finansiële sukses van sy rolprente gebruik om die Montreuil-ateljee uit te brei, wat hom in staat gestel het om selfs meer uitgebreide stelle en bykomende stoorplek vir sy groeiende argief van rekwisiete, kostuums en ander aandenkings te skep. ==Internasionale sukses== [[Lêer:Méliès, L'homme-orchestre (Star Film 262-263, 1900) 02.jpg|links|duimnael|Toneel uit ''The One-Man Band.'']] In 1900 het Méliès talle rolprente gemaak, insluitend die 13 minute lange ''[[Jeanne d'Arc (1900-rolprent)|Jeanne d'Arc]]''. Hy het ook ''The One-Man Band'' gemaak, waarin Méliès voortgegaan het om sy spesiale effekte te verfyn deur homself op kamera te vermenigvuldig om sewe instrumente gelyktydig te speel. Nog 'n noemenswaardige rolprent was The ''Christmas Dream'', wat rolprenteffekte met tradisionele [[Kersfees]]-pantomime-tonele saamgevoeg het.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1901 het Méliès voortgegaan om suksesvolle films te vervaardig en was op die hoogtepunt van sy gewildheid. Sy rolprente daardie jaar het ''The Brahmin and the Butterfly'' ingesluit, waarin Méliès 'n [[Brahman]] uitbeeld wat 'n ruspe in 'n pragtige vrou met vlerke omskep, maar self in 'n ruspe verander word. Hy het ook die ''féerie'' ''Rooikappie'' en ''[[Barbe-Bleue]]'' (Bloubaard) gemaak, albei gebaseer op stories van Charles Perrault. In ''Blue Beard'' speel Méliès die gelyknamige vrou-moordenaar en mede-sterre saam met Jeanne d'Alcy en Bleuette Bernon. Die film is 'n vroeë voorbeeld van parallelle dwarssny en passnitte van karakters wat van een vertrek na die volgende beweeg. Die Edison Company se 1902-film ''Jack and the Beanstalk'', geregisseer deur Edwin S. Porter, is beskou as 'n minder suksesvolle Amerikaanse weergawe van verskeie Méliès-films, veral ''Blue Beard''.<ref>Musser. p. 325.</ref> Daardie jaar het Méliès ook ''Off to Bloomingdale Asylum'' gemaak, 'n swartgesig-[[burleske]] wat vier wit buspassasiers insluit wat verander in een groot swart passasier, wat dan deur die busbestuurder geskiet word.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1902 het Méliès met kamerabeweging begin eksperimenteer om die illusie te skep van 'n karakter wat van grootte verander. Hy het hierdie effek bereik deur "die kamera vorentoe te laat beweeg" op 'n katrol-getrekte stoelstelsel, wat vervolmaak is om die kamera-operateur in staat te stel om fokus akkuraat aan te pas en vir die akteur om sy of haar posisie in die raam aan te pas soos nodig {{sfn|Rosen|1987|p=754}} Hierdie effek het begin met ''The Devil and the Statue'', waarin Méliès [[Satan]] speel en tot die grootte van 'n [[reus]] groei om [[William Shakespeare]] se Juliet te terroriseer, maar krimp dan wanneer die [[Maagd Maria]] tot die redding van die meisie in nood kom. Hierdie effek is weer gebruik in ''L'Homme à la tête en caoutchouc'' (Die man met die rubberkop), waarin Méliès 'n wetenskaplike speel wat sy eie kop tot enorme afmetings uitbrei. Hierdie eksperiment, saam met die ander wat hy oor die jare vervolmaak het, is later daardie jaar in sy mees bekende en geliefde rolprent gebruik.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} [[Lêer:Le Voyage dans la lune.jpg|duimnael|Die toneel uit ''Le voyage dans la lune'' waarin die ruimteskip die maan se oog tref, het 'n ikoniese beeld in die rolprentgeskiedenis geword.]] In Mei 1902 het Méliès die film Le ''voyage dans la lune'' (''A Trip to the Moon'') gemaak wat losweg gegrond was op [[Jules Verne]] se 1865-roman ''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'' (''From the Earth to the Moon''), sy 1870-vervolgverhaal ''Autour de la Lune'', (''Around the Moon''), en [[H.G. Wells]] se 1901-roman T''he First Men in the Moon''. In die film speel Méliès as professor Barbenfouillis, 'n karakter soortgelyk aan die sterrekundige wat hy in 1898 in ''The Astronomer's Dream'' gespeel het.<ref>{{Citation|last1=MacKenzie|first1=Scott|title=Méliès's Dream Film and Strindberg's Dream Play: Compressing Time and Space|date=2019|work=August Strindberg and Visual Culture: The Emergence of Optical Modernity in Image, Text and Theatre|pages=95–112|publisher=Bloomsbury|isbn=9781501338007|last2=Stenport|first2=Anna Westerstahl|doi=10.5040/9781501338038.ch-001|s2cid=192588848}}</ref> Professor Barbenfouillis is die President van die Astronomer's Club en stel 'n ekspedisie na die [[Maan]] voor. ’n Ruimtevoertuig in die vorm van ’n groot [[artillerie]]-dop word in sy laboratorium gebou, en hy gebruik dit om ses mans (insluitend hyself) op ’n reis na die Maan te lanseer. Die voertuig word uit 'n groot kanon die ruimte in geskiet en tref die Man in die Maan in die oog. Die groep verken die maan se oppervlak voordat hulle gaan slaap. Terwyl hulle droom, word hulle waargeneem deur die maangodin Phoebe, gespeel deur Bleuette Bernon, wat dit laat sneeu. Later, terwyl hulle ondergronds is, word hulle aangeval en gevang deur 'n groep Maan-buiteaardsewesens, gespeel deur akrobate van die Folies Bergère. Voor die Maan koning gebring, slaag hulle daarin om te ontsnap en word teruggejaag na hul ruimteskip. Dan, met behulp van 'n tou wat aan die ruimteskip vasgemaak is, val die mans, saam met 'n vreemdeling, van die maan terug na die aarde, en beland in die see (waar 'n bo-opgestelde vistenk die illusie van die diep oseaan skep). Uiteindelik word die ruimteskip aan wal gesleep en die terugkerende avonturiers word deur die dorpsmense gevier.{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Op 14 minute was dit Méliès se langste film tot op daardie datum en het 10 000 frank gekos om te vervaardig. Die rolprent was 'n enorme sukses in Frankryk en regoor die wêreld, en Méliès het beide swart-en-wit en handgekleurde weergawes aan kliente verkoop. Die rolprent het Méliès bekend gemaak in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waar vervaardigers soos Thomas Edison, Siegmund Lubin en William Selig onwettige kopieë vervaardig het en groot bedrae geld daaruit gemaak het.<ref name="solomon-2011">{{citation|first=Matthew|last=Solomon|chapter=Introduction|title=Fantastic Voyages of the Cinematic Imagination|chapter-url=http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|publisher=SUNY Press|access-date=2 Januarie 2017|page=2|quote=Soos Charles Musser opmerk, 'Lubin-, Selig- en Edison-katalogusse van 1903–04 het baie vervalsings gelys … en het besondere prominensie gegee aan Méliès-rolprente soos … ''A Trip to the Moon''. Gevolglik het Méliès maar 'n klein fraksie ontvang van die aansienlike wins wat die film verdien het deur verkope van afdrukke en teatertoelatings.|archive-date=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|url-status=dead|archivedate=19 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf}}</ref> Hierdie kopieregskending het veroorsaak dat Méliès 'n Star Films-kantoor in New York City geopen het, met sy broer Gaston Méliès in beheer. Gaston was onsuksesvol in die skoenbedryf en het ingestem om by sy meer suksesvolle broer in die filmbedryf aan te sluit. Hy het in November 1902 na New York gereis en die omvang van die oortreding in die VSA ontdek, soos dat Biograph tantième op Méliès se film aan die rolprentpromotor Charles Urban betaal het.<ref>Musser. bl. 364.</ref> Toe Gaston die takkantoor in New York geopen het, het dit 'n handves ingesluit wat deels lees: "In die opening van 'n fabriek en kantoor in New York is ons voorbereid en vasbeslote om alle vervalsers en seerowers te vervolg. Ons sal nie twee keer praat nie, ons sal optree! "{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Gaston is in die VSA bygestaan deur Lucien Reulos, wat die man was van Gaston se skoonsuster, Louise de Mirmont.<ref name="cinematographes.free.fr">[http://cinematographes.free.fr/reulos.html Lucien Reulos]. Cinematographes.free.fr. Besoek 16 Augustus 2013.</ref> Méliès se groot sukses in 1902 het voortgeduur met sy drie ander groot produksies van daardie jaar. In ''The Coronation of Edward VII'' fokus Méliès op die werklike kroning van [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] op. Die film is voor die werklike gebeurtenis geskiet (aangesien hy toegang tot die kroning geweier is) en is in opdrag van Charles Urban, hoof van die Warwick Trading Company en die Star Films-verteenwoordiger in Londen. Die film was gereed om vrygestel te word op die dag van die kroning; die geleentheid is egter vir ses weke uitgestel weens Edward se gesondheid. Dit het Méliès toegelaat om werklike beeldmateriaal van die koetsoptog in die film by te voeg. Die rolprent was finansieel suksesvol en Edward VII het dit self na bewering geniet. Vervolgens het Méliès die ''féeries'' ''Gulliver's Travels Among the Lilliputians and the Giants'' gemaak, gebaseer op die roman deur [[Jonathan Swift]], en ''Robinson Crusoe'', gebaseer op die roman deur [[Daniel Defoe]].{{sfn|Rosen|1987|p=755}} In 1903 het Méliès ''[[Le Royaume des fées]]'' gemaak, wat filmresensent Jean Mitry "ongetwyfeld Méliès se beste film, en in elk geval die mees intens poëtiese" genoem het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Die ''[[Los Angeles Times]]'' noem die film "'n interessante uitstalling van die perke waartoe bewegende prente gemaak kan word in die hande van kundiges wat toegerus is met tyd en geld om hul toestelle uit te voer".<ref>Musser, p. 299.</ref> Afdrukke van die film oorleef in die filmargiewe van die British Film Institute en die [[Biblioteek van die VSA-kongres]].<ref name="Silentera">{{cite web |url=http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |title=Silent Era: Fairyland: A Kingdom of Fairies |access-date=20 Julie 2008 |work=silentera |archive-date=6 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006231238/http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |url-status=dead }}</ref> Méliès het die jaar voortgesit deur baie van sy kamera-effekte te vervolmaak, soos meer vinnige transformasies in Ten Ladies in One Umbrella en die sewe superimposisies wat hy in ''The Melomaniac'' gebruik het. Hy het die jaar afgesluit met ''The Damnation of Faust'', gebaseer op die [[Faust]]-legende. Die film is losweg gegrond op ’n opera deur [[Hector Berlioz]], maar dit gee minder aandag aan die storie en meer aan die spesiale effekte wat ’n toer deur die hel verteenwoordig. Dit sluit ondergrondse tuine, mure van vuur en mure van water in.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} In 1904 het hy die vervolgverhaal ''Faust en Marguerite'' gemaak. Hierdie keer was die film gebaseer op 'n opera deur [[Charles Gounod]]. Méliès het ook 'n gekombineerde weergawe van die twee films geskep wat ooreenstem met die hoofarias van die operas. Hy het later in 1904 voortgegaan om "hoëkuns"-films te maak, soos ''The Barber of Seville''. Hierdie rolprente was gewild onder beide gehore en kritici ten tyde van hul vrystelling, en het Méliès gehelp om meer aansien te vestig.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} [[Lêer:Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 20.jpg|duimnael|Die Son sluk die vlieënde trein in ''The Impossible Voyage.'']] Sy hoofproduksie van 1904 was ''Le Voyage à travers l'impossible'' (Die Onmoontlike Reis), ’n film soortgelyk aan ''Le voyage dans la lune'' oor ’n ekspedisie om die wêreld, in die oseane en selfs na die [[Son]]. In die film speel Méliès Ingenieur Mabouloff van die Institute of Incoherent Geography, wat soortgelyk is aan die vorige professor Barbenfouillis. Mabouloff lei 'n groep op die reis op die baie Automobouloffs, die voertuie wat hulle op hul reise gebruik. Terwyl die mans op pad is na die hoogste pieke van die [[Alpe]], beweeg hul voertuig verder opwaarts en neem hulle onverwags na die Son, wat 'n gesig het baie soos die man in die maan en die voertuig insluk. Uiteindelik gebruik die mans 'n [[duikboot]] om terug na planeet Aarde en in die see te lanseer. Hulle word terug by die huis begroet deur aanbiddende bewonderaars. Die film was 24 minute lank en was 'n sukses. Die rolprentresensent Lewis Jacobs het gesê dat "die rolprent al Méliès-talente tot uitdrukking gebring het ... Die kompleksiteit van sy truuks, sy vindingrykheid met meganiese vaardighede, die verbeeldingrykheid van die instellings en die weelderige tablo's het die film 'n meesterstuk vir sy dag gemaak."{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Later in 1904 het die regisseur van Folies Bergère, Victor de Cottens, Méliès genooi om 'n spesiale effekte-film te skep om in sy teater se revue opgeneem te word. Die resultaat was ''An Adventurous Automobile Trip'', 'n satire van [[Leopold II van België]]. Die film is by die Folies Bergère vertoon voordat Méliès dit as 'n Star Films-produksie begin verkoop het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Aan die einde van 1904 het Thomas Edison die Amerikaanse produksiemaatskappy Paley & Steiner gedagvaar oor kopieregskending vir rolprente wat stories, karakters en selfs geskiet-opstellings gehad het presies soos rolprente wat Edison gemaak het. Edison het ook Pathé Frères, Eberhard Schneider en Star Films om ongespesifiseerde redes by hierdie regsgeding ingesluit. Paley & Steiner het buite die hof met Edison geskik (en is later deur Edison uitgekoop) en die saak het nooit verhoor nie.<ref>Musser. bl. 402.</ref> Victor de Cottens het in 1905 vir Méliès gevra om met hom saam te werk aan ''The Merry Deeds of Satan'', ’n teaterrevy vir die Théâtre du Châtelet. Méliès het twee kortfilms vir die vertonings bygedra, ''Le Voyage dans l'espace'' (Die Ruimtereis) en ''Le Cyclone'' (Die sikloon), en het die scenario saam met de Cottons vir die hele revue geskryf. 1905 was ook die 100ste verjaardag van Jean Eugène Robert-Houdin, en die Théâtre Robert-Houdin het 'n spesiale viering-opvoering geskep, insluitend Méliès se eerste nuwe verhoogtruuk in etlike jare, ''Les Phénomènes du Spiritisme''. Terselfdertyd was hy weer besig om sy ateljee by Montreuil te hermodelleer en uit te brei deur elektriese ligte te installeer, 'n tweede verhoog by te voeg en kostuums van ander bronne te koop. {{sfn|Rosen|1987|p=756}} Méliès se rolprente vir 1905 sluit in die avontuur ''The Palace of the Arabian Nights'' en die féerie ''Rip's Dream'', gebaseer op die Rip Van Winkle-legende en die opera deur Robert Planquette. In 1906 het sy uitset 'n bygewerkte, komiese verwerking van die [[Faust]]-legende ''The Merry Frolics of Satan and The Witch'' ingesluit. Die féerie-styl wat Méliès die bekendste was, het gewildheid begin verloor, en hy het begin om rolprente in ander genres te maak, soos misdaadfilms en gesinsfilms. In die VSA moes Gaston Méliès die verkooppryse van drie van Méliès se vroeëre, gewilde féeries, Cinderella, Bluebeard en Robinson Crusoe, verlaag. Teen die einde van 1905 het Gaston die pryse van alle rolprente op die Star Films-katalogus met 20% verlaag, wat wel verkope verbeter het.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} ==Latere filmloopbaan en agteruitgang== [[Lêer:Melies's Montreuil studio.jpg|links|duimnael|Méliès by sy ateljee in Montreuil.]] In 1907 het Méliès drie nuwe illusies vir die verhoog geskep en dit by die Théâtre Robert-Houdin opgevoer, terwyl hy voortgegaan het met die vervaardiging van 'n bestendige stroom films, insluitend ''Under the Seas'', en 'n kort weergawe van Shakespeare se ''Hamlet''. Tog het sulke filmkritici soos Jean Mitry, Georges Sadoul en ander verklaar dat Méliès se werk begin afneem het, en filmgeleerde Miriam Rosen het geskryf dat die werke begin "verval in die herhaling van ou formules aan die een kant en 'n ongemaklike nabootsing van nuwe neigings aan die ander kant."{{sfn|Rosen|1987|p=757}} In 1908 het Thomas Edison die Motion Picture Patents Company geskep as 'n manier om die filmbedryf in die Verenigde State en Europa te beheer. Die maatskappye wat by die konglomeraat aangesluit het, was Edison, Biograph, Vitagraph, Essanay, Selig, Lubin, Kalem, American Pathé en Méliès' Star Film Company, met Edison wat as president van die kollektief opgetree het. Star Films was verplig om die MPPC van eenduisend voet film per week te voorsien, en Méliès het daardie jaar 58 rolprente gemaak ter nakoming van die verpligting. Gaston Méliès het sy eie ateljee in [[Chicago]], die Méliès Manufacturing Company, gestig wat sy broer gehelp het om die verpligting teenoor Edison na te kom, alhoewel Gaston geen rolprente in 1908 vervaardig het nie.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} Daardie jaar het Méliès die ambisieuse film ''Humanity Through the Ages'' gemaak. Hierdie pessimistiese film vertel die geskiedenis van mense van [[Kain en Abel]] tot die [[Den Haag|Haagse]] Vredeskonferensie van 1907 oor. Die film was onsuksesvol, maar Méliès was dwarsdeur sy lewe trots daarop.{{sfn|Rosen|1987|p=757–8}} Vroeg in 1909 het Méliès die "Congrès International des éditeurs de films" in Parys voorgesit. Onder Méliès se voorsitterskap het die Europese kongres van 2 tot 4 Februarie 1909 plaasgevind. In sy mémoires<ref>Méliès Mage « Mes Mémoires » bl. 175</ref> sê Méliès dat hierdie kongres die tweede een was, na die 1908-kongres.<ref>Isac Thornsen, Nordisk Films Kompagni, 1906-1924, vol. 5, KINtop/5-Studies in Early Cinema, 2017, bl.71, {{ISBN|978-0-86196-731-5}}. Thorsen verduidelik dat die eerste sogenaamde kongres op 9 Maart 1908 in [[Parys]] plaasgevind het en 'n vergadering van geen betekenis was nie.</ref> In 1909 het die kongres belangrike besluite geneem oor filmverhuring, en die aanvaarding van 'n enkele tipe filmperforasie, om Edison en die MPPC te stuit.{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=357-359}} Soos ander was Méliès ontevrede met die monopolie wat Edison geskep het en wou terugveg. Die lede van die kongres het ingestem om nie meer films te verkoop nie, maar om dit vir vier maande tydperke slegs aan lede van hul eie organisasie te verhuur, en om 'n gestandaardiseerde filmperforasietelling op alle rolprente aan te neem. Méliès was ongelukkig oor die tweede van die drie voorwaardes, want sy vernaamste kliënte was eienaars van kermisterreine en musieksale. 'n Vaktydskrif vir kermis het Méliès aangehaal wat gesê het: "Ek is nie 'n korporasie nie; ek is 'n onafhanklike vervaardiger."{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Méliès het in die herfs van 1909 rolprentvervaardiging hervat en nege rolprente vervaardig,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=355}} insluitend ''Whimsical Illusions'', waarin hy 'n magiese effek op die verhoog aanbied. Terselfdertyd het Gaston Méliès die Méliès Manufacturing Company na Fort Lee, [[New Jersey]], verskuif. In 1910 het Gaston die Star Film Ranch, 'n ateljee in [[San Antonio]], [[Texas]], gestig waar hy begin het om Westerns te vervaardig. Teen 1911 het Gaston sy tak van Star Films American Wildwest Productions herdoop en 'n ateljee in Suid-Kalifornië geopen. Hy het meer as 130 films van 1910 tot 1912 vervaardig, en hy was die primêre bron vir die nakoming van Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy. Van 1910 tot 1912 het Georges Méliès baie min rolprente vervaardig.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} In 1910 het Méliès tydelik opgehou om films te maak omdat hy verkies het om 'n groot towervertoning ''Les Fantômes du Nil'' te skep, en hy het op 'n uitgebreide toer in Europa en Noord-Afrika gegaan {{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=10}}<ref>Jacques Malthête et Laurent Mannoni (dir.) Méliès, magie et cinéma, Paris Musée/ Fondation EDF, 277 bl 31, {{ISBN|2-87900-598-1}}</ref> Later daardie jaar het Star Films 'n ooreenkoms met die Gaumont Film Company onderteken om al sy films te versprei. In die herfs van 1910 het Méliès 'n ooreenkoms met Charles Pathé aangegaan wat sy filmloopbaan vernietig het. Méliès het 'n groot bedrag geld aanvaar om rolprente te vervaardig, en in ruil daarvoor het Pathé Frères versprei en die reg voorbehou om hierdie rolprente te redigeer. Pathé het ook die akte van beide Méliès se huis en sy Montreuil-ateljee gehou as deel van die transaksie. Méliès het dadelik begin met die vervaardiging van meer uitgebreide films, en die twee wat hy in 1911 vervaardig het, was ''Baron Munchausen se Droom'' en ''The Diabolical Church Window''. Ten spyte van die uitspattigheid van hierdie fees wat net 'n dekade tevore uiters gewild was, het albei rolprente finansieel misluk.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:Conquest of the Pole.jpg|duimnael|Toneel uit ''Conquest of the Pole.'']] In 1912 het Méliès voortgegaan om ambisieuse rolprente te maak, veral met die ''féerie'' ''The Conquest of the Pole''. Alhoewel geïnspireer deur sulke kontemporêre gebeure soos Robert Peary se ekspedisie na die Noordpool in 1909 en Roald Amundsen se ekspedisie na die Suidpool in 1911, het die film ook sulke fantastiese elemente ingesluit soos 'n griffin-kop-vliegtuig en 'n sneeu-reus wat deur 12 teaterwerkers bedryf is, sowel as elemente wat herinner aan [[Jules Verne]] en sommige van dieselfde "fantastiese reis" temas as ''A Trip to the Moon'' en ''The Impossible Voyage''. Ongelukkig was ''Conquest of the Pole'' nie winsgewend nie, en Pathé het besluit om van hierdie punt af sy reg uit te oefen om Méliès se films te redigeer. Een van Méliès se latere ''féeries'' was ''Cendrillon ou la Pantoufle merveilleuse'', 'n 54-minute oorvertelling van die [[Aspoestertjie]]-legende, geskiet met nuwe diepfokuslense, buite in plaas van teen teateragtergronde. Pathé het Méliès se jarelange mededinger Ferdinand Zecca gehuur om die film tot 33 minute te snoei, en dit was ook nie winsgewend nie. Na soortgelyke ervarings met ''The Knight of the Snows'' en ''The Voyage of the Bourrichon Family'' in laat 1912, het Méliès sy kontrak met Pathé verbreek.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:GeorgesMelies-1930.png|duimnael|Georges Méliès in die 1930's.]] Intussen het Gaston Méliès sy gesin en 'n filmspan van meer as twintig mense in die somer van 1912 na [[Tahiti]] geneem. Vir die res van daardie jaar en tot ver in 1913 het hy deur die Suid-[[Stille Oseaan]] en [[Asië]] gereis en filmmateriaal teruggestuur na sy seun in [[New York]]. Die beeldmateriaal was dikwels beskadig of andersins onbruikbaar, en Gaston kon nie meer Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy nakom nie. Teen die einde van sy reise het Gaston Méliès $50 000 verloor en moes die Amerikaanse tak van Star Films aan Vitagraph Studios verkoop. Gaston het uiteindelik na Europa teruggekeer en in 1915 gesterf. Hy en Georges Méliès was nie op goeie voet met mekaar ná sy terugkeer na Europa nie.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Toe Méliès sy kontrak met Pathé in 1913 verbreek het, het hy niks gehad om sy skuld aan dié maatskappy te dek nie. Alhoewel 'n moratorium wat aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] verklaar is, Pathé verhinder het om sy huis en die Montreuil-ateljee in besit te neem, was Méliès bankrot en kon hy nie voortgaan om films te maak nie. In sy memoires skryf hy toe wat Miriam Rosen beskryf as "sy eie onvermoë om by die huurstelsel aan te pas" met Pathé en ander maatskappye, sy broer Gaston se swak finansiële besluite, en die gruwels van die Eerste Wêreldoorlog as die hoofredes waarom hy opgehou het om rolprente te maak. Die laaste krisis was die dood van Méliès se eerste vrou, Eugénie Génin, in Mei 1913, wat hom alleen gelaat het om hul twaalfjarige seun, André, groot te maak. Die oorlog het die Théâtre Robert-Houdin vir 'n jaar gesluit, en Méliès het Parys met sy twee kinders vir etlike jare verlaat.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1917 het die Franse weermag die hoofateljeegebou by sy eiendom in Montreuil in 'n hospitaal vir gewonde soldate verander. Méliès en sy gesin het toe die tweede ateljeestel in 'n teaterverhoog omskep en meer as 24 revues daar opgevoer tot 1923. Tydens die oorlog het die Franse weermag meer as vierhonderd van Star Films se oorspronklike afdrukke gekonfiskeer en dit afgesmelt om [[silwer]] en selluloïed te herwin, laasgenoemde waarvan die weermag skoenhakke gemaak het.<ref>{{cite book|last1=Ezra|first1=Elizabeth|title=George Méliès|date=2000|publisher=Manchester University Press|isbn=9780719053962|page=19|url=https://books.google.com/books?id=NW12OEyynkQC&pg=PA19}}</ref> In 1923 is die Théâtre Robert-Houdin afgebreek om die Boulevard Haussmann te herbou. Dieselfde jaar kon Pathé uiteindelik Star Films en die Montreuil-ateljee oorneem. In 'n woede bui het Méliès al sy filmnegatiewe wat by die Montreuil-ateljee gestoor was, verbrand, sowel as die meeste van die stelle en kostuums. Gevolglik bestaan baie van sy rolprente nie meer vandag nie. Nietemin, net meer as tweehonderd Méliès-films het behoue gebly, en is sedert Desember 2011 op DVD beskikbaar. ==Herontdekking en laaste jare== Méliès was grootliks vergete en finansieel geruïneer teen Desember 1925, toe hy met sy jarelange minnares, die aktrise Jehanne d'Alcy, getroud is. Die egpaar het 'n bestaan saamgeskraap deur by 'n klein lekkergoed- en speelgoedstalletjie te werk wat d'Alcy besit het in die hoofsaal van die Gare Montparnasse.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Omstreeks dieselfde tyd het die geleidelike herontdekking van Méliès se loopbaan begin. In 1924 het die [[joernalis]] Georges-Michel Coissac daarin geslaag om hom op te spoor en 'n onderhoud met hom te voer vir 'n boek oor rolprentgeskiedenis. Coissac, wat gehoop het om die belangrikheid van Franse pioniers vir vroeë film te onderstreep, was die eerste rolprenthistorikus wat Méliès se belangrikheid vir die bedryf getoon het. In 1926, aangespoor deur Coissac se boek, het die tydskrif ''Ciné-Journal'' Méliès opgespoor, wat nou by die Gare Montparnasse werk, en 'n [[Memoires|memoir]] by hom versoek.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Teen die laat 1920's het verskeie joernaliste begin navorsing doen oor Méliès en sy lewenswerk, wat nuwe belangstelling in hom geskep het. Namate sy aansien in die rolprentwêreld begin groei het, het hy meer erkenning gekry en in Desember 1929 is 'n gala-terugskouing van sy werk by die Salle Pleyel gehou. In sy memoires het Méliès gesê dat hy by die geleentheid "een van die briljantste oomblikke van sy lewe beleef het."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Uiteindelik is 'n ''Chevalier de la [[Légion d'honneur]]'' aan Georges Méliès toegeken, waarvan die medalje in Oktober 1931 deur Louis Lumière aan hom oorhandig is.<ref>Elizabeth Ezra. Georges Méliès: the birth of the auteur (Manchester: Manchester University Press, 2000): 20.</ref> Lumière het self gesê dat Méliès die "skepper van die rolprentskouspel" was.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Die enorme hoeveelheid lof wat hy ontvang het, het egter nie sy lewensonderhoud aangehelp of sy armoede verlig nie. In 'n brief wat aan die Franse filmmaker Eugène Lauste geskryf is, het Méliès geskryf dat "gelukkig genoeg is ek sterk en in goeie gesondheid. Maar dit is moeilik om 14 uur per dag te werk sonder om my Sondae of vakansiedae te kry, in 'n yskas in die winter en 'n oond in die somer."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1932 het die Cinema Society 'n plek gereël vir Méliès, sy kleindogter Madeleine en Jeanne d'Alcy by ''La Maison de Retraite du Cinéma'', die rolprentbedryf se aftreeoord in Orly. Méliès was baie verlig om by die huis ingeneem te word en het aan 'n Amerikaanse joernalis geskryf: "My beste bevrediging in alles is om seker te wees om nie eendag sonder brood en huis te wees nie!"{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In Orly het Méliès saam met verskeie jonger regisseurs gewerk aan draaiboeke vir films wat nooit gemaak is nie. Dit het 'n nuwe weergawe van ''Baron Munchausen'' met Hans Richter ingesluit en 'n film wat getiteld sou word ''Le Fantôme du métro'' (Fantoom van die Metro) met Henri Langlois, Georges Franju, Marcel Carné en Jacques Prévert.<ref>Myrent, Glenn & Langlois, Georges P. Henri Langlois: First Citizen of Cinema. Twayne Publishers. 1986. bl. 40.</ref> Hy het ook in sy latere jare in 'n paar advertensies saam met Prévert opgetree. Langlois en Franju het Méliès in 1935 met René Clair ontmoet,<ref>Myrent & Langlois. p. 28.</ref> en in 1936 het hulle 'n verlate gebou op die eiendom van die Orly-aftreeoord gehuur om hul versameling filmafdrukke te stoor. Hulle het toe die sleutel van die gebou aan Méliès toevertrou en hy het die eerste konservator geword van wat die ''Cinémathèque Française'' geword het. Alhoewel hy nooit in staat was om 'n ander rolprent na 1912 te maak of 'n ander teateropvoering na 1923 op te voer nie, het hy voortgegaan om jonger film- en teaterbewonderaars te ontmoet, te skryf en te adviseer tot aan die einde van sy lewe.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Teen laat 1937 het Méliès baie siek geword en Langlois het gereël dat hy in die Léopold Bellan-hospitaal in Parys opgeneem word. Langlois het na aan hom geraak, en hy en Franju het hom kort voor sy dood besoek. Toe hulle daar aankom, het Méliès vir hulle een van sy laaste tekeninge gewys van 'n sjampanjebottel met die kurkprop wat oorborrel. Hy het toe vir hulle gesê: "Lag, my vriende. Lag saam met my, lag vir my, want ek droom vir julle."<ref>Myrent & Langlois. bl. 40–41.</ref> Georges Méliès is op 21 Januarie 1938 in die ouderdom van 76 oorlede aan kanker—net ure na die heengaan van Émile Cohl, nog 'n groot Franse rolprentpionier—en is in die [[Père-Lachaise-begraafplaas]] begrawe.<ref>{{cite news |title=French Movie Pioneer Dies |url=https://www.newspapers.com/clip/62660108/georges-mlis-1861-1938/ |newspaper=Star Tribune |date=23 Januarie 1938 |location=Minneapolis, MN |page=9 |via=Newspapers.com |access-date=6 November 2020}} {{Open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Georges Melies. French Motion Picture Producer a Pioneer in Industry. |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0C1EFC355A157A93C1AB178AD85F4C8385F9 |work=The New York Times |date=23 Januarie 1938 |access-date=9 Mei 2008 }}</ref> ==Huldeblyke== [[Walt Disney]], toe hy in 1936 die [[Legioen van Eer]] ontvang het, het dankbaarheid teenoor Méliès en sy mede-pionier Émile Cohl uitgespreek en gesê dat hulle "die manier ontdek het om [[poësie]] binne die bereik van die man in die straat te plaas."{{sfn|Frazer|1979|p=154}} Die musiekvideo's vir [[Queen]] se 1995-enkelsnit "''Heaven for Everyone''", The Smashing Pumpkins 1996-enkelsnit "''Tonight, Tonight''" en Carly Rae Jepsen se 2022-enkelsnit "''The Loneliest Time''" is hoogs geïnspireer deur Georges Méliès se films ''A Trip to the Moon'' (1902) en ''The Impossible Voyage'' (1904).<ref>{{cite book |last1=Purvis |first1=Georg |title=Queen: Complete Works |date=2007 |publisher=Reynolds & Hearn |page=165}}</ref> Terry Gilliam het Méliès "die eerste groot rolprenttowenaar" genoem, en bygevoeg: "Sy vreugdevolle gevoel van pret en vermoë om te verstom was 'n groot invloed op beide my vroeë animasies en dan my lewendige aksie-films ... Natuurlik het Méliès steeds 'n noue kreatiewe greep op my."<ref>{{citation|first1=Séverine|last1=Wemaere|first2=Gilles|last2=Duval|year=2011|title=La couleur retrouvée du Voyage dans la Lune|publisher=Groupama Gan Foundation for Cinema and Technicolor Foundation for Cinema Heritage|url=http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html|access-date=3 Februarie 2014|page=174|archivedate=21 Februarie 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221024050/http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html}}</ref> Méliès is in 2015 in die Science Fiction and Fantasy Hall of Fame opgeneem.<ref name=sfhof2015>[http://www.locusmag.com/News/2015/06/2014-science-fiction-hall-of-fame-inductees-and-fundraiser#sthash.uwR4dGzo.dpuf "2015 SF&F Hall of Fame Inductees & James Gunn Fundraiser"]. 12 Junie 2015. Locus Publications. Besoek 16 Julie 2015.</ref> Hy is in 2017 in die Visual Effects Society Hall of Fame opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|title=VES Hall of Fame|date=19 September 2017|website=www.visualeffectssociety.com|access-date=10 Februarie 2025|archive-date=23 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523000605/https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|url-status=dead}}</ref> Op 3 Mei 2018 het die eerste virtuele realiteit interaktiewe Google-krabbel vir Méliès vereer, wat temas van sy baie films bevat.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|title=Google's First VR Doodle Honors French Filmmaker Georges Méliès|magazine=Time|language=en|access-date=3 Mei 2018|archive-date= 3 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503064736/http://www.time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|url-status=dead}}</ref> 'n Foto van Méliès het aan boord die [[Artemis 1]] gevlieg, wat in 2022 om die Maan gewentel het.<ref>{{cite web |url = https://blogs.esa.int/orion/2023/04/03/going-on-a-moon-safari/ |title= Going on a Moon safari |date= 3 April 2023| author = Julien |work= [[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|access-date= 3 April 2023}}</ref> == ''The Invention of Hugo Cabret'' == Die 2007-[[roman]] ''The Invention of Hugo Cabret'' deur Brian Selznick sentreer op die latere lewe van Méliès. Dit is verwerk in die 2011-film ''Hugo'' deur [[Martin Scorsese]], waar Méliès deur sir [[Ben Kingsley]] vertolk word.<ref name =Melies/> Die filmweergawe bevat rekonstruksies van sommige van die fantastiese verhoogstelle wat in Méliès se vroeë films verskyn het.<ref name =Melies>{{cite web |url = https://www.hollywoodreporter.com/review/hugo-film-review-263209 |title= ''Hugo'' film review |date= 17 November 2011| author = Todd McCarthy |work= Hollywood Reporter |access-date= 9 Junie 2019}}</ref> ==Produksies== Weens 'n verskeidenheid faktore bestaan daar vandag nog net sowat 200 uit meer as 500 van Méliès se rolprente. Hierdie faktore sluit in Méliès se vernietiging van sy oorspronklike negatiewe, die Franse weermag se konfiskering van sy afdrukke en die tipiese agteruitgang van die meerderheid rolprente wat in die stilera gemaak is. Soms sal 'n verlore Méliès-film ontdek word, maar die meerderheid wat behoue gebly het, kom van die [[Biblioteek van die VSA-kongres]], as gevolg van Gaston Méliès wat papierafdrukke van elke raam van alle nuwe Star Films ingedien het om kopiereg te bewaar toe hy die Amerikaanse tak van Star Films in 1902 op die been gebring het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Méliès, Georges }} [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Franse rolprentregisseurs]] bwzusiv8no545rtpbxcktcffx0t78m0 2892599 2892598 2026-04-11T09:31:09Z Sobaka 328 regstelling 2892599 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georges Méliès | bynaam = | beeld = Méliès portrait (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Georges Méliès in 1895 | geboortenaam = Marie-Georges-Jean Méliès | geboortedatum = {{Geboortedatum|1861|12|8}} | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1861|12|8|1938|1|21}} | sterfteplek = Parys, Frankryk | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Frankryk}} | beroep = Kulkunstenaar, akteur en filmregisseur | ander = | bekend = ''A Trip to the Moon'' (1902 )<br /> ''The Impossible Voyage'' (1904). | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Eugénie Génin<br />Jehanne D'Alcy | kinders = 2 | webblad = | handtekening = Georges Méliès Signature.svg }} '''Marie-Georges-Jean Méliès''' (/meɪˈljɛs/;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/melies "Méliès"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref> [[Frans]]: [meljɛs]; [[8 Desember]] [[1861]] – [[21 Januarie]] [[1938]]) was 'n Franse [[kulkunstenaar|teatertowenaar]], [[akteur]] en filmregisseur. Hy het baie tegniese en narratiewe ontwikkelings in die vroeë dae van die [[rolprent]] gelei, hoofsaaklik in die fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-genres. Méliès het bekendheid verwerf deur "truukfilms" te skep en het bekend geword vir sy innoverende gebruik van spesiale effekte, wat tegnieke soos vervangingsplytings, veelvuldige blootstellings, tydsverloopfotografie, toneelversmeltings en handgeverfde kleur gewild gemaak het. Hy was ook een van die eerste filmmakers wat storieborde in sy werk gebruik het.<ref name="Gress">{{cite book|last1=Gress|first1=Jon|title=Visual Effects and Compositing|date=2015|publisher=New Riders|location=San Francisco|isbn=9780133807240|page=23|url=https://books.google.com/books?id=9XrjBAAAQBAJ&pg=PA23|access-date=21 Februarie 2017}}</ref> Sy belangrikste rolprente sluit in ''[[Le voyage dans la lune]]'' (1902) en ''[[Le Voyage à travers l'impossible]]'' (1904). Nadat hy [[kulkuns]] as sy beroep gekies het, het hy voordeel getrek uit 'n geskenk van sy vader, 'n skoenvervaardiger, om in 1888 die eienaar en regisseur van die Robert-Houdin-teater te word, wat sedert die dood van die beroemde illusionis dormant was. Op 28 Desember 1895 was hy verstom deur die geanimeerde fotografiese beelde tydens die eerste openbare vertooning van die Cinématographe in Parys deur die Lumière-broers en het selfs aangebied om die patent vir die masjien te koop.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} 'n Beleefde maar spottende weiering het hom daartoe gelei om hom tot 'n Londense vriend, die eerste Britse filmmaker, Robert W. Paul, te wend, wat hom van 'n soortgelyke apparaat voorsien het waarmee hy sy eerste film in 1896, Une partie de cartes (Kaartspel), verfilm het, 'n voorbeeld van dieselfde onderwerp wat deur Louis Lumière verfilm is. Dieselfde jaar, met ''The Vanishing Lady'' by die Robert Houdin-teater, het hy die stop-beweeg-tegniek vir die eerste keer in Europa gebruik, 'n Amerikaanse uitvinding wat hom groot sukses in sy teater besorg het, waar hy lewendige optredes met grootskermprojeksies gekombineer het. Hy het toe sy films, wat hy "''tableaux''" (prente) genoem het, in 'n nuwe, illusoriese en magiese wêreld omskep, deur te steun op die teken- en skildervaardighede wat deur sy adolessensie heen duidelik was. Georges Méliès word beskou as een van die hoofskeppers van vroeë filmiese spesiale effekte, insluitend superposisies, wegsmelting en die vergroting en verkleining van karakters. Hy was ook die eerste rolprentmaker wat storielyne gebruik het. <ref>{{en}} Jon Gress (2014). [digital] Visual Effects and Compositing New Riders {{p.|23}}. {{ISBN|9780133807240}}</ref> Hy het die eerste filmateljee in Frankryk laat bou op die Montreuil-landgoed waarmee sy vader hom ook begaaf het. Met sy film oor die Dreyfus-saak word hy ook beskou as die eerste regisseur van 'n politieke film in die geskiedenis van die rolprentwêreld. ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Lêer:Plaque Georges Méliès, 29 boulevard Saint-Martin, Paris 3.jpg|links|duimnael|Gedenkplaat wat die plek van Méliès se geboorte herdenk - "In hierdie woonstelblok is op 8 Desember 1861 gebore Georges Méliès, skepper van die filmskouspel, prestidigitator, uitvinder van talle illusies"]] Marie-Georges-Jean Méliès is op 8 Desember 1861 in [[Parys]] gebore as die seun van Jean-Louis Méliès en sy Nederlandse vrou, Johannah-Catherine Schuering.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Sy vader het in 1843 na Parys verhuis as 'n skoenmaker en het by 'n stewelfabriek begin werk, waar hy Méliès se moeder ontmoet het. Johannah-Catherine se vader was die amptelike stewelmaker van die Nederlandse hof, voordat 'n brand sy besigheid verwoes het. Uiteindelik het die twee getrou, 'n hoëgehalte-stewelfabriek op die Boulevard Saint-Martin gestig en twee seuns, Henri en Gaston, gehad; teen die tyd dat hul derde seun Georges gebore is, was die gesin welgesteld.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Georges Méliès het vanaf sewejarige ouderdom die Lycée Michelet bygewoon, totdat dit tydens die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] gebombardeer is; hy is hierna na die gesogte Lycée Louis-le-Grand gestuur. In sy ''[[memoires]]'' het Méliès sy formele, klassieke opvoeding beklemtoon, in teenstelling met beskuldigings vroeg in sy loopbaan dat die meeste rolprentvervaardigers "ongeletterdes was wat nie in staat was om enigiets artistiek te produseer nie."{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Hy het egter erken dat sy kreatiewe instinkte gewoonlik meer as intellektuele instinkte weeg: “Die artistieke passie was vir hom te sterk, en terwyl hy oor ’n Franse komposisie of Latynse vers nadink, het sy pen asof van self portrette of karikature van sy professore of klasmaats geskets, of selfs éen of ander fantasie-paleis of 'n oorspronklike landskap wat reeds die voorkoms van 'n teaterstel gehad het. Op 10-jarige leeftyd het hy [[Poppekas|poppeteaters van karton]] begin maak, en as tiener gesofistikeerde marionette. Méliès het aan aan die Lycée gestudeer en in 1880 sy ''baccalauréat'' verwerf.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Verhoogloopbaan == Nadat hy sy opleiding voltooi het, het Méliès by sy broers by die familieskoenbesigheid aangesluit, waar hy geleer het hoe om naaldwerk te doen. Na drie jaar se verpligte militêre diens het sy vader hom na [[Londen]] gestuur om as klerk vir 'n familievriend te werk en sy [[Engels]] te verbeter. Terwyl hy in Londen was, het hy begin om die Egiptiese saal, wat deur die Londense kulkunstenaar John Nevil Maskelyne bestuur is, te besoek. Hy het 'n lewenslange passie vir verhoogtoorkuns ontwikkel.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} Méliès het in 1885 na Parys teruggekeer met 'n nuwe begeerte: om skilderkuns aan die ''École des Beaux-Arts'' te studeer. Sy vader het egter geweier om hom as kunstenaar finansieel te ondersteun, en Georges moes dus tevrede wees met 'n werk as toesighouer oor die masjinerie by die familiefabriek. Dieselfde jaar het hy sy familie se begeerte dat hy met sy broer se skoonsuster sou trou omseil, en in die huwelik getree met Eugénie Génin, 'n familievriend se dogter wie se voogde vir haar 'n aansienlike bruidskat nagelaat het. Hulle het twee kinders gehad: Georgette,<ref>{{Cite web|url=https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/georgette-melies/|title=Georgette Méliès – Women Film Pioneers Project|website=wfpp.cdrs.columbia.edu}}</ref> gebore in 1888, en André, gebore in 1901. [[Lêer:Georges Melies 1883 Portrait of a Man.jpg|links|duimnael|'n Skildery deur Méliès, c. 1883, Wallraf-Richartz-museum, [[Keulen]], [[Duitsland]].]] Terwyl Méliès by die familiefabriek gewerk het, het hy steeds sy belangstelling in verhoog[[kulkuns]] gekweek deur optredes by te woon by die Théâtre Robert-Houdin, wat deur die towenaar Jean Eugène Robert-Houdin gestig is. Hy het ook begin om kulkunslesse te neem by Emile Voisin, wat hom die geleentheid gegee het om sy eerste openbare vertonings te gee, by die ''Cabinet Fantastique'' van die Grévin-wasmuseum en, later, by die ''Galerie Vivienne''.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} In 1888 het Méliès se vader afgetree, en Méliès het sy deel van die familieskoenbesigheid aan sy twee broers verkoop. Met die geld wat verkry is uit die verkoop daarvan, en met behulp van sy vrou se bruidskat, het hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop. Alhoewel die teater "uitmuntend" was en toegerus was met ligte, hefbome, valdeure en verskeie outomatiese apparate, was baie van die beskikbare illusies en truuks verouderd, en die bywoning van die teater was laag, selfs ná Méliès se aanvanklike opknappings. Oor die volgende nege jaar het Méliès op sy eie meer as 30 nuwe illusies geskep, vermeng met [[komedie]] en melodrama, baie soos dié wat Méliès in Londen gesien het, en bywoning het aansienlik verbeter. Een van sy bekendste illusies was die ''Wederstrewige Onthoofde Man'', waarin 'n professor se kop in die middel van 'n toespraak afgekap word en aanhou praat, totdat dit terug op sy liggaam geplaas word. Toe hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop het, het Méliès ook die teater se hoofwerktuigkundige, Eugène Calmels, bygekry asook kunstenaresse soos Jehanne D'Alcy, wat sy minnares en later sy tweede vrou geword het. Terwyl hy die teater bestuur het, het Méliès ook as 'n politieke spotprenttekenaar gewerk vir die liberale koerant ''La Griffe'', wat deur sy neef Adolphe Méliès geredigeer is.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Vroeë filmloopbaan == [[Lêer:Méliès, Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin (Star Film 70, 1896).jpg|duimnael|Georges Méliès in 'n toneel uit [[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]] (1896).]] Op 27 Desember 1895 het Méliès 'n spesiale privaatdemonstrasie van die [[Auguste en Louis Lumière|Lumière-broers]] se kinematograaf bygewoon, gegee vir eienaars van Paryse skouspelhuise.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}};<ref> Die gevierde eerste openbare vertoning by die Salon Indien du Grand Café het die volgende dag, op 28 Desember 1895, plaasgevind. Sommige bronne meld verkeerdelik dat Méliès by hierdie openbare vertoning teenwoordig was.</ref>{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès het die Lumières dadelik 10 000 frank vir een van hul masjiene aangebied; die Lumières het geweier, angstig om 'n vaste greep op hul uitvinding te hou en om die wetenskaplike aard van die toestel te beklemtoon. Om dieselfde rede het hulle die Musée Grévin se bod van 20 000 frank en die Folies Bergère se 50 000 frank dieselfde aand geweier.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès, wat van plan was om 'n filmprojektor vir die Théâtre Robert-Houdin te vind, het elders gedraai vir 'n oplossing; talle ander uitvinders in Europa en Amerika het geëksperimenteer met masjiene soortgelyk aan die Lumières se uitvinding, al was dit op 'n minder tegnies gesofistikeerde vlak. Dit is moontlik dat Méliès gereageer het op 'n wenk van Jehanne d'Alcy, wat waarskynlik Robert W. Paul se Animatograph-filmprojektor gesien het terwyl sy op toer in [[Engeland]] was; Méliès is derhalwe na Londen. Hy het ’n Animatograph by Paul gekoop, asook verskeie kortfilms wat deur Paul en deur die Edison Manufacturing Company verkoop is. Teen April 1896 het die Théâtre Robert-Houdin films vertoon as deel van sy daaglikse opvoerings.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het, nadat hy die ontwerp van die Animatograph bestudeer het, die masjien verander sodat dit as 'n filmkamera gedien het.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|pp=301–02}} Aangesien laboratoriums vir rou filmvoorraad en filmverwerking nog nie in Parys beskikbaar was nie, het Méliès ongeperforeerde film in Londen gekoop en sy films persoonlik ontwikkel en gedruk deur gebruik, beproewinge en foute.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In September 1896 het Méliès, Lucien Korsten en Lucien Reulos die Kinétographe Robert-Houdin gepatenteer, 'n gietysterkamera-projektor, waarna Méliès verwys het as sy "koffiemeul" en "masjiengeweer", vanweë die geraas wat dit gemaak het. Teen 1897 het die tegnologie in so 'n mate ontwikkel dat beter kameras in Parys te koop aangebied is, wat daartoe gelei het dat Méliès sy eie kamera weggegooi het en beter kameras aangeskaf het wat deur Gaumont, die Lumières en Pathé gemaak is.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het meer as 500 [[rolprent]]e van 1896 tot 1913 geregisseer, wat van 1 minuut tot 40 minute geduur het. Wat die onderwerp betref, is hierdie rolprente soortgelyk aan die magiese teatervertonings wat Méliès aangebied het, wat "toertjies" en onmoontlike gebeurtenisse bevat, soos voorwerpe wat verdwyn of van grootte verander. Hierdie vroeë spesiale effekte-films was in wese sonder intrige. Die spesiale effekte is slegs gebruik om te wys wat moontlik is, eerder as om die algehele verhaal te verbeter. Méliès se vroeë films was meestal saamgestel uit enkel-in-kamera-effekte, wat vir die hele film gebruik is. Nadat hy met veelvuldige blootstelling geëksperimenteer het, het Méliès byvoorbeeld sy film ''The One-Man Band'' geskep waarin sewe verskillende karakters gelyktydig vertoon word.<ref>Fry & Fourzon, ''The Saga of Special Effects'', bl. 8</ref> [[Lêer:Méliès, Une nuit terrible (Star Film 26, 1896).jpg|duimnael|Toneel uit ''A Terrible Night.'']] Méliès het sy eerste rolprente in Mei 1896 begin skiet en dit teen daardie Augustus by die Théâtre Robert-Houdin vertoon. Aan die einde van 1896 het hy en Reulos die Star Film Company gestig, met Korsten wat as sy primêre kamera-operateur opgetree het. Baie van sy vroeë rolprente was kopieë en verwerkings van die Lumière-broers se rolprente, gemaak om te kompeteer met die 2000 daaglikse kliënte van die Grand Café.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Dit het sy eerste film, ''Playing Cards'', ingesluit, wat soortgelyk is aan 'n vroeë Lumière-film. Baie van sy ander vroeë rolprente het egter Méliès se aanleg vir teatraliteit en die skouspel weerspieël, soos ''A Terrible Night'', waarin 'n hotelgas deur 'n reuse-[[weeluis]] aangeval word.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Maar van groter belang is die feit dat die Lumière-broers kamera-operateurs regoor die wêreld gestuur het as etnografiese dokumentêre rolprentvervaardigers, met die gevolg dat hul uitvinding uiters belangrik in wetenskaplike en historiese studies sou wees. Méliès se Star Film Company was daarteenoor meer gerig op die "kermiskliënt", wat gesmag het na sy spesifieke handelsmerk van magie en illusie.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In sy vroegste rolprente het Méliès begin eksperimenteer met spesiale effekte wat eie aan rolprentvervaardiging was. Dit het, volgens Méliès se ''memoires'', per ongeluk 'n aanvang geneem toe sy kamera in die middel van 'n filmsessie vasgehaak het en 'n Madeleine-Bastille-bus in 'n lykswa, en vroue na mans, verander het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Hierdie selfde stop-truuk-effek is reeds deur [[Thomas Edison]] gebruik toe hy 'n onthoofding in ''The Execution of Mary Stuart'' uitgebeeld het. Méliès se filmeffekte en unieke styl van film-spesiale effekte was egter sy eie. Hy het die eers keer hierdie effekte gebruik in ''[[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]]'' (''The Vanishing Lady)'', waarin die clichématige truuk van 'n persoon wat deur middel van 'n valdeur van die verhoog verdwyn aangepas is, en 'n persoon in 'n geraamte verander is, totdat hy of sy uiteindelik weer op die verhoog verskyn het.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} In September 1896 het Méliès 'n filmateljee op sy eiendom in Montreuil, net buite Parys, begin bou. Die hoof-verhooggebou is geheel en al van glasmure en glasplafonne gemaak om sonlig vir filmblootstelling toe te laat. Die afmetings daarvan was identies aan die Théâtre Robert-Houdin. Die eiendom het ook kleedkamers en 'n stoor vir stelkonstruksie ingesluit. Omdat kleur dikwels op onverwagte maniere op swart-en-wit film voorkom, is alle stelle, kostuums en akteurs se grimering in verskillende kleure van grys gedoen. Méliès het die ateljee beskryf as "die vereniging van die fotografiewerkswinkel (in sy reusagtige proporsies) en die teaterverhoog."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Akteurs het voor 'n geverfde stel opgetree, soos geïnspireer deur die konvensies van magie en musiekteater. Vir die res van sy rolprentloopbaan het hy sy tyd tussen Montreuil en die Théâtre Robert-Houdin verdeel, waar hy "om sewe uur by die ateljee gearriveer het en vir die duur van die 10-uur-lange werksdag boustelle en rekwisiete vervaardig het. Na vyf uur sou hy verklee en na Parys vertrek om ses uur by die teaterkantoor te wees om besoekers te ontvang, sy stelontwerpe te skets, en daarna terug te keer na Montreuil om te rus. Op Vrydae en Saterdae het hy tonele geskiet wat gedurende die week voorberei is, en Sondae en vakansiedae is 'n teatermatinee, drie filmvertonings en 'n aandaanbieding gehou, wat tot half-twaalf geduur het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} [[Lêer:Méliès, Le château hanté (Star Film 96, 1897).jpg|links|duimnael|Toneel uit die 1897-film ''Le Château hanté.'']] In totaal het Méliès 78 rolprente in 1896 gemaak en 52 in 1897. Teen hierdie tyd het hy elke rolprentgenre gedek wat hy vir die res van sy loopbaan sou verfilm. Dit het die Lumière-agtige dokumentêre films, komedies, historiese rekonstruksies, dramas, towerkuns en ''féeries'' (feëverhale) ingesluit, wat sy bekendste [[genre]] geword het. In 1897 is Méliès deur die gewilde sanger Paulus opdrag gegee om films van sy optredes te maak.<ref name="abel">Abel, ''Encyclopedia of Early Cinema'' [https://books.google.com/books?id=hFxwX-dM008C&pg=PA460 p.460]</ref> Omdat Paulus geweier het om buite op te tree, moes sowat dertig boog- en kwiklampe in die Méliès-ateljee gebruik word, een van die eerste kere wat kunsmatige lig vir kinematografie gebruik is.<ref name="victorian">Anthony, Barry & Bottomore, Stephen. [https://www.victorian-cinema.net/paulus.php Paulus (Jean-Paulin Habans)], ''Who's Who of Victorian Cinema''. Besoek 8 November 2021</ref> Die rolprente is as ''Paulus Chantant'' by die Ba-Ta-Clan geprojekteer. Daar het Paulus agter die bioskoopskerm gesit en sing – en sodoende die illusie van 'n film met klank geskep. In dieselfde jaar het Georges Brunel geskryf dat "MM. Méliès en Reulos bowenal 'n spesialiteit gemaak het van fantastiese of artistieke tonele, reproduksies van teatertonele, ens., om 'n spesiale genre te skep, heeltemal anders as die gewone kinematografiese uitsigte wat uit straattonele of genre-onderwerpe bestaan." {{sfn|Rosen|1987|p=751}} Soos die Lumière-broers en Pathé het Star Films ook "stag films" gemaak soos bv. "Peeping Tom at the Seaside", "A Hypnotist at Work" en "After the Ball", wat die enigste van hierdie soort rolprente is wat oorleef het, insluitende die verfilming van Jeanne d'Alcy wat haar vleeskleurige en nousluitende uitrusting uittrek en deur haar bediende gebad word. Van 1896 tot 1900 het Méliès 10 advertensies gemaak vir produkte soos [[whisky]], [[sjokolade]] en babagraankos.{{sfn|Rosen|1987|p=751}} In September 1897 het Méliès gepoog om die Théâtre Robert-Houdin in 'n fliekteater te omskep met minder toorkunsvertonings. Teen die einde van Desember 1897 was filmvertonings egter beperk tot slegs Sondagaande.{{sfn|Rosen|1987|p=752}} [[Lêer:Méliès, La lune à un mètre (Star Film 160-162, 1898) 01.jpg|duimnael|Toneel van ''The Astronomer's Dream.'']] Méliès het in 1898 slegs 27 rolprente gemaak, maar sy werk het meer ambisieus en uitgebreid geword. Sy rolprente het 'n historiese rekonstruksie van die heengaan van die USS Maine, getiteld ''Divers at Work on the Wreck of the "Maine'', die toorkunsfilm ''The Famous Box Trick'' en die ''féerie'', ''The Astronomer's Dream, ingesluit.'' In hierdie film speel Méliès 'n [[Sterrekunde|sterrekundige]], wie se laboratorium getransformeer en deur demone en engele besoek word. Hy het ook een van sy eerste van vele godsdienstige [[satire]]s gemaak met ''The Temptation of Saint Anthony'', waarin 'n standbeeld van [[Jesus Christus]] aan die kruis in 'n verleidelike vrou omskep word. Hy het voortgegaan om met sy spesiale effekte te eksperimenteer, soos 'n omgekeerde perspektief in ''A Dinner Under Difficulties'', waar hy 'n strook film handmatig agteruit gedraai het om die effek te verkry. Hy het ook met superimposisie geëksperimenteer, waar hy akteurs in ’n swart agtergrond verfilm en daarna film deur die kamera terugspoel en die beeldmateriaal weer ontbloot om ’n dubbele blootstelling te skep. Hierdie rolprente sluit ''The Cave of the Demon''s in, waarin deursigtige geeste in ’n grot spook, en ''The Four Troublesome Heads'', waarin Méliès sy eie kop drie keer verwyder en ’n musikale koor skep. Om hierdie effekte te bereik was uiters moeilik en het aansienlike vaardigheid vereis. In 'n artikel van 1907 het Méliès opgemerk: "Elke sekonde moet die akteur wat tien verskillende tonele speel, presies onthou wat hy op dieselfde punt in die voorafgaande tonele gedoen het, en die presiese plek waar hy op die verhoog was, terwyl die film rol."{{sfn|Rosen|1987|p=752}} Méliès het in 1899 48 rolprente gemaak terwyl hy voortgegaan het om met spesiale effekte te eksperimenteer, byvoorbeeld in die vroeë gruwelfilm ''[[Cléopâtre|Robbing Cleopatra's Tomb]]''. Die film is nie 'n historiese rekonstruksie van die Egiptiese koningin [[Cleopatra]] nie, maar beeld eerder uit hoe haar [[mummie]] in die moderne era opgewek word. ''Cléopâtre'' was na bewering verlore, totdat 'n kopie in 2005 in Parys ontdek is.<ref>{{cite web |title=Lost 106-Year-Old Movie Discovered |url=http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |publisher=MovieWeb |date=22 September 2005 |access-date=28 Desember 2013 |archive-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234637/http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |url-status=dead }}</ref> Daardie jaar het Méliès ook twee van sy mees ambisieuse en bekendste rolprente gemaak. In die somer het hy die historiese rekonstruksie ''The Dreyfus Affair'' gemaak, wat gebaseer is op die destyds voortslepende en omstrede politieke skandaal, waarin die Joods-Franse weermagkaptein [[Alfred Dreyfus]] valslik beskuldig en deur sy bevelvoerders van hoogverraad aangekla is. Méliès was pro-Dreyfus, en die rolprent toon Dreyfus in 'n simpatieke lig, wat as onskuldige opgesluit is in die [[Devil's Island]]-gevangenis. Tydens vertonings van die rolprent het gevegte tussen mense aan verskillende kante van die debat uitgebreek, en die polisie het uiteindelik die laaste deel van die rolprent verbied, waar Dreyfus na die tronk terugkeer.{{sfn|Rosen|1987|p=753}} [[Lêer:Méliès, Cinderella (Star Film 219-224, 1899).jpg|links|duimnael|Toneel uit ''Cendrillon.'']] Later daardie jaar het Méliès die ''féerie'' ''[[Aspoestertjie]]'' ''([[Cendrillon]])'' gemaak, gebaseer op Charles Perrault se sprokie. Die film was ses minute lank en het 'n rolverdeling van meer as 35 mense gehad, insluitend Bleuette Bernon in die titelrol. Dit was ook Méliès se eerste rolprent met veelvuldige tonele, bekend as ''tableaux''. Die film was baie suksesvol regoor Europa en in die Verenigde State, en het meestal in musieksale gespeel. Amerikaanse rolprentverspreiders soos Siegmund Lubin het veral nuwe materiaal nodig gehad, beide om sy gehoor met nuwe rolprente te lok en om Edison se groeiende monopolie teë te werk. Méliès se rolprente was besonder gewild, en ''Cendrillon'' is dikwels vertoon as 'n gewilde besienswaardigheid selfs jare ná die Amerikaanse vrystelling daarvan in Desember 1899.<ref>Musser, Charles. History of the American Cinema: Volume 1, The Emergence of Cinema. Charles Scribner's Sons, Inc. 1990. bl. 277.</ref> Amerikaanse rolprentvervaardigers soos Thomas Edison was gegrief oor die mededinging van buitelandse maatskappye en het ná die sukses van ''Cendrillon'' gepoog om Méliès te verhoed om die meeste rolprente in die VSA te vertoon; maar Méliès het gou die proses ontdek om duplikaatnegatiewe te skep. Méliès en ander het hierna in 1900 die vakbond Chambre Syndicale des Editeurs Cinématographiques<ref>Bessy & Lo Duca, Méliès Mage, appendix « Mes mémoires », ed. J. J. Pauvert, Paris 1961, bl. 175</ref>{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=258}} gestig as 'n manier om hulself in buitelandse markte te verdedig. Méliès was die eerste president van die vakbond, en het tot 1912 gedien, en die Théâtre Robert-Houdin was die groep se hoofkwartier. Omtrent dieselfde tyd het Méliès die finansiële sukses van sy rolprente gebruik om die Montreuil-ateljee uit te brei, wat hom in staat gestel het om selfs meer uitgebreide stelle en bykomende stoorplek vir sy groeiende argief van rekwisiete, kostuums en ander aandenkings te skep. ==Internasionale sukses== [[Lêer:Méliès, L'homme-orchestre (Star Film 262-263, 1900) 02.jpg|links|duimnael|Toneel uit ''The One-Man Band.'']] In 1900 het Méliès talle rolprente gemaak, insluitend die 13 minute lange ''[[Jeanne d'Arc (1900-rolprent)|Jeanne d'Arc]]''. Hy het ook ''The One-Man Band'' gemaak, waarin Méliès voortgegaan het om sy spesiale effekte te verfyn deur homself op kamera te vermenigvuldig om sewe instrumente gelyktydig te speel. Nog 'n noemenswaardige rolprent was The ''Christmas Dream'', wat rolprenteffekte met tradisionele [[Kersfees]]-pantomime-tonele saamgevoeg het.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1901 het Méliès voortgegaan om suksesvolle films te vervaardig en was op die hoogtepunt van sy gewildheid. Sy rolprente daardie jaar het ''The Brahmin and the Butterfly'' ingesluit, waarin Méliès 'n [[Brahman]] uitbeeld wat 'n ruspe in 'n pragtige vrou met vlerke omskep, maar self in 'n ruspe verander word. Hy het ook die ''féerie'' ''Rooikappie'' en ''[[Barbe-Bleue]]'' (Bloubaard) gemaak, albei gebaseer op stories van Charles Perrault. In ''Blue Beard'' speel Méliès die gelyknamige vrou-moordenaar en mede-sterre saam met Jeanne d'Alcy en Bleuette Bernon. Die film is 'n vroeë voorbeeld van parallelle dwarssny en passnitte van karakters wat van een vertrek na die volgende beweeg. Die Edison Company se 1902-film ''Jack and the Beanstalk'', geregisseer deur Edwin S. Porter, is beskou as 'n minder suksesvolle Amerikaanse weergawe van verskeie Méliès-films, veral ''Blue Beard''.<ref>Musser. p. 325.</ref> Daardie jaar het Méliès ook ''Off to Bloomingdale Asylum'' gemaak, 'n swartgesig-[[burleske]] wat vier wit buspassasiers insluit wat verander in een groot swart passasier, wat dan deur die busbestuurder geskiet word.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1902 het Méliès met kamerabeweging begin eksperimenteer om die illusie te skep van 'n karakter wat van grootte verander. Hy het hierdie effek bereik deur "die kamera vorentoe te laat beweeg" op 'n katrol-getrekte stoelstelsel, wat vervolmaak is om die kamera-operateur in staat te stel om fokus akkuraat aan te pas en vir die akteur om sy of haar posisie in die raam aan te pas soos nodig {{sfn|Rosen|1987|p=754}} Hierdie effek het begin met ''The Devil and the Statue'', waarin Méliès [[Satan]] speel en tot die grootte van 'n [[reus]] groei om [[William Shakespeare]] se Juliet te terroriseer, maar krimp dan wanneer die [[Maagd Maria]] tot die redding van die meisie in nood kom. Hierdie effek is weer gebruik in ''L'Homme à la tête en caoutchouc'' (Die man met die rubberkop), waarin Méliès 'n wetenskaplike speel wat sy eie kop tot enorme afmetings uitbrei. Hierdie eksperiment, saam met die ander wat hy oor die jare vervolmaak het, is later daardie jaar in sy mees bekende en geliefde rolprent gebruik.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} [[Lêer:Le Voyage dans la lune.jpg|duimnael|Die toneel uit ''Le voyage dans la lune'' waarin die ruimteskip die maan se oog tref, het 'n ikoniese beeld in die rolprentgeskiedenis geword.]] In Mei 1902 het Méliès die film Le ''voyage dans la lune'' (''A Trip to the Moon'') gemaak wat losweg gegrond was op [[Jules Verne]] se 1865-roman ''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'' (''From the Earth to the Moon''), sy 1870-vervolgverhaal ''Autour de la Lune'', (''Around the Moon''), en [[H.G. Wells]] se 1901-roman T''he First Men in the Moon''. In die film speel Méliès as professor Barbenfouillis, 'n karakter soortgelyk aan die sterrekundige wat hy in 1898 in ''The Astronomer's Dream'' gespeel het.<ref>{{Citation|last1=MacKenzie|first1=Scott|title=Méliès's Dream Film and Strindberg's Dream Play: Compressing Time and Space|date=2019|work=August Strindberg and Visual Culture: The Emergence of Optical Modernity in Image, Text and Theatre|pages=95–112|publisher=Bloomsbury|isbn=9781501338007|last2=Stenport|first2=Anna Westerstahl|doi=10.5040/9781501338038.ch-001|s2cid=192588848}}</ref> Professor Barbenfouillis is die President van die Astronomer's Club en stel 'n ekspedisie na die [[Maan]] voor. ’n Ruimtevoertuig in die vorm van ’n groot [[artillerie]]-dop word in sy laboratorium gebou, en hy gebruik dit om ses mans (insluitend hyself) op ’n reis na die Maan te lanseer. Die voertuig word uit 'n groot kanon die ruimte in geskiet en tref die Man in die Maan in die oog. Die groep verken die maan se oppervlak voordat hulle gaan slaap. Terwyl hulle droom, word hulle waargeneem deur die maangodin Phoebe, gespeel deur Bleuette Bernon, wat dit laat sneeu. Later, terwyl hulle ondergronds is, word hulle aangeval en gevang deur 'n groep Maan-buiteaardsewesens, gespeel deur akrobate van die Folies Bergère. Voor die Maan koning gebring, slaag hulle daarin om te ontsnap en word teruggejaag na hul ruimteskip. Dan, met behulp van 'n tou wat aan die ruimteskip vasgemaak is, val die mans, saam met 'n vreemdeling, van die maan terug na die aarde, en beland in die see (waar 'n bo-opgestelde vistenk die illusie van die diep oseaan skep). Uiteindelik word die ruimteskip aan wal gesleep en die terugkerende avonturiers word deur die dorpsmense gevier.{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Op 14 minute was dit Méliès se langste film tot op daardie datum en het 10 000 frank gekos om te vervaardig. Die rolprent was 'n enorme sukses in Frankryk en regoor die wêreld, en Méliès het beide swart-en-wit en handgekleurde weergawes aan kliente verkoop. Die rolprent het Méliès bekend gemaak in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waar vervaardigers soos Thomas Edison, Siegmund Lubin en William Selig onwettige kopieë vervaardig het en groot bedrae geld daaruit gemaak het.<ref name="solomon-2011">{{citation|first=Matthew|last=Solomon|chapter=Introduction|title=Fantastic Voyages of the Cinematic Imagination|chapter-url=http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|publisher=SUNY Press|access-date=2 Januarie 2017|page=2|quote=Soos Charles Musser opmerk, 'Lubin-, Selig- en Edison-katalogusse van 1903–04 het baie vervalsings gelys … en het besondere prominensie gegee aan Méliès-rolprente soos … ''A Trip to the Moon''. Gevolglik het Méliès maar 'n klein fraksie ontvang van die aansienlike wins wat die film verdien het deur verkope van afdrukke en teatertoelatings.|archive-date=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|url-status=dead|archivedate=19 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf}}</ref> Hierdie kopieregskending het veroorsaak dat Méliès 'n Star Films-kantoor in New York City geopen het, met sy broer Gaston Méliès in beheer. Gaston was onsuksesvol in die skoenbedryf en het ingestem om by sy meer suksesvolle broer in die filmbedryf aan te sluit. Hy het in November 1902 na New York gereis en die omvang van die oortreding in die VSA ontdek, soos dat Biograph tantième op Méliès se film aan die rolprentpromotor Charles Urban betaal het.<ref>Musser. bl. 364.</ref> Toe Gaston die takkantoor in New York geopen het, het dit 'n handves ingesluit wat deels lees: "In die opening van 'n fabriek en kantoor in New York is ons voorbereid en vasbeslote om alle vervalsers en seerowers te vervolg. Ons sal nie twee keer praat nie, ons sal optree! "{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Gaston is in die VSA bygestaan deur Lucien Reulos, wat die man was van Gaston se skoonsuster, Louise de Mirmont.<ref name="cinematographes.free.fr">[http://cinematographes.free.fr/reulos.html Lucien Reulos]. Cinematographes.free.fr. Besoek 16 Augustus 2013.</ref> Méliès se groot sukses in 1902 het voortgeduur met sy drie ander groot produksies van daardie jaar. In ''The Coronation of Edward VII'' fokus Méliès op die werklike kroning van [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] op. Die film is voor die werklike gebeurtenis geskiet (aangesien hy toegang tot die kroning geweier is) en is in opdrag van Charles Urban, hoof van die Warwick Trading Company en die Star Films-verteenwoordiger in Londen. Die film was gereed om vrygestel te word op die dag van die kroning; die geleentheid is egter vir ses weke uitgestel weens Edward se gesondheid. Dit het Méliès toegelaat om werklike beeldmateriaal van die koetsoptog in die film by te voeg. Die rolprent was finansieel suksesvol en Edward VII het dit self na bewering geniet. Vervolgens het Méliès die ''féeries'' ''Gulliver's Travels Among the Lilliputians and the Giants'' gemaak, gebaseer op die roman deur [[Jonathan Swift]], en ''Robinson Crusoe'', gebaseer op die roman deur [[Daniel Defoe]].{{sfn|Rosen|1987|p=755}} In 1903 het Méliès ''[[Le Royaume des fées]]'' gemaak, wat filmresensent Jean Mitry "ongetwyfeld Méliès se beste film, en in elk geval die mees intens poëtiese" genoem het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Die ''[[Los Angeles Times]]'' noem die film "'n interessante uitstalling van die perke waartoe bewegende prente gemaak kan word in die hande van kundiges wat toegerus is met tyd en geld om hul toestelle uit te voer".<ref>Musser, p. 299.</ref> Afdrukke van die film oorleef in die filmargiewe van die British Film Institute en die [[Biblioteek van die VSA-kongres]].<ref name="Silentera">{{cite web |url=http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |title=Silent Era: Fairyland: A Kingdom of Fairies |access-date=20 Julie 2008 |work=silentera |archive-date=6 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006231238/http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |url-status=dead }}</ref> Méliès het die jaar voortgesit deur baie van sy kamera-effekte te vervolmaak, soos meer vinnige transformasies in Ten Ladies in One Umbrella en die sewe superimposisies wat hy in ''The Melomaniac'' gebruik het. Hy het die jaar afgesluit met ''The Damnation of Faust'', gebaseer op die [[Faust]]-legende. Die film is losweg gegrond op ’n opera deur [[Hector Berlioz]], maar dit gee minder aandag aan die storie en meer aan die spesiale effekte wat ’n toer deur die hel verteenwoordig. Dit sluit ondergrondse tuine, mure van vuur en mure van water in.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} In 1904 het hy die vervolgverhaal ''Faust en Marguerite'' gemaak. Hierdie keer was die film gebaseer op 'n opera deur [[Charles Gounod]]. Méliès het ook 'n gekombineerde weergawe van die twee films geskep wat ooreenstem met die hoofarias van die operas. Hy het later in 1904 voortgegaan om "hoëkuns"-films te maak, soos ''The Barber of Seville''. Hierdie rolprente was gewild onder beide gehore en kritici ten tyde van hul vrystelling, en het Méliès gehelp om meer aansien te vestig.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} [[Lêer:Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 20.jpg|duimnael|Die Son sluk die vlieënde trein in ''The Impossible Voyage.'']] Sy hoofproduksie van 1904 was ''Le Voyage à travers l'impossible'' (Die Onmoontlike Reis), ’n film soortgelyk aan ''Le voyage dans la lune'' oor ’n ekspedisie om die wêreld, in die oseane en selfs na die [[Son]]. In die film speel Méliès Ingenieur Mabouloff van die Institute of Incoherent Geography, wat soortgelyk is aan die vorige professor Barbenfouillis. Mabouloff lei 'n groep op die reis op die baie Automobouloffs, die voertuie wat hulle op hul reise gebruik. Terwyl die mans op pad is na die hoogste pieke van die [[Alpe]], beweeg hul voertuig verder opwaarts en neem hulle onverwags na die Son, wat 'n gesig het baie soos die man in die maan en die voertuig insluk. Uiteindelik gebruik die mans 'n [[duikboot]] om terug na planeet Aarde en in die see te lanseer. Hulle word terug by die huis begroet deur aanbiddende bewonderaars. Die film was 24 minute lank en was 'n sukses. Die rolprentresensent Lewis Jacobs het gesê dat "die rolprent al Méliès-talente tot uitdrukking gebring het ... Die kompleksiteit van sy truuks, sy vindingrykheid met meganiese vaardighede, die verbeeldingrykheid van die instellings en die weelderige tablo's het die film 'n meesterstuk vir sy dag gemaak."{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Later in 1904 het die regisseur van Folies Bergère, Victor de Cottens, Méliès genooi om 'n spesiale effekte-film te skep om in sy teater se revue opgeneem te word. Die resultaat was ''An Adventurous Automobile Trip'', 'n satire van [[Leopold II van België]]. Die film is by die Folies Bergère vertoon voordat Méliès dit as 'n Star Films-produksie begin verkoop het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Aan die einde van 1904 het Thomas Edison die Amerikaanse produksiemaatskappy Paley & Steiner gedagvaar oor kopieregskending vir rolprente wat stories, karakters en selfs geskiet-opstellings gehad het presies soos rolprente wat Edison gemaak het. Edison het ook Pathé Frères, Eberhard Schneider en Star Films om ongespesifiseerde redes by hierdie regsgeding ingesluit. Paley & Steiner het buite die hof met Edison geskik (en is later deur Edison uitgekoop) en die saak het nooit verhoor nie.<ref>Musser. bl. 402.</ref> Victor de Cottens het in 1905 vir Méliès gevra om met hom saam te werk aan ''The Merry Deeds of Satan'', ’n teaterrevy vir die Théâtre du Châtelet. Méliès het twee kortfilms vir die vertonings bygedra, ''Le Voyage dans l'espace'' (Die Ruimtereis) en ''Le Cyclone'' (Die sikloon), en het die scenario saam met de Cottons vir die hele revue geskryf. 1905 was ook die 100ste verjaardag van Jean Eugène Robert-Houdin, en die Théâtre Robert-Houdin het 'n spesiale viering-opvoering geskep, insluitend Méliès se eerste nuwe verhoogtruuk in etlike jare, ''Les Phénomènes du Spiritisme''. Terselfdertyd was hy weer besig om sy ateljee by Montreuil te hermodelleer en uit te brei deur elektriese ligte te installeer, 'n tweede verhoog by te voeg en kostuums van ander bronne te koop. {{sfn|Rosen|1987|p=756}} Méliès se rolprente vir 1905 sluit in die avontuur ''The Palace of the Arabian Nights'' en die féerie ''Rip's Dream'', gebaseer op die Rip Van Winkle-legende en die opera deur Robert Planquette. In 1906 het sy uitset 'n bygewerkte, komiese verwerking van die [[Faust]]-legende ''The Merry Frolics of Satan and The Witch'' ingesluit. Die féerie-styl wat Méliès die bekendste was, het gewildheid begin verloor, en hy het begin om rolprente in ander genres te maak, soos misdaadfilms en gesinsfilms. In die VSA moes Gaston Méliès die verkooppryse van drie van Méliès se vroeëre, gewilde féeries, Cinderella, Bluebeard en Robinson Crusoe, verlaag. Teen die einde van 1905 het Gaston die pryse van alle rolprente op die Star Films-katalogus met 20% verlaag, wat wel verkope verbeter het.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} ==Latere filmloopbaan en agteruitgang== [[Lêer:Melies's Montreuil studio.jpg|links|duimnael|Méliès by sy ateljee in Montreuil.]] In 1907 het Méliès drie nuwe illusies vir die verhoog geskep en dit by die Théâtre Robert-Houdin opgevoer, terwyl hy voortgegaan het met die vervaardiging van 'n bestendige stroom films, insluitend ''Under the Seas'', en 'n kort weergawe van Shakespeare se ''Hamlet''. Tog het sulke filmkritici soos Jean Mitry, Georges Sadoul en ander verklaar dat Méliès se werk begin afneem het, en filmgeleerde Miriam Rosen het geskryf dat die werke begin "verval in die herhaling van ou formules aan die een kant en 'n ongemaklike nabootsing van nuwe neigings aan die ander kant."{{sfn|Rosen|1987|p=757}} In 1908 het Thomas Edison die Motion Picture Patents Company geskep as 'n manier om die filmbedryf in die Verenigde State en Europa te beheer. Die maatskappye wat by die konglomeraat aangesluit het, was Edison, Biograph, Vitagraph, Essanay, Selig, Lubin, Kalem, American Pathé en Méliès' Star Film Company, met Edison wat as president van die kollektief opgetree het. Star Films was verplig om die MPPC van eenduisend voet film per week te voorsien, en Méliès het daardie jaar 58 rolprente gemaak ter nakoming van die verpligting. Gaston Méliès het sy eie ateljee in [[Chicago]], die Méliès Manufacturing Company, gestig wat sy broer gehelp het om die verpligting teenoor Edison na te kom, alhoewel Gaston geen rolprente in 1908 vervaardig het nie.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} Daardie jaar het Méliès die ambisieuse film ''Humanity Through the Ages'' gemaak. Hierdie pessimistiese film vertel die geskiedenis van mense van [[Kain en Abel]] tot die [[Den Haag|Haagse]] Vredeskonferensie van 1907 oor. Die film was onsuksesvol, maar Méliès was dwarsdeur sy lewe trots daarop.{{sfn|Rosen|1987|p=757–8}} Vroeg in 1909 het Méliès die "Congrès International des éditeurs de films" in Parys voorgesit. Onder Méliès se voorsitterskap het die Europese kongres van 2 tot 4 Februarie 1909 plaasgevind. In sy mémoires<ref>Méliès Mage « Mes Mémoires » bl. 175</ref> sê Méliès dat hierdie kongres die tweede een was, na die 1908-kongres.<ref>Isac Thornsen, Nordisk Films Kompagni, 1906-1924, vol. 5, KINtop/5-Studies in Early Cinema, 2017, bl.71, {{ISBN|978-0-86196-731-5}}. Thorsen verduidelik dat die eerste sogenaamde kongres op 9 Maart 1908 in [[Parys]] plaasgevind het en 'n vergadering van geen betekenis was nie.</ref> In 1909 het die kongres belangrike besluite geneem oor filmverhuring, en die aanvaarding van 'n enkele tipe filmperforasie, om Edison en die MPPC te stuit.{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=357-359}} Soos ander was Méliès ontevrede met die monopolie wat Edison geskep het en wou terugveg. Die lede van die kongres het ingestem om nie meer films te verkoop nie, maar om dit vir vier maande tydperke slegs aan lede van hul eie organisasie te verhuur, en om 'n gestandaardiseerde filmperforasietelling op alle rolprente aan te neem. Méliès was ongelukkig oor die tweede van die drie voorwaardes, want sy vernaamste kliënte was eienaars van kermisterreine en musieksale. 'n Vaktydskrif vir kermis het Méliès aangehaal wat gesê het: "Ek is nie 'n korporasie nie; ek is 'n onafhanklike vervaardiger."{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Méliès het in die herfs van 1909 rolprentvervaardiging hervat en nege rolprente vervaardig,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=355}} insluitend ''Whimsical Illusions'', waarin hy 'n magiese effek op die verhoog aanbied. Terselfdertyd het Gaston Méliès die Méliès Manufacturing Company na Fort Lee, [[New Jersey]], verskuif. In 1910 het Gaston die Star Film Ranch, 'n ateljee in [[San Antonio]], [[Texas]], gestig waar hy begin het om Westerns te vervaardig. Teen 1911 het Gaston sy tak van Star Films American Wildwest Productions herdoop en 'n ateljee in Suid-Kalifornië geopen. Hy het meer as 130 films van 1910 tot 1912 vervaardig, en hy was die primêre bron vir die nakoming van Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy. Van 1910 tot 1912 het Georges Méliès baie min rolprente vervaardig.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} In 1910 het Méliès tydelik opgehou om films te maak omdat hy verkies het om 'n groot towervertoning ''Les Fantômes du Nil'' te skep, en hy het op 'n uitgebreide toer in Europa en Noord-Afrika gegaan {{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=10}}<ref>Jacques Malthête et Laurent Mannoni (dir.) Méliès, magie et cinéma, Paris Musée/ Fondation EDF, 277 bl 31, {{ISBN|2-87900-598-1}}</ref> Later daardie jaar het Star Films 'n ooreenkoms met die Gaumont Film Company onderteken om al sy films te versprei. In die herfs van 1910 het Méliès 'n ooreenkoms met Charles Pathé aangegaan wat sy filmloopbaan vernietig het. Méliès het 'n groot bedrag geld aanvaar om rolprente te vervaardig, en in ruil daarvoor het Pathé Frères versprei en die reg voorbehou om hierdie rolprente te redigeer. Pathé het ook die akte van beide Méliès se huis en sy Montreuil-ateljee gehou as deel van die transaksie. Méliès het dadelik begin met die vervaardiging van meer uitgebreide films, en die twee wat hy in 1911 vervaardig het, was ''Baron Munchausen se Droom'' en ''The Diabolical Church Window''. Ten spyte van die uitspattigheid van hierdie fees wat net 'n dekade tevore uiters gewild was, het albei rolprente finansieel misluk.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:Conquest of the Pole.jpg|duimnael|Toneel uit ''Conquest of the Pole.'']] In 1912 het Méliès voortgegaan om ambisieuse rolprente te maak, veral met die ''féerie'' ''The Conquest of the Pole''. Alhoewel geïnspireer deur sulke kontemporêre gebeure soos Robert Peary se ekspedisie na die Noordpool in 1909 en Roald Amundsen se ekspedisie na die Suidpool in 1911, het die film ook sulke fantastiese elemente ingesluit soos 'n griffin-kop-vliegtuig en 'n sneeu-reus wat deur 12 teaterwerkers bedryf is, sowel as elemente wat herinner aan [[Jules Verne]] en sommige van dieselfde "fantastiese reis" temas as ''A Trip to the Moon'' en ''The Impossible Voyage''. Ongelukkig was ''Conquest of the Pole'' nie winsgewend nie, en Pathé het besluit om van hierdie punt af sy reg uit te oefen om Méliès se films te redigeer. Een van Méliès se latere ''féeries'' was ''Cendrillon ou la Pantoufle merveilleuse'', 'n 54-minute oorvertelling van die [[Aspoestertjie]]-legende, geskiet met nuwe diepfokuslense, buite in plaas van teen teateragtergronde. Pathé het Méliès se jarelange mededinger Ferdinand Zecca gehuur om die film tot 33 minute te snoei, en dit was ook nie winsgewend nie. Na soortgelyke ervarings met ''The Knight of the Snows'' en ''The Voyage of the Bourrichon Family'' in laat 1912, het Méliès sy kontrak met Pathé verbreek.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:GeorgesMelies-1930.png|duimnael|Georges Méliès in die 1930's.]] Intussen het Gaston Méliès sy gesin en 'n filmspan van meer as twintig mense in die somer van 1912 na [[Tahiti]] geneem. Vir die res van daardie jaar en tot ver in 1913 het hy deur die Suid-[[Stille Oseaan]] en [[Asië]] gereis en filmmateriaal teruggestuur na sy seun in [[New York]]. Die beeldmateriaal was dikwels beskadig of andersins onbruikbaar, en Gaston kon nie meer Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy nakom nie. Teen die einde van sy reise het Gaston Méliès $50 000 verloor en moes die Amerikaanse tak van Star Films aan Vitagraph Studios verkoop. Gaston het uiteindelik na Europa teruggekeer en in 1915 gesterf. Hy en Georges Méliès was nie op goeie voet met mekaar ná sy terugkeer na Europa nie.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Toe Méliès sy kontrak met Pathé in 1913 verbreek het, het hy niks gehad om sy skuld aan dié maatskappy te dek nie. Alhoewel 'n moratorium wat aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] verklaar is, Pathé verhinder het om sy huis en die Montreuil-ateljee in besit te neem, was Méliès bankrot en kon hy nie voortgaan om films te maak nie. In sy memoires skryf hy toe wat Miriam Rosen beskryf as "sy eie onvermoë om by die huurstelsel aan te pas" met Pathé en ander maatskappye, sy broer Gaston se swak finansiële besluite, en die gruwels van die Eerste Wêreldoorlog as die hoofredes waarom hy opgehou het om rolprente te maak. Die laaste krisis was die dood van Méliès se eerste vrou, Eugénie Génin, in Mei 1913, wat hom alleen gelaat het om hul twaalfjarige seun, André, groot te maak. Die oorlog het die Théâtre Robert-Houdin vir 'n jaar gesluit, en Méliès het Parys met sy twee kinders vir etlike jare verlaat.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1917 het die Franse weermag die hoofateljeegebou by sy eiendom in Montreuil in 'n hospitaal vir gewonde soldate verander. Méliès en sy gesin het toe die tweede ateljeestel in 'n teaterverhoog omskep en meer as 24 revues daar opgevoer tot 1923. Tydens die oorlog het die Franse weermag meer as vierhonderd van Star Films se oorspronklike afdrukke gekonfiskeer en dit afgesmelt om [[silwer]] en selluloïed te herwin, laasgenoemde waarvan die weermag skoenhakke gemaak het.<ref>{{cite book|last1=Ezra|first1=Elizabeth|title=George Méliès|date=2000|publisher=Manchester University Press|isbn=9780719053962|page=19|url=https://books.google.com/books?id=NW12OEyynkQC&pg=PA19}}</ref> In 1923 is die Théâtre Robert-Houdin afgebreek om die Boulevard Haussmann te herbou. Dieselfde jaar kon Pathé uiteindelik Star Films en die Montreuil-ateljee oorneem. In 'n woede bui het Méliès al sy filmnegatiewe wat by die Montreuil-ateljee gestoor was, verbrand, sowel as die meeste van die stelle en kostuums. Gevolglik bestaan baie van sy rolprente nie meer vandag nie. Nietemin, net meer as tweehonderd Méliès-films het behoue gebly, en is sedert Desember 2011 op DVD beskikbaar. ==Herontdekking en laaste jare== Méliès was grootliks vergete en finansieel geruïneer teen Desember 1925, toe hy met sy jarelange minnares, die aktrise Jehanne d'Alcy, getroud is. Die egpaar het 'n bestaan saamgeskraap deur by 'n klein lekkergoed- en speelgoedstalletjie te werk wat d'Alcy besit het in die hoofsaal van die Gare Montparnasse.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Omstreeks dieselfde tyd het die geleidelike herontdekking van Méliès se loopbaan begin. In 1924 het die [[joernalis]] Georges-Michel Coissac daarin geslaag om hom op te spoor en 'n onderhoud met hom te voer vir 'n boek oor rolprentgeskiedenis. Coissac, wat gehoop het om die belangrikheid van Franse pioniers vir vroeë film te onderstreep, was die eerste rolprenthistorikus wat Méliès se belangrikheid vir die bedryf getoon het. In 1926, aangespoor deur Coissac se boek, het die tydskrif ''Ciné-Journal'' Méliès opgespoor, wat nou by die Gare Montparnasse werk, en 'n [[Memoires|memoir]] by hom versoek.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Teen die laat 1920's het verskeie joernaliste begin navorsing doen oor Méliès en sy lewenswerk, wat nuwe belangstelling in hom geskep het. Namate sy aansien in die rolprentwêreld begin groei het, het hy meer erkenning gekry en in Desember 1929 is 'n gala-terugskouing van sy werk by die Salle Pleyel gehou. In sy memoires het Méliès gesê dat hy by die geleentheid "een van die briljantste oomblikke van sy lewe beleef het."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Uiteindelik is 'n ''Chevalier de la [[Légion d'honneur]]'' aan Georges Méliès toegeken, waarvan die medalje in Oktober 1931 deur Louis Lumière aan hom oorhandig is.<ref>Elizabeth Ezra. Georges Méliès: the birth of the auteur (Manchester: Manchester University Press, 2000): 20.</ref> Lumière het self gesê dat Méliès die "skepper van die rolprentskouspel" was.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Die enorme hoeveelheid lof wat hy ontvang het, het egter nie sy lewensonderhoud aangehelp of sy armoede verlig nie. In 'n brief wat aan die Franse filmmaker Eugène Lauste geskryf is, het Méliès geskryf dat "gelukkig genoeg is ek sterk en in goeie gesondheid. Maar dit is moeilik om 14 uur per dag te werk sonder om my Sondae of vakansiedae te kry, in 'n yskas in die winter en 'n oond in die somer."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1932 het die Cinema Society 'n plek gereël vir Méliès, sy kleindogter Madeleine en Jeanne d'Alcy by ''La Maison de Retraite du Cinéma'', die rolprentbedryf se aftreeoord in Orly. Méliès was baie verlig om by die huis ingeneem te word en het aan 'n Amerikaanse joernalis geskryf: "My beste bevrediging in alles is om seker te wees om nie eendag sonder brood en huis te wees nie!"{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In Orly het Méliès saam met verskeie jonger regisseurs gewerk aan draaiboeke vir films wat nooit gemaak is nie. Dit het 'n nuwe weergawe van ''Baron Munchausen'' met Hans Richter ingesluit en 'n film wat getiteld sou word ''Le Fantôme du métro'' (Fantoom van die Metro) met Henri Langlois, Georges Franju, Marcel Carné en Jacques Prévert.<ref>Myrent, Glenn & Langlois, Georges P. Henri Langlois: First Citizen of Cinema. Twayne Publishers. 1986. bl. 40.</ref> Hy het ook in sy latere jare in 'n paar advertensies saam met Prévert opgetree. Langlois en Franju het Méliès in 1935 met René Clair ontmoet,<ref>Myrent & Langlois. p. 28.</ref> en in 1936 het hulle 'n verlate gebou op die eiendom van die Orly-aftreeoord gehuur om hul versameling filmafdrukke te stoor. Hulle het toe die sleutel van die gebou aan Méliès toevertrou en hy het die eerste konservator geword van wat die ''Cinémathèque Française'' geword het. Alhoewel hy nooit in staat was om 'n ander rolprent na 1912 te maak of 'n ander teateropvoering na 1923 op te voer nie, het hy voortgegaan om jonger film- en teaterbewonderaars te ontmoet, te skryf en te adviseer tot aan die einde van sy lewe.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Teen laat 1937 het Méliès baie siek geword en Langlois het gereël dat hy in die Léopold Bellan-hospitaal in Parys opgeneem word. Langlois het na aan hom geraak, en hy en Franju het hom kort voor sy dood besoek. Toe hulle daar aankom, het Méliès vir hulle een van sy laaste tekeninge gewys van 'n sjampanjebottel met die kurkprop wat oorborrel. Hy het toe vir hulle gesê: "Lag, my vriende. Lag saam met my, lag vir my, want ek droom vir julle."<ref>Myrent & Langlois. bl. 40–41.</ref> Georges Méliès is op 21 Januarie 1938 in die ouderdom van 76 oorlede aan kanker—net ure na die heengaan van Émile Cohl, nog 'n groot Franse rolprentpionier—en is in die [[Père-Lachaise-begraafplaas]] begrawe.<ref>{{cite news |title=French Movie Pioneer Dies |url=https://www.newspapers.com/clip/62660108/georges-mlis-1861-1938/ |newspaper=Star Tribune |date=23 Januarie 1938 |location=Minneapolis, MN |page=9 |via=Newspapers.com |access-date=6 November 2020}} {{Open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Georges Melies. French Motion Picture Producer a Pioneer in Industry. |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0C1EFC355A157A93C1AB178AD85F4C8385F9 |work=The New York Times |date=23 Januarie 1938 |access-date=9 Mei 2008 }}</ref> ==Huldeblyke== [[Walt Disney]], toe hy in 1936 die [[Legioen van Eer]] ontvang het, het dankbaarheid teenoor Méliès en sy mede-pionier Émile Cohl uitgespreek en gesê dat hulle "die manier ontdek het om [[poësie]] binne die bereik van die man in die straat te plaas."{{sfn|Frazer|1979|p=154}} Die musiekvideo's vir [[Queen]] se 1995-enkelsnit "''Heaven for Everyone''", The Smashing Pumpkins 1996-enkelsnit "''Tonight, Tonight''" en Carly Rae Jepsen se 2022-enkelsnit "''The Loneliest Time''" is hoogs geïnspireer deur Georges Méliès se films ''A Trip to the Moon'' (1902) en ''The Impossible Voyage'' (1904).<ref>{{cite book |last1=Purvis |first1=Georg |title=Queen: Complete Works |date=2007 |publisher=Reynolds & Hearn |page=165}}</ref> Terry Gilliam het Méliès "die eerste groot rolprenttowenaar" genoem, en bygevoeg: "Sy vreugdevolle gevoel van pret en vermoë om te verstom was 'n groot invloed op beide my vroeë animasies en dan my lewendige aksie-films ... Natuurlik het Méliès steeds 'n noue kreatiewe greep op my."<ref>{{citation|first1=Séverine|last1=Wemaere|first2=Gilles|last2=Duval|year=2011|title=La couleur retrouvée du Voyage dans la Lune|publisher=Groupama Gan Foundation for Cinema and Technicolor Foundation for Cinema Heritage|url=http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html|access-date=3 Februarie 2014|page=174|archivedate=21 Februarie 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221024050/http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html}}</ref> Méliès is in 2015 in die Science Fiction and Fantasy Hall of Fame opgeneem.<ref name=sfhof2015>[http://www.locusmag.com/News/2015/06/2014-science-fiction-hall-of-fame-inductees-and-fundraiser#sthash.uwR4dGzo.dpuf "2015 SF&F Hall of Fame Inductees & James Gunn Fundraiser"]. 12 Junie 2015. Locus Publications. Besoek 16 Julie 2015.</ref> Hy is in 2017 in die Visual Effects Society Hall of Fame opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|title=VES Hall of Fame|date=19 September 2017|website=www.visualeffectssociety.com|access-date=10 Februarie 2025|archive-date=23 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523000605/https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|url-status=dead}}</ref> Op 3 Mei 2018 het die eerste virtuele realiteit interaktiewe Google-krabbel vir Méliès vereer, wat temas van sy baie films bevat.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|title=Google's First VR Doodle Honors French Filmmaker Georges Méliès|magazine=Time|language=en|access-date=3 Mei 2018|archive-date= 3 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503064736/http://www.time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|url-status=dead}}</ref> 'n Foto van Méliès het aan boord die [[Artemis 1]] gevlieg, wat in 2022 om die Maan gewentel het.<ref>{{cite web |url = https://blogs.esa.int/orion/2023/04/03/going-on-a-moon-safari/ |title= Going on a Moon safari |date= 3 April 2023| author = Julien |work= [[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|access-date= 3 April 2023}}</ref> == ''The Invention of Hugo Cabret'' == Die 2007-[[roman]] ''The Invention of Hugo Cabret'' deur Brian Selznick sentreer op die latere lewe van Méliès. Dit is verwerk in die 2011-film ''Hugo'' deur [[Martin Scorsese]], waar Méliès deur sir [[Ben Kingsley]] vertolk word.<ref name =Melies/> Die filmweergawe bevat rekonstruksies van sommige van die fantastiese verhoogstelle wat in Méliès se vroeë films verskyn het.<ref name =Melies>{{cite web |url = https://www.hollywoodreporter.com/review/hugo-film-review-263209 |title= ''Hugo'' film review |date= 17 November 2011| author = Todd McCarthy |work= Hollywood Reporter |access-date= 9 Junie 2019}}</ref> ==Produksies== Weens 'n verskeidenheid faktore bestaan daar vandag nog net sowat 200 uit meer as 500 van Méliès se rolprente. Hierdie faktore sluit in Méliès se vernietiging van sy oorspronklike negatiewe, die Franse weermag se konfiskering van sy afdrukke en die tipiese agteruitgang van die meerderheid rolprente wat in die stilera gemaak is. Soms sal 'n verlore Méliès-film ontdek word, maar die meerderheid wat behoue gebly het, kom van die [[Biblioteek van die VSA-kongres]], as gevolg van Gaston Méliès wat papierafdrukke van elke raam van alle nuwe Star Films ingedien het om kopiereg te bewaar toe hy die Amerikaanse tak van Star Films in 1902 op die been gebring het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Méliès, Georges }} [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Franse rolprentregisseurs]] dmdl3jwcvtr1rfi11tvt89ade5wmajt 2892600 2892599 2026-04-11T09:33:09Z Sobaka 328 regstellings 2892600 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georges Méliès | bynaam = | beeld = Méliès portrait (cropped).png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Georges Méliès in 1895 | geboortenaam = Marie-Georges-Jean Méliès | geboortedatum = {{Geboortedatum|1861|12|8}} | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1861|12|8|1938|1|21}} | sterfteplek = Parys, Frankryk | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Frankryk}} | beroep = Kulkunstenaar, akteur en filmregisseur | ander = | bekend = ''A Trip to the Moon'' (1902 )<br /> ''The Impossible Voyage'' (1904). | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Eugénie Génin<br />Jehanne D'Alcy | kinders = 2 | webblad = | handtekening = Georges Méliès Signature.svg }} '''Marie-Georges-Jean Méliès''' (/meɪˈljɛs/;<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/melies "Méliès"]. ''Random House Webster's Unabridged Dictionary''.</ref> [[Frans]]: [meljɛs]; [[8 Desember]] [[1861]] – [[21 Januarie]] [[1938]]) was 'n Franse [[kulkunstenaar|teatertowenaar]], [[akteur]] en filmregisseur. Hy het baie tegniese en narratiewe ontwikkelings in die vroeë dae van die [[rolprent]] gelei, hoofsaaklik in die fantasie- en [[wetenskapfiksie]]-genres. Méliès het bekendheid verwerf deur "truukfilms" te skep en het bekend geword vir sy innoverende gebruik van spesiale effekte, wat tegnieke soos vervangingsplytings, veelvuldige blootstellings, tydsverloopfotografie, toneelversmeltings en handgeverfde kleur gewild gemaak het. Hy was ook een van die eerste filmmakers wat storieborde in sy werk gebruik het.<ref name="Gress">{{cite book|last1=Gress|first1=Jon|title=Visual Effects and Compositing|date=2015|publisher=New Riders|location=San Francisco|isbn=9780133807240|page=23|url=https://books.google.com/books?id=9XrjBAAAQBAJ&pg=PA23|access-date=21 Februarie 2017}}</ref> Sy belangrikste rolprente sluit in ''[[Le voyage dans la lune]]'' (1902) en ''[[Le Voyage à travers l'impossible]]'' (1904). Nadat hy [[kulkuns]] as sy beroep gekies het, het hy voordeel getrek uit 'n geskenk van sy vader, 'n skoenvervaardiger, om in 1888 die eienaar en regisseur van die Robert-Houdin-teater te word, wat sedert die dood van die beroemde illusionis dormant was. Op 28 Desember 1895 was hy verstom deur die geanimeerde fotografiese beelde tydens die eerste openbare vertooning van die Cinématographe in Parys deur die Lumière-broers en het selfs aangebied om die patent vir die masjien te koop.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} 'n Beleefde maar spottende weiering het hom daartoe gelei om hom tot 'n Londense vriend, die eerste Britse filmmaker, Robert W. Paul, te wend, wat hom van 'n soortgelyke apparaat voorsien het waarmee hy sy eerste film in 1896, Une partie de cartes (Kaartspel), verfilm het, 'n voorbeeld van dieselfde onderwerp wat deur Louis Lumière verfilm is. Dieselfde jaar, met ''The Vanishing Lady'' by die Robert Houdin-teater, het hy die stop-beweeg-tegniek vir die eerste keer in Europa gebruik, 'n Amerikaanse uitvinding wat hom groot sukses in sy teater besorg het, waar hy lewendige optredes met grootskermprojeksies gekombineer het. Hy het toe sy films, wat hy "''tableaux''" (prente) genoem het, in 'n nuwe, oëverblindery en magiese wêreld omskep, deur te steun op die teken- en skildervaardighede wat deur sy adolessensie heen duidelik was. Georges Méliès word beskou as een van die hoofskeppers van vroeë rolprent spesiale effekte, insluitend superposisies, wegsmelting en die vergroting en verkleining van karakters. Hy was ook die eerste rolprentmaker wat storielyne gebruik het. <ref>{{en}} Jon Gress (2014). [digital] Visual Effects and Compositing New Riders {{p.|23}}. {{ISBN|9780133807240}}</ref> Hy het die eerste filmateljee in Frankryk laat bou op die Montreuil-landgoed waarmee sy vader hom ook begaaf het. Met sy film oor die Dreyfus-saak word hy ook beskou as die eerste regisseur van 'n politieke film in die geskiedenis van die rolprentwêreld. ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Lêer:Plaque Georges Méliès, 29 boulevard Saint-Martin, Paris 3.jpg|links|duimnael|Gedenkplaat wat die plek van Méliès se geboorte herdenk - "In hierdie woonstelblok is op 8 Desember 1861 gebore Georges Méliès, skepper van die filmskouspel, prestidigitator, uitvinder van talle illusies"]] Marie-Georges-Jean Méliès is op 8 Desember 1861 in [[Parys]] gebore as die seun van Jean-Louis Méliès en sy Nederlandse vrou, Johannah-Catherine Schuering.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Sy vader het in 1843 na Parys verhuis as 'n skoenmaker en het by 'n stewelfabriek begin werk, waar hy Méliès se moeder ontmoet het. Johannah-Catherine se vader was die amptelike stewelmaker van die Nederlandse hof, voordat 'n brand sy besigheid verwoes het. Uiteindelik het die twee getrou, 'n hoëgehalte-stewelfabriek op die Boulevard Saint-Martin gestig en twee seuns, Henri en Gaston, gehad; teen die tyd dat hul derde seun Georges gebore is, was die gesin welgesteld.{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Georges Méliès het vanaf sewejarige ouderdom die Lycée Michelet bygewoon, totdat dit tydens die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] gebombardeer is; hy is hierna na die gesogte Lycée Louis-le-Grand gestuur. In sy ''[[memoires]]'' het Méliès sy formele, klassieke opvoeding beklemtoon, in teenstelling met beskuldigings vroeg in sy loopbaan dat die meeste rolprentvervaardigers "ongeletterdes was wat nie in staat was om enigiets artistiek te produseer nie."{{sfn|Rosen|1987|p=747}} Hy het egter erken dat sy kreatiewe instinkte gewoonlik meer as intellektuele instinkte weeg: “Die artistieke passie was vir hom te sterk, en terwyl hy oor ’n Franse komposisie of Latynse vers nadink, het sy pen asof van self portrette of karikature van sy professore of klasmaats geskets, of selfs éen of ander fantasie-paleis of 'n oorspronklike landskap wat reeds die voorkoms van 'n teaterstel gehad het. Op 10-jarige leeftyd het hy [[Poppekas|poppeteaters van karton]] begin maak, en as tiener gesofistikeerde marionette. Méliès het aan aan die Lycée gestudeer en in 1880 sy ''baccalauréat'' verwerf.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Verhoogloopbaan == Nadat hy sy opleiding voltooi het, het Méliès by sy broers by die familieskoenbesigheid aangesluit, waar hy geleer het hoe om naaldwerk te doen. Na drie jaar se verpligte militêre diens het sy vader hom na [[Londen]] gestuur om as klerk vir 'n familievriend te werk en sy [[Engels]] te verbeter. Terwyl hy in Londen was, het hy begin om die Egiptiese saal, wat deur die Londense kulkunstenaar John Nevil Maskelyne bestuur is, te besoek. Hy het 'n lewenslange passie vir verhoogtoorkuns ontwikkel.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} Méliès het in 1885 na Parys teruggekeer met 'n nuwe begeerte: om skilderkuns aan die ''École des Beaux-Arts'' te studeer. Sy vader het egter geweier om hom as kunstenaar finansieel te ondersteun, en Georges moes dus tevrede wees met 'n werk as toesighouer oor die masjinerie by die familiefabriek. Dieselfde jaar het hy sy familie se begeerte dat hy met sy broer se skoonsuster sou trou omseil, en in die huwelik getree met Eugénie Génin, 'n familievriend se dogter wie se voogde vir haar 'n aansienlike bruidskat nagelaat het. Hulle het twee kinders gehad: Georgette,<ref>{{Cite web|url=https://wfpp.cdrs.columbia.edu/pioneer/georgette-melies/|title=Georgette Méliès – Women Film Pioneers Project|website=wfpp.cdrs.columbia.edu}}</ref> gebore in 1888, en André, gebore in 1901. [[Lêer:Georges Melies 1883 Portrait of a Man.jpg|links|duimnael|'n Skildery deur Méliès, c. 1883, Wallraf-Richartz-museum, [[Keulen]], [[Duitsland]].]] Terwyl Méliès by die familiefabriek gewerk het, het hy steeds sy belangstelling in verhoog[[kulkuns]] gekweek deur optredes by te woon by die Théâtre Robert-Houdin, wat deur die towenaar Jean Eugène Robert-Houdin gestig is. Hy het ook begin om kulkunslesse te neem by Emile Voisin, wat hom die geleentheid gegee het om sy eerste openbare vertonings te gee, by die ''Cabinet Fantastique'' van die Grévin-wasmuseum en, later, by die ''Galerie Vivienne''.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} In 1888 het Méliès se vader afgetree, en Méliès het sy deel van die familieskoenbesigheid aan sy twee broers verkoop. Met die geld wat verkry is uit die verkoop daarvan, en met behulp van sy vrou se bruidskat, het hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop. Alhoewel die teater "uitmuntend" was en toegerus was met ligte, hefbome, valdeure en verskeie outomatiese apparate, was baie van die beskikbare illusies en truuks verouderd, en die bywoning van die teater was laag, selfs ná Méliès se aanvanklike opknappings. Oor die volgende nege jaar het Méliès op sy eie meer as 30 nuwe illusies geskep, vermeng met [[komedie]] en melodrama, baie soos dié wat Méliès in Londen gesien het, en bywoning het aansienlik verbeter. Een van sy bekendste illusies was die ''Wederstrewige Onthoofde Man'', waarin 'n professor se kop in die middel van 'n toespraak afgekap word en aanhou praat, totdat dit terug op sy liggaam geplaas word. Toe hy die Théâtre Robert-Houdin gekoop het, het Méliès ook die teater se hoofwerktuigkundige, Eugène Calmels, bygekry asook kunstenaresse soos Jehanne D'Alcy, wat sy minnares en later sy tweede vrou geword het. Terwyl hy die teater bestuur het, het Méliès ook as 'n politieke spotprenttekenaar gewerk vir die liberale koerant ''La Griffe'', wat deur sy neef Adolphe Méliès geredigeer is.{{sfn|Rosen|1987|p=748}} == Vroeë filmloopbaan == [[Lêer:Méliès, Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin (Star Film 70, 1896).jpg|duimnael|Georges Méliès in 'n toneel uit [[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]] (1896).]] Op 27 Desember 1895 het Méliès 'n spesiale privaatdemonstrasie van die [[Auguste en Louis Lumière|Lumière-broers]] se kinematograaf bygewoon, gegee vir eienaars van Paryse skouspelhuise.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}};<ref> Die gevierde eerste openbare vertoning by die Salon Indien du Grand Café het die volgende dag, op 28 Desember 1895, plaasgevind. Sommige bronne meld verkeerdelik dat Méliès by hierdie openbare vertoning teenwoordig was.</ref>{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès het die Lumières dadelik 10 000 frank vir een van hul masjiene aangebied; die Lumières het geweier, angstig om 'n vaste greep op hul uitvinding te hou en om die wetenskaplike aard van die toestel te beklemtoon. Om dieselfde rede het hulle die Musée Grévin se bod van 20 000 frank en die Folies Bergère se 50 000 frank dieselfde aand geweier.{{sfn|Cinémathèque Méliès|2013|p=7}} Méliès, wat van plan was om 'n filmprojektor vir die Théâtre Robert-Houdin te vind, het elders gedraai vir 'n oplossing; talle ander uitvinders in Europa en Amerika het geëksperimenteer met masjiene soortgelyk aan die Lumières se uitvinding, al was dit op 'n minder tegnies gesofistikeerde vlak. Dit is moontlik dat Méliès gereageer het op 'n wenk van Jehanne d'Alcy, wat waarskynlik Robert W. Paul se Animatograph-filmprojektor gesien het terwyl sy op toer in [[Engeland]] was; Méliès is derhalwe na Londen. Hy het ’n Animatograph by Paul gekoop, asook verskeie kortfilms wat deur Paul en deur die Edison Manufacturing Company verkoop is. Teen April 1896 het die Théâtre Robert-Houdin films vertoon as deel van sy daaglikse opvoerings.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het, nadat hy die ontwerp van die Animatograph bestudeer het, die masjien verander sodat dit as 'n filmkamera gedien het.{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|pp=301–02}} Aangesien laboratoriums vir rou filmvoorraad en filmverwerking nog nie in Parys beskikbaar was nie, het Méliès ongeperforeerde film in Londen gekoop en sy films persoonlik ontwikkel en gedruk deur gebruik, beproewinge en foute.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In September 1896 het Méliès, Lucien Korsten en Lucien Reulos die Kinétographe Robert-Houdin gepatenteer, 'n gietysterkamera-projektor, waarna Méliès verwys het as sy "koffiemeul" en "masjiengeweer", vanweë die geraas wat dit gemaak het. Teen 1897 het die tegnologie in so 'n mate ontwikkel dat beter kameras in Parys te koop aangebied is, wat daartoe gelei het dat Méliès sy eie kamera weggegooi het en beter kameras aangeskaf het wat deur Gaumont, die Lumières en Pathé gemaak is.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Méliès het meer as 500 [[rolprent]]e van 1896 tot 1913 geregisseer, wat van 1 minuut tot 40 minute geduur het. Wat die onderwerp betref, is hierdie rolprente soortgelyk aan die magiese teatervertonings wat Méliès aangebied het, wat "toertjies" en onmoontlike gebeurtenisse bevat, soos voorwerpe wat verdwyn of van grootte verander. Hierdie vroeë spesiale effekte-films was in wese sonder intrige. Die spesiale effekte is slegs gebruik om te wys wat moontlik is, eerder as om die algehele verhaal te verbeter. Méliès se vroeë films was meestal saamgestel uit enkel-in-kamera-effekte, wat vir die hele film gebruik is. Nadat hy met veelvuldige blootstelling geëksperimenteer het, het Méliès byvoorbeeld sy film ''The One-Man Band'' geskep waarin sewe verskillende karakters gelyktydig vertoon word.<ref>Fry & Fourzon, ''The Saga of Special Effects'', bl. 8</ref> [[Lêer:Méliès, Une nuit terrible (Star Film 26, 1896).jpg|duimnael|Toneel uit ''A Terrible Night.'']] Méliès het sy eerste rolprente in Mei 1896 begin skiet en dit teen daardie Augustus by die Théâtre Robert-Houdin vertoon. Aan die einde van 1896 het hy en Reulos die Star Film Company gestig, met Korsten wat as sy primêre kamera-operateur opgetree het. Baie van sy vroeë rolprente was kopieë en verwerkings van die Lumière-broers se rolprente, gemaak om te kompeteer met die 2000 daaglikse kliënte van die Grand Café.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} Dit het sy eerste film, ''Playing Cards'', ingesluit, wat soortgelyk is aan 'n vroeë Lumière-film. Baie van sy ander vroeë rolprente het egter Méliès se aanleg vir teatraliteit en die skouspel weerspieël, soos ''A Terrible Night'', waarin 'n hotelgas deur 'n reuse-[[weeluis]] aangeval word.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Maar van groter belang is die feit dat die Lumière-broers kamera-operateurs regoor die wêreld gestuur het as etnografiese dokumentêre rolprentvervaardigers, met die gevolg dat hul uitvinding uiters belangrik in wetenskaplike en historiese studies sou wees. Méliès se Star Film Company was daarteenoor meer gerig op die "kermiskliënt", wat gesmag het na sy spesifieke handelsmerk van magie en illusie.{{sfn|Rosen|1987|p=749}} In sy vroegste rolprente het Méliès begin eksperimenteer met spesiale effekte wat eie aan rolprentvervaardiging was. Dit het, volgens Méliès se ''memoires'', per ongeluk 'n aanvang geneem toe sy kamera in die middel van 'n filmsessie vasgehaak het en 'n Madeleine-Bastille-bus in 'n lykswa, en vroue na mans, verander het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Hierdie selfde stop-truuk-effek is reeds deur [[Thomas Edison]] gebruik toe hy 'n onthoofding in ''The Execution of Mary Stuart'' uitgebeeld het. Méliès se filmeffekte en unieke styl van film-spesiale effekte was egter sy eie. Hy het die eers keer hierdie effekte gebruik in ''[[Escamotage d'une dame chez Robert-Houdin]]'' (''The Vanishing Lady)'', waarin die clichématige truuk van 'n persoon wat deur middel van 'n valdeur van die verhoog verdwyn aangepas is, en 'n persoon in 'n geraamte verander is, totdat hy of sy uiteindelik weer op die verhoog verskyn het.{{sfn|Rosen|1987|p=750}} In September 1896 het Méliès 'n filmateljee op sy eiendom in Montreuil, net buite Parys, begin bou. Die hoof-verhooggebou is geheel en al van glasmure en glasplafonne gemaak om sonlig vir filmblootstelling toe te laat. Die afmetings daarvan was identies aan die Théâtre Robert-Houdin. Die eiendom het ook kleedkamers en 'n stoor vir stelkonstruksie ingesluit. Omdat kleur dikwels op onverwagte maniere op swart-en-wit film voorkom, is alle stelle, kostuums en akteurs se grimering in verskillende kleure van grys gedoen. Méliès het die ateljee beskryf as "die vereniging van die fotografiewerkswinkel (in sy reusagtige proporsies) en die teaterverhoog."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} Akteurs het voor 'n geverfde stel opgetree, soos geïnspireer deur die konvensies van magie en musiekteater. Vir die res van sy rolprentloopbaan het hy sy tyd tussen Montreuil en die Théâtre Robert-Houdin verdeel, waar hy "om sewe uur by die ateljee gearriveer het en vir die duur van die 10-uur-lange werksdag boustelle en rekwisiete vervaardig het. Na vyf uur sou hy verklee en na Parys vertrek om ses uur by die teaterkantoor te wees om besoekers te ontvang, sy stelontwerpe te skets, en daarna terug te keer na Montreuil om te rus. Op Vrydae en Saterdae het hy tonele geskiet wat gedurende die week voorberei is, en Sondae en vakansiedae is 'n teatermatinee, drie filmvertonings en 'n aandaanbieding gehou, wat tot half-twaalf geduur het."{{sfn|Rosen|1987|p=750}} [[Lêer:Méliès, Le château hanté (Star Film 96, 1897).jpg|links|duimnael|Toneel uit die 1897-film ''Le Château hanté.'']] In totaal het Méliès 78 rolprente in 1896 gemaak en 52 in 1897. Teen hierdie tyd het hy elke rolprentgenre gedek wat hy vir die res van sy loopbaan sou verfilm. Dit het die Lumière-agtige dokumentêre films, komedies, historiese rekonstruksies, dramas, towerkuns en ''féeries'' (feëverhale) ingesluit, wat sy bekendste [[genre]] geword het. In 1897 is Méliès deur die gewilde sanger Paulus opdrag gegee om films van sy optredes te maak.<ref name="abel">Abel, ''Encyclopedia of Early Cinema'' [https://books.google.com/books?id=hFxwX-dM008C&pg=PA460 p.460]</ref> Omdat Paulus geweier het om buite op te tree, moes sowat dertig boog- en kwiklampe in die Méliès-ateljee gebruik word, een van die eerste kere wat kunsmatige lig vir kinematografie gebruik is.<ref name="victorian">Anthony, Barry & Bottomore, Stephen. [https://www.victorian-cinema.net/paulus.php Paulus (Jean-Paulin Habans)], ''Who's Who of Victorian Cinema''. Besoek 8 November 2021</ref> Die rolprente is as ''Paulus Chantant'' by die Ba-Ta-Clan geprojekteer. Daar het Paulus agter die bioskoopskerm gesit en sing – en sodoende die illusie van 'n film met klank geskep. In dieselfde jaar het Georges Brunel geskryf dat "MM. Méliès en Reulos bowenal 'n spesialiteit gemaak het van fantastiese of artistieke tonele, reproduksies van teatertonele, ens., om 'n spesiale genre te skep, heeltemal anders as die gewone kinematografiese uitsigte wat uit straattonele of genre-onderwerpe bestaan." {{sfn|Rosen|1987|p=751}} Soos die Lumière-broers en Pathé het Star Films ook "stag films" gemaak soos bv. "Peeping Tom at the Seaside", "A Hypnotist at Work" en "After the Ball", wat die enigste van hierdie soort rolprente is wat oorleef het, insluitende die verfilming van Jeanne d'Alcy wat haar vleeskleurige en nousluitende uitrusting uittrek en deur haar bediende gebad word. Van 1896 tot 1900 het Méliès 10 advertensies gemaak vir produkte soos [[whisky]], [[sjokolade]] en babagraankos.{{sfn|Rosen|1987|p=751}} In September 1897 het Méliès gepoog om die Théâtre Robert-Houdin in 'n fliekteater te omskep met minder toorkunsvertonings. Teen die einde van Desember 1897 was filmvertonings egter beperk tot slegs Sondagaande.{{sfn|Rosen|1987|p=752}} [[Lêer:Méliès, La lune à un mètre (Star Film 160-162, 1898) 01.jpg|duimnael|Toneel van ''The Astronomer's Dream.'']] Méliès het in 1898 slegs 27 rolprente gemaak, maar sy werk het meer ambisieus en uitgebreid geword. Sy rolprente het 'n historiese rekonstruksie van die heengaan van die USS Maine, getiteld ''Divers at Work on the Wreck of the "Maine'', die toorkunsfilm ''The Famous Box Trick'' en die ''féerie'', ''The Astronomer's Dream, ingesluit.'' In hierdie film speel Méliès 'n [[Sterrekunde|sterrekundige]], wie se laboratorium getransformeer en deur demone en engele besoek word. Hy het ook een van sy eerste van vele godsdienstige [[satire]]s gemaak met ''The Temptation of Saint Anthony'', waarin 'n standbeeld van [[Jesus Christus]] aan die kruis in 'n verleidelike vrou omskep word. Hy het voortgegaan om met sy spesiale effekte te eksperimenteer, soos 'n omgekeerde perspektief in ''A Dinner Under Difficulties'', waar hy 'n strook film handmatig agteruit gedraai het om die effek te verkry. Hy het ook met superimposisie geëksperimenteer, waar hy akteurs in ’n swart agtergrond verfilm en daarna film deur die kamera terugspoel en die beeldmateriaal weer ontbloot om ’n dubbele blootstelling te skep. Hierdie rolprente sluit ''The Cave of the Demon''s in, waarin deursigtige geeste in ’n grot spook, en ''The Four Troublesome Heads'', waarin Méliès sy eie kop drie keer verwyder en ’n musikale koor skep. Om hierdie effekte te bereik was uiters moeilik en het aansienlike vaardigheid vereis. In 'n artikel van 1907 het Méliès opgemerk: "Elke sekonde moet die akteur wat tien verskillende tonele speel, presies onthou wat hy op dieselfde punt in die voorafgaande tonele gedoen het, en die presiese plek waar hy op die verhoog was, terwyl die film rol."{{sfn|Rosen|1987|p=752}} Méliès het in 1899 48 rolprente gemaak terwyl hy voortgegaan het om met spesiale effekte te eksperimenteer, byvoorbeeld in die vroeë gruwelfilm ''[[Cléopâtre|Robbing Cleopatra's Tomb]]''. Die film is nie 'n historiese rekonstruksie van die Egiptiese koningin [[Cleopatra]] nie, maar beeld eerder uit hoe haar [[mummie]] in die moderne era opgewek word. ''Cléopâtre'' was na bewering verlore, totdat 'n kopie in 2005 in Parys ontdek is.<ref>{{cite web |title=Lost 106-Year-Old Movie Discovered |url=http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |publisher=MovieWeb |date=22 September 2005 |access-date=28 Desember 2013 |archive-date=30 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234637/http://www.movieweb.com/news/studio-briefing-september-22nd-2005 |url-status=dead }}</ref> Daardie jaar het Méliès ook twee van sy mees ambisieuse en bekendste rolprente gemaak. In die somer het hy die historiese rekonstruksie ''The Dreyfus Affair'' gemaak, wat gebaseer is op die destyds voortslepende en omstrede politieke skandaal, waarin die Joods-Franse weermagkaptein [[Alfred Dreyfus]] valslik beskuldig en deur sy bevelvoerders van hoogverraad aangekla is. Méliès was pro-Dreyfus, en die rolprent toon Dreyfus in 'n simpatieke lig, wat as onskuldige opgesluit is in die [[Devil's Island]]-gevangenis. Tydens vertonings van die rolprent het gevegte tussen mense aan verskillende kante van die debat uitgebreek, en die polisie het uiteindelik die laaste deel van die rolprent verbied, waar Dreyfus na die tronk terugkeer.{{sfn|Rosen|1987|p=753}} [[Lêer:Méliès, Cinderella (Star Film 219-224, 1899).jpg|links|duimnael|Toneel uit ''Cendrillon.'']] Later daardie jaar het Méliès die ''féerie'' ''[[Aspoestertjie]]'' ''([[Cendrillon]])'' gemaak, gebaseer op Charles Perrault se sprokie. Die film was ses minute lank en het 'n rolverdeling van meer as 35 mense gehad, insluitend Bleuette Bernon in die titelrol. Dit was ook Méliès se eerste rolprent met veelvuldige tonele, bekend as ''tableaux''. Die film was baie suksesvol regoor Europa en in die Verenigde State, en het meestal in musieksale gespeel. Amerikaanse rolprentverspreiders soos Siegmund Lubin het veral nuwe materiaal nodig gehad, beide om sy gehoor met nuwe rolprente te lok en om Edison se groeiende monopolie teë te werk. Méliès se rolprente was besonder gewild, en ''Cendrillon'' is dikwels vertoon as 'n gewilde besienswaardigheid selfs jare ná die Amerikaanse vrystelling daarvan in Desember 1899.<ref>Musser, Charles. History of the American Cinema: Volume 1, The Emergence of Cinema. Charles Scribner's Sons, Inc. 1990. bl. 277.</ref> Amerikaanse rolprentvervaardigers soos Thomas Edison was gegrief oor die mededinging van buitelandse maatskappye en het ná die sukses van ''Cendrillon'' gepoog om Méliès te verhoed om die meeste rolprente in die VSA te vertoon; maar Méliès het gou die proses ontdek om duplikaatnegatiewe te skep. Méliès en ander het hierna in 1900 die vakbond Chambre Syndicale des Editeurs Cinématographiques<ref>Bessy & Lo Duca, Méliès Mage, appendix « Mes mémoires », ed. J. J. Pauvert, Paris 1961, bl. 175</ref>{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=258}} gestig as 'n manier om hulself in buitelandse markte te verdedig. Méliès was die eerste president van die vakbond, en het tot 1912 gedien, en die Théâtre Robert-Houdin was die groep se hoofkwartier. Omtrent dieselfde tyd het Méliès die finansiële sukses van sy rolprente gebruik om die Montreuil-ateljee uit te brei, wat hom in staat gestel het om selfs meer uitgebreide stelle en bykomende stoorplek vir sy groeiende argief van rekwisiete, kostuums en ander aandenkings te skep. ==Internasionale sukses== [[Lêer:Méliès, L'homme-orchestre (Star Film 262-263, 1900) 02.jpg|links|duimnael|Toneel uit ''The One-Man Band.'']] In 1900 het Méliès talle rolprente gemaak, insluitend die 13 minute lange ''[[Jeanne d'Arc (1900-rolprent)|Jeanne d'Arc]]''. Hy het ook ''The One-Man Band'' gemaak, waarin Méliès voortgegaan het om sy spesiale effekte te verfyn deur homself op kamera te vermenigvuldig om sewe instrumente gelyktydig te speel. Nog 'n noemenswaardige rolprent was The ''Christmas Dream'', wat rolprenteffekte met tradisionele [[Kersfees]]-pantomime-tonele saamgevoeg het.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1901 het Méliès voortgegaan om suksesvolle films te vervaardig en was op die hoogtepunt van sy gewildheid. Sy rolprente daardie jaar het ''The Brahmin and the Butterfly'' ingesluit, waarin Méliès 'n [[Brahman]] uitbeeld wat 'n ruspe in 'n pragtige vrou met vlerke omskep, maar self in 'n ruspe verander word. Hy het ook die ''féerie'' ''Rooikappie'' en ''[[Barbe-Bleue]]'' (Bloubaard) gemaak, albei gebaseer op stories van Charles Perrault. In ''Blue Beard'' speel Méliès die gelyknamige vrou-moordenaar en mede-sterre saam met Jeanne d'Alcy en Bleuette Bernon. Die film is 'n vroeë voorbeeld van parallelle dwarssny en passnitte van karakters wat van een vertrek na die volgende beweeg. Die Edison Company se 1902-film ''Jack and the Beanstalk'', geregisseer deur Edwin S. Porter, is beskou as 'n minder suksesvolle Amerikaanse weergawe van verskeie Méliès-films, veral ''Blue Beard''.<ref>Musser. p. 325.</ref> Daardie jaar het Méliès ook ''Off to Bloomingdale Asylum'' gemaak, 'n swartgesig-[[burleske]] wat vier wit buspassasiers insluit wat verander in een groot swart passasier, wat dan deur die busbestuurder geskiet word.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} In 1902 het Méliès met kamerabeweging begin eksperimenteer om die illusie te skep van 'n karakter wat van grootte verander. Hy het hierdie effek bereik deur "die kamera vorentoe te laat beweeg" op 'n katrol-getrekte stoelstelsel, wat vervolmaak is om die kamera-operateur in staat te stel om fokus akkuraat aan te pas en vir die akteur om sy of haar posisie in die raam aan te pas soos nodig {{sfn|Rosen|1987|p=754}} Hierdie effek het begin met ''The Devil and the Statue'', waarin Méliès [[Satan]] speel en tot die grootte van 'n [[reus]] groei om [[William Shakespeare]] se Juliet te terroriseer, maar krimp dan wanneer die [[Maagd Maria]] tot die redding van die meisie in nood kom. Hierdie effek is weer gebruik in ''L'Homme à la tête en caoutchouc'' (Die man met die rubberkop), waarin Méliès 'n wetenskaplike speel wat sy eie kop tot enorme afmetings uitbrei. Hierdie eksperiment, saam met die ander wat hy oor die jare vervolmaak het, is later daardie jaar in sy mees bekende en geliefde rolprent gebruik.{{sfn|Rosen|1987|p=754}} [[Lêer:Le Voyage dans la lune.jpg|duimnael|Die toneel uit ''Le voyage dans la lune'' waarin die ruimteskip die maan se oog tref, het 'n ikoniese beeld in die rolprentgeskiedenis geword.]] In Mei 1902 het Méliès die film Le ''voyage dans la lune'' (''A Trip to the Moon'') gemaak wat losweg gegrond was op [[Jules Verne]] se 1865-roman ''De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes'' (''From the Earth to the Moon''), sy 1870-vervolgverhaal ''Autour de la Lune'', (''Around the Moon''), en [[H.G. Wells]] se 1901-roman T''he First Men in the Moon''. In die film speel Méliès as professor Barbenfouillis, 'n karakter soortgelyk aan die sterrekundige wat hy in 1898 in ''The Astronomer's Dream'' gespeel het.<ref>{{Citation|last1=MacKenzie|first1=Scott|title=Méliès's Dream Film and Strindberg's Dream Play: Compressing Time and Space|date=2019|work=August Strindberg and Visual Culture: The Emergence of Optical Modernity in Image, Text and Theatre|pages=95–112|publisher=Bloomsbury|isbn=9781501338007|last2=Stenport|first2=Anna Westerstahl|doi=10.5040/9781501338038.ch-001|s2cid=192588848}}</ref> Professor Barbenfouillis is die President van die Astronomer's Club en stel 'n ekspedisie na die [[Maan]] voor. ’n Ruimtevoertuig in die vorm van ’n groot [[artillerie]]-dop word in sy laboratorium gebou, en hy gebruik dit om ses mans (insluitend hyself) op ’n reis na die Maan te lanseer. Die voertuig word uit 'n groot kanon die ruimte in geskiet en tref die Man in die Maan in die oog. Die groep verken die maan se oppervlak voordat hulle gaan slaap. Terwyl hulle droom, word hulle waargeneem deur die maangodin Phoebe, gespeel deur Bleuette Bernon, wat dit laat sneeu. Later, terwyl hulle ondergronds is, word hulle aangeval en gevang deur 'n groep Maan-buiteaardsewesens, gespeel deur akrobate van die Folies Bergère. Voor die Maan koning gebring, slaag hulle daarin om te ontsnap en word teruggejaag na hul ruimteskip. Dan, met behulp van 'n tou wat aan die ruimteskip vasgemaak is, val die mans, saam met 'n vreemdeling, van die maan terug na die aarde, en beland in die see (waar 'n bo-opgestelde vistenk die illusie van die diep oseaan skep). Uiteindelik word die ruimteskip aan wal gesleep en die terugkerende avonturiers word deur die dorpsmense gevier.{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Op 14 minute was dit Méliès se langste film tot op daardie datum en het 10 000 frank gekos om te vervaardig. Die rolprent was 'n enorme sukses in Frankryk en regoor die wêreld, en Méliès het beide swart-en-wit en handgekleurde weergawes aan kliente verkoop. Die rolprent het Méliès bekend gemaak in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waar vervaardigers soos Thomas Edison, Siegmund Lubin en William Selig onwettige kopieë vervaardig het en groot bedrae geld daaruit gemaak het.<ref name="solomon-2011">{{citation|first=Matthew|last=Solomon|chapter=Introduction|title=Fantastic Voyages of the Cinematic Imagination|chapter-url=http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|publisher=SUNY Press|access-date=2 Januarie 2017|page=2|quote=Soos Charles Musser opmerk, 'Lubin-, Selig- en Edison-katalogusse van 1903–04 het baie vervalsings gelys … en het besondere prominensie gegee aan Méliès-rolprente soos … ''A Trip to the Moon''. Gevolglik het Méliès maar 'n klein fraksie ontvang van die aansienlike wins wat die film verdien het deur verkope van afdrukke en teatertoelatings.|archive-date=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf|url-status=dead|archivedate=19 Julie 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719183354/http://www.sunypress.edu/pdf/62110.pdf}}</ref> Hierdie kopieregskending het veroorsaak dat Méliès 'n Star Films-kantoor in New York City geopen het, met sy broer Gaston Méliès in beheer. Gaston was onsuksesvol in die skoenbedryf en het ingestem om by sy meer suksesvolle broer in die filmbedryf aan te sluit. Hy het in November 1902 na New York gereis en die omvang van die oortreding in die VSA ontdek, soos dat Biograph tantième op Méliès se film aan die rolprentpromotor Charles Urban betaal het.<ref>Musser. bl. 364.</ref> Toe Gaston die takkantoor in New York geopen het, het dit 'n handves ingesluit wat deels lees: "In die opening van 'n fabriek en kantoor in New York is ons voorbereid en vasbeslote om alle vervalsers en seerowers te vervolg. Ons sal nie twee keer praat nie, ons sal optree! "{{sfn|Rosen|1987|p=755}} Gaston is in die VSA bygestaan deur Lucien Reulos, wat die man was van Gaston se skoonsuster, Louise de Mirmont.<ref name="cinematographes.free.fr">[http://cinematographes.free.fr/reulos.html Lucien Reulos]. Cinematographes.free.fr. Besoek 16 Augustus 2013.</ref> Méliès se groot sukses in 1902 het voortgeduur met sy drie ander groot produksies van daardie jaar. In ''The Coronation of Edward VII'' fokus Méliès op die werklike kroning van [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] op. Die film is voor die werklike gebeurtenis geskiet (aangesien hy toegang tot die kroning geweier is) en is in opdrag van Charles Urban, hoof van die Warwick Trading Company en die Star Films-verteenwoordiger in Londen. Die film was gereed om vrygestel te word op die dag van die kroning; die geleentheid is egter vir ses weke uitgestel weens Edward se gesondheid. Dit het Méliès toegelaat om werklike beeldmateriaal van die koetsoptog in die film by te voeg. Die rolprent was finansieel suksesvol en Edward VII het dit self na bewering geniet. Vervolgens het Méliès die ''féeries'' ''Gulliver's Travels Among the Lilliputians and the Giants'' gemaak, gebaseer op die roman deur [[Jonathan Swift]], en ''Robinson Crusoe'', gebaseer op die roman deur [[Daniel Defoe]].{{sfn|Rosen|1987|p=755}} In 1903 het Méliès ''[[Le Royaume des fées]]'' gemaak, wat filmresensent Jean Mitry "ongetwyfeld Méliès se beste film, en in elk geval die mees intens poëtiese" genoem het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Die ''[[Los Angeles Times]]'' noem die film "'n interessante uitstalling van die perke waartoe bewegende prente gemaak kan word in die hande van kundiges wat toegerus is met tyd en geld om hul toestelle uit te voer".<ref>Musser, p. 299.</ref> Afdrukke van die film oorleef in die filmargiewe van die British Film Institute en die [[Biblioteek van die VSA-kongres]].<ref name="Silentera">{{cite web |url=http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |title=Silent Era: Fairyland: A Kingdom of Fairies |access-date=20 Julie 2008 |work=silentera |archive-date=6 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006231238/http://www.silentera.com/PSFL/data/R/Royaumedesfees1903.html |url-status=dead }}</ref> Méliès het die jaar voortgesit deur baie van sy kamera-effekte te vervolmaak, soos meer vinnige transformasies in Ten Ladies in One Umbrella en die sewe superimposisies wat hy in ''The Melomaniac'' gebruik het. Hy het die jaar afgesluit met ''The Damnation of Faust'', gebaseer op die [[Faust]]-legende. Die film is losweg gegrond op ’n opera deur [[Hector Berlioz]], maar dit gee minder aandag aan die storie en meer aan die spesiale effekte wat ’n toer deur die hel verteenwoordig. Dit sluit ondergrondse tuine, mure van vuur en mure van water in.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} In 1904 het hy die vervolgverhaal ''Faust en Marguerite'' gemaak. Hierdie keer was die film gebaseer op 'n opera deur [[Charles Gounod]]. Méliès het ook 'n gekombineerde weergawe van die twee films geskep wat ooreenstem met die hoofarias van die operas. Hy het later in 1904 voortgegaan om "hoëkuns"-films te maak, soos ''The Barber of Seville''. Hierdie rolprente was gewild onder beide gehore en kritici ten tyde van hul vrystelling, en het Méliès gehelp om meer aansien te vestig.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} [[Lêer:Méliès, Le voyage a travers l'impossible1904 colorizée 20.jpg|duimnael|Die Son sluk die vlieënde trein in ''The Impossible Voyage.'']] Sy hoofproduksie van 1904 was ''Le Voyage à travers l'impossible'' (Die Onmoontlike Reis), ’n film soortgelyk aan ''Le voyage dans la lune'' oor ’n ekspedisie om die wêreld, in die oseane en selfs na die [[Son]]. In die film speel Méliès Ingenieur Mabouloff van die Institute of Incoherent Geography, wat soortgelyk is aan die vorige professor Barbenfouillis. Mabouloff lei 'n groep op die reis op die baie Automobouloffs, die voertuie wat hulle op hul reise gebruik. Terwyl die mans op pad is na die hoogste pieke van die [[Alpe]], beweeg hul voertuig verder opwaarts en neem hulle onverwags na die Son, wat 'n gesig het baie soos die man in die maan en die voertuig insluk. Uiteindelik gebruik die mans 'n [[duikboot]] om terug na planeet Aarde en in die see te lanseer. Hulle word terug by die huis begroet deur aanbiddende bewonderaars. Die film was 24 minute lank en was 'n sukses. Die rolprentresensent Lewis Jacobs het gesê dat "die rolprent al Méliès-talente tot uitdrukking gebring het ... Die kompleksiteit van sy truuks, sy vindingrykheid met meganiese vaardighede, die verbeeldingrykheid van die instellings en die weelderige tablo's het die film 'n meesterstuk vir sy dag gemaak."{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Later in 1904 het die regisseur van Folies Bergère, Victor de Cottens, Méliès genooi om 'n spesiale effekte-film te skep om in sy teater se revue opgeneem te word. Die resultaat was ''An Adventurous Automobile Trip'', 'n satire van [[Leopold II van België]]. Die film is by die Folies Bergère vertoon voordat Méliès dit as 'n Star Films-produksie begin verkoop het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} Aan die einde van 1904 het Thomas Edison die Amerikaanse produksiemaatskappy Paley & Steiner gedagvaar oor kopieregskending vir rolprente wat stories, karakters en selfs geskiet-opstellings gehad het presies soos rolprente wat Edison gemaak het. Edison het ook Pathé Frères, Eberhard Schneider en Star Films om ongespesifiseerde redes by hierdie regsgeding ingesluit. Paley & Steiner het buite die hof met Edison geskik (en is later deur Edison uitgekoop) en die saak het nooit verhoor nie.<ref>Musser. bl. 402.</ref> Victor de Cottens het in 1905 vir Méliès gevra om met hom saam te werk aan ''The Merry Deeds of Satan'', ’n teaterrevy vir die Théâtre du Châtelet. Méliès het twee kortfilms vir die vertonings bygedra, ''Le Voyage dans l'espace'' (Die Ruimtereis) en ''Le Cyclone'' (Die sikloon), en het die scenario saam met de Cottons vir die hele revue geskryf. 1905 was ook die 100ste verjaardag van Jean Eugène Robert-Houdin, en die Théâtre Robert-Houdin het 'n spesiale viering-opvoering geskep, insluitend Méliès se eerste nuwe verhoogtruuk in etlike jare, ''Les Phénomènes du Spiritisme''. Terselfdertyd was hy weer besig om sy ateljee by Montreuil te hermodelleer en uit te brei deur elektriese ligte te installeer, 'n tweede verhoog by te voeg en kostuums van ander bronne te koop. {{sfn|Rosen|1987|p=756}} Méliès se rolprente vir 1905 sluit in die avontuur ''The Palace of the Arabian Nights'' en die féerie ''Rip's Dream'', gebaseer op die Rip Van Winkle-legende en die opera deur Robert Planquette. In 1906 het sy uitset 'n bygewerkte, komiese verwerking van die [[Faust]]-legende ''The Merry Frolics of Satan and The Witch'' ingesluit. Die féerie-styl wat Méliès die bekendste was, het gewildheid begin verloor, en hy het begin om rolprente in ander genres te maak, soos misdaadfilms en gesinsfilms. In die VSA moes Gaston Méliès die verkooppryse van drie van Méliès se vroeëre, gewilde féeries, Cinderella, Bluebeard en Robinson Crusoe, verlaag. Teen die einde van 1905 het Gaston die pryse van alle rolprente op die Star Films-katalogus met 20% verlaag, wat wel verkope verbeter het.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} ==Latere filmloopbaan en agteruitgang== [[Lêer:Melies's Montreuil studio.jpg|links|duimnael|Méliès by sy ateljee in Montreuil.]] In 1907 het Méliès drie nuwe illusies vir die verhoog geskep en dit by die Théâtre Robert-Houdin opgevoer, terwyl hy voortgegaan het met die vervaardiging van 'n bestendige stroom films, insluitend ''Under the Seas'', en 'n kort weergawe van Shakespeare se ''Hamlet''. Tog het sulke filmkritici soos Jean Mitry, Georges Sadoul en ander verklaar dat Méliès se werk begin afneem het, en filmgeleerde Miriam Rosen het geskryf dat die werke begin "verval in die herhaling van ou formules aan die een kant en 'n ongemaklike nabootsing van nuwe neigings aan die ander kant."{{sfn|Rosen|1987|p=757}} In 1908 het Thomas Edison die Motion Picture Patents Company geskep as 'n manier om die filmbedryf in die Verenigde State en Europa te beheer. Die maatskappye wat by die konglomeraat aangesluit het, was Edison, Biograph, Vitagraph, Essanay, Selig, Lubin, Kalem, American Pathé en Méliès' Star Film Company, met Edison wat as president van die kollektief opgetree het. Star Films was verplig om die MPPC van eenduisend voet film per week te voorsien, en Méliès het daardie jaar 58 rolprente gemaak ter nakoming van die verpligting. Gaston Méliès het sy eie ateljee in [[Chicago]], die Méliès Manufacturing Company, gestig wat sy broer gehelp het om die verpligting teenoor Edison na te kom, alhoewel Gaston geen rolprente in 1908 vervaardig het nie.{{sfn|Rosen|1987|p=757}} Daardie jaar het Méliès die ambisieuse film ''Humanity Through the Ages'' gemaak. Hierdie pessimistiese film vertel die geskiedenis van mense van [[Kain en Abel]] tot die [[Den Haag|Haagse]] Vredeskonferensie van 1907 oor. Die film was onsuksesvol, maar Méliès was dwarsdeur sy lewe trots daarop.{{sfn|Rosen|1987|p=757–8}} Vroeg in 1909 het Méliès die "Congrès International des éditeurs de films" in Parys voorgesit. Onder Méliès se voorsitterskap het die Europese kongres van 2 tot 4 Februarie 1909 plaasgevind. In sy mémoires<ref>Méliès Mage « Mes Mémoires » bl. 175</ref> sê Méliès dat hierdie kongres die tweede een was, na die 1908-kongres.<ref>Isac Thornsen, Nordisk Films Kompagni, 1906-1924, vol. 5, KINtop/5-Studies in Early Cinema, 2017, bl.71, {{ISBN|978-0-86196-731-5}}. Thorsen verduidelik dat die eerste sogenaamde kongres op 9 Maart 1908 in [[Parys]] plaasgevind het en 'n vergadering van geen betekenis was nie.</ref> In 1909 het die kongres belangrike besluite geneem oor filmverhuring, en die aanvaarding van 'n enkele tipe filmperforasie, om Edison en die MPPC te stuit.{{sfn|Malthête-Méliès|2011|p=357-359}} Soos ander was Méliès ontevrede met die monopolie wat Edison geskep het en wou terugveg. Die lede van die kongres het ingestem om nie meer films te verkoop nie, maar om dit vir vier maande tydperke slegs aan lede van hul eie organisasie te verhuur, en om 'n gestandaardiseerde filmperforasietelling op alle rolprente aan te neem. Méliès was ongelukkig oor die tweede van die drie voorwaardes, want sy vernaamste kliënte was eienaars van kermisterreine en musieksale. 'n Vaktydskrif vir kermis het Méliès aangehaal wat gesê het: "Ek is nie 'n korporasie nie; ek is 'n onafhanklike vervaardiger."{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Méliès het in die herfs van 1909 rolprentvervaardiging hervat en nege rolprente vervaardig,{{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=355}} insluitend ''Whimsical Illusions'', waarin hy 'n magiese effek op die verhoog aanbied. Terselfdertyd het Gaston Méliès die Méliès Manufacturing Company na Fort Lee, [[New Jersey]], verskuif. In 1910 het Gaston die Star Film Ranch, 'n ateljee in [[San Antonio]], [[Texas]], gestig waar hy begin het om Westerns te vervaardig. Teen 1911 het Gaston sy tak van Star Films American Wildwest Productions herdoop en 'n ateljee in Suid-Kalifornië geopen. Hy het meer as 130 films van 1910 tot 1912 vervaardig, en hy was die primêre bron vir die nakoming van Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy. Van 1910 tot 1912 het Georges Méliès baie min rolprente vervaardig.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} In 1910 het Méliès tydelik opgehou om films te maak omdat hy verkies het om 'n groot towervertoning ''Les Fantômes du Nil'' te skep, en hy het op 'n uitgebreide toer in Europa en Noord-Afrika gegaan {{sfn|Malthête|Mannoni|2008|p=10}}<ref>Jacques Malthête et Laurent Mannoni (dir.) Méliès, magie et cinéma, Paris Musée/ Fondation EDF, 277 bl 31, {{ISBN|2-87900-598-1}}</ref> Later daardie jaar het Star Films 'n ooreenkoms met die Gaumont Film Company onderteken om al sy films te versprei. In die herfs van 1910 het Méliès 'n ooreenkoms met Charles Pathé aangegaan wat sy filmloopbaan vernietig het. Méliès het 'n groot bedrag geld aanvaar om rolprente te vervaardig, en in ruil daarvoor het Pathé Frères versprei en die reg voorbehou om hierdie rolprente te redigeer. Pathé het ook die akte van beide Méliès se huis en sy Montreuil-ateljee gehou as deel van die transaksie. Méliès het dadelik begin met die vervaardiging van meer uitgebreide films, en die twee wat hy in 1911 vervaardig het, was ''Baron Munchausen se Droom'' en ''The Diabolical Church Window''. Ten spyte van die uitspattigheid van hierdie fees wat net 'n dekade tevore uiters gewild was, het albei rolprente finansieel misluk.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:Conquest of the Pole.jpg|duimnael|Toneel uit ''Conquest of the Pole.'']] In 1912 het Méliès voortgegaan om ambisieuse rolprente te maak, veral met die ''féerie'' ''The Conquest of the Pole''. Alhoewel geïnspireer deur sulke kontemporêre gebeure soos Robert Peary se ekspedisie na die Noordpool in 1909 en Roald Amundsen se ekspedisie na die Suidpool in 1911, het die film ook sulke fantastiese elemente ingesluit soos 'n griffin-kop-vliegtuig en 'n sneeu-reus wat deur 12 teaterwerkers bedryf is, sowel as elemente wat herinner aan [[Jules Verne]] en sommige van dieselfde "fantastiese reis" temas as ''A Trip to the Moon'' en ''The Impossible Voyage''. Ongelukkig was ''Conquest of the Pole'' nie winsgewend nie, en Pathé het besluit om van hierdie punt af sy reg uit te oefen om Méliès se films te redigeer. Een van Méliès se latere ''féeries'' was ''Cendrillon ou la Pantoufle merveilleuse'', 'n 54-minute oorvertelling van die [[Aspoestertjie]]-legende, geskiet met nuwe diepfokuslense, buite in plaas van teen teateragtergronde. Pathé het Méliès se jarelange mededinger Ferdinand Zecca gehuur om die film tot 33 minute te snoei, en dit was ook nie winsgewend nie. Na soortgelyke ervarings met ''The Knight of the Snows'' en ''The Voyage of the Bourrichon Family'' in laat 1912, het Méliès sy kontrak met Pathé verbreek.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} [[Lêer:GeorgesMelies-1930.png|duimnael|Georges Méliès in die 1930's.]] Intussen het Gaston Méliès sy gesin en 'n filmspan van meer as twintig mense in die somer van 1912 na [[Tahiti]] geneem. Vir die res van daardie jaar en tot ver in 1913 het hy deur die Suid-[[Stille Oseaan]] en [[Asië]] gereis en filmmateriaal teruggestuur na sy seun in [[New York]]. Die beeldmateriaal was dikwels beskadig of andersins onbruikbaar, en Gaston kon nie meer Star Films se verpligting teenoor Thomas Edison se maatskappy nakom nie. Teen die einde van sy reise het Gaston Méliès $50 000 verloor en moes die Amerikaanse tak van Star Films aan Vitagraph Studios verkoop. Gaston het uiteindelik na Europa teruggekeer en in 1915 gesterf. Hy en Georges Méliès was nie op goeie voet met mekaar ná sy terugkeer na Europa nie.{{sfn|Rosen|1987|p=758}} Toe Méliès sy kontrak met Pathé in 1913 verbreek het, het hy niks gehad om sy skuld aan dié maatskappy te dek nie. Alhoewel 'n moratorium wat aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] verklaar is, Pathé verhinder het om sy huis en die Montreuil-ateljee in besit te neem, was Méliès bankrot en kon hy nie voortgaan om films te maak nie. In sy memoires skryf hy toe wat Miriam Rosen beskryf as "sy eie onvermoë om by die huurstelsel aan te pas" met Pathé en ander maatskappye, sy broer Gaston se swak finansiële besluite, en die gruwels van die Eerste Wêreldoorlog as die hoofredes waarom hy opgehou het om rolprente te maak. Die laaste krisis was die dood van Méliès se eerste vrou, Eugénie Génin, in Mei 1913, wat hom alleen gelaat het om hul twaalfjarige seun, André, groot te maak. Die oorlog het die Théâtre Robert-Houdin vir 'n jaar gesluit, en Méliès het Parys met sy twee kinders vir etlike jare verlaat.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1917 het die Franse weermag die hoofateljeegebou by sy eiendom in Montreuil in 'n hospitaal vir gewonde soldate verander. Méliès en sy gesin het toe die tweede ateljeestel in 'n teaterverhoog omskep en meer as 24 revues daar opgevoer tot 1923. Tydens die oorlog het die Franse weermag meer as vierhonderd van Star Films se oorspronklike afdrukke gekonfiskeer en dit afgesmelt om [[silwer]] en selluloïed te herwin, laasgenoemde waarvan die weermag skoenhakke gemaak het.<ref>{{cite book|last1=Ezra|first1=Elizabeth|title=George Méliès|date=2000|publisher=Manchester University Press|isbn=9780719053962|page=19|url=https://books.google.com/books?id=NW12OEyynkQC&pg=PA19}}</ref> In 1923 is die Théâtre Robert-Houdin afgebreek om die Boulevard Haussmann te herbou. Dieselfde jaar kon Pathé uiteindelik Star Films en die Montreuil-ateljee oorneem. In 'n woede bui het Méliès al sy filmnegatiewe wat by die Montreuil-ateljee gestoor was, verbrand, sowel as die meeste van die stelle en kostuums. Gevolglik bestaan baie van sy rolprente nie meer vandag nie. Nietemin, net meer as tweehonderd Méliès-films het behoue gebly, en is sedert Desember 2011 op DVD beskikbaar. ==Herontdekking en laaste jare== Méliès was grootliks vergete en finansieel geruïneer teen Desember 1925, toe hy met sy jarelange minnares, die aktrise Jehanne d'Alcy, getroud is. Die egpaar het 'n bestaan saamgeskraap deur by 'n klein lekkergoed- en speelgoedstalletjie te werk wat d'Alcy besit het in die hoofsaal van die Gare Montparnasse.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Omstreeks dieselfde tyd het die geleidelike herontdekking van Méliès se loopbaan begin. In 1924 het die [[joernalis]] Georges-Michel Coissac daarin geslaag om hom op te spoor en 'n onderhoud met hom te voer vir 'n boek oor rolprentgeskiedenis. Coissac, wat gehoop het om die belangrikheid van Franse pioniers vir vroeë film te onderstreep, was die eerste rolprenthistorikus wat Méliès se belangrikheid vir die bedryf getoon het. In 1926, aangespoor deur Coissac se boek, het die tydskrif ''Ciné-Journal'' Méliès opgespoor, wat nou by die Gare Montparnasse werk, en 'n [[Memoires|memoir]] by hom versoek.{{sfn|Cosandey|1991|p=59}} Teen die laat 1920's het verskeie joernaliste begin navorsing doen oor Méliès en sy lewenswerk, wat nuwe belangstelling in hom geskep het. Namate sy aansien in die rolprentwêreld begin groei het, het hy meer erkenning gekry en in Desember 1929 is 'n gala-terugskouing van sy werk by die Salle Pleyel gehou. In sy memoires het Méliès gesê dat hy by die geleentheid "een van die briljantste oomblikke van sy lewe beleef het."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Uiteindelik is 'n ''Chevalier de la [[Légion d'honneur]]'' aan Georges Méliès toegeken, waarvan die medalje in Oktober 1931 deur Louis Lumière aan hom oorhandig is.<ref>Elizabeth Ezra. Georges Méliès: the birth of the auteur (Manchester: Manchester University Press, 2000): 20.</ref> Lumière het self gesê dat Méliès die "skepper van die rolprentskouspel" was.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Die enorme hoeveelheid lof wat hy ontvang het, het egter nie sy lewensonderhoud aangehelp of sy armoede verlig nie. In 'n brief wat aan die Franse filmmaker Eugène Lauste geskryf is, het Méliès geskryf dat "gelukkig genoeg is ek sterk en in goeie gesondheid. Maar dit is moeilik om 14 uur per dag te werk sonder om my Sondae of vakansiedae te kry, in 'n yskas in die winter en 'n oond in die somer."{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In 1932 het die Cinema Society 'n plek gereël vir Méliès, sy kleindogter Madeleine en Jeanne d'Alcy by ''La Maison de Retraite du Cinéma'', die rolprentbedryf se aftreeoord in Orly. Méliès was baie verlig om by die huis ingeneem te word en het aan 'n Amerikaanse joernalis geskryf: "My beste bevrediging in alles is om seker te wees om nie eendag sonder brood en huis te wees nie!"{{sfn|Rosen|1987|p=759}} In Orly het Méliès saam met verskeie jonger regisseurs gewerk aan draaiboeke vir films wat nooit gemaak is nie. Dit het 'n nuwe weergawe van ''Baron Munchausen'' met Hans Richter ingesluit en 'n film wat getiteld sou word ''Le Fantôme du métro'' (Fantoom van die Metro) met Henri Langlois, Georges Franju, Marcel Carné en Jacques Prévert.<ref>Myrent, Glenn & Langlois, Georges P. Henri Langlois: First Citizen of Cinema. Twayne Publishers. 1986. bl. 40.</ref> Hy het ook in sy latere jare in 'n paar advertensies saam met Prévert opgetree. Langlois en Franju het Méliès in 1935 met René Clair ontmoet,<ref>Myrent & Langlois. p. 28.</ref> en in 1936 het hulle 'n verlate gebou op die eiendom van die Orly-aftreeoord gehuur om hul versameling filmafdrukke te stoor. Hulle het toe die sleutel van die gebou aan Méliès toevertrou en hy het die eerste konservator geword van wat die ''Cinémathèque Française'' geword het. Alhoewel hy nooit in staat was om 'n ander rolprent na 1912 te maak of 'n ander teateropvoering na 1923 op te voer nie, het hy voortgegaan om jonger film- en teaterbewonderaars te ontmoet, te skryf en te adviseer tot aan die einde van sy lewe.{{sfn|Rosen|1987|p=759}} Teen laat 1937 het Méliès baie siek geword en Langlois het gereël dat hy in die Léopold Bellan-hospitaal in Parys opgeneem word. Langlois het na aan hom geraak, en hy en Franju het hom kort voor sy dood besoek. Toe hulle daar aankom, het Méliès vir hulle een van sy laaste tekeninge gewys van 'n sjampanjebottel met die kurkprop wat oorborrel. Hy het toe vir hulle gesê: "Lag, my vriende. Lag saam met my, lag vir my, want ek droom vir julle."<ref>Myrent & Langlois. bl. 40–41.</ref> Georges Méliès is op 21 Januarie 1938 in die ouderdom van 76 oorlede aan kanker—net ure na die heengaan van Émile Cohl, nog 'n groot Franse rolprentpionier—en is in die [[Père-Lachaise-begraafplaas]] begrawe.<ref>{{cite news |title=French Movie Pioneer Dies |url=https://www.newspapers.com/clip/62660108/georges-mlis-1861-1938/ |newspaper=Star Tribune |date=23 Januarie 1938 |location=Minneapolis, MN |page=9 |via=Newspapers.com |access-date=6 November 2020}} {{Open access}}</ref><ref>{{cite news |title=Georges Melies. French Motion Picture Producer a Pioneer in Industry. |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0C1EFC355A157A93C1AB178AD85F4C8385F9 |work=The New York Times |date=23 Januarie 1938 |access-date=9 Mei 2008 }}</ref> ==Huldeblyke== [[Walt Disney]], toe hy in 1936 die [[Legioen van Eer]] ontvang het, het dankbaarheid teenoor Méliès en sy mede-pionier Émile Cohl uitgespreek en gesê dat hulle "die manier ontdek het om [[poësie]] binne die bereik van die man in die straat te plaas."{{sfn|Frazer|1979|p=154}} Die musiekvideo's vir [[Queen]] se 1995-enkelsnit "''Heaven for Everyone''", The Smashing Pumpkins 1996-enkelsnit "''Tonight, Tonight''" en Carly Rae Jepsen se 2022-enkelsnit "''The Loneliest Time''" is hoogs geïnspireer deur Georges Méliès se films ''A Trip to the Moon'' (1902) en ''The Impossible Voyage'' (1904).<ref>{{cite book |last1=Purvis |first1=Georg |title=Queen: Complete Works |date=2007 |publisher=Reynolds & Hearn |page=165}}</ref> Terry Gilliam het Méliès "die eerste groot rolprenttowenaar" genoem, en bygevoeg: "Sy vreugdevolle gevoel van pret en vermoë om te verstom was 'n groot invloed op beide my vroeë animasies en dan my lewendige aksie-films ... Natuurlik het Méliès steeds 'n noue kreatiewe greep op my."<ref>{{citation|first1=Séverine|last1=Wemaere|first2=Gilles|last2=Duval|year=2011|title=La couleur retrouvée du Voyage dans la Lune|publisher=Groupama Gan Foundation for Cinema and Technicolor Foundation for Cinema Heritage|url=http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html|access-date=3 Februarie 2014|page=174|archivedate=21 Februarie 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221024050/http://www.technicolorfilmfoundation.org/en/home/programs/two-foundations-restore-georges-melies-a-trip-to-the-moon-1902-in-color/a-book-about-a-trip-to-the-moon-and-georges-melies.html}}</ref> Méliès is in 2015 in die Science Fiction and Fantasy Hall of Fame opgeneem.<ref name=sfhof2015>[http://www.locusmag.com/News/2015/06/2014-science-fiction-hall-of-fame-inductees-and-fundraiser#sthash.uwR4dGzo.dpuf "2015 SF&F Hall of Fame Inductees & James Gunn Fundraiser"]. 12 Junie 2015. Locus Publications. Besoek 16 Julie 2015.</ref> Hy is in 2017 in die Visual Effects Society Hall of Fame opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|title=VES Hall of Fame|date=19 September 2017|website=www.visualeffectssociety.com|access-date=10 Februarie 2025|archive-date=23 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523000605/https://www.visualeffectssociety.com/ves-hall-fame|url-status=dead}}</ref> Op 3 Mei 2018 het die eerste virtuele realiteit interaktiewe Google-krabbel vir Méliès vereer, wat temas van sy baie films bevat.<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|title=Google's First VR Doodle Honors French Filmmaker Georges Méliès|magazine=Time|language=en|access-date=3 Mei 2018|archive-date= 3 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503064736/http://www.time.com/5262946/google-doodle-vr-georges-melies/|url-status=dead}}</ref> 'n Foto van Méliès het aan boord die [[Artemis 1]] gevlieg, wat in 2022 om die Maan gewentel het.<ref>{{cite web |url = https://blogs.esa.int/orion/2023/04/03/going-on-a-moon-safari/ |title= Going on a Moon safari |date= 3 April 2023| author = Julien |work= [[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|access-date= 3 April 2023}}</ref> == ''The Invention of Hugo Cabret'' == Die 2007-[[roman]] ''The Invention of Hugo Cabret'' deur Brian Selznick sentreer op die latere lewe van Méliès. Dit is verwerk in die 2011-film ''Hugo'' deur [[Martin Scorsese]], waar Méliès deur sir [[Ben Kingsley]] vertolk word.<ref name =Melies/> Die filmweergawe bevat rekonstruksies van sommige van die fantastiese verhoogstelle wat in Méliès se vroeë films verskyn het.<ref name =Melies>{{cite web |url = https://www.hollywoodreporter.com/review/hugo-film-review-263209 |title= ''Hugo'' film review |date= 17 November 2011| author = Todd McCarthy |work= Hollywood Reporter |access-date= 9 Junie 2019}}</ref> ==Produksies== Weens 'n verskeidenheid faktore bestaan daar vandag nog net sowat 200 uit meer as 500 van Méliès se rolprente. Hierdie faktore sluit in Méliès se vernietiging van sy oorspronklike negatiewe, die Franse weermag se konfiskering van sy afdrukke en die tipiese agteruitgang van die meerderheid rolprente wat in die stilera gemaak is. Soms sal 'n verlore Méliès-film ontdek word, maar die meerderheid wat behoue gebly het, kom van die [[Biblioteek van die VSA-kongres]], as gevolg van Gaston Méliès wat papierafdrukke van elke raam van alle nuwe Star Films ingedien het om kopiereg te bewaar toe hy die Amerikaanse tak van Star Films in 1902 op die been gebring het.{{sfn|Rosen|1987|p=756}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Méliès, Georges }} [[Kategorie:Geboortes in 1861]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Franse rolprentregisseurs]] ju70jj6g9mh6mzhv2j4lncpzbxixhb2 0 423791 2892463 2774112 2026-04-10T19:14:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892463 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Emad Mostaque | bynaam = | beeld = Mostaque.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Emad Mostaque in 2023 | geboortenaam = Mohammad Emad Mostaque | geboortedatum = [[17 April]] [[1983]] | geboorteplek = [[Jordanië]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} {{vlagland|Bangladesj}} | beroep = Medestigter, voorsitter en hoof uitvoerende beampte van Stability AI | ander = | bekend = Stable Diffusion | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Zehra Qureshi | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Mohammad Emad Mostaque''' ([[Bengaals]]: মোহম্মদ ইমাদ মোশতাক; gebore [[17 April]] [[1983]]) is 'n Brits-Bangladesjiese sakebestuurder, [[wiskundige]], en fondsbestuurder.<ref name="auto1">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2022-10-21 |title=A Coming-Out Party for Generative A.I., Silicon Valley's New Craze|author1-link= Kevin Roose |url=https://www.nytimes.com/2022/10/21/technology/generative-ai.html |access-date=2024-03-20 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Hy is die stigter en was uitvoerende hoof van Stability AI tot 23 Maart 2024, een van die maatskappye agter Stable Diffusion.<ref>https://stability.ai/news/stabilityai-announcement</ref><ref name="forbes billion">{{Cite web |last=Cai |first=Kenrick |title=Startup Behind AI Image Generator Stable Diffusion Is In Talks To Raise At A Valuation Up To $1 Billion |url=https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2022/09/07/stability-ai-funding-round-1-billion-valuation-stable-diffusion-text-to-image/ |access-date=2022-09-15 |website=Forbes}}</ref><ref>{{Cite web |last=Choudhary |first=Lokesh |date=1 September 2022 |title=Stable Diffusion, a milestone? |url=https://analyticsindiamag.com/stable-diffusion-a-milestone/ |access-date=2022-09-15 |website=Analytics India Magazine}}</ref><ref>{{Cite web |title=With Stable Diffusion, you may never believe what you see online again – Ars Technica |url=https://arstechnica.com/information-technology/2022/09/with-stable-diffusion-you-may-never-believe-what-you-see-online-again/?amp=1 |access-date=2022-09-15 |website=arstechnica.com}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Mostaque is in April 1983 gebore in 'n Bengaalse Moslem-gesin in die [[Jordanië|Hashemitiese Koninkryk van Jordanië]]. Hy is 'n maand na sy geboorte na [[Dhaka]], [[Bangladesj]] geneem, en het saam met sy gesin na die [[Verenigde Koninkryk]] gemigreer op die ouderdom van sewe.<ref name="meridian">{{cite web|url=https://meridian.mercury.com/emad-mostaque|title=Emad Mostaque, unleashing AI|access-date=15 Januarie 2023}}</ref> Hy het 'n B.A., later volgens tradisie opgegradeer na 'n M.A., graad in [[wiskunde]] en [[rekenaarwetenskap]] van die [[Universiteit van Oxford]].<ref>https://x.com/EMostaque/status/1682091613278072832</ref> Op die ouderdom van 19 het Mostaque sy vrou ontmoet terwyl hy op 'n studentereis na die Verenigde State was. Hy is met [[Aspergersindroom|Asperger]] en [[aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring]] gediagnoseer. In sy twintigs het hy begin belangstel om die Islamitiese wêreld te help deur aanlynforums vir Moslem-gemeenskappe te skep en "Islamitiese KI" te ontwikkel wat mense sou help lei op hul godsdienstige reis.<ref name="meridian"/> == Loopbaan == Mostaque het sy loopbaan begin as 'n verskansingsfondsbestuurder wat betrokke was by die handel in [[Ruolie]] en advies aan regerings verskaf het oor sake in die [[Midde-Ooste]] en Islamitiese ekstremisme.<ref name="auto1"/><ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/emad-mostaque-the-spreading-menace-of-boko-haram-1422315934|title=Emad Mostaque: The Spreading Menace of Boko Haram|first=Emad|last=Mostaque}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mohammad Emad MOSTAQUE personal appointments – Find and update company information – GOV.UK |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/QQ44pXuLoCaJ803oG8woG2suYKY/appointments |access-date=2022-09-15 |website=find-and-update.company-information.service.gov.uk}}</ref> Tydens die [[Covid-19-pandemie]] het hy 'n poging gelei om groot data te gebruik om te help met regeringsbesluitneming.<ref name="auto1"/><ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/data-driven-website-aims-to-help-global-agencies-make-decisions-on-coronavirus-pandemic-11595343601|title=Data-Driven Website Aims to Help Global Agencies Make Decisions on Coronavirus Pandemic|first=Sara|last=Castellanos}}</ref> van stapel gestuur by Stanford-universiteit saam met die [[Wêreldbank]], [[Unesco|UNESCO]], [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] en ander.<ref>{{cite web |url=https://hai.stanford.edu/agenda-caiac |title=Agenda - CAIAC |website=Stanford University Human-Centered Artificial Inteliigence}}</ref> In 2019 het Mostaque Symmitree gestig, 'n begin wat daarop gemik was om die koste van [[tegnologie]] te verminder vir individue wat in [[armoede]] leef, waaraan hy 'n jaar lank gewerk het.<ref name="forbes billion"/> Die projek het volgens medestigter Cyrus Hodes misluk weens Mostaque se nalatigheid, onbeholpenheid en [[korrupsie]]. Mostaque het gesê dit was as gevolg van mislukte uitvoering deur die maatskappy se vennote.<ref>{{Cite web |last=Fancisco |first=Danny Fortson, San |date=2024-07-01 |title=How British tech star Stability AI imploded with debt and lawsuits |url=https://www.thetimes.com/business-money/companies/article/how-british-tech-star-stability-ai-imploded-with-debt-and-lawsuits-v59n5m9sr |access-date=2024-07-01 |website=[[The Times]]}}</ref> Laat in 2020 het Mostaque Stability AI gestig.<ref name="auto1"/><ref name="forbes billion" /> Hy het aanvanklik die maatskappy self gefinansier, maar het later beleggings van ander maatskappye ontvang.<ref name="auto1"/> Stability KI se bekende [[KI]]-beeldgenerator, Stable Diffusion, het ontstaan uit 'n projek genaamd Latent Diffusion, ontwikkel deur navorsers aan die Ludwig Maximilian Universiteit in [[München]] en Heidelberg-universiteit, gelei deur Robin Rombach en Andreas Blattmann, bygestaan deur Patrick Esser en Dominik Lorenz onder hul PhD-adviseur Björn Ommer.<ref>https://github.com/CompVis/latent-diffusion</ref> Stabiliteit KI het rekenaarhulpbronne aangebied om die projek te ondersteun, en die model is amptelik in Augustus 2022 vrygestel onder die naam Stable Diffusion.<ref>https://github.com/CompVis/stable-diffusion/</ref> Rombach, Blattmann, Esser en Lorenz het daarna by Stability AI aangesluit, wat die ontwikkeling van daaropvolgende Stable Diffusion-modelle gelei het.<ref>https://stability.ai/news/stable-diffusion-3-research-paper</ref> Rombach, Blattmann en Lorenz het in Maart 2024 bedank as deel van 'n "massa-uittog van bestuurders" wat saamgeval het met gerapporteerde krimpende kontantreserwes terwyl Stability AI gesukkel het om fondse in te samel.<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Iain |title=Key Stable Diffusion Researchers Leave Stability AI As Company Flounders |url=https://www.forbes.com/sites/iainmartin/2024/03/20/key-stable-diffusion-researchers-leave-stability-ai-as-company-flounders/ |access-date=2024-04-30 |website=Forbes}}</ref> Hy pleit vir 'n [[Oopbronkode|oopbron]]benadering tot [[kunsmatige intelligensie]].<ref name="auto1"/> Sommige het hierdie benadering ondersteun aangesien dit kan lei tot verhoogde [[innovasie]] en demokratisering van KI-tegnologie, terwyl ander kommer uitgespreek het oor die potensiële [[risiko]]'s van die vrystelling van oopbron-KI-modelle sonder voldoende voorsorgmaatreëls, met verwysing na moontlike regulatoriese terugslag en negatiewe maatskaplike gevolge.<ref name="auto1"/> In Maart 2023 het hy 'n ope brief onderteken waarin hy vra dat "alle KI-laboratoriums onmiddellik vir ten minste 6 maande die opleiding van KI-stelsels wat kragtiger is as GPT-4 moet onderbreek".<ref>{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=2023-03-29 |title=Elon Musk and top AI researchers call for pause on ‘giant AI experiments’ |url=https://www.theverge.com/2023/3/29/23661374/elon-musk-ai-researchers-pause-research-open-letter |access-date=2024-07-25 |website=The Verge}}</ref><ref>{{cite web|url=https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/|title=Pause Giant AI Experiments: An Open Letter|access-date=29 Maart 2023|archive-date=28 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328185037/https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/|url-status=live}}</ref> Op 23 Maart 2024 het Mostaque bedank uit sy pos as [[HUB]] van Stability AI en uit sy rol in die maatskappy se direksie. Hy het gesê dat hy die maatskappy verlaat het om gedesentraliseerde KI-inisiatiewe na te streef, hoewel verskeie nuusberigte bevestig het dat Mostaque verdryf is ná maande se druk van ontevrede beleggers.<ref>{{Cite web |title=Chaotic departure of StabilityAI chief raises doubts over start-up's future |url=https://www.ft.com/content/d7bbb769-20f1-4242-bd15-201741c90720 |access-date=2024-04-16 |website=www.ft.com}}</ref> In 'n brief van Oktober 2023 aan Stability se direksie het belegger Lightspeed Venture Partners gesê Mostaque se wanbestuur het sy vertroue in hom "ernstig ondermyn" en het die maatskappy aangemoedig om na 'n koper te soek.<ref name="kenrick">{{Cite web |last=Cai |first=Kenrick |title=How Stability AI's Founder Tanked His Billion-Dollar Startup |url=https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2024/03/29/how-stability-ais-founder-tanked-his-billion-dollar-startup/ |access-date=2024-04-16 |website=Forbes}}</ref> Nog 'n belegger, Coatue, het al maande lank aangedring dat Mostaque moet bedank en 'n interne ondersoek na sy bestuur van stapel gestuur. Albei waagkapitaalfirmas het uit hul setels op Stability se direksie bedank.<ref name="kenrick" /><ref>{{Cite web |title=Rachel Metz on LinkedIn: Stability AI Has Explored Sale as Investor Urges CEO to Resign |url=https://www.linkedin.com/posts/rachelmetz_stability-ai-has-explored-sale-as-investor-activity-7135707620144779264-4KKc |access-date=2024-04-16 |website=www.linkedin.com}}</ref> Stability AI het Shan Shan Wong, sy voormalige bedryfshoof, en Christian Laforte, wat eers onlangs tot die vlak van CTO gestyg het uit sy rol as VP van navorsing,<ref>{{Cite web |title=Stability AI quietly replaces CTO |url=https://sifted.eu/articles/stability-ai-replaces-cto/ |access-date=2024-04-16 |website=Sifted}}</ref> as tussentydse mede-uitvoerende hoof's na Mostaque se vertrek aangestel. In 'n verklaring het Mostaque trots uitgespreek dat hy Stability AI tot aansienlike groei gelei het tydens sy ampstermyn, insluitend die bereiking van honderde miljoene aflaaie en die ontwikkeling van topvlak generatiewe KI-modelle oor verskeie domeine. Mostaque het sy geloof in Stability AI se missie en die belangrikheid van die handhawing van oop en gedesentraliseerde KI-tegnologie beklemtoon.<ref>{{Cite web |title=Stability AI Announcement |url=https://stability.ai/news/stabilityai-announcement |access-date=2024-03-24 |website=Stability AI}}</ref> ==Persoonlike lewe== Mostaque is getroud met Zehra Qureshi, wat Stability AI se openbare betrekkinge bestuur het en 'n lid van sy raad van direkteure is.<ref>{{Cite web |last1=Cai |first1=Kenrick |last2=Iain |first2=Martin |date=2023-07-13 |title=Stability AI Cofounder Says Emad Mostaque Tricked Him Into Selling Stake For $100 |url=https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2023/07/13/stability-ai-cofounder-says-emad-mostaque-tricked-him-into-selling-stake-for-100/ |work=Forbes}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Cai |first=Kenrick |title=The AI Founder Taking Credit For Stable Diffusion's Success Has A History Of Exaggeration |url=https://www.forbes.com/sites/kenrickcai/2023/06/04/stable-diffusion-emad-mostaque-stability-ai-exaggeration/ |access-date=2023-06-04 |website=Forbes}}</ref> Hulle het twee kinders.<ref name="Times Fortson">{{Cite news |last=Fortson |first=Danny |date=2023-05-13 |title=Stability AI's Emad Mostaque: why Musk and Bezos are meeting him |url=https://www.thetimes.co.uk/article/stability-ais-emad-mostaque-why-musk-and-bezos-are-meeting-him-czx52whhf |work=The Sunday Times |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20230605043505/https://www.thetimes.co.uk/article/stability-ais-emad-mostaque-why-musk-and-bezos-are-meeting-him-czx52whhf |archive-date=2023-06-05 |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mostaque, Emad}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] 4yqh8dq2qakq2ceitrz1d1vkt2peaz3 0 423907 2892452 2831904 2026-04-10T19:08:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892452 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Douw Steyn | bynaam = | beeld = | onderskrif = | geboortenaam = Douw Gerbrand Steyn | geboortedatum = [[19 Desember]] [[1952]]<br />[[Johannesburg]] | dood_datum = {{SDEO|2025|2|4|1952|12|19}}<br /> | titel = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Carolyn Steyn | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Douw Gerbrand Steyn''' ([[19 Desember]] [[1952]] – [[4 Februarie]] [[2025]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] miljardêr-[[sakeman]], die stigter Auto & General Insurance en van die BGL Group, 'n [[VK]]-gebaseerde versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, en die moedermaatskappy van Comparethemarket.com. Steyn het bande met die Suid-Afrikaanse politiek gehad, nadat hy voormalige Suid-Afrikaanse president [[Nelson Mandela]] by die Saxon Hotel, Villas & Spa gehuisves het. Volgens [[The Sunday Times]] welvaartslys in 2021 het Steyn 'n geraamde netto waarde van £2,05 miljard gehad, 'n toename van £1,1 miljard vanaf 2020.<ref>{{Cite web|title=The Sunday Times Rich List 2021|url=https://www.thetimes.co.uk/sunday-times-rich-list|access-date=2021-09-10|website=www.thetimes.co.uk|language=en}}</ref> ==Vroeë lewe== Douw Gerbrand Steyn is gebore in Desember 1952. Hy het in [[Linden]], [[Johannesburg]], skoolgegaan.<ref name="biznews1">{{cite web|url=http://www.biznews.com/undictated/2014/12/01/douws-r250m-palazzo-steyn-reflects-my-confidence-in-sas-future/ |title=R250m Palazzo Steyn reflects "my confidence in SA's future" |publisher=[[BizNews]].com |date=1 Desember 2014 |accessdate=11 Mei 2017}}</ref> Hy het in 1978 'n baccalaureusgraad aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] ontvang.<ref name="bloomberg1">{{cite web|author=Douw Steyn SA, B.Sc (QS) |url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=46493632&privcapId=9002888&previousCapId=9002888&previousTitle=BGL%20Group%20Limited |title=Douw Steyn SA, B.Sc (QS): Executive Profile & Biography |publisher=Bloomberg |date= |accessdate=11 Mei 2017}}</ref><ref name="biznews1"/> ==Loopbaan== Steyn het sy loopbaan as bourekenaar by [[Eskom]] in Megawatt Park begin.<ref name="bloomberg1"/> Hy het Steyn’s [[Versekering]]smakelaars in 1975 in Johannnesburg gestig. Hy het die potensiaal van ‘n polis besef wat voertuie, sowel as huishoudelike inhoud dek, en het hierdie tipe polisse bemark deur middel van veldtogte waarin pamflette van deur tot deur versprei is. Na etlike jare van sake doen in Suid-Afrika het Steyn na die VSA gegaan. Hy het egter in 1985 na Suid-Afrika teruggekeer nadat hy ‘n versekeringslisensie bekom het wat hom in staat gestel het om motorversekering telefonies te verkoop. Dié stap het die versekeringslandskap ontwrig en tot die totstandkoming van Auto & General Insurance in Johannesburg aanleiding gegee.<ref>Netwerk 24, 4 Februarie 2025, ''Douw Steyn, sakeman en filantroop, was groter as die lewe'', besoek 5 Februarie 2025.</ref> Steyn het later na die Verenigde Koningkryk verhuis waar hy die BGL Group gestig het (wat in 1992 as Budget Insurance Company gestig is). Dit is 'n VK-gebaseerde versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, en die moedermaatskappy van Comparethemarket.com.<ref>{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/business/margin-call/douw-steyn-a-meerkat-beyond-compare/news-story/c3b251d3084cd0c25ada7216bb880bf6?nk=865e1a8cabe55543ac3b8fd44c232842-1494503139 |title=Nocookies |publisher=The Australian |date= |accessdate=11 Mei 2017}}</ref> Steyn het in 2015 die ontwikkeling van 'n luukse privaat landgoed, Steyn City, op 'n 900 hektaar (2&nbsp;200 akker) perseel tussen [[Fourways]] en Lanseria in Johannesburg van stapel gestuur. Die projek het aanvanklik R6,5 miljard se belegging getrek, met 'n verdere R5,5 miljard wat in 2019 belê is.<ref>{{Cite web|author=Staff Writer|title=A look at Steyn City's massive new R5.5 billion plan – which includes a beach|url=https://businesstech.co.za/news/property/350183/a-look-at-steyn-citys-massive-new-r5-5-billion-plan-which-includes-a-beach/|access-date=20 Julie 2020 |language=en-US}}</ref> In April 2020 het Steyn R320 miljoen belowe om die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|koronavirusverligtingsprogram in Suid-Afrika]] deur die Douw Steyn Familietrust en maatskappye wat hy gestig het by te staan.<ref>{{Cite book|last=Steyn|first=Douw G. |title= Introduction to Atmospheric Modelling |date=2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-316-18248-2 |location=Cambridge |doi= 10.1017/cbo9781316182482}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-04-15|title=Entrepreneur Douw Steyn donates R320 million to SA pandemic fightback|url=https://www.thesouthafrican.com/news/douw-steyn-solidarity-fund-donation-covid-19-2020/|access-date=2020-07-20|website=The South African|language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Steyn was van 2005 tot 2009 in 'n verhouding met Donne Botha; en op grond van 'n uitspattige seremonie in Londen in 2007, het Botha in 2014 beweer dat hulle getroud is, en het 'n wettige bod vir die helfte van sy boedel begin.<ref name="News24">{{cite news |last1=Bhengu |first1=Lwandile |title='There was never a marriage' - judge rules in billionaire Douw Steyn's favour after legal bid by ex |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/there-was-never-a-marriage-judge-rules-in-billionaire-douw-steyns-favour-after-legal-bid-by-ex-20210805 |access-date=5 August 2021 |work=News24 |date=5 Augustus 2021}}</ref> In Augustus 2021 het die hooggeregshof in [[Durban]] beslis dat hulle nooit getroud was nie, en dat 'n bestraffende kostebevel teen Botha geregverdig is.<ref name="News24"/> In Februarie 2013 trou Steyn met Carolyn Barkhuizen by die Saxon Boutique Hotel, waar gaste [[Graça Machel]], Timothy Moloi en Michael de Pinna ingesluit het.<ref name="biznews1"/> Steyn is op 4 Februarie 2025 in die ouderdom van 72 oorlede.<ref>{{Cite web |last=Brederode |first=Compiled by Ahmed Areff and William |title=Billionaire insurance magnate Douw Steyn has died |url=https://www.news24.com/fin24/companies/billionaire-insurance-magnate-douw-steyn-has-died-20250204 |access-date=2025-02-04 |website=Business |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Douw Gerbrand}} [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] c0ed2v65raccycqoywcxdo60tf2n7kl 0 424549 2892493 2817161 2026-04-10T19:28:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892493 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Friedrich Merz | beeld = 2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–025.jpg | beeldonderskrif = Friedrich Merz in 2025 | orde = Kanselier van Duitsland | termynaanvang = [[6 Mei]] [[2025]] | termyneinde = | president = [[Frank-Walter Steinmeier]] | vise = Lars Klingbeil | voorganger = [[Olaf Scholz]] | opvolger = | geboortenaam = Joachim-Friedrich Martin Josef Merz | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1955 | geboortemaand = 11 | geboortedag = 11 | geboorteplek = Brilon, [[Wes-Duitsland]] (nou [[Duitsland]]) | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{vlagland|Duitsland}} | party = [[Christelik-Demokratiese Unie]] | orde2 = Leier van die Christelik-Demokratiese Unie | termynaanvang2 = [[31 Januarie]] [[2022]] | termyneinde2 = | vise2 = Silvia Breher<br />Andreas Jung<br />Michael Kretschmer<br />Karl-Josef Laumann<br />Karin Prien | voorganger2 = Armin Laschet | opvolger2 = | orde3 = [[Opposisieleier]] | termynaanvang3 = [[15 Februarie]] [[2022]] | termyneinde3 = [[5 Mei]] [[2025]] | kanselier3 = [[Olaf Scholz]] | voorganger3 = Ralph Brinkhaus | opvolger3 = Tino Chrupalla<br />Alice Weidel | orde4 = | termynaanvang4 = [[29 Februarie]] [[2000]] | termyneinde4 = [[22 September]] [[2002]] | kanselier4 = [[Gerhard Schröder]] | voorganger4 = [[Wolfgang Schäuble]] | opvolger4 = [[Angela Merkel]] | eggenoot = Charlotte Gass (1981–hede) | kinders = 3 | alma_mater = Universiteit van Bonn<br />Universiteit van Marburg | religie = | handtekening = Friedrich Merz Signature.svg | militer = Militêre Diens | lojaliteit = {{vlagland|Wes-Duitsland}} | tak = [[Lêer:Logo of the Bundeswehr (1996–2019).svg|20px|raam]] [[Bundeswehr]] | diensjare = 1975–1976 | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Joachim-Friedrich Martin Josef Merz''' ([[Duits]]: [joˈaxɪm ˈfʁiːdʁɪç ˈmɛɐts]; gebore op [[11 November]] [[1955]]) is 'n Duitse [[politikus]] wat sedert 6 Mei 2025 as [[Eerste minister|kanselier]] van [[Duitsland]] dien. Daarnaas is hy ook sedert Januarie 2022 leier van die [[Christelik-Demokratiese Unie]] (CDU) en die CDU/CSU (Unie) se parlementêre groep in die [[Bundestag]]. Voorheen was hy van Februarie 2022 tot Mei 2025 [[opposisieleier]] en het in September 2024 die Unie se kandidaat vir kanselier van Duitsland vir die [[Duitse federale verkiesing van 2025|2025 federale verkiesing]] geword. Merz is in Brilon gebore en is van Franse [[Hugenoot|Hugenote]]-afkoms aan sy moederskant. Hy het in 1972 by die Jong Unie aangesluit. Nadat hy in 1985 die regskool voltooi het, het Merz as regter en korporatiewe prokureur gewerk voordat hy in 1989 voltydse politiek betree het toe hy tot die [[Europese Parlement]] verkies is. Nadat hy een termyn gedien het, is hy tot die Bundestag verkies, waar hy homself gevestig het as die voorste finansiëlebeleidskenner in die CDU. In 2000 is hy verkies tot voorsitter van die CDU/CSU-parlementêre groep in dieselfde jaar as wat [[Angela Merkel]] tot voorsitter van die CDU verkies is en hulle was destyds hoofteenstanders vir die leierskap van die party, wat saam met CSU die opposisie gelei het.<ref>{{en}} {{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/10/31/merkel-rival-friedrich-merz-emerges-surprise-early-frontrunner/|title=Merkel rival Friedrich Merz emerges as surprise early frontrunner to succeed chancellor|first=Justin|last=Huggler|date=31 Oktober 2018 |newspaper=The Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031164702/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/10/31/merkel-rival-friedrich-merz-emerges-surprise-early-frontrunner/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live}}</ref><ref name=":7" /> Ná die federale verkiesing van 2002 het [[Angela Merkel]], CDU-partyleier, die parlementêre groepvoorsitterskap vir haarself geëis, terwyl Merz tot adjunkparlementêre groepleier verkies is. In Desember 2004 het hy uit dié amp bedank en sodoende die jare lange magstryd met Merkel prysgegee<ref name=":15">{{de}} {{cite news |last=Weiland |first=Severin |date=2007-02-08 |title=Enthüllung: Wie Merkels und Merz' Feindschaft begann |url=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/enthuellung-wie-merkels-und-merz-feindschaft-begann-a-465136.html |accessdate=8 November 2024 |work=Der Spiegel |issn=2195-1349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240828133519/https://www.spiegel.de/politik/deutschland/enthuellung-wie-merkels-und-merz-feindschaft-begann-a-465136.html |archive-date=2024-08-28 |url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{de}} {{cite news |last1=Neukirch |first1=Ralf |last2=Schult |first2=Christoph |date=29 Junie 2003 |title=Der Männerbund |url=https://www.spiegel.de/politik/der-maennerbund-a-2475e027-0002-0001-0000-000027497155 |access-date=3 Desember 2024 |work=Der Spiegel |issn=2195-1349 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240902061345/https://www.spiegel.de/politik/der-maennerbund-a-2475e027-0002-0001-0000-000027497155 |archive-date=2 September 2024 |url-status=live}}</ref> en hom geleidelik uit die politiek onttrek, op sy regsloopbaan gefokus en die parlement heeltemal in 2009 verlaat, totdat hy in 2021 na die parlement terugkeer het. Hy het op die direksies van talle maatskappye gedien, insluitende [[BlackRock]] Duitsland. In 2018 het hy sy terugkeer na die politiek aangekondig. Hy is in Desember 2021 tot CDU-leier verkies en het die amp in Januarie 2022 aanvaar. Hy het nie daarin geslaag om die posisie te wen in twee vorige leierskapsverkiesings in 2018,<ref name="Berlin-2018">{{de}} {{cite news|url=https://www.sueddeutsche.de/politik/merkel-cdu-bundesregierung-1.4189532|title=Die große Zeitenwende ist eine Chance für die CDU |first=Stefan |last=Braun |date=2018|work=Süddeutsche Zeitung |accessdate=29 Oktober 2018|issn=0174-4917|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029152615/https://www.sueddeutsche.de/politik/merkel-cdu-bundesregierung-1.4189532 |archive-date=29 Oktober 2018 |url-status=live}}</ref><ref name="Connolly-2018">{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2018/dec/07/annegret-kramp-karrenbauer-elected-merkels-successor-as-christian-democrat-leader |first=Kate |last=Connolly |title=Annegret Kramp-Karrenbauer elected Merkel's successor as CDU leader |newspaper=The Guardian |date=7 Desember 2018 |accessdate=7 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207190109/https://www.theguardian.com/world/2018/dec/07/annegret-kramp-karrenbauer-elected-merkels-successor-as-christian-democrat-leader |archive-date=7 Desember 2018 |url-status=live}}</ref> en Januarie 2021.<ref name="tagesschau.de-2021">{{en}} {{cite news|url=https://www.tagesschau.de/eilmeldung/cdu-laschet-111.html|title=Laschet zum neuen CDU-Chef gewählt|date=16 Januarie 2021|work=Tagesschau|accessdate=16 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116105000/https://www.tagesschau.de/eilmeldung/cdu-laschet-111.html |archive-date=16 Januarie 2021 |url-status=live}}</ref><ref name="Associated Press-2021">{{en}} {{cite web|url=https://apnews.com/article/angela-merkel-national-elections-coronavirus-pandemic-elections-germany-2be065e51c2eb729d8b7b5ba8f23f183|title=Pragmatic governor Laschet elected to lead Merkel's party|date=16 Januarie 2021|publisher=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116103311/https://apnews.com/article/angela-merkel-national-elections-coronavirus-pandemic-elections-germany-2be065e51c2eb729d8b7b5ba8f23f183 |archive-date=16 Januarie 2021 |url-status=live}}</ref> As 'n jong politikus in die 1970's en 1980's was hy 'n stoere ondersteuner van antikommunisme, die dominante politieke leerstelling van [[Wes-Duitsland]] en 'n kernbeginsel van die CDU. Merz het homself beskryf as sosiaal-konserwatief en ekonomies liberaal, en hy word beskou as 'n verteenwoordiger van die tradisionele gemeenskap-konserwatiewe en pro-sake-vleuels van die CDU.<ref name="Escritt-2018">{{en}} {{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-germany-politics/conservative-contenders-vie-to-overturn-merkels-centrism-idUSKCN1N51CT|title=Conservative contenders vie to overturn Merkel's centrism|first=Thomas|last=Escritt|newspaper=Reuters|date=31 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031204533/https://www.reuters.com/article/us-germany-politics/conservative-contenders-vie-to-overturn-merkels-centrism-idUSKCN1N51CT |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live}}</ref> Sy boek ''Mehr Kapitalismus wagen'' ("Waag meer kapitalisme") bepleit ekonomiese [[liberalisme]]. Hy was voorsitter van die Atlantik-Brücke-vereniging wat Duits-Amerikaanse begrip en Atlantisisme bevorder en hy is 'n sterk ondersteuner van beide die [[Europese Unie]] en [[NAVO]], nadat hy homself beskryf het as "'n werklik oortuigde Europeër, 'n oortuigde "transatlantis".<ref name="WELT-2018">{{de}} {{cite news|url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article183054050/Merz-will-CDU-Chef-werden-Wir-brauchen-Aufbruch-und-Erneuerung-keinen-Umsturz.html|title=Merz will CDU-Chef werden: 'Wir brauchen Aufbruch und Erneuerung, keinen Umsturz' |date=31 Oktober 2018 |newspaper=Die Welt|archive-url=https://web.archive.org/web/20181101014503/https://www.welt.de/politik/deutschland/article183054050/Merz-will-CDU-Chef-werden-Wir-brauchen-Aufbruch-und-Erneuerung-keinen-Umsturz.html |archive-date=1 November 2018 |url-status=live}}</ref> Merz bepleit 'n nouer unie en "'n leër vir Europa".<ref name="www.handelsblatt.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.handelsblatt.com/today/opinion/time-to-wake-up-we-are-deeply-concerned-about-the-future-of-europe-and-germany/23583722.html|title=Time to wake up: We are deeply concerned about the future of Europe and Germany|website=Handelsblatt |accessdate=8 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209123542/https://www.handelsblatt.com/today/opinion/time-to-wake-up-we-are-deeply-concerned-about-the-future-of-europe-and-germany/23583722.html |archive-date=9 Desember 2018 |url-status=dead}}</ref> Merz, 'n korporatiewe prokureur en gerekende multimiljoenêr, is ook 'n gelisensieerde private vlieënier en besit twee vliegtuie.<ref>{{de}} {{cite web|url=https://www.manager-magazin.de/politik/deutschland/ex-cdu-star-friedrich-merz-und-der-karriereknick-a-970377.html|title=Ex-CDU-Star Friedrich Merz: Ganz unten|first=Nils-Viktor |last=Sorge |publisher=Manager Magazin|date=20 Mei 2014 |accessdate=12 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523034836/https://www.manager-magazin.de/politik/deutschland/ex-cdu-star-friedrich-merz-und-der-karriereknick-a-970377.html |archive-date=23 Mei 2014 |url-status=live}}</ref><ref name=":13">{{de}} {{cite web|url=https://www.stern.de/politik/deutschland/hat-friedrich-merz-wirklich-zwei-flugzeuge--8467946.html|title=Hat Friedrich Merz wirklich zwei Flugzeuge?|date=28 November 2018|website=Stern|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128142328/https://www.stern.de/politik/deutschland/hat-friedrich-merz-wirklich-zwei-flugzeuge--8467946.html |archive-date=28 November 2018 |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Kanselier van Duitsland}} {{Europese Raad}} {{Leiers van NAVO-lidlande}} {{Huidige leiers van die G7}} {{Huidige leiers van die G8}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Merz, Friedrich}} [[Kategorie:Eerste Ministers van die Bondsrepubliek Duitsland]] [[Kategorie:Duitse militariste]] [[Kategorie:Duitse opposisieleiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] kqc59jp1bkkvovwzejd5y4acvs8u3tb 0 424962 2892406 2742628 2026-04-10T18:50:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892406 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Chris hedges blur.jpg|duimnael|Chris Hedges in 2007.]] '''Christopher Lynn Hedges''' (gebore [[18 September]] [[1956]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[joernalis]], [[skrywer]], kommentator en [[Presbiteriaanse Kerk (VSA)|Presbiteriaanse]] predikant. In sy vroeë loopbaan het Hedges as vryskut-oorlogskorrespondent in [[Sentraal-Amerika]] vir ''The Christian Science Monitor'', ''NPR'' en ''Dallas Morning News'' gewerk. Hedges het van 1990 tot 2005 vir ''[[The New York Times]]'' berig<ref name=":7">{{Cite journal |last=Saltman |first=Bethany |date=Desember 2008 |title=Moral Combat: Chris Hedges on War, Faith, and Fundamentalism |url=https://www.thesunmagazine.org/issues/396/moral-combat |url-status=live |journal=The Sun |page=8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629175417/https://www.thesunmagazine.org/issues/396/moral-combat |archive-date=29 Junie 2020 |access-date=26 Junie 2020}}</ref> en het gedien as die ''Times Middle East''-burohoof en [[Balkan]]-burohoof tydens die oorloë in die voormalige [[Joego-Slawië]]. In 2001 het Hedges bygedra tot die ''New York Times''-personeelinskrywing wat die 2002 [[Pulitzerprys]] vir Verklarende Verslaggewing ontvang het vir die koerant se dekking van globale [[terrorisme]]. Hedges het vir 14 jaar 'n weeklikse rubriek vir ''Truthdig'' vervaardig tot die afsetpunt se hiatus in 2020. Sy boeke sluit in ''War Is a Force That Gives Us Meaning'' (2002), 'n finalis vir die National Book Critics Circle-toekenning vir niefiksie; ''American Fascists: The Christian Right and the War on America'' (2007); ''Death of the Liberal Class'' (2010); en ''Days of Destruction, Days of Revolt'' (2012), geskryf saam met die spotprenttekenaar [[Joe Sacco]]. Hedges skryf 'n weeklikse rubriek by ''Scheerpost'' en bied die program ''The Chris Hedges Report'' aan. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hedges, Chris}} [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] 4r1xsnqdd8jgezlv2qmetmrsxi6h18e 0 425512 2892341 2765578 2026-04-10T16:50:47Z Jcb 223 2892341 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Grand Rapids Gerald R. Ford Internasionale Lughawe | image = Aerial of Ford International.jpg | image-width = 250px | caption = Lugfoto van Gerald R. Ford Lughawe | FAA = GRR | IATA = GRR | ICAO = KGRR | type = Openbaar | owner = GRR Airport Authority & Kent County | operator = | city-served = Grand Rapids, Michigan, VS | location = | operating_base = Allegiant Air | elevation-f = 794 | elevation-m = 242 | coordinates = {{coord|42|52|51|N|85|31|22|W|region:US-MI|display=inline,title}} | website = {{URL| https://www.grr.org/}} | image_map = KGRR Airport Diagram.svg | image_mapsize = 200 | image_map_caption = FAA lughawediagram | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | mapframe-wikidata = yes | r1-number = 08R/26L | r1-length-f = 10 001 | r1-length-m = 3 048 | r1-surface = Beton | r2-number = 08L/26R | r2-length-m = 1 524 | r2-length-f = 5 001 | r2-surface = Beton | r3-number = 17/35 | r3-length-m = 2 591 | r3-length-f = 8 501 | r3-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 4 172 068 {{increase}} 9.94% | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 80 469 {{increase}} 5.1% | stat3-header = Totale vrag (pond) | stat3-data = 69 786 054 | footnotes = Bronne: GRR<ref name="GRR">{{cite web| title=Gerald R. Ford International Airport Activity Dec 2024|url=https://www.grr.org/hubfs/12-2024%20Aviation%20Activity%20Report.pdf?hsLang=en}}</ref> en [[Federale Lugvaartadministrasie|FAA]] }} '''Grand Rapids Gerald R. Ford Internasionale Lughawe''' {{Airport codes|GRR|KGRR|GRR}} is 'n kommersiële [[lughawe]] in Cascade Township, ongeveer 21 km suidoos van Grand Rapids, [[Michigan]], Verenigde State. Die fasiliteit word besit deur die Kent County Board of Commissioners en bestuur deur 'n onafhanklike owerheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.accesskent.com/Departments/BOC/boards_committees.htm|title=Boards Commissions & Committees|publisher=Kent County Administration|access-date=August 10, 2017|archive-date=25 Januarie 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125204504/https://www.accesskent.com/Departments/BOC/boards_committees.htm|url-status=dead}}</ref> Die Amerikaanse [[Federale Lugvaartadministrasie]] (FAA) se Nasionale Plan van Geïntegreerde Lughawestelsels vir 2017–2021 het dit as 'n klein spilpunt primêre kommersiële diensfasiliteit gekategoriseer.<ref name="NPIAS Airports">{{Cite web|url=https://www.faa.gov/airports/planning_capacity/npias/reports/media/NPIAS-Report-2017-2021-Appendix-A.pdf|title=List of NPIAS Airports|date=October 21, 2016|publisher=Federal Aviation Administration|access-date=November 23, 2016}}</ref> Die fasiliteit is geopen as die '''Kent County Lughawe''' en in Desember 1999 is die lughawe hernoem na [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]], die 38ste [[president van die Verenigde State]]. Ford het die Grand Rapids-gebied in die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers]] van 1949 tot 1973 verteenwoordig. Teen Julie 2023 het die lughawe vlugte na 33 lughawens in die Verenigde State.<ref name="GRR Nonstop Routes">{{Cite web|url=http://www.grr.org/nonstop-routes.php|title=Gerald R. Ford Airport Nonstop Routes|publisher=Gerald R. Ford Airport|access-date=July 17, 2023}}</ref> Dit is die grootste kommersiële lughawe in die Wes-Michiganstreek, en die tweede grootste lughawe in Michigan na [[Detroit Metropolitaanse Lughawe]]. GRR beslaan 'n oppervlak van 1 265 hektaar.<ref>{{Cite web|url=https://www.skyvector.com/airport/GRR/Gerald-R-Ford-International-Airport|title=GRR airport data at skyvector.com|website=skyvector.com|access-date=August 27, 2022}}</ref> {| class="wikitable" |+Top tien besigste binnelandse roetes uit GRR<br /> (Desember 2023 – November 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=Tee&Nv42146_anzr=T4n0q%20en2vq5,%20ZV:%20Tr4nyq%20e.%20S14q%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Grand Rapids, MI: Gerald R. Ford International (GRR)|website=U.S. Department of Transportation - Bureau of Transportation Statistics|access-date=September 17, 2024}}</ref> ! scope="col" | Rang ! scope="col" | Stad ! scope="col" | Passasiers ! scope="col" | Rederye |- ! scope="row" | 1 | [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago–O'Hare, Illinois]] | style="text-align:right;" | 255 000 | American, United |- ! scope="row" | 2 | [[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | style="text-align:right;" | 214 000 | Delta, Frontier |- ! scope="row" | 3 | [[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | style="text-align:right;" | 190 000 | Frontier, Southwest, United |- ! scope="row" | 4 | [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe|Charlotte, Noord-Carolina]] | style="text-align:right;" | 143 000 | American |- ! scope="row" | 5 | [[Minneapolis-Saint Paul Internasionale Lughawe|Minneapolis/St.]] [[Minneapolis-Saint Paul Internasionale Lughawe|Paul, Minnesota]] | style="text-align:right;" | 142 000 | Delta, Sun Country |- ! scope="row" | 6 | [[Detroit Metropolitaanse Lughawe|Detroit, Michigan]] | style="text-align:right;" | 133 000 | Delta |- ! scope="row" | 7 | [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | style="text-align:right;" | 132 000 | American, Frontier |- ! scope="row" | 8 | [[Midway Internasionale Lughawe|Chicago-Midway, Illinois]] | style="text-align:right;" | 126 000 | Southwest |- ! scope="row" | 9 | [[LaGuardia-lughawe|New York-LaGuardia, New York]] | style="text-align:right;" | 70 000 | American, Delta |- ! scope="row" | 10 | [[Orlando Internasionale Lughawe|Orlando, Florida]] | style="text-align:right;" | 58 000 | Frontier, Southwest |} == Lugdiens markaandeel == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+Grootste lugrederye by GRR<br /> (Desember 2023 – November 2024) <ref name="transtats">{{Cite web|url=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=COS&Airport_Name=Colorado%20Springs,%20CO:%20City%20of%20Colorado%20Springs%20Municipal&carrier=FACTS%20RITA|title=Grand Rapids, MI: Gerald R Ford International Airport (GRR)|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=February 18, 2025}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Deel |- | 1 | [[Delta Air Lines]] | 788 000 | 19,34% |- | 2 | Allegiant Air | 648 000 | 15,91% |- | 3 | [[American Airlines]] | 644 000 | 15,81% |- | 4 | [[Southwest Airlines]] | 507 000 | 12,44% |- | 5 | [[United Airlines]] | 377 000 | 9,26% |- | - | Ander* | 1 110 000 | 27,24% |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+Jaarlikse passasiersverkeer (op + af vliegtuie) by GRR, 2003 – hede <ref>{{Cite web|url=http://www.grr.org/history.php|title=GFIA Statistics|publisher=Gerald R. Ford International Airport|archive-url=https://web.archive.org/web/20091130012146/http://www.grr.org/History.php|archive-date=November 30, 2009|access-date=March 13, 2018}}</ref> <ref name="mdotstats">{{Cite web|url=https://www.grbj.com/articles/92503-ford-airport-reports-best-ever-december|title=Measures of Michigan Air Carrier Demand|publisher=Michigan Department of Transportation|archive-url=https://web.archive.org/web/20190731130401/https://www.grbj.com/articles/92503-ford-airport-reports-best-ever-december|archive-date=July 31, 2019|access-date=January 21, 2019}}</ref> ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Passasiers ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Passasiers ! Jaar ! Passasiers |- | 2003 | 1 976 833 | 2012 | 2 134 956 | 2021 | 2 927 962 |- | 2004 | 2 150 125 | 2013 | 2 237 979 | 2022 | 3 468 156 |- | 2005 | 2 090 505 | 2014 | 2 335 105 | 2023 | 3 794 915 |- | 2006 | 2 015 846 | 2015 | 2 550 193 | 2024 | '''4 172 068''' |- | 2007 | 1 990 896 | 2016 | 2 653 630 | 2025 | |- | 2008 | 1 809 445 | 2017 | 2 811 622 | 2026 | |- | 2009 | 1 771 465 | 2018 | 3 263 234 | 2027 | |- | 2010 | 2 185 924 | 2019 | 3 587 767 | 2028 | |- | 2011 | 2 275 332 | 2020 | 1 758 741 | 2029 | |- |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] dxboiz035bc76rq2cqurm7umneupfdy 0 426163 2892455 2809680 2026-04-10T19:09:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892455 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ebrahim Rasool | beeld = Ebrahim Rasool at the Pentagon July 25, 2012.jpg | beeldonderskrif = Ebrahim Rasool by die Pentagon, 25 Julie 2012. | geboortenaam = | geboortejaar = 1962 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 15 | geboorteplek = [[Distrik Ses]], [[Kaapstad]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[African National Congress]] | nasionaliteit = {{RSA}} | orde = Suid-Afrikaanse Ambassadeur in die Verenigde State | president = [[Cyril Ramaphosa]] | termynaanvang = 13 Januarie 2025 | termyneinde = 14 Maart 2025 | voorganger = [[Ndumiso Ntshinga]] | president1 = [[Jacob Zuma]] | termynaanvang1 = 4 Augustus 2010 | termyneinde1 = 23 Februarie 2015 | voorganger1 = [[Welile Nhlapo]] | opvolger1 = [[M. J. Mahlangu]] | orde2 = 5de [[Premier van die Wes-Kaap]] | termynaanvang2 = 30 April 2004 | termyneinde2 = 25 Julie 2008 | voorganger2 = [[Marthinus van Schalkwyk]] | opvolger2 = [[Lynne Brown]] | orde3 = [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|LUR vir Finansies en Ekonomiese Ontwikkeling]] | termynaanvang3 = 2001 | termyneinde3 = 30 April 2004 | orde4 = [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|LUR vir Gesondheid en Maatskaplike Dienste]] | termynaanvang4 = 1994 | termyneinde4 = 1998 | eggenoot = Rosieda Shabodien | kinders = 2 | alma_mater = [[Universiteit van Kaapstad]] | religie = | handtekening = }} '''Ebrahim Rasool''' (gebore [[15 Julie]] [[1962]])<ref>[https://www.sahistory.org.za/dated-event/ebrahim-rasool-leader-anc-western-cape-and-premier-province-born Ebrahim Rasool, leader of the ANC in the Western Cape and premier of that province, is born.]. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> is 'n Suid-Afrikaanse politikus en diplomaat wat as die [[Lys van Suid-Afrikaanse ambassadeurs in die Verenigde State|Suid-Afrikaanse Ambassadeur in die Verenigde State]] gedien het van 2010 tot 2015 en weer kortstondig in 2025. Hy was voorheen 'n lid van die Nasionale Vergadering van 2009 tot 2010, en die 5de [[Premier van die Wes-Kaap|Premier]] van die [[Wes-Kaap]] van 2004 to 2008. Hy is 'n lid van die [[African National Congress]] en het reeds verskeie leiersposisies in die party beklee. Op 14 Maart 2025, terwyl hy die ambassadeur in die VSA was, is Rasool deur die Amerikaanse minister van buitelandse sake, [[Marco Rubio]], tot ''[[persona non grata]]'' verklaar, wat hom toegang tot die Verenigde State verbied het.<ref>{{Cite news |last=Looker |first=Rachel |date=2025-03-15 |title=South African ambassador 'no longer welcome' in US, Rubio says |url=https://www.bbc.com/news/articles/crmj8ky3rvno |location=Washington |work=BBC News |access-date=2025-03-15}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Ebrahim Rasool is op 15 Julie 1962 in [[Distrik Ses]], [[Kaapstad]] gebore, in 'n [[Moslem]]-familie van gemengde Engels-Javanees-Nederlands-Indiese afkoms.<ref name=ucpress>https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft4p3006kc&chunk.id=d0e5298&toc.depth=1&toc.id=d0e5298&brand=ucpress</ref> Aangesien hy deur die apartheidstelsel as 'n [[Bruin mense|“kleurling]]” geklassifiseer is toe hy nege jaar oud was,<ref name=ucpress/> is hy en sy gesin met ‘n gedwonge verskuiwing uit die gebied gesit weens die regering wat die gebied as 'n "slegs-blanke" woonbuurt verklaar het. Sy gesin het na Primrose Park naby [[Manenberg]] op die [[Kaapse Vlakte]] verhuis.<ref name="South African History Online">[https://www.sahistory.org.za/people/ebrahim-rasool Ebrahim Rasool], ''South African History Online''. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> Rasool het in 1980 aan die Hoërskool Livingstone in [[Claremont, Kaapstad|Claremont]] gematrikuleer. Hy het voortgegaan om aan die [[Universiteit van Kaapstad]] te studeer en het 'n Baccalaureus Artium-graad in 1983 en 'n Hoër Onderwysdiploma in 1984 van die universiteit ontvang. Gedurende hierdie tyd het hy by studentepolitiek betrokke geraak. Hy is in 1985 as 'n onderwyser by Hoërskool Spine Road aangestel.<ref name="South African History Online"/><ref>[https://blogs.shu.edu/diplomacyresearch/2013/12/31/ebrahim-rasool/ Ebrahim Rasool], ''The Love and Forgiveness Project''. Besoek op 4 Augustus 2019.</ref> ==Politieke loopbaan== Hy het spoedig by die anti-apartheidsbeweging betrokke geraak. Hy het senior poste in die [[United Democratic Front]] en die [[African National Congress]] beklee. Hy het tronkstraf uitgedien en is ook gereeld onder huisarres geplaas. Tussen 1991 en 1994 was hy 'n assistent van die Rektor van die [[Universiteit van Wes-Kaapland]] en die Tesourier van die ANC se provinsiale struktuur.<ref>[http://www.whartoncapetown08.com/bio-rasool.html Ebrahim Rasool Premier Western Cape Provincial Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219091115/http://www.whartoncapetown08.com/bio-rasool.html |date=19 Februarie 2025 }}, ''Wharton Cape Town''. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> Rasool is in April 1994 tot die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|Wes-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] verkies ná die land se [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing]]. Hy het gedien as die LUR vir Gesondheid en Maatskaplike Dienste van 1994 tot 1998. In 1998 is hy verkies tot Provinsiale voorsitter van die ANC. Hy is in 2001 as die LUR vir Finansies en Ekonomiese Ontwikkeling aangestel en het hierdie pos beklee tot sy aanstelling as die 5de Premier van die Wes-Kaap in April 2004. [[Mcebisi Skwatsha]] het hom as Provinsiale voorsitter opgevolg.<ref>Jordaan, Willem. [https://www.news24.com/SouthAfrica/Archives/Elections2004/Mbeki-deals-his-premier-cards-20040421 Mbeki deals his premier cards], ''News24'', Cape Town, 22 April 2004. Besoek 4 Augustus 2019.</ref><ref>[https://mg.co.za/article/2005-06-12-rasool-ousted-as-anc-western-cape-chairperson Rasool ousted as ANC Western Cape chairperson], ''Mail & Guardian'', 12 Junie 2005. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> Ná die inhegtenisneming van die bendeleier Quinton Marinus, oftewel “Mr Big”, het Rasool en die destydse Wes-Kaapse provinsiale minister van gemeenskapsveiligheid, Leonard Ramatlakane, doodsdreigemente van die [[Triade (georganiseerde misdaad)|Chinese Triads]] begin ontvang. Dit het daartoe gelei dat Ramatlakane R347 716 se openbare geld op omstrede wyse bestee het aan sekuriteitsverbeterings aan sy huis.<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/article/2007-08-28-cape-gangs-targeting-the-untouchables |title=Cape gangs: Targeting the untouchables|publisher= [[Mail & Guardian]]|date=28 Augustus 2007| access-date=4 Augustus 2019}}</ref> Op 14 Julie 2008 is Rasool deur die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC uit die posisie van premier herroep, aangesien die ANC-topleierskap dit afgekeur het dat hy voorkeur gee aan die groot Moslem- en Kaaps-bruin bevolking in die Wes-Kaap. Die LUR vir Ekonomiese Ontwikkeling en Toerisme [[Lynne Brown]] is as sy opvolger aangewys.<ref>{{cite web |url= https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/Ebrahim-Rasool-explains-why-he-was-fired-20110117|title=Ebrahim Rasool explains why he was fired|last=Jika |first=Thanduxolo |date=17 Januarie 2011 |website=News24|access-date=4 Augustus 2019}}</ref><ref>{{cite web |url= https://mg.co.za/article/2008-07-25-lynne-brown-sworn-in-as-western-cape-premier|title=Lynne Brown sworn in as Western Cape premier|date=25 Julie 2008 |website=Mail & Guardian|access-date=4 Augustus 2019|language=en}}</ref> Rasool het toe kortliks gewerk as 'n spesiale adviseur van die President van Suid-Afrika, [[Thabo Mbeki]], voordat hy in April 2009 tot 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] verkies is. President [[Jacob Zuma]] het hom in Julie 2010 as Suid-Afrika se Ambassadeur in die Verenigde State aangestel. Hy het in Februarie 2015 na Suid-Afrika teruggekeer.<ref>[http://www.allgov.com/news/appointments-and-resignations/ambassador-from-south-africa-who-is-ebrahim-rasool?news=842487 Ambassador from South Africa: Who is Ebrahim Rasool?], ''AllGov'', 10 April 2011. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> In April 2018 het die ANC Nasionale verkiesingshoof, [[Fikile Mbalula]], Rasool as die party se Provinsiale verkiesingshoof vir die 2019 algemene verkiesings aangekondig. Hierdie stap is gesien as deel van 'n veldtog om hom as Provinsiale voorsitter van die ANC te laat terugkeer. Ná die verkiesing het die ANC se steun nog verder afgeneem in die provinsie. Rasool is verkies as 'n lid van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement, maar het sy bedanking by die inkomende Speaker ingedien.<ref>Davis, Rebecca.[https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-04-23-ebrahim-rasool-returns-as-anc-gets-serious-about-reclaiming-western-cape/ Ebrahim Rasool returns as ANC gets serious about reclaiming Western Cape], ''The Daily Maverick'', 23 April 2018. Besoek 4 Augustus 2019.</ref><ref>Whittles, Govan. [https://mg.co.za/article/2018-04-26-00-tainted-but-rasools-back-with-a-bang Tainted, but Rasool’s back with a bang], ''Mail & Guardian'', 26 April 2018. Besoek 4 Augustus 2019.</ref><ref>[https://www.iol.co.za/news/south-africa/western-cape/ebrahim-rasool-declines-western-cape-legislature-seat-23740656 Ebrahim Rasool declines Western Cape legislature seat], ''IOL'', Cape Town, 22 Mei 2019. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> Rasool was 75ste op die ANC se nasionale partylys vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing in 2024]], maar dit was nie hoog genoeg vir hom om na die Nasionale Vergadering terug te keer nie, gegewe die ANC se afname in steun tydens die verkiesing.<ref>{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2024-06-05 |title=The ANC haemorrhaging continues — Cele, Modise, Zulu and Pandor won't return as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-06-05-the-anc-haemorrhaging-continues-cele-modise-zulu-and-pandor-wont-return-as-mps/ |access-date=2024-06-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hy is in 2024 weer as Ambassadeur in die VSA aangestel. Op 14 Maart 2025 het die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Marco Rubio, Rasool tot persona non grata verklaar nadat Rasool president [[Donald Trump]] en bondgenote, insluitend die Suid-Afrikaansgebore miljardêr [[Elon Musk]], daarvan beskuldig het dat hulle wit oppergesag bevorder, in kommentaar aan 'n Suid-Afrikaanse dinkskrum.<ref>{{Cite news |last1=Wong |first1=Edward |last2=Eligon |first2=John |date=2025-03-15 |title=Trump Administration Expels South Africa's Ambassador to the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2025/03/14/us/politics/south-africa-ambassador-marco-rubio.html |access-date=2025-03-15 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Die uitsetting het gekom in die breër konteks van Trump se kritiek op 'n wet op grondonteiening wat [[Afrikaners]] kwansuis onregverdig geteiken het.<ref>{{cite news |last=Ewing |first=Giselle Ruhiyyih |title=Rubio says South Africa's ambassador no longer welcome in US after criticizing Trump |url=https://www.politico.com/news/2025/03/14/rubio-south-africa-ambassador-00231965 |access-date=15 Maart 2025 |work=Politico |date=14 Maart 2025 |language=en}}</ref> In 'n verklaring het die kantoor van president [[Cyril Ramaphosa]] die besluit "betreurenswaardig" genoem en 'n beroep op "alle relevante en geraakte belanghebbendes gedoen om die gevestigde diplomatieke dekorum in hul betrokkenheid by die saak te handhaaf."<ref>{{cite news |title=South Africa committed to US ties after ‘regrettable’ expulsion of envoy |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/15/south-africa-committed-to-us-ties-after-regrettable-expulsion-of-envoy |access-date=15 Maart 2025 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref> ==Omstredenheid== In 2010, voordat hy sy pos as ambassadeur in die Verenigde State aanvaar het, is 'n ondersoek van stapel gestuur na bewerings dat Rasool 'n politieke verslaggewer in 'n hoofstroomkoerant betaal het om artikels te skryf wat hom gunstig uitbeeld. Die ondersoek is tot stilstand gedwing nadat wesenlike getuies geweier het om met die ondersoek saam te werk.<ref name=probe>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/crime-courts/brown-envelope-probe-dropped-1.1473737#.UZTCmkAW1SM |title='Brown envelope' probe dropped|publisher=SAPA|access-date=16 Mei 2013}}</ref> ==Persoonlike lewe== Rasool is getroud met Rosieda Shabodien. Hulle het twee kinders.<ref>Adams, Sheena. [https://www.iol.co.za/news/politics/w-cape-premier-tells-of-racism-towards-wife-237289 W Cape premier tells of racism towards wife], ''IOL'', 26 Maart 2005. Besoek 4 Augustus 2019.</ref> ==Bibliografie== *Rasool, Ebrahim (Winter 2010). "''South African Muslims Over Three Centuries: From the Jaws of Islamophobia to the Joys of Equality''" (PDF). Arches Quarterly. 4 (7): 147–154. Geargiveer van die oorspronklike (PDF) op 11 November 2016. Besoek op 1 September 2011. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rasool, Ebrahim}} [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ambassadeurs in die Verenigde State]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Mense van Suid-Afrika van Engelse afkoms]] k3t0ilvmm56vtz1lrenq8rv7g86mqus 0 426165 2892426 2891019 2026-04-10T18:57:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892426 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Sacks | bynaam = | beeld = David O. Sacks 2024 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = David Sacks in 2024 | geboortenaam = David Oliver Sacks | geboortedatum = [[25 Mei]] [[1972]] | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}}{{vlagland|Verenigde State}} | beroep = [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas | ander = | bekend = Entrepeneur, [[Withuis]] [[KI]] en kripto-tsaar | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Jacqueline Tortorice | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''David Oliver Sacks''' (gebore [[25 Mei]] [[1972]])<ref name=meet>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |url=http://www.businessinsider.com/yammer-ceo-david-sacks-bio-2012-6 |title=Meet The Yammer CEO Who Just Made Hundreds Of Millions Of Dollars Selling To Microsoft |date=25 Junie 2012 | work=Business Insider |access-date=2 Junie 2020}}</ref> is 'n Suid-Afrikaans-Amerikaanse<ref> {{Cite tweet |user=DavidSacks |number= 1781777151878107574 |title=I became a U.S. citizen in 1982.}}</ref> [[entrepreneur]], [[skrywer]] en belegger in internettegnologiefirmas. Hy is 'n algemene vennoot van Craft Ventures, 'n [[waagkapitaal]]fonds wat hy laat in 2017 mede-stigter het. Daarbenewens is hy 'n voormalige mede-aanbieder van die ''All In-podcast'', saam met Chamath Palihapitiya, Jason Calacanis en David Friedberg.<ref>{{Cite web |title=ALL-IN with Chamath, Jason, Sacks & Friedberg |url=https://www.allinpodcast.co/ |website=allinpodcast.co}}</ref> Voorheen was Sacks die bedryfshoof en produkleier van [[PayPal]],<ref name=meet/><ref>{{cite press release |date=8 Julie 2002 |title=eBay to Acquire PayPal-- Shared Mission Will Expand Platforms and Benefit Consumers |url=https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 |archive-date=21 November 2017 |access-date=8 Desember 2017 |work=eBay |archivedate=21 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171121215911/https://investors.ebayinc.com/releasedetail.cfm?releaseid=84142 }}</ref> en stigter en uitvoerende hoof van Yammer.<ref>{{cite news |last=Bryant |first=Adam |date=16 Julie 2011 |title=Fostering a Culture of Dissent |url=http://www.nytimes.com/2011/07/17/business/david-sacks-of-yammer-on-fostering-dissent-corner-office.html |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=2 Junie 2020}}</ref><ref>{{cite web |date=25 Junie 2012 |title=With $1.2 Billion Yammer Buy, Microsoft's Social Enterprise Strategy Takes Shape |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/its-official-microsoft-confirms-it-has-acquired-yammer-for-1-2-billion-in-cash/ |work=TechCrunch |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2016 het hy vir tien maande tussentydse uitvoerende hoof van Zenefits geword.<ref>{{cite news |last=Manjoo |first=Farhad |date=12 Oktober 2016 |title=Zenefits, a Rocket That Fell to Earth, Tries to Launch Again |url=http://www.nytimes.com/2016/10/13/technology/zenefits-a-rocket-that-fell-to-earth-tries-to-launch-again.html?_r=0 |url-access=limited |work=[[The New York Times]] |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In 2017 het Sacks Craft Ventures, <ref>{{cite web | url=http://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund | date=4 Januarie 2018 | work=Axios | access-date=2 Junie 2020 | archive-date= 3 Junie 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200603042538/https://www.axios.com/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045-5efbe6bc-63bc-42b8-92fa-82d8b61216ed.html | url-status=dead }}</ref> 'n vroeë-fase waagfonds, gestig. Sy engelbeleggings sluit in [[Facebook]], [[Uber]], [[SpaceX]], [[Palantir Technologies]] en [[Airbnb]].<ref name="TC-Rao">{{cite web |last=Rao |first=Leena |date=8 November 2011 |title=Max Levchin, Keith Rabois And David Sacks Back The Uber For Carwashes, Cherry |url=https://techcrunch.com/2011/11/08/max-levchin-keith-rabois-and-davis-sacks-back-the-uber-for-carwashes-cherry/ |work=TechCrunch | access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Bort |first=Julie |date=6 Julie 2016 |title=Why one of the most successful people in tech took the No. 2 job at a startup |url=http://www.businessinsider.com/why-david-sacks-became-coo-of-zenefits-2015-7 |url-access=subscription |work=Business Insider |access-date=8 Desember 2017}}</ref><ref>{{cite web |last=Griffith |first=Erin |url=http://fortune.com/2014/06/05/meet-the-uber-rich/ |title=Meet the Uber Rich |date=5 Junie 2014 |work=Fortune |access-date=8 Desember 2017}}</ref> In Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks aangewys as die Withuis KI en kripto-tsaar vir die inkomende administrasie.<ref name="Czar">{{cite web |last1=Lai |first1=Stephanie |last2=Lowenkron |first2=Hadriana |date=6 December 2024 |title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241206025658/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar |archive-date=6 Desember 2024 |access-date=6 Desember 2024 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Sacks is gebore in 'n [[Jood]]se gesin in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], en het saam met sy gesin na [[Tennessee]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], geëmigreer toe hy vyf was.<ref>{{Cite web |last=Markoe |first=Lauren |date=2023-05-23 |title=Who is the Jewish guy who will 'moderate' DeSantis' presidential launch on Twitter? |url=https://forward.com/fast-forward/548199/desantis-presidential-launch-jewish-david-sacks-elon-musk-twitter-moderate/ |access-date=2024-03-08 |website=The Forward |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Guynn |first=Jessica |url=http://www.latimes.com/business/la-xpm-2012-jul-01-la-fi-himi-sacks-20120701-story.html | title=Yammer CEO: A Voice To Be Heard | date=1 Julie 2012 | work=[[Los Angeles Times]] | access-date=2 Junie 2020}}</ref> Alhoewel Sacks nie geweet het dat hy 'n entrepreneur wou word nie, wou hy nie in 'n beroep soos sy pa, wat 'n endokrinoloog was, werk nie. Hy sê hy het inspirasie geneem van sy oupa, wat 'n lekkergoedfabriek in die 1920's begin het.<ref name=Herel-boss>{{cite news |last1=Herel |first1=Suzanne |title=Meet the Boss: David Sacks, CEO of Yammer |url=https://www.sfgate.com/business/article/Meet-the-Boss-David-Sacks-CEO-of-Yammer-3347271.php |access-date=6 November 2018 |work=SF Gate |date=22 Februarie 2012}}</ref> Sacks het die Memphis University School in [[Memphis, Tennessee]], bygewoon. Hy het sy Baccalaureus Artium in ekonomie aan die Stanford-universiteit in 1994<ref name=Herel-boss /> en 'n Juris Doctor van die Universiteit van Chicago Regskool in 1998 verwerf.<ref name="EDGAR">{{cite web |url=http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |title=PayPal: executive officers and directors |via=EDGAR |date=1 Maart 2002 |access-date= 18 Februarie 2011 |archive-date=19 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119012924/http://sec.edgar-online.com/paypal-inc/10-k405-annual-report-regulation-s-k-item-405/2002/03/13/Section19.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yammer.com/about/management |title=Management bios |publisher=Yammer |access-date=17 Februarie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718135600/https://www.yammer.com/about/management |archive-date=18 Julie 2011 }}</ref><ref>{{cite magazine |last=Davis |first=Joshua |date=September 2007 |title=Take2.0: Former PayPal executive and Hollywood producer David Sacks returns to the start-up world, harnessing Web 2.0 to build a collaborative family-tree site. |url=http://magazine.uchicago.edu/07910/features/take2.shtml |magazine=University of Chicago Magazine |volume=100 |issue=1}}</ref> ==Loopbaan== ===PayPal=== In 1999 het Sacks sy werk as 'n bestuurskonsultant vir McKinsey & Company verlaat om by Max Levchin, [[Peter Thiel]] en Luke Nosek se [[e-handel]]-[[beginonderneming]] Confinity aan te sluit.<ref>{{Cite magazine |last=Lillington |first=Karlin |title=PayPal Puts Dough in Your Palm |url=https://www.wired.com/1999/07/paypal-puts-dough-in-your-palm/ |access-date=2024-03-08 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Craft Ventures |url=https://www.craftventures.com/team/david-sacks |access-date=2024-03-08 |website=www.craftventures.com}}</ref> Later daardie jaar was Sacks die eerste produkleier van Confinity se mylpaalproduk, en korporatiewe opvolger, [[PayPal]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=PayPal: A Merger of Enemies That Reshaped Silicon Valley |url=https://www.sequoiacap.com/podcast/crucible-moments-paypal/ |access-date=2024-03-08 |website=Sequoia Capital |language=en-US}}</ref> Met bevordering tot Paypal COO, het hy baie van die maatskappy se sleutelspanne gebou, en was verantwoordelik vir produkbestuur en ontwerp, verkope en bemarking, sake-ontwikkeling, internasionale, kliëntediens, bedrogbedrywighede en menslikehulpbronfunksies.<ref name=":0" /><ref>{{cite news |last=D'Onfro |first=Jillian |date=2014-03-15 |title=Here's Why A Former PayPal Exec Absolutely Hates Meetings |url=http://www.businessinsider.com/david-sacks-paypal-exec-hates-meetings-2014-3 |work=Business Insider |access-date=31 Mei 2018}}</ref> PayPal het hul aanvanklike openbare aanbod in Februarie 2002 gehad. Dit was een van die eerste IPO's ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September-aanvalle]]. Die aandeel het op die eerste dag met meer as 54% gestyg.<ref>{{cite news |last=Kane |first=Margaret |date=19 Mei 2002 |title=PayPal shares make strong debut |url=http://news.cnet.com/2100-1017-838643.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302113501/https://www.cnet.com/tech/tech-industry/paypal-shares-make-strong-debut/ |archive-date=2 Maart 2022 |access-date=2024-03-08 |work=CNET }}</ref> In Oktober 2002 het eBay PayPal vir $1,5 miljard verkry.<ref>{{cite web |website=CNN Money |date=8 Julie 2002 |url=https://money.cnn.com/2002/07/08/news/deals/ebay_paypal/index.htm |title=eBay buys PayPal for $1.5B}}</ref> Sacks is 'n lid van die sogenaamde "PayPal Mafia", 'n groep stigters en vroeë werknemers van PayPal wat voortgegaan het om 'n reeks ander suksesvolle tegnologiemaatskappye te stig. Hulle word dikwels gekrediteer met inspirerende Web 2.0 en die heropkoms van verbruikersgefokusde internetmaatskappye ná die [[Dot-comvoorspoedgolf]] van 2001.<ref>{{cite web |last=Forrest |first=Conner |date=2014-06-30 |title=How the 'PayPal Mafia' redefined success in Silicon Valley |url=https://www.techrepublic.com/article/how-the-paypal-mafia-redefined-success-in-silicon-valley/ |website=TechRepublic|access-date=21 Februarie 2019}}</ref><ref>{{cite news |last=Banks |first=Marcus |date=16 Mei 2008 |title=Nonfiction review: 'Once You're Lucky' |url=http://www.sfgate.com/books/article/Nonfiction-review-Once-You-re-Lucky-3283709.php |work=SFGate}}</ref> ===Film vervaardiger=== Na PayPal se verkryging, het Sacks die politieke [[satire]] ''Thank You for Smoking'' vervaardig en gefinansier, wat tydens die 2005 Toronto Internasionale Filmfees in die première was, is deur Twentieth Century Fox aangeskaf vir teateruitreiking in 2006, en is genomineer vir twee [[Golden Globe]]s, insluitend 'Beste rolprent'.<ref name="meet" /> Sacks het die 2023 biopiek ''Dalíland'' oor kunstenaar [[Salvador Dalí]] ontwikkel en vervaardig.<ref name="Deadline">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |title=Ezra Miller-Ben Kingsley Dark Comedy 'DaliLand' Picked Up By Magnolia Pictures |url=https://deadline.com/2022/11/ezra-miller-ben-kingsley-daliland-magnolia-pictures-acquisition-1235180121/ |website=Deadline |date=22 November 2022 |access-date=8 Augustus 2023}}</ref> Dalíland het by die 2022 Toronto Internasionale Rolprentfees in première verskyn en is deur Magnolia Pictures verkry vir teateruitreiking in 2023.<ref name="Deadline" /> ===Geni.com=== In 2006 het Sacks Geni.com, 'n [[genealogie]]se webwerf, gestig. In 2008 het Sacks en medestigter Adam Pisoni hierdie interne kommunikasie-instrument in 'n selfstandige maatskappy genaamd Yammer gespin.<ref>{{cite web |last=Taylor |first=Colleen |date=25 Junie 2012 |url=http://techcrunch.com/2012/06/25/memory-lane-watch-the-moment-in-2008-when-yammer-launched-as-a-standalone-business/ |title=Memory Lane: Watch The Moment In 2008 When Yammer Launched As A Standalone Business |website=TechCrunch}}</ref> Geni is in 2012 deur MyHeritage verkry.<ref>{{cite news |last=Lynley |first=Matthew |date=2012-11-28 |title=MyHeritage Raises $25 Million, Aquires [sic] Geni |url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-25542 |url-access=subscription |work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> ===Yammer=== [[Lêer:David O. Sacks.jpg|duimnael|'''Sacks in 2011.''']] In 2008 het Yammer die eerste Enterprise Social Network bekendgestel, 'n veilige oplossing vir interne korporatiewe [[kommunikasie]] en samewerking,<ref>{{cite web |last=Van Grove |first=Jennifer |date=2010-10-21 |title=How Yammer Won Over 80% of the Fortune 500 |url=http://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130304071410/https://mashable.com/2010/10/21/yammer-growth/#g6OfwiJh0gq7 |archive-date=March 4, 2013 |website=Mashable |access-date=31 Mei 2018 }}</ref> wat die groot prys by TechCrunch50-konferensie gewen het.<ref>{{cite web |last=Schonfeld |first=Erick |date=10 September 2012 |title=Yammer Takes Top Prize At TechCrunch50 |url=http://techcrunch.com/2008/09/10/yammer-takes-techcrunch50s-top-prize/ |website=TechCrunch}}</ref> Volgens Social Capital <ref>{{cite web|last=Hamid |first=Mamoon |date=2015-02-04 |title=Software-as-a-Service (SaaS) Secrets to Raising Venture Capital |url=https://www.slideshare.net/03133938319/saastr/10-0246810120_6_12_18_24 |website=SlideShare |publisher=Social Capital |access-date=31 Mei 2018}}</ref> het Yammer se virale benadering dit een van die vinnigste groeiende sagteware-as-'n-diens (SaaS)-ondernemings in die geskiedenis gemaak, met meer as agt miljoen ondernemingsgebruikers in net vier jaar. Yammer het ongeveer US$142 miljoen se befondsing ontvang van waagkapitaalfirmas soos Charles River Ventures, Founders Fund, Emergence Capital Partners en Goldcrest Investments.<ref>{{cite web |last=Hesseldahl |first=Arik |date=2012-02-29 |title=Yammer Lands $85 Million Funding Round From Draper Fisher Jurvetson |url=https://allthingsd.com/20120229/yammer-lands-85-million-funding-round-from-draper-fisher-jurvetson/ |website=AllThingsD |access-date=2024-03-08}}</ref> In Julie 2012 het [[Microsoft]] Yammer vir $1,2 miljard verkry as 'n kerndeel van sy wolk/sosiale strategie.<ref>{{cite news |last=Lardinois |first=Frederic |date=19 Julie 2012 |title=Microsoft Completes Its $1.2B Yammer Acquisition |url=http://techcrunch.com/2012/07/19/microsoft-completes-its-1-2b-yammer-acquisition/ |work=TechCrunch}}</ref> ===Zenefits=== In Desember 2014 het Sacks 'n "groot belegging" in Zenefits gemaak.<ref>{{cite web |last=O'Brien |first=Chris |date=2014-12-10 |title=Yammer founder David Sacks joins Zenefits as COO, makes 'major investment' in company |url=https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612223336/https://venturebeat.com/2014/12/10/yammer-founder-david-sacks-joins-zenefits-as-coo-makes-major-investment-in-company/ |url-status=dead }}</ref> In Januarie 2016 het Zenefits se direksie hom gevra om as tussentydse uitvoerende hoof in te tree te midde van 'n "regulatoriese krisis" rakende die maatskappy se lisensievoldoening, en die uitvoerende hoof, Parker Conrad, vervang.<ref>{{cite web | last = Kafka | first = Peter | title = Zenefits CEO Parker Conrad steps down; COO David Sacks named to replace him | url = https://www.vox.com/2016/2/8/11587682/zenefits-ceo-parker-conrad-steps-down-coo-david-sacks-named-to | website = Vox | date = 8 Februarie 2016 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Oor die volgende jaar het Sacks 'n resolusie met versekeringsreguleerders regoor die VSA onderhandel – lof ontvang vir "die skip reggemaak".<ref>{{cite news |last=Somerville |first=Heather |date=2016-07-25 |title=Zenefits fined $62,500 by Tennessee regulators in first settlement on licensing |url=https://www.reuters.com/article/us-zenefits-settlement/zenefits-fined-62500-by-tennessee-regulators-in-first-settlement-on-licensing-idUSKCN10525V |work=[[Reuters]] |access-date=9 Maart 2018}}</ref> Sacks het ook Zenefits se produkreeks opgeknap met 'n inisiatief wat hy "Z2" genoem het,<ref>{{cite web |last1=Lynley |first1=Matthew |last2=Mannes |first2=John |date=2016-10-18 |title=Zenefits opens up to third-party developers and launches a suite of new HR tools |url=https://techcrunch.com/2016/10/18/zenefits-opens-up-to-third-party-developers-and-launches-a-suite-of-new-hr-tools/ |work=TechCrunch |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Chang |first=Emily |date=2016-10-18 |title=Zenefits CEO on Closing the Chapter on Compliance Issues |url=https://www.bloomberg.com/news/videos/2016-10-18/zenefits-ceo-on-closing-the-chapter-on-compliance-issues |work=Bloomberg Technology |access-date=9 Maart 2018}}</ref> wat 'n SaaS-sakemodel bekendstel. Kort daarna het ''PC Magazine'' opgemerk dat Zenefits "die beste HR-sagteware op die mark" geword het, terwyl Buzzfeed berig het dat die maatskappy jaarliks meer as $200 miljoen verloor.<ref>{{cite magazine |last=Martinez |first=Juan |date=2017-02-10 |title=BambooHR vs. Zenefits Z2: An HR Software Showdown |url=https://www.pcmag.com/article/351600/bamboohr-vs-zenefits-z2-an-hr-software-showdown |magazine=PC Magazine |access-date=9 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Alden |first=William |date=2016-12-02 |title=Zenefits Lost $200 Million Last Year |url=https://www.buzzfeednews.com/article/williamalden/zenefits-is-losing-200-million-a-year#.uj2LydJB7 |work=BuzzFeed News}}</ref> Na net 10 maande in die rol, is Sacks opgevolg deur Jay Fulcher, voormalige uitvoerende hoof van Ooyala.<ref>{{cite web |last=Yeung |first=Ken |date=2017-02-06 |title=Zenefits names former Ooyala CEO Jay Fulcher to succeed David Sacks |url=https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |website=VentureBeat |access-date=9 Maart 2018 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814233903/https://venturebeat.com/2017/02/06/zenefits-names-former-ooyala-ceo-jay-fulcher-to-succeed-david-sacks/ |url-status=dead }}</ref> ===Engelbeleggings=== Sacks belê al twintig jaar in tegnologiemaatskappye.<ref>{{cite web |title=David Sacks Angel List |url=https://wellfound.com/p/david-sacks-com |website=wellfound, formerly AngelList Talent |access-date=31 Mei 2018}}</ref> As 'n engelbelegger sluit sy beleggings Addepar, Affirm, [[Airbnb]], Clutter, Eventbrite, [[Facebook]], Gusto, Houzz, Intercom, Mixpanel, Opendoor, [[Palantir Technologies]], [[PayPal]], Postmates, ResearchGate, Rumble, Scribd, Slack, [[SpaceX]], SurveyMonkey, ThirdLove, Uber en Wish in.<ref name="TC-Rao" /> ===Craft Ventures=== Aan die einde van 2017 het Sacks Craft Ventures saam gestig en 'n aanvanklike fonds van $350 miljoen ingesamel.<ref name="Axios">{{cite web |last=Primack |first=Dan |date=2018-01-04 |title=David Sacks teams with Bill Lee to raise $350 million VC fund |url=https://www.axios.com/2018/01/05/david-sacks-teams-with-bill-lee-to-raise-350-million-vc-fund-1515111045 |work= Axios |access-date=31 Mei 2018}}</ref> Volgens die maatskappy se ''Medium''-poste het Craft Ventures 'n fonds van $500 miljoen in 2019 ingesamel,<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing Craft II: $500 Million for Founders Backing Founders | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-craft-ii-500-million-for-founders-backing-founders-e6566dc843c3 | website = Medium | date = 11 November 2019 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> het twee nuwe fondse in 2021 aangekondig, altesaam $1,3 miljard en die totale bates onder bestuur op $2 miljard te staan bring,<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing $1.3 Billion for Craft Ventures IV and Growth II | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-1-3-billion-for-craft-ventures-iv-and-growth-ii-19ae15e705bc | website = Medium | date = 4 Oktober 2022 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> en Ventures IV en Growth II in 2023 aangekondig, met 'n totaal van $3 miljard se bates. miljard.<ref>{{cite web | last = Sacks | first = David | title = Announcing $1.3 Billion for Craft Ventures IV and Growth II | url = https://medium.com/craft-ventures/announcing-1-3-billion-for-craft-ventures-iv-and-growth-ii-19ae15e705bc | website = Medium | date = 4 Oktober 2022 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> ===Callin=== In 2021 het Sacks 'n [[podgooi]]-platform genaamd "Callin" bekendgestel, wat $12 miljoen aan reeks A-finansiering ingesamel het.<ref>{{Cite web |last=Silberling |first=Amanda |date=2021-09-02 |title=Callin, David Sacks' 'social podcasting' app, launches and announces a $12M Series A round |url=https://techcrunch.com/2021/09/02/callin-david-sacks-social-podcasting-app-launches-and-announces-a-12m-series-a-round/ |access-date=2025-02-17 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In 2023 is Callin deur Rumble verkry.<ref>{{Cite web |last=Kokalitcheva |first=Kia |date=2023-05-20 |title=A Rumble in new media |url=https://www.axios.com/2023/05/20/rumble-social-media-video-podcasts |access-date=2025-02-17 |website=Axios |language=en}}</ref> ===Glue=== Sacks en sy voormalige kollega van Craft, Evan Owen, het ook in 2021 'n werkruimtekletsmaatskappy genaamd Glue gestig. Hul produk is 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]]-instrument wat uit spesifieke kletse op platforms soos Google Meet en Zoom opgeroep kan word, wat werknemers in staat stel om KI-bystand tydens gesprekke te kry. Dit is in Mei 2024 aan die publiek bekendgestel.<ref>{{Cite news |last=McBride |first=Sarah |date=14 Mei 2024 |title=AI Startup Co-Founded by David Sacks Officially Launches |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |publisher=Bloomberg News |archive-url=https://archive.today/20240514123156/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/david-sacks-ai-startup-glue-has-officially-launched |archive-date=14 Mei 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Garfinkle |first=Allie |date=15 Mei 2024 |title=David Sacks' Slack challenger Glue has opened up to the public |url=https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |work=Fortune |archive-url=https://archive.today/20240515143918/https://fortune.com/2024/05/15/david-sacks-slack-challenger-glue-opened-to-the-public/ |archive-date=15 Mei 2024 |url-status=live}}</ref> ==Politieke loopbaan== Op 5 Desember 2024 het president [[Donald Trump]] Sacks as die [[Withuis]] KI en kripto-tsaar aangewys, 'n nuutgeskepte rol met die doel om 'n wetlike raamwerk vir die [[kriptogeldeenheid]]bedryf te bou.<ref name=Czar /> Trump het hom ook aangewys om die president se raad van adviseurs oor wetenskap en tegnologie te lei.<ref>{{Cite web |last=Shapero |first=Julia |date=December 5, 2024 |title=Trump names David Sacks as AI, crypto czar |url=https://thehill.com/policy/technology/5025686-trump-names-david-sacks-as-ai-crypto-czar/ |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Canon |first=Gabrielle |date=2024-12-06 |title=Trump picks venture capitalist David Sacks as AI and crypto 'czar' |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/05/trump-david-sacks-ai-crypto |access-date=2024-12-06 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Trump het gesê dat Sacks "vrye spraak aanlyn" sal beskerm, en ons sal wegstuur van groottegnologie-vooroordeel en sensuur." Trump het verder gesê dat Sacks "aan 'n wetlike raamwerk sal werk sodat die kripto-industrie die duidelikheid het waarvoor dit gevra is, en in die VSA kan floreer."<ref>{{cite web | last=Kochi | first=Sudiksha | title=Trump picks David Sacks as White House AI and cryptocurrency 'czar' | website=USA TODAY | date=2024-12-06 | url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/12/06/trump-david-sacks-ai-cryptocurrency-czar/76819211007/ | access-date=2024-12-06}}</ref> Volgens ''Bloomberg News'' sal Sacks as 'n "spesiale staatswerknemer" dien, wat hom toelaat om vir 'n maksimum van 130 dae per jaar vir die regering te werk, met of sonder vergoeding. Hierdie status stel hom vry daarvan om bevestigingsverhore te ondergaan en van spesifieke finansiële openbaarmakingsvereistes.<ref>{{cite web | last1=Lai | first1=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-06}}</ref> Voordat Sacks and Craft Ventures hul amp beklee het, het hul direkte kripto-geldeenheid-besit verkoop, terwyl hy steeds sy beleggings in kripto-nuwebesighede behou het.<ref>{{Cite news |last1=Stafford |first1=Philip |last2=Platt |first2=Eric |date=March 2, 2025 |title=Crypto prices jump as Trump names tokens included in strategic reserve |url=https://www.ft.com/content/9c18e66d-6ab4-45b2-9d86-51909de2db92 |newspaper=Financial Times}}</ref> ===Reaksie=== Die aanstelling van Sacks het verskeie reaksies ontlok. Die tegnologiegemeenskap, veral dié met konserwatief-libertariese neigings, beskou dit as 'n geleentheid vir minder regulering en meer [[innovasie]],<ref name="q317">{{cite web | title=Trump Taps David Sacks as AI and Crypto Czar | website=The National Law Review | date=2024-12-12 | url=https://natlawreview.com/article/trump-taps-david-sacks-ai-and-crypto-czar-ai-washington-report | access-date=2024-12-17}}</ref> in ooreenstemming met Trump se beloftes om kriptogeldeenheid te bevorder en vorige KI-beleide uit te daag om met die [[Volksrepubliek China]] te kompeteer. Sacks, bekend vir sy betrokkenheid by Trump se veldtog, insluitend die aanbied van 'n fondsinsameling en toespraak by die Republikeinse Nasionale Konvensie, beklemtoon sy politieke belyning.<ref name="t499">{{cite web | last=Rosenberg | first=Scott | title=Elon Musk pal David Sacks will be Trump's AI and crypto czar | website=Axios | date=2024-12-06 | url=https://www.axios.com/2024/12/06/david-sacks-trump-ai-crypto-czar | access-date=2024-12-07}}</ref> Kommer is egter geopper oor moontlike botsing van belange as gevolg van Sacks se volgehoue betrokkenheid by die private sektor.<ref>{{cite web | last=Lai | first=Stephanie | last2=Lowenkron | first2=Hadriana | last3=McBride | first3=Sarah | title=Trump Names David Sacks as White House AI and Crypto Czar | website=Bloomberg.com | date=2024-12-06 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-06/trump-names-david-sacks-as-white-house-ai-and-crypto-czar | access-date=2024-12-17}}</ref> Kritici beklemtoon die gebrek aan tradisionele regeringstoesig aangesien hy as 'n "spesiale staatswerknemer" sal dien, wat nie bevestiging van die Senaat of volledige finansiële openbaarmaking vereis nie. Hierdie reëling het gelei tot debatte oor deursigtigheid en aanspreeklikheid, veral omdat Sacks sy sakebelange handhaaf terwyl dit moontlik beleid beïnvloed. Openbare figure soos [[Sam Altman]] van [[OpenAI]] het vertroue in die integriteit van sulke aangesteldes uitgespreek. Die breër implikasies vir beleidmaking in KI- en kriptogeldeenheidsektore bly egter 'n fokuspunt vir sowel bedryfsnavorsers as beleidmakers.<ref name="t499" /> ==Politieke standpunte== Volgens 'n 2024 ''[[New York Times]]-''artikel, "Mnr. Sacks, 'n jarelange medewerker van [[Elon Musk]] en [[Peter Thiel]], het oor die afgelope paar jaar van 'n prominente Silicon Valley-bestuurder in 'n onwaarskynlike mediaberoemdheid verander vir toekomstige entrepreneurs, veral diegene wat [[Regs (politiek)|regs]] leun, wat na sy gewilde "''All-In''"-podgooii luister."<ref>{{cite news | last = Haberman | first = Maggie | title = Trump Sacks Silicon Valley Donors | url = https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html | work = The New York Times | date = 6 Junie 2024 | access-date = 14 Januarie 2025 }}</ref> Volgens ''The New Republic'', "gebruik Sacks sy rykdom en aanlyn-invloed om konserwatiewes en voormalige linkses in 'n [[Reaksionêr|reaksionêre]] beweging teen [[liberalisme]] te verenig".<ref>{{Cite magazine |last=Silverman |first=Jacob |date=2022-10-18 |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-06-09 |magazine=The New Republic |language=en}}</ref> ===The Diversity Myth=== Nadat hy aan Stanford gegradueer het, het Sacks saam met Peter Thiel die 1995-boek ''The Diversity Myth: Multiculturalism and the Politics of Intolerance at Stanford'', uitgegee deur die Independent Institute, geskryf .<ref name="The Independent Institute">{{cite web |last1=Sacks |first1=David O. |last2=Thiel |first2=Peter A. |author-link2=Peter Thiel |date=1998-01-01 |title=The Diversity Myth: Multiculturalism and Political Intolerance on Campus |url=http://www.independent.org/store/book.asp?id=38 |access-date=7 Junie 2015 |work=The Independent Institute}}</ref> Die boek is krities oor politieke korrektheid in hoër onderwys en voer aan dat meer intellektuele diversiteit op universiteitskampusse nodig is.<ref name="The Independent Institute"/> Die volgende jaar, toe hy vir Stanford Magazine geskryf het, het hy teen [[regstellende aksie]] in die Verenigde State aangevoer en gesê dat dit die "benadeeldes" seergemaak het, hulle nie gehelp het nie, en gelei het tot verhoogde segregasie by Stanford-universiteit in die naam van "diversiteit".<ref>{{Cite web |last1=Sacks |first1=David |last2=Thiel |first2=Peter |author-link2=Peter Thiel |date=1 September 1996 |title=The Case Against Affirmative Action |url=https://stanfordmag.org/contents/the-case-against-affirmative-action |website=Stanford Magazine}}</ref> ===Ondersteuning vir politieke veldtogte=== Volgens die Federale Verkiesingskommissie het Sacks $50 000 geskenk aan die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]-kandidaat [[Mitt Romney]] se presidensiële veldtog in 2012. In 2016 het hy byna $70 000 aan [[Hillary Clinton]], kandidaat van die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]], se presidensiële veldtog geskenk.<ref name="VoxRegret">{{Cite web |last=Swisher |first=Kara |date=2016-10-24 |title=Zenefits CEO David Sacks apologizes for parts of a 1996 book he co-wrote with Peter Thiel that called date rape 'belated regret' |url=https://www.vox.com/2016/10/24/13395798/zenefits-ceo-david-sacks-apologizes-1996-book-co-wrote-peter-thiel-date-rape-belated-regret |access-date=3 November 2022 |website=Vox |language=en}}</ref> In die 2022 San Francisco Board of Education herroepingsverkiesings van lede Collins, Moliga en Lopez, het Sacks een van die grootste bydraes gelewer om die herroeping te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Recall Measure Regarding Gabriela López |url=https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120234845/https://voterguide.sfelections.org/en/recall-measure-regarding-gabriela-l%C3%B3pez |archive-date=20 Januarie 2022 |access-date=20 Januarie 2022 |website=San Francisco Voter Guide }}</ref><ref>{{Cite web|last=Sumida|first=Nami|date=17 Januarie 2022|title=Who is supporting the S.F. Board of Education recall? Here's what the data shows|url=https://www.sfchronicle.com/sf/article/Who-is-supporting-the-S-F-Board-of-Education-16779875.php|access-date=20 Januarie 2022|website=San Francisco Chronicle|language=en-US}}</ref> Hy is ook 'n beduidende ondersteuner van Republikeinse kandidate, en borg 'n lente 2022-fondsinsameling vir hoopvolles van die GOP-senaat, insluitend [[JD Vance]] en Blake Masters, saam met sy voormalige kollega en vennoot Keith Rabois.<ref>{{Cite web |last=Schleifer |first=Teddy |date=2022-08-23 |title=Take Back The Senate Invitation |url=https://twitter.com/teddyschleifer/status/1562216435161505792?s=20&t=Ciwkj1urT9kyQf4rD4QmCQ |access-date=13 Oktober 2022 |website=[[Twitter]]}}</ref> In totaal het Sacks in 2022 meer as $1 miljoen direk aan Senaatskandidate gegee.<ref>{{Cite web |title=Donor Lookup |url=https://www.opensecrets.org/donor-lookup/results?name=David+O+Sacks&order=desc&sort=A |access-date=2023-11-09 |website=OpenSecrets |language=en}}</ref> Sacks was die moderator toe Ron DeSantis sy 2024 presidensiële veldtog op ''Twitter Spaces'' aangekondig het op 24 Mei 2023. Hy het DeSantis geprys en $50 000 aan sy veldtog geskenk.<ref>{{Cite news |last=Victor |first=Daniel |date=24 Mei 2023 |title=Who Is David Sacks? A Fitting Bridge Between DeSantis and Musk |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/05/24/us/politics/david-sacks-desantis-twitter-musk.html |access-date=25 Mei 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Later in Junie 2023 het Sacks 'n $10 000/bord fondsinsameling aangebied vir Robert F. Kennedy Jr.<ref>{{cite magazine |last1=Bergengruen |first1=Vera |date=2023-06-14 |title=Inside the Very Online Campaign of RFK Jr. |url=https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=2025-03-16 |archive-date=2023-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614115633/https://time.com/6287001/rfk-jr-interview-2024-campaign/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ook in Junie 2024 'n veldtog-fondsinsameling vir Donald Trump by sy huis aangebied, wat sowat $12 miljoen ingesamel het.<ref>{{Cite news |last=Schleifer |first=Theodore |date=6 Junie 2024 |title='It's Not 2016 Anymore': Trump Finds Friends in Silicon Valley |url=https://www.nytimes.com/2024/06/06/us/politics/trump-sacks-silicon-valley-donors.html |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ulmer |first=Alexander |date=7 Junie 2024 |title=Trump rakes in $12 million at tech fundraiser in liberal San Francisco |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-liberal-san-francisco-high-dollar-tech-fundraiser-2024-06-06/ |publisher=[[Reuters]]}}</ref> Sacks was 'n spreker by die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie.<ref>{{cite web |date=16 Julie 2024 |title=VC David Sacks delivers a fire-and-brimstone speech at the Republican National Convention |url=https://techcrunch.com/2024/07/16/vc-david-sacks-delivers-a-fire-and-brimstone-speech-at-the-republican-national-convention/}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.politico.com/news/2024/07/16/david-sacks-trashes-san-francisco-rnc-00168589 | title=Tech investor trashes San Francisco at the RNC | website=Politico | date=16 Julie 2024 }}</ref> Hy het vir Trump in die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|presidensiële verkiesing van 2024]] gestem.<ref>{{Cite web |last=@DavidSacks |date= |title=Tweet from 1 November 2024 |url=https://x.com/DavidSacks/status/1852138051398701276 |website=[[Twitter]]}}</ref> ===Russiese inval in die Oekraïne=== Sedert Oktober 2022 het Sacks kommentaar gelewer op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]], met 'n standpunt teen Amerikaanse betrokkenheid in die [[Oekraïne]], en veral Amerikaanse militêre hulp vir die Oekraïne.<ref>{{Cite magazine |title=The Quiet Political Rise of David Sacks, Silicon Valley's Prophet of Urban Doom |url=https://newrepublic.com/article/168125/david-sacks-elon-musk-peter-thiel |access-date=2024-08-02 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Tydens die 2024 Republikeinse Nasionale Konvensie het Sacks gesê dat die Verenigde State Rusland "uitgelok" het om Oekraïne binne te val" en 'n bewering ontken dat afgevaardigdes hom uitgejou het vir sy anti-intervensionistiese opmerkings.<ref>{{cite news|url= https://www.ft.com/content/a51e0f99-878e-472a-9a84-7f2c778328a3 |work= [[Financial Times]] |title= Why techies are going for Trump |first=Edward |last= Luce |date= 2024-07-19 |access-date= 2024-10-09}}</ref> ===[[Ineenstorting van Silicon Valley Bank]]=== Sacks het gepleit vir dringende regeringsoptrede om te verhoed dat die bankloop na ander streeksbanke versprei.<ref>{{cite news | last = Carbonaro | first = Giulia | title = Tech Investor David Sacks Predicts Next Stage of SVB Crisis | url = https://www.newsweek.com/tech-investor-david-sacks-predicts-next-stage-svb-crisis-1787536 | work = Newsweek | date = 14 Maart 2023 | access-date = 14 Januarie 2025}}</ref> ==Persoonlike lewe== Op 7 Julie 2007 trou Sacks met Jacqueline Tortorice.<ref>{{cite web |last=Thomas |first=Owen |date=2012-06-14 |title=Yammer's CEO Is About To Sell For $1 Billion To Microsoft, And Then Throw Himself An Over-The-Top Ridiculous Party |url=https://www.businessinsider.com/david-sacks-birthday-party-2012-6 |access-date=2024-03-07 |website=Business Insider}}</ref> Die egpaar het twee dogters en een seun.<ref name=Herel-boss /> Hulle woon op Broadway in Pacific Heights, [[San Francisco]], in 'n gebied bekend as "''Billionaire's Row''".<ref name="Fundraiser">{{Cite news |last=Leahy |first=Garrett |date=6 Junie 2024 |title=What do neighbors think about Trump's visit to Billionaire's Row? We rang 39 doorbells |url=https://sfstandard.com/2024/06/06/trump-david-sacks-fundraiser-dinner-pacific-heights/ |access-date=6 Desember 2024 |work=The San Francisco Standard}}</ref> In Junie 2024 het hulle 'n uitverkoopte fondsinsameling vir Donald Trump by hul huis aangebied, met kaartjies van $50 000 tot $300 000 per persoon.<ref name="Fundraiser"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sacks, David O.}} [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse entrepreneurs]] benvpuylhxqblvh0p9f0xwoao2ff0lk 0 426185 2892282 2871876 2026-04-10T14:01:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892282 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Barbara Masekela | beeld = Barbara Masekela (cropped).jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Barbara Mosima Joyce Masekela | geboortejaar = 1941 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 18 | geboorteplek = [[Alexandra]] Township van [[Johannesburg]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[African National Congress]] | nasionaliteit = {{RSA}} | orde = Suid-Afrikaanse Ambassadeur in die Verenigde State | president = [[Thabo Mbeki]] | termynaanvang = 28 Augustus 2003 | termyneinde = 14 Augustus 2007 | voorganger = Sheila Sisulu | opvolger = Welile Nhlapo }} '''Barbara Mosima Joyce Masekela''' (gebore [[18 Julie]] [[1941]]) <ref name=":0" /> is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[digter]], opvoeder en aktivis wat posisies van kunsleierskap binne die [[African National Congress]] (ANC) beklee het. ==Vroeë lewe en opvoeding== Barbara Masekela is op 18 Julie 1941 in die [[Alexandra]] Township van [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] gebore, die tweede van vier kinders wat vir Pauline en Thomas Masekela gebore is. Haar pa was 'n kunstenaar;<ref>{{cite web|url=https://thetelegramlive.co.za/poli-poli-a-story-deeper-than-profiling-barbara-masekelas-life/|title=Poli Poli : A story deeper than profiling Barbara Masekela's life…|website=The Telegram|first=Edward|last=Tsumele|date=25 Oktober 2021|access-date=4 Maart 2024|archive-date=21 Junie 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621210541/https://thetelegramlive.co.za/poli-poli-a-story-deeper-than-profiling-barbara-masekelas-life/|url-status=dead}}</ref> haar ouer broer [[Hugh Masekela]] het grootgeword om 'n bekwame jazzmusikant te wees. As baba is sy gestuur om by haar ouma in [[Witbank]] (nou bekend as EMalahleni) te gaan woon. Op die ouderdom van 10 het Barbara na Alexandra Township teruggekeer om Saint-Michael's Anglikaanse Skool by te woon. Haar ouers het 'n polities-bewuste huishouding bevorder; Barbara was van jongs af kundig oor die politieke klimaat van Suid-Afrika. Terwyl sy Inanda Girls’ Seminary in Durban bygewoon het, het sy die geleentheid gehad om baie van Suid-Afrikaanse burgerregte-aktiviste te ontmoet, soos ANC-leier [[Albert Luthuli]], wat haar toekomstige politieke en opvoedkundige loopbane sou vorm.<ref name=SAHO>{{Cite web|url=https://v1.sahistory.org.za/pages/people/bios/masekela-bmj.htm|title=Barbara Mosima Joyce Masekela|website=SAHO (South African History Online)|access-date=7 Maart 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050815/https://v1.sahistory.org.za/pages/people/bios/masekela-bmj.htm|archive-date=8 Maat 2017|url-status=dead}}</ref> In 1960 het Masekela haar hoërskoolopleiding voltooi en by die ''New Age''-koerant gaan werk. Ses maande later het sy by die Basoetoland-kampus van die Universiteit van Basoetoland, Betsjoeanaland en Swaziland ingeskryf. Na een semester by die universiteit het sy na [[Ghana]] verhuis om die nuwe onafhanklike land te help om Westerse-styl metodes van leer bekend te stel. In Februarie 1963 het Masekela [[tuberkulose]] opgedoen en is toe na die [[Verenigde Koninkryk]] gestuur, waar sy oor die volgende jaar behandeling ontvang het. Nadat sy gerehabiliteer is, het sy vir 'n paar maande in die Verenigde Koninkryk gebly, voordat sy in 1965 na [[New York]] verhuis het, waar sy by die Fordham-universiteit ingeskryf het. Haar opvoedkundige loopbaan aan die Fordham-universiteit was van korte duur; in haar [[Antropologie]]klasse het sy [[rassisme]] ervaar van haar professore, wat nie-Westerse samelewings as primitief en onbeskaafd beskou het. Masekela het weer siek geword en na Afrika teruggekeer en haar opleiding aan die [[Universiteit van Zambië]] in 1967 voortgesit.<ref name=":0"/> Terwyl sy in haar derde jaar aan die Universiteit van Zambië was, was sy in 'n motorongeluk; die gevolglike beserings het haar gedwing om by haar broer in [[Kalifornië]] te bly totdat sy herstel het. Nadat haar beserings genees het, het sy in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gebly om haar BA-graad met 'n hoofvak in Engels aan die Ohio-universiteit in 1971 te voltooi. In 1972 het sy by Staten Island Community College begin skoolhou. In 1973 het sy aanbeweeg om Engelse letterkunde aan die Rutgers-universiteit te doseer tot 1982. Gedurende haar tyd by Rutgers het sy eers in 1976 verlof geneem om haar meestersgraad te voltooi.<ref name=":0"/> ==Politieke loopbaan== Nadat Masekela 22 jaar lank weg was van Suid-Afrika, het Masekela steeds tred gehou met en haar land ondersteun deur die koerante waar kwessies van die African National Congress (ANC) feitlik elke dag in die hoofopskrifte verskyn het. Uit die media het Masekela verneem van hul strewe vir die ekonomiese sanksies wat die Suid-Afrikaanse regering sou verswak, en hul steeds sterker bande met die Skandinawiese lande, wat alles lankal met menseregtekwessies geassosieer word. Daar is opgemerk dat [[Zimbabwe]] en [[Mosambiek]] onafhanklikheid verkry het en saam met Suid-Afrika die [[apartheid]]stelsel beveg het. Dit was toe, in die vroeë 1980's dat Masekela by die anti-apartheidsbeweging aangesluit het en toesprake en betogings in Amerika gehou het, wat haar die reputasie gegee het om 'n ernstige aktivis te wees.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.encyclopedia.com/education/news-wires-white-papers-and-books/masekela-barbara-1941|title=Masekela, Barbara 1941–|website=www.encyclopedia.com|language=en|access-date=8 March 2017}}</ref> In Augustus 1982 het Masekela haar reis terug na [[Lusaka]], [[Zambië]], waar sy voltyds as administratiewe sekretaresse vir die ANC gewerk het.<ref>[https://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC&q=%22Barbara+masekela%22+poem&pg=PA109 "Masekela, Barbara"], ''Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo'', HSRC Press, 2000, bl. 109.</ref> Nadat sy net 'n jaar vir die ANC gewerk het, is sy gevra om aan die hoof van die ANC se departement van kuns en kultuur te staan, watter rol sy aanvaar het. <ref name=SAHO /> In 1990, kort ná sy vrylating uit sy gevangenisstraf van 27 jaar, het [[Nelson Mandela]] na die Verenigde State en na Indië gekom om almal te bedank wat hom en die ANC gehelp het. Masekela is gevra om hom te vergesel, reëlings en skedulering te hanteer, en ook om fondse en ondersteuning van studente en politici vir die organisasie te help insamel in die veelrassige, demokratiese verkiesings wat byna seker voorlê. Gestroomlyn en doeltreffend het sy Mandela so beïndruk dat hy haar gevra het om die personeelhoof in sy kantoor te word. In dieselfde jaar het Masekela 'n toespraak gehou wat die verhouding wat sy altyd beweer het tussen kuns en die kultuur van enige samelewing duidelik gemaak het, dat kuns in enige vorm die langtermynwaardes van 'n samelewing uitdruk, hetsy polities, wetlik of sosiaal <ref name=":0" /> Sy het die Suid-Afrikaanse regering op die hoogste vlak gedien toe Mandela, na sy inhuldiging as President, waarby sy voorsitter was, haar in 1995 as die eerste nuwe Suid-Afrikaanse Ambassadeur in [[Frankryk]] en [[UNESCO]] aangestel het.<ref name=SAHO /> Daarna, op 8 September 2003, het president [[Thabo Mbeki]] haar [[Lys van Suid-Afrikaanse ambassadeurs in die Verenigde State|Suid-Afrika se ambassadeur in die Verenigde State]] aangestel. Tussen ambassadeuraanstellings het sy as 'n uitvoerende direkteur vir openbare en korporatiewe aangeleenthede vir [[De Beers Consolidated Mines]] gedien. Sy het gedien as 'n trustee van die Nelson Mandela-kinderfonds en die Nelson Mandela-stigting. Masekela het ook verskeie uitvoerende en nie-uitvoerende direkteurskappe beklee, insluitend direkteur van die [[Standard Bank]] van Suid-Afrika, die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] en die Internasionale Bemarkingsraad. Sy was laasgenoemde voorsitter van die raad van die Nasionale [[Suid-Afrikaanse Staatsteater|Staatsteater]].<ref name=Presidency>[http://www.thepresidency.gov.za/national-orders/recipient/barbara-masekela-1941 "Barbara Masekela (1941 - )"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211227131614/https://www.thepresidency.gov.za/national-orders/recipient/barbara-masekela-1941 |date=27 Desember 2021 }}, The Presidency, Republic of South Africa.</ref> ==Skryfwerk en literêre werk== Masekela se [[poësie]] is opgeneem in sulke publikasies by Sterling Plumpp se ''Somehow We Survive: An Anthology of South African Writing'' (New York: Thunder's Mouth Press, 1982).<ref>Salkey, Andrew (1984). [https://doi.org/10.2307/2931006 "Ironic Gasps and Head-On Attacks: Poetry From South Africa"] (review of ''Somehow We Survive: An Anthology of South African Writing'', edited by Sterling Plumpp, published by Thunder’s Mouth Press, New York), ''Callaloo'', no. 21, 109–113. Besoek 4 Maart 2024.</ref> Haar [[outobiografie]], getiteld ''Poli Poli'', en opgedra aan haar broer Hugh, is in 2021 gepubliseer (Jonathan Ball Publishers, {{ISBN|9781776190959}}),met tot kritieke lof <ref>{{Cite web |url=https://www.jonathanball.co.za/component/virtuemart/poli-poli |title="Poli Poli" |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=15 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615151044/https://www.jonathanball.co.za/component/virtuemart/poli-poli |url-status=dead }}</ref><ref name=JRB>{{cite web|url=https://johannesburgreviewofbooks.com/2022/09/08/every-time-a-black-woman-writes-their-story-they-are-resisting-marginalisation-athambile-masola-reviews-barbara-masekelas-memoir-poli-poli/|title=Every time a black woman writes their story they are resisting marginalisation—Athambile Masola reviews Barbara Masekela's memoir Poli Poli|first=Athambile|last=Masola|website=The Johannesburg Review of Books|date=8 September 2022|access-date=9 Oktober 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/life/books/review-barbara-masekela-memoir-is-destined-to-become-a-classic-20210921-2|title=REVIEW {{!}} Barbara Masekela memoir is destined to become a classic|website=News24|first=Jane|last=Rosenthal|date=21 September 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2021-12-16-barbara-masekela-looks-back-on-a-life-of-love-and-loss-in-her-new-memoir/|title=2021 EDITOR's PICK: Barbara Masekela looks back on a life of love and loss in her new memoir|first=Sue |last=de Groot|website=Times Live|date=16 Desember 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2022-01-10-barbara-masekelas-poli-poli-resonates-deeply-for-those-of-us-who-grew-up-under-apartheids-evil-beginnings/|title=Barbara Masekela's 'Poli Poli' resonates deeply for those of us who grew up under apartheid's evil beginnings|first=Mokubung|last=Nkomo|website=[[Daily Maverick]]|date=10 Januarie 2022|access-date=9 Oktober 2023}}</ref> Soos gekenmerk deur Nuruddin Farah, "Poli Poli deur Barbara Masekela is 'n lieflike boek vol kinderjare opwinding en wemel van vignette van herinnering wat in briljante prosa oorvertel is. Dit herinner my aan ''Aké'' deur [[Wole Soyinka]], wat op sigself inderdaad groot lof is."<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rv6Rp7WFsTs|title=Poli Poli – Barbara Masekela|publisher=PolityS|via=YouTube|date= 14 Februarie 2022|access-date=4 Maart 2024}}</ref> ''The Johannesburg Review of Books'' het afgesluit: "As deel van die swart rykes se skryfwerk in Suid-Afrika, " Masekela se Poli Poli sluit aan by die koor van stemme wat Noni Jabavu, [[Ellen Kuzwayo]], [[Fatima Meer]], Brigalia Bam en vele ander insluit wat hul eie stories geskryf het, en sodoende die geskiedenisse van hul families en gemeenskappe geskryf het, vertellings wat dikwels in hoofstroomgeskiedenis ondermyn word. Masekela, ondersteun deur Elinor Sisulu, het in Februarie 2023 die Johannesburg Festival of Women Writers ingehuldig, aangebied deur die Johannesburg Institute for Advanced Study (JIAS) by die Johannesburg Business School.<ref>{{cite web|url=https://thebulrushes.com/2023/02/14/inaugural-johannesburg-festival-of-women-writers-a-resounding-success/|title=Inaugural Johannesburg Festival Of Women Writers A Resounding Success|website=The Bulrushes|first=Tshepo Mvulane|last=Moloi|date=14 Februarie 2023|access-date=4 Maart 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://culture-review.co.za/johannesburg-festival-of-women-writers|title=Johannesburg Festival of Women Writers|website=Culture Review Magazine|first=Tshepo Mvulane|last=Moloi|date=26 April 2023|access-date=4 Maarr 2024|archive-date=16 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916080742/https://culture-review.co.za/johannesburg-festival-of-women-writers|url-status=dead}}</ref> ==Toekennings== Masekela is 'n ontvanger van die Orde van Luthuli in Silwer, welke nasionale eerbewys aan haar toegeken is vir haar "uitstekende bydrae tot die uitwissing van apartheid en bydrae tot die ontwikkeling van die nuwe Suid-Afrikaanse waardes".<ref name=Presidency /><ref>{{cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/2008-04-23-national-orders-for-prominent-people/|title=National orders for prominent people|newspaper=Sowetan Live|date=23 April 2008}}</ref> In April 2024 het die [[Rhodes-universiteit]] 'n eredoktorsgraad, Doktor in die Regte (LLD), aan haar toegeken "vir haar lewenslange verbintenis tot kulturele aktivisme, letterkunde en die stryd vir menswaardigheid".<ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/citypress/trending/rhodes-university-honours-esteemed-poet-activist-barbra-masekela-with-a-doctorate-20240403|title=Rhodes University honours esteemed poet, activist Barbara Masekela with a doctorate|first=Mbali|last=Mbatha|website=City Press|date=3 April 2024|access-date=3 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ru.ac.za/latestnews/rhodesuniversitymarks120yearswithmemorablegraduation.html|title=Rhodes University marks 120 years with memorable graduation|publisher=Rhodes University {{!}} The Division of Communication and Advancement|date=10 April 2024|access-date=11 April 2024}}</ref> In Maart 2025 is 'n eredoktorsgraad deur die [[Universiteit van Johannesburg]] aan haar toegeken vir "haar lewenslange toewyding aan die kunste, letterkunde en sosiale verandering".<ref>{{cite web|url=https://news.uj.ac.za/news/uj-bestows-honorary-doctorate-on-barbara-masekela-for-a-lifetime-of-activism-and-cultural-impact/|title=UJ bestows honorary doctorate on Barbara Masekela for her enduring activism and cultural impact|website=University of Johannesburg News|date=10 Maart 2025|access-date=15 Maart 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iol.co.za/the-star/news/uj-confers-honorary-doctorates-on-two-icons-ae5d2a89-b6c4-49da-b275-d98261740205|title=UJ confers honorary doctorates on two icons|first=Mpiletso|last=Motumi|website=Independent Online (IOL)|date=11 Maart 2025|access-date=15 Maart 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_jzb6u84GDM|title=Ambassador Masekela Receives Honorary Doctorate from UJ: A Speech on Legacy, Dignity, and the Future|website=University of Johannesburg YouTube Channnel|date=13 Maart 2025|access-date=15 Maart 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Masekela, Barbara}} [[Kategorie:Geboortes in 1941]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ambassadeurs in die Verenigde State]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ambassadeurs in Frankryk]] c73m2djnfy3rsvizktyfydef3ark0az 0 426208 2892450 2758531 2026-04-10T19:07:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892450 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Douglas Lenat | bynaam = | beeld = Dbl4.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Douglas Lenat in 2017 | geboortenaam = Douglas Bruce Lenat | geboortedatum = [[13 September]] [[1950]] | geboorteplek = [[Philadelphia]], [[Verenigde State]] | dood_datum = [[31 Augustus]] [[2023]] | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = rekenaarwetenskaplike | ander = | bekend = [[Multi-agent-stelsel]]s en [[kunsmatige intelligensie]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Douglas Bruce Lenat''' ([[13 September]] [[1950]] – [[31 Augustus]] [[2023]]) was 'n [[Amerikaanse]] rekenaarwetenskaplike en navorser in [[kunsmatige intelligensie]]<ref name="OotM" /><ref name="SciAm" /> wat die stigter en uitvoerende hoof van Cycorp, Inc. in [[Austin, Texas]], was. Lenat is in 1976 met die tweejaarlikse IJCAI Computers and Thought-toekenning bekroon vir die skep van die [[masjienleer]]program AM. Hy het gewerk aan (simboliese, nie statistiese) masjienleer (met sy AM- en Eurisko-programme), kennisvoorstelling,<ref name="RLL" /> "kognitiewe ekonomie",<ref name="CE" /> swartbordstelsels, en wat hy in 1984 "ontologiese ingenieurswese" gedoop het<ref name="OvsKE" /> (met sy [[Cyc]]-program by MCC en, sedert 1994, by Cycorp). Hy het ook in militêre simulasies gewerk,<ref name="KSMA" /> en talle projekte vir die Amerikaanse regering, militêre, intelligensie- en wetenskaplike organisasies. In 1980 het hy 'n kritiek op konvensionele ewekansige mutasie Darwinisme gepubliseer.<ref name="HoN" /><ref name="ML" /> Hy het 'n reeks artikels<ref name="NoH" /><ref name="NoH2" /><ref name="NoH3" /><ref name="NoH4" /> in die ''Journal of Artificial Intelligence'' geskryf wat die aard van heuristiese reëls ondersoek. Lenat was een van die oorspronklike genote van die AAAI, en is die enigste individu wat op die Wetenskaplike Adviesrade van beide [[Microsoft]] en [[Apple Inc.|Apple]] gedien het. Hy was 'n genoot van die AAAS, AAAI, and Cognitive Science Society, en 'n redakteur van die ''J. Automated Reasoning, J. Learning Sciences'' en ''J. Applied Ontology''. Hy was een van die stigters van TTI/Vanguard in 1991 en lid van sy adviesraad.<ref>{{Cite web |url=http://www.ttivanguard.com/board/index.html |title=argiefkopie |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=12 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012144614/http://www.ttivanguard.com/board/index.html |url-status=bot: unknown }}</ref> Hy is aangewys as een van die Wired 25.<ref name="W98" /> ==Agtergrond en opvoeding== Lenat is op 13 September 1950 in [[Philadelphia]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], gebore.{{r|NYT}} Toe hy 5 was, het die gesin na Wilmington, [[Delaware]] verhuis, waar sy pa, Nathan Lenat, 'n botteleringsaanleg besit het.{{r|NYT}} Sy pa is dood toe hy 13 was en die gesin het daarna teruggekeer na [[Pennsilvanië]], waar hy die Hoërskool Cheltenham bygewoon het.{{r|NYT}} Sy naskoolse werk was die skoonmaak van rothokke en ganshokke by Beaver College wat hom gemotiveer het om programmering as 'n beter beroep te studeer.{{r|NYT}} Hy het die Universiteit van Pennsilvanië bygewoon en homself ondersteun deur programmering, insluitend die ontwerp en ontwikkeling van 'n natuurlike taalkoppelvlak vir 'n aanlyn-operasiehandleiding van die Verenigde State se vloot. Hy studeer met baccalaureusgrade in [[Wiskunde]] en [[Fisika]], en 'n meestersgraad in [[Toegepaste wiskunde]], alles in 1972.{{r|NYT}} Vir sy senior tesis, wat gedeeltelik deur [[Dennis Gabor]] aangeraai is, was om akoestiese golwe in die 40 MHz-reeks van werklike voorwerpe af te weerkaats, hul interferensiepatrone op 'n 2-meter vierkantige plot op te teken, dié te foto-reduseer tot 'n 10-mm vierkante filmbeeld, 'n [[laser]] deur die film te skyn, en sodoende die driedimensionele beeldvoorwerp te projekteer, die eerstegram, 'n argumentasie wat nodig is. saam met Dr. Gabor, het Lenat 'n vyfdimensionele [[Holografie|hologram]] deur rekenaargegenereer deur 'n rekenaaruitdruk van die interferensiepatroon van 'n aardbol wat met verloop van tyd roteer en uitbrei te foto-reduseer, en die groot tweedimensionele papieruitdruk te verminder tot 'n matig groot 5 cm vierkantige filmoppervlak waardeur 'n konvensionele laserstraal dan 'n driedimensionele beeld kon projekteer, wat die grootte verander het (verdraai) en verander in twee op-af of links-regs. Lenat was 'n Ph.D. student in Rekenaarwetenskap aan die Stanford-universiteit, waar sy gepubliseerde navorsing outomatiese programsintese van toevoer/afvoerpare en uit natuurlike taalverhelderingsdialoë ingesluit het.<ref name="PR" /> ==Navorsing== In 1976 het Lenat sy Ph.D. in Rekenaarwetenskap van Stanford-universiteit, "''AM: Discovery in mathematics as heuristic search''" geborg deur ARPA.<ref>{{Cite thesis |last=Lenat |first=Douglas B. |title=AM, an artificial intelligence approach to discovery in mathematics as heuristic search |date=1976 |degree=PhD |url=https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA155378}}</ref> Dit is herpubliseer as Kennis-gebaseerde stelsels in [[kunsmatige intelligensie]],<ref name="KBS" /> saam met die Ph.D. proefskrif van Randall Davis, McGraw-Hill, 1982. Sy proefskrifadviseur was professor Cordell Green. Sy tesis, AM (Automated Mathematician) was een van die eerste rekenaarprogramme wat probeer het om ontdekkings te maak, dit wil sê om 'n stellingvoorsteller eerder as 'n stellingbewyser te wees. Eksperimentering met die program het 'n siklus van kritiek en verbetering aangewakker. Baie kwessies moes hanteer word in die samestelling van so 'n program: hoe om kennis formeel, ekspressief en konkreet voor te stel, hoe om honderde heuristiese "interessantheids"-reëls te programmeer om die waarde van nuwe ontdekkings te oordeel, heuristiek vir wanneer om simbolies en induktief te redeneer teenoor wanneer om statisties uit frekwensiedata te redeneer, wat die argitektuur - die ontwerpbeperkings, waarom dit kan werk, en watter programme kan werk, hul "innerlike struktuur" kan wees. AM was een van die eerste stappe om te demonstreer dat rekenaarprogramme nuwe en kreatiewe ontdekkings kan maak.<ref name="DRS" /> In 1976 het Lenat begin doseer as 'n assistent-professor in rekenaarwetenskap by Carnegie Mellon en het sy werk aan die KI-program Eurisko begin. Die beperking met AM was dat dit opgesluit was om 'n vaste stel interessantheidsheuristieke te volg; Eurisko, daarenteen, het sy heuristiese reëls as eersteklas-objekte voorgestel en dus kon dit nuwe heuristieke verken, manipuleer en ontdek net soos AM nuwe domeinkonsepte verken, gemanipuleer en ontdek het. Lenat het in 1978 na Stanford teruggekeer as 'n assistent-professor in rekenaarwetenskap en het sy navorsing voortgesit om die Eurisko-outomatiese ontdekkings- en heuristiese-ontdekkingsprogram te bou. Eurisko het baie interessante ontdekkings gemaak en beduidende lof geniet, met Lenat se referaat "''Heuretics: Theoretical and Experimental Study of Heuristic Rules''"<ref name="Heur" /> wat die Beste Referaat-toekenning gewen het by die 1982 AAAI-konferensie. =='n Oproep vir "gesonde verstand"== Lenat (wat saam met John Seely Brown by Xerox PARC werk) het in 1984 'n ontleding gepubliseer van wat die beperkings van sy AM- en Eurisko-navorsingslyne was.<ref name="Why" /> Dit het tot die gevolgtrekking gekom dat vordering in die rigting van werklike, algemene, simboliese KI 'n groot [[Kennisbasis|kennisbasis]] van "gesonde verstand", toepaslik geformaliseer en voorgestel, en 'n inferensie-enjin wat in staat is om tien- of honderde diep gevolgtrekkings en argumente te vind wat gevolg het uit die toepassing van daardie kennisbasis op spesifieke vrae en toepassings sou vereis.<ref name="Knoes" /> Die suksesse, en ontleding van die beperkings, van hierdie AM- en Eurisko-benadering tot KI, en die slotpleidooi vir die massiewe (multi-duisend-persoon-jaar, dekades lange) R&D-poging wat nodig sou wees om daardie bottelnek vir KI te breek, het in 1982 tot aandag gelei van Admiraal Bob Inman en die destyds-vormende MCC-navorsing in Texas. Hy word hoofwetenskaplike van MCC vanaf 1984–1994, hoewel hy selfs na hierdie tydperk voortgegaan het om terug te keer na Stanford om ongeveer een kursus per jaar te onderrig. By die 400-persoon MCC kon Lenat 'n paar dosyn navorsers op daardie gesonde verstand-kennisbasis laat werk, eerder as net 'n paar gegradueerde studente. ==Cycorp== Die vrugte van die eerste dekade van [[navorsing en ontwikkeling|N&O]] op Cyc<ref name="HAL" /> is aan die einde van 1994 uit MCC in 'n maatskappy, Cycorp, geskuif. In 1986 het hy geskat dat die poging om Cyc te voltooi ten minste 250 000 reëls en 1 000 persoonsjare se moeite sou wees,<ref name="UC" /> met waarskynlik twee keer soveel teen 2017. Hy en sy span het ongeveer 2000 persoon-jaregespandeer in 'n poging om Cyc te bou, wat ongeveer 24 miljoen reëls en bewerings skep (nie "feite ingesluit nie"). Lenat het tot sy dood as uitvoerende hoof van Cycorp aan Cyc bly werk. Terwyl die eerste dekade van werk aan Cyc (1984–1994) gefinansier is deur groot Amerikaanse maatskappye wat langtermynnavorsingsfondse saamgevoeg het om met die Japanese Fifth Generation Computer Project mee te ding, en die tweede dekade (1995–2006) van werk aan Cyc deur Amerikaanse regeringsagentskappe se navorsingskontrakte gefinansier is, is die derde dekade tot en met die huidige toepassing (2007–2023) groot kommersiële steun ontvang. Cyc, insluitend in die finansiëledienste-, energie- en gesondheidsorgareas.<ref name="Harness" /> Een van hierdie latere projekte was 'n leer-deur-onderrig-toepassing genaamd Mathcraft.{{r|RMK}} ==Persoonlike lewe en dood== Lenat was getroud met Merle Baruch, met wie hy 'n dogter gehad het;<ref name=STANMAG>{{citation |url=https://stanfordmag.org/contents/he-taught-ai-the-facts-of-life |newspaper=Stanford Magazine |date=16 November 2023 |title=He Taught AI the Facts of Life |author=Kali Shiloh}}</ref> hulle is geskei en hy het later met Cycorp se sakebestuurder Mary Shepherd getrou.<ref name="W16" /> Hy is op 31 Augustus 2023 op die ouderdom van 72 aan galbuiskanker dood.<ref name="RR" /><ref name="NYT" /> ==Aanhalings== *[[Lêer:Dbl-smiling.jpg|duimnael|Doug Lenat in sy kantoor by Cycorp.]]"Intelligensie is tien miljoen reëls."<ref name="CfI" /> Dit verwys na die voorafgaande en stilswyende kennis wat skrywers veronderstel dat hul lesers almal besit (soos "as persoon x persoon y ken, dan kan x se sterfdatum nie vroeër as y se geboortedatum wees nie"), sonder om die veel groter aantal "feite" te tel soos wat 'n mens in [[Wikipedia]] of [[Google]] kan vind. *"Die tyd kan aanbreek wanneer 'n baie uitgebreide Cyc ontelbare sagtewaretoepassings sal onderlê. Maar om daardie doelwit te bereik kan maklik nog twee dekades neem."<ref name="Cost" /> *"Sodra jy 'n werklik massiewe hoeveelheid inligting het wat as kennis geïntegreer is, dan sal die mens-sagteware-stelsel bomenslik wees, in dieselfde sin dat die mensdom met skryf bomenslik is in vergelyking met die mensdom voor skryf."{{r|LAT}} *"Soms is die fineer van intelligensie nie genoeg nie."<ref name="Veneer" /> *“As rekenaars mense was, sou hulle hulself as outisties, skisofrenies of andersins bros voorgehou het. Dit sal onverstandig of gevaarlik wees vir daardie persoon om vir kinders te sorg en maaltye te kook, maar dit is op die horison vir huisrobotte. Dit is soos om te sê: 'Ons het 'n belangrike werk om te doen, maar ons gaan honde en katte huur om dit te doen.'”<ref name="MAAI" /> *"Wat ons nodig gehad het, sê hy, is niks minder nie as 'n "AI [[Manhattan-projek]]", 'n volledige frontale aanval op gesonde verstand: die uitdaging is om 'n "''Encyclopédia of Common sense''" te skep", [[Michio Kaku]] haal Lenat aan.<ref name="Visions" /> ==Verwysings== {{reflist|refs= <ref name="OotM">{{Cite book|url=https://www.springer.com/us/book/9780387982694|title=Out of their Minds - The Lives and Discoveries of 15 Great Computer Scientists {{!}} Dennis Shasha {{!}} Springer|publisher=Copernicus|year=1998|isbn=9780387982694|language=en|series=Copernicus}}</ref> <ref name="SciAm">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas B.|date=1995|title=Artificial Intelligence|jstor=24981725|journal=Scientific American|volume=273|issue=3|pages=80–82}}</ref> <ref name="RLL">{{Cite journal|last1=Lenat |first1=Douglas |last2=Greiner |first2=Russell|date=1980|title=RLL: A Representation Language Language|journal=Proceedings of the First AAAI Conference|volume=1}}</ref> <ref name="CE">{{Cite journal|last1=Lenat|first1=Douglas B.|last2=Hayes-Roth|first2=Frederick|last3=Klahr|first3=Philip|date=1979|title=Cognitive Economy in Artificial Intelligence Systems|url=https://dl.acm.org/citation.cfm?id=1624861.1624982|journal=Proceedings of the 6th International Joint Conference on Artificial Intelligence - Volume 1|series=IJCAI'79|location=San Francisco, CA, USA|publisher=Morgan Kaufmann Publishers Inc.|pages=531–536|isbn=978-0934613477}}</ref> <ref name="OvsKE">{{Cite journal|last=Lenat|first=D. B.|date=March 1989|title=Ontological versus knowledge engineering|journal=IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering|volume=1|issue=1|pages=84–88|doi=10.1109/69.43405|issn=1041-4347}}</ref> <ref name="KSMA">{{Cite journal|last1=Lenat |first1=DB |last2=Fishwick |first2=PA |last3=Modjeski |first3=RB |last4=Oresky |first4=CM |last5=Clarkson |first5=A |last6=Kaisler |first6=S|date=1991|title=STRADS: A Strategic Automatic Discovery System|journal=Knowledge-based Simulation: Methodology and Application}}</ref> <ref name="HoN">Lenat, Douglas. "The Heuristics of Nature: The Plausible Mutation of DNA." Stanford Heuristic Programming Project, 1980, technical report HPP-80-27.</ref> <ref name="ML">{{Cite book|title=Machine Learning|last=Lenat|first=Douglas B.|date=1983|publisher=Springer, Berlin, Heidelberg|isbn=9783662124079|series=Symbolic Computation|pages=243–306|language=en|doi=10.1007/978-3-662-12405-5_9|chapter = The Role of Heuristics in Learning by Discovery: Three Case Studies}}</ref> <ref name="NoH">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas|date=1982|title=The Nature of Heuristics|journal=Journal of Artificial Intelligence|volume=19}}</ref> <ref name="NoH2">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas|date=1983|title=The Nature of Heuristics II: Theory formation by heuristic search|journal=Journal of Artificial Intelligence|volume=20}}</ref> <ref name="NoH3">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas|date=1983|title=The Nature of Heuristics III: Eurisko|journal=Journal of Artificial Intelligence|volume=20}}</ref> <ref name="NoH4">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas|date=1984|title=The Nature of Heuristics IV: Why AM and Eurisko Appear to Work|journal=Journal of Artificial Intelligence|volume=23}}</ref> <ref name="W98">{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/1998/11/wired25/|title=The Wired 25|author=Wired Staff|magazine=WIRED|access-date=2017-11-29|language=en-US}}</ref> <ref name="PR">“Progress Report on Program Understanding Systems.” C. Cordell Green, Richard J. Waldinger, David R. Barstow, Robert Elschlager, Douglas B. Lenat, Brian P. McCune, David E. Shaw, and Louis I. Steinberg. Memo AIM-240, Report STAN-CS-74-444, Artificial Intelligence Laboratory, Computer Science Department, Stanford University, Stanford, California, August 1974</ref> <ref name="KBS">{{Cite book|url=https://archive.org/details/knowledgebasedsy0000davi|title=Knowledge-Based Systems in Artificial Intelligence: 2 Case Studies|last1=Davis|first1=Randall|last2=Lenat|first2=Douglas B.|date=1982|publisher=McGraw-Hill, Inc.|isbn=978-0070155572|location=New York, NY, USA}}</ref> <ref name="DRS">{{Cite web|last1=Lenat|first1=Douglas B.|last2=Gregory|first2=Harris|date=1977|title=Designing a rule system that searches for scientific discoveries|url=https://repository.cmu.edu/compsci/2373/|language=en|access-date=17 Maart 2025|archive-date= 7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107023233/http://repository.cmu.edu/compsci/2373/|url-status=dead}}</ref> <ref name="Heur">{{Cite web|url=https://www.aaai.org/Library/AAAI/1982/aaai82-038.php|title=Heuretics: Theoretical and Experimental Study of Heuristic Rules|website=www.aaai.org|access-date=2017-11-06}}</ref> <ref name="Why">{{Cite journal|last1=Lenat|first1=Douglas B.|last2=Brown|first2=John Seely|date=1984-08-01|title=Why am and eurisko appear to work|journal=Artificial Intelligence|volume=23|issue=3|pages=269–294|doi=10.1016/0004-3702(84)90016-X|citeseerx=10.1.1.565.8830}}</ref> <ref name="Knoes">{{Cite journal|last1=Lenat|first1=Douglas B.|last2=Borning|first2=Alan|last3=McDonald|first3=David|last4=Taylor|first4=Craig|last5=Weyer|first5=Steven|date=1983|title=Knoesphere: Building Expert Systems with Encyclopedic Knowledge|url=https://dl.acm.org/citation.cfm?id=1623373.1623410|journal=Proceedings of the Eighth International Joint Conference on Artificial Intelligence - Volume 1|series=IJCAI'83|pages=167–169}}</ref> <ref name="HAL">{{cite web |last = Lenat |first = Douglas |author-link = Douglas Lenat |title = Hal's Legacy: 2001's Computer as Dream and Reality. From 2001 to 2001: Common Sense and the Mind of HAL |publisher = [[Cycorp, Inc.]] |url = https://www.cyc.com/cyc/technology/halslegacy.html |access-date = 2006-09-26 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20061006002537/https://www.cyc.com/cyc/technology/halslegacy.html |archive-date = 2006-10-06}}</ref> <ref name="UC">{{cite book | last = | title = Understanding Computers: Artificial Intelligence | publisher = Time-Life Books | year = 1986 | location = Amsterdam | pages = 84 | isbn = 978-0-7054-0915-5}}</ref> <ref name="Harness">{{Cite journal|last1=Lenat|first1=Douglas|last2=Witbrock|first2=Michael|last3=Baxter|first3=David|last4=Blackstone|first4=Eugene|last5=Deaton|first5=Chris|last6=Schneider|first6=Dave|last7=Scott|first7=Jerry|last8=Shepard|first8=Blake|date=2010-07-28|title=Harnessing Cyc to Answer Clinical Researchers' Ad Hoc Queries|url=https://www.aaai.org/ojs/index.php/aimagazine/article/view/2299|journal=AI Magazine|language=en|volume=31|issue=3|pages=13–32|doi=10.1609/aimag.v31i3.2299|issn=0738-4602|doi-access=free}}</ref> <ref name="RMK">{{Cite journal|last1=Lenat|first1=Douglas B.|last2=Durlach|first2=Paula J.|date=2014-09-01|title=Reinforcing Math Knowledge by Immersing Students in a Simulated Learning-By-Teaching Experience|journal=International Journal of Artificial Intelligence in Education|language=en|volume=24|issue=3|pages=216–250|doi=10.1007/s40593-014-0016-x|s2cid=72571|issn=1560-4292|doi-access=free}}</ref> <ref name="W16">{{cite magazine| title=One Genius' Lonely Crusade to Teach a Computer Common Sense |magazine=Wired| date=24 March 2016 | url=https://www.wired.com/2016/03/doug-lenat-artificial-intelligence-common-sense-engine/ | access-date=2 September 2023}}</ref> <ref name="RR">[https://www.rebellionresearch.com/douglas-lenat-obituary Douglas Lenat obituary]</ref> <ref name="NYT">{{cite web|title=Douglas Lenat, Who Tried to Make A.I. More Human, Dies at 72|url=https://www.nytimes.com/2023/09/04/technology/douglas-lenat-dead.html|work=The New York Times|last=Metz|first=Cade|date=4 September 2023|accessdate=4 September 2023}}</ref> <ref name="CfI">{{Cite journal|last=Lenat|first=Douglas|date=1988|title=The Case for Inelegance|journal=Proceedings of the International Workshop on Artificial Intelligence for Industrial Applications, Tokyo, Mei 1988.}}</ref> <ref name="Cost">Wood, Lamont. [https://www.technologyreview.com/article/16264/ Cycorp: The Cost of Common Sense] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223093325/http://www.technologyreview.com/article/16264/ |date=23 Desember 2007 }}, Technology Review, Maart 2005</ref> <ref name="Veneer">{{Cite web|url=https://cognitiveworld.com/article/sometimes-veneer-intelligence-not-enough|title=Sometimes the Veneer of Intelligence is Not Enough {{!}} CogWorld|website=cognitiveworld.com|language=en|access-date=2017-11-29|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030332/http://cognitiveworld.com/article/sometimes-veneer-intelligence-not-enough|url-status=dead}}</ref> <ref name="MAAI">{{cite web |url= https://www.businessinsider.com/cycorp-ai-2014-7 |title= The Most Ambitious Artificial Intelligence Project In The World Has Been Operating In Near Secrecy For 30 Years |last= Love |first= Dylan |website= Business Insider |date= 2 Julie 2014 |access-date= 7 Oktober 2020}}</ref> <ref name="Visions">{{Cite book |last=Kaku |first=Michio |url=https://books.google.com/books?id=g2bnNHiFZXsC&q=Manhattan&pg=PA64 |title=Visions: How Science Will Revolutionize the 21st Century |date=1999-03-04 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-288018-5 |pages=64 |language=en}}</ref> <ref name=LAT>{{citation |url=https://web.cs.ucla.edu/~klinger/articles/thinking_la_times_6_21_01.html |newspaper=[[Los Angeles Times]] |date=21 June 2001 |title=Birth of a Thinking Machine |author=Michael A. Hiltzik}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lenat, Douglas}} [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] mgdmcwbdi26izw7nfobzakpj5fvqh35 0 426385 2892503 2748058 2026-04-10T19:30:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892503 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bokser | naam = George Foreman [[Lêer:Boxbelt Heavychamp.png|senter|100px|Swaargewigbokskampioen van die wêreld]] | beeld = George Foreman (1973).jpg | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = George Foreman in 1973 | geboortenaam = George Edward Foreman | bynaam = Big George | gewig = [[Swaargewig]] | lengte = 1,91&nbsp;m | armlengte = 1,98&nbsp;m | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | geboortedatum = {{Geboortedatum|1949|1|10}} | geboorteplek = Marshall, Texas | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1949|1|10|2025|3|21}} | sterfteplek = [[Houston]], [[Texas]] | houding = Ortodoks | totale gevegte = 81 | oorwinnings = 76 | oorwinnings met ukh = 68 | verloor = 5 | gelykop = 0 | geen wedstryd = 0 }} '''George Edward Foreman''' ([[10 Januarie]] [[1949]] – [[21 Maart]] [[2025]])<ref name="Porter1995">{{cite book |author=Porter, David L. |title=African-American Sports Greats: A Biographical Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=cLFhNYLJD-sC |access-date=1 September 2018 |year=1995 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-28987-3 |page=94}}</ref><ref name="Boxrec">{{cite web |url=http://boxrec.com/media/index.php/George_Foreman |title=Amateur Accomplishments. |publisher=BoxRec.com |access-date=2011-04-20 |archive-date=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116032031/http://boxrec.com/media/index.php/George_Foreman |url-status=live }}</ref> was 'n Amerikaanse professionele [[Boks|bokser]], [[entrepreneur]], [[predikant]] en [[skrywer]]. In boks het hy tussen 1967 en 1997 deelgeneem en die bynaam “'''Big George'''” gekry. Hy was 'n tweemalige wêreld [[swaargewig]]kampioen en 'n Olimpiese goue medaljewenner. As entrepreneur was hy bekend vir die George Foreman Grill. Na 'n moeilike kinderjare het Foreman amateurboks begin en 'n goue medalje in die swaargewigafdeling by die [[Olimpiese Somerspele 1968|Olimpiese Somerspele van 1968]] gewen. Nadat hy die volgende jaar professioneel geword het, het hy die wêreld-swaargewigtitel gewen met 'n verstommende tweederonde-uitklophou van die destydse onoorwonne Joe Frazier in 1973. Hy het die gordel twee keer verdedig voordat hy sy eerste professionele nederlaag teen [[Muhammad Ali]] in ''The Rumble in the Jungle'' in 1974 gely het.<ref name="ChristopherSmith2006">{{cite book |author1=Christopher, Paul J. |author2=Smith, Alicia Marie |title=Greatest Sports Heroes of All Times: North American Edition |url=https://books.google.com/books?id=81mybCXNstAC |date=August 2006 |publisher=Encouragement Press, LLC |isbn=978-1-933766-09-6 |pages=75–81}}</ref> Nie in staat om nog 'n titelgeleentheid te verseker nie, het Foreman uitgetree na 'n verlies teen Jimmy Young in 1977. Na wat hy na verwys het as 'n wedergebore ervaring, het Foreman 'n geordende Christelike predikant geword.<ref name="NYT2015">{{cite web |title=The Conversion of George Foreman: Packing a Wallop in the Pulpit |url=https://www.nytimes.com/2015/08/09/sports/the-conversion-of-george-foreman-packing-a-wallop-in-the-pulpit.html |work=The New York Times |access-date=23 Junie 2024 |date=8 Augustus 2015 |quote= Toe pluk 'n "reuse hand" hom in sy bewussyn. Foreman het homself op 'n kleedkamertafel bevind, omring deur vriende en personeellede. Hy het gevoel asof hy fisies vervul is met die teenwoordigheid van 'n sterwende Christus. Hy voel hoe sy voorkop bloei, deur 'n doringkroon geslaan; sy polse, het hy geglo, is deur spykers van die kruis deurboor. "Ek het geweet dat [[Jesus Christus]] lewend in my kom," het Foreman gesê. “Ek het by die stort ingehardloop en die water aangeskakel en — halleluja! — ek is wedergebore.|archive-date=23 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623203930/https://www.nytimes.com/2015/08/09/sports/the-conversion-of-george-foreman-packing-a-wallop-in-the-pulpit.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Oden |first1=John E. |title=Life in the Ring |date=29 September 2009 |publisher=Hatherleigh Press |isbn=978-1578263493 |page=73 |url=https://books.google.com/books?id=z5McAgAAQBAJ&pg=PT73 |access-date=30 Oktober 2019}}</ref> Tien jaar later het hy 'n terugkeer aangekondig, en in 1994 op die ouderdom van 45 die verenigde WBA-, IBF- en lineêre swaargewigkampioenskapstitels gewen deur die 26-jarige Michael Moorer uit te knikker. Hy het van die WBA-gordel afgesien eerder as om sy verpligte titelverdediging kort daarna te trotseer, en na 'n enkele suksesvolle titelverdediging teen Axel Schulz, het Foreman ook sy IBF-titel op 28 Junie 1995 prysgegee. Op 46 jaar en 169 dae oud was hy die oudste wêreldswaargewigkampioen in die geskiedenis.<ref>{{cite web |title=Professional boxing record: George Foreman |url=https://boxrec.com/en/proboxer/90 |access-date=14 Maart 2020 |publisher=BoxRec.com}}</ref> Foreman was die oudste wat ooit die wêreldswaargewigbokskampioenskap van groot verenigings gewen het en die tweede oudste in enige gewigsklas ná Bernard Hopkins (by ligte swaargewig). Hy het in 1997 op die ouderdom van 48 uitgetree, met 'n finale rekord van 76 oorwinnings (68 uitklophoue) en 5 nederlae, een van sy bekendste nederlae was teen Muhammad Ali, wat hom met 'n blitsvinnige 1-2-kombinasie geslaan het wat "die vinnigste hou" was wat Foreman nog ooit gesien het. Foreman is opgeneem in die World Boxing Hall of Fame en International Boxing Hall of Fame. Die Internasionale Boksnavorsingsorganisasie beskou Foreman as die agtste grootste swaargewig van alle tye.<ref>{{cite web |url=http://www.ibroresearch.com/?p=52 |title=Heavyweight. IBRO All Time Ratings |website=Ibroresearch.com |access-date=2011-11-12 |archive-date=10 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111110224950/http://www.ibroresearch.com/?p=52 |url-status=dead}}</ref> In 2002 is hy deur ''The Ring'' as een van die 25 grootste vegters van die afgelope 80 jaar aangewys.''The Ring'' het hom as die negende grootste slaner van alle tye gerangskik. Hy was 'n kruitkant-ontleder vir HBO se boksdekking vir 12 jaar tot 2004.<ref>{{cite news |date=4 Desember 2003 |url=http://www.thefreelibrary.com/George+Foreman+Leaves+HBO+Sports+After+Twelve+Great+Years%3B+Former...-a0110913673 |title=George Foreman Leaves HBO Sports After Twelve Great Years |work=PR Newswire |access-date=2012-01-21 |archive-date=29 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729181546/https://www.thefreelibrary.com/George+Foreman+Leaves+HBO+Sports+After+Twelve+Great+Years%3B+Former...-a0110913673 |url-status=dead}}</ref> Buite boks was Foreman 'n suksesvolle entrepreneur en bekend vir sy bevordering van die George Foreman Grill, wat meer as 100 miljoen eenhede wêreldwyd verkoop het.<ref>{{cite web |url=http://www.georgeforemancooking.com/t-ourhistory.aspx |title=History of the George Foreman Grill |work=georgeforemancooking.com |access-date=2012-01-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111208022151/http://www.georgeforemancooking.com/t-ourhistory.aspx |archive-date=8 Desember 2011}}</ref> In 1999 het hy die kommersiële regte op die rooster vir $138 miljoen verkoop.<ref>{{cite news |url=https://www.forbes.com/2010/01/30/millionaires-without-high-school-diplomas-entrepreneurs-finance-millionaire_2.html |archive-url=https://archive.today/20130123142317/http://www.forbes.com/2010/01/30/millionaires-without-high-school-diplomas-entrepreneurs-finance-millionaire_2.html |url-status=dead |archive-date=23 Januarie 2013 |work=Forbes |first=Helen |last=Coster |title=Millionaire High School Dropouts Page 2 of 2 |date=30 Januarie 2010}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Foreman, George}} [[Kategorie:Amerikaanse boksers]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] jjglxn8b291tsm9knq0dk401x8nwnjc 0 426451 2892460 2765527 2026-04-10T19:13:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892460 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ekrem İmamoğlu | beeld = Ekrem İmamoğlu 7 March 2024 (cropped).png | beeldonderskrif = Ekrem İmamoğlu op 7 Maart 2024. | geboortenaam = | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 6 | geboortedag = 4 | geboorteplek = Akçaabat, Trabzon, [[Turkye]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Republikeinse Volksparty (CHP) | nasionaliteit = {{vlagland|Turkye}} | orde = Burgermeester van Istanboel | termynaanvang = 27 Junie 2019 | termyneinde = 26 Maart 2025 | voorganger = Mevlüt Uysal | opvolger = Ali Yerlikaya (Waarnemend) | eggenoot = Dilek Kaya | kinders = 3 | alma_mater = Istanboel-universiteit | religie = | handtekening = }} '''Ekrem İmamoğlu''' ([[Turks]]: [ecˈɾæm iˈmamoːɫu]; gebore op [[4 Junie]] [[1970]])<ref name="IBB Profile">{{cite web |url=https://ibb.istanbul/en/imm/the-mayor |title=The Mayor |website=ibb.istanbul |access-date=19 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> is 'n Turkse politikus, sakeman en eiendomsontwikkelaar wat gedien het as die 32ste [[burgemeester]] van [[Istanboel]] en die presidensiële kandidaat van die Republikeinse Volksparty (CHP) vir die presidentsverkiesing van [[Turkye]].<ref>{{Cite web |date=23 Maart 2025 |title=CHP 🇹🇷 on X: ""Yolumuz uzun, heyecanımız yüksek, gençliğimiz var!" #Başlıyoruz" / X |url=https://x.com/herkesicinCHP/status/1903896913189245062 |access-date=23 Maart 2025 |website=Twitter/X}}</ref> Hy is die eerste keer met 4,1 miljoen stemme verkies en het met 'n marge van 13 000 stemme teen sy AK-party-teenstander in die burgemeestersverkiesing van Maart 2019 gewen. Hy het as die gesamentlike Nasionale Alliansie-kandidaat van die CHP en die Goeie Party deelgeneem. Hy het slegs van 17 April 2019 tot 6 Mei 2019 gedien, toe die verkiesing nietig verklaar is. Hy is toe in 'n hernude verkiesing op 23 Junie 2019 met 'n selfs groter marge van 800 000 stemme herkies. Hy het weer vir die amp deelgeneem in die burgemeestersverkiesing van Istanbul in 2024, waarin hy met 'n meerderheid van ongeveer 50 persent gewen het, wat nog 'n termyn van vyf jaar verseker het.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/06/23/europe/turkey-istanbul-mayor-election-intl/index.html |title=Istanbul election rerun won by opposition, in blow to Erdogan |author2=Isil Sariyuce |author1=Ivana Kottasová |date=23 Junie 2019 |publisher=CNN}}</ref> Hy was voorheen die burgemeester van Beylikdüzü, 'n westelike distrik van Istanbul, tussen 2014 en 2019.<ref name="Official Website Profile">{{cite news |url=https://www.ekremimamoglu.com/ekrem-imamoglu-kimdir/ |title=Ekrem İmamoğlu Kimdir |access-date=28 Februarie 2019 |archive-url=https://archive.today/20190228161610/https://www.ekremimamoglu.com/ekrem-imamoglu-kimdir/ |archive-date=28 Februarie 2019 |publisher=ekremimamoglu.com |language=tr}}</ref> İmamoğlu het na vore gekom as 'n donkerperd-kandidaat om die Nasionale Alliansie se gesamentlike kandidaat vir Istanboel se burgemeester te wees, en het meer prominente aanspraakmakers soos Muharrem İnce, die CHP se 2018 presidensiële kandidaat, verbygesteek. Op die vooraand van die verkiesing het İmamoğlu 'n noue voorsprong in die burgemeesterswedloop gekry, met aanvanklike resultate wat toon dat sy voorsprong ongeveer 23 000 stemme was. Sy voorsprong is uiteindelik tot 13 729 gesny ná 'n reeks hertellings wat deur die regering gesteun is. İmamoğlu is op 17 April as burgemeester van Istanboel ingesweer, nadat alle hertellings afgehandel is. Op 6 Mei 2019 het die Hoogste Verkiesingsraad vergader en gestem om die uitslag van die burgemeestersverkiesing nietig te verklaar. Lede van die Raad het die AK Party se beswaar teen die plaaslike verkiesingsuitslae in Istanboel aanvaar, met sewe lede van die hooggeregshof wat ten gunste van die uitroep van 'n nuwe verkiesing gestem het en vier daarteen.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/05/06/middleeast/turkey-istanbul-mayor-recount-intl/index.html |title=Turkey orders revote for Istanbul mayor |author1=Murat Baykara |author2=Tara John |publisher=CNN |date=6 Mei 2019 |access-date=6 Mei 2019}}</ref> Die verkiesingsraad het ook İmamoğlu se burgemeestersertifikaat gekanselleer tot die hernude verkiesing.<ref name="auto">{{Cite web |url=https://www.aa.com.tr/en/politics/turkeys-election-body-rules-for-istanbul-election-re-run/1471941 |title=Turkey's election body rules for Istanbul election re-run |website=aa.com.tr |access-date=6 Mei 2019}}</ref> 'n Nuwe verkiesing het op 23 Junie 2019 plaasgevind waarin İmamoğlu met 'n marge van ongeveer 800 000 stemme as die burgemeester herkies is. Hy is op 27 Junie 2019 in sy amp beëdig. Hy is met 'n wye oorwinningsmarge in die 2024-burgemeestersverkiesing herkies. Weens sy gewildheid word hy gesien as 'n potensiële presidensiële mededinger vir die volgende Turkse presidensiële verkiesing. İmamoğlu, wat sedert Januarie 2022 teregstaan vir "belediging van verkiesingsbeamptes", aanklagte wat na bewering polities gemotiveer is, is tot 2 jaar, 7 maande en 15 dae tronkstraf gevonnis<ref>{{Cite web |date=13 Desember 2022 |title=İmamoğlu trial: Mayor of Istanbul sentenced to 2 years, 7 months and 15 days. |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n2yzp3d7vo |access-date=14 Desember 2022 |website=BBC News Türkçe |language=tr}}</ref> en is verder deur 'n regter op 14 Desember 2022 uit die [[politiek]] verbied.<ref>{{Cite web |title=Ekrem İmamoğlu sentenced to prison and ban on politics. |url=https://www.sozcu.com.tr/2022/gundem/son-dakika-siyasi-yasak-ve-hapsi-istenen-ekrem-imamoglu-hakkinda-karar-7525794/ |access-date=14 Desember 2022 |website=Sözcü |date=14 Desember 2022 |language=tr}}</ref> Die politieke verbod is nog nie ingestel nie, aangesien dit eers deur die appèlhof en die Cassatiehof bekragtig moet word.<ref>{{cite news |title=İmamoğlu davasında verilen karar hukuki olarak hangi sonuçları doğurabilir? |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cv2vykl3v36o |access-date=19 Desember 2022 |publisher=BBC News Türkçe}}</ref> Op 19 Maart 2025 is İmamoğlu in hegtenis geneem op wat baie nuusnetwerke beskou as vals aanklagte<ref>{{Cite news |last=Toksabay |first=Ece |date=19 Maart 2025 |title=Turkey detains Istanbul mayor in what opposition calls 'coup' |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-authorities-order-detention-istanbul-mayor-some-100-others-2025-03-19/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Board |first=The Editorial |title=Opinion {{!}} Turkey Arrests Erdogan's Main Rival |url=https://www.wsj.com/opinion/turkey-arrests-erdogans-main-rival-election-politics-imamoglu-451ab788?mod=hp_opin_pos_3 |access-date=2025-03-23 |website=WSJ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Hubbard |first1=Ben |last2=Timur |first2=Safak |date=2025-03-23 |title=Turkey Ousts and Jails Istanbul Mayor, Who Was Expected to Run for President |url=https://www.nytimes.com/2025/03/23/world/middleeast/turkey-ekrem-imamoglu-istanbul.html |access-date=2025-03-23 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |title= |url=https://www.cbc.ca/news/world/istanbul-mayor-ekrem-imamoglu-detained-1.7487331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tol |first=Gonul |date=2025-03-21 |title=Turkey Is Now a Full-Blown Autocracy {{!}} Foreign Affairs |url=https://www.foreignaffairs.com/turkey/turkey-now-full-blown-autocracy |access-date=2025-03-23 |website=www.foreignaffairs.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-22 |title=Arrested Istanbul mayor expected to win opposition party's primary elections |url=https://uk.news.yahoo.com/arrested-istanbul-mayor-expected-win-074534445.html |access-date=2025-03-23 |website=Yahoo News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-03-22 |title=Turkey: Istanbul Mayor Ekrem Imamoglu's arrest marks the start of a new authoritarian era |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/03/22/turkey-istanbul-mayor-ekrem-imamoglu-s-arrest-marks-the-start-of-a-new-authoritarian-era_6739419_4.html |access-date=2025-03-23 |language=en}}</ref> saam met meer as 100 ander mense. Die staatsbeheerde ''Anadolu''-agentskap het beweer dat İmamoğlu en verskeie ander van onder meer afpersing, geldwassery en ongerymdhede rakende tenders en verkrygings verdink word. İmamoğlu is ook beweer dat hy die verbode Koerdistan Werkersparty (PKK) gehelp het deur na bewering 'n alliansie met 'n Koerdiese sambreelorganisasie vir die Istanboel munisipale verkiesings te vorm. 'n Dag vroeër het die Universiteit van Istanbul İmamoğlu se diploma ongeldig gemaak, wat hom in werklikheid gediskwalifiseer het om aan die volgende presidensiële wedloop deel te neem.<ref>{{Cite web |date=19 Maart 2025 |title=Police arrest Istanbul mayor, a key Erdogan rival, over alleged corruption and terror links |url=https://apnews.com/article/turkey-istanbul-mayor-police-search-ead3dd38aa547ecd13bc336e7d6c4d58 |access-date=19 Maart 2025 |website=AP News }}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Maart 2025 |title=Ekrem İmamoğlu dahil 100'den fazla kişi hakkında gözaltına kararı |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c62xekg686yo |access-date=19 Maart 2025 |website=BBC News Türkçe |language=tr}}</ref> Ná İmamoğlu, gearresteer is, het [[2025 anti-regeringbetogings in Turkye|‘n reeks betogings]] vanaf 19 Maart 2025 begin. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:İmamoğlu, Ekrem }} [[Kategorie:Burgemeesters]] [[Kategorie:Istanboel]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] gw7blmo70kvzgkqeuym077tpysllz6r 2892461 2892460 2026-04-10T19:13:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892461 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ekrem İmamoğlu | beeld = Ekrem İmamoğlu 7 March 2024 (cropped).png | beeldonderskrif = Ekrem İmamoğlu op 7 Maart 2024. | geboortenaam = | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 6 | geboortedag = 4 | geboorteplek = Akçaabat, Trabzon, [[Turkye]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Republikeinse Volksparty (CHP) | nasionaliteit = {{vlagland|Turkye}} | orde = Burgermeester van Istanboel | termynaanvang = 27 Junie 2019 | termyneinde = 26 Maart 2025 | voorganger = Mevlüt Uysal | opvolger = Ali Yerlikaya (Waarnemend) | eggenoot = Dilek Kaya | kinders = 3 | alma_mater = Istanboel-universiteit | religie = | handtekening = }} '''Ekrem İmamoğlu''' ([[Turks]]: [ecˈɾæm iˈmamoːɫu]; gebore op [[4 Junie]] [[1970]])<ref name="IBB Profile">{{cite web |url=https://ibb.istanbul/en/imm/the-mayor |title=The Mayor |website=ibb.istanbul |access-date=19 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> is 'n Turkse politikus, sakeman en eiendomsontwikkelaar wat gedien het as die 32ste [[burgemeester]] van [[Istanboel]] en die presidensiële kandidaat van die Republikeinse Volksparty (CHP) vir die presidentsverkiesing van [[Turkye]].<ref>{{Cite web |date=23 Maart 2025 |title=CHP 🇹🇷 on X: ""Yolumuz uzun, heyecanımız yüksek, gençliğimiz var!" #Başlıyoruz" / X |url=https://x.com/herkesicinCHP/status/1903896913189245062 |access-date=23 Maart 2025 |website=Twitter/X}}</ref> Hy is die eerste keer met 4,1 miljoen stemme verkies en het met 'n marge van 13 000 stemme teen sy AK-party-teenstander in die burgemeestersverkiesing van Maart 2019 gewen. Hy het as die gesamentlike Nasionale Alliansie-kandidaat van die CHP en die Goeie Party deelgeneem. Hy het slegs van 17 April 2019 tot 6 Mei 2019 gedien, toe die verkiesing nietig verklaar is. Hy is toe in 'n hernude verkiesing op 23 Junie 2019 met 'n selfs groter marge van 800 000 stemme herkies. Hy het weer vir die amp deelgeneem in die burgemeestersverkiesing van Istanbul in 2024, waarin hy met 'n meerderheid van ongeveer 50 persent gewen het, wat nog 'n termyn van vyf jaar verseker het.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/06/23/europe/turkey-istanbul-mayor-election-intl/index.html |title=Istanbul election rerun won by opposition, in blow to Erdogan |author2=Isil Sariyuce |author1=Ivana Kottasová |date=23 Junie 2019 |publisher=CNN}}</ref> Hy was voorheen die burgemeester van Beylikdüzü, 'n westelike distrik van Istanbul, tussen 2014 en 2019.<ref name="Official Website Profile">{{cite news |url=https://www.ekremimamoglu.com/ekrem-imamoglu-kimdir/ |title=Ekrem İmamoğlu Kimdir |access-date=28 Februarie 2019 |archive-url=https://archive.today/20190228161610/https://www.ekremimamoglu.com/ekrem-imamoglu-kimdir/ |archive-date=28 Februarie 2019 |publisher=ekremimamoglu.com |language=tr}}</ref> İmamoğlu het na vore gekom as 'n donkerperd-kandidaat om die Nasionale Alliansie se gesamentlike kandidaat vir Istanboel se burgemeester te wees, en het meer prominente aanspraakmakers soos Muharrem İnce, die CHP se 2018 presidensiële kandidaat, verbygesteek. Op die vooraand van die verkiesing het İmamoğlu 'n noue voorsprong in die burgemeesterswedloop gekry, met aanvanklike resultate wat toon dat sy voorsprong ongeveer 23 000 stemme was. Sy voorsprong is uiteindelik tot 13 729 gesny ná 'n reeks hertellings wat deur die regering gesteun is. İmamoğlu is op 17 April as burgemeester van Istanboel ingesweer, nadat alle hertellings afgehandel is. Op 6 Mei 2019 het die Hoogste Verkiesingsraad vergader en gestem om die uitslag van die burgemeestersverkiesing nietig te verklaar. Lede van die Raad het die AK Party se beswaar teen die plaaslike verkiesingsuitslae in Istanboel aanvaar, met sewe lede van die hooggeregshof wat ten gunste van die uitroep van 'n nuwe verkiesing gestem het en vier daarteen.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/05/06/middleeast/turkey-istanbul-mayor-recount-intl/index.html |title=Turkey orders revote for Istanbul mayor |author1=Murat Baykara |author2=Tara John |publisher=CNN |date=6 Mei 2019 |access-date=6 Mei 2019}}</ref> Die verkiesingsraad het ook İmamoğlu se burgemeestersertifikaat gekanselleer tot die hernude verkiesing.<ref name="auto">{{Cite web |url=https://www.aa.com.tr/en/politics/turkeys-election-body-rules-for-istanbul-election-re-run/1471941 |title=Turkey's election body rules for Istanbul election re-run |website=aa.com.tr |access-date=6 Mei 2019}}</ref> 'n Nuwe verkiesing het op 23 Junie 2019 plaasgevind waarin İmamoğlu met 'n marge van ongeveer 800 000 stemme as die burgemeester herkies is. Hy is op 27 Junie 2019 in sy amp beëdig. Hy is met 'n wye oorwinningsmarge in die 2024-burgemeestersverkiesing herkies. Weens sy gewildheid word hy gesien as 'n potensiële presidensiële mededinger vir die volgende Turkse presidensiële verkiesing. İmamoğlu, wat sedert Januarie 2022 teregstaan vir "belediging van verkiesingsbeamptes", aanklagte wat na bewering polities gemotiveer is, is tot 2 jaar, 7 maande en 15 dae tronkstraf gevonnis<ref>{{Cite web |date=13 Desember 2022 |title=İmamoğlu trial: Mayor of Istanbul sentenced to 2 years, 7 months and 15 days. |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n2yzp3d7vo |access-date=14 Desember 2022 |website=BBC News Türkçe |language=tr}}</ref> en is verder deur 'n regter op 14 Desember 2022 uit die [[politiek]] verbied.<ref>{{Cite web |title=Ekrem İmamoğlu sentenced to prison and ban on politics. |url=https://www.sozcu.com.tr/2022/gundem/son-dakika-siyasi-yasak-ve-hapsi-istenen-ekrem-imamoglu-hakkinda-karar-7525794/ |access-date=14 Desember 2022 |website=Sözcü |date=14 Desember 2022 |language=tr}}</ref> Die politieke verbod is nog nie ingestel nie, aangesien dit eers deur die appèlhof en die Cassatiehof bekragtig moet word.<ref>{{cite news |title=İmamoğlu davasında verilen karar hukuki olarak hangi sonuçları doğurabilir? |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cv2vykl3v36o |access-date=19 Desember 2022 |publisher=BBC News Türkçe}}</ref> Op 19 Maart 2025 is İmamoğlu in hegtenis geneem op wat baie nuusnetwerke beskou as vals aanklagte<ref>{{Cite news |last=Toksabay |first=Ece |date=19 Maart 2025 |title=Turkey detains Istanbul mayor in what opposition calls 'coup' |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-authorities-order-detention-istanbul-mayor-some-100-others-2025-03-19/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Board |first=The Editorial |title=Opinion {{!}} Turkey Arrests Erdogan's Main Rival |url=https://www.wsj.com/opinion/turkey-arrests-erdogans-main-rival-election-politics-imamoglu-451ab788?mod=hp_opin_pos_3 |access-date=2025-03-23 |website=WSJ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Hubbard |first1=Ben |last2=Timur |first2=Safak |date=2025-03-23 |title=Turkey Ousts and Jails Istanbul Mayor, Who Was Expected to Run for President |url=https://www.nytimes.com/2025/03/23/world/middleeast/turkey-ekrem-imamoglu-istanbul.html |access-date=2025-03-23 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |title= |url=https://www.cbc.ca/news/world/istanbul-mayor-ekrem-imamoglu-detained-1.7487331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tol |first=Gonul |date=2025-03-21 |title=Turkey Is Now a Full-Blown Autocracy {{!}} Foreign Affairs |url=https://www.foreignaffairs.com/turkey/turkey-now-full-blown-autocracy |access-date=2025-03-23 |website=www.foreignaffairs.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-22 |title=Arrested Istanbul mayor expected to win opposition party's primary elections |url=https://uk.news.yahoo.com/arrested-istanbul-mayor-expected-win-074534445.html |access-date=2025-03-23 |website=Yahoo News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-03-22 |title=Turkey: Istanbul Mayor Ekrem Imamoglu's arrest marks the start of a new authoritarian era |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/03/22/turkey-istanbul-mayor-ekrem-imamoglu-s-arrest-marks-the-start-of-a-new-authoritarian-era_6739419_4.html |access-date=2025-03-23 |language=en}}</ref> saam met meer as 100 ander mense. Die staatsbeheerde ''Anadolu''-agentskap het beweer dat İmamoğlu en verskeie ander van onder meer afpersing, geldwassery en ongerymdhede rakende tenders en verkrygings verdink word. İmamoğlu is ook beweer dat hy die verbode Koerdistan Werkersparty (PKK) gehelp het deur na bewering 'n alliansie met 'n Koerdiese sambreelorganisasie vir die Istanboel munisipale verkiesings te vorm. 'n Dag vroeër het die Universiteit van Istanbul İmamoğlu se diploma ongeldig gemaak, wat hom in werklikheid gediskwalifiseer het om aan die volgende presidensiële wedloop deel te neem.<ref>{{Cite web |date=19 Maart 2025 |title=Police arrest Istanbul mayor, a key Erdogan rival, over alleged corruption and terror links |url=https://apnews.com/article/turkey-istanbul-mayor-police-search-ead3dd38aa547ecd13bc336e7d6c4d58 |access-date=19 Maart 2025 |website=AP News }}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Maart 2025 |title=Ekrem İmamoğlu dahil 100'den fazla kişi hakkında gözaltına kararı |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c62xekg686yo |access-date=19 Maart 2025 |website=BBC News Türkçe |language=tr}}</ref> Ná İmamoğlu, gearresteer is, het [[2025 anti-regeringbetogings in Turkye|‘n reeks betogings]] vanaf 19 Maart 2025 begin. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:İmamoğlu, Ekrem}} [[Kategorie:Burgemeesters]] [[Kategorie:Istanboel]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] becnw6wzzm406d76nxt38mtyev5r4xb 0 427046 2892399 2788796 2026-04-10T18:37:26Z Jcb 223 2892399 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:General-Kenji-Doihara.jpg|duimnael]] '''Kenji Doihara''' (土肥原 賢二, Doihara Kenji, [[8 Augustus]] [[1883]] – [[23 Desember]] [[1948]]) was 'n Japannese weermagoffisier en oorlogsmisdadiger. As 'n generaal in die [[Japannese Keiserlike Leër ]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was hy instrumenteel in die Japannese inval in [[Mantsjoerye]]. As 'n toonaangewende intelligensie-offisier het hy 'n sleutelrol gespeel vir die Japannese meganismes wat gelei het tot die besetting van groot dele van China, die destabilisering van die land en die verbrokkeling van die tradisionele struktuur van die Chinese samelewing om reaksie op die Japannese planne te verminder deur hoogs-onkonvensionele metodes te gebruik. Hy het die meesterbrein van die Manchuriese dwelmhandel geword en die borg agter baie onderwêreldaktiwiteite in die Japannese besette China. Ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog is hy vir oorlogsmisdade in die Internasionale Militêre Tribunaal vir die Verre Ooste vervolg. Hy is skuldig bevind, ter dood veroordeel en in Desember 1948 gehang. ==Bronne== * {{cite book | last = Beasley | first = W.G. | year = 1991 | title = Japanese Imperialism 1894–1945 | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-822168-1 }} * {{cite book | last = Barrett | first = David | year = 2001 | title = Chinese Collaboration with Japan, 1932–1945: The Limits of Accommodation | publisher = Stanford University Press | isbn = 0-8047-3768-1 }} * {{cite book | last = Bisher | first = Jamie | year = 2005 | title = White Terror: Cossack Warlords of the Trans-Siberian | publisher = Routledge | isbn = 978-0714656908 }} * {{cite book | last = Fuller | first = Richard | year = 1992 | title = Shokan: Hirohito's Samurai | publisher = Arms and Armor | location = London | isbn = 1-85409-151-4 | url = https://archive.org/details/shokanhirohitoss00full }} * {{cite book |last=Gunther |first=John |date=1942 |title=Inside Asia |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.275215 |location=New York |publisher=Harper & Brothers }} * {{cite book |last=Itoh |first=Mayumi |date=2016 |title=The Making of China’s War with Japan |url={{Google books|VcswDQAAQBAJ&pg|plainurl=yes}} |location=Singapore |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-981-10-0494-0 }} * {{cite book | last = Hayashi | first = Saburo | last2 = Cox | first2 = Alvin D. | year = 1959 | title = Kogun: The Japanese Army in the Pacific War | publisher = The Marine Corps Association. | location = Quantico, VA }} * {{cite book | last = Maga | first = Timothy P. | year = 2001 | title = Judgment at Tokyo: The Japanese War Crimes Trials | publisher = University Press of Kentucky | isbn = 0-8131-2177-9 }} * {{cite book | last = Minear | first = Richard H. | year = 1971 | title = Victor's Justice: The Tokyo War Crimes Trial | publisher = Princeton University Press | location = Princeton, NJ, USA }} * {{cite book | last = Toland | first = John | year = 1970 | title = The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire 1936-1945 | publisher = Random House | isbn = 0-8129-6858-1 }} * {{cite book | last = Wasserstein | first = Bernard | year = 1999 | title = Secret War in Shanghai: An Untold Story of Espionage, Intrigue, and Treason in World War II | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 0-395-98537-4 | url = https://archive.org/details/secretwarinshang00bern }} * {{cite book | last = Deacon | first = Richard | year = 1990 | title = Kempeitai: the Japanese Secret Service, Then and Now | publisher = Tuttle Publishing | isbn = 9780804816533 | url = https://archive.org/details/kempeitaijapanes00deac }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese militariste]] [[Kategorie:Japannese in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1883]] [[Kategorie:Sterftes in 1948]] b7aqebuk2pletgt65bj4s3v9zt6eigw 0 427578 2892470 2834037 2026-04-10T19:17:25Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 2892470 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ezra Klein | bynaam = | beeld = Ezra Klein in 2020 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ezra Klein in 2020 | geboortenaam = Ezra Klein | geboortedatum = [[9 Mei]] [[1984]] | geboorteplek = Irvine, [[Kalifornië]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = joernalis en kommentator | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Annie Lowrey (getroud 2011) | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} '''Ezra Klein''' (gebore [[9 Mei]] [[1984]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] liberale [[Politiek|politieke]] kommentator en [[joernalis]]. Hy is tans 'n rubriekskrywer vir die ''[[New York Times]]'' en die gasheer van ''The Ezra Klein Show'' [[podsending]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|title=Ezra Klein|url=https://www.simonandschuster.com/authors/Ezra-Klein/406430737|access-date=1 Februarie 2021|website=Simon & Schuster|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.cjr.org/feature/boy_in_bubble.php|title=The boy in the bubble|website=Columbia Journalism Review|language=en|access-date=6 Desember 2018|archive-date=25 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125200619/http://www.cjr.org/feature/boy_in_bubble.php|url-status=live}}</ref> Hy is 'n medestigter van ''Vox'' en was voorheen die [[webwerf]] se hoofredakteur.<ref name=":0" /> Hy het redaksionele posisies by The Washington Post en The American Prospect beklee, en was 'n gereelde bydraer tot Bloomberg News en MSNBC.<ref name=":0">{{Cite web|title=Ezra Klein Profile and Activity - Vox|url=https://www.vox.com/authors/ezra-klein|access-date=28 Januarie 2021|website=www.vox.com|date=30 November 2020 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://prospect.org/voices/ezra-klein |title=Ezra Klein |publisher=Prospect.org |access-date=8 Augustus 2016 |archive-date=28 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428025414/https://prospect.org/voices/ezra-klein |url-status=live }}</ref> Sy eerste boek, ''Why We're Polarized'', is in Januarie 2020 deur [[Simon & Schuster]] gepubliseer.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|last=Ornstein|first=Norman J.|date=28 Januarie 2020|title=Why America's Political Divisions Will Only Get Worse (Published 2020)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/01/28/books/review/why-were-polarized-ezra-klein.html|access-date=1 Februarie 2021|issn=0362-4331}}</ref> Klein het prominent geword as 'n blogger wat bekend geword het vir sy diepgaande ontleding van 'n reeks beleidskwessies.<ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/twitter-political-leanings-conservative-liberal-oreilly-msnbc-katie-couric-sean-hannity-2011-3|date=2011-03-23|last=Shin|first=Caroline|title=Here Are The 5 Most Liberal And Conservative Media Twitter Feeds|work=Business Insider|access-date=6 Desember 2018|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924145810/https://www.businessinsider.com/twitter-political-leanings-conservative-liberal-oreilly-msnbc-katie-couric-sean-hannity-2011-3|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonian">{{cite news | first = Harry | last = Jaffe | title = Post Watch: Whiz Kid on the block | date = 4 Maart 2010 | url = http://www.washingtonian.com/blogarticles/people/capitalcomment/15063.html | work = The Washingtonian | access-date = 30 Januarie 2011 | archive-date = 10 Junie 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110610173907/http://www.washingtonian.com/blogarticles/people/capitalcomment/15063.html | url-status = live }}</ref> Teen 2007 het Klein se [[webjoernaal]] 'n aansienlike aanhang gekry en is verkry deur ''The American Prospect'', waar hy 'n mederedakteur was.<ref name=":3">{{cite web |url=http://ezraklein.typepad.com/blog/2007/12/moving-day.html |title=Ezra Klein: Moving Day |last=Klein|first=Ezra|date=2007-12-09|publisher=Ezraklein.typepad.com |access-date=17 Februarie 2014 |archive-date=5 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305134649/http://ezraklein.typepad.com/blog/2007/12/moving-day.html |url-status=live }}</ref> By ''[[The Washington Post]]'' het ''Klein Wonkblog'' bestuur, 'n handelsmerkblog wat sy skryfwerk oor binnelandse beleid bevat.<ref>{{cite news | title = Down with the GVP! | date = 7 April 2010 | url = http://voices.washingtonpost.com/ezra-klein/2010/04/down_with_the_gvp.html | newspaper = Washington Post | access-date = 30 Januarie 2011 | archive-date = 27 September 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927184900/http://voices.washingtonpost.com/ezra-klein/2010/04/down_with_the_gvp.html | url-status = dead }}</ref> In 2014, saam met medejoernaliste Matthew Yglesias en Melissa Bell, stig Klein ''Vox'', 'n webwerf vir verduidelikende nuus wat deur Vox Media besit word.<ref>{{Cite news|url=https://archives.cjr.org/behind_the_news/voxcom_is_going_to_be_a_great_test_ezra_klein_critique_journalism.php|title=Vox.com is going to be a great test of Ezra Klein's critique of journalism|last=Marx|first=Greg|work=Columbia Journalism Review|access-date=21 Augustus 2018|language=en|archive-date=25 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625023400/https://archives.cjr.org/behind_the_news/voxcom_is_going_to_be_a_great_test_ezra_klein_critique_journalism.php|url-status=live}}</ref> Hy was die hoofredakteur, en later die hoofredakteur.<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2017/09/26/media/ezra-klein-vox-lauren-williams/index.html|title=Lauren Williams named editor in chief of Vox; Ezra Klein to be editor at large|last=Stelter|first=Brian|date=26 September 2017|website=CNNMoney|access-date=6 Desember 2019|archive-date=8 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608151219/https://money.cnn.com/2017/09/26/media/ezra-klein-vox-lauren-williams/index.html|url-status=live}}</ref> Klein het ook artikels tot die webwerf bygedra, 'n gepaardgaande podsending aangebied (''The Ezra Klein Show''), en as 'n uitvoerende vervaardiger vir ''Vox'' se [[Netflix]]-reeks ''Explained'' gewerk.<ref name=":1" /> In November 2020 het Klein ''Vox'' verlaat om by ''The New York Times'' aan te sluit as 'n rubriekskrywer en podsending-gasheer.<ref name=":4">{{Cite web|date=20 November 2020|title=Ezra Klein Joins Times Opinion as Columnist and Podcast Host|url=https://www.nytco.com/press/ezra-klein-joins-times-opinion-as-columnist-and-podcast-host/|access-date=21 November 2020|website=The New York Times Company|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Fischer|first=Sara|title=Ezra Klein and Lauren Williams are leaving Vox|url=https://www.axios.com/vox-ezra-klein-lauren-williams-leaving-4786b4b4-707e-447e-b45b-2c4aad3cbbc3.html|access-date=21 November 2020|website=Axios|date=20 November 2020|language=en|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120214243/https://www.axios.com/vox-ezra-klein-lauren-williams-leaving-4786b4b4-707e-447e-b45b-2c4aad3cbbc3.html|url-status=dead}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Klein het grootgeword in<ref name=MomentMagazine>{{cite web|url=http://www.oldsite.momentmag.net/moment/issues/2011/06/symposion.html |work=Moment Magazine |title=What Does It Mean To Be Jewish Today? What Do Jews Bring To The World? |date=Mei 2011 |access-date=17 Februarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004230911/http://www.oldsite.momentmag.net/moment/issues/2011/06/symposion.html|archive-date=4 Oktober 2013}}</ref> Irvine, Kalifornië.<ref name="washingtonian" /> Sy pa, Abel Klein, is 'n professor in [[wiskunde]] aan die Universiteit van Kalifornië, Irvine; sy ma is 'n kunstenaar.<ref name="washingtonian" /><ref name="NYMag">{{Cite web|url=http://nymag.com/news/features/ezra-klein-2014-2/|title=Here, Let Ezra Explain|last=Wallace|first=Benjamin|date=31 Januarie 2014|magazine=New York|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924183449/http://nymag.com/news/features/ezra-klein-2014-2/|url-status=live}}</ref> Hy is [[Joods]].<ref>{{Cite web |date=2018-06-26 |title=Why Is This Happening? Ezra Klein evaluates the reality of life in the Trump era |url=https://www.nbcnews.com/think/opinion/how-bad-it-really-ezra-klein-evaluates-life-trump-era-ncna886496 |access-date=2025-02-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Klein het die Hoërskool Universiteit bygewoon, waar hy 'n arm student was en in 2002 gegradueer het met 'n 2.2 GPA.<ref name="NYMag" /> Klein het die Universiteit van Kalifornië, Santa Cruz, vir twee jaar bygewoon voordat hy na die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles oorgeplaas het, waar hy in 2005 met 'n BA in [[politieke wetenskap]] gegradueer het. Terwyl hy by UCSC was, het hy aansoek gedoen om vir ''City on a Hill Press'' te skryf, maar is afgekeur.<ref name="princetonian">{{cite news |first=Loully |last=Saney |title=Q&A: Washington Post reporter and Wonkblog editor Ezra Klein |date=9 Oktober 2013 |url=http://dailyprincetonian.com/news/2013/10/qa-washington-post-reporter-and-wonkblog-editor-ezra-klein/ |work=The Daily Princetonian |access-date=9 April 2014 |archive-date=19 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019022559/http://dailyprincetonian.com/news/2013/10/qa-washington-post-reporter-and-wonkblog-editor-ezra-klein/ |url-status=live}}</ref> Hy het gesê skool was nooit 'n goeie pas vir hom akademies of sosiaal nie.<ref>{{cite web |last1=Pierce |first1=Jacob |title=Lessons on Polarization from Journalist Ezra Klein |url=http://goodtimes.sc/this-weeks-issue/lessons-polarization-journalist-ezra-klein/ |website=GoodTimes.SC |date=12 Februarie 2020 |publisher=Good Times |access-date=21 Februarie 2020 |archive-date=21 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221163334/http://goodtimes.sc/this-weeks-issue/lessons-polarization-journalist-ezra-klein/ |url-status=live }}</ref> ==Loopbaan== Klein het in 2003 aan Howard Dean se primêre veldtog in [[Vermont]] gewerk en in 2004 vir die ''Washington Monthly'' in [[Washington, D.C.]], geïnterneer. "Die media is net so 'n effektiewe en belangrike agent vir verandering soos die wetgewende liggame, en ek dink dit is waar ek die gelukkigste en effektiefste is," het Klein gesê.<ref>{{cite news | title = A Conversation With Political Blogger Ezra Klein of Pandagon | date = 2 November 2004 | url = http://laist.com/2004/11/02/a_conversation_with_political_blogger_ezra_klein_of_pandagon.php | work = LAist.com | access-date = 30 Januarie 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20130414120145/http://laist.com/2004/11/02/a_conversation_with_political_blogger_ezra_klein_of_pandagon.php | archive-date = 14 April 2013 }}</ref> In 2003 was hy en Markos Moulitsas twee van die vroegste bloggers wat verslag gedoen het van 'n politieke konvensie, dié van die Karliforniese Staat Demokratiese Party.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2004/05/10/blogs_colliding_with_traditional_media?mode=PF |title=Blogs colliding with traditional media: Convention credentials expected for Web logs |author=Weiss, Joanna |date=10 Mei 2004 |publisher=Boston Globe |access-date=12 Januarie 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219153746/http://www.boston.com/news/local/articles/2004/05/10/blogs_colliding_with_traditional_media?mode=PF |archive-date=19 Februarie 2007 }}</ref> In 2006 was Klein een van verskeie skrywers wat skuilnaam deur ''The New Republic''-skrywer Lee Siegel gevlam is (wat as 'n sokkiepop genaamd sprezzatura geplaas is).<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/09/11/technology/11carr.html |title=A Comeback Overshadowed by a Blog |last=Carr |first=David |date=11 September 2006 |work=The New York Times |access-date=12 Januarie 2008 |archive-date=28 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228065925/http://www.nytimes.com/2006/09/11/technology/11carr.html |url-status=live }}</ref> Op 10 Desember 2007 het Klein sy [[webjoernaal]] voltyds na The American Prospect geskuif.<ref name=":3"/> Klein se produktiewe webjoernaal het die aandag getrek van Steven Pearlstein, ''[[The Washington Post]]'' se veteraan sakerubriekskrywer. "Ek was verstom deur hoe goed hy was - hoeveel die kind geskryf het - oor soveel onderwerpe," het Pearlstein gesê. Pearlstein het voorbeelde van Klein se werk aan besturende redakteur, Raju Narisetti, gestuur. 'n Paar weke nadat hy van Pearlstein gehoor het, het ''Washington Post'' buitelandse korrespondent John Pomfret Klein gevra om middagete saam met hom en Sandy Sugawara, finansiële redakteur, te eet. Narisetti het Klein gehuur om die Pos se eerste suiwer blogger oor politiek en ekonomie te wees.<ref name="washingtonian"/> Op 18 Mei 2009 het hy by die koerant begin skryf.<ref>{{cite news |last=Klein |first=Ezra |url=http://voices.washingtonpost.com/ezra-klein/2009/05/introduction.html |title=Ezra Klein - Introduction |publisher=Voices.washingtonpost.com |access-date=17 Februarie 2014 |archive-date=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009070258/http://voices.washingtonpost.com/ezra-klein/2009/05/introduction.html |url-status=dead }}</ref> In Mei 2011, toe ''Bloomberg View'' bekend gestel is, het Klein 'n rubriekskrywer daar geword, benewens sy werk by ''The Washington Post'' en MSNBC.<ref name=Hagey>{{cite news|author=Hagey, Keach|title=Bloomberg View reveals columnists, editorial board|url=http://www.politico.com/blogs/onmedia/0411/Bloomberg_View_reveals_columnists_ed_board.html|date=29 April 2011|work=Politico|access-date=6 Augustus 2011|archive-date=2 Mei 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110502031357/http://www.politico.com/blogs/onmedia/0411/Bloomberg_View_reveals_columnists_ed_board.html|url-status=live}}</ref> Klein het aangekondig dat hy ''The Washington Post'' in Januarie 2014 gaan verlaat, met die doel om 'n nuwe media-onderneming saam met verskeie ander veteraanjoernaliste te begin.<ref name=McCarthy>{{cite news|author=McCarthy, Tom|title=Washington Post's Ezra Klein leaving newspaper to start 'new venture'|url=https://www.theguardian.com/media/2014/jan/21/washington-posts-ezra-klein-leaving-news-organisation|date=21 Januarie 2014|work=TheGuardian.com|access-date=21 Januarie 2014|archive-date=10 Julie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710094416/https://www.theguardian.com/media/2014/jan/21/washington-posts-ezra-klein-leaving-news-organisation|url-status=live}}</ref> Die nuwe media-onderneming is later geïdentifiseer as die politieke webwerf ''Vox''.<ref name=bi20140127>{{cite news |last=Carlson |first=Nicholas |title=Here's What Everyone Is Too Polite To Say About Ezra Klein, Wonkblog, And Vox |url=http://www.businessinsider.com/vox-ezra-klein-deal-2014-1 |access-date=28 Januarie 2014 |newspaper=Business Insider |date=27 Januarie 2014 |archive-date=30 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130042929/http://www.businessinsider.com/vox-ezra-klein-deal-2014-1 |url-status=live }}</ref> Klein het voorheen "die skepping van 'n onafhanklike, verduidelikende joernalistiekwebwerf voorgestel - met meer as drie dosyn personeellede" en 'n jaarlikse begroting van meer as US$10 miljoen om by ''The Washington Post'' aan te bly. Tydens onderhandelinge het ''Post''-uitgewer Katharine Weymouth en nuwe eienaar [[Jeff Bezos]] nie 'n teenaanbod gemaak nie.<ref name=byers20140128>{{cite news |last=Byers |first=Dylan |author2=Hadas Gold |title=Why The Washington Post passed on Ezra Klein |url=http://www.politico.com/story/2014/01/ezra-klein-leaves-washington-post-102424.html |access-date=28 January 28, 2014 |newspaper=Politico |date=21 Januarie 2014 |archive-date=26 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140125170202/http://www.politico.com/story/2014/01/ezra-klein-leaves-washington-post-102424.html |url-status=live }}</ref> Klein was hoofredakteur by ''Vox'', later grootredakteur, en het voorheen vir ''Wonkblog'' by ''The Washington Post'' geskryf en geredigeer. Hy lewer gereeld politieke kommentaar op MSNBC se ''The Rachel Maddow Show'', ''Hardball with Chris Matthews'', en ''The Last Word with Lawrence O'Donnell''. Hy is 'n voormalige bydraer tot ''Countdown'' saam met Keith Olbermann. Op 14 Maart 2013 het die tydskrif ''The Week'' berig dat Klein onder diegene was wat oorweeg word om MSNBC se nog naamlose 8 nm. weekdag se spitstydprogram wat ''The Ed Show'' sal vervang.<ref>{{cite web |url=http://theweek.com/article/index/241365/why-msnbc-is-demoting-ed-schultz# |title=Why MSNBC is demoting Ed Schultz [Updated] |work=The Week |date=14 Maart 2013 |access-date=17 Februarie 2014 |archive-date=9 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709061407/http://theweek.com/article/index/241365/why-msnbc-is-demoting-ed-schultz |url-status=live }}</ref> Uiteindelik is die tydgleuf gevul met ''All In met Chris Hayes''. In Oktober 2015 het Klein, saam met Sarah Kliff en Matt Yglesias, ''The Weeds'' bekendgestel, 'n ''Vox''-podsending van gedetailleerde besprekings oor openbare beleid.<ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/2015/10/2/9441235/weeds-podcast|title=The Weeds, Vox's new policy podcast, launches today|last=Klein|first=Ezra|date=2 Oktober 2015|website=Vox|access-date=2 Januarie 2017|archive-date=24 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424052236/http://www.vox.com/2015/10/2/9441235/weeds-podcast|url-status=live}}</ref> Klein bied ook die podsending ''The Ezra Klein Show'' aan. <ref>{{cite journal|last1=Thompson|first1=Matt|date=5 November 2016|title=A Podcast Listener's Guide to the 2016 Election|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2016/11/podcasts-2016-election/506651/|journal=The Atlantic|access-date=7 Augustus 2018|archive-date=8 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808185638/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2016/11/podcasts-2016-election/506651/|url-status=live}}</ref> Klein is 'n uitvoerende vervaardiger van Vox se [[Netflix]]-reeks ''Explained'', wat in 2018 gedebuteer het.<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/dateline/video/vox-steps-out-of-the-news-cycle-in-netflix-series-1240003139871|title=Vox steps out of the news cycle in Netflix series|date=23 Mei 2018|access-date=7 Augustus 2018|work=NBC News|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103005220/https://www.nbcnews.com/dateline/video/vox-steps-out-of-the-news-cycle-in-netflix-series-1240003139871|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.niemanlab.org/2018/05/voxs-new-netflix-series-is-really-good-but-it-doesnt-get-us-any-closer-to-figuring-out-what-news-on-streaming-platforms-looks-like/|title=Vox's new Netflix series is really good, but it doesn't get us any closer to figuring out what news on streaming platforms looks like|last=Benton|first=Joshua|work=Nieman Lab|date=2018-05-23|access-date=21 Augustus 2018|author-link=Joshua Benton|archive-date=21 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821190708/http://www.niemanlab.org/2018/05/voxs-new-netflix-series-is-really-good-but-it-doesnt-get-us-any-closer-to-figuring-out-what-news-on-streaming-platforms-looks-like/|url-status=live}}</ref> In Oktober 2019 het Klein, saam met ander verslaggewers van ''Vox Media'', die podsending ''Impeachment, Explained'' begin.<ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/impeachment-explained-podcast|title=Impeachment, explained|website=[[Vox (website)|vox.com]]|language=en|access-date=23 November 2019|archive-date=24 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191124054249/https://www.vox.com/impeachment-explained-podcast|url-status=live}}</ref> Klein het in 2020 by die ''[[New York Times]]'' aangesluit en in 2021 een van hul meningsrubriekskrywers geword.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|title=Ezra Klein |url=https://www.nytimes.com/by/ezra-klein|access-date=16 Mei 2021|website=The New York Times|language=en}}</ref> Volgens 'n ontleding deur die Britse digitale strateeg Rob Blackie, was Klein een van die politieke skrywers wat die meeste gevolg is onder Biden-administrasiepersoneel op [[Twitter]].<ref>{{Cite news|last1=Thompson|first1=Alex|last2=Meyer|first2=Theodoric|title=Biden 'is planning to run again' in 2024|url=https://politi.co/3o2WnZ5|access-date=22 November 2021|date=2021-01-20|work=Politico|language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Klein, Ezra}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Joernaliste]] [[Kategorie:Joernalistiek]] p2h2vamcnmightjx4h6k7o0tvbxo4ho 0 427618 2892307 2816352 2026-04-10T15:52:51Z Jcb 223 2892307 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Cincinnati/Noordelike Kentucky Internasionale Lughawe | image = Cincinnati Airport logo.svg | image-width = 200 | image2 = Ariel View of CVG from East.jpg | image2-width = 250 | IATA = CVG | ICAO = KCVG | FAA = CVG | WMO = 72421 | type = Openbaar | owner-oper = CVG Lughaweowerheid | city-served = Cincinnati metropolitaanse gebied | location = 2939 Terminaalweg<br />Boone County, [[Kentucky]], VSA | opened = {{start date and age|1947|01|10}}<ref>{{cite web|title=CVG Airport Marks 75th Anniversary with Year-Long Celebration|url=https://www.cvgairport.com/about/news/2022/01/11/cvg-airport-marks-75th-anniversary-with-year-long-celebration|website=cvgairport.com|date=10 January 2022|publisher=CVG Leadership|access-date=12 January 2022|archive-date=20 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220234313/https://www.cvgairport.com/about/news/2022/01/11/cvg-airport-marks-75th-anniversary-with-year-long-celebration|url-status=dead}}</ref> | hub = {{ubl|class=nowrap | Amazon Air | [[DHL|DHL Aviation]] | Polar Air Cargo}} | operating_base = {{ubl|class=nowrap | [[Allegiant Air]] | Endeavor Air | [[Frontier Airlines]]}} | focus_city = | elevation-f = 896 | elevation-m = 273 | coordinates = {{Coord|39|02|56|N|084|40|04|W|type:airport_region:US-KY|display=inline,title}} | website = {{URL|www.cvgairport.com}} | image_map = CVGFAA.pdf | image_map_caption = FAA lughawediagram | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 | r1-number = 9/27 | r1-length-f = 12,001 | r1-length-m = 3,658 | r1-surface = Teer/beton | r2-number = 18C/36C | r2-length-f = 11,000 | r2-length-m = 3,353 | r2-surface = Teer/beton | r3-number = 18L/36R | r3-length-f = 10,000 | r3-length-m = 3,048 | r3-surface = Beton | r4-number = 18R/36L | r4-length-f = 8,000 | r4-length-m = 2,438 | r4-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 9 212 348 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 160 753 | stat3-header = Totale vrag (ton) | stat3-data = 1 869 694 | footnotes = Bron: CVG lughawe<ref>{{cite web|url= https://www.cvgairport.com/docs/default-source/stats/2022-stats/air-service---stats---jan-2023.pdf?sfvrsn=cbf45815_0|title= 2022 CVG Air Traffic Stats|website= cvgairport.com}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''Cincinnati/Noordelike Kentucky Internasionale Lughawe''' {{Airport codes|CVG|KCVG|CVG}} is 'n openbare [[internasionale lughawe]] geleë in Boone County, [[Kentucky]], Verenigde State, rondom die gemeenskap van Hebron. Die lughawe bedien die Cincinnati-driestaatgebied. Die lughawe se kode, CVG, is afgelei van die naaste stad ten tyde van die lughawe se opening, Covington, Kentucky. Die lughawe beslaan 'n oppervlakte van 7000 akker.<ref>{{Cite web|url=https://skyvector.com/airport/CVG/Cincinnati-Northern-Kentucky-International-Airport|title=CVG Airport Data at SkyVector|website=skyvector.com}}</ref> Dit is ingesluit in die [[Federale Lugvaartadministrasie]] (FAA) Nasionale Plan van Geïntegreerde Lughawestelsels vir 2023–2027, waarin dit gekategoriseer word as 'n medium-spil primêre kommersiële diensfasiliteit.<ref name="NPIAS Airports">{{Cite web|url=https://www.faa.gov/sites/faa.gov/files/2022-10/ARP-NPIAS-2023-Appendix-A.pdf|title=NPIAS Report 2023-2027 Appendix A|date=October 6, 2022|website=[[Federale Lugvaartadministrasie]]|page=54|access-date=March 15, 2024}}</ref> Cincinnati/Noordelike Kentucky Internasionale Lughawe bied ononderbroke passasiersdiens na meer as 50 bestemmings in [[Noord-Amerika]] en [[Europa]],<ref>{{Cite web|url=https://www.cvgairport.com/docs/default-source/leadership/fact-sheets/cvg-airport-fact-sheet---october-202053961287-88f1-4cf6-8848-3bbf5265b285.pdf?Status=Master&sfvrsn=ab8f5715_3|title=CVG Fact Sheet October 2020|access-date=13 January 2021|archive-date= 3 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210703202231/https://www.cvgairport.com/docs/default-source/leadership/fact-sheets/cvg-airport-fact-sheet---october-202053961287-88f1-4cf6-8848-3bbf5265b285.pdf?Status=Master&sfvrsn=ab8f5715_3|url-status=dead}}</ref> wat daagliks talle binnelandse en internasionale vragvlugte hanteer.<ref>{{Cite web|url=https://www.cincinnati.com/story/news/local/boone-county/2018/03/27/airport-development-beyond-amazon/458198002/|title=Amazon, DHL key in new CVG strategy to land development|access-date=2 June 2018}}</ref> Die lughawe is 'n globale vragsentrum vir Amazon Air, Atlas Air, ABX Air, Kalitta Air en [[DHL]] Aviation. Die lughawe is tans die 6de besigste lughawe in die Verenigde State volgens vragverkeer en 12de grootste ter wêreld. CVG is die vinnigsgroeiende vraglughawe in Noord-Amerika.<ref name="bts">{{Cite web|url=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=CVG&Airport_Name=Cincinnati|title=Cincinnati, OH: Cincinnati/ Northern Kentucky International (CVG)|date=May 2017|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=May 11, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cvgairport.com/docs/default-source/leadership/cvg-q4-2017.pdf?sfvrsn=2|title=Launching Point 2017: A Year in Review|access-date=5 February 2018}}</ref> [[Lêer:CVG_Concourse_B.jpg|duimnael|Binne-aansig van Gang B]] == Enkele terminaal == Die lughawe het een terminaal en twee gange met 'n totaal van 51 hekke.<ref name="CVGTerMap">{{Cite web|url=https://www.cvgairport.com/map/|title=CVG Terminal Map|access-date=8 January 2024}}</ref> Albei bane is eilande en is slegs toeganklik deur 'n ondergrondse bewegende wandelpad en mensevervoerder.<ref name="StepbyStepCVG">{{Cite web|url=https://www.cvgairport.com/terminal/access/steps|title=Step by Step Directions|access-date=25 December 2020|archive-date= 9 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609171551/https://www.cvgairport.com/terminal/access/steps|url-status=dead}}</ref> Alle internasionale aankomste sonder voorafklaring word in Gang B hanteer.<ref name="StepbyStepCVG" /> * '''Gang A''' het 23 hekke.<ref name="CVGTerMap" /> * '''Gang B''' het 28 hekke.<ref name="CVGTerMap" /> [[Lêer:N784AX_(8989921401).jpg|duimnael|’n DHL [[Boeing 767|Boeing 767-200]] wat by CVG taxi]] == Statistiek == === Top bestemmings === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf CVG (Desember 2023 - November 2024)''' <ref name="bts"/> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 |[[Hartsfield-Jackson Atlanta Internasionale Lughawe|Atlanta, Georgia]] | 414 000 | Delta, Frontier |- | 2 |[[Orlando Internasionale Lughawe|Orlando, Florida]] | 263 000 | Delta, Frontier, Southwest |- | 3 |[[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 261 000 | American, Frontier |- | 4 |[[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 258 000 | Allegiant, Delta, Frontier, Southwest, United |- | 5 |[[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago–O'Hare, Illinois]] | 233 000 | American, United |- | 6 |[[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe|Charlotte, Noord-Carolina]] | 199 000 | American, Frontier |- | 7 |[[LaGuardia-lughawe|New York–LaGuardia, New York]] | 155 000 | American, Delta |- | 8 |[[Tampa Internasionale Lughawe|Tampa, Florida]] | 141 000 | Delta, Frontier |- | 9 |[[Minneapolis-Saint Paul Internasionale Lughawe|Minneapolis/St. Paul, Minnesota]] | 138 000 | Delta |- | 10 |[[Newark Liberty Internasionale Lughawe|Newark, New Jersey]] | 130 000 | Allegiant, Delta, United |- |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Besigste vragroetes vanaf CVG (Januarie 2019)''' <ref name="gert">{{Cite web|url=http://www.aviationdb.com/Aviation/F4SDetailQuery.shtm|title=Cincinnati, OH: Cincinnati/ Northern Kentucky International (CVG)|date=January 2019|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=July 23, 2019}}</ref> ! Rang ! Stad ! Vrag (pond) ! Rederye |- | 1 |[[Ted Stevens Anchorage Internasionale Lughawe|Anchorage, Alaska]] | 38 686 878 | AirBridgeCargo, DHL |- | 2 |Leipzig/Halle, [[Duitsland]] | 14 447 211 | AirBridgeCargo, DHL |- | 3 |[[Miami Internasionale Lughawe|Miami, Florida]] | 14 427 248 | Amazon, American, DHL |- | 4 |[[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago–O'Hare, Illinois]] | 10 341 326 | Amazon, American, Delta, DHL, United |- | 5 |[[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe|Dallas/Fort Worth, Texas]] | 8 819 609 | Amazon, American, Delta, DHL |- | 6 |[[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix-Sky Harbor, Arizona]] | 8 431 588 | Amazon, Delta, DHL |- | 7 |[[Brussel Lughawe|Brussel, België]] | 8 223 096 | AirBridgeCargo, DHL |- | 8 |[[Miguel Hidalgo y Costilla Guadalajara Internasionale Lughawe|Guadalajara, Mexiko]] | 7 990 928 | AeroUnion, Cargojet, DHL |- | 9 |[[George Bush Interkontinentale Lughawe|Houston, Texas]] | 7 066 885 | Amazon, Delta, DHL, United |} === Lugdiens markaandeel === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" width="align=" |+'''Grootste lugrederye by CVG<br /> (November 2023 - Oktober 2024)'''<ref name="transtats.bts.gov">{{cite web|title=Cincinnati, OH: Cincinnati/Northern Kentucky International (CVG)|url=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=CVG&carrier=FACTS|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=10 January 2020}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | [[Delta Air Lines]] | 2 028 000 | 23,39% |- | 2 | [[Frontier Airlines]] | 1 331 000 | 15,35% |- | 3 | [[Allegiant Air]] | 927 000 | 10,69% |- | 4 | [[American Airlines]] | 855 000 | 9,86% |- | 5 | Endeavour Air | 782 000 | 9,02% |} === Jaarlikse verkeer === {| class="wikitable" |+'''Jaarlikse passasiersvolume by CVG<br />1992–tans'''<ref name="2025 Master">{{Cite web|url=http://www.airportsites.net/cvgpart150mpu/documents/CVG%20MPU%20022007%20FinalDraft.pdf|title=CVG 2025 Master Plan|website=cvgairport.com|publisher=CVG Airport|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105130559/http://www.airportsites.net/cvgpart150mpu/documents/CVG%20MPU%20022007%20FinalDraft.pdf|archive-date=5 January 2016|access-date=12 November 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cvgairport.com/about/news|title=News & Stats|access-date=27 November 2019|archive-date=18 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818230831/https://www.cvgairport.com/about/news|url-status=dead}}</ref> !Jaar !Passasiers !Jaar !Passasiers !Jaar !Passasiers !Jaar !Passasiers |- |1992 |11 545 682 |2002 |20 812 642 |2012 |6 038 817 |2022 |7 573 416 |- |1993 |12 213 874 |2003 |21 197 447 |2013 |5 718 255 |2023 |8 718 443 |- |1994 |13 593 522 |2004 |22 062 557 |2014 |5 908 711 |2024 |9 212 348 |- |1995 |15 181 728 |2005 |'''22 778 785''' |2015 |6 316 332 |2025 | |- |1996 |18 795 766 |2006 |16 244 962 |2016 |6 773 905 |2026 | |- |1997 |19 866 308 |2007 |15 736 220 |2017 |7 842 149 | | |- |1998 |21 124 216 |2008 |13 630 443 |2018 |8 865 568 | | |- |1999 |21 753 512 |2009 |10 621 655 |2019 |9 103 554 | | |- |2000 |22 406 384 |2010 |7 977 588 |2020 |3 615 139 | | |- |2001 |17 270 475 |2011 |7 034 263 |2021 |6 282 253 | | |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] fmtsblis2lz1qj1v9pexfn60n6hvhg4 0 428080 2892498 2763260 2026-04-10T19:29:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892498 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Gary Moore | beeld = Gary-Moore-at-Pite-Havsbad.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Gary Moore in 2008 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Robert William Gary Moore | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1952|4|4}} | geboorteplek = [[Belfast]], [[Noord-Ierland]] | oorsprong = | sterfdatum = 6 Februarie 2011 | sterfplek = Estepona, [[Spanje]] | genre = Blues, blues rock,hardrock, heavy metal en jazz fusion | beroep = Musikant | instrument = Kitaar | jare_aktief = 1968 – 2011 | etiket = {{Flatlist| * [[MCA Records|MCA]] * [[Jet Records|Jet]] * [[Virgin Records|Virgin]] * [[Sanctuary Records|Sanctuary]] * [[Eagle Records|Eagle]] }} | assosiasies = {{flatlist| * Skid Row * Thin Lizzy * Colosseum II * G-Force * Greg Lake * Scars }} | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Robert William Gary Moore''' ([[4 April]] [[1952]] – [[6 Februarie]] [[2011]]) was 'n Noord-Ierse [[musikant]]. Deur die loop van sy loopbaan het hy in verskeie groepe gespeel en 'n reeks musiek uitgevoer, insluitend [[blues]], blues rock, [[hardrock]], [[heavy metal]] en [[jazz|jazz fusion]]. Moore is jonk beïnvloed deur Peter Green en [[Eric Clapton]], en het sy loopbaan in die laat 1960's begin toe hy by ''Skid Row'' aangesluit het, saam met wie hy twee albums vrygestel het. Nadat Moore die groep verlaat het, het hy by ''Thin Lizzy'' aangesluit, met sy voormalige Skid Row-orkesmaat en gereelde medewerker Phil Lynott. Moore het sy sololoopbaan in die 1970's begin en groot sukses behaal met "''Parisienne Walkways''" in 1979, wat as sy kenmerkende liedjie beskou word. Gedurende die 1980's het hy oorgeskakel na hardrock en heavy metal met verskillende grade van internasionale sukses. In 1990 het hy teruggekeer na sy wortels met ''Still Got the Blues'', wat die suksesvolste album van sy loopbaan geword het. Moore het deur sy latere loopbaan voortgegaan om nuwe musiek vry te stel en van tyd tot tyd met ander kunstenaars saamgewerk. Moore is dikwels as 'n virtuoos beskryf en is deur baie ander kitaarspelers as 'n invloed aangehaal. Hy is aangewys as een van die grootste kitaarspelers van alle tye op onderskeie lyste deur ''Total Guitar'' en ''Louder''. Die Ierse sanger-liedjieskrywer Bob Geldof het gesê dat "sonder twyfel, [Moore] een van die groot Ierse bluesmanne was".<ref name="BBC obituary">{{cite news |title=Irish rock guitarist Gary Moore: an obituary |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-12382274 |publisher=[[BBC News]] |date=7 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208020612/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-12382274 |archive-date=8 Februarie 2011 |url-status=live |access-date=9 September 2020}}</ref> Vir die grootste deel van sy loopbaan was Moore sterk geassosieer met Peter Green se beroemde 1959 Gibson Les Paul-kitaar. Later is Moore deur Gibson en Fender vereer met verskeie kenmerkende kitaarmodelle. Hy is op 6 Februarie 2011 aan 'n [[hartaanval]] dood terwyl hy in [[Spanje]] vakansie gehou het. == Verwysings == {{Verwysings}} ==Bronne == {{refbegin}} * {{Cite book|last=Thomson|first=Graeme|title=Cowboy Song: The Authorised Biography of Philip Lynott|publisher=Hachette UK|year=2016|isbn=978-1-472-12106-6}} * {{Cite book|last=Putterford|first=Mark|title=Philip Lynott: The Rocker|publisher=Castle Communications|year=1994|isbn=1-898141-50-9}} {{refend}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Moore, Gary}} [[Kategorie:Engelse sangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] su64ad57yrlltycqgid7jztkjqhlav8 0 428401 2892362 2863663 2026-04-10T17:09:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892362 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Klaas | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Brian Paul Klaas | geboortedatum = [[29 Junie]] [[1986]] | geboorteplek = Golden Valley, [[Minnesota]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Verenigde State]] | beroep = Akademikus | ander = | bekend = [[Chaosteorie]], Amerikaanse politiek | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Brian Paul Klaas''' (gebore [[29 Junie]] [[1986]]) is 'n Amerikaanse politieke wetenskaplike, 'n bydraende skrywer by ''The Atlantic'',<ref>{{Cite web |last=Klaas |first=Brian |title=Brian Klaas |url=https://www.theatlantic.com/author/brian-klaas/ |access-date=2022-08-11 |website=The Atlantic |language=en-US}}</ref> en 'n medeprofessor in globale politiek aan University College London. Hy was medeskrywer van ''How to Rig an Election'' (2018) en die outeur van ''Corruptible: Who Gets Power and How It Changes Us'' (2021) en ''Fluke: Chance, Chaos, and Why Everything We Do Matters'' (2024). Klaas is deur ''Prospect''-tydskrif as een van die 25 topdenkers wêreldwyd vir 2025 aangewys.<ref>{{Cite news|url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/worlds-top-thinker/68676/25-thinkers-for-a-world-on-the-brink|title=25 thinkers for an uncertain world|last=Team|first=Prospect|date=2024-12-04|work=Prospect|access-date=2025-01-09|language=en-UK}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Klaas is in Golden Valley, [[Minnesota]], gebore.<ref name=":0" /> Hy het 'n BA (''Summa cum laude'') van Carleton College (2008) verwerf, waar hy tot Phi Beta Kappa verkies is. Hy het 'n MPhil-graad in [[politieke wetenskap]] van St. Antony's College, [[Universiteit van Oxford]], verwerf. Hy het daarna sy DPhil in politieke wetenskap aan New College, Universiteit van Oxford behaal. ==Loopbaan== Nadat hy sy DPhil-graad voltooi het, was hy 'n genoot in Vergelykende Politiek aan die London School of Economics. Klaas is sedertdien 'n medeprofessor in globale politiek aan University College London. In 2010 was hy beleidsdirekteur en adjunk-veldtogbestuurder vir Mark Dayton se suksesvolle bod vir goewerneur van Minnesota in 2010.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.citypages.com/news/gov-mark-daytons-former-driver-built-a-career-by-dissing-trump-on-twitter/454464923|title=How Brian Klaas went from Mark Dayton's driver to one of Trump's harshest critics {{!}} City Pages|last=Donovan|first=Joe|website=City Pages|access-date=2017-12-04}}</ref> Klaas was 'n gereelde kommentator in die media oor Amerikaanse [[buitelandse beleid]] en demokratisering. Sy artikels is gepubliseer in ''[[The New York Times]]'' in 2015,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/06/15/opinion/talking-with-the-wrong-libyans.html|title=Opinion {{!}} Talking With the Wrong Libyans|last1=Klaas|first1=Brian|date=2015-06-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2017-12-04|last2=Pack|first2=Jason|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ''[[The Financial Times]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/3827219b-9041-3b09-aa95-c6eba3240dd3|title=Playing politics with migrants – on both sides of the Mediterranean|website=Financial Times|url-access = subscription}}</ref> ''Foreign Affairs'' in 2016,<ref>{{Cite news|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/turkey/2016-07-17/why-coups-fail|title=Why Coups Fail|last=Klaas|first=Brian|date=2016-07-17|work=Foreign Affairs|access-date=2017-12-04|language=en-US}}</ref> ''[[Foreign Policy]]'',<ref>{{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2016/06/21/how-fake-democracies-damage-real-ones-madagascar/|title=How Fake Democracies Damage Real Ones|website=''[[Foreign Policy]]|''access-date=2017-12-04}}</ref> die ''[[Los Angeles Times]]'' in 2017,<ref>{{Cite news|url=http://www.latimes.com/opinion/op-ed/la-oe-klaas-dirsus-leave-victory-in-britain-20160623-snap-story.html|title=The isolationist catastrophe of 'Brexit'|last=Dirsus|first=Brian Klaas and Marcel|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=2017-12-04|language=en-US}}</ref> en ''[[The Guardian]]'' in 2016,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/nov/18/dictators-world-donald-trump-victory-russia-drc|title=Dictators around the world will delight in Trump's victory|last=Klaas|first=Brian|date=2016-11-18|work=The Guardian|access-date=2017-12-04|language=en-GB}}</ref> Hy verskyn gereeld op MSNBC,<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=d346XjkAPGY|title=MSNBC|last=MSNBC|journal=Foreign Affairs: America and the World|date=2018-01-15 |access-date=2018-01-15|language=en-US|issn=0015-7120}}</ref> CNBC,<ref>{{Cite news |last=CNBC |date=2018-01-15 |title=Foreign Affairs: America and the World |url=https://www.youtube.com/watch?v=VgENsbr6bXw |access-date=2018-01-15 |work=CNBC |language=en-US |issn=0015-7120}}</ref> [[BBC]],<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=LCEJyIU6ARI|title=BBC|last=BBC|journal=Foreign Affairs: America and the World|date=2018-01-15|access-date=2018-01-15|language=en-US|issn=0015-7120}}</ref> [[CNN]]<ref>{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=D0H1iJN5GuA|title=Trump's Travel Ban|journal=Foreign Affairs: America and the World|date=2018-01-09|publisher=[[CNN]]|access-date=2018-01-15|language=en-US|issn=0015-7120}}</ref> en ander media. ==Publikasies== *''The Despot's Accomplice: How the West is Aiding and Abetting the Decline of Democracy'', Hurst, 2016, {{ISBN|978-1849046879}} *''The Despot's Apprentice: Donald Trump's Attack on Democracy'', Skyhorse Publishing, 2017, {{ISBN|978-1510735859}} *''How to Rig an Election'', Yale University Press, 2018, {{ISBN|978-0300204438}} *''Corruptible: Who Gets Power and How It Changes Us'', Scribner, 2021, {{ISBN|978-1982154097}} *''Fluke: Chance, Chaos, and Why Everything We Do Matters'', Scribner, 2024, {{ISBN|9781668006528}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Klaas, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] dzj5s2j1o0iim334l84f4gv53j4mesz 0 428951 2892449 2834188 2026-04-10T19:07:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892449 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Douglas Gibson | beeld = | beeldonderskrif = | orde = [[Suid-Afrika]]anse ambassadeur in die [[Thailand]] | termynaanvang = Januarie 2008 | termyneinde = Februarie 2012 | president = [[Thabo Mbeki]]<br /> [[Jacob Zuma]] | voorganger = | opvolger = | geboortedatum = Douglas Harvey Monro Gibson <br />[[8 Augustus]] [[1942]] | geboortejaar = 1942 | geboortemaand = Augustus | geboortedag = 8 | geboorteplek = [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1942|8|83|2025|5|9}} | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | party = [[Verenigde Party]]<br />[[Reformisteparty]]<br />[[Progressiewe Reformisteparty]]<br />[[Progressiewe Federale Party]]<br />[[Demokratiese Party]] | orde2 = Hoofsweep van die Opposisie in die Suid-Afrikaanse Parlement | termynaanvang2 = Junie 1999 | termyneinde2 = Mei 2007 | voorganger2 = [[Gerhardus Oosthuizen]] | opvolger2 = Ian Davidson | orde3 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] | termynaanvang3 = [[1994]] | termyneinde3 = [[2008]] | eggenoot = Pamela Gibson | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Douglas Harvey Monro Gibson''' ([[8 Augustus]] [[1942]] – [[9 Mei]] [[2025]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] prokureur, [[politikus]] en [[Diplomasie|diplomaat]] wat tussen 2008 en 2012 as [[Suid-Afrika]] se ambassadeur in [[Thailand]] gedien het. Voorheen was hy van 1999 tot 2007 hoofsweep van die opposisie, tussen 1997 en 2000 as voorsitter van die federale raad van die [[Demokratiese Party]], en tussen 1994 en 2008 as lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]. ==Loopbaan== Gibson het as prokureur gekwalifiseer.<ref name="enca">{{Cite web |date=2025-05-09 |title=DA veteran Douglas Gibson dies aged 82 - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/da-veteran-douglas-gibson-dies-aged-82 |access-date=2025-05-09 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> In 1970 is Gibson verkies tot die Transvaalse Provinsiale Raad vir die Benoni-kiesafdeling as 'n lid van die [[Verenigde Party]].<ref name="DP">{{cite web |title=Who's Who |url=http://www.dp.org.za/whoswho.htm |website=Democratic Party |access-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990220054116/http://www.dp.org.za/whoswho.htm |archive-date=20 February 1999}}</ref> Hy het sestien jaar lank in die provinsiale raad gedien. Hy was ook 'n dorpsraadslid in [[Benoni]] tussen 1972 en 1977.<ref name="DP" /> In 1975 was Gibson 'n lid van die afvaardiging wat die samesmelting tussen die Hervormingsparty (gelei deur [[Harry Schwarz]]) en die [[Progressiewe Party]] (gelei deur [[Colin Eglin]]) om die Progressiewe Hervormingsparty te vorm, afgehandel het, en hy was daarna nog altyd 'n lid van sy opvolgerpartye.<ref name="DP" /> In 1991 is hy verkies as die Parlementslid vir die [[Yeoville (kiesafdeling)|Yeoville-kiesafdeling]] as 'n lid van die [[Demokratiese Party]] (DP). Gibson was ook die leier van die DP in [[Gauteng]].<ref name="DP" /> Gibson het in 1994 'n lid van Suid-Afrika se eerste demokraties verkose parlement geword as een van sewe DP-lede in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]].<ref name="DP" /> Hy is aangestel as hoofsweep van die DP-koukus en woordvoerder vir Veiligheid, Sekuriteit en Geregtigheid.<ref name="DP" /> In 1997 is hy verkies tot voorsitter van die DP se Federale Raad, waar hy Dave Gant opgevolg het.<ref name="DP" /> Gibson het Hoofsweep van die Opposisie geword na die algemene verkiesing van 1999, waarin die DP die [[Nuwe Nasionale Party]] as die amptelike opposisie teen die [[African National Congress]] vervang het.<ref name="DP" /> Toe die parlement vir die eerste keer na die verkiesing weer byeengekom het, het hy mede-DP-LP [[Dene Smuts]] as Adjunkspeaker genomineer. Smuts het teen die ANC se kandidaat, [[Baleka Mbete]], verloor.<ref>{{cite news |title=MBETE RE-ELECTED AS DEPUTY SPEAKER |url=https://mg.co.za/article/1999-06-14-mbete-re-elected-as-deputy-speaker/ |access-date=24 April 2021 |newspaper=Mail & Guardian |date=14 Junie 1999}}</ref> In 2000 is die [[Demokratiese Alliansie]] gevorm uit 'n samesmelting van die DP en NNP. [[James Selfe]] is toe verkies om die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie te lei. Gibson het tot 2007 as hoofsweep gedien, toe [[Tony Leon]] as DA-leier bedank het en Sandra Botha verkies is om hom op te volg. Ian Davidson is aangestel om as hoofsweep te dien.<ref name="DP" /> Gibson is toe as Suid-Afrika se ambassadeur in [[Thailand]] aangestel. Hy het amptelik in Januarie 2008 ambassadeur geword en sy setel in die Nasionale Vergadering bedank.<ref>{{cite news |title=MBETE RE-ELECTED AS DEPUTY SPEAKER |url=https://mg.co.za/article/1999-06-14-mbete-re-elected-as-deputy-speaker/ |access-date=24 April 2021 |newspaper=Mail & Guardian |date=14 Junie 1999}}</ref> In Februarie 2012 het sy termyn as ambassadeur geëindig en het hy na Suid-Afrika teruggekeer.<ref>{{cite news |title=Gibson officially SA's ambassador to Thailand |url=https://www.iol.co.za/news/politics/gibson-officially-sas-ambassador-to-thailand-386872 |access-date=24 April 2021 |newspaper=IOL |date=24 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |last1=De Wet |first1=Phillip |title=Posted home: DA's ambassadors fall one by one |url=https://mg.co.za/article/2012-07-05-das-ambassadors-fall-one-by-one/ |access-date=24 April 2021 |newspaper=Mail & Guardian |date=5 Julie 2012}}</ref> ==Post-politieke loopbaan== In sy aftrede het Gibson aktief gebly in die DA en openbare diskoers. In April 2017 het hy gesê dat voormalige DA-leier [[Helen Zille]] "verby haar rakleeftyd" was en haar aangespoor om af te tree nadat die destydse DA-leier [[Mmusi Maimane]] aangekondig het dat dissiplinêre stappe teen haar geneem sou word vir haar kontroversiële twiets oor [[kolonialisme]].<ref>{{cite news |last1=October |first1=Alicestine |title=Zille past her shelf life - DA veteran Douglas Gibson |url=https://www.news24.com/citypress/news/zille-past-her-shelf-life-da-veteran-douglas-gibson-20170404 |access-date=24 April 2021 |newspaper=City Press |date=5 April 2017}}</ref> In Junie 2024 het Gibson 'n opiniestuk geskryf waarin hy sy steun aangekondig het vir die DA en ander partye wat 'n koalisieregering met die ANC vorm nadat laasgenoemde sy parlementêre meerderheid in die algemene verkiesing van die vorige maand verloor het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-18 |title=A new dawn for South Africa |url=https://iol.co.za/the-star/opinion/2024-06-18-a-new-dawn-for-south-africa/ |access-date=2025-05-09 |website=IOL |language=en}}</ref> ==Afsterfte== Gibson is op 9 Mei 2025 op die ouderdom van 82 oorlede.<ref name="enca"/> DA-leier [[John Steenhuisen]] het 'n verklaring uitgereik waarin hy hulde gebring het aan Gibson.<ref>{{Cite web |last=Madia |first=Tshidi|author1-link=Tshidi Madia |title=DA confirms passing of former chief whip Douglas Gibson |url=https://www.ewn.co.za/2025/05/09/da-confirms-passing-of-former-chief-whip-and-ambassador-douglas-gibson |access-date=2025-05-09 |website=EWN |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Gibson, Douglas}} [[Kategorie:Politici van die Verenigde Party]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] bsn9vtrq4lyjnwdrbh0v2wbx1zb8ar6 0 429173 2892356 2821019 2026-04-10T17:07:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892356 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam= Bret Weinstein |image= Bret Weinstein by Gage Skidmore.jpg |geboortenaam= Bret Samuel Weinstein |geboortedatum= 21 Februarie 1969 |geboorteplek= [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], VSA |beroep= evolusionêre biologie en openbare intellektueel |lewensmaat= Heather Heying |kinders= |handtekening= |webblad= }} '''Bret Samuel Weinstein''' (/ˈwaɪnstaɪn/; gebore [[21 Februarie]] [[1969]]) is 'n Amerikaanse [[podsending]]aanbieder, [[skrywer]] en voormalige professor in evolusionêre biologie. Hy het van 2002 tot 2017 in die fakulteit van Evergreen State College gedien, toe hy bedank het in die nasleep van 'n reeks kampusproteste oor rasse-gelykheid by Evergreen, wat Weinstein onder nasionale aandag gebring het. Soos sy broer [[Eric Weinstein]], is hy in 'n 2018 [[New York Times]]-essay deur rubriekskrywer Bari Weiss as 'n lid van die [[intellektuele donker web]] genoem. Weinstein is gekritiseer vir die maak van valse stellings oor COVID-19-behandelings en -entstowwe, en vir die verspreiding van waninligting oor [[MIV]]/[[VIGS]].<ref name="Smith 2025">{{cite journal |last1=Smith |first1=Tara C. |title=HIV Denial in the COVID Era |journal=AIDS and Behavior |date=2025 |volume=29 |issue=1 |pages=309–316 |doi=10.1007/s10461-024-04528-3 |doi-access=free |pmid=39395068 |issn=1573-3254 |pmc=11739256 |type=literature review}}</ref> ==Onderwys en opleiding== Weinstein, 'n boorling van Suid-Kalifornië,<ref>{{cite news |last1=Herzog |first1=Katie |title=After Evergreen |url=https://www.thestranger.com/features/2018/05/24/26472992/after-evergreen |work=The Stranger |date=23 Mei 2018 |language=en}}</ref> het sy voorgraadse studies aan die Universiteit van Pennsilvanië begin. As eerstejaarstudent het hy 'n brief aan die skoolkoerant geskryf waarin hy seksuele teistering van ontkleedansers by 'n Zeta Beta Tau-broederskappartytjie veroordeel het.<ref>{{Cite news |url=https://www.chronicle.com/article/The-Professor-Who-Roiled/240267 |title=The Professor Who Roiled Evergreen State Is No Stranger to Campus Controversy |last=Bartlett |first=Tom |date=5 Junie 2017 |work=The Chronicle of Higher Education |access-date=8 Mei 2019 |language=en-US |issn=0009-5982 |url-access=limited}}</ref> Nadat hy teistering vir die brief ervaar het, het hy na die Universiteit van Kalifornië, Santa Cruz, oorgeplaas, waar hy sy vrou, Heather Heying, ontmoet het en in 1993 'n voorgraadse graad in [[biologie]] voltooi het.<ref>{{Cite news |url=https://www.chronicle.com/article/The-Professor-Who-Roiled/240267 |title=The Professor Who Roiled Evergreen State Is No Stranger to Campus Controversy |last=Bartlett |first=Tom |date=5 Junie 2017 |work=The Chronicle of Higher Education |access-date=8 Mei 2019 |language=en-US |issn=0009-5982 |url-access=limited}}</ref> Weinstein het in 2009 'n PhD in evolusionêre biologie aan die Universiteit van Michigan verwerf.<ref name="About">{{cite web |title=About |url=https://www.bretweinstein.net/about-bret-weinstein |website=BretWeinstein.net |access-date=23 Februarie 2025}}</ref><ref name="Effinger 2021">{{cite news |last1=Effinger |first1=Anthony |title=A Progressive Biologist From Portland Is One of the Nation's Leading Advocates for Ivermectin |url=https://www.wweek.com/news/2021/09/15/a-progressive-biologist-from-portland-is-one-of-the-nations-leading-advocates-for-ivermectin/ |access-date=23 Februarie 2025 |work=Willamette Week |date=15 September 2021 |language=en}}</ref> ==Loopbaan== ===Evergreen State College=== Tot 2017 was Weinstein 'n professor in biologie aan Evergreen State College in die staat Washington. In 2002 was hy medeskrywer van 'n artikel oor "''The Reserve-Capacity Hypothesis''", wat voorgestel het dat die telomeriese verskille tussen mense en laboratoriummuise wetenskaplikes daartoe gelei het om die risiko's wat nuwe middels vir mense inhou in die vorm van hartsiektes, lewerdisfunksie en verwante orgaanversaking te onderskat.<ref name="Weinstein 2002">{{cite journal |doi=10.1016/S0531-5565(02)00012-8 |pmid=11909679 |title=The reserve-capacity hypothesis: Evolutionary origins and modern implications of the trade-off between tumor-suppression and tissue-repair |journal=Experimental Gerontology |volume=37 |issue=5 |pages=615–27 |year=2002 |last1=Weinstein |first1=Bret S. |last2=Ciszek |first2=Deborah |s2cid=12912742}}</ref><ref>{{cite news |first=Michael |last=Zimmerman |title=Unseen Dangers in Laboratory Protocols |work=HuffPost |date=19 Maart 2012 |url=https://www.huffingtonpost.com/michael-zimmerman/of-mice-and-men-unseen-da_b_1352201.html}}</ref><ref name="Weinstein 2020">{{cite AV media |last=Weinstein |first=Eric |series=The Portal |title=Episode 19: The Prediction and the DISC |date=19 Februarie 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=JLb5hZLw44s |type=video |via=YouTube}}</ref> ===="Dag van Afwesigheid"==== In Maart 2017 het Weinstein 'n brief aan Evergreen-fakulteit geskryf waarin hy beswaar gemaak het teen 'n voorstel rakende die kollege se dekades oue tradisie om 'n "Dag van Afwesigheid" te vier, waartydens etniese minderheidstudente en fakulteit vrywillig van die kampus sou wegbly om hul bydraes tot die kollege uit te lig. 'n Administrateur het voorgestel dat wit deelnemers vir daardie jaar van die kampus af bly en genooi word om 'n program oor rassekwessies buite die kampus by te woon.<ref name="Svrluga 2017">{{cite news |first1=Susan |last1=Svrluga |first2=Joe |last2=Heim |url=https://www.washingtonpost.com/news/grade-point/wp/2017/06/01/threats-shut-down-college-embroiled-in-racial-dispute/ |title=Threat shuts down college embroiled in racial dispute |newspaper=The Washington Post |date=1 Junie 2017 |url-access=limited}}</ref> Weinstein het geskryf dat die verandering 'n gevaarlike presedent geskep het: “Daar is 'n groot verskil tussen 'n groep of koalisie wat besluit om vrywillig van 'n gedeelde ruimte afwesig te wees om hul noodsaaklike en ondergewaardeerde rolle uit te lig ... en 'n groep wat 'n ander groep aanmoedig om weg te gaan. Die eerste is 'n kragtige oproep tot bewussyn, wat natuurlik die logika van onderdrukking verlammend is. Die tweede is 'n vertoon van [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]], en 'n daad van onderdrukking op sigself.” —  Bret Weinstein, in 'n boodskap aan die geleentheidsorganiseerder, Rashida Love <ref>{{cite web |url=https://app.leg.wa.gov/committeeschedules/Home/Document/170557 |title=Correspondence Between Bret Weinstein and Rashida Love |access-date=6 November 2019 |year=2017}}</ref> Die organiseerders van die geleentheid het geantwoord dat deelname vrywillig was en dat die geleentheid nie impliseer dat alle wit mense moet vertrek nie.<ref>{{cite news |last=Hartocollis |first=Anemona |title=A Campus Argument Goes Viral. Now the College Is Under Siege. |newspaper=The New York Times |date=16 Junie 2017 |url=https://www.nytimes.com/2017/06/16/us/evergreen-state-protests.html |url-access=limited}}</ref> Die Washington Post het berig dat rassespanning dwarsdeur 2017 by Evergreen gesidder het.<ref name="Svrluga 2017"/> Mei 2017 het studenteproteste die kampus ontwrig en 'n aantal veranderinge aan die kollege geëis. Die proteste het bewerings van [[rassisme]], onverdraagsaamheid en dreigemente behels; dit het nasionale aandag op Evergreen geplaas; en verdere debat oor [[vryheid van spraak]] op kollegekampusse ontketen.<ref name="AbSpegman 2017">{{cite news |author1=AbSpegman |title=Evergreen settles with Weinstein, professor at the center of campus protests |url=https://www.theolympian.com/news/local/article173710596.html |access-date=23 Februarie 2025 |work=The Olympian |date=18 September 2017}}</ref> Tydens die proteste het betogers een van Weinstein se klasse (wat hy in 'n openbare park aangebied het) binnegegaan en hom gekonfronteer, hom luidkeels van rassisme beskuldig, geëis dat hy bedank, en die klas gedwing om op te breek.<ref name="Pemberton 2017">{{cite news |url=https://www.theolympian.com/news/local/education/article175061841.html |title=A school year of events that led to chaos at The Evergreen State College |first=Lisa |last=Pemberton |work=The Olympian |date=23 September 2017 |access-date=19 Julie 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://thehill.com/opinion/judiciary/448711-oberlin-college-case-shows-how-universities-are-losing-their-way |title=Oberlin College case shows how universities are losing their way |first=Anjelica |last=Tan |date=15 Junie 2019 |website=The Hill |access-date=12 Mei 2020}}</ref> Weinstein is deur die Hoof van die Kampuspolisie aangeraai om tydelik van die kampus weg te bly vir sy veiligheid.<ref name="Mikkelsen 2017">{{cite news |last1=Mikkelsen |first1=Drew |title=Professor told he's not safe on campus after college protests |url=https://www.king5.com/news/local/olympia/professor-told-hes-not-safe-on-campus-after-college-protests/443098670 |access-date=21 September 2021 |work=King 5 News |date=27 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170623231051/https://www.king5.com/news/local/olympia/professor-told-hes-not-safe-on-campus-after-college-protests/443098670 |archive-date=23 Junie 2017}}</ref> Weinstein en sy vrou, Heather Heying, het 'n regsgeding teen die skool aanhangig gemaak en beweer dat die kollege se president nie die kampuspolisie gevra het om studentebetogers te onderdruk nie.<ref name="Jaschik 2017">{{cite news |last1=Jaschik |first1=Scott |title=Who Defines What Is Racist? |url=https://www.insidehighered.com/news/2017/05/30/escalating-debate-race-evergreen-state-students-demand-firing-professor |access-date=23 February 2025 |work=Inside Higher Ed |date=29 Mei 2017 |url-access=limited |language=en}}</ref><ref name="Richardson 2017">{{cite news |last1=Richardson |first1=Bradford |title=Evergreen State students demand professor resign for failing to participate in 'Day of Absence' |url=https://www.washingtontimes.com/news/2017/may/25/evergreen-state-students-demand-professor-resign-f/ |access-date=23 Februarie 2025 |work=The Washington Times |date=25 Mei 2017}}</ref> Weinstein het ook gesê dat die kampuspolisie hom meegedeel het dat hulle hom nie kon beskerm nie, en dat hulle hom aangemoedig het om van die kampus af te bly. In plaas daarvan het Weinstein daardie dag sy biologieklas in 'n openbare park gehou.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/the-campus-mob-came-for-meand-you-professor-could-be-next-1496187482 |title=The Campus Mob Came for Me—and You, Professor, Could Be Next |first=Bret |last=Weinstein |newspaper=The Wall Street Journal |date=30 Mei 2017 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/volokh-conspiracy/wp/2017/05/26/professor-told-hes-not-safe-on-campus-after-college-protests-at-evergreen-state-university-washington/ |title=Opinion: 'Professor told he's not safe on campus after college protests' at Evergreen State College (Washington) |last=Volokh |first=Eugene |date=26 Mei 2017 |newspaper=The Washington Post |access-date=29 Januarie 2021 |url-access=limited}}</ref> 'n Skikking is in September 2017 bereik waarin Weinstein en Heying bedank het en elk $250,000 ontvang het, nadat hulle $3.8 miljoen in skadevergoeding geëis het.<ref name="AbSpegman 2017" /> ===Post-Evergreen aktiwiteit=== Na sy bedanking van Evergreen State College het Weinstein by verskeie geleenthede op die podsendings van Sam Harris<ref>{{cite web |last1=Harris |first1=Sam |date=19 Desember 2017 |title=Episode 109: Biology and Culture: A Conversation with Bret Weinstein |url=https://samharris.org/podcasts/109-biology-culture/ |website=Making Sense |type=podcast |access-date=1 Augustus 2019}}</ref> en Joe Rogan verskyn en twee debatte tussen Harris en [[Jordan Peterson]] gemodereer.<ref>{{cite web |last1=Ruffolo |first1=Michael |title=Sam Harris and Jordan Peterson waste a lot of time, then talk about God for 20 minutes |url=https://www.nationalobserver.com/2018/06/26/analysis/sam-harris-and-jordan-peterson-waste-lot-time-then-talk-about-god-20-minutes |website=National Observer |access-date=August 1, 2019 |date=26 Junie 2018}}</ref> Weinstein het in 2018 voor die Amerikaanse Huis van Toesig Komitee verskyn om vryheid van spraak op universiteitskampusse te bespreek<ref>{{cite news |first=Joey |last=Vazquez |title=Congressional hearing explores freedom of speech crisis on college campuses |work=Washington Examiner |date=23 Mei 2018 |url=https://www.washingtonexaminer.com/red-alert-politics/congressional-hearing-explores-freedom-of-speech-crisis-on-college-campuses}}</ref><ref>{{cite web |publisher=United States House of Representatives Committee on Oversight and Government Reform |title=Hearing – Challenges to the Freedom of Speech on College Campuses: Part II |date=22 Mei 2018 |url=https://oversight.house.gov/hearing/challenges-to-the-freedom-of-speech-on-college-campuses-part-ii/ |access-date=27 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222091930/https://oversight.house.gov/hearing/challenges-to-the-freedom-of-speech-on-college-campuses-part-ii/ |archive-date=22 Desember 2018 |url-status=dead}}</ref> en het in die 2019 dokumentêr ''No Safe Spaces'' verskyn, wat die Evergreen-voorvalle dokumenteer.<ref>{{cite news |last1=Fund |first1=John |title=In ''No Safe Spaces'', an Odd Couple Teams Up to Fight Free-Speech Bans |url=https://www.nationalreview.com/2019/11/documentary-no-safe-spaces-adam-carolla-dennis-prager-fight-free-speech-bans/ |work=National Review |date=3 November 2019}}</ref> Hy is in 'n 2018 ''[[The New York Times|New York Times]]''-essay deur rubriekskrywer Bari Weiss genoem as 'n prominente lid van die "[[intellektuele donker web]]". Die term is deur Weinstein se broer Eric geskep en het verwys na 'n losse netwerk van openbare figure wat gekant is teen linkse identiteitspolitiek en politieke korrektheid.<ref name="Postill 2024">{{cite book |last1=Postill |first1=John |title=The Anthropology of Digital Practices: Dispatches from the Online Culture Wars |date=2024 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-1-003-85133-2 |chapter=Introduction |page=8 |doi=10.4324/9781003335238 |quote=Other notable figures were Jordan Peterson, Bret Weinstein (Eric Weinstein's brother), his wife Heather Heying, Ben Shapiro, Joe Rogan, Dave Rubin, and Christina Hoff Sommers.}}</ref> In Junie 2019 het Weinstein<ref>{{cite web |last1=Weinstein |first1=Bret |date=30 Junie 2019 |work=DarkHorse Podcast |title=Benjamin Boyce - Bret Weinstein's DarkHorse Podcast #2 |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/benjamin-boyce-bret-weinsteins-darkhorse-podcast-2/id1471581521?i=1000459815271 |via=Apple Podcasts |access-date=24 Augustus 2022}}</ref> die ''DarkHorse Podcast'' op sy [[YouTube]]-kanaal begin,<ref>{{cite web |last1=Weinstein |first1=Bret |title=Bret Weinstein: Evergreen, Project Veritas, & Censorship with Benjamin Boyce |url=https://www.youtube.com/watch?v=gd6S73Hcws4 |date=30 Junie 2019 |access-date=24 Augustus 2022 |type=video |via=YouTube}}</ref> wat gewoonlik saam met sy vrou Heather aangebied word. Hul eerste gas was Andy Ngo.<ref name="Effinger 2021"/> Ander gaste het Harris, Glenn Loury, Douglas Murray, John Wood Jr., Thomas Chatterton Williams en Coleman Hughes ingesluit. Onderwerpe vir die [[podsending]] fokus dikwels op [[Aktuele gebeurtenis|aktuele gebeure]], [[wetenskap]] en [[kultuur]].<ref>{{cite web |last1=Weinstein |first1=Bret |last2=Heying |first2=Heather |date=n.d. |title=DarkHorse Podcast |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/bret-weinstein-darkhorse-podcast/id1471581521 |via=Apple Podcasts |access-date=26 September 2020}}</ref> Weinstein was 'n 2019–2020 James Madison Program Visiting Fellow aan [[Princeton-universiteit]], wat vir die 2020–2021 jaar voortgeduur het.<ref>{{cite web |url=https://jmp.princeton.edu/announcements/james-madison-program-announces-2019-20-fellows |title=The James Madison Program announces 2019–20 fellows |publisher=Princeton University |date=12 April 2019 |access-date=19 Julie 2020 |archive-date=10 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710121439/https://jmp.princeton.edu/announcements/james-madison-program-announces-2019-20-fellows |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jmp.princeton.edu/about/people/visiting |title=Current Visiting Fellows &#124; James Madison Program |website=jmp.princeton.edu |access-date=23 September 2020 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405144024/https://jmp.princeton.edu/about/people/visiting |url-status=dead}}</ref> ==Waninligting oor gesondheid== ===COVID-19=== Verdere inligting: [[Samesweringsteorieë oor die Covid-19-pandemie|COVID-19-waninligting]] en [[Samesweringsteorieë oor die Covid-19-pandemie|Ivermektien tydens die COVID-19-pandemie]] Tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]] het Weinstein verskeie openbare verskynings gemaak waarin hy die gebruik van die antiparasitiese middel [[ivermektien]] bepleit het om die siekte te voorkom of te behandel en die doeltreffendheid van [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstowwe]] af te speel.<ref name="Baker 2022">{{cite journal |last1=Baker |first1=Stephanie A. |last2=Maddox |first2=Alexia |title=From COVID-19 Treatment to Miracle Cure: The Role of Influencers and Public Figures in Amplifying the Hydroxychloroquine and Ivermectin Conspiracy Theories during the Pandemic. |journal=M/C Journal |date=2022 |volume=25 |issue=1 |doi=10.5204/mcj.2872 |doi-access=free |issn=1441-2616}}</ref> 'n Resensie in die akademiese tydskrif ''AIDS and Behavior'' sê Weinstein was "instrumenteel in die verspreiding van COVID-waninligting".<ref name="Smith 2025"/> Geneesheer David Gorski, redakteur van ''Science-Based Medicine'', beskryf Weinstein as 'n prominente "COVID-19-teenstander"<ref name="Gorski 2021">{{cite web |last1=Gorski |first1=David |title=Ivermectin is the new hydroxychloroquine, take 2 |url=https://sciencebasedmedicine.org/ivermectin-is-the-new-hydroxychloroquine-take-2/ |website=Science-Based Medicine |access-date=23 Februarie 2025 |date=21 Junie 2021}}</ref> en "een van die voorste verskaffers van COVID-19-waninligting", en verwys na sy verskynings op ''The Joe Rogan Experience'' en ''Real Time with Bill Maher''.<ref name="Effinger 2021"/> 'n Artikel in ''Canadian Family Physician'' beskryf Weinstein as een van die "intelligente waninformeerders", wie se akademiese en aanbiedingsvaardighede hul mediese waninligting 'n "oppervlakkige lug van geloofwaardigheid" gee.<ref name="Dainton 2022">{{cite journal |last1=Dainton |first1=Christopher |last2=Wong |first2=Jenna |title=Repairing our broken relationship with the vaccine hesitant: Empathy, compassion, and humility are needed |journal=Canadian Family Physician |date=2022 |volume=68 |issue=3 |pages=211–213 |doi=10.46747/cfp.6803211 |doi-access=free |pmid=35292461 |pmc=9833200}}</ref> Weinstein het foutiewe bewerings gemaak dat [[ivermektien]] COVID-19 kan voorkom of behandel, en dit "'n byna perfekte COVID-profilaktiese middel" genoem.<ref name="Goldhill 2022">{{cite news |last1=Goldhill |first1=Olivia |title=Encouraged by right-wing doctor groups, desperate patients turn to ivermectin for long Covid |url=https://www.statnews.com/2022/07/26/ivermectin-has-become-a-popular-treatment-for-long-covid-with-a-push-from-doctors-with-ties-to-right-wing-political-groups/ |access-date=23 Februarie 2025 |work=STAT News |date=26 Julie 2022}}</ref> Daar is geen goeie bewyse om sulke bewerings te staaf nie.<ref name="Paolo 2021">{{cite web |last1=Paolo |first1=William |title=Ivermectin is the new hydroxychloroquine, take 4: Bret Weinstein misrepresents meta-analyses |url=https://sciencebasedmedicine.org/ivermectin-is-the-new-hydroxychloroquine-take-4-bret-weinstein-misrepresents-meta-analyses/ |access-date=23 Februarie 2025 |website=Science-Based Medicine |date=2 Augustus 2021}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bartoszko |first1=Jessica J |last2=Siemieniuk |first2=Reed A C |last3=Kum |first3=Elena |display-authors=etal |date=26 April 2021 |title=Prophylaxis against covid-19: living systematic review and network meta-analysis |journal=BMJ |volume=373 |issue=n949 |pages=n949 |doi=10.1136/bmj.n949 |pmc=8073806 |pmid=33903131}}</ref><ref>World Health Organization, Therapeutics and COVID-19: living guideline, 6 Julie 2021, World Health Organization (WHO), 2021, WHO/2019-nCoV/therapeutics/2021.2 |10665/342368 |hdl, Therapeutics and COVID-19: living guideline, https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-therapeutics-2021.2, World Health Organization , argief https://web.archive.org/web/20210806093733/https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-therapeutics-2021.2 , argief datum 6 Augusus 2021 , 6 Julie 2021</ref> Weinstein het ivermektien-voorstander Pierre Kory op sy DarkHorse-podsending aangebied om die middel te bespreek,<ref name="Merlan 2021b" /><ref name="Gonzalez 2021">{{Cite web |last=Gonzalez |first=Oscar |date=9 Julie 2021 |title=Can ivermectin be used to treat COVID-19? What you should know |url=https://www.cnet.com/news/can-ivermectin-be-used-to-treat-covid-19-what-you-should-know/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806041728/https://www.cnet.com/news/can-ivermectin-be-used-to-treat-covid-19-what-you-should-know/ |archive-date=6 Augustus 2021 |website=CNET |language=en}}</ref> en het gepleit vir die gebruik van ivermektien op ander podsendings en televisienuusverskynings.<ref>{{Cite news |last=Bolies |first=Corbin |date=16 Julie 2021 |title=Tucker Carlson Hyped These Fringe COVID Theories. The Science Just Fell Apart. |language=en |work=The Daily Beast |url=https://www.thedailybeast.com/covid-studies-on-child-mask-wearing-ivermectin-are-retracted |access-date=22 Julie 2021}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gertz |first=Matt |date=16 Julie 2021 |title=A big study supporting ivermectin, Fox's latest miracle COVID treatment, was just retracted |url=https://www.mediamatters.org/fox-news/big-study-supporting-ivermectin-foxs-latest-miracle-covid-treatment-was-just-retracted |access-date=27 Julie 2021 |website=Media Matters for America |language=en}}</ref> Weinstein het ivermektien tydens 'n regstreekse video geneem en gesê dat beide hy en sy vrou nie ingeënt is nie weens hul vrese oor COVID-19-entstowwe.<ref name="Merlan 2021a">{{cite web |title=Why Is the Intellectual Dark Web Suddenly Hyping an Unproven COVID Treatment? |website=Vice |date=24 Junie 2021 |url=https://www.vice.com/en/article/why-is-the-intellectual-dark-web-suddenly-hyping-an-unproven-covid-treatment/ |first=Anna |last=Merlan}}</ref> Op Rogan se podsending het Weinstein gesê dat ivermektien alleen "goed genoeg is om die pandemie op enige stadium te beëindig" en beweer dat die middel se ware doeltreffendheid teen COVID-19 onderdruk word om entstowwe te bevorder vir die finansiële voordeel van "''Big Pharma''".<ref name="Piper 2021">{{cite news |last1=Piper |first1=Kelsey |title=The dubious rise of ivermectin as a Covid-19 treatment, explained |url=https://www.vox.com/future-perfect/22663127/ivermectin-covid-treatments-vaccines-evidence |access-date=23 Februarie 2025 |work=Vox |date=17 September 2021}}</ref> Nadat Weinstein en Heying se YouTube-kanale gedemonetiseer is in reaksie op hul bewerings oor ivermektien, het hulle hul daaropvolgende uitsendings na die alternatiewe video-deelplatform Odysee verskuif.<ref name="Merlan 2021b">{{Cite web |last=Merlan |first=Anna |date=1 Julie 2021 |title=The Ivermectin Advocates' War Has Just Begun |url=https://www.vice.com/en/article/ivermectin-covid-treatment-advocates-rogan-weinstein-hecker/ |access-date=1 Julie 2021 |website=Vice |language=en}}</ref> In 'n episode van ''Tucker Carlson Today'' het Weinstein gesê dat as ivermektien funksioneer soos hy gedink het dit doen, dan "sal die debat oor die entstowwe per definisie verby wees."<ref name="Pengelly 2021">{{cite news |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/aug/23/fda-horse-message-ivermectin-covid-coronavirus |title='You are not a horse': FDA tells Americans stop taking dewormer for Covid |date=23 Augustus 2021 |first=Mark |last=Pengelly}}</ref> Weinstein het later gesê hy was verkeerd om te sê dat 'n studie 'n 100% effektiewe ivermektienprotokol vir die voorkoming van COVID getoon het.<ref>{{cite web |type=video |url=https://www.youtube.com/watch?v=PqjbvBa3XIQ |title=Bret and Heather 94th DarkHorse Podcast Livestream: Is it Later Than We Think? |via=YouTube |host1=Weinstein, Bret |host2=Heying, Heather |date=28 Augustus 2021 |time=29:55 |quote=Omdat dit 100% sukses gerapporteer het met die voorkoming van COVID in diegene wat behandel is, het dit wel 'n impak op die vraag 'Is daar 'n profilaktiese protokol wat so hoogs effektief sou wees?', en ons moet aanvaar dat die antwoord 'nee' is totdat ons bewyse anders sien [...] Aanvanklik toe ek van hierdie studie gepraat het, het ek dit beskryf as 'n suggestie dat daar 'n Ivermektien-protokol was wat 100% effektief was, wat nooit deur die studie geïmpliseer is nie, want die studie was 'n kombinasie van Ivermektien en Karrageen [...] En nou op hierdie punt sou ek sê, geen gewig moet hoegenaamd aan die studie gegee word nie..}}</ref> Weinstein het aan ''Haaretz'' gesê dat, ten spyte daarvan dat hy nie self teen COVID-19 ingeënt is nie, hy entstowwe in die algemeen ondersteun en glo dat [[Boodskapper-RNS-entstof| boodskapper-RNS-entstowwe]] belofte inhou ten spyte van wat hy beweer "'n paar duidelike ontwerpfoute" is.<ref name="Sharir 2021" /> Weinstein het valslik beweer dat die piekproteïen wat deur COVID-19-entstowwe geproduseer word of daarin voorkom, "baie gevaarlik" en "sitotoksies" is.<ref name="Kertscher 2021">{{cite news |last1=Kertscher |first1=Tom |title=No sign that the COVID-19 vaccines' spike protein is toxic or 'cytotoxic' |url=https://www.politifact.com/factchecks/2021/jun/16/youtube-videos/no-sign-covid-19-vaccines-spike-protein-toxic-or-c/ |access-date=25 Februarie 2025 |work=Politifact |date=16 Junie 2021}}</ref><ref name="Reuters 2021">{{cite news |author1=<!--anonymous author(s)--> |title=Fact Check: COVID-19 vaccines are not 'cytotoxic' |url=https://www.reuters.com/article/factcheck-vaccine-cytotoxic-idUSL2N2O01XP/ |access-date=25 Februarie 2025 |agency=Reuters |date=18 Junie 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=What do we know about the toxicity of spike proteins made from COVID-19 vaccines? |url=https://health-desk.org/articles/what-do-we-know-about-the-toxicity-of-spike-proteins-made-from-covid-19-vaccines |access-date=28 Augustus 2021 |work=health-desk.org |language=en |quote="Valse bewerings oor die toksisiteit van piekproteïene van COVID-19-inenting interpreteer studies dikwels verkeerd en neem nie in ag hoe piekproteïene van COVID-19-inenting anders optree as die piekproteïene van natuurlike COVID-19-infeksie nie."}}</ref> Eric Topol, vise-president van die Scripps Navorsingsinstituut, het verklaar dat Weinstein se standpunt oor mRNA-entstowwe "heeltemal onverantwoordelik is. Dit is roekeloos. Dit is siek. Dit is roofdieragtig. Dit is regtig hartseer."<ref name="Effinger 2021"/> In 'n 2024-snit van die ''Tucker Carlson Network''-podsending wat wyd op [[Instagram]] gedeel is, het Weinstein beweer dat die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) se voorgestelde pandemieverdrag om lidlande te help om toekomstige uitbrake van aansteeklike siektes te voorkom en daarvoor voor te berei, gebruik kan word om Amerikaanse burgers van hul Eerste Wysigingsregte op [[vryheid van spraak]] te ontneem. Hy het ook later beweer dat die WGO-verdrag "nasionale en persoonlike soewereiniteit" sou uitskakel.{{r|Ahmed 2024}} Die verdrag sou egter geen vermoë hê om Amerikaanse wetgewing te oorheers of die Amerikaanse Grondwet te verander nie, wat die hoogste wet van die land in die Verenigde State is.<ref name="Ahmed 2024">{{cite news |last1=Ahmed |first1=Sofia |title=World Health Organization’s pandemic plan mischaracterized |url=https://www.politifact.com/factchecks/2024/may/15/bret-weinstein/the-world-health-organizations-pandemic-plan-wont/ |access-date=26 Februarie 2025 |work=Politifact |date=15 Mei 2024}}</ref> ===HIV/AIDS=== Weinstein is een van verskeie sosiale media-beïnvloeders wie se COVID-konsensusteenstand gepaardgaan met die bevordering van [[MIV/vigsontkenning]].<ref name="Smith 2025">{{cite journal |last1=Smith |first1=Tara C. |title=HIV Denial in the COVID Era |journal=AIDS and Behavior |date=2025 |volume=29 |issue=1 |pages=309–316 |doi=10.1007/s10461-024-04528-3 |doi-access=free |pmid=39395068 |issn=1573-3254 |pmc=11739256 |type=literature review}}</ref> Weinstein het in Februarie 2024 in 'n episode van die ''Joe Rogan Experience''-podsending verskyn en verkeerdelik verklaar dat sommige mense met VIGS nie met die menslike immuniteitsgebreksvirus (MIV) besmet is nie.<ref name="Al-Sibai 2024">{{cite news |last1=Al-Sibai |first1=Noor |title=Joe Rogan's Idiotic New Theory: AIDS Is Caused by Poppers |url=https://futurism.com/neoscope/joe-rogan-aids |access-date=February 23, 2025 |work=Futurism |date=17 Februarie 2024}}</ref><ref name="Smith 2025"/> Weinstein het saamgestem met Rogan se valse bewering dat partydwelms soos poppers 'n "belangrike faktor" vir VIGS is, en die idee dat MIV nie VIGS veroorsaak nie "verrassend oortuigend" genoem.<ref name="Merlan 2024b">{{cite news |last1=Merlan |first1=Anna |title=How covid conspiracy theories led to an alarming resurgence in AIDS denialism |url=https://www.technologyreview.com/2024/08/07/1095762/covid-conspiracies-hiv-aids-denial-public-health/ |access-date=26 Februarie 2025 |work=MIT Technology Review |date=7 Augustus 2024 |url-access=limited |language=en}}</ref> Die Amerikaanse Stigting vir VIGS-navorsing het op die podsending gereageer en gesê: "Dit is teleurstellend om te sien dat platforms gebruik word om ou, ongegronde teorieë oor MIV te versprei. [...] Die feit is dat die menslike immuniteitsgebreksvirus (MIV), onbehandeld, VIGS veroorsaak. [...] Mnr. Rogan en mnr. Weinstein doen hul luisteraars 'n ondiens aan deur valse inligting te versprei".<ref name="Merlan 2024a">{{cite news |last1=Merlan |first1=Anna |title=Joe Rogan and Bret Weinstein Promote AIDS Denialism to an Audience of Millions |url=https://www.vice.com/en/article/joe-rogan-and-bret-weinstein-promote-aids-denialism-to-an-audience-of-millions/ |access-date=23 Februarie 2025 |work=Vice |date=15 Februarie 2024}}</ref> ==Politieke sienings== Tussen 2017 en 2021 het Weinstein homself op verskillende maniere beskryf as [[Liberalisme|liberaal]], progressief,<ref name="Sharir 2021">{{cite news |last1=Sharir |first1=Moran |title='There's an undercurrent on the American left that regards Jews as suspect' |url=https://www.haaretz.com/us-news/.premium.MAGAZINE-there-s-an-undercurrent-on-the-american-left-that-regards-jews-as-suspect-1.10004358 |work=Haaretz |date=16 Julie 2021 |language=en |type=interview}}</ref><ref>{{cite news |last1=Weinstein |first1=Bret |title=The Phenomenon of Left and Right |url=https://jewishjournal.com/commentary/columnist/237420/phenomenon-left-right/ |work=The Jewish Journal |date=17 Augustus 2018}}</ref> en links-libertaries.<ref name="JRE 2017">{{cite web |title=Joe Rogan Experience #970 - Bret Weinstein |url=https://youtube.com/watch?v=xq4Y87idawk |publisher=PowerfulJRE |access-date=23 Februarie 2025 |type=video |via=YouTube |date=2 Junie 2017}}</ref> In 2020 het hy Unity 2020 aangekondig, 'n plan om twee geskikte kandidate, elk geassosieer met een van beide groot politieke partye, vir die komende Amerikaanse presidensiële verkiesings te nomineer om as 'n span te regeer.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalreview.com/2020/07/interview-bret-weinstein-unity-2020-ticket-proposal/ |title=The Unity 2020 Ticket: An Interview with Bret Weinstein |first=Matt |last=Bitton |website=[[National Review]] |date=30 Julie 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://articlesofunity.org/ |title=A Plan to Save Our Republic |publisher=Unity 2020 |archive-date=11 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811190347/https://articlesofunity.org/ |url-status=usurped}}</ref> Vroeg in 2024 het hy Robert F. Kennedy Jr. vir die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2024|2024 Amerikaanse presidensiële verkiesing]] verkies.<ref>{{cite tweet |user=BretWeinstein |number=1757075936371961898 |title=RFK Jr. is fighting to restore the consent of the governed—a central pillar of the West. His battle with corruption has led to vicious slanders against him, which some in the Kennedy family have joined and amplified. He doesn't owe them an apology. He is fighting for them too. |first=Bret |last=Weinstein |date=13 Februarie 2024}}</ref> Na Kennedy se onttrekking aan die wedloop het Weinstein vir [[Donald Trump]] beywer.<ref name="Ball 2024">{{cite news|last=Ball |first=Molly |date=29 September 2024 |title=Coalition of the 'Weird' Mobilizes for Trump |url=https://www.wsj.com/politics/elections/coalition-of-the-weird-mobilizes-for-trump-5145e4a4 |access-date=8 Oktober 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241003143541/https://www.wsj.com/politics/elections/coalition-of-the-weird-mobilizes-for-trump-5145e4a4 |archive-date=3 Oktober 2024 |language=en |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Weinstein, Brett}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] mn92ocswrvmmqrjd7dxxdue7f2p73na 0 429251 2892465 2846017 2026-04-10T19:15:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892465 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Emmanuel Adebayor | image = [[Beeld:Emmanuel Adebayor - Lech - Manchester 026.jpg|senter|raamloos|180px]] | image_size = | caption = Adebayor in 2010 | fullname = Sheyi Emmanuel Adebayor<ref name="Sheyi Emmanuel Adebayor">{{cite web | title = Sheyi Emmanuel Adebayor | url = https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur60000000000000000000020809.html | publisher = L'équipe.fr | access-date =31 October 2010 | language = fr}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1984|2|26|df=yes}}<ref name=PremLeagueProfile>{{cite web|title=Emmanual Adebayor|url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/emmanuel-adebayor|work=Player Profiles|publisher=[[Premier League]]|access-date=13 June 2012|archive-date=11 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150811103826/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/emmanuel-adebayor|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Lomé]], Togo | height = 1,91 m | position = Doelskieter | currentclub = | youthyears1 = 1998–1999 | youthyears2 = 1999–2001 | youthclubs1 = [[OC Agaza]] | youthclubs2 = [[FC Metz|Metz]] | years1 = 2001–2003 | clubs1 = [[FC Metz|Metz]] | caps1 = 44 | goals1 = 15 | years2 = 2003–2006 | clubs2 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps2 = 78 | goals2 = 18 | years3 = 2006–2009 | clubs3 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps3 = 104 | goals3 = 46 | years4 = 2009–2012 | clubs4 = [[Manchester City]] | caps4 = 34 | goals4 = 15 | years5 = 2011 | clubs5 = → [[Real Madrid]] (leen) | caps5 = 14 | goals5 = 5 | years6 = 2011–2012 | clubs6 = → [[Tottenham Hotspur]] (leen) | caps6 = 33 | goals6 = 17 | years7 = 2012–2015 | clubs7 = [[Tottenham Hotspur]] | caps7 = 59 | goals7 = 18 | years8 = 2016 | clubs8 = [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] | caps8 = 12 | goals8 = 1 | years9 = 2017–2019 | clubs9 = [[İstanbul Başakşehir F.K.|İstanbul Başakşehir]] | caps9 = 60 | goals9 = 24 | years10 = 2019 | clubs10 = [[Kayserispor]] | caps10 = 8 | goals10 = 2 | years11 = 2020 | clubs11 = [[Club Olimpia|Olimpia]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2021–2023 | clubs12 = [[AC Semassi FC|Semassi]] | caps12 = | goals12 = | totalcaps = 448 | totalgoals = 162 | nationalyears1 = 2000–2019 | nationalteam1 = [[Togolese nasionale sokkerspan|Togo]] | nationalcaps1 = 87 | nationalgoals1 = 32 }} '''Sheyi Emmanuel Adebayor''' (<small>[[Frans|Franse]] uitspraak:</small> [ɛmanɥɛl adəbɛjɔʁ]; gebore [[26 Februarie]] [[1984]]) is ’n [[Togo|Togolese]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter gespeel het. Gedurende sy loopbaan het hy vir die [[Engeland|Engelse]] klubs [[Arsenal F.C.|Arsenal]], [[Manchester City]], [[Tottenham Hotspur]] en Crystal Palace gespeel, sowel as die [[Frankryk|Franse]] klub Metz, die [[Monaco|Monegaskiese]] span [[AS Monaco|Monaco]], die [[Spanje|Spaanse]] span [[Real Madrid]], [[Turkye|Turkse]] klubs İstanbul Başakşehir en Kayserispor, [[Paraguay|Paraguaanse]] Club Olimpia en die Togolese klub Semassi. Hy is in 2008 as die [[Afrika|Afrikaanse]] Sokkerspeler van die Jaar aangewys terwyl hy by Arsenal gespeel het, en later in sy loopbaan, toe hy in 2020 by Olimpia Asunción aangesluit het, het hy die hoogste betaalde speler in Paraguay geword. Adebayor het die Togolese nasionale span by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006 FIFA Wêreldbeker]] in Duitsland verteenwoordig — die land se eerste, en tot dusver enigste, verskyning by die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]]. In Januarie 2010 was Adebayor een van die spelers betrokke toe die Togo-span se bus onder skoot gekom het op pad na die 2010 [[Afrikanasiesbeker]] in die Angolese provinsie [[Cabinda (provinsie)|Cabinda]], waarna hy uit internasionale diens getree het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c8xj09w2yxno|title='I had never seen anyone die before' - Adebayor on Togo bus attack|date=2025-01-08|website=BBC Sport|access-date=2025-05-23}}</ref> In 2013 het hy teruggekeer na die Togo-span vir die [[Afrikanasiesbeker 2013|2013 Afrikanasiesbeker]] in Suid-Afrika, waar hy hulle gehelp het om vir die kwarteindronde te kwalifiseer. Hy is Togo se topskieter van alle tye met 32 doele. Sedert sy uittrede uit professionele sokker het Adebayor die grootste deel van sy tyd aan die SEA-stigting (Sheyi Emmanuel Adebayor Foundation) gewy. Die inspirasie daarvoor spruit uit sy eie ervaring om die skool te moes verlaat omdat sy ouers nie die skoolgeld kon bekostig nie, sowel as die gewapende aanval in Angola wat hom laat besef het dat “alles op enige oomblik tot ’n einde kan kom.” In vennootskap met onder meer die [[Verenigde Nasies]] en die Franse Ontwikkelingsagentskap (''Agence française de développement''), help die stigting honderde kinders om hul vaardighede te ontwikkel in velde soos wetenskap, tegnologie, ingenieurswese, wiskunde en landbou-entrepreneurskap.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx24nqjnpw5o|title='Helping a human is better than scoring a goal' - Adebayor|date=2024-10-24|website=BBC Sport|access-date=2025-05-23}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Adebayor, Emmanuel}} [[Kategorie:Togolese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] efzxtcqcvtclfop68rxi35kies5ul4g 0 429252 2892497 2839790 2026-04-10T19:29:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892497 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gary Lineker | image = [[Lêer:Gary Linekar.jpg|raamloos|220px]] | caption = Lineker in 2023 | birth_name = Gary Winston Lineker | birth_date = {{birth date and age|1960|11|30|df=y}} | birth_place = [[Leicester]], Engeland | height = 1,77 m} | position = Doelskieter | youthyears1 = 1976–1978 | youthclubs1 = [[Leicester City F.C.|Leicester City]] | years1 = 1978–1985 | clubs1 = [[Leicester City F.C.|Leicester City]] | caps1 = 194 | goals1 = 95 | years2 = 1985–1986 | clubs2 = [[Everton FC|Everton]] | caps2 = 41 | goals2 = 30 | years3 = 1986–1989 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 103 | goals3 = 42 | years4 = 1989–1992 | clubs4 = [[Tottenham Hotspur]] | caps4 = 105 | goals4 = 67 | years5 = 1992–1994 | clubs5 = [[Nagoya Grampus]] | caps5 = 18 | goals5 = 4 | totalcaps = 461 | totalgoals = 238 | nationalyears1 = 1984 | nationalteam1 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland B]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1984–1992 | nationalteam2 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps2 = 80 | nationalgoals2 = 48 }} '''Gary Winston Lineker''' (gebore [[30 November]] [[1960]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter (aanvaller) gespeel het. Lineker is die enigste speler wat die topskutswenner in Engeland was met drie verskillende klubs: Leicester City, [[Everton FC|Everton]] en [[Tottenham Hotspur]]. Hy het ook vir [[FC Barcelona|Barcelona]] in Spanje gespeel en 80 keer vir [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] uitgedraf. Sy medi loopbaan het by die [[BBC]] begin, waar hy sedert die laat 1990’s die hoofaanbieder van die sokkerprogram ''Match of the Day'' is – die langste ampstermyn van enige aanbieder van dié program. Lineker is ook die BBC se hoofaanbieder van regstreekse sokkerwedstryde, insluitend internasionale toernooie soos die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]. Hy het ook gewerk vir [[Al Jazeera]] Sports, [[Eredivisie]] Live, [[NBC]] Sports Network en BT Sport se dekking van die [[UEFA Champions League]]. Lineker het sy sokkerloopbaan in 1978 by Leicester City begin en was die gesamentlike topskutswenner van die Eerste Divisie in 1984–85. Daarna het hy na die ligakampioene Everton geskuif, waar hy in sy debuutseisoen beide die PFA (''Professional Footballers' Association'') Speler van die Jaar en die FWA (''Football Writers' Association'') Sokkerspeler van die Jaar verower het. Daarna het hy by die Spaanse klub Barcelona aangesluit, waar hy die 1987–88 Copa del Rey en die 1989 [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwenner-beker]] gewen het. In 1989 het hy by Tottenham Hotspur aangesluit en sy tweede FWA Sokkerspeler van die Jaar gewen, sowel as die FA Cup, sy enigste groot trofee in Engelse sokker. Sy laaste klub was [[Nagoya Grampus]] in Japan, waar hy in 1994 ná twee seisoene afgetree het. Lineker het in 1984 sy debuut vir Engeland gemaak en het in 80 internasionale wedstryde gespeel, waarin hy 48 doele aangeteken het oor agt jaar. Op sy uittrede was hy Engeland se tweede hoogste doelskieter en hy bly tans die vierde hoogste, agter [[Harry Kane]], [[Wayne Rooney]] en [[Bobby Charlton]]. Sy doelgemiddeld per wedstryd is steeds een van die beste in die geskiedenis van die Engelse span.<ref>{{cite web|url=https://www.englandstats.com/player.php?pid=1207|title=englandstats.com {{!}} 1207 Harry Kane (2015 - 2021)}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/england/tab/stats/option/scorers/|title=England national football team statistics and records: top scorers|website=11v11.com|accessdate=27 May 2021}}</ref> Sy ses doele tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986 Wêreldbeker]] het hom die Goue Stewel besorg as toernooi se topskutswenner, en hy was tweede in die 1986 Ballon d'Or. Hy was weer ’n sleutelspeler in Engeland se vordering tot die halfeindronde van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990 Wêreldbeker]], waar hy vier doele aangeteken het. Hy hou steeds die Engelse rekord vir die meeste Wêreldbeker-doele. Lineker het nooit ’n geel of rooi kaart in sy hele loopbaan gekry nie, en hy het ook nooit ’n topvlak-ligatiteltrofee gewen nie.<ref>{{cite news|last=Dart|first=James|title=Multi-talented footballers|url=https://www.theguardian.com/football/2005/aug/10/theknowledge.sport|work=[[The Guardian]]|date=10 August 2005}}</ref><ref>{{cite news|last=Davies|first=Huw|title=The 16 best players never to win a league title|url=https://www.fourfourtwo.com/features/16-best-players-never-win-a-league-title|work=[[FourFourTwo]]|date=21 November 2018}}</ref> In 1990 is hy vereer met die FIFA Fair Play-toekenning. In ’n loopbaan van 16 jaar en 654 mededingende wedstryde, het hy altesaam 331 doele aangeteken, insluitend 283 op klubvlak. Ná sy uittrede is hy opgeneem in die ''English Football Hall of Fame''. ’n Ywerige ondersteuner van Leicester City, het hy in 2002 ’n konsortium gelei wat in sy ou klub belê het en dit van bankrotskap gered het. Hy is toe as erevisepresident aangestel. ==Politieke sienings== Benewens sy sokkervaardighede, is Gary Lineker bekend vir sy uitgesproke politieke sienings, wat hoofsaaklik via [[Twitter]] oorgedra word. Hy het onder andere kritiek uitgespreek op Brexit en Israel, steun vir klimaataktiviste wat die [[Wimbledon-kampioenskap]] ontwrig het, en simpatie vir vlugtelinge wat hul pad na die [[Verenigde Koninkryk]] vind.<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/a-history-of-gary-linekers-most-controversial-posts-from-rwanda-to-brexit-to-gaza-12829271|title=A history of Gary Lineker's most controversial posts - from Rwanda and Brexit to Gaza|date=2025-05-19|website=Sky News|access-date=2025-05-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/wimbledon-heather-watson-lucy-frazer-suella-braverman-times-radio-b2370633.html|title=Climate protesters ‘not going to hurt anyone’ at Wimbledon – Gary Lineker|date=2023-07-06|website=[[The Independent]]|access-date=2025-05-23}}</ref> In Mei 2025 is hy gedwing om uit sy kundige rol by die BBC te bedank nadat hy kritiek op [[Sionisme]] met 'n [[rot]]-[[Emoji|emoji]] geïllustreer het, iets wat as [[Antisemitisme|antisemities]] geïnterpreteer kon word.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.eu/article/gary-lineker-bbc-israel-palestine-rat-zionism-accusation/|title=BBC’s Gary Lineker departs after sharing post about Zionism featuring a rat|date=2025-05-19|website=politico.eu|access-date=2025-05-23}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lineker, Gary}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] pm0st3ed0bn2qan314yz7ududmgydof 0 429277 2892349 2775278 2026-04-10T16:58:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892349 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stemmi Jugoslavia.png|duimnael|Wapens van Joego-Slawië]] '''.yu''' was die [[internet]][[landkode]] [[topvlakdomein]] ([[Landkode topvlakdomein|LKTVD]]) wat in 1989 aan [[Sosialistiese Federale Republiek Joego-Slawië|SFR]] [[Sosialistiese Federale Republiek Joego-Slawië|Joego-Slawië]] toegeken is en hoofsaaklik deur [[Serwië en Montenegro]] en sy twee opvolgerstate gebruik is. Nadat [[Montenegro]] en [[Serwië]] in 2007 afsonderlike [[.me]]- en [[.rs]]-domeine verkry het, het 'n oorgangstydperk begin, en die .yu-domein het uiteindelik in 2010 verval.<ref>[http://www.rnids.rs/en/node/67 Home Page | Регистар Националног Интернет Домена Србије] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216070400/http://www.rnids.rs/en/node/67|date=16 Desember 2009}}. Besoek op 24 Mei 2025.</ref> == Geskiedenis == Die .yu ccTLD is oorspronklik aan die [[Sosialistiese Federale Republiek Joego-Slawië]] toegeken tydens die regeringsprojek vir die ontwikkeling van wetenskaplik-tegnologiese inligting (SNTIJ). Die amptelike registrante was die [[Universiteit van Maribor]] en die [[Jožef Stefan Instituut]], wat in [[Slowenië]] geleë was. Rekenaarwetenskaplike [[Borka Jerman Blažič]] het die domein in 1989 geregistreer, wat Joego-Slawië in staat gestel het om 'n internetverbinding te hê<ref name=":0">[http://siol.net/digisvet/novice/to-je-znanstvenica-ki-je-v-slovenijo-pripeljala-internet-418385 To je znanstvenica, ki je v Slovenijo pripeljala internet - siol.net] Besoek op 24 Mei 2025.</ref>. Toe die SFR Joego-Slawië ontbind het, het Slowenië, Kroasië, Bosnië en Herzegovina en Noord-Masedonië hul eie ccTLD's ([[.si]]., [[.hr]]., [[.ba]] en [[.mk]]) geregistreer. [[Republiek van Serwië (1992–2006)|Serwië]] en [[Republiek van Montenegro (1992–2006)|Montenegro]] het die [[Serwië en Montenegro|Federale Republiek Joego-Slawië]] gevorm, maar was [[Internasionale sanksies teen die Federale Republiek Joego-Slawië|destyds onder internasionale sanksies]] weens voortslepende [[Joego-Slawiese oorloë]]. Tussen 1992 en 1994 is die domein bestuur deur [[ARNES]] wat dit slegs vir e-pos gebruik het. ARNES het alle versoeke van Serwiese instellings vir nuwe domeine van die hand gewys, wat die land se toegang tot die internet ernstig beperk het. Die domein het 'n opvolgsaak geword toe die Slowene geweier het om die domeinnaam aan die Universiteit van Belgrado in Serwië af te staan, wat hulle versoek het om dit te doen. == Voormalige gebruik van .yu-domeine == Al die domeine direk onder .yu was slegs vir [[Regspersoon|regspersone]] gereserveer. Topvlakdomein is gereserveer vir federale instellings en amptelike regeringsinstellings, sowel as [[Internetdiensverskaffer|internetdiensverskaffers]]. Die [[Serwies-Ortodokse Kerk]] is ook toegelaat om .yu-domein te gebruik. Die [[Tweedevlak-domein|tweedevlakdomeine]] onder .yu sluit in: * Akademiese organisasies, soos universiteite, het die '''.ac.yu'''-domein gebruik. Die Skool vir Elektriese Ingenieurswese (ETF) aan die Universiteit van Belgrado (BG) het byvoorbeeld die etf.bg.ac.yu-domein gehad. * Opvoedkundige instellings, soos laer- en hoërskole, het die '''.edu.yu'''-domein gebruik. * Onafhanklike organisasies het die '''.org.yu'''-domein gebruik. * Korporasies het die '''.co.yu'''-domein gebruik. * Die regering het die '''.gov.yu'''-domein gebruik. [[Montenegro|Montenegrynse]] webwerwe het dikwels die [[.me|.cg.yu]]-subdomein gebruik wat gratis gegee is aan kliënte van 'n Montenegrynse ISP wat die domein beheer het, wat dit 'n gewilde opsie gemaak het vir diegene wat gekies het om nie 'n domein vir hul webwerf te koop nie. == In die media == Die domein is deel van die storie in die 2013-mini-dokumentêre film ''From Yu to Me'' ([[Afrikaans]]: ''Van Yu tot Me'')<ref name=":0" /><ref>[https://www.tanyaleighton.com/artists/aleksandra-domanovic/domanovic-2013-0060 Tanya Leighton | DOMANOVIC-2013-0060] Besoek op 24 Mei 2025.</ref>. == Sien ook == * [[.rs]] en [[.me]] die [[Landkode topvlakdomein|LKTVD]]-paar wat .''yu'' sedert 2007 vervang het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Internet TLD}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internettopvlakdomeine]] [[Kategorie:Joego-Slawië]] rug00kn9f020bguotrmtp5lfw0sipz5 0 429520 2892300 2776058 2026-04-10T15:48:56Z Jcb 223 2892300 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Bellingham Internasionale Lughawe | image = Bellingham International Airport - Washington.jpg | image-width = 250 | image2 = Bellingham International Airport, passenger terminal, June 2012.jpg | IATA = BLI | ICAO = KBLI | type = Openbaar | owner = | operator = Port of Bellingham | city-served = Bellingham metropolitaanse gebied | nativename = | image2-width = 250 | FAA = BLI | location = Whatcom County, Washington | hub = San Juan Airlines | operating_base = [[Allegiant Air]] | elevation-m = 52.1 | coordinates = {{coord|48|47|33|N|122|32|15|W|region:US|display=inline,title}} | image_map = Airport-Diagram KBLI 20240316.png | image_map_caption = FAA lughawediagram | pushpin_label = '''BLI''' | pushpin_label_position = bottom | elevation-f = 170 | website = {{Official URL}} | pushpin_map = VSA Washington#VSA | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Ligging van die lughawe in [[Washington (deelstaat)|Washington]] | r1-number = 16/34 | r1-length-m = 2 042 | r1-length-f = 6 701 | r1-surface = Teer | stat-year = 2023 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 620 000 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 61 261 | footnotes = Bron: WSDOT<ref>{{cite web|url=http://www.wsdot.wa.gov/aviation/AllStateAirports/Bellingham_BellinghamIntl.htm|title=WSDOT – Aviation – All State Airports – Bellingham International|publisher=wsdot.wa.gov}}</ref> en [[Federale Lugvaartadministrasie]] }} '''Bellingham Internasionale Lughawe''' {{Airport codes|BLI|KBLI|BLI}} 5&nbsp;km noordwes van Bellingham, in Whatcom County, Washington, Verenigde State. Die lughawe se terrein dek 886&nbsp;ha (2&nbsp;190 akker) grond,<ref>{{Cite web|url=https://skyvector.com/airport/BLI/Bellingham-International-Airport|title=BLI airport data at skyvector.com|access-date=September 18, 2022}}</ref> en is die vierde grootste kommersiële lughawe in [[Washington (deelstaat)]]. Die lughawe, geleë in 'n ongeïnkorporeerde gebied van Whatcom County,<ref>{{Cite map|url=https://www2.census.gov/geo/maps/DC2020/DC20BLK/st53_wa/county/c53073_whatcom/DC20BLK_C53073.pdf|title=2020 CENSUS - CENSUS BLOCK MAP: Whatcom County, WA|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> is 'n laekoste-alternatief vir [[Vancouver Internasionale Lughawe]], en na raming kom 65% van die passasiers uit [[Kanada]]. Dit is slegs 87 km vanaf die middestad van Vancouver, en slegs 37 km vanaf die Peace Arch-grensoorgang, waar Groter Vancouver begin. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+Lughaweverbindings: ! Redery ! Lughawe |- |[[Alaska Airlines]] |[[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle/Tacoma]] |- |[[Allegiant Air]] |[[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas]], [[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles]], [[Oakland Internasionale Lughawe|Oakland]], [[Palm Springs Internasionale Lughawe|Palm Springs]], [[Phoenix-Mesa Lughawe|Phoenix/Mesa]] <br/> '''Seisoenaal:''' [[San Diego Internasionale Lughawe|San Diego]] |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+Besigste binnelandse roetes vanaf BLI<br />(Januarie - Desember 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=OYV&Nv42146_anzr=Oryyv0tunz,%20jN:%20Oryyv0tunz%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=RITA – BTS – Transtats|publisher=transtats.bts.gov|access-date=November 7, 2024}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Rederye |- | 1 |[[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | 111,000 | Allegiant, Southwest |- | 2 |[[Seattle-Tacoma Internasionale Lughawe|Seattle/Tacoma, Washington]] | 60,180 | Alaska |- | 3 |[[Oakland Internasionale Lughawe|Oakland, Kalifornië]] | 36 400 | Allegiant, Southwest |- | 4 |[[Phoenix-Mesa Gateway Airport|Phoenix/Mesa, Arizona]] | 19 760 | Allegiant |- | 5 |[[Los Angeles Internasionale Lughawe|Los Angeles, Kalifornië]] | 15 000 | Allegiant |- | 6 |[[Palm Springs Internasionale Lughawe|Palm Springs, Kalifornië]] | 13 530 | Allegiant |- | 7 |[[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 5 350 | Southwest |- | 8 |[[San Diego Internasionale Lughawe|San Diego, Kalifornië]] | 3 400 | Allegiant |} == Lugdiensmarkaandeel == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+<br /> Januarie - Desember 2024 <ref>{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=OYV&Nv42146_anzr=Oryyv0tunz,%20jN:%20Oryyv0tunz%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf|title=Bellingham, WA: Bellingham International (BLI)|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=November 7, 2024}}</ref> ! Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Deel |- | 1 | [[Allegiant Air]] | 265,000 | 50.03% |- | 2 | [[Southwest Airlines]] | 146,000 | 27.52% |- | 3 | [[SkyWest Airlines]] | 119,000 | 22.45% |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] 9sdjj7forktvbs396qv46kcgx7jf01p 0 429641 2892480 2885149 2026-04-10T19:22:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892480 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ferenc Puskás | image = [[Beeld:Puskas (1971).tif|senter|raamloos]] | image_size = | caption = Puskás in 1971 | birth_name = Ferenc Purczeld | birth_date = {{birth date|df=y|1927|4|1}} | birth_place = [[Boedapest]], Koninkryk van Hongarye | death_date = {{death date and age|df=y|2006|11|17|1927|4|2}} | death_place = Boedapest, Hongarye | position = Aanvaller, aanvallende middelvelder | height = 1,72 m | youthyears1 = 1940–1943 | youthclubs1 = [[Budapest Honvéd FC|Kispest Honvéd]] | years1 = 1943–1956 | clubs1 = [[Budapest Honvéd FC|Budapest Honvéd]] | caps1 = 350 | goals1 = 358 | years2 = 1958–1966 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 156 | totalcaps = 530 | totalgoals = 514 | nationalyears1 = 1945–1956 | nationalteam1 = [[Hongaarse nasionale sokkerspan|Hongarye]] | nationalcaps1 = 85 | nationalgoals1 = [[:en:List of international goals scored by Ferenc Puskás|84]] | nationalyears2 = 1961–1962 | nationalteam2 = [[Paanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1963 | nationalteam3 = [[:en:Madrid autonomous football team|Castile]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 2 | manageryears1 = 1966–1967 | managerclubs1 = [[Hércules CF|Hércules]] | manageryears2 = 1967 | managerclubs2 = [[San Francisco Golden Gate Gales]] | manageryears3 = 1968 | managerclubs3 = [[Vancouver Royals]] | manageryears4 = 1968–1969 | managerclubs4 = [[Deportivo Alavés|Alavés]] | manageryears5 = 1970–1974 | managerclubs5 = [[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] | manageryears6 = 1974–1975 | managerclubs6 = [[Real Murcia]] | manageryears7 = 1975–1976 | managerclubs7 = [[Colo-Colo]] | manageryears8 = 1976–1977 | managerclubs8 = [[Saoedi-Arabiese nasionale sokkerspan|Saoedi-Arabië]] | manageryears9 = 1978–1979 | managerclubs9 = [[AEK Athens F.C.|AEK Athens]] | manageryears10 = 1979–1982 | managerclubs10 = [[Al Masry SC|Al Masry]] | manageryears11 = 1985–1986 | managerclubs11 = [[Club Sol de América|Sol de América]] | manageryears12 = 1986–1989 | managerclubs12 = [[Cerro Porteño]] | manageryears13 = 1989–1992 | managerclubs13 = [[South Melbourne FC|South Melbourne]] | manageryears14 = 1993 | managerclubs14 = [[Hongaarse nasionale sokkerspan|Hongarye]] | full_name = Ferenc Puskás }} '''Ferenc Puskás''' ([[Hongaars|Hongaarse]] uitspraak: [ˈfɛrɛnt͡s ˈpuʃkaːʃ]; oorspronklik '''Purczeld'''; [[1 April]] [[1927]] – [[17 November]] [[2006]]) was ’n [[Hongarye|Hongaarse]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter, wat wyd beskou word as een van die grootste sokkerspelers van alle tye en die sport se eerste internasionale superster.<ref name="superstar">{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Ferenc-Puskas|title=BRITANNICA : Ferenc Puskas|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029135944/https://www.britannica.com/biography/Ferenc-Puskas|archive-date=29 October 2020|access-date=5 August 2020|url-status=live}}</ref> As aanvaller en aanvallende middelvelder het hy 84 doele in 85 internasionale wedstryde vir Hongarye aangeteken, en later ook in vier internasionale wedstryde vir [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] gespeel. Hy het in 1952 ’n Olimpiese goue medalje gewen en sy land na die eindstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954 Wêreldbeker]] gelei. Hy het drie [[UEFA Champions League|Europese Bekers]] gewen (1959, 1960, 1966), tien nasionale kampioenskappe (vyf Hongaars en vyf Spaanse [[La Liga|Primera División]]), en agt individuele topskietertoekennings. Bekend as die "Galopperende Majoor", is hy in 1995 deur die [[:en:IFFHS|IFFHS]] erken as die grootste eerste-afdeling doelskieter van die 20ste eeu.<ref name="FIFA benefit">{{cite web|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/president/news/newsid=100845.html|title=FIFA President: FIFA to help the Galloping Major|date=12 October 2005|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080101011633/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/president/news/newsid%3D100845.html|archive-date=1 January 2008|access-date=17 November 2006|url-status=dead}}</ref><ref name="Spanish obit">{{cite web|url=http://www.as.com/articulo/Futbol/Coronel/Puskas/zurdo/oro/dasftb/20061117dasdasftb_2/Tes/|title=Coronel Puskas, el zurdo de oro|date=17 November 2006|work=Diario AS|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724064913/http://www.as.com/articulo/Futbol/Coronel/Puskas/zurdo/oro/dasftb/20061117dasdasftb_2/Tes/|archive-date=24 July 2008|access-date=17 November 2006|url-status=live}}</ref><ref name="Puskás auction">{{cite web|url=http://sport.guardian.co.uk/golf/story/0,10069,1590809,00.html|title=Lineker tees up another nice little earner|last=Mackay|first=Duncan|date=13 October 2005|website=[[The Guardian]]|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20080422141540/http://sport.guardian.co.uk/golf/story/0,10069,1590809,00.html|archive-date=22 April 2008|access-date=17 November 2006|url-status=live}}</ref> Met 802 doele in 792 amptelike wedstryde is hy die sewende hoogste doelskieter van alle tye volgens die [[:en:RSSSF|RSSSF]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/players/prolific.html|title=Prolific Scorers Data - Official matches|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223013/https://www.rsssf.org/players/prolific.html|archive-date=9 July 2023|access-date=24 June 2022|url-status=live}}</ref> Hy was die seun van die voormalige sokkerspeler Ferenc Puskás Senior. Puskás het sy loopbaan in Hongarye begin waar hy vir Kispest en later Budapest Honvéd gespeel het. Hy was vier keer die topskieter in die Hongaarse liga en in 1948 ook die topskieter in [[Europa]]. Gedurende die 1950’s was hy ’n prominente lid en kaptein van die Hongaarse nasionale span, bekend as "Die Magtige Magyare". Ná die [[Hongaarse Rewolusie van 1956|Hongaarse Rewolusie]] is hy vir twee jaar deur [[UEFA]] geskors. In 1958 het hy op 31-jarige ouderdom na [[Spanje]] geëmigreer en by [[Real Madrid]] aangesluit, nadat hy nie in 1957 by Ethnikos Piraeus kon aansluit nie weens druk van mededingende klubs.<ref>[https://www.ertsports.gr/retro/proto-thema-stin-eyropi-o-ethnikos/ Πρώτο θέμα στην Ευρώπη ο Εθνικός ertsports.gr]</ref> By Real Madrid het hy vier [[:en:Pichichi_Trophy|Pichichi-toekennings]] gewen en sewe doele in twee Europese Beker-eindstryde aangeteken, met drie titels in daardie kompetisie en vyf agtereenvolgende La Liga-titels. In totaal het hy 619 doele in 618 wedstryde in die Hongaarse en Spaanse ligas en nasionale bekers aangeteken. Ná sy uittrede as speler het hy ’n afrigter geword. Die hoogtepunt van sy afrigterloopbaan was in 1971 toe hy [[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] na die Europese Beker-eindstryd gelei het, waar hulle met 2–0 teen [[AFC Ajax|Ajax]] verloor het. Hy het die klub ook in 1972 na die kampioenskap gelei en het ’n ikoon in [[Griekeland]] geword. Daarna het hy verskeie poste beklee in lande soos Spanje, [[Paraguay]] en die [[Saoedi-Arabiese nasionale sokkerspan|Saoedi-Arabiese nasionale span]], met wisselende sukses. Hy het in 1978–79 weer na Griekeland teruggekeer om ’n sterk AEK-span te bestuur. In 1993 het hy na Hongarye teruggekeer en tydelik beheer van die Hongaarse nasionale span geneem.<ref>{{cite news|url=http://thescotsman.scotsman.com/obituaries.cfm?id=1716212006|title=Obituary:Ferenc Puskas|newspaper=The Scotsman|date=20 November 2003|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071016044745/http://thescotsman.scotsman.com/obituaries.cfm?id=1716212006|archive-date=16 October 2007}}</ref> In 1998 het hy een van die eerste [[FIFA]]/SOS-welsynsambassadeurs geword.<ref>{{cite web|url=http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/puskas-obituary.htm|title=SOS Children mourns Ferenc Puskas|date=17 November 2006|work=soschildrensvillages.org.uk|publisher=SOS Children's Villages|archive-url=https://web.archive.org/web/20070210200628/http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/puskas-obituary.htm|archive-date=10 February 2007|access-date=20 November 2006|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> In 2002 is die Népstadion in [[Boedapest]] herdoop tot die Puskás Ferenc Stadion ter sy ere. In 2003 is hy deur die Hongaarse Sokkerfederasie aangewys as die beste Hongaarse speler van die afgelope 50 jaar tydens die [[:en:UEFA_Jubilee_Awards|UEFA Jubileum-toekennings]].<ref name="UEFA Jubilee">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefa/news/Kind=256/newsId=130150.html|title=Golden Players take centre stage|date=29 November 2003|publisher=[[UEFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050317084104/http://www.uefa.com/uefa/news/Kind%3D256/newsId%3D130150.html|archive-date=17 March 2005|url-status=dead}}</ref> In Oktober 2009 het FIFA die FIFA Puskás-toekenning ingestel, wat jaarliks toegeken word aan die speler wat die "mooiste doel" van die jaar aangeteken het. Hy is ook op Pelé se lys van die 100 grootste sokkerspelers van alle tye geplaas.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|date=2004-03-04|website=BBC Sport|access-date=2025-05-30}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.puskas.com/en/home.html Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Puskás, Ferenc}} [[Kategorie:Hongaarse sokkerspelers]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1927]] [[Kategorie:Sterftes in 2006]] eb8lce7dus6jg5hzt4wzkz0d3qcboaa 0 430415 2892521 2891698 2026-04-10T19:37:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892521 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox football biography | name = Gwitsja Kwaratsgelia | image = [[Lêer:Kvaratskhelia asse psg 2425.png|240px]] | caption = Kwaratsgelia in 2025 | full_name = Gwitsja Kwaratsgelia | birth_date = {{birth date and age|2001|2|12|df=yes}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Khvicha Kvaratskhelia {{!}} Georgia |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250101808--khvicha-kvaratskhelia/ |access-date=21 March 2024 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = [[Tbilisi]], [[Georgië]] | height = 1,83 m | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 7 | position = Vleuel | youthyears1 = 2012–2017 | youthclubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | caps1 = 4 | goals1 = 1 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[FC Rustavi|Rustavi]] | caps2 = 18 | goals2 = 3 | years3 = 2019 | clubs3 = → [[Lokomotiv Moskou]] (leen) | caps3 = 7 | goals3 = 1 | years4 = 2019–2022 | clubs4 = [[Roebin Kazan]] | caps4 = 69 | goals4 = 9 | years5 = 2022 | clubs5 = [[Dinamo Batumi]] | caps5 = 11 | goals5 = 8 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps6 = 85 | goals6 = 28 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Paris Saint-Germain]] | caps7 = 37<!--Only league appearances--> | goals7 = 8<!--Only league goals--> | nationalyears1 = 2016–2018 | nationalteam1 = [[:en:Georgia national under-17 football team|Georgië o/17]] | nationalcaps1 = 28 | nationalgoals1 = 15 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = [[:en:Georgia national under-18 football team|Georgië o/18]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = [[:en:Georgia national under-19 football team|Georgië o/19]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[:en:Georgia national under-21 football team|Georgië o/21]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgië]] | nationalcaps5 = 49 | nationalgoals5 = 22 | club-update = 3 April 2026 | nationalteam-update = 29 Maart 2026 }} '''Gwitsja Kwaratsgelia''' (internasionaal bekend as '''Khvicha Kvaratskhelia'''; [[Georgies]]: ხვიჩა კვარაცხელია; gebore [[12 Februarie]] [[2001]]) is ’n [[Georgië|Georgiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n vleuel vir die [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgiese nasionale span]] speel. Hy word beskou as een van die beste vleuels in die wêreld en is bekend vir sy dribbelwerk, ratsheid en spelverdeling.<ref name=":0">{{cite news|last=Morse|first=Ben|title=Khvicha Kvaratskhelia: Napoli's Georgian sensation billed 'Kvaradona'|url=https://edition.cnn.com/2022/11/01/football/khvicha-kvaratskhelia-napoli-georgia-spt-intl/index.html|publisher=CNN|access-date=19 August 2023|date=1 November 2022}}</ref><ref>{{cite web | url=https://georgiatoday.ge/khvicha-kvaratskhelia-among-the-best-players-of-the-year-at-ballon-dor-awards/ | title=Khvicha Kvaratskhelia among the best players of the year at Ballon d'Or Awards | date=31 October 2023 }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Christenson |first1=Marcus |last2=Duncan |first2=Pamela |last3=Bloor |first3=Steven |last4=Blight |first4=Garry |date=2024-12-20 |title=The 100 best male footballers in the world 2024 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2024/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2024 |access-date=2025-05-11 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Kwaratsgelia het sy senior loopbaan op 16-jarige ouderdom by Dinamo Tbilisi begin, voordat hy na Rustavi vertrek het, waar hy ’n halwe seisoen deurgebring het. Gedurende sy gesamentlike drie jaar by [[Lokomotiv Moskou]] en [[Roebin Kazan]], het Kwaratsgelia twee agtereenvolgende toekennings gewen as Beste Jong Speler in die [[Russiese Sokkerkampioenskap]].<ref>{{cite web |date=23 June 2023 |title=კვარაცხელიას სუპერგოლი იტალიაში სეზონის საუკეთესოდ დაასახელეს |trans-title=Kvaratskhelia se superdoel aangewys as beste van die seisoen in Italië |url=https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002210732/https://europop.ge/article/54140-kvaratskhelias-supergoli-italiashi-sezonis-sauketesod-daasakheles |archive-date=2 October 2023 |access-date=23 June 2023 |work=europop |publisher=Europop.ge |language=ka}}</ref> Ná ’n kort tydperk by Dinamo Batumi, het Kwaratsgelia in 2022 by [[SSC Napoli|Napoli]] aangesluit. In sy debuutseisoen het hy die klub gehelp om vir die eerste keer ooit die kwarteindronde van die [[UEFA Champions League]] te bereik, en om hul eerste [[Serie A]]-titel in 33 jaar te wen. Hy het die liga se voorste hulpverskaffer geword. Hiervoor is hy aangewys as Serie A se Mees Waardevolle Speler en die Champions League se Jong Speler van die Seisoen. Ná twee-en-’n-half jaar by Napoli het hy in Januarie 2025 vir €70 miljoen by die Franse klub Paris Saint-Germain aangesluit, met ’n kontrak tot Junie 2029, waar hy drie trofeë in sy eerste seisoen by die klub gewen het.<ref>{{Cite web |date=2025-01-17 |title=Why Paris Saint-Germain signed Khvicha Kvaratskhelia and didn't want anyone else |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43454851/why-paris-saint-germain-signed-khvicha-kvaratskhelia |access-date=2025-01-19 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Kwaratsgelia word wyd beskou as die grootste Georgiese sokkerspeler van alle tye. Hy het homself gevestig in al Georgië se nasionale jeugspanne en ’n sleutelrol onder verskeie afrigters gespeel. Daarna het hy ’n belangrike deel van die seniorspan geword ná sy debuut in 2019, en het Georgië gehelp om vir die [[UEFA Europa-beker|Europese kampioenskap]] in 2024 te kwalifiseer — die land se eerste groot internasionale toernooi ooit.<ref name="auto">{{cite news |date=7 September 2022 |title=Kvaradona! Meet Khvicha Kvaratskhelia, the new Napoli star who is gunning for Liverpool in the Champions League |url=https://www.goal.com/en/news/kvaradona-meet-khvicha-kvaratskhelia-the-new-napoli-star-gunning-for-liverpool-in-the-champions-league/bltf6dee7c937cb4cfe |access-date=16 September 2023 |website=Goal.com}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2023 |title=Kaladze reveals three favourite Milan memories and weighs in on Leao vs. Kvaratskhelia debate |url=https://sempremilan.com/kaladze-three-milan-memories-leao-kvaratskhelia-napoli |access-date=16 September 2023 |website=SempreMilan}}</ref> Hy het ’n doelpunt aangeteken in die 2-0 oorwinning oor [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]], wat daartoe gelei het dat Georgië onverwags na die rondte van 16 gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cqllllkd73dt|title=UEFA European Championship - Group Stage - Group F|date=2024-06-26|website=BBC Sport|access-date=2025-06-01}}</ref> Op 31 Mei 2025 het hy die vierde doel aangeteken in PSG se historiese 5-0 oorwinning oor [[FC Internazionale Milano|Inter Milaan]] in die Champions League-eindstryd.<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/soccer/khvicha-kvaratskhelia-goalscoring-history-champions-league-final|title=Khvicha Kvaratskhelia Makes Goalscoring History in Champions League Final|date=2025-05-31|website=Sports Illustrated|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Kwaratsgelia, Gwitsja}} [[Kategorie:Georgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] g1lwrvske64doiwetw1zyf2uu8jxsl4 0 431022 2892438 2891697 2026-04-10T19:01:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892438 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox football biography | name = Désiré Doué | image = [[Beeld:Doue asse psg 2425.png|senter|raamloos]] | caption = Doué in 2025 | full_name = Désiré Nonka-Maho Doué<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce158/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: Men's Olympic Football Tournament Paris 2024: France (FRA) |page=4 |publisher=FIFA |date=27 July 2024 |access-date=16 March 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2005|6|3|df=y}} | birth_place = [[Angers]], Maine-et-Loire, Frankryk | height = 1,83 m | position = Aanvallende middelveldspeler, vleuel | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2011–2021 | youthclubs1 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Stade Rennais FC|Rennes II]] | caps1 = 11 | goals1 = 1 | years2 = 2022–2024 | clubs2 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | caps2 = 57 | goals2 = 7 | years3 = 2024– | clubs3 = [[Paris Saint-Germain]] | caps3 = 49 | goals3 = 11 | nationalyears1 = 2021–2022 | nationalteam1 = [[:en:France national under-17 football team|Frankryk o/17]] | nationalcaps1 = 17 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = [[:en:France national under-19 football team|Frankryk o/19]] | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2023–2024 | nationalteam3 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2024 | nationalteam4 = [[:en:France Olympic football team|Frankryk se Olimpiese span]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2025– | nationalteam5 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 2 | club-update = 3 April 2026 | nationalteam-update = 29 Maart 2026 }} '''Désiré Nonka-Maho Doué''' (gebore [[3 Junie]] [[2005]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel as ’n aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]]. Hy word wyd beskou as een van die beste jong spelers in die wêreld en is bekend vir sy dribbelwerk, spoed en sorgelose speelstyl. Doué is ’n jeuginternasionaal vir Frankryk en het vir die nasionale span op o/17-, o/19- en o/21-vlak gespeel, sowel as die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese span in 2024]] verteenwoordig. Doué het ’n [[Ivoorkus|Ivoriaanse]] pa en ’n Franse ma, en hy het beide Franse en Ivoriaanse nasionaliteite.<ref>{{Cite web|url=https://www.francetvinfo.fr/sports/foot/ligue-1/ligue-1-qui-est-desire-doue-le-nouveau-milieu-de-terrain-du-paris-saint-germain-arrive-de-rennes_6729729.html|title=Ligue 1 : qui est Désiré Doué, le nouveau talent français recruté par le Paris Saint-Germain ?|date=17 August 2024|website=Franceinfo|lang=fr}}</ref> Hy het [[Neymar]] en [[Lionel Messi]] as sy sokkerhelde erken. Op 31 Mei 2025 het Doué twee doele aangeteken en ook ’n doel voorberei in ’n 5–0-oorwinning oor [[FC Internazionale Milano|Inter Milaan]] in die [[UEFA Champions League|Champions League]]-eindstryd. Hy is as Man van die Wedstryd aangewys terwyl sy klub hul heel eerste titel in die kompetisie verower het.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0299-1de41a81a0d8-2cfefc69a802-1000--desire-doue-named-official-2025-uefa-champions-league-final/|title=Désiré Doué named official 2025 UEFA Champions League final Player of the Match|date=2025-05-31|website=UEFA|access-date=2025-06-01}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Doué, Désiré}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2005]] [[Kategorie:Lewende mense]] eaomfsdxz7e7kpnsxppgouhhmlnossq 0 449744 2892429 2869560 2026-04-10T18:57:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892429 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Infobox football biography | name = Dean Huijsen | image = [[Lêer:Dean Huijsen 2024.jpg|220px]] | caption = Huijsen in 2024 | full_name = Dean Donny Huijsen Wijsmuller<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4110099 |title=2024/25 Premier League squad lists |publisher=Premier League |date=13 September 2024 |access-date=13 September 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2005|4|14|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/123585/Dean-Huijsen/overview |title=Dean Huijsen: Overview |publisher=Premier League |access-date=13 September 2024}}</ref> | birth_place = [[Amsterdam]], Nederland | height = 1,95 m | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Real Madrid]] | clubnumber = | youthyears1 = 2010–2015 | youthclubs1 = Costa Unida CF | youthyears2 = 2015–2021 | youthclubs2 = [[Málaga CF|Málaga]] | youthyears3 = 2021–2023 | youthclubs3 = [[:en:Juventus FC Youth Sector|Juventus]] | years1 = 2023 | clubs1 = [[:en:Juventus Next Gen|Juventus Next Gen]] | caps1 = 27 | goals1 = 1 | years2 = 2023–2024 | clubs2 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps2 = 1 | goals2 = 0 | years3 = 2024 | clubs3 = → [[AS Roma|Roma]] (leen) | caps3 = 13 | goals3 = 2 | years4 = 2024–2025 | clubs4 = [[AFC Bournemouth|Bournemouth]] | caps4 = 32 | goals4 = 3 | years5 = 2025– | clubs5 = [[Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2021–2022 | nationalteam1 = [[:en:Netherlands national under-17 football team|Nederland o/17]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = [[:en:Netherlands national under-18 football team|Nederland o/18]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2023–2024 | nationalteam3 = [[:en:Netherlands national under-19 football team|Nederland o/19]] | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2024 | nationalteam4 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spanje o/21]] | nationalcaps4 = 7 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2025– | nationalteam5 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 0 | club-update = 18:32, 25 Mei 2025 (UTC) | nationalteam-update = 02:34, 6 Junie 2025 (UTC) }} '''Dean Donny Huijsen Wijsmuller''' (gebore [[14 April]] [[2005]]) is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger vir die [[La Liga]]-klub Real Madrid speel. Hoewel hy in [[Nederland]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]]. Huijsen het in Januarie 2023 sy senior debuut vir [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] se reservespanspan, [[:en:Juventus Next Gen]], gemaak, en het in Oktober van dieselfde jaar sy [[Serie A]]-debuut vir die eerstespan gemaak. Ná ’n uitleenperiode by Roma het Huijsen in Julie 2024 by die Premier Liga-klub Bournemouth aangesluit. ’n Jaar later het hy na die La Liga-klub [[Real Madrid]] verhuis.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cq85kz5vngno|title=Unknown to Real Madrid's £50m man - the rise of Huijsen|date=2025-05-17|website=BBC Sport|access-date=2025-06-07}}</ref> == Klubloopbaan == === Vroeë loopbaan === Huijsen het begin sokker speel by Costa Unida CF de Marbella voordat hy in 2015, op die ouderdom van 10, by Málaga se jeugakademie aangesluit het.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/malagacf/juventus-compensacion-malaga-fichaje-dean-huijsen-20210715154154-nt.html|title=La Juventus compensará al Málaga por la contratación del excanterano Dean Huijsen|date=15 July 2021|website=Diario Sur|language=es|access-date=7 January 2023}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.eldesmarque.com/malaga/malaga-cf/malaga-noticias/258961-la-juventus-pesca-en-la-academia-y-ficha-al-cadete-dean-huijsen|title=La Juventus pesca en La Academia y ficha al cadete Dean Huijsen|last=Marín|first=Dani|date=5 May 2021|website=ElDesmarque Málaga|language=es|access-date=7 January 2023|archive-date= 7 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107011941/https://www.eldesmarque.com/malaga/malaga-cf/malaga-noticias/258961-la-juventus-pesca-en-la-academia-y-ficha-al-cadete-dean-huijsen|url-status=dead}}</ref> === Juventus === In Mei 2021 het Huijsen by Juventus aangesluit en vir hul o.17-span begin speel. Voor die 2022–23-seisoen is hy na die o.19-span bevorder, en teen November 2022 het hy ses doele in 14 wedstryde aangeteken. Hy het ook in twee vriendskaplike wedstryde vir die eerstespan gespeel – teen Standard Liège en Rijeka in Desember 2022. In die begin van Januarie 2023 is Huijsen bevorder na Juventus Next Gen, die reserwespan van Juventus. Hy het sy professionele debuut op 8 Januarie gemaak, toe hy in die beginspan was in ’n 2–1-ligawedstrydnederlaag teen Pordenone. Op 15 Februarie het Huijsen sy eerste twee professionele doele aangeteken in die tweede been van ’n Coppa Italia Serie C-halfeindstryd teen Foggia, en daarmee sy span gehelp om die ronde op strafdoele te wen. Op 2 April het hy sy eerste Serie C-doel aangeteken in ’n 3–1 tuisnederlaag teen Feralpisalò. In Junie 2023 het Huijsen sy kontrak met Juventus tot 2027 verleng. Op 22 Oktober het hy sy Serie A-debuut gemaak toe hy in die 78ste minuut van die bank af gekom het om Federico Gatti te vervang in ’n 1–0 uitoorwinning teen AC Milan. Op 7 November het Juventus aangekondig dat Huijsen – saam met sy Next Gen-spanmaat Kenan Yıldız – na die eerstespan bevorder is.<ref>{{Cite web|url=https://www.juventus.com/en/news/articles/huijsen-and-yildiz-added-to-the-juventus-first-team|title=Huijsen and Yildiz added to the Juventus First Team|last=|date=7 November 2023|website=[[Juventus FC]]|language=en|access-date=8 January 2024}}</ref> === Uitleen aan Roma === Huijsen is op 6 Januarie 2024 aan mededinger Roma uitgeleen tot aan die einde van die 2023–24-seisoen. Hy het die volgende dag sy debuut vir die Giallorossi gemaak, en die hele tweede helfte gespeel in ’n tuisgelykop teen Atalanta. In vroeg Februarie het Roma se hoofafrigter, Daniele De Rossi, hom uit die klub se UEFA-lys vir die [[UEFA Europa League|Europa League]] se uitklopfase gelaat.<ref>{{Cite web |date=4 February 2024 |title=De Rossi e l'esclusione di Huijsen dalla lista Uefa: "Importantissimo ma..." |url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/roma/2024/02/04-121686673/de_rossi_e_l_esclusione_di_huijsen_dalla_lista_uefa_importantissimo_ma_ |access-date=17 May 2025 |website=tuttosport.com |language=it}}</ref> Huijsen het op 5 Februarie sy eerste Serie A-doel aangeteken, waarmee hy Roma se 4–0-oorwinning teen Cagliari beklink het.<ref>{{cite web |title=Huijsen, luce Roma: primo gol in Serie A per il classe 2005 |url=http://www.mondoprimavera.com/news/427614965254/huijsen-luce-roma-primo-gol-in-serie-a-per-il-classe-2005 |access-date=7 February 2024 |website=MondoPrimavera |date=6 February 2024 |language=it}}</ref> === AFC Bournemouth === Op 30 Julie 2024 is Huijsen deur Premier League-klub Bournemouth op ’n sesjaar-kontrak van Juventus oorgeneem vir ’n aanvanklike bedrag van €15,2 miljoen, wat tot €18,2 miljoen kon styg. Hy het op 21 Augustus sy debuut vir die Cherries gemaak in ’n 1–1-gelykop teen Nottingham Forest, en nege lugduelle gewen. Op 5 Desember 2024 het hy sy eerste doel vir die klub aangeteken – ’n kopdoel in ’n 1–0-tuisoorwinning teen Tottenham Hotspur. Hy het daarmee die jongste speler geword wat nog ooit vir die klub in die Premier League ’n doel aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/dean-huijsen-heads-bournemouth-ahead-204300881.html|title=Dean Huijsen heads Bournemouth ahead to break a club record|last=|first=|date=5 December 2024|website=|publisher=Yahoo Sports|language=en|access-date=5 December 2024}}</ref> === Real Madrid === Op 17 Mei 2025 het die La Liga-klub Real Madrid die ondertekening van Huijsen aangekondig. Hy het by ''Los Blancos'' aangesluit op ’n kontrak tot Julie 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-huijsen-17-05-2025|title=Official Statement: Huijsen|date=17 May 2025|publisher=[[Real Madrid CF]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250517103248/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/comunicado-oficial-huijsen-17-05-2025|archive-date=17 May 2025|access-date=17 May 2025|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/huijsen-nuevo-jugador-del-real-madrid-17-05-2025|title=Huijsen, new Real Madrid player|date=17 May 2025|website=|publisher=Real Madrid CF|access-date=17 May 2025}}</ref> Die ooreenkoms was £50 miljoen (€59,5 miljoen) werd, met Madrid wat sy vrywaringsklousule geaktiveer het.<ref>{{cite web|url=https://www.afcb.co.uk/news/2025/may/17/huijsen-to-move-to-real-madrid-at-end-of-season/|title=Huijsen to join Real Madrid at end of season|date=17 May 2025|publisher=AFC Bournemouth|access-date=17 May 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cq85kz5vngno|title=Dean Huijsen to Real Madrid: How Bournemouth defender became one of Europe's most coveted.|last=Begley|first=Emlyn|date=17 May 2025|website=|publisher=BBC Sport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250519153822/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cq85kz5vngno|archive-date=19 May 2025|access-date=17 May 2025|url-status=live}}</ref> == Persoonlike lewe en internasionale loopbaan == Dean Huijsen is in [[Amsterdam]] gebore as die seun van Mascha Wijsmuller en Donny Huijsen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=392842|title=Dean Huijsen treedt in de voetsporen van De Ligt: 'Het ging tussen Real en Juve'|date=26 August 2021|website=Voetbalzone|language=nl|access-date=7 January 2023}}</ref> Sy vader, Donny, het vir [[:en:Jong Ajax|Jong Ajax]] gespeel en het ’n professionele sokkerloopbaan in die [[Eredivisie]] en die [[Eerste Liga (Nederland)|Eerste Divisie]] gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20210825_1663726|title=Nu blijkt dat zijn zoon Dean een supertalent is, moet ex-prof 'Maradonny' Huijsen zijn leven weer omgooien. Huijsen junior stapt over naar Juventus, het land van de topverdedigers [video]|date=25 August 2021|website=www.noordhollandsdagblad.nl|language=nl|access-date=7 January 2023}}</ref> Toe Dean vyf jaar oud was, het sy gesin na Marbella in [[Andalusië|Andalisië]], Spanje, verhuis. In Februarie 2024 het hy Spaanse burgerskap verkry. Huijsen het aanvanklik Nederland op verskeie jeuginternasionale vlakke verteenwoordig, insluitend vir die o/17- en o/18-nasionale spanne. In Mei 2022 is hy ingesluit in die Nederlandse o/17-span wat aan die UEFA Europese o/17-kampioenskap in Israel deelgeneem het. Tydens dié toernooi het hy twee strafdoele aangeteken in die groepfase-wedstryde teen Frankryk en Pole. Oranje het uiteindelik as naaswenners geëindig ná ’n nederlaag teen Frankryk self in die eindstryd. Na sy nasionaliteitsverandering het Huijsen in Maart 2024 sy eerste oproep vir die Spaanse nasionale o/21-span ontvang vir die 2025 UEFA Europese o/21-kampioenskapkwalifiserende wedstryd teen België, wat twaalf maande later sou plaasvind. Op 17 Maart 2025 is hy vir die eerste keer deur die Spaanse senior span opgeroep vir die kwarteindronde van die [[UEFA Nations League]] teen [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]]. Hy is opgeroep as plaasvervanger vir die beseerde Iñigo Martínez en het sy debuut in die 41ste minuut gemaak toe hy Pau Cubarsí vervang het. Die wedstryd het 2–2 geëindig, en Huijsen is wyd beskou as een van Spanje se beste spelers op die veld. Hy is egter met ’n vyandige ontvangs begroet deur die tuisskare in die Stadion Feijenoord in [[Rotterdam]], weens sy besluit om van nasionaliteit te verander en vir Spanje te speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/spain-defender-huijsen-gets-hostile-reception-rotterdam-2025-03-20/|title=Spain defender Huijsen gets hostile reception in Rotterdam|date=20 March 2025|website=Reuters}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{Commons-kategorie inlyn}} {{Portaalbalk|Sokker|sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Huijsen, Dean}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2005]] [[Kategorie:Lewende mense]] kwmbkequv7moqo4jwnjdi4znhpwdwul 0 449862 2892490 2811704 2026-04-10T19:27:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892490 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Frederick Forsyth | bynaam = | beeld = Frederick-Forsyth-1972.jpg | beeldbeskrywing =. | onderskrif = Forsyth in Finland tydens die promosietoer vir ''The Day of the Jackal'' in 1972 | skuilnaam = | geboortenaam = Frederick McCarthy Forsyth | geboortedatum = 25 Augustus 1938 | geboorteplek = Ashford, [[Kent]], [[Engeland]] | sterfdatum = [[9 Junie]] [[2025]] | sterfteplek = Jordans, [[Buckinghamshire]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | alma mater = | beroep = Skrywer | genre = Rillers en spioenasieverhale. | ander = | bekend = {{Plain list| * ''The Day of the Jackal'' * ''The Odessa File'' * ''The Dogs of War'' * ''The Fourth Protocol'' * ''The Fist of God'' * ''No Comebacks'' }} | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = {{URL|http://www.frederickforsyth.co.uk/}} | handtekening = }} '''Frederick McCarthy Forsyth'''<ref>{{Cite web |title=Frederick Forsyth, Thrilling in Real Life |url=https://www.npr.org/2015/10/17/449158992/frederick-forsyth-thrilling-in-real-life |work=Weekend Edition Saturday |publisher=NPR |date=17 Oktober 2015 |access-date=10 Desember 2024}}</ref> ([[25 Augustus]] [[1938]] – [[9 Junie]] [[2025]]) was 'n Engelse [[roman]][[skrywer]] en [[joernalis]]. Hy was veral bekend vir spanningsromans soos ''The Day of the Jackal'', ''The Odessa File'', ''The Fourth Protocol'', ''The Dogs of War'', ''The Devil's Alternative'', ''The Fist of God'', ''Icon'', ''The Veteran, Avenger'', ''The Afghan'', ''The Cobra'' en ''The Kill List''. Forsyth se werke verskyn gereeld op topverkoperlyste, en meer as 'n dosyn van sy titels is vir film verwerk. Teen 2006 het hy meer as 70 miljoen boeke in meer as 30 tale verkoop.<ref>{{cite news|last1=Leeman|first1=Sue|title=Forsyth Looks at World of Al-Qaida|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2199&dat=20060903&id=XWxUAAAAIBAJ&pg=6521,848695&hl=en|access-date=26 Junie 2015|agency=Associated Press|date=3 September 2006}}</ref> ==Onderwys== Forsyth is opgevoed aan Tonbridge-skool, 'n private skool in die markdorp van Tonbridge in [[Kent]]. ==Loopbaan== ===Militêr en joernalistiek=== Voor hy 'n joernalis geword het, het Forsyth sy Nasionale Diens in die [[Britse Lugmag]] as vlieënier voltooi, waarvoor hy die [[de Havilland Vampire]] gevlieg het.<ref>{{London Gazette |issue=40902 |date=16 Oktober 1956 |page=5846 |supp=y}}</ref><ref>{{London Gazette |issue=41165 |date=3 September 1957 |page=5169 |supp=y}}</ref> Hy het in 1961 by [[Reuters]] aangesluit en in 1965 by die [[BBC]], waar hy as assistent-diplomatiese korrespondent gedien het. Forsyth het verslag gedoen oor sy vroeë aktiwiteite as joernalis. Sy vroeë loopbaan is bestee aan die dekking van Franse sake en die poging tot sluipmoord op [[Charles de Gaulle]]. Hy was nog nooit in Afrika voordat hy oor die Nigeriese Burgeroorlog tussen [[Biafra]] en [[Nigerië]] as 'n BBC-korrespondent verslag gedoen het nie <ref>{{Cite AV media |publisher=BBC | title= Nigeria War Against Biafra, 1967–70, Part 3 | type = documentary | url = https://www.youtube.com/watch?v=V7qQdZ9nzbI | via=Njenje Media TV; YouTube }}</ref> Hy was daar vir die eerste ses maande van 1967, maar min het verwag dat die oorlog lank sou duur gegewe die swak wapentuig en voorbereiding van die Biafrane in vergelyking met die Brits-bewapende Nigeriërs. Nadat sy ses maande verby was, het Forsyth – gretig om aan te gaan met verslaggewing – die BBC genader om te vra of hy meer tyd daar kon kry. Hy merk op hul reaksie: {{Blockquote|Ek is daar en dan botweg gesê: "Dit is nie ons beleid om hieroor verslag te doen nie." Dit was 'n tydperk toe die [[Viëtnamoorlog]] byna elke dag voorbladnuus was, wyd beskou as 'n Amerikaanse gemors, en hierdie besondere Britse gemors in Nigerië sou nie gedek word nie. Ek het nuusbeheer geruik. Ek hou nie van nuusbeheer nie. So het ek myself 'n private gelofte afgelê: "Julle mag dalk, menere, nie daaroor verslag doen nie, maar ek gaan." So het ek bedank en daarheen gevlieg, en daar gebly vir die meeste van die volgende twee jaar.}} Hy is dus terug na Biafra as 'n vryskutverslaggewer en het sy eerste boek, ''The Biafra Story'', in 1969 geskryf.<ref name = "biblio"/> In Augustus 2015 het Forsyth onthul dat hy in Biafra 'n informant vir [[MI6]] was <ref>{{Cite news |last=Flood |first=Alison |date=2015-09-01 |title=Frederick Forsyth: I was an MI6 agent |url=https://www.theguardian.com/books/2015/sep/01/frederick-forsyth-i-was-an-mi6-agent |access-date=2025-01-11 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> 'n verhouding wat vir 20 jaar voortgeduur het. Volgens Forsyth is hy nie betaal nie <ref>[[BBC News]] article [https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-34101822 "Frederick Forsyth reveals MI6 spying past"]</ref> Hy was 'n sporadiese radiouitsaaier oor politieke kwessies en het ook deur sy loopbaan vir koerante geskryf, en tot Augustus 2023 'n weeklikse rubriek in die ''Daily Express'' geskryf <ref>{{cite web |author1=Matt Nixson |title=Frederick Forsyth bids farewell to Daily Express column after twenty years |url=https://www.express.co.uk/news/uk/1804597/Frederick-Forsyth-Daily-Express-column |website=Daily Express |access-date=26 Mei 2025 |date=21 Augustus, 2023}}</ref> In 2003 het hy "gay-bashers in die kerke" in die [[The Guardian]] koerant gekritiseer.<ref name= "Norman2003" /> Hy het verskeie dokumentêre programme vertel, insluitend ''Jesus Christ Airlines'', ''Soldiers: A History of Men in Battle'' en ''I Have Never Forgotten You: The Life & Legacy of [[Simon Wiesenthal]]''. ===Skryfwerk=== Volgens Forsyth het sy oorgang na [[fiksie]]-skryf uit finansiële nood gebore gegaan; hy het nie gedink hy is geskik om 'n romanskrywer te wees nie. As seun, het hy gesê, wou hy "’n vegtervlieënier" wees, en toe hy sy loopbaan in die RAF vir joernalistiek verruil, was dit "om die wêreld te sien" as 'n buitelandse en oorlogskorrespondent. Wat die word van 'n romanskrywer betref, het hy erken: "Ek wou nooit 'n skrywer wees nie," maar het sy eerste vollengte roman, ''The Day of the Jackal'', geskryf omdat hy platsak was.<ref>Frederick Forsyth, "Author's Note: A Rather Undeserving Scribe," introduction to New American Library re-issue of ''The Day of the Jackal'' (New York: Penguin, 2012), vi-vii.</ref> Hy het soortgelyke navorsingstegnieke toegepas as dié wat in joernalistiek gebruik word. Gepubliseer in 1971, het die boek 'n internasionale topverkoper geword en vir sy skrywer die Edgar Allan Poe-toekenning vir Beste Roman besorg. In hierdie verhaal huur die ''Organisation armée secrète'' 'n sluipmoordenaar om die destydse Franse president [[Charles de Gaulle]] te vermoor. Dit is verwerk in 'n ''The Day of the Jackal'' rolprent met dieselfde naam, en later in 'n ''The Day of the Jackal'' televisiereeks. In Forsyth se tweede vollengte roman, ''The Odessa File'' (1972), probeer 'n verslaggewer om 'n voormalige [[Nazi]]-[[SS]]-offisier in hedendaagse [[Duitsland]] op te spoor. Die verslaggewer ontdek hom via die dagboek van 'n Joodse [[Holocaust]]-oorlewende wat vroeër selfmoord gepleeg het, maar hy word beskerm deur 'n organisasie wat voormalige Nazi’s beskerm, genaamd [[Odessa (organisasie)|ODESSA]]. Hierdie boek is later verwerk in 'n ''The Odessa File'' rolprent met dieselfde naam, met [[Jon Voight]] in die hoofrol, maar daar was aansienlike veranderinge. Baie van die roman se lesers het aangeneem dat 'n gesentraliseerde ODESSA-organisasie werklik bestaan het, maar historici stem nie saam nie.<ref>{{cite book|author=Walters, Guy |title=Hunting Evil: The Nazi War Criminals Who Escaped and the Quest to Bring Them to Justice|url=https://books.google.com/books?id=X5EgykND42kC&pg=PA443|year=2010|publisher=Crown Publishing Group|pages=139, 156|isbn=9780307592484}}</ref> In ''The Dogs of War'' (1974) huur 'n Britse mynbou-uitvoerende beampte 'n groep huursoldate om die regering van 'n [[Afrika]]-land omver te werp sodat hy 'n marionetregime kan installeer wat hom goedkoop toegang tot 'n enorme [[platinum]]-ertsreserwe sal gee. Hierdie boek is ook verwerk in 'n ''The Dogs of War'', ‘n 1980-rolprent met [[Christopher Walken]] en [[Tom Berenger]]. ''The Shepherd'' was 'n geïllustreerde novelle wat in 1975 gepubliseer is. Dit vertel van 'n nagmerrie-reis deur 'n RAF-vlieënier terwyl hy huis toe vlieg vir Kersfees in die laat 1950's. Sy pogings om 'n rasionele verduideliking vir sy uiteindelike redding te vind, is net so lastig soos sy ervaring. Vervolgens het T''he Devil's Alternative'' in 1979 verskyn, wat in 1982 afspeel. In hierdie boek staan die [[Sowjetunie]] voor 'n rampspoedige graanoes. Die VSA is gereed om te help in ruil vir sekere politieke en militêre toegewings. 'n Politburo-faksiegeveg volg. Oorlog word as 'n oplossing voorgestel. [[Oekraïne|Oekraïense]] vryheidsvegters kompliseer die situasie later. Uiteindelik raak 'n Sweedse olietenkskip wat in Japan gebou is, 'n Russiese passasiersvliegtuig wat na [[Wes-Berlyn]] gekaap is, en verskeie regerings betrokke. In 1982 is ''No Comebacks'' gepubliseer, 'n versameling van tien kortverhale. Sommige van hierdie verhale is vroeër geskryf. Baie het afgespeel in die [[Republiek Ierland]], waar Forsyth destyds gewoon het. Een daarvan, ''There Are No Snakes in Ireland'', het vir hom 'n tweede Edgar Allan Poe-toekenning besorg, hierdie keer vir beste kortverhaal. ''The Fourth Protocol'' is in 1984 gepubliseer en behels afvallige elemente binne die [[Sowjetunie]] wat probeer om 'n [[kernwapen]] naby 'n Amerikaanse lugbasis in die VK te plaas, met die bedoeling om die komende Britse verkiesings te beïnvloed en te lei tot die verkiesing van 'n anti-[[NATO]], anti-Amerikaanse, anti-kernkrag, pro-Sowjet [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]-regering. Die ''The Fourth Protocol'' 1987 rolprent-verwerking het [[Pierce Brosnan]] en [[Michael Caine]] in die hoofrolle gehad. Byna al die politieke inhoud is uit die film verwyder. Forsyth se tiende boek, ''The Negotiator'', het in 1989 verskyn, waarin die Amerikaanse president se seun ontvoer word en een man se taak is om sy vrylating te onderhandel. Twee jaar later, in 1991, is ''The Deceiver'' gepubliseer. Dit sluit vier kortverhale in wat die loopbaan van die Britse geheime agent Sam McCready hersien. Aan die begin van die roman vereis die Permanente Ondersekretaris van Staat van die Buitelandse en Statebondsakekantoor dat die Hoof van die SIS Sam in vroeë aftrede dwing. Die vier verhale word aan 'n klagtekomitee voorgehou in 'n poging om Sam in aktiewe diens by die SIS te laat bly. In 1994 het Forsyth ''The Fist of God'' gepubliseer, 'n roman wat handel oor die eerste Golflogoorlog, Projek Babilon en kompetisie tussen inligtingsagentskappe. Vervolgens, in 1996, het hy Icon gepubliseer, oor die opkoms van [[Fascisme|fasciste]] tot mag in post-Sowjet Rusland. In 1999 het Forsyth ''The Phantom of Manhattan'' gepubliseer, 'n opvolg op ''Phantom of the Opera''. Dit was bedoel as 'n afwyking van sy gewone genre; Forsyth se verduideliking was dat "ek huursoldate, sluipmoordenaars, Nazi’s, moordenaars, terroriste, spesiale magte-soldate, vegvlieëniers gedoen het, noem maar op, en ek het begin dink, kan ek werklik oor die menslike hart skryf?"<ref name="King" /> Dit het egter nie dieselfde sukses as sy ander romans behaal nie, en hy het daarna teruggekeer na hedendaagse spanningsromans. [[File:Frederick Forsyth - 01.jpg|thumb|right|Forsyth in 2003]] In 2001 is ''The Veteran'', nog 'n versameling kortverhale, gepubliseer, gevolg deur ''Avenger'', gepubliseer in September 2003, oor 'n Kanadese miljardêr wat 'n Viëtnam-veteraan huur om sy kleinseun se moordenaar na die VSA te bring. Die roman is verwerk in 'n ''Avenger'' rolprent met [[Sam Elliott]] en [[Timothy Hutton]] in die hoofrolle.<ref name="imdb" /> ''The Afghan'', gepubliseer in Augustus 2006, is 'n indirekte opvolg op ''The Fist of God''. Die verhaal, wat in die baie nabye toekoms afspeel, handel oor die dreigement van 'n katastrofiese aanval op die [[Weste]], ontdek op 'n senior [[al-Kaïda]]-lid se rekenaar, wat die leiers van die VSA en die VK dwing om 'n desperate poging aan te wend – om 'n ervare Britse operateur, afgetrede kol. Mike Martin (uit ''The Fist of God''), te vervang vir 'n Afghaanse [[Taliban]]-bevelvoerder wat in Guantánamo-baai gevange gehou word. ''The Cobra'', gepubliseer in 2010, bevat sommige van die karakters wat vroeër in ''Avenger'' verskyn het, en het as onderwerp 'n poging om die wêreldhandel in [[kokaïen]] te vernietig. Op 20 Augustus 2013 is sy roman ''The Kill List'' gepubliseer. Dit is vroeër in Junie daardie jaar aangekondig dat Rupert Sanders 'n filmweergawe van die verhaal sou regisseer <ref>{{Citation | first = Angie | last = Han | url = http://www.slashfilm.com/rupert-sanders-to-direct-frederick-forsyth-adaptation-the-kill-list/ | title = Rupert Sanders to Direct Frederick Forsyth Adaptation 'The Kill List' | newspaper = Slash film | date = 20 Junie 2013}}.</ref> Op 10 September 2015 is Forsyth se outobiografie, ''The Outsider: My Life in Intrigue'', gepubliseer. In Januarie 2018 is aangekondig dat Forsyth sy agtiende roman sou publiseer, 'n spanningsverhaal oor rekenaar-kapers, geïnspireer deur die Lauri Love en Gary McKinnon verhale <ref>Cowdrey, Katherine (9 Januarie 2018): "[https://www.thebookseller.com/news/transworld-publish-new-forsyth-novel-autumn-704846 Forsyth to release hacking thriller this autumn]". The Bookseller.com. URL accessed 19 April 2018.</ref> ''The Fox'' is in Oktober 2018 in elektroniese formaat gepubliseer, en in November in hardeband. Die Vos is 'n [[spioenasie]]-spanningsverhaal oor 'n hoogs bekwame outistiese [[kuberkraker]]. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = "biblio">{{cite web | title = Frederick Forsyth | website= Biblio | url = http://www.biblio.com/authors/27/Frederick_Forsyth_Biography.html | access-date =1 December 2007 | type = biography}}</ref> <ref name = "King">{{Citation | url = http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html | format = transcript | first = Larry | last = King | title = Live Weekend | type = Interview | publisher = CNN | access-date = 23 June 2006 | archive-date = 4 April 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130404061259/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html | url-status = dead | archivedate = 4 April 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130404061259/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html }}.</ref> <ref name = "imdb">{{IMDb title |473445|Avenger}}</ref> <ref name = "Norman2003">{{cite news | last = Norman | first = Matthew | title = Diary, 26 June 2003| newspaper = The Guardian | date =30 June 2003 | url = https://www.theguardian.com/politics/2003/jun/26/1 | access-date = 12 May 2011 | location= London}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Frederick, Forsyth}} [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] l8nqnjjpfk0wlzehcxu0qy78cksgxoa 2892539 2892490 2026-04-10T20:20:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892539 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Frederick Forsyth | bynaam = | beeld = Frederick-Forsyth-1972.jpg | beeldbeskrywing =. | onderskrif = Forsyth in Finland tydens die promosietoer vir ''The Day of the Jackal'' in 1972 | skuilnaam = | geboortenaam = Frederick McCarthy Forsyth | geboortedatum = 25 Augustus 1938 | geboorteplek = Ashford, [[Kent]], [[Engeland]] | sterfdatum = [[9 Junie]] [[2025]] | sterfteplek = Jordans, [[Buckinghamshire]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | alma mater = | beroep = Skrywer | genre = Rillers en spioenasieverhale. | ander = | bekend = {{Plain list| * ''The Day of the Jackal'' * ''The Odessa File'' * ''The Dogs of War'' * ''The Fourth Protocol'' * ''The Fist of God'' * ''No Comebacks'' }} | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = {{URL|http://www.frederickforsyth.co.uk/}} | handtekening = }} '''Frederick McCarthy Forsyth'''<ref>{{Cite web |title=Frederick Forsyth, Thrilling in Real Life |url=https://www.npr.org/2015/10/17/449158992/frederick-forsyth-thrilling-in-real-life |work=Weekend Edition Saturday |publisher=NPR |date=17 Oktober 2015 |access-date=10 Desember 2024}}</ref> ([[25 Augustus]] [[1938]] – [[9 Junie]] [[2025]]) was 'n Engelse [[roman]][[skrywer]] en [[joernalis]]. Hy was veral bekend vir spanningsromans soos ''The Day of the Jackal'', ''The Odessa File'', ''The Fourth Protocol'', ''The Dogs of War'', ''The Devil's Alternative'', ''The Fist of God'', ''Icon'', ''The Veteran, Avenger'', ''The Afghan'', ''The Cobra'' en ''The Kill List''. Forsyth se werke verskyn gereeld op topverkoperlyste, en meer as 'n dosyn van sy titels is vir film verwerk. Teen 2006 het hy meer as 70 miljoen boeke in meer as 30 tale verkoop.<ref>{{cite news|last1=Leeman|first1=Sue|title=Forsyth Looks at World of Al-Qaida|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2199&dat=20060903&id=XWxUAAAAIBAJ&pg=6521,848695&hl=en|access-date=26 Junie 2015|agency=Associated Press|date=3 September 2006}}</ref> ==Onderwys== Forsyth is opgevoed aan Tonbridge-skool, 'n private skool in die markdorp van Tonbridge in [[Kent]]. ==Loopbaan== ===Militêr en joernalistiek=== Voor hy 'n joernalis geword het, het Forsyth sy Nasionale Diens in die [[Britse Lugmag]] as vlieënier voltooi, waarvoor hy die [[de Havilland Vampire]] gevlieg het.<ref>{{London Gazette |issue=40902 |date=16 Oktober 1956 |page=5846 |supp=y}}</ref><ref>{{London Gazette |issue=41165 |date=3 September 1957 |page=5169 |supp=y}}</ref> Hy het in 1961 by [[Reuters]] aangesluit en in 1965 by die [[BBC]], waar hy as assistent-diplomatiese korrespondent gedien het. Forsyth het verslag gedoen oor sy vroeë aktiwiteite as joernalis. Sy vroeë loopbaan is bestee aan die dekking van Franse sake en die poging tot sluipmoord op [[Charles de Gaulle]]. Hy was nog nooit in Afrika voordat hy oor die Nigeriese Burgeroorlog tussen [[Biafra]] en [[Nigerië]] as 'n BBC-korrespondent verslag gedoen het nie <ref>{{Cite AV media |publisher=BBC | title= Nigeria War Against Biafra, 1967–70, Part 3 | type = documentary | url = https://www.youtube.com/watch?v=V7qQdZ9nzbI | via=Njenje Media TV; YouTube }}</ref> Hy was daar vir die eerste ses maande van 1967, maar min het verwag dat die oorlog lank sou duur gegewe die swak wapentuig en voorbereiding van die Biafrane in vergelyking met die Brits-bewapende Nigeriërs. Nadat sy ses maande verby was, het Forsyth – gretig om aan te gaan met verslaggewing – die BBC genader om te vra of hy meer tyd daar kon kry. Hy merk op hul reaksie: {{Blockquote|Ek is daar en dan botweg gesê: "Dit is nie ons beleid om hieroor verslag te doen nie." Dit was 'n tydperk toe die [[Viëtnamoorlog]] byna elke dag voorbladnuus was, wyd beskou as 'n Amerikaanse gemors, en hierdie besondere Britse gemors in Nigerië sou nie gedek word nie. Ek het nuusbeheer geruik. Ek hou nie van nuusbeheer nie. So het ek myself 'n private gelofte afgelê: "Julle mag dalk, menere, nie daaroor verslag doen nie, maar ek gaan." So het ek bedank en daarheen gevlieg, en daar gebly vir die meeste van die volgende twee jaar.}} Hy is dus terug na Biafra as 'n vryskutverslaggewer en het sy eerste boek, ''The Biafra Story'', in 1969 geskryf.<ref name = "biblio"/> In Augustus 2015 het Forsyth onthul dat hy in Biafra 'n informant vir [[MI6]] was <ref>{{Cite news |last=Flood |first=Alison |date=2015-09-01 |title=Frederick Forsyth: I was an MI6 agent |url=https://www.theguardian.com/books/2015/sep/01/frederick-forsyth-i-was-an-mi6-agent |access-date=2025-01-11 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> 'n verhouding wat vir 20 jaar voortgeduur het. Volgens Forsyth is hy nie betaal nie <ref>[[BBC News]] article [https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-34101822 "Frederick Forsyth reveals MI6 spying past"]</ref> Hy was 'n sporadiese radiouitsaaier oor politieke kwessies en het ook deur sy loopbaan vir koerante geskryf, en tot Augustus 2023 'n weeklikse rubriek in die ''Daily Express'' geskryf <ref>{{cite web |author1=Matt Nixson |title=Frederick Forsyth bids farewell to Daily Express column after twenty years |url=https://www.express.co.uk/news/uk/1804597/Frederick-Forsyth-Daily-Express-column |website=Daily Express |access-date=26 Mei 2025 |date=21 Augustus, 2023}}</ref> In 2003 het hy "gay-bashers in die kerke" in die [[The Guardian]] koerant gekritiseer.<ref name= "Norman2003" /> Hy het verskeie dokumentêre programme vertel, insluitend ''Jesus Christ Airlines'', ''Soldiers: A History of Men in Battle'' en ''I Have Never Forgotten You: The Life & Legacy of [[Simon Wiesenthal]]''. ===Skryfwerk=== Volgens Forsyth het sy oorgang na [[fiksie]]-skryf uit finansiële nood gebore gegaan; hy het nie gedink hy is geskik om 'n romanskrywer te wees nie. As seun, het hy gesê, wou hy "’n vegtervlieënier" wees, en toe hy sy loopbaan in die RAF vir joernalistiek verruil, was dit "om die wêreld te sien" as 'n buitelandse en oorlogskorrespondent. Wat die word van 'n romanskrywer betref, het hy erken: "Ek wou nooit 'n skrywer wees nie," maar het sy eerste vollengte roman, ''The Day of the Jackal'', geskryf omdat hy platsak was.<ref>Frederick Forsyth, "Author's Note: A Rather Undeserving Scribe," introduction to New American Library re-issue of ''The Day of the Jackal'' (New York: Penguin, 2012), vi-vii.</ref> Hy het soortgelyke navorsingstegnieke toegepas as dié wat in joernalistiek gebruik word. Gepubliseer in 1971, het die boek 'n internasionale topverkoper geword en vir sy skrywer die Edgar Allan Poe-toekenning vir Beste Roman besorg. In hierdie verhaal huur die ''Organisation armée secrète'' 'n sluipmoordenaar om die destydse Franse president [[Charles de Gaulle]] te vermoor. Dit is verwerk in 'n ''The Day of the Jackal'' rolprent met dieselfde naam, en later in 'n ''The Day of the Jackal'' televisiereeks. In Forsyth se tweede vollengte roman, ''The Odessa File'' (1972), probeer 'n verslaggewer om 'n voormalige [[Nazi]]-[[SS]]-offisier in hedendaagse [[Duitsland]] op te spoor. Die verslaggewer ontdek hom via die dagboek van 'n Joodse [[Holocaust]]-oorlewende wat vroeër selfmoord gepleeg het, maar hy word beskerm deur 'n organisasie wat voormalige Nazi’s beskerm, genaamd [[Odessa (organisasie)|ODESSA]]. Hierdie boek is later verwerk in 'n ''The Odessa File'' rolprent met dieselfde naam, met [[Jon Voight]] in die hoofrol, maar daar was aansienlike veranderinge. Baie van die roman se lesers het aangeneem dat 'n gesentraliseerde ODESSA-organisasie werklik bestaan het, maar historici stem nie saam nie.<ref>{{cite book|author=Walters, Guy |title=Hunting Evil: The Nazi War Criminals Who Escaped and the Quest to Bring Them to Justice|url=https://books.google.com/books?id=X5EgykND42kC&pg=PA443|year=2010|publisher=Crown Publishing Group|pages=139, 156|isbn=9780307592484}}</ref> In ''The Dogs of War'' (1974) huur 'n Britse mynbou-uitvoerende beampte 'n groep huursoldate om die regering van 'n [[Afrika]]-land omver te werp sodat hy 'n marionetregime kan installeer wat hom goedkoop toegang tot 'n enorme [[platinum]]-ertsreserwe sal gee. Hierdie boek is ook verwerk in 'n ''The Dogs of War'', ‘n 1980-rolprent met [[Christopher Walken]] en [[Tom Berenger]]. ''The Shepherd'' was 'n geïllustreerde novelle wat in 1975 gepubliseer is. Dit vertel van 'n nagmerrie-reis deur 'n RAF-vlieënier terwyl hy huis toe vlieg vir Kersfees in die laat 1950's. Sy pogings om 'n rasionele verduideliking vir sy uiteindelike redding te vind, is net so lastig soos sy ervaring. Vervolgens het T''he Devil's Alternative'' in 1979 verskyn, wat in 1982 afspeel. In hierdie boek staan die [[Sowjetunie]] voor 'n rampspoedige graanoes. Die VSA is gereed om te help in ruil vir sekere politieke en militêre toegewings. 'n Politburo-faksiegeveg volg. Oorlog word as 'n oplossing voorgestel. [[Oekraïne|Oekraïense]] vryheidsvegters kompliseer die situasie later. Uiteindelik raak 'n Sweedse olietenkskip wat in Japan gebou is, 'n Russiese passasiersvliegtuig wat na [[Wes-Berlyn]] gekaap is, en verskeie regerings betrokke. In 1982 is ''No Comebacks'' gepubliseer, 'n versameling van tien kortverhale. Sommige van hierdie verhale is vroeër geskryf. Baie het afgespeel in die [[Republiek Ierland]], waar Forsyth destyds gewoon het. Een daarvan, ''There Are No Snakes in Ireland'', het vir hom 'n tweede Edgar Allan Poe-toekenning besorg, hierdie keer vir beste kortverhaal. ''The Fourth Protocol'' is in 1984 gepubliseer en behels afvallige elemente binne die [[Sowjetunie]] wat probeer om 'n [[kernwapen]] naby 'n Amerikaanse lugbasis in die VK te plaas, met die bedoeling om die komende Britse verkiesings te beïnvloed en te lei tot die verkiesing van 'n anti-[[NATO]], anti-Amerikaanse, anti-kernkrag, pro-Sowjet [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]-regering. Die ''The Fourth Protocol'' 1987 rolprent-verwerking het [[Pierce Brosnan]] en [[Michael Caine]] in die hoofrolle gehad. Byna al die politieke inhoud is uit die film verwyder. Forsyth se tiende boek, ''The Negotiator'', het in 1989 verskyn, waarin die Amerikaanse president se seun ontvoer word en een man se taak is om sy vrylating te onderhandel. Twee jaar later, in 1991, is ''The Deceiver'' gepubliseer. Dit sluit vier kortverhale in wat die loopbaan van die Britse geheime agent Sam McCready hersien. Aan die begin van die roman vereis die Permanente Ondersekretaris van Staat van die Buitelandse en Statebondsakekantoor dat die Hoof van die SIS Sam in vroeë aftrede dwing. Die vier verhale word aan 'n klagtekomitee voorgehou in 'n poging om Sam in aktiewe diens by die SIS te laat bly. In 1994 het Forsyth ''The Fist of God'' gepubliseer, 'n roman wat handel oor die eerste Golflogoorlog, Projek Babilon en kompetisie tussen inligtingsagentskappe. Vervolgens, in 1996, het hy Icon gepubliseer, oor die opkoms van [[Fascisme|fasciste]] tot mag in post-Sowjet Rusland. In 1999 het Forsyth ''The Phantom of Manhattan'' gepubliseer, 'n opvolg op ''Phantom of the Opera''. Dit was bedoel as 'n afwyking van sy gewone genre; Forsyth se verduideliking was dat "ek huursoldate, sluipmoordenaars, Nazi’s, moordenaars, terroriste, spesiale magte-soldate, vegvlieëniers gedoen het, noem maar op, en ek het begin dink, kan ek werklik oor die menslike hart skryf?"<ref name="King" /> Dit het egter nie dieselfde sukses as sy ander romans behaal nie, en hy het daarna teruggekeer na hedendaagse spanningsromans. [[File:Frederick Forsyth - 01.jpg|thumb|right|Forsyth in 2003]] In 2001 is ''The Veteran'', nog 'n versameling kortverhale, gepubliseer, gevolg deur ''Avenger'', gepubliseer in September 2003, oor 'n Kanadese miljardêr wat 'n Viëtnam-veteraan huur om sy kleinseun se moordenaar na die VSA te bring. Die roman is verwerk in 'n ''Avenger'' rolprent met [[Sam Elliott]] en [[Timothy Hutton]] in die hoofrolle.<ref name="imdb" /> ''The Afghan'', gepubliseer in Augustus 2006, is 'n indirekte opvolg op ''The Fist of God''. Die verhaal, wat in die baie nabye toekoms afspeel, handel oor die dreigement van 'n katastrofiese aanval op die [[Weste]], ontdek op 'n senior [[al-Kaïda]]-lid se rekenaar, wat die leiers van die VSA en die VK dwing om 'n desperate poging aan te wend – om 'n ervare Britse operateur, afgetrede kol. Mike Martin (uit ''The Fist of God''), te vervang vir 'n Afghaanse [[Taliban]]-bevelvoerder wat in Guantánamo-baai gevange gehou word. ''The Cobra'', gepubliseer in 2010, bevat sommige van die karakters wat vroeër in ''Avenger'' verskyn het, en het as onderwerp 'n poging om die wêreldhandel in [[kokaïen]] te vernietig. Op 20 Augustus 2013 is sy roman ''The Kill List'' gepubliseer. Dit is vroeër in Junie daardie jaar aangekondig dat Rupert Sanders 'n filmweergawe van die verhaal sou regisseer <ref>{{Citation | first = Angie | last = Han | url = http://www.slashfilm.com/rupert-sanders-to-direct-frederick-forsyth-adaptation-the-kill-list/ | title = Rupert Sanders to Direct Frederick Forsyth Adaptation 'The Kill List' | newspaper = Slash film | date = 20 Junie 2013}}.</ref> Op 10 September 2015 is Forsyth se outobiografie, ''The Outsider: My Life in Intrigue'', gepubliseer. In Januarie 2018 is aangekondig dat Forsyth sy agtiende roman sou publiseer, 'n spanningsverhaal oor rekenaar-kapers, geïnspireer deur die Lauri Love en Gary McKinnon verhale <ref>Cowdrey, Katherine (9 Januarie 2018): "[https://www.thebookseller.com/news/transworld-publish-new-forsyth-novel-autumn-704846 Forsyth to release hacking thriller this autumn]". The Bookseller.com. URL accessed 19 April 2018.</ref> ''The Fox'' is in Oktober 2018 in elektroniese formaat gepubliseer, en in November in hardeband. Die Vos is 'n [[spioenasie]]-spanningsverhaal oor 'n hoogs bekwame outistiese [[kuberkraker]]. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name = "biblio">{{cite web | title = Frederick Forsyth | website= Biblio | url = http://www.biblio.com/authors/27/Frederick_Forsyth_Biography.html | access-date =1 December 2007 | type = biography}}</ref> <ref name = "King">{{Citation | url = http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html | format = transcript | first = Larry | last = King | title = Live Weekend | type = Interview | publisher = CNN | access-date = 23 June 2006 | archive-date = 4 April 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130404061259/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html | url-status = dead | archivedate = 4 April 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130404061259/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0004/15/lklw.00.html }}.</ref> <ref name = "imdb">{{IMDb title |473445|Avenger}}</ref> <ref name = "Norman2003">{{cite news | last = Norman | first = Matthew | title = Diary, 26 June 2003| newspaper = The Guardian | date =30 June 2003 | url = https://www.theguardian.com/politics/2003/jun/26/1 | access-date = 12 May 2011 | location= London}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Forsyth, Frederick}} [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] lqzflebq7326tcoqsn7u0yf9wfm4rsx 0 449900 2892369 2811407 2026-04-10T17:13:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892369 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler |spelernaam =Carlos Alcaraz |beeld =[[Lêer:Carlos_Alcaraz_Roland_Garros_2025_(cropped).jpg|250px]] |onderskrif =Carlos Alcaraz in 2025 |vollenaam =Carlos Alcaraz Garfia |land =[[Spanje]] |geboortedatum ={{geboortedatum en ouderdom|2003|5|5}} |geboorteplek =El Palmar, Murcia, Spanje |woonplek =Villena, Spanje }} '''Carlos Alcaraz Garfia''' ([[Spaans|Spaanse]] uitspraak: [ˈkaɾlos alkaˈɾaθ ɣaɾˈfi.a]; gebore [[5 Mei]] [[2003]]) is 'n [[Spanjaarde|Spaanse]] professionele [[tennis]]speler. Hy is deur die Association of Tennis Professionals (ATP) as wêreldnommer 1 in mans enkelspel geklassifiseer, insluitend as die nommer 1 mans-enkelspelspeler aan die einde van 2022. Alcaraz het reeds 20 ATP Toer-vlak enkelstitels gewen, waaronder vyf Grandslam-titels en sewe ATP 1000-titels. Alcaraz het sy professionele loopbaan in 2018 op die ouderdom van 15 begin. In Mei 2021 het hy vir die eerste keer onder die top 100 op die ranglys ingeskuif, en daardie jaar onder die top 35 geëindig, nadat hy die kwarteindrondtes van die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] bereik het. In Maart 2022 het hy sy eerste ATP 1000-titel beklink tydens die Miami Open op 18-jarige ouderdom. Alcaraz het sy eerste Grandslam-titel tydens die 2022 VSA-Ope gewen, en is die jongste man en die eerste tiener (op 19 jaar, 4 maande en 6 dae oud) in die ope-tydperk wat eerste plek kon behaal op die mans-enkelspelranglys.<ref>{{cite web |date=11 September 2022 |title=Alcaraz wins US Open title & rises to world No. 1 |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-ruud-us-open-2022-final |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912002152/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-ruud-us-open-2022-final |archive-date=12 September 2022 |access-date=12 September 2022 |website=ATP Tour}}</ref><ref name="ATP1">{{cite web |date=11 September 2022 |title=Alcaraz becomes youngest world No. 1 in Pepperstone ATP rankings history |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-climbs-to-world-no-1-us-open-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912000636/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-climbs-to-world-no-1-us-open-2022 |archive-date=12 September 2022 |access-date=12 September 2022 |website=ATP Tour}}</ref> Deur 2022 af te sluit as die jongste wêreldnommer 1 in die ATP se geskiedenis, is hy vir die prestasie aangewys as die Laureus Wêrelddeurbraak van die Jaar.<ref name=":0">{{Cite web |title=Carlos Alcaraz Youngest Year-End ATP No. 1 Presented By Pepperstone In History |url=https://www.atptour.com/en/news/carlos-alcaraz-year-end-no-1-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116111255/https://www.atptour.com/en/news/carlos-alcaraz-year-end-no-1-2022 |archive-date=16 November 2022 |access-date=26 November 2022 |website=ATP Tour}}</ref> In 2023 het Alcaraz sy eerste [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon-titel]] gewen, waartydens hy die sewevoudige kampioen [[Novak Djokovic]] in 'n epiese eindtstryd geklop het. In 2024 het hy onderskeidelik sy derde en vierde Grandslam-titels ingeoes tydens die [[Franse Ope]] en [[Wimbledon-kampioenskap]], opgevolg met 'n silwermedalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Spele in Parys]]. Hy het sy vyfde Grandslam-titel tydens die eindstryd van die Franse Ope in 2025 verower in nog 'n manjifieke en klassieke kragtoer, nadat hy 'n agterstand van twee stelle uitgewis het teenoor die speler met die hoogste rangposisie, [[Jannik Sinner]].<ref>{{Cite web |date=2025-06-08 |title=Alcaraz wins longest French Open final in five sets after saving 3 match points against Sinner |url=https://apnews.com/article/french-open-men-final-alcaraz-sinner-e0de8f0c10f4b3e988f31257a3e08a9c |access-date=2025-06-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Alcaraz is tans die wêreldnommer 2 speler in mans enkelspeltennis. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Alcaraz, Carlos}} [[Kategorie:Spaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] asob0e49sjgdxlev5zxk7kyrm2h6wti 0 449902 2892541 2811631 2026-04-10T20:22:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892541 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler|spelernaam =Jannik Sinner |beeld =[[Lêer:Jannik_Sinner_vs_Richard_Gasquet,_2025_Roland_Garros,_2025-05-29_(1319)_(Jannik_Sinner).jpg|250px]] |onderskrif =Jannik Sinner in 2025 |vollenaam =Jannik Sinner |land =[[Italië]] |woonplek =[[Monte Carlo]], [[Monaco]] |geboortedatum ={{geboortedatum en ouderdom|2001|8|16|}} |geboorteplek =Innichen, [[Suid-Tirool]], Italië }} '''Jannik Sinner''' (gebore [[16 Augustus]] [[2001]]) is 'n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Tennis|tennisspeler]].<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|title=Jannik Sinner|website=ATP Tour|access-date=2025-06-10}}</ref> Hy word tans deur die Association of Tennis Professionals (ATP) as wêreldnommer een in mans enkelspel geklassifiseer, en is die eerste Italianer wat die boonste posisie bereik het. Sinner het reeds 19 enkelspeltitels tydens die ATP Toer gewen, waaronder drie groot titels by die [[Australiese Ope]] in 2024 en 2025 en die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2024, tesame met die 2024 ATP eindrondte en vier Meesters 1000-titels. Hy het ook Italië na Davis Cup oorwinnings in 2023 en 2024 gelei. Ondanks beperkte sukses as juniorspeler, het Sinner op die ouderdom van 16 begin deelneem aan professionele manlike toernooie en een van die min spelers geword wat op 17-jarige ouderdom verskeie ATP Challenger Toer-titels gewen het. In 2019 het hy onder die top 100 ingeskuif, die Next Generation ATP Finales gewen en die ATP Nuweling van die Jaar-toekenning ontvang. In 2021 het hy die jongste ATP 500-kampioen geword tydens die Washington Open, sowel as die eerste speler wat in die 2000's gebore is om onder die top 10 in die ranglys te eindig. Sinner het sy eerste Meesters 1000-titel tydens die Kanadese Open van 2023 gewen en die seisoen afgesluit met 'n plek in die ATP eindrondtes se finaal en deur Italië na 'n Davis Cup oorwinning te lei. Tydens die 2024 Australiese Ope het Sinner die destydse wêreldnommer 1 [[Novak Djokovic]] verslaan, en daarna [[Daniil Medvedev]] verslaan in 'n vyfset-stryd, waartydens hy 'n twee stel agterstand uitgewis het om sy eerste groot titel te wen. Hy het voortgegaan deur drie Meesters 1000-toernooie, die VSA-Ope en die ATP eindrondte te wen, en het die jaar afgesluit as die wêreld se no. 1 speler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sinner, Jannik}} [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] p8ab45csee8vbqaebwu7kjg8sr292e4 0 449919 2892317 2811784 2026-04-10T16:00:58Z Jcb 223 2892317 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} {{ns}} {{TITELAANSIG|''Dekades in die Afrikaanse Letterkunde''}} '''''Dekades in die Afrikaanse Letterkunde'''''<ref name="SAUK1975">{{cite book |author=Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie |title=Dekades in die Afrikaanse Letterkunde |publisher=SAUK |year=1975 |location=Johannesburg |isbn= 0869720368}}</ref> is 'n versameling praatjies wat deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] uitgesaai is en die ontwikkeling van Afrikaanse letterkunde van sy vroegste stadiums tot die 1970's ondersoek. Elke hoofstuk fokus op 'n spesifieke dekade of tydperk, en beklemtoon sleutelskrywers, temas en die sosio-politieke kontekste wat literêre tendense beïnvloed het. Die boek beklemtoon die oorgang van Afrikaans wat as 'n dialek beskou word na die erkenning daarvan as 'n amptelike taal en die daaropvolgende florering in verskeie genres. Dit bied insigte in die evolusie van literêre style en die veranderende rolle van skrywers binne die ontwikkelende Suid-Afrikaanse samelewing. As sulks dien dit as 'n kort en toeganklike geskiedenis van die Afrikaanse literatuur. ==Hoofstuk 1: Hoe dit begin het - Prof. G. S. Nienaber== Hierdie hoofstuk delf in die aanvanklike persepsie van Afrikaans as 'n "onjuiste Nederlands". Afrikaners het Nederlands as hul moedertaal vir formele geleenthede beskou en Afrikaans as 'n kombuis- of Hottentottaal, ongeskik vir godsdiens of hoër denke, afgemaak. Die eerste geskrewe Afrikaanse stukke was dikwels satiries en is gebruik om die taal te bespot. Figure soos [[Arnoldus Pannevis]] en [[C.P. Hoogenhout]] het Afrikaans as 'n aparte taal erken. Pannevis het geprofeteer dat die erkenning daarvan gekoppel was aan die toekoms van [[Suid-Afrika]], terwyl Du Toit dit as 'n gawe van God verklaar het, wat die beweging om Afrikaans te verhef, aangevuur het.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 2: Die Akker word Berei - Prof. G. S. Nienaber== Hierdie hoofstuk fokus op die Afrikaanse literatuur wat met die GRA ([[Genootskap van Regte Afrikaners]]) van 1875 tot 1900 geassosieer word. Die GRA het Afrikaans as 'n simbool van Afrikaneridentiteit bevorder. Vroeë literatuur was hoofsaaklik patriotiese poësie oor die moedertaal en vaderland, eenvoudig en direk. Werke soos "Eerste Beginsels van die Afrikaanse Taal" het ten doel gehad om korrekte gebruik te leer. Hoogenhout se ''Catharina'' en [[Stephanus Jacobus du Toit]] se ''Di Koningin fan Skeba'' was noemenswaardige prosawerke. Die hoofstuk beklemtoon die verskuiwing van die siening van Afrikaans as gebrekkige Nederlands na die omhelsing daarvan as 'n egte taal.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 3: Na Hoër Hoogtes - Prof. T.T. Cloete== Hierdie hoofstuk ondersoek die Afrikaanse letterkunde na die Tweede [[Anglo-Boereoorlog]] en let op die onverwagte stimulasie van kreatiwiteit ten spyte van vernietiging. Die oorlog se ervarings is omskep in verhale van veerkragtigheid, hoofsaaklik deur poësie. Sleuteldigters [[Eugène Marais]], [[C. Louis Leipoldt]], [[Totius]] en [[Jan F.E. Celliers]] het verskeie fasette van die oorlog se impak vasgevang. Prosa en drama het stadiger na vore gekom. Engelse letterkunde het hierdie skrywers beïnvloed. [[D.F. Malherbe]] en [[Gustav Preller]] was belangrike prosaskrywers. Hierdie literatuur het emosionele en kulturele herstel gebied, troos en identiteit te midde van verwoesting.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 4: Die Skrywer Begin Homself Vind - M.M. Walters== Hierdie hoofstuk bespreek die verskuiwing in Afrikaanse poësie na die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910. Dit merk 'n oorgang van nasionalistiese temas na individualistiese uitdrukkings op. Skrywers het persoonlike gevoelens en breër menslike toestande begin verken. [[Eugène Marais]] het hierdie verskuiwing geïllustreer deur van patriotiese werke soos "Die Smid" na diep persoonlike werke soos "Winternag" te beweeg. [[Totius]] het van nasionalistiese temas na persoonlike hartseer verskuif, terwyl [[C. Louis Leipoldt]] ontwikkel het na filosofiese ondersoek. [[Jan F.E. Celliers]] het gefokus gebly op nasionale temas, maar meer didakties geword. Oor die algemeen illustreer dit 'n verskuiwing na individuele ervaring.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 5: Die Wyer Kyk: Die Twintigers - Dr. P.J. Bekker== Hierdie hoofstuk fokus op die Afrikaanse literêre toneel gedurende die 1920's, veral die opkoms van die [[Twintigers]]-digters. Terwyl drama en prosa ontwikkel het, is die klem op poësie en die reaksie daarvan op die "Oorlogsdigters". Die Twintigers het wegbeweeg van direkte oorlogsbetrokkenheid en universele menslike ervarings en persoonlike emosies verken. [[Toon van den Heever]] se werk het geworstel met eksistensiële vrae en twyfel. [[A.G. Visser]] se geestige verse word ook genoem. Die 1920's word gesien as 'n tydperk van uitbreiding, waar skrywers hul omvang verbreed het en in filosofiese ondersoek gedelf het.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 6: Suid-Afrika Eerste - Dr. Elize Botha== Hierdie hoofstuk ondersoek die Afrikaanse literêre toneel in die middel-1920's, veral na die [[Nasionale Party]] se opkoms en amptelike Afrikaanse erkenning. Dit bevraagteken of die literatuur werklik jubelende nasionale gevoel weerspieël het. Alhoewel sommige patriotiese werke bestaan ​​het, het die tydperk meer oor innerlike verkenning en artistieke doelwitte gegaan. Figure soos [[C.J. Langenhoven]] en [[A.G. Visser]] het bygedra, maar hul werk het nuanses getoon wat verder strek as bloot nasionale trots. Die hoofstuk beklemtoon die komplekse sosio-ekonomiese konteks, insluitend groeiende Afrikaner-armoede, wat literêre temas buite nasionale viering beïnvloed. Die literatuur van die Twintigers het ook 'n meer komplekse benadering tot nasionale temas getoon.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 7: Depressie en Droogte - Prof. H. du Randt== Hierdie hoofstuk bespreek hoe droogte- en depressietemas die Afrikaanse literatuur in die 1920's en vroeë 1930's beïnvloed het. Dit beklemtoon drie hoofmaniere waarop hierdie temas ondersoek is: as 'n agtergrond vir die sosiale probleem van verarmde [[Afrikaners]] wat na stede trek, as 'n simbool van geestelike onvrugbaarheid, en as 'n uitbeelding van die stryd teen die natuur as 'n godsdienstige ervaring. Skrywers soos [[Totius]] en [[J.F.W. Grosskopf]] het die ontwrigting van landelike Afrikaners aangespreek, terwyl [[C.M. van den Heever]] die sielkundige impak van droogte ondersoek het.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 8: Die Dekade van die Strenger Eis, of Dertigerjare - Prof. F.I.J. van Rensburg== Hierdie hoofstuk ondersoek die [[Dertigers]], skrywers van die 1930's, gekenmerk deur 'n "strenger eis" in literêre kwaliteit en diepte. Dit merk 'n tydperk van literêre vernuwing en innovasie. Skrywers soos [[N.P. van Wyk Louw]] en [[Uys Krige]] het artistieke integriteit beklemtoon en meer komplekse temas en tegnieke verken. Die fokus het verskuif na universele menslike ervarings en dieper sielkundige insigte. Hierdie dekade het 'n sterk klem op poëtiese vorm en taaleksperimentering gesien. Die Dertigers het tradisionele literêre norme uitgedaag en Afrikaanse letterkunde verhef.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 9: Die Dekade van Verstedeliking, of: Van die Moderne Bewussyn - Prof. F. I. J. van Rensburg== Hierdie hoofstuk fokus op die [[Veertigers]], skrywers van die 1940's, en die tema van verstedeliking en moderne bewussyn. Vinnige verstedeliking het gelei tot nuwe ervarings en uitdagings, wat in die literatuur weerspieël word. Skrywers het die kompleksiteite van die stadslewe, vervreemding en die botsing tussen tradisionele waardes en moderne realiteite ondersoek. Temas van sosiale ongeregtigheid en morele dubbelsinnigheid het na vore gekom. Hierdie tydperk het groei in prosafiksie gesien wat handel oor stedelike temas en sielkundige realisme. Die Veertigers het 'n veranderende samelewing en ontwikkelende identiteit van Afrikaners weerspieël.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 10: Dekade van Ontspanning en Spel - Prof. E. Lindenberg== Hierdie hoofstuk bespreek die [[Vyftigers]], skrywers van die 1950's, en die opkoms van 'n meer ontspanne en speelse toon in die literatuur, veral geïllustreer deur [[Peter Blum]]. Na die intensiteit van vorige dekades, het die 1950's 'n verskuiwing na ligter temas en eksperimentele vorme gesien. Poësie en prosa het ironie, geestigheid en afstandlikheid begin insluit. Peter Blum se werk het uitgestaan ​​vir sy gesofistikeerdheid en speelse taalgebruik. Hierdie dekade het 'n tydperk van literêre eksperimentering en 'n wegbeweeg van openlik ernstige of didaktiese skryfwerk gemerk.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 11: Die Volksmond word Ontdek - Prof. H. v.d. Merwe Scholtz== Hierdie hoofstuk ondersoek die ontdekking en gebruik van die volksmond in die Afrikaanse literatuur, veral vanaf die middel-1950's. Skrywers soos [[Boerneef]] en [[N.P. van Wyk Louw]] het swaar geput uit volkspoësie, idiome en alledaagse taal. Dit het gelei tot 'n meer outentieke en toeganklike literêre stem. Die belangrikheid van mondelinge tradisies en streeksdialekte in die verryking van geskrewe literatuur word beklemtoon. Die gebruik van die omgangstaal het literatuur met die breër bevolking verbind en dit 'n unieke kulturele geur gegee, wat taalkundige en kulturele selfontdekking aandui.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 12: Nasies Ontdek Mekaar - Dr. H.W. Truter== Hierdie hoofstuk bespreek die verbreding van perspektiewe in die Afrikaanse literatuur soos verskillende nasies en kulture begin verken is. Skrywers soos [[F.A. Venter]] en latere werk van [[Mikro]] het diverse kulturele ervarings en temas geïnkorporeer. Dit het gelei tot 'n meer kosmopolitiese uitkyk en groter bewustheid van die wêreld buite onmiddellike Afrikaner-bekommernisse. Die hoofstuk beklemtoon hoe literatuur 'n middel geword het om ander kulture te verstaan ​​en daarmee om te gaan, wat Suid-Afrika se veranderende sosiale en politieke landskap en sy interaksie met die globale gemeenskap weerspieël.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 13: Die Tydperk van Waterskeiding - Dr. J.P. Smuts== Hierdie hoofstuk fokus op die [[Sestigers]], skrywers van die 1960's, wat 'n tydperk van waterskeiding in die Afrikaanse letterkunde verteenwoordig het. Dit was 'n tyd van radikale verandering en die uitdaging van gevestigde norme. Skrywers soos [[André P. Brink]] en [[Etienne Leroux]] het grense verskuif in terme van onderwerp en styl. Die Sestigers het kontroversiële sosiale en politieke kwessies, insluitend [[apartheid]], met 'n kritiese en dikwels eksperimentele benadering aangespreek. Hierdie dekade het 'n beduidende breuk van tradisionele konvensies gemerk en die Afrikaanse letterkunde in 'n meer moderne en internasionaal relevante konteks gebring.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 14: Deurbraak van die Prosa - Mnr. H.C.T. Muller== Hierdie hoofstuk ondersoek die deurbraak van prosa in die 1960's en beklemtoon die voorheen verwaarloosde genre se toename in kwaliteit en innovasie. Terwyl poësie tradisioneel dominant was, het die 1960's 'n opbloei van romans en kortverhale gesien. Skrywers het met verteltegnieke geëksperimenteer en komplekse sielkundige temas verken. Hierdie tydperk word gekenmerk deur 'n groter gesofistikeerdheid in prosaskryf en 'n toenemende fokus op kontemporêre sosiale kwessies. Die deurbraak van prosa het die Afrikaanse letterkunde aansienlik gediversifiseer en bygedra tot die groeiende internasionale erkenning daarvan.<ref name="SAUK1975" /> ==Hoofstuk 15: Die Tydperk van Betrokkenheid - Prof. J.R. Verster== Hierdie hoofstuk bespreek die letterkunde van die 1970's, gekenmerk deur 'n tydperk van toenemende betrokkenheid by sosiale en politieke kwessies. Na die waterskeiding van die Sestigers het skrywers voortgegaan om kontroversiële onderwerpe aan te spreek, dikwels met 'n meer direkte en betrokke benadering. Hierdie era het 'n groeiende bewustheid van menseregte en sosiale geregtigheid gesien, wat weerspieël is in literêre temas. Die literatuur van betrokkenheid het gepoog om denke te stimuleer en dialoog aan te moedig oor die uitdagings waarmee Suid-Afrika te kampe het. Hierdie tydperk het die rol van Afrikaanse letterkunde as 'n stem vir sosiale kommentaar en verandering verstewig.<ref name="SAUK1975" /> ==Verwysings== {{verwysings}} 67j9f0c7ik7z6c6hr2y9fu5ncax0ifp 0 449967 2892330 2812013 2026-04-10T16:45:55Z Jcb 223 2892330 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde is 'n komplekse verhaal, waarvan die oorsprong en afbakening verskillend beskou kan word, afhangende van die perspektief.<ref name="AttwellAttridge2012">{{cite book |last1=Attwell |first1=David |last2=Attridge |first2=Derek |title=The Cambridge History of South African Literature |publisher=Cambridge University Press |year=2012 |location=Cambridge}}</ref> Sommige beskou die vroegste skryfwerk aan die [[Kaap]], al was dit oorspronklik in [[Nederlands]], reeds as deel van 'n voorloper of koloniale letterkunde wat tot die Afrikaanse tradisie gelei het, terwyl ander 'n latere datum, veral rondom die Eerste Afrikaanse Taalbeweging, as die ware beginpunt beskou.<ref name="AttwellAttridge2012" /> In hierdie artikel word die ontwikkeling van die Afrikaanse letterkunde gevolg vanaf die vroeë skryfwerk aan die Kaap tot aan die einde van die 20ste eeu, met die klem op belangrike periodes, bewegings en skrywers soos dit in die bronne beskryf word. == Die vroeë begin: Van Hollandse teenwoordigheid tot die eerste Afrikaanse geskrifte (ongeveer 1652-1875) == Met die stigting van 'n nedersetting aan die Kaap in 1652 deur die Hollanders, het skryfwerk aanvanklik bestaan uit amptelike dokumente soos dagregisters en reisverslae.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984">{{cite book |last=Kannemeyer |first=J.C. |title=Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur Deel 1 |publisher=Academica |year=1984 |location=Pretoria}}</ref> Hierdie skryfwerk was in Nederlands, die taal van die koloniste, maar reeds hierin begin 'n mens 'n gerigtheid op die nuwe vaderland sien, wat dit onderskei van literatuur wat in [[Nederland]] ontstaan het.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die dagregister van [[Jan van Riebeeck]] (1651-1662) word genoem as 'n vroeë voorbeeld van 'n lewendige styl wat op daaglikse aktiwiteite fokus en selfs tragiek, drama en humor insluit.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Later ontstaan 'n dagboekliteratuur wat 'n duideliker Afrikaanse gees en inslag begin toon, met die Dagregister van [[Adam Tas]] (1705-1706) as 'n belangrike voorbeeld, alhoewel fragmentaries bewaar.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Oor die loop van die 18de en vroeë 19de eeu begin die Kaaps-Hollands, die voorloper van [[Afrikaans]], ontwikkel deur kontak met verskillende bevolkingsgroepe soos slawe en Khoekhoen.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Heywood2004">{{cite book |last=Heywood |first=Christopher |title=A history of South African literature |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |location=Cambridge }}</ref> Die Nederlandse literêre tradisie bly invloedryk, veral deur publikasies soos die Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tijdschrift.<ref name="Kannemeyer1984" /><ref name="Antonissen1975">{{cite book |last=Antonissen |first=Rob |title=Die Afrikaanse Letterkunde van Aanvang tot Hede |publisher=Nasou beperk |year=1975 |location=Cape Town }}</ref> Bewuste pogings tot literatuur word aanvanklik steeds in Nederlands aangepak, maar daar is 'n toenemende beoefening van Afrikaans in koerante.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die heel vroegste geskrifte wat duidelik as Afrikaans herkenbaar is, dateer uit die vroeë 19de eeu en is dikwels geskryf vir spesifieke doeleindes soos spot of didaktiek.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Hierdie vroeë werk was soms onbeholpe pogings om Nederlands te skryf, maar het reeds 'n tipiese Afrikaanse karakter getoon, soos [[Louis Tregardt]] se Dagboek.<ref name="Kannemeyer1984" /> Skrywers soos [[Louis Henri Meurant]] se ''Zamenspraak'' (1861) en die spotgedig 'Lied ter eere' word as voorbeelde van hierdie vroeë Afrikaanse geskrifte genoem.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Sporadiese gedigte in 'n volkse idioom verskyn ook, soos dié van F.W. Reitz sr. en jr. en [[Melt Brink]].<ref name="Kannemeyer1984" /> Die literatuur in hierdie vroeë fase word gekenmerk deur 'n sterk verband met die plaaslike werklikheid en 'n ontwikkeling van eie beeldspraak en idioom.<ref name="Kannemeyer1984" /> == Die Eerste Afrikaanse Taalbeweging (1875-1900) == Die jaar 1875 word algemeen beskou as 'n keerpunt met die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA).<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Hierdie beweging, onder leiding van figure soos [[Arnoldus Pannevis]], [[C.P. Hoogenhout]] en [[S.J. du Toit]], het 'n doelbewuste poging aangewend om Afrikaans tot skryftaal te verhef en die stryd vir die erkenning daarvan te begin.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Die GRA het publikasies soos die koerant ''Die Patriot'' (vanaf 1876) en die tydskrif ''Ons Klyntji'' (vanaf 1896) gebruik as platforms vir die bevordering van Afrikaans en die publikasie van vroeë literêre werke.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Hierdie publikasies het 'n belangrike rol gespeel as 'n uitgewersplatform vir Afrikaanse skrywers.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die literatuur wat tydens die Eerste Beweging ontstaan het, was tematologies sterk gebonde aan die vaderland, die Afrikaanse taal, godsdiens en die lewe van die gewone Afrikaner, insluitend folklore.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die hoofdoel was om die volk op te wek, te stig, te leer of te vermaak, wat gelei het tot 'n literatuur met 'n sterk didaktiese, pedagogiese en geestige aard.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die skrywers het doelbewus in die volksidioom geskryf om 'n breë publiek te bereik.<ref name="Kannemeyer1984" /> Invloede van buitelandse skrywers was teenwoordig, maar die literatuur het sterk op 'n eie kulturele basis berus weens isolasie.<ref name="Kannemeyer1984" /> Vroeë genres soos die romantiese ([[C.P. Hoogenhout]] se ''Catharina''),<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> realistiese ([[Jan Lion Cachet]] se ''Sewe duiwels''),<ref name="Kannemeyer1984" /> historiese ([[S.J. du Toit]] se ''Di koningin fan Skeba'')<ref name="Kannemeyer1984" /> en folkloristies-sosiologiese ([[G.R. von Wielligh]] se ''Jakob Platjie'')<ref name="Kannemeyer1984" /> het hul verskyning gemaak. Ander belangrike skrywers van die tyd sluit D'Arbez ([[J.F. van Oordt]]) in, bekend vir sy historiese romans.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> == Die Tweede Afrikaanse Taalbeweging en die periode tot 1930 == Ná die [[Anglo-Boereoorlog]] (1899-1902) en met die aanvang van die 20ste eeu, het Afrikaans uiteindelik Nederlands as die dominante medium in Suid-Afrika vervang.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die Tweede Taalbeweging het gefokus op die ontwikkeling van Afrikaans tot 'n volwaardige kultuurtaal, 'n taak wat grootliks deur 'n nuwe geslag jonger skrywers aangepak is.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die Anglo-Boereoorlog self het 'n belangrike stimulus en tematiese bron vir die literatuur onmiddellik ná 1900 geword, veral in die poësie.<ref name="Kannemeyer1984" /><ref name="Heywood2004" /> Hierdie periode sien die stigting van belangrike uitgewerye soos J.L. van Schaik (1914) en Nasionale Pers (1915), wat die publikasie van Afrikaanse literatuur bevorder het.<ref name="Kannemeyer1984" /> Literêre kritiek begin ook ontwikkel, hoewel aanvanklik dikwels nog in diens van die taalbeweging.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die poësie van hierdie tyd toon aanvanklik 'n hoë vlug.<ref name="Kannemeyer1984" /> Belangrike digters van die Tweede Beweging sluit in J.D. du Toit ([[Totius]]), [[Jan F.E. Celliers]] en [[C. Louis Leipoldt]].<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /><ref name="Heywood2004" /> Hulle werk, hoewel soms nog stryd- en tydgebonde, begin universele geldigheid bereik.<ref name="Kannemeyer1984" /> [[Eugène Marais]], met sy romantiese en simbolistiese poësie, word ook as 'n belangrike figuur genoem.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Heywood2004" /> In die prosa oorheers die histories-romantiese stroming aanvanklik.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die realistiese tradisie, wat begin het met skrywers soos [[Jan Lion Cachet]],<ref name="Kannemeyer1984" /> word voortgesit en kry 'n vaste patroon met die werk van [[Léon Maré]] en veral [[Jochem van Bruggen]], wat op die lewe van misdeeldes fokus. Die [[plaasroman]] begin ook in hierdie tyd ontwikkel (bv. [[D.F. Malherbe]] se ''Die Meulenaar'').<ref name="Kannemeyer1984" /><ref name="Heywood2004" /> Ander prosa-genres sluit in avontuur- en speurverhale ([[C.J. Langenhoven]]).<ref name="Kannemeyer1984" /> [[Sangiro]] word genoem vir sy dierverhale.<ref name="Kannemeyer1984" /> == Die Dertigers en die periode tot 1955 == Die periode vanaf ongeveer 1930 tot 1955 word gekenmerk deur 'n groot vernuwing in die Afrikaanse poësie, wat in twee fases geskied.<ref name="Kannemeyer1984" /> Aanvanklik is daar 'n wegswaai van die tradisionele 'motiewe'-kuns en die verband met die taalstryd na 'n persoonlike belydenispoësie.<ref name="Kannemeyer1984" /> Later verskyn 'n beeldingsvers waarin persoonlike belewing geobjektiveer word en die wêreld buite die 'ek' as boustof dien.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die belangrikste figure wat hierdie vernuwing in die poësie verteenwoordig, die sogenaamde [[Dertigers]], is [[N.P. van Wyk Louw]] en [[D.J. Opperman]].<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1984" /> Ander digters van hierdie tyd sluit in [[I.D. du Plessis]], [[Elisabeth Eybers]], [[H.A. Mulder]] en [[F.E.J. Malherbe]].<ref name="Kannemeyer1984" /> Wat prosa en drama betref, is hierdie tydperk grootliks 'n voortsetting en uitbouing van rigtings voor 1930, hoewel daar in die veertigerjare aarselende pogings tot vernuwing in die prosa is, en in die vyftigerjare 'n verdieping met versdramas.<ref name="Kannemeyer1984" /> Ouer skrywers soos [[C.J. Langenhoven]] en [[Gustav Preller]] bly aktief in die vroeë jare van hierdie periode.<ref name="Kannemeyer1984" /> Die [[plaasroman]] bly 'n belangrike genre.<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Heywood2004" /> Skrywers soos [[C.M. van den Heever]] lewer belangrike bydraes tot prosa.<ref name="Kannemeyer1984" /><ref name="Heywood2004" /> Die realistiese tradisie word voortgesit deur figure soos [[Jochem van Bruggen]]<ref name="Kannemeyer1984" /> en [[Mikro]].<ref name="Kannemeyer1984" /> Die speurverhaal en avontuurverhaal vir die jeug, soos beoefen deur [[C.J. Langenhoven]], bly gewild.<ref name="Kannemeyer1984" /> == Die Sestigers en die periode tot ongeveer 1990 == Vanaf ongeveer 1955 tree 'n nuwe geslag jonger skrywers na vore, wat 'n beduidende vernuwing in die Afrikaanse letterkunde meebring, veral in prosa en drama, wat nou gelyktydig met poësie ontwikkel.<ref name="Kannemeyer1983">{{cite book |last=Kannemeyer |first=J.C. |title=Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur Deel 2 |publisher=Academica |year=1983 |location=Pretoria}}</ref> Hierdie beweging, bekend as die [[Sestigers]] (vanaf die sestigerjare), toon 'n wegswaai van tradisionele Afrikaanse motiewe na 'n groter internasionalisme en eksperimentele verkenning van vorme.<ref name="Kannemeyer1983" /> Sleutelfigure van hierdie beweging sluit in [[Etienne Leroux]],<ref name="Kannemeyer1983" /> [[Jan Rabie]],<ref name="Kannemeyer1983" /> [[André P. Brink]]<ref name="AttwellAttridge2012" /><ref name="Kannemeyer1983" /> en [[Breyten Breytenbach]].<ref name="AttwellAttridge2012" /> Hulle werk is beïnvloed deur internasionale literêre strominge en filosofieë soos [[eksistensialisme]].<ref name="AttwellAttridge2012" /> Later, in die sewentigerjare, is daar 'n groter bewustheid van Afrika as tematiese moontlikheid.<ref name="Kannemeyer1983" /> Hierdie periode word ook gekenmerk deur toenemende weerstand teen die apartheidsbeleid, wat neerslag vind in die literatuur.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Veral vanaf 1976, na die [[Soweto-opstand]], word die weerstand verskerp en die status van Afrikaans as taal van die onderdrukker bevraagteken.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die debat oor 'n ''[[littérature engagée]]'' word belangrik.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Skrywers soos [[André P. Brink]] en [[Breyten Breytenbach]] se werk word prominent in hierdie weerstand, en Brink se werk (''Kennis van die Aand'') is die eerste Afrikaanse boek wat verbied word onder die publikasiewet.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die stigting van die Afrikaanse Skrywersgilde en alternatiewe uitgewers soos Taurus ondersteun hierdie weerstandsbeweging.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Nuwer stemme begin na vore kom, insluitend swart Afrikaanse skrywers soos [[S.V. Petersen]],<ref name="AttwellAttridge2012" /> [[Arthur Fula]]<ref name="AttwellAttridge2012" /> en [[Eddie Domingo]].<ref name="AttwellAttridge2012" /> Veral die aantal bruin skrywers wat in Afrikaans publiseer, neem toe.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Gay skryfwerk begin ook meer openlik verskyn as deel van die weerstand teen patriargale waardes.<ref name="AttwellAttridge2012" /> == Die einde van die 20ste eeu (ongeveer 1990-2000) == Die jare na 1990 word gekenmerk deur die oorgang na 'n demokratiese Suid-Afrika, wat 'n beduidende impak op die literatuur het.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Hierdie periode is 'n oorgangsfase waarin ou temas voortleef, maar nuwe neigings ook verskyn.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Daar is 'n 'terugkeer na die argief', waar skrywers die Suid-Afrikaanse geskiedenis herbesoek in die lig van die politieke veranderinge, met 'n fokus op onreg wat teenoor inheemse volke gepleeg is.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die geskiedenis en kultuur van die Boesmans en Khoekhoen kom veral onder die loep.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Amptelike geskiedskrywing word hersien.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Temas soos die onsekerheid van die oorgang, maatskaplike probleme soos misdaad en armoede, en selfs distopiese sienings van die post-apartheid samelewing verskyn in die literatuur.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die diversiteit van stemme binne die Afrikaanse letterkunde groei, met 'n toenemende verteenwoordiging van die heterogeniteit van die Afrikaanssprekende gemeenskap.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Swart Afrikaanse skrywers, veral romansiers, begin groter prominensie kry, soos [[A.H.M. Scholtz]] met sy roman ''Vatmaar''(1995), wat die lewe in 'n nie-rassige gemeenskap uitbeeld.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Belangrike skrywers van hierdie laat 20ste-eeuse periode sluit in [[Marlene van Niekerk]], wie se roman ''Triomf'' (1994) die wêreld van Afrikanernasionalisme verken,<ref name="AttwellAttridge2012" /> [[Etienne van Heerden]], wat magiese realisme gebruik om die geskiedenis te verwerk,<ref name="AttwellAttridge2012" /> en [[A.H.M. Scholtz]].<ref name="AttwellAttridge2012" /> Die Afrikaanse letterkunde teen die einde van die 20ste eeu toon dus 'n groeiende diversiteit en 'n sterk betrokkenheid by die verwerking van die geskiedenis en die uitdagings van die nuwe Suid-Afrika. == Samevatting == Die reis van die Afrikaanse letterkunde vanaf sy vroeë begin in die Kaaps-Hollandse skryfwerk tot aan die einde van die 20ste eeu is een van voortdurende ontwikkeling en transformasie.<ref name="AttwellAttridge2012" /> Van die aanvanklike amptelike dokumente en vroeë Afrikaanse geskrifte vir spot en didaktiek, deur die doelbewuste stryd vir erkenning tydens die Eerste en Tweede Taalbewegings, die vernuwing deur die [[Dertigers]], die eksperimentalisme en weerstand van die [[Sestigers]], tot die toenemende diversiteit en verwerking van die geskiedenis in die post-apartheid era van die negentigerjare, het die Afrikaanse letterkunde 'n ryke en komplekse geskiedenis opgebou. Belangrike periodes soos dié van die Taalbewegings, die Dertigers, die Sestigers en die oorgangstydperk rondom 1990 het sleutelrolle gespeel in die vorming van genres, temas en stilistiese benaderings. Skrywers soos [[S.J. du Toit]], [[Totius]], [[Jan F.E. Celliers]], [[C. Louis Leipoldt]], [[N.P. van Wyk Louw]], [[D.J. Opperman]], [[Etienne Leroux]], [[Jan Rabie]], [[André P. Brink]], [[Breyten Breytenbach]], [[Marlene van Niekerk]] en [[A.H.M. Scholtz]], verteenwoordig die diverse stemme en bydraes wat hierdie letterkunde deur die 20ste eeu gevorm het. Ten spyte van politieke uitdagings en interne debatte, het die Afrikaanse letterkunde gegroei en aangepas, en teen die einde van die eeu 'n breër spektrum van ervarings en perspektiewe begin verteenwoordig.<ref name="AttwellAttridge2012" /> == Verwysings == {{verwysings}} qs4jaqo3m626335x6stz746w7qs965n 0 449986 2892509 2819900 2026-04-10T19:33:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892509 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | image = [[Lêer:Gerd_M%C3%BCller_c1973_(cropped).jpg|220px]] | caption = Müller in 1973 | full_name = Gerhard Müller | birth_date = {{birth date|df=yes|1945|11|3}} | birth_place = [[Nördlingen]], Amerikaanse besettingsone, Duitsland | death_date = {{death date and age|df=yes|2021|8|15|1945|11|3}} | death_place = [[Wolfratshausen]], Duitsland | height = 1,76 m<ref>{{cite web|url=http://fussballdaten.de/spieler/muellergerhard/|publisher=fussballdaten.de|title=Gerd Müller|language=de|access-date=17 December 2008|archive-date=23 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223012407/http://www.fussballdaten.de/spieler/muellergerhard/|url-status=live}}</ref> | currentclub = | position = Doelskieter | youthyears1 = 1958–1963 | youthclubs1 = [[TSV 1861 Nördlingen|1861 Nördlingen]] | years1 = 1963–1964 | years2 = 1964–1979 | years3 = 1979–1981 | clubs1 = [[TSV 1861 Nördlingen|1861 Nördlingen]] | clubs2 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | clubs3 = Fort Lauderdale Strikers | caps1 = 31 | goals1 = 51 | caps2 = 453 | goals2 = 398 | caps3 = 71 | goals3 = 38 | totalcaps = 555 | totalgoals = 487 | nationalyears1 = 1966 | nationalyears2 = 1966–1974 | nationalteam1 = Wes-Duitsland o/23 | nationalteam2 = [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 1 | nationalcaps2 = 62 | nationalgoals2 = 68 | manageryears1 = 1992–2014 | managerclubs1 = [[FC Bayern München|Bayern München II]] (assistent) }} '''Gerhard "Gerd" Müller''' ([[Duits|Duitse]] uitspraak: [ˈɡɛʁt ˈmʏlɐ]; 3 November 1945 – 15 Augustus 2021) was ’n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]].<ref name="guardianobituary">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2021/aug/16/gerd-muller-obituary|title=Gerd Müller obituary|access-date=23 October 2021|newspaper=The Guardian|first=Peter|last=Mason|date=16 August 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023080916/https://www.theguardian.com/football/2021/aug/16/gerd-muller-obituary|url-status=live}}</ref> ’n Produktiewe doelskieter, veral in en rondom die strafskopgebied, word hy wyd beskou as een van die grootste doelskieters en spelers in die geskiedenis van die sport.<ref name="FIFA Muller">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174790/profile.html|title=Der Bomber wrote records for eternity|publisher=FIFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124100357/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174790/profile.html|archive-date=24 January 2018|access-date=25 January 2018|url-status=dead}}</ref> Met sukses op klub- en internasionale vlak is hy een van nege spelers wat die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], die [[UEFA Champions League]] en die Ballon d'Or gewen het.<ref>Die ander is [[Bobby Charlton]], [[Franz Beckenbauer]], [[Paolo Rossi]], [[Zinedine Zidane]], [[Rivaldo]], [[Ronaldinho]], [[Kaká]] en [[Lionel Messi]].</ref> Op internasionale vlak vir [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]] het hy 68 doele in 62 wedstryde aangeteken, en op klubvlak, oor 15 jaar saam met [[FC Bayern München|Bayern München]] — waarin hy 365 doele in 427 [[Bundesliga]]-wedstryde aangeteken het — het hy die rekordhouer van daardie liga geword (en is dit steeds). In 74 Europese klubwedstryde het hy 65 doele aangeteken. Met ’n gemiddeld van meer as een doel per wedstryd vir Wes-Duitsland, was Müller, op 11 Julie 2021, 21ste op die lys van alle tye se internasionale topskieters, ondanks dat hy minder wedstryde gespeel het as enige ander speler in die top 48. Onder die topskieters het hy die derde-hoogste doel-tot-wedstryd-verhouding. Hy het ook die hoogste verhouding in die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] gehad: 0,97 doele per wedstryd, met 34 doele in 35 wedstryde.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/026c-13015edde07e-05f3aa02ee19-1000--football-world-mourns-gerd-muller/|title=Football world in mourning for Gerd Müller|date=15 August 2021|website=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820052704/https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/026c-13015edde07e-05f3aa02ee19-1000--football-world-mourns-gerd-muller/|archive-date=20 August 2021|access-date=18 August 2021|url-status=live}}</ref> Bynaam "Bomber der Nation" ("die nasie se Bomber") of eenvoudig "Der Bomber", is Müller in 1970 as Europese Sokkerspeler van die Jaar aangewys. Ná ’n suksesvolle seisoen by Bayern München het hy tien doele tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970 FIFA Wêreldbeker]] vir Wes-Duitsland aangeteken, waar hy die Goue Skoen as topskieter gewen het, voordat hy die 1970 Ballon d'Or ontvang het. In 1972 het hy die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] gewen en was die topskieter, met twee doele in die eindstryd. Twee jaar later het hy vier doele tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974 FIFA Wêreldbeker]] aangeteken, insluitend die wen-doel in die eindstryd. Müller het die algehele doelskietrekord in die Wêreldbeker met 14 doele vir 32 jaar gehou. In 1999 is Müller negende geplaas in die Europese Speler van die Eeu-verkiesing deur die Internasionale Federasie van Sokkergeskiedenis en -Statistiek (IFFHS), en hy is 13de geplaas in die IFFHS se Wêreldspeler van die Eeu-verkiesing.<ref name="IFFHS Century Elections">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/iffhs-century.html|title=IFFHS Century Elections|last=Stokkermans|first=Karel|date=30 January 2000|website=rsssf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923101613/http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html|archive-date=23 September 2018|access-date=21 June 2014|url-status=live}}</ref> In 2004 het [[Pelé]] Müller opgeneem in die FIFA 100-lys van die wêreld se grootste lewende spelers.<ref name="FIFA Muller" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Müller, Gerd}} [[Kategorie:Duitse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] 85vxb1v4ricql9k9mzuyszabm6awe53 0 450212 2892552 2838390 2026-04-10T20:30:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892552 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hugh White | bynaam = | beeld = Hugh White (born 1953) in the video 'Insider REVEALS Australia Prepares War With China To Rescue US Hegemony'.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Hugh White | geboortedatum = 1953 | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | familie = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland| Australië}} | alma_mater = Universiteit van Melbourne, Universiteit van Oxford | beroep = Akademikus, skrywer oor strategiese studies en [[geopolitiek]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | kleinkinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hugh White''' AO FASSA (gebore [[1953]]) is 'n Emeritus Professor in [[Strategiese Studies]] aan die Strategiese en Verdedigingsstudiesentrum van die Australiese Nasionale Universiteit in [[Canberra]], [[Australië]], 'n langdurige verdedigings- en [[Spioenasie|intelligensie]]-ontleder, en skrywer wat werke oor [[militêre strategie]] en [[internasionale betrekkinge]] gepubliseer het. Hy was Adjunksekretaris vir Strategie en Intelligensie in die Australiese Departement van Verdediging van 1995 tot 2000 en was die intreerede Direkteur van die Australiese Strategiese Beleidsinstituut (ASPI). Sy 2019-boek ''How to Defend Australia'' het nasionale aandag getrek nadat hy die voorstel geopper het om die voorstel van 'n onafhanklik [[kernwapen]]vermoee vir Australië te heroorweeg.<ref>{{Cite web|url=https://www.abc.net.au/radio/programs/pm/hugh-white-calls-for-rekindling-of-nuclear-weapons-debate/11272346|title=Hugh White calls for rekindling of nuclear weapons debate|date=2 Julie 2019|website=ABC Radio|language=en|access-date=2019-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/nuclear-arsenal-must-be-on-australia-s-agenda-argues-defence-expert-20190701-p52306.html|title=Nuclear arsenal must be on Australia's agenda, argues defence expert|last=Alexander|first=Harriet|date=1 Julie 2019|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2019-07-09}}</ref> ==Opleiding en vroeë loopbaan (1970's–2000)== White het in die 1970's [[filosofie]] aan die Universiteit van Melbourne en die [[Universiteit van Oxford]] gestudeer. By Oxford het hy vir die B.Phil gestudeer en is in 1978 die John Locke-prys in Geestesfilosofie bekroon. In die 1980's was hy onder andere 'n joernalis vir die ''Sydney Morning Herald''-koerant, 'n intelligensie-ontleder by die Kantoor van Nasionale Assesserings, 'n adviseur vir die Minister van Verdediging Kim Beazley, en die Internasionale Adviseur vir Eerste Minister [[Bob Hawke]]. In 1995 is hy aangestel as Adjunk-Sekretaris vir Strategie en Intelligensie in die Departement van Verdediging.<ref>https://researchportalplus.anu.edu.au/en/persons/hugh-white</ref> Gedurende sy ampstermyn was hy betrokke by die voorbereiding van die 2000 Verdedigingswitskrif, getiteld Ons Toekomstige Verdedigingsmagte, gepubliseer deur die Howard-regering.<ref>[http://www.aph.gov.au/About_Parliament/Parliamentary_Departments/Parliamentary_Library/pubs/rp/rp1516/DefendAust/2000 Defence 2000: Our Future Defence Force (2000 Defence White Paper) – Parliament of Australia<!-- Bot generated title -->]</ref> Die sentrale gevolgtrekkings daarvan was dat Australië 'n selfstandige verdedigingsmag moet handhaaf, beheer oor sy maritieme gebiede moet behou en "probeer om vyandige magte so ver as moontlik van ons kus af aan te val". Hy het homself sedertdien beskryf as die Witskrif se "hoofskrywer".<ref>Hugh White, ''The China Choice'' (2010)</ref> In 2010 het White ''The China Choice: Why We Should Share Power'' gepubliseer. Hierdie werk het aansienlike nasionale aandag sowel as gunstige kommentaar wêreldwyd gekry, insluitend van die joernalis en [[strateeg]] [[Robert D. Kaplan]], die ''[[New York Times]]'',<ref>Jane Perlez, [http://sinosphere.blogs.nytimes.com/2013/10/16/hugh-white-on-the-china-choice/?_r=0 "Hugh White on 'The China Choice'"], ''[[The New York Times]]'', 16 Oktober 2013</ref> die ''[[Financial Times]]'',<ref>Gideon Rachman, [http://www.ft.com/cms/s/2/cdd14b42-0511-11e3-9ffd-00144feab7de.html "Search for a Safer Path in the Race for Asia"], ''Financial Times'', 18 Augustus 2013</ref> en die ''New York Review of Books''.<ref>Ian Johnson, [http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/nov/21/dreams-different-china/ "Dreams of a Different China"], ''The New York Review of Books'', 21 November 2013</ref> Die sentrale argument in White se boek is dat daar 'n samesmelting van magte in Asië moet wees soos in Europa in die 19de eeu. Hy glo egter dat Australië se strategiese verskansing nie kan voortduur nie en dat beleidmakers eendag sal moet kies of hulle met die VSA of met China in lyn is.<ref>[http://www.smh.com.au/comment/america-or-china-one-day-we-will-have-to-choose-20130527-2n7a0.html America or China: one day, we will have to choose<!-- Bot generated title -->]</ref> "Vir meer as 'n eeu het [die VSA] bygedra tot vrede en orde, tot ekonomiese ontwikkeling, tot politieke evolusie, en tot wetenskap, tegnologie en kuns regoor die wêreld – en al hierdie bydraes was niks minder as uitsonderlik nie."— Hugh White<ref>Hugh White, ''The China Choice'', p. 109.</ref> In ''The China Choice'' voer White aan dat die [[Viëtnamoorlog]] uiteindelik die Asiatiese streek bevoordeel het omdat dit getoon het hoe ver die VSA sou gaan om sy oppergesag oor China te verseker. White het in die openbaar aangevoer dat Australië sy maritieme vermoëns dramaties moet verhoog sodat Australië nie 'n klein moondheid in [[Asië]] kan word nie.<ref>[http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/onairhighlights/sharp-criticism-levelled-against-australian-defence-white-paper Sharp criticism levelled against Australian defence white paper], ''Connect Asia'', ABC Radio Australia<!-- Bot generated title --></ref> In 2016 het White gepleit vir 'n heroorweging van die Abbott-regering se voorkeur vir 'n ooreenkoms met Japan vir die konstruksie van Australië se volgende generasie [[duikboot]]vloot. Die basis vir sy oortuiging was die negatiewe implikasies vir die verhouding tussen Australië en China, daarom het hy eerder gepleit vir ooreenkomste met Frankryk of Duitsland.<ref>[http://www.smh.com.au/comment/if-we-strike-a-deal-with-japan-were-buying-more-than-submarines-20160313-gni3hl.html If we strike a deal with Japan, we're buying more than submarines<!-- Bot generated title -->]</ref> White was ook krities oor die Rudd en Gillard-regering se eskalasie van Australiese betrokkenheid by die oorlog in [[Afghanistan]], wat volgens hom tot meer ongevalle gelei het. Hy was ook krities oor premier [[Tony Abbott]] se afhanklikheid van nasionale veiligheid gedurende sy ampstermyn.<ref>[http://www.theage.com.au/comment/tony-abbott-preoccupation-with-national-security-dangerous-20150705-gi5rjo Tony Abbott's preoccupation with national security dangerous], ''The Age''<!-- Bot generated title --></ref> White glo dat Australië 'n sleutelspeler in die Asiatiese streek is, maar dat Australiese regerings gereeld glo dat Chinese regerings behep is met ekonomiese belange wanneer China vasbeslote is om streeksmag in sy guns te herverdeel. "Dit lyk asof Australië 'n prominente plek in streeksmagspolitiek verwerf het, soos blyk uit die manier waarop [[Obama]], [[Xi]], [[Narendra Modi|Modi]] en [[Shinzo Abe|Abe]] almal hierheen gekom het om groot [[geopolitiek]]e toesprake te lewer. Dit sou onverstandig wees om te glo dat die Chinese nie omgee vir Australië se posisie oor Asië se groot strategiese vrae nie."— White, 2014<ref>[http://www.theaustralian.com.au/business/business-spectator/hugh-white-why-i-was-wrong-on-china-fta/news-story/e32aaccbc2ea29c8ac536393aedbe712 Hugh White: Why I Was Wrong on China FTA], ''The Australian''<!-- Bot generated title --></ref> ==Kritiek== White is meestal gekritiseer vir sy optimistiese uitkyk op verdedigingsaangeleenthede, veral met betrekking tot bewapening. In die ''Australian Review'' het die politieke wetenskaplike Graham Cheeseman aangevoer dat die outeurs van die 2000 Verdedigingswiskrif "meer oor politiek as beleid gegaan het, grootliks gedryf deur die begeertes en gevestigde belange van die belangrikste akteurs binne die verdedigingsinstelling en diegene, hoofsaaklik binne die nywerheid en regering, wat sal baat vind by die $160 miljard wat oor die komende dekade aan Australië se verdediging bestee sal word". Hy het ook geglo dat die Witskrif baie meer aggressief was as wat die beheptheid met vreedsame oplossings bedoel was om te suggereer.<ref>{{cite journal |url=http://www.australianreview.net/journal/v2/n1/cheeseman.pdf |author=Cheeseman, Graeme |title= The Howard Government's Defence White Paper: Policy, Process and Politics |journal=The Drawing Board: An Australian Review of Public Affairs |volume=2 |issue=1 |date=Julie 2001 |pages=11–26 |issn=1443-8607}}</ref> Dieselfde kritiek is opgeneem deur ASPI-kommentator Peter Jennings.<ref>[http://www.aspistrategist.org.au/the-uses-and-abuses-of-defence-white-papers/ The uses and abuses of defence white papers], ''The Strategist''<!-- Bot generated title --></ref> 'n Strateeg aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis by die Australiese Verdedigingsmag Akademie, James Goldrick, het in 2015 aangevoer dat White se oorlogsugtige gedrag gemeet moet word aan die prys van [[oorlog]], en gesê dat "[w]aarvan ons seker moet wees, is dat die doel die middele heilig".<ref>[http://www.aspistrategist.org.au/the-future-of-maritime-conflict-a-response-to-hugh-white/ The future of maritime conflict—a response to Hugh White], ''The Strategist''<!-- Bot generated title --></ref> Ander kommentators het aangevoer dat White die bedreiging wat China in die Asiatiese streek inhou, oordryf. Professor Paul Dibb van die Australiese Nasionale Universiteit het aangevoer dat White die vermoë van China om sy mag te laat geld, oordryf het.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2012-08-13/mcgrath-learning-to-share-power-with-china/4191068 Should the US learn to share power with China?] ''ABC News'' (Australian Broadcasting Corporation)<!-- Bot generated title --></ref> ==Toekennings en erkenning== White is in die 2014 Koningin se Verjaarsdag-eerbewyse as 'n Offisier van die Orde van Australië (AO) aangestel vir "uitsonderlike diens aan internasionale sake, deur strategiese verdedigingsstudies as 'n ontleder, akademikus en adviseur vir die regering, en vir openbare administrasie".<ref>{{Cite web|title=Professor Hugh John White|url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/1149987|access-date=2020-12-05|website=It's An Honour}}</ref> In 2020 is White verkies tot 'n Genoot van die Akademie vir Sosiale Wetenskappe in Australië (FASSA).<ref>{{Cite web|date=2020-11-10|title=38 Leading Social Scientists elected as Academy Fellows|url=https://socialsciences.org.au/news/newfellows/|access-date=2020-12-05|website=Academy of the Social Sciences in Australia|language=en-AU}}</ref> In Februarie 2022 is White deur ANU met die eregraad Doktor in die Lettere [D.Litt] bekroon vir sy "bydraes tot die studie van internasionale sake, strategiese studies en verdedigingskwessies as 'n ontleder, akademikus, staatsamptenaar en adviseur vir die regering". == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:White, Hugh}} [[Kategorie:Australiese akademici]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Strategie]] cegwyu7g0fy1uz5njz8bq4k2m3tjd69 0 450290 2892420 2842772 2026-04-10T18:55:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892420 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dario Amodei | bynaam = | beeld = Dario Amodei at TechCrunch Disrupt 2023 01.jpg| beeldbeskrywing = | onderskrif = Dario Amodei in 2023 | geboortenaam = Dario Amodei | geboortedatum = [[1983]] | geboorteplek = [[San Francisco]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Medestigter, HUB van voorsitter en hoof uitvoerende beampte van [[Anthropic]] | ander = | bekend = Kunsmatige intelligensie | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Dario Amodei''' (gebore 1983) is 'n [[Amerikaanse]] [[kunsmatige intelligensie]]-navorser en [[entrepreneur]]. Hy is die medestigter en uitvoerende hoof van [[Anthropic]], die maatskappy agter die [[groottaalmodel]]reeks Claude. Hy was voorheen die visepresident van navorsing by [[OpenAI]].<ref>{{Cite web |last=Roose |first=Kevin |date=July 11, 2023 |title=Inside the White-Hot Center of A.I. Doomerism |url=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html |newspaper=New York Times |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oreskovic |first=Alexei |date=July 11, 2023 |title=Anthropic CEO A.I. risks: short, medium, and long-term |url=https://fortune.com/2023/07/10/anthropic-ceo-dario-amodei-ai-risks-short-medium-long-term/ |magazine=Fortune}}</ref> ==Vroeë lewe== Dario Amodei is in 1983 in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], gebore. Sy suster, Daniela Amodei, is vier jaar later gebore. Hul pa was Riccardo Amodei, 'n Italiaanse leervakman. Hul ma, Elena Engel, is Joods-Amerikaans en is in [[Chicago]] gebore en het as 'n projekbestuurder vir biblioteke gewerk.<ref>{{Cite news |last=Levy |first=Steven |title=If Anthropic Succeeds, a Nation of Benevolent AI Geniuses Could Be Born |url=https://www.wired.com/story/anthropic-benevolent-artificial-intelligence/ |access-date=2025-03-28 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ==Opvoeding== Dario het in San Francisco grootgeword en aan die Lowell Hoërskool gegradueer.<ref>{{Cite web |date=23 Augustus 2014 |title=Lowell Alumni Newsletter Winter 2008 by Lowell Alumni Association |url=https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |website=Issuu |language=en |access-date=17 Junie 2025 |archive-date=21 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221215644/https://issuu.com/lowell_alumni_association/docs/laa_winter08 |url-status=dead }}</ref> Amodei het sy voorgraadse studies aan [[Caltech]] begin, waar hy saam met Tom Tombrello as een van Tombrello se Fisika 11-studente gewerk het. Hy het later na Stanford-universiteit oorgeskakel, waar hy sy voorgraadse graad in [[fisika]] verwerf het.<ref>{{Cite web |last=Fuller-Wright |first=Liz |date=12 September 2023 |title=TIME Magazine's TIME100 artificial intelligence list honors six Princetonians |url=https://www.princeton.edu/news/2023/09/12/time-magazines-time100-artificial-intelligence-list-honors-six-princetonians |publisher=Princeton University |language=en}}</ref> Hy het ook 'n PhD in fisika van [[Princeton-universiteit]], waar hy die elektrofisiologie van neurale stroombane bestudeer het.<ref>Amodei, Dario, 2011, Network-Scale Electrophysiology: Measuring and Understanding the Collective Behavior of Neural Circuits. PhD, https://dataspace.princeton.edu/handle/88435/dsp013f462544k</ref> Hy was 'n postdoktorale student aan die Stanford-universiteit se Skool vir Geneeskunde.<ref>{{Cite web |title=Dario Amodei, PhD |url=https://www.hertzfoundation.org/person/dario-amodei/ |publisher=The Hertz Foundation}}</ref> ==Loopbaan== Van November 2014 tot Oktober 2015 het hy by Baidu gewerk. Daarna het hy by [[Google]] gewerk.<ref>{{Cite web |title=Dario Amodei |url=https://www.linkedin.com/in/dario-amodei-3934934/ |website=LinkedIn}}</ref> In 2016 het Amodei by OpenAI aangesluit.<ref>{{Cite web |title=Dario Amodei |url=https://www.linkedin.com/in/dario-amodei-3934934/ |website=LinkedIn}}</ref> In 2021 het Amodei en sy suster Daniela Anthropic saam met ander voormalige senior lede van OpenAI gestig. Die Amodei-broers en -susters was onder diegene wat OpenAI verlaat het weens rigtingverskille.<ref>{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |date=7 April 2023 |title=As Anthropic seeks billions to take on OpenAI, 'industrial capture' is nigh. Or is it? |url=https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |website=VentureBeat |language=en-US |access-date=17 Junie 2025 |archive-date=24 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524193007/https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |url-status=dead }}</ref> In Julie 2023 het Amodei 'n regspaneel van die Verenigde State se Senaat gewaarsku oor die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|gevare van KI]], insluitend die [[risiko]]'s wat dit inhou in die ontwikkeling en beheer van wapens.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2023 |title=Anthropic's Amodei Warns US Senators of AI-Powered Weapons |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-07-25/anthropic-s-amodei-warns-us-senators-of-ai-powered-bioweapons |publisher=Bloomberg |url-access=subscription}}</ref> In November 2023 het die direksie van OpenAI Amodei genader oor die vervanging van Sam Altman en die moontlike samesmelting van die twee [[beginonderneming]]s. Amodei het beide aanbiedinge van die hand gewys.<ref>{{Cite web |last1=Dastin |first1=Jeffrey |date=21 November 2023 |title=OpenAI's board approached Anthropic CEO about top job and merger |url=https://www.reuters.com/technology/openais-board-approached-anthropic-ceo-about-top-job-merger-sources-2023-11-21/ |publisher=Reuters}}</ref> In Oktober 2024 het Amodei 'n [[essay]] met die titel "''Machines of Loving Grace''" gepubliseer, waarin hy spekuleer oor hoe KI menslike welsyn kan verbeter.<ref>{{Cite web |last=Amodei |first=Dario |date=2024-10-11 |title=Dario Amodei — Machines of Loving Grace |url=https://darioamodei.com/machines-of-loving-grace |access-date=2024-11-18 |website= |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Mark |date=17 Oktober 2024 |title=Anthropic CEO Dario Amodei pens a smart look at our AI future |url=https://www.fastcompany.com/91211163/anthropic-ceo-dario-amodei-pens-a-smart-look-at-our-ai-future |work=Fast Company}}</ref> In 2025 het [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] Amodei as een van die wêreld se 100 invloedrykste mense gelys.<ref>{{cite web |last1=Kutcher |first1=Ashton |author1-link=Ashton Kutcher |title=Dario Amodei: The 100 Most Influential People of 2025 |url=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273747/dario-amodei |website=TIME |access-date=18 April 2025 |language=en |date=16 April 2025 |archive-date=17 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417153153/https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273747/dario-amodei/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Amodei, Dario}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] rixijta487sy5ovxpaglz81t56wk6tr 0 450347 2892368 2814211 2026-04-10T17:12:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892368 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Carlo Ancelotti | image = [[Lêer:Ofrenda_de_la_Liga_y_la_Champions-50-L.Millán_(52109789010)_(Carlo_Ancelotti)_(cropped).jpg|220px]] | caption = Ancelotti in 2022 | full_name = Carlo Ancelotti<ref>{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/8092/files/allegati/8167/cu_37.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 37 |trans-title=Official Press Release No. 37 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=17 September 2019 |access-date=6 December 2020 |archive-date=15 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115202841/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/8092/files/allegati/8167/cu_37.pdf |url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1959|6|10|df=y}}<ref name=BDFutbol>{{cite web |url=http://www.bdfutbol.com/en/l/l95279.html |title=Ancelotti: Carlo Ancelotti: Manager |website=BDFutbol |access-date=28 December 2017}}</ref> | birth_place = [[Reggiolo]], Italië | height = 1,79 m<ref>{{cite web |url=https://www.sscnapoli.it/Squadra/Carlo-Ancelotti |title=Carlo Ancelotti |publisher=SSC Napoli |language=it |access-date=2 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401201504/https://www.sscnapoli.it/Squadra/Carlo-Ancelotti |archive-date=1 April 2019 |url-status=dead}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1973–1975 | youthclubs1 = Reggiolo | youthyears2 = 1975–1976 | youthclubs2 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | years1 = 1976–1979 | clubs1 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | goals1 = 13 | caps1 = 55 | years2 = 1979–1987 | clubs2 = [[AS Roma|Roma]] | caps2 = 171 | goals2 = 12 | years3 = 1987–1992 | clubs3 = [[AC Milan]] | caps3 = 112 | goals3 = 10 | totalcaps = 338 | totalgoals = 35 | nationalteam1 = Italië o/21 | nationalyears1 = 1980 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam2 = Italië se Olimpiese span | nationalyears2 = 1979–1989 | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam3 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalyears3 = 1981–1991 | nationalcaps3 = 26 | nationalgoals3 = 1 | manageryears1 = 1995–1996 | managerclubs1 = [[AC Reggiana 1919|Reggiana]] | manageryears2 = 1996–1998 | managerclubs2 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | manageryears3 = 1999–2001 | managerclubs3 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] | manageryears4 = 2001–2009 | managerclubs4 = [[AC Milan]] | manageryears5 = 2009–2011 | managerclubs5 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | manageryears6 = 2011–2013 | managerclubs6 = [[Paris Saint-Germain]] | manageryears7 = 2013–2015 | managerclubs7 = [[Real Madrid]] | manageryears8 = 2016–2017 | managerclubs8 = [[Bayern München]] | manageryears9 = 2018–2019 | managerclubs9 = [[SSC Napoli|Napoli]] | manageryears10 = 2019–2021 | managerclubs10 = [[Everton FC|Everton]] | manageryears11 = 2021–2025 | managerclubs11 = [[Real Madrid]] | manageryears12 = 2025– | managerclubs12 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] }} '''Carlo Ancelotti''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [ˈkarlo antʃeˈlɔtti]; gebore [[10 Junie]] [[1959]]) is 'n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat tans die afrigter van die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] is. In Italië staan hy bekend as "Carletto" en in [[Spanje]] as "Don Carlo". Hy word beskou as een van die grootste sokkerafrigters van alle tye.<ref name="Don Coalos">{{cite web|url=https://talksport.com/football/1101829/carlo-ancelotti-cigar-real-madrid-chelsea-psg-bayern-champions-league-laliga-records/|title=Ancelotti earns 'Don Carlo' status with incredible week of Champions League records|last=Andrews|first=Connor|date=5 May 2022|publisher=Talksport|access-date=5 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/sacchi-what-makes-ancelotti-world-class-coach/|title=Sacchi: 'What makes Ancelotti a world class coach'|date=19 April 2024|publisher=Football Italia|access-date=20 April 2024}}</ref> he is regarded as one of the greatest football managers of all time.<ref name="hayward">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10855226/Champions-League-final-2014-Carlo-Ancelotti-proves-he-is-greatest-manager-in-Europe-after-Real-Madrids-victory.html|title=Champions League final 2014: Carlo Ancelotti proves he is greatest manager in Europe after Real Madrid's victory|last1=Hayward|first1=Paul|date=25 May 2015|access-date=20 December 2015|newspaper=The Daily Telegraph}}</ref><ref name="marca">{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/07/29/en/football/real_madrid/1406633688.html|title=Del Piero: 'Ancelotti is the best manager of all time'|date=29 July 2014|location=Madrid|access-date=26 March 2015|newspaper=Marca}}</ref><ref name="dmirrorhall">{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/carlo-ancelottis-third-european-cup-3610191|title=Carlo Ancelotti's third European Cup means he joins Bob Paisley in the unsung hero hall of fame|last=Kidd|first=Dave|date=26 May 2014|access-date=20 December 2015|newspaper=Daily Mirror}}</ref> Ancelotti het die [[UEFA Champions League]] vyf keer gewen – ’n rekord vir ’n afrigter – en is die enigste afrigter wat aan ses Champions League-eindstryde deelgeneem het. Hy is ook die enigste afrigter wat ligatitels in al vyf van Europa se topligas gewen het.<ref name="Ancelotti's famous five">{{cite news|last=Caygill|first=Graham|date=30 April 2022|title=Carlo Ancelotti's famous five: How Real Madrid La Liga title success completes historic quintet in Europe's major leagues|website=The Sporting News|url=https://www.sportingnews.com/au/soccer/news/carlo-ancelotti-real-madrid-la-liga-title-historic-big-five-leagues/zrda96uzxfdmbq9n5nghodtz|access-date=30 April 2022}}</ref> Hy het die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] drie keer gewen en die UEFA Super Cup vyf keer, nóg ’n rekord vir ’n afrigter.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|title=AC Milan do Europe proud|date=17 December 2007|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221543/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2007/m=12/news=milan-europe-proud-662917.html|archive-date=5 September 2015|access-date=24 May 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|title=Real Madrid coast to Morocco 2014 title|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220234228/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=259701/match=300298898/match-report.html|archive-date=20 December 2014|access-date=20 December 2014|url-status=dead}}</ref> As speler het Ancelotti twee [[UEFA Champions League|Europese Bekers]] met [[AC Milan]] gewen in 1989 en 1990, wat hom een van sewe mense maak wat die Europese Beker/Champions League as speler én afrigter gewen het. Hy was ’n middelveldspeler en het sy loopbaan by die Italiaanse klub Parma begin, waar hy gehelp het om die klub na Serie B te laat promoveer in die 1978–79-seisoen. Die volgende seisoen het hy na Roma geskuif, waar hy een [[Serie A]]-titel en vier Coppa Italia-titels gewen het. Daarna het hy vir die laat 1980’s se Milan-span gespeel en verskeie titels gewen, insluitend twee Scudetti en twee Europese Bekers. Op internasionale vlak het hy 26 wedstryde en een doel vir die Italiaanse nasionale span gehad. Hy het Italië by twee [[Sokker-Wêreldbeker|Sokker-Wêreldbekers]] en die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 1988 verteenwoordig, en in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990 Wêreldbeker]] het hulle derde geëindig. As afrigter het Ancelotti vir Reggiana, Parma en [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] gewerk tussen 1995 en 2001. Hy het in 2001 by Milan aangesluit en die 2002–03 Champions League en Coppa Italia gewen. Die volgende seisoen het hy die Scudetto gewen met ’n Italiaanse rekord van 82 punte. In 2007 het hy sy tweede Champions League met Milan gewen. Ancelotti is twee keer as Serie A-afrigter van die Jaar aangewys. Hy het ná die 2008–09-seisoen by Milan bedank en was die klub se langsdienende afrigter.<ref>{{cite web|url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/All-Ancelotti.html|title=Carlo Ancelotti|website=Maglia Rossonera|language=it|access-date=19 June 2010}}</ref> In 2009 het Ancelotti die afrigter van [[Chelsea FC|Chelsea]] geword en die plaaslike dubbel gewen: die [[Premier League]] en die FA Cup in sy eerste seisoen. In 2011 het hy die afrigter van [[Paris Saint-Germain|Paris Saint-Germai]]n geword; die volgende seisoen het hy hulle eerste [[Ligue 1]]-titel in 19 jaar gewen en is hy as gesamentlike Ligue 1-afrigter van die Jaar aangewys. Ná sy sukses in Frankryk het Ancelotti [[Real Madrid]] se afrigter geword. In sy eerste seisoen het hy Real Madrid na hulle tiende Champions League-titel gelei en ook die Copa del Rey gewen. Ten spyte van verdere trofeë en die Miguel Muñoz-trofee in 2014–15 vir beste La Liga-afrigter, is Ancelotti in Mei 2015 afgedank. In 2016 het hy die afrigter van [[Bayern München]] geword en die [[Bundesliga]] in sy eerste seisoen gewen. Ná tydperke by [[SSC Napoli|Napoli]] en [[Everton FC|Everton]] tussen 2018 en 2021, het hy in 2021 teruggekeer na Real Madrid, waar hy twee La Liga–Champions League-dubbels in 2022 en 2024 gewen het. In 2025 is hy vir die eerste keer as afrigter van ’n nasionale span aangestel toe hy die pos by Brasilië aanvaar het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ancelotti, Carlo}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] bl3e9phia91sk4vm5c4upqsfrx4z6p0 0 450355 2892320 2885133 2026-04-10T16:01:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892320 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Sir Bobby Robson |image = [[Lêer:Anefo 934-2658, Bobby Robson, Netherlands, 14-06-1988.jpg|220px]] |caption = Robson in 1988 |fullname = Robert William Robson |birth_date = {{Birth date|1933|2|18|df=y}} |birth_place = Sacriston, Engeland |death_date = {{Death date and age|2009|7|31|1933|2|18|df=y}} |death_place = Beamish, Engeland |height = 1,82 m<ref>{{cite web | url=https://famousheights.net/soccer-player/bobby-robson | title=Bobby Robson Height in feet/Cm. How Tall | access-date=19 Junie 2025 | archive-date=29 Desember 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241229043239/https://famousheights.net/soccer-player/bobby-robson | url-status=dead }}</ref> |position = Binneaanvaller |years1 = 1950–1956 |years2 = 1956–1962 |years3 = 1962–1967 |years4 = 1967–1968 |clubs1 = [[Fulham F.C.|Fulham]] |clubs2 = [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] |clubs3 = [[Fulham F.C.|Fulham]] |clubs4 = [[Vancouver Royal Canadians]] |caps1 = 152 |caps2 = 239 |caps3 = 192 |caps4 = 0 |goals1 = 68 |goals2 = 56 |goals3 = 9 |goals4 = 0 |totalcaps = 583 |totalgoals = 133 |nationalyears1 = 1957–1962 |nationalteam1 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] |nationalcaps1 = 20 |nationalgoals1 = 4 |manageryears1 = 1967 |manageryears2 = 1968 |manageryears3 = 1969–1982 |manageryears4 = 1982–1990 |manageryears5 = 1990–1992 |manageryears6 = 1992–1994 |manageryears7 = 1994–1996 |manageryears8 = 1996–1997 |manageryears9 = 1998–1999 |manageryears10 = 1999–2004 |managerclubs1 = [[Vancouver Royal Canadians]] |managerclubs2 = [[Fulham F.C.|Fulham]] |managerclubs3 = [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]] |managerclubs4 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] |managerclubs5 = [[PSV Eindhoven]] |managerclubs6 = [[Sporting CP]] |managerclubs7 = [[FC Porto|Porto]] |managerclubs8 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |managerclubs9 = [[PSV Eindhoven]] |managerclubs10 = [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] }} '''Sir Robert William “Bobby” Robson''' ([[18 Februarie]] [[1933]] – [[31 Julie]] [[2009]]) was ’n [[Engeland|Engelse]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter wat ’n merkwaardige loopbaan in die wêreld van sokker gehad het. As aanvaller het hy vir byna 20 jaar vir Fulham, West Bromwich Albion en kortliks Vancouver Royals gespeel. Hy het 20 keer vir [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] uitgedraf en vier doele aangeteken.<ref name="Dream to manage Newcastle">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/news/432906.stm|title=Robson: Dream to manage Newcastle|work=BBC Sport|access-date=13 June 2007|date=30 September 1999}}</ref><ref>{{cite book |last=Robson |url=https://archive.org/details/farewellbutnotgo0000robs/page/15 |title=Farewell but Not Goodbye |publisher=Hodder & Stoughton |year=2005 |isbn=0-340-84064-1 |page=[https://archive.org/details/farewellbutnotgo0000robs/page/15 15]}}</ref> Na sy spelersloopbaan het Robson ’n suksesvolle afrigterloopbaan begin. Hy het van 1969 tot 1982 Ipswich Town gelei, waar hy groot sukses behaal het, insluitend die wen van die FA Cup en die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]. Sy afrigtingstyl is gekenmerk deur lojaliteit, taktiese insig en ’n diep menslikheid, wat hom wyd geliefd gemaak het onder spelers en ondersteuners. Tussen 1982 en 1990 was hy die afrigter van die Engelse nasionale span en het hulle na die halfeindronde van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990 Wêreldbeker]] geneem — hul beste prestasie sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1966]]. Ná sy tyd by Engeland het hy in Europa verdere roem verwerf as afrigter van [[PSV Eindhoven]], [[Sporting CP]], [[FC Porto|Porto]] en [[FC Barcelona|Barcelona]]. Gedurende sy tyd in Portugal en Spanje het hy nou saamgewerk met 'n jong [[José Mourinho]], wat later self 'n wêreldberoemde afrigter sou word. By Barcelona het Robson die Copa del Rey en die [[UEFA Bekerwenner-beker|Bekerwenner-beker]] gewen. In 1999 is hy afrigter van sy jeugklub Newcastle United, waar hy weer sukses behaal het en die span na Europese kompetisie gelei het. In 2002 is hy geridderd vir sy bydrae tot sokker en vereer met lidmaatskap van die [[Orde van die Britse Ryk]]; in 2003 is hy in die Engelse Football Hall of Fame opgeneem. Bobby Robson is op 31 Julie 2009 oorlede ná ’n lang stryd teen kanker.<ref name="bbcdeath">{{cite news | title = Football legend Robson dies at 76 | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8177945.stm | work=BBC Sport | date = 31 July 2009 | access-date =31 July 2009}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Robson, Bobby}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] 66lplwmwlkdysoskfu7fa85tp74lxr3 0 450555 2892485 2879886 2026-04-10T19:25:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892485 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Francisco Conceição | image = [[Lêer:GAE - Ajax - 52788521318 (cropped).jpg|240px]] | caption = Conceição speel vir [[AFC Ajax|Ajax]] in 2023 | full_name = Francisco Fernandes da Conceição<ref name="FCWC25">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA Club World Cup 2025: Juventus FC (ITA) |publisher=FIFA |page=21 |date=16 June 2025 |access-date=16 June 2025}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2002|12|14|df=y}} | birth_place = [[Coimbra]], Portugal | height = 1,66 m | position = Middelveldspeler, vleuel | currentclub = [[Juventus FC|Juventus]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 2011 | youthclubs1 = [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]] | youthyears2 = 2011–2017 | youthclubs2 = [[Sporting CP]] | youthyears3 = 2017–2018 | youthclubs3 = [[Padroense F.C.|Padroense]] | youthyears4 = 2018–2020 | youthclubs4 = [[FC Porto|Porto]] | years1 = 2020–2021 | clubs1 = [[FC Porto|Porto B]] | caps1 = 20 | goals1 = 4 | years2 = 2021–2022 | clubs2 = [[FC Porto|Porto]] | caps2 = 39 | goals2 = 2 | years3 = 2022–2023 | clubs3 = [[Jong Ajax]] | caps3 = 7 | goals3 = 5 | years4 = 2022–2024 | clubs4 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps4 = 19 | goals4 = 0 | years5 = 2023–2024 | clubs5 = → [[FC Porto|Porto]] (leen) | caps5 = 27 | goals5 = 5 | years6 = 2024– | clubs6 = [[FC Porto|Porto]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | years7 = 2024–2025 | clubs7 = → [[Juventus FC|Juventus]] (leen) | caps7 = 26 | goals7 = 3 | years8 = 2025– | clubs8 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps8 = 18 | goals8 = 2 | nationalyears1 = 2018 | nationalteam1 = Portugal o/16 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = Portugal o/17 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2019 | nationalteam3 = Portugal o/18 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2021– | nationalteam4 = Portugal o/21 | nationalcaps4 = 23 | nationalgoals4 = 6 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2024– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = 13 | nationalgoals6 = 3 | club-update = 14 Februarie 2026 | nationalteam-update = 16 November 2025 }} '''Francisco Fernandes da Conceição''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [fɾɐ̃ˈsiʃku kõsɐjˈsɐ̃w̃]; gebore [[14 Desember]] [[2002]]) is ’n [[Portugal|Portugese]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n vleuel speel vir die [[Serie A]]-klub [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] en die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]]. Conceição het deur Porto se jeugstelsel gekom en is in 2021 na die eerstespan bevorder. Hy het in 2022 ’n plaaslike dubbel gewen met oorwinnings in die Primeira Liga en Taça de Portugal. In Julie 2022 het hy na die [[Eredivisie]]-span [[AFC Ajax|Ajax]] geskuif, voordat hy in September 2023 na Porto teruggekeer het op ’n aanvanklike eenjaar-huurooreenkoms, wat permanent gemaak is aan die einde van die seisoen. Hy het in Augustus 2024 by Juventus aangesluit op ’n eenjaar-huurkontrak. Op 22 Julie 2025 het Juventus die permanente ondertekening van Conceição vanaf Porto aangekondig op ’n vyfjaarkontrak ter waarde van €30,4 miljoen, met ’n verdere €1,6 miljoen in moontlike bonusse.<ref>{{cite web |title=Francisco Conceicao signs a permanent deal |url=https://www.juventus.com/en/news/articles/francisco-conceicao-signs-a-permanent-deal |publisher=[[Juventus FC]] |access-date=22 July 2025 |date=22 July 2025 }}</ref> Conceição is ’n voormalige Portugese jeuginternasionaal en het sy land op verskeie jeugvlakke verteenwoordig. Hy was deel van die onder-21-span wat tweede geëindig het by die Europese Onder-21 Kampioenskap in 2021. Hy het sy senior internasionale debuut in 2024 gemaak en Portugal verteenwoordig by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2024. Hy het die [[UEFA Nations League]] in 2025 gewen nadat hy ’n doel teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] in die halfeindstryd aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/video/029a-1dec3be5714a-f56c5caff659-1000--player-of-the-match-francisco-conceicao/|title=Player of the Match: Francisco Conceição|date=2025-06-05|website=[[UEFA]]|access-date=2025-06-24}}</ref> Conceição is ’n tegniese vleuel met ’n stywe draai-radius, uitstekende noue balbeheer en ’n insig vir spelbou in sentrale gebiede. Sy spel is daarop gefokus om die bal vanaf die kantlyn die strafgebied binne te bring deur dra en voorsette. Sy kompakte liggaamsbou, met ’n lae swaartepunt en vinnige, kort treë, stel hom in staat om gereeld en konsekwent kontak met die bal te maak terwyl hy dit dra. Dit stel hom dan ook in staat om skerp rigtingsveranderinge voortdurend uit te voer. Sy rats voete gee hom verder die vermoë om vinnig aan te pas om hoeke in die boks te manipuleer, hetsy om self te skiet of om sy spanmaats op te stel.<ref name="Estilojogo">{{cite web|url=https://breakingthelines.com/player-analysis/francisco-conceicao-the-portuguese-winger-stepping-out-of-his-fathers-shadow/|title=Francisco Conceição: The Portuguese Winger Stepping Out of His Father's Shadow|website=Breaking the lines|date=5 July 2024|language=en|accessdate=12 July 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Conceição, Francisco}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] eent9hj0dd5apw8oezavbpn19exw11b 0 450580 2892550 2827604 2026-04-10T20:29:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892550 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Hristo Stoitsjkof | image = [[Lêer:Stoichkov in 2016.jpg|220px]] | caption = Stoichkov in 2016 | fullname = Hristo Stoitsjkof Stoitsjkof | birth_date = {{birth date and age|1966|2|8|df=y}} | birth_place = [[Plovdiv]], [[Bulgarye]] | height = 1,78m | position = Aanvaller | currentclub = | youthyears1 = | youthclubs1 = [[FC Maritsa Plovdiv|Maritsa Plovdiv]] | years1 = 1981–1982 | clubs1 = [[FC Yuri Gagarin]] | caps1 = 16 | goals1 = 3 | years2 = 1982–1983 | clubs2 = [[FC Hebros|Hebros Harmanli]] | caps2 = 32 | goals2 = 14 | years3 = 1984–1990 | clubs3 = [[PFC CSKA Sofia|CSKA Sofia]] | caps3 = 119 | goals3 = 81 | years4 = 1990–1995 | clubs4 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps4 = 151 | goals4 = 76 | years5 = 1995–1996 | clubs5 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | caps5 = 23 | goals5 = 5 | years6 = 1996–1998 | clubs6 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps6 = 24 | goals6 = 7 | years7 = 1997–1998 | clubs7 = → [[PFC CSKA Sofia|CSKA Sofia]] (leen) | caps7 = 5 | goals7 = 3 | years8 = 1998 | clubs8 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps8 = 2 | goals8 = 1 | years9 = 1998–1999 | clubs9 = [[Kashiwa Reysol]] | caps9 = 27 | goals9 = 12 | years10 = 2000–2002 | clubs10 = [[Chicago Fire FC|Chicago Fire]] | caps10 = 51 | goals10 = 17 | years11 = 2003 | clubs11 = [[D.C. United]] | caps11 = 21 | goals11 = 5 | totalcaps = 454 | totalgoals = 220 | nationalyears1 = 1986–1987 | nationalteam1 = Bulgarye o/21 | nationalcaps1 = 17 | nationalgoals1 = 8 | nationalyears2 = 1986–1999 | nationalteam2 = [[Bulgaarse nasionale sokkerspan|Bulgarye]] | nationalcaps2 = 83 | nationalgoals2 = 37<ref>[https://web.archive.org/web/20151125044251/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=58455/profile.html Stoichkov: A gifted bad boy]. FIFA.com</ref> | manageryears1 = 2004–2007 | managerclubs1 = [[Bulgaarse nasionale sokkerspan|Bulgarye]] | manageryears2 = 2007 | managerclubs2 = [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] | manageryears3 = 2009–2010 | managerclubs3 = [[Mamelodi Sundowns]] | manageryears4 = 2012–2013 | managerclubs4 = [[PFC Litex Lovech|Litex Lovech]] | manageryears5 = 2013 | managerclubs5 = [[PFC CSKA Sofia|CSKA Sofia]] }} '''Hristo Stoitsjkof Stoitsjkof''' ([[Bulgaars]]: Христо Стоичков Стоичков; gebore [[8 Februarie]] [[1966]]) is ’n voormalige [[Bulgarye|Bulgaarse]] professionele [[sokkerspeler]]. As ’n doeltreffende aanvaller word hy wyd beskou as die grootste Bulgaarse sokkerspeler van alle tye. Hy was die naaswenner vir die FIFA Wêreldsokkerspeler van die Jaar-toekenning in 1992 en 1994, en het die Ballon d'Or in 1994 ontvang. Hy is ook in 1994 aangewys as BTA se Beste Balkansporter van die Jaar.<ref>{{cite web|url=https://www.bta.bg/bg/news/sport/bg/816349-vsichki-pobediteli-v-anketata-na-bta-sportist-na-balkanite-|title= Всички победители в анкетата на БТА "Спортист на Балканите"|date=January 17, 2025 |publisher=www.bta.bg|author=Dimitar Veliov |language=bg |access-date=May 16, 2025}}</ref> In 2004 is Stoitsjkof deur [[Pelé]] aangewys op die FIFA 100-lys van die wêreld se grootste lewende spelers.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |title=Pele's list of the greatest |publisher=BBC Sport |date=4 March 2004 |access-date=15 June 2013 |archive-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019205959/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |url-status=live }}</ref> Op klubvlak het Stoitsjkof ses jaar by CSKA Sofia deurgebring en in 1990 die topdoelskieter in Europa geword, waarvoor hy die Europese Goue Skoen ontvang het. In dieselfde jaar het hy by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit, waar hy die Spaanse bynaam "El Pistolero" (letterlik: “Die Revolverheld”) gekry het, en deel was van [[Johan Cruijff|Johan Cruyff]] se sogenaamde "Droomspan", wat vier opeenvolgende [[La Liga]]-titels en die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] in 1992 gewen het. Tydens sy verblyf by die klub het hy ’n produktiewe aanvalsvennootskap met [[Romário]] gevorm. Cruyff het ’n sleutelrol gespeel in sy oorgang na Barcelona, waar hy vinnig as een van die wêreld se doeltreffendste aanvallers ontwikkel het. Stoitsjkof was lid van die Bulgariese nasionale span wat vierde geëindig het tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994 FIFA Wêreldbeker]]. Daar het hy as die topdoelskieter na vore getree met ses doele en die Wêreldbeker se Goue Skoen gewen. Hy is as die derde beste speler van die toernooi aangewys, agter Romário en [[Roberto Baggio]], en het die Brons Bal van die Wêreldbeker ontvang. Benewens sy uitsonderlike sokkervaardigheid, was hy ook bekend vir sy vurige temperament op die veld. Gedurende sy loopbaan het hy ook die bynaam “Die Dolk” (Камата) gedra.<ref name="Profile of an Icon">{{cite web|url=https://www.football365.com/news/profile-of-an-icon-hristo-stoichkov|title=Hristo Stoichkov Profile of an Icon|date=11 November 2015|access-date=11 November 2015|archive-date=13 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151113053209/http://www.football365.com/news/profile-of-an-icon-hristo-stoichkov|url-status=live}}</ref> Na sy speelloopbaan het Stoitsjkof ook as afrigter gewerk. Onder die spanne wat hy bestuur het, tel die Bulgariese nasionale span en die Suid-Afrikaanse klub [[Mamelodi Sundowns]].<ref>{{cite news | url=https://www.espn.com/espn/wire?section=soccer&id=4294616 | location=London | work=ESPN | title=Stoichkov named coach of South Africa's Sundowns | date=29 June 2009 | access-date=10 June 2013 | archive-date=29 June 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240629110425/https://www.espn.com/espn/wire?section=soccer&id=4294616 | url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stoitsjkof, Hristo}} [[Kategorie:Bulgaarse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] sr2pwood6768p0ukilbzooiao6d6m6h 0 450618 2892427 2815951 2026-04-10T18:57:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892427 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Davor Šuker | image = [[Lêer:Football_against_poverty_2014_-_Davor_Šuker_(cropped).jpg|220px]] | caption = Davor Šuker in 2014 | fullname = Davor Šuker | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1968|1|1|df=yes}} | birth_place = Osijek, [[Joego-Slawië]] | height = 1,83&nbsp;m | position = Aanvaller | youthyears1 = 1984 | youthclubs1 = [[NK Osijek|Osijek]] | years1 = 1984–1989 | years2 = 1989–1991 | years3 = 1991–1996 | years4 = 1996–1999 | years5 = 1999–2000 | years6 = 2000–2001 | years7 = 2001–2003 | clubs1 = [[NK Osijek|Osijek]] | clubs2 = [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | clubs3 = [[Sevilla FC|Sevilla]] | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | clubs5 = [[Arsenal FC|Arsenal]] | clubs6 = [[West Ham United F.C.|West Ham United]] | clubs7 = [[TSV 1860 Munich|1860 Munich]] | caps1 = 91 | goals1 = 40 | caps2 = 60 | goals2 = 34 | caps3 = 153 | goals3 = 76 | caps4 = 86 | goals4 = 38 | caps5 = 22 | goals5 = 8 | caps6 = 11 | goals6 = 2 | caps7 = 25 | goals7 = 5 | totalcaps = 448 | totalgoals = 203 | nationalyears1 = 1987 | nationalyears2 = 1988–1990 | nationalyears3 = 1988 | nationalyears4 = 1990–1991 | nationalyears5 = 1990–2002 | nationalteam1 = Joego-Slawië o/20 | nationalteam2 = Joego-Slawië o/21 | nationalteam3 = Joego-Slawië o/23 | nationalteam4 = [[Joego-Slawiese nasionale sokkerspan|Joego-Slawië]] | nationalteam5 = [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 6 | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 7 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalcaps5 = 68 | nationalgoals5 = 45 }} '''Davor Šuker''' ([[Kroaties|Kroatiese]] uitspraak: [dâʋoːr ʃǔker]; gebore [[1 Januarie]] [[1968]]) is 'n [[Kroasië|Kroatiese]] [[Sokker|sokkeradministrateur]] en voormalige professionele speler wat as 'n doelskieter (aanvaller) gespeel het. Hy het van 2012 tot 2021 as die president van die Kroatiese Sokkerfederasie gedien. As die [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroatiese nasionale span]] se voorste doelskieter van alle tye met 45 doele, word Šuker algemeen beskou as een van die grootste Kroatiese spelers ooit.<ref>{{Cite web |last=Mumford |first=Robin |date=8 May 2024 |title=10 Greatest Croatian Players in Football History |url=https://www.givemesport.com/best-croatian-players-in-football-soccer-history/ |access-date=29 March 2025 |website=Givemesport |publisher=Valnet}}</ref> Šuker het sy sokkerloopbaan in sy tuisdorp begin vir die plaaslike eersteliga-span NK Osijek as ’n 16-jarige. In sy laaste seisoen by die klub het hy die liga se voorste doelskieter geword. In 1989 het hy oorgegaan na Dinamo Zagreb. Die Kroatiese Onafhanklikheidsoorlog het 'n belowende seisoen vir die 21-jarige onderbreek, wat uiteindelik gelei het tot Šuker se skuif na die Spaanse klub Sevilla in 1991. In [[La Liga]] is Šuker hoog aangeskryf, met volgehoue goeie vorm by Sevilla en was hy herhaaldelik onder die liga se topdoelskieters. Vyf jaar later het hy by [[Real Madrid]] aangesluit, en was weer onder die topdoelskieters. By die Santiago Bernabéu het hy gehelp om Madrid die Liga- en [[UEFA Champions League|Champions League]]-titels te laat wen. ’n Skuif na [[Arsenal F.C.|Arsenal]] het gesien hoe hy hom onderskei het tydens hul veldtog na die [[UEFA Europa League|UEFA-beker-eindstryd]] in 2000. Daarna het hy vir West Ham United gespeel, en het sy loopbaan afgesluit by die Duitse klub 1860 München. Die hoogtepunt van Šuker se loopbaan was die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998 FIFA Wêreldbeker]] in Frankryk, waar hy die Goue Stewel gewen het deur ses doele in sewe wedstryde aan te teken. Hy het ook die Silwer Bal gewen as die toernooi se tweede beste speler, ná Ronaldo. Sy doelskietvermoë het 'n deurslaggewende rol gespeel in Kroasië se wen van die bronsmedalje in hul debuut-Wêreldbeker. Kroasië het nie 'n enkele wedstryd verloor waarin Šuker 'n doel aangeteken het nie, voor hul halfeindrondelossing teen die uiteindelike kampioene, Frankryk. Hy is later aangewys as Kroasië se Goue Speler tydens die [[UEFA]] Jubileum-toekennings in 2003. Šuker het derde geëindig in die 1998 FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning en tweede in die 1998 Ballon d'Or. Hy is ook die enigste Kroaat op die FIFA 100-lys wat deur [[Pelé]] saamgestel is. Onder sy baie omstrede leierskap as president van die Kroatiese Sokkerfederasie, het Kroasië naaswenner geword by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] – die land se grootste prestasie sedert hul derde plek in 1998.<ref>{{Cite web|last=Alač|first=Zvonko|date=29 July 2021|title=Lutak iskrivljenog lica ostao je bez podrške HDZ-a i mafije. Morao je otići|trans-title=Skeefbek-marionet het die steun van die HDZ en die mafia verloor. Hy moes gaan.|url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2293816|access-date=29 July 2021|website=Index.hr|language=hr}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Šuker, Davor}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Lewende mense]] mr8fp1tdyumw96vaqm37meferget0kt 0 450644 2892466 2816287 2026-04-10T19:15:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892466 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Emmanuel Petit | image = [[Lêer:Emmanuel Petit.jpg|220px]] | caption = Petit in 2005 | fullname = Emmanuel Laurent Petit<ref>{{cite web |url=https://entreprises.lefigaro.fr/masky-75/entreprise-537865131 |title=Masky (75004) |website=Figaro Entreprises |date=20 February 2025 |access-date=22 February 2025 |language=fr}}<br />{{cite web |url=https://dirigeants.bfmtv.com/Emmanuel-PETIT-3018324/ |title=Emmanuel Petit |website=BFM Business |publisher=NextInteractive |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228010416/https://dirigeants.bfmtv.com/Emmanuel-PETIT-3018324/ |archive-date=28 December 2020 |language=fr}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1970|9|22|df=y}} | birth_place = [[Dieppe]], Frankryk | height = 1,85 m | position = Middelvelder, verdedigende middelvelder | youthyears1 = 1977–1985 | youthclubs1 = Arques-la-Bataille | youthyears2 = 1985–1989 | youthclubs2 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | years1 = 1988–1997 | clubs1 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps1 = 222 | goals1 = 4 | years2 = 1997–2000 | clubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps2 = 85 | goals2 = 9 | years3 = 2000–2001 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 23 | goals3 = 1 | years4 = 2001–2004 | clubs4 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps4 = 55 | goals4 = 2 | totalcaps = 385 | totalgoals = 16 | nationalyears1 = 1990–2003 | nationalteam1 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps1 = 63 | nationalgoals1 = 6 }} '''Emmanuel Laurent Petit''' ([[Frans|Franse]] uitspraak: [emanɥɛl lɔʁɑ̃ pəti]; gebore [[22 September]] [[1970]]) is ’n voormalige [[Frankryk|Franse]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n verdedigende middelveldspeler op klubvlak vir [[Arsenal F.C.|Arsenal]], [[FC Barcelona|Barcelona]], [[AS Monaco|Monaco]] en [[Chelsea FC|Chelsea]] gespeel het. Hy het Frankryk op internasionale vlak verteenwoordig in twee FIFA Wêreldbekertoernooie en twee [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]]; hy het die derde doel aangeteken in Frankryk se 3–0 oorwinning in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998 FIFA Wêreldbeker]]-eindstryd en was ook ’n lid van die Franse span wat die Europese Kampionskap in 2000 gewen het. Hy was bekend vir sy sterk verdedigende vermoëns, insluitend duik, onderskep en dekking, asook sy passaanslag en vermoë om spel van verdediging na aanval oor te skakel. Hoewel sy swak voet ’n geringe beperking was, is sy algehele spel hoog aangeslaan. Hoewel hy in staat was om as ’n verdediger te speel, het Petit meestal as ’n verdedigende middelveldspeler deur sy loopbaan gespeel, en was hy bekend vir sy energie, werkvermoë, sterkte, duikvermoë, lugvermoë en posisionele intelligensie in hierdie posisie, asook vir sy elegansie, sy passaanslag, en sy vermoë om van afstand met sy linkervoet aan te teken; gevolglik was hy nie net in staat om aanvalle te breek nie, maar ook om spel in die middelveld te dikteer, kanse vir spanmaats te skep, en selfs doelwitte aan te teken.<ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-blaise-matuidi-key-player-frances-world-cup-hopes |title=Why Blaise Matuidi is the key player for France's World Cup hopes |publisher=fourfourtwo.com |last1=Eastham |first1=James |date=6 June 2014 |access-date=21 February 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/11938/8984556/my-career-emmanuel-petit |title=My Career: Emmanuel Petit |publisher=Sky Sports |last1=Fraser |first1=Peter |date=18 November 2013 |access-date=21 February 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.arsenal.com/history/gunners-greatest-players-22.-emmanuel-petit |title=Greatest 50 Players - 22. Emmanuel Petit |publisher=www.arsenal.com |date=1 June 2017 |access-date=21 February 2021 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/gallery/premier-leagues-100-best-foreigners-ever |title=The Premier League's 100 best foreigners... EVER |publisher=FourFourTwo |last1=Lea |first1=Greg |date=30 September 2017 |access-date=21 February 2021 }}</ref><ref name="zonal marking">{{cite book |last1=Cox |first1=Michael W. |title=Zonal Marking: From Ajax to Zidane, the Making of Modern Soccer |date=2019 |publisher=Bold Type Books |isbn=978-1-56858-932-9 |url=https://books.google.com/books?id=EvJzDwAAQBAJ&q=christian+karembeu+stamina&pg=PT177 |access-date=21 February 2021 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Petit, Emmanuel}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] d2r4iuj2mceonlbzq0r8jfidz9fjbu6 0 450645 2892322 2816288 2026-04-10T16:02:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892322 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Boudewijn Zenden | image = [[Lêer:Zenden (cropped).jpg|220px]] | image_size = | caption = Zenden speel vir [[Liverpool FC|Liverpool]] in 2005 | full_name = Boudewijn Zenden<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/staticFiles/62/69/0,,12306~158050,00.pdf |title=Premier League clubs submit squad lists |publisher=Premier League |date=1 February 2011 |page=32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110304053618/http://www.premierleague.com/staticFiles/62/69/0,,12306~158050,00.pdf |archive-date=4 March 2011}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1976|8|15|df=y}}<ref name=Hugman>{{Hugman|21931|Bolo Zenden|access-date=2 February 2020}}</ref> | birth_place = [[Maastricht]], Nederland | height = 1,73 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/2056/Boudewijn-Zenden/overview |title=Boudewijn Zenden: Overview |publisher=Premier League |access-date=2 February 2020}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = 1985–1987 |youthclubs1 = [[MVV Maastricht|MVV]] | youthyears2 = 1987–1993 |youthclubs2 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | years1 = 1993–1998 |clubs1 = [[PSV Eindhoven|PSV]] |caps1 = 112 |goals1 = 32 | years2 = 1998–2001 |clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps2 = 64 |goals2 = 2 | years3 = 2001–2004 |clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] |caps3 = 43 |goals3 = 4 | years4 = 2003–2004 |clubs4 = → [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] (loan) |caps4 = 31 |goals4 = 4 | years5 = 2004–2005 |clubs5 = [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] |caps5 = 36 |goals5 = 5 | years6 = 2005–2007 |clubs6 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |caps6 = 23 |goals6 = 2 | years7 = 2007–2009 |clubs7 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] |caps7 = 54 |goals7 = 6 | years8 = 2009–2011 |clubs8 = [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]] |caps8 = 47 |goals8 = 4 | totalcaps = 410 |totalgoals = 59 | nationalyears1 = 1997–2004 |nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] |nationalcaps1 = 54 |nationalgoals1 = 7 | manageryears1 = 2012–2013 |managerclubs1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] (assistent) | manageryears2 = 2013–2015 |managerclubs2 = [[Jong PSV]] (assistent) }} '''Boudewijn Zenden''' (gebore [[15 Augustus]] [[1976]]), ook bekend onder sy bynaam '''Bolo''', is ’n voormalige [[Nederland|Nederlandse]] sokkerspeler wat as ’n linkervleuel of aanvallende middelveldspeler gespeel het.<ref>{{cite web|url=https://www.planetfootball.com/in-depth/bolo-zenden-recalls-his-varied-career-barca-boro-liverpool-sunderland/|title=Bolo Zenden recalls his varied career: Barca, Boro, Liverpool, Sunderland|website=Planet Football|date=10 April 2019|access-date=24 March 2020}}</ref> Zenden is in 1997 aangewys as die Nederlandse Sokker Talent van die Jaar en het vir vier spanne in die Engelse [[Premier League]] gespeel, met ’n totaal van 180 wedstryde en 19 doele. Hy het ook in die hoogste ligas van Nederland, Spanje en Frankryk gespeel, vir onderskeidelik [[PSV Eindhoven|PSV]], [[FC Barcelona|Barcelona]] en [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Op internasionale vlak het Zenden 54 wedstryde vir [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] gespeel en sewe doele aangeteken. Hy het "Oranje" verteenwoordig by twee [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998 FIFA Wêreldbeker]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zenden, Boudewijn}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] d0w3irtgeghov9bpvor8phgomn8k30o 0 450652 2892464 2816328 2026-04-10T19:15:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892464 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Emerson | fullname = Emerson Ferreira da Rosa<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Brazil |publisher=FIFA |page=4 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}</ref> | image = [[Lêer:Emerson 2005.jpg|220px]] | caption = Emerson in 2005 | height = 1,84 m<ref>{{cite web|url=http://www.asromacalcio.it/sito-ufficiale/squadra/rosa99-00/emerson.html|title=Emerson|publisher=AS Roma|archive-url=https://web.archive.org/web/20020408234400/http://www.asromacalcio.it/sito-ufficiale/squadra/rosa99-00/emerson.html|archive-date=8 April 2002}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|1976|4|4}} | birth_place = [[Pelotas]], [[Rio Grande do Sul]], Brasilië | position = Verdedigende middelveldspeler | youthyears1 = 1992–1993 | youthclubs1 = [[Grêmio FBPA|Grêmio]] | years1 = 1994–1997 | clubs1 = [[Grêmio FBPA|Grêmio]] | caps1 = 54 | goals1 = 8 | years2 = 1997–2000 | clubs2 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | caps2 = 82 | goals2 = 11 | years3 = 2000–2004 | clubs3 = [[AS Roma|Roma]] | caps3 = 105 | goals3 = 13 | years4 = 2004–2006 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 67 | goals4 = 4 | years5 = 2006–2007 | clubs5 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps5 = 28 | goals5 = 1 | years6 = 2007–2009 | clubs6 = [[AC Milan|Milan]] | caps6 = 27 | goals6 = 0 | years7 = 2009 | clubs7 = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | caps7 = 6 | goals7 = 0 | years8 = 2015–2020 | clubs8 = [[Miami Dade FC]] | caps8 = 17 | goals8 = 4 | totalcaps = 379 | totalgoals = 41 | nationalyears1 = 1997–2006 | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps1 = 73 | nationalgoals1 = 6 }} '''Emerson Ferreira da Rosa''' (gebore [[4 April]] [[1976]]), eenvoudig bekend as '''Emerson''', is ’n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele sokkerspeler wat as ’n verdedigende middelveldspeler gespeel het. Op internasionale vlak het hy 73 wedstryde vir die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] tussen 1997 en 2006 gespeel, en 6 doele aangeteken. Saam met Brasilië het hy aan twee [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] deelgeneem ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]; hy het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002 Wêreldbeker]] weens besering misgeloop), twee [[Copa América]]-toernooie (1999, 2001), en drie [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebekertoernooie]] (1999, 2003, 2005). Hy het die 1999 Copa América en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005 FIFA Konfederasiebeker]] gewen, en was ook deel van die span wat die Wêreldbeker-eindstryd in 1998 gehaal het. ’n Ervare sokkerspeler wat die bynaam “die Poema” gekry het vanweë sy kragtige maar elegante speelstyl en vermoë om balle te herwin, het Emerson vir twee Brasiliaanse klubs, Grêmio en [[Santos-sokkerklub|Santos]], gespeel, asook vir verskeie Europese klubs in Duitsland, Italië en Spanje, insluitend [[Bayer Leverkusen]], Roma, [[Juventus-sokkerklub|Juventus]], [[Real Madrid]], en [[AC Milan|Milan]], en verskeie titels gewen. Benewens sy Brasiliaanse paspoort, besit Emerson ook Italiaanse, Duitse, en Katarse paspoorte.<ref name="archiviostorico.corriere.it">{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/gennaio/25/sfida_Emerson_voglio_vincere_come_co_10_0101254278.shtml|title=La sfida di Emerson: voglio vincere come Falcao|date=25 January 2001|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220022318/http://archiviostorico.corriere.it/2001/gennaio/25/sfida_Emerson_voglio_vincere_come_co_10_0101254278.shtml|archive-date=2015-02-20|access-date=17 September 2014}}</ref> == Verwysigs == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Emerson Ferreira da Rosa}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] 58d660w3cdbkxbmgdakpwha17oqqiob 0 450653 2892454 2816332 2026-04-10T19:09:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892454 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Dunga | image = [[Lêer:Aecio Neves e Dunga - 17-06-2008 (8368243127) (cropped).jpg|220px]] | caption = Dunga saam met die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] in 2008 | fullname = Carlos Caetano Bledorn Verri | birth_date = {{birth date and age|1963|10|31|df=y}} | birth_place = Ijuí, [[Rio Grande do Sul]], [[Brasilië]] | height = 1,76 m | position = Verdedigende middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1980–1984 | years2 = 1984–1985 | years3 = 1985–1987 | years4 = 1987 | years5 = 1987–1988 | years6 = 1988–1992 | years7 = 1992–1993 | years8 = 1993–1995 | years9 = 1995–1998 | years10 = 1999–2000 | clubs1 = [[Sport Club Internacional|Internacional]] | clubs2 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] | clubs3 = [[Santos-sokkerklub|Santos]] | clubs4 = [[Club de Regatas Vasco da Gama|Vasco da Gama]] | clubs5 = [[Pisa Calcio|Pisa]] | clubs6 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | clubs7 = [[Pescara Calcio|Pescara]] | clubs8 = [[VfB Stuttgart]] | clubs9 = [[Júbilo Iwata]] | clubs10 = [[Sport Club Internacional|Internacional]] | caps1 = 10 | goals1 = 0 | caps2 = 13 | goals2 = 1 | caps3 = 16 | goals3 = 1 | caps4 = 17 | goals4 = 1 | caps5 = 23 | goals5 = 2 | caps6 = 124 | goals6 = 8 | caps7 = 23 | goals7 = 3 | caps8 = 54 | goals8 = 7 | caps9 = 99 | goals9 = 16 | caps10 = 20 | goals10 = 3 | totalcaps = 377 | totalgoals = 42 | nationalyears1 = 1983–1986 | nationalteam1 = Brasilië se Olimpiese span | nationalcaps1 = 19 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 1987–1998 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps2 = 91 | nationalgoals2 = 6 | manageryears1 = 2006–2010 | managerclubs1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | manageryears2 = 2008 | managerclubs2 = Brasilië o/23 | manageryears3 = 2012–2013 | managerclubs3 = [[Sport Club Internacional|Internacional]] | manageryears4 = 2014–2016 | managerclubs4 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] }} '''Carlos Caetano Bledorn Verri''' (gebore [[31 Oktober]] [[1963]]), bekend as '''Dunga''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ˈdũɡɐ]), is ’n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige professionele speler wat as ’n verdedigende middelveldspeler gespeel het. Onder sy kapteinskap het [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994 FIFA Wêreldbeker]] gewen, en hy het die trofee omhoog gehou. Saam met Xavi is hy een van slegs twee mans wat in ’n Wêreldbeker-eindstryd, Olimpiese eindstryd, [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebeker]]-eindstryd, en kontinentale kampioenskaps-eindstryd gespeel het. Hy was twee keer hoofafrigter van Brasilië. In sy eerste termyn (2006–2010) het hy die span gelei tot oorwinning in die 2007 [[Copa América]] en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|2009 FIFA Konfederasiebeker]], en tot die kwart-eindronde van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 Wêreldbeker]], waarna hy deur die Brasiliaanse Sokkerkonfederasie afgedank is.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/teams/brazil/7871588/World-Cup-2010-Brazil-dismiss-coach-Dunga.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706215108/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/teams/brazil/7871588/World-Cup-2010-Brazil-dismiss-coach-Dunga.html |url-status=dead |archive-date=6 July 2010 |location=London |work=The Daily Telegraph |title=World Cup 2010: Brazil dismiss coach Dunga |date=4 July 2010 |access-date=14 March 2011}}</ref> Hy is in 2014 vir ’n tweede keer aangestel, maar ná Brasilië se vroeë uitskakeling uit die Copa América Centenario, is hy in Junie 2016 weer afgedank. Hy was ook in 2013 hoofafrigter van Internacional. Sy bynaam is afgelei van die Portugese vertaling van “Dopey”, een van die dwergies in Disney se weergawe van Sneeuwitjie, en is aan hom gegee deur sy oom weens sy kort lengte as kind. Daar is geglo hy sou klein bly, en die bynaam het gebly selfs nadat hy gegroei en langer geword het.<ref>{{cite web |url=http://oficinadeideias54.blogspot.com/2010/05/origem-do-apelido-do-tecnico-da-selecao.html |title=A Origem Do Apelido Do Técnico da Seleção Brasileira |date=24 May 2010 |access-date=14 March 2011 |language=pt |publisher=oficinadeideias54.blogspot.com}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dunga}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] sb53rep7f91gr2ns3d8sosa3iqzuvlp 0 450708 2892486 2885140 2026-04-10T19:26:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892486 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Frank de Boer | image = [[Lêer:FrankBoer.JPG|220px]] | image_size = | caption = De Boer as afrigter van [[AFC Ajax|Ajax]] in 2011 | full_name = Franciscus de Boer<ref name=TFF>{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageId=526&kisiId=29985 |title=Franciscus de Boer |publisher=Turkish Football Federation |access-date=22 January 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1970|5|15|df=y}}<ref name=BDFutbol>{{cite web |url=https://www.bdfutbol.com/en/l/l901.html |title=Frank de Boer: Franciscus de Boer: Manager |publisher=BDFutbol |access-date=5 May 2018}}</ref> | birth_place = [[Hoorn]], Nederland | height = 1,79 m<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/frank-de-boer/|title=Frank de Boer|website=worldfootball.net|date=18 June 2021 |access-date=14 October 2023}}</ref> | position = Senteragter, linkeragter | currentclub = | youthyears1 = 1984–1988 | youthclubs1 = [[:nl:Ajax Jeugdopleiding|Ajax]] | years1 = 1988–1999 | clubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps1 = 328 | goals1 = 30 | years2 = 1999–2003 | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 144 | goals2 = 5 | years3 = 2003–2004 | clubs3 = [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] | caps3 = 15 | goals3 = 1 | years4 = 2004 | clubs4 = [[Glasgow Rangers|Rangers]] | caps4 = 15 | goals4 = 2 | years5 = 2004–2005 | clubs5 = [[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]] | caps5 = 16 | goals5 = 5 | years6 = 2005–2006 | clubs6 = [[Al-Shamal Sports Club|Al-Shamal]] | caps6 = 1 | goals6 = 0 | totalcaps = 519 | totalgoals = 43 | nationalyears1 = 1990–2004 | nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps1 = 112 | nationalgoals1 = 13 | manageryears1 = 2006–2010 | managerclubs1 = [[AFC Ajax|Ajax]] (jeug) | manageryears2 = 2010–2016 | managerclubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | manageryears3 = 2016 | managerclubs3 = [[Inter Milaan]] | manageryears4 = 2017 | managerclubs4 = [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] | manageryears5 = 2018–2020 | managerclubs5 = [[Atlanta United FC|Atlanta United]] | manageryears6 = 2020–2021 | managerclubs6 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | manageryears7 = 2023 | managerclubs7 = [[Al Jazira Club|Al Jazira]] }} '''Franciscus de Boer''' (gebore [[15 Mei]] [[1970]]) is ’n [[Nederland|Nederlandse]] voormalige professionele [[sokkerspeler]] en tans afrigter. As ’n voormalige verdediger het De Boer die grootste deel van sy loopbaan by [[AFC Ajax|Ajax]] deurgebring, waar hy vyf [[Eredivisie]]-titels, twee [[KNVB-beker|KNVB-bekers]], drie Superbekers, een [[UEFA Superbeker]], een [[UEFA Europa League|UEFA-beker]], een [[UEFA Champions League]] en een [[Interkontinentale Beker]] gewen het. Hy het later vyf jaar by [[FC Barcelona|Barcelona]] deurgebring, waar hy die [[La Liga]]-titel in 1998–99 gewen het, gevolg deur kort periodes by [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]], [[Glasgow Rangers]], Al-Rayyan en Al-Shamal voordat hy afgetree het. De Boer is die derde mees opgetrede buitespeler in die geskiedenis van die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]], met 112 verskynings.<ref name="rdb">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27205254|title=Frank de Boer: Tottenham make contact with Ajax over manager|date=29 April 2014|access-date=30 April 2014|work=BBC}}</ref> Hy was kaptein van "Oranje" tydens die halfeindstryd van beide die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998 FIFA Wêreldbeker]] en die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2000. Hy het sy internasionale loopbaan beëindig in 2004 nadat ’n besering hom gedwing het om in ’n kwartfinale-wedstryd teen Swede by die Europese Kampioenskap vervang te word. Die besering het hom uitgesluit van die halfeindstryd teen [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]], wat Nederland met 2–1 verloor het.<ref>{{cite news|title=Dutch play on without captain; Frank de Boer's international career likely over because of injury to ankle|newspaper=The Kitchener|date=29 June 2004|page=C.9}}</ref><ref>{{cite news|title=SOCCER REPORT; Dutch Defender De Boer Injured|access-date=14 July 2010|url=https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/656617661.html?dids=656617661:656617661&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+29%2C+2004&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=SOCCER+REPORT%3B+Dutch+Defender+De+Boer+Injured&pqatl=google|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102233411/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/656617661.html?dids=656617661:656617661&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+29,+2004&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=SOCCER+REPORT%3B+Dutch+Defender+De+Boer+Injured&pqatl=google|url-status=dead|archive-date=2 November 2012|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=29 June 2004}}</ref> Na sy aftrede as speler het De Boer sy afrigterloopbaan begin met die Ajax-jeugspan en as assistent van [[Bert van Marwijk]] by die Nederlandse nasionale span. In Desember 2010 het hy oorgeneem as hoofafrigter van Ajax en het die Eredivisie-titel in sy eerste seisoen gewen. In 2013 het hy die [[Rinus Michels]]-toekenning ontvang as afrigter van die jaar in Nederland nadat hy Ajax na hul derde opeenvolgende Eredivisie-titel gelei het.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://nos.nl/artikel/505335-rinus-michels-award-voor-de-boer.html|title=Rinus Michels Award voor De Boer – NOS Sport|date=10 May 2013|website=Nos.nl|language=nl}}</ref> Die volgende jaar het hy die eerste afrigter geword wat vier opeenvolgende Eredivisie-titels gewen het. Daarna het hy kort afrigtingstydperke gehad in [[Serie A]] met [[Inter Milaan]] in 2016, Crystal Palace in die [[Premier League]] in 2017, en Atlanta United in [[Major League Soccer|MLS]] van 2018 tot 2020. De Boer is in September 2020 aangestel as hoofafrigter van die Nederlandse nasionale span, maar het minder as ’n jaar later, in Junie 2021, bedank ná die span se teleurstellende Euro 2020-veldtog. Hy is die tweelingbroer van [[Ronald de Boer]], met wie hy ’n spanmaat was by Ajax, Barcelona, Rangers, Al-Rayyan, Al-Shamal en die Nederlandse nasionale span.<ref>{{Cite web|url=https://nos.nl/video/2333996-frank-and-ronald-de-boer-nu-samen-100-jaar|title=Frank & Ronald de Boer, nu samen 100 jaar|date=2020-05-15|website=NOS|language=nl|access-date=2025-06-29}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Boer, Frank}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] i5ytk6q6thckbvakn09hk8cqg261ksh 0 450763 2892439 2860563 2026-04-10T19:01:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892439 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Desiree Ellis | fullname = Desiree Ellis<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce93/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023 – Squad List: South Africa (RSA) |publisher=[[FIFA]] |page=26 |date=11 July 2023 |access-date=11 July 2023}}</ref> | image = [[Lêer:Chile - Sudáfrica 20181009 19.jpg|220px]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1963|3|14}}<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/players/coaches/coach/338357/|title=FIFA Women's World Cup France 2019™ - Coaches - {coach_hint} |last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en-GB|access-date=2019-06-10}}</ref> | caption = Ellis in 2019 | birth_place = [[Soutrivier]], [[Kaapstad]], [[Wes-Kaap]] | height = | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] (hoofafrigter) | clubnumber = | youthclubs1 = Saban United | youthyears1 = | clubs1 = Athlone Celtic | years1 = 1978–1984 | caps1 = 126 | goals1 = 51 | years2 = 1985–1986 | clubs2 = [[Wynberg St Johns]] | caps2 = 44 | goals2 = 22 | years3 = 1987–1988 | clubs3 = Joyces United | caps3 = 46 | goals3 = 28 | years4 = 1989–1990 | clubs4 = [[St Albans City F.C.|St. Albans City]] | caps4 = 54 | goals4 = 36 | years5 = 1991–2002 | clubs5 = [[Spurs Ladies]] | caps5 = 330 | goals5 = 231 | totalcaps = 600 | totalgoals = 368 | nationalyears1 = 1993–2002 | nationalteam1 = [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] | nationalcaps1 = 32 | nationalgoals1 = 6 | manageryears1 = 2006–2016 | managerclubs1 = [[Spurs Ladies]] | manageryears2 = 2016– | managerclubs2 = [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] | pcupdate = 15 Augustus 2014 | ntupdate = }} '''Desiree Ellis''' (gebore [[14 Maart]] [[1963]]) is ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler. Sy is tans die afrigter van die [[Banyana-Banyana|Suid-Afrikaanse nasionale vrouesokkerspan]]. As speler het Ellis vir 24 jaar klubsokker gespeel vir Suid-Afrikaanse, Ierse en Engelse spanne, meestal in die middelveld. Haar langste verbintenis by ’n klub was by Spurs Ladies, waar sy altesaam 11 jaar gespeel het. Internasionaal het sy Suid-Afrika verteenwoordig en was sy een van die stigterslede van die nasionale vrouespan, wat amptelik in 1993 tot stand gekom het nadat [[SAFA]] in 1992 by [[FIFA]] aangesluit het. Op die ouderdom van 30 het sy haar debuut gemaak vir Suid-Afrika as visekaptein in die span se eerste amptelike wedstryd — ’n 13-0 oorwinning teen Eswatini (voorheen Swaziland). Ellis het vir nog 9 jaar gespeel en in 2002 op die ouderdom van 39 afgetree. Sedert 2016, as afrigter van die Suid-Afrikaanse vrouespan, het sy Banyana Banyana gelei na ’n tweede plek by die 2018 Vroue-Afrika-beker (WAFCON), wat hulle gekwalifiseer het vir hul eerste Vroue-Wêreldbeker-toernooi — die 2019 FIFA Vroue-Wêreldbeker. In 2022 het sy die span gelei na hul eerste WAFCON-titel, wat hulle ook na hul tweede Wêreldbeker-toernooi gebring het. By die 2023 Vroue-Wêreldbeker het die span vir die eerste keer in hul geskiedenis deurgedring na die uitklopfase van die toernooi, en is in die Ronde van 16 uitgeskakel teen Nederland. Vir haar prestasies met Banyana Banyana is sy elke jaar van 2018 tot 2023 aangewys as [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] Vroue-afrigter van die Jaar, en het vier keer die toekenning ontvang. In April 2023 is Ellis vereer met die Nasionale [[Orde van Ikhamanga]] deur die Suid-Afrikaanse regering vir haar bydraes tot sokker.<ref>{{Cite web |last=Hemmonsbey |first=Keanan |date=2023-04-28 |title=OFF FIELD RECOGNITION: Injured Kolisi honoured with National Order of Ikhamanga |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-04-28-injured-kolisi-honoured-with-national-order-of-ikhamanga/ |access-date=2023-05-02 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |title=Siya Kolisi, Desiree Ellis, Tracy Chapman among 32 bestowed national orders by Ramaphosa |url=https://www.news24.com/news24/politics/government/siya-kolisi-desiree-ellis-tracy-chapman-among-32-bestowed-national-orders-by-ramaphosa-20230429 |access-date=2023-05-02 |website=News24 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ellis, Desiree}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] qpfkycfkmbn5avislvutdxcuplx719d 0 450790 2892540 2883825 2026-04-10T20:22:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892540 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Janine van Wyk | image = [[Lêer:Chile - Sudáfrica 20181009 03.jpg|220px]] | image_size = 240px | caption = Van Wyk in Oktober 2018 | fullname = Janine van Wyk | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|4|17}} | birth_place = [[Alberton]], [[Gauteng]] | height = 1,64 m | position = Verdediger | currentclub = [[JVW Sokkerklub|JVW]] (hoofafrigter) | youthclubs1 = Springs Home Sweepers | youthyears1 = | years1 = | youthclubs2 = Scaw Metals | youthyears2 = | clubs1 = [[Moroka Swallows F.C.|Moroka Swallows]] | caps1 = | goals1 = | years2 = | clubs2 = [[Palace Super Falcons]] | years3 = 2013–2016 | clubs3 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] | years4 = 2017–2018 | clubs4 = [[Houston Dash]] | caps4 = 41 | goals4 = 0 | years5 = 2019 | clubs5 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] | caps5 = 6 | goals5 = 2 | years6 = 2019–2020 | clubs6 = [[Fortuna Hjørring]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | years7 = 2020–2021 | clubs7 = [[Glasgow City F.C.|Glasgow City]] | caps7 = 3 | goals7 = 1 | years8 = 2021-2022 | clubs8 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] | caps8 = | goals8 = | years9 = 2022-2023 | clubs9 = [[Ergotelis W.F.C.|Ergotelis]] | caps9 = | goals9 = | years10 = 2023 | clubs10 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] | caps10 = | goals10 = | nationalyears1 = 2005–2023 | nationalteam1 = [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] | nationalcaps1 = 185 | nationalgoals1 = 12 | manageryears1 = 2016 | managerclubs1 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] (speler-afrigter) | pcupdate = 23:00, 22 Maart 2021 (UTC) | ntupdate = | manageryears2 = 2023-2024 | managerclubs2 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] (assistent) | manageryears3 = 2025- | managerclubs3 = [[JVW Sokkerklub|JVW]] }} '''Janine van Wyk''' (gebore [[17 April]] [[1987]]) is ’n voormalige Suid-Afrikaanse professionele sokkerverdediger, afrigter, en eienaar van [[JVW Sokkerklub]], ’n klub wat sy gestig het en wat haar naam dra. Van Wyk was die kaptein van die [[Banyana-Banyana|Suid-Afrikaanse nasionale vrouesokkerspan]], het die meeste internasionale wedstryde van alle Afrikavrouespanlede met 185 agter haar naam, en was die eerste Suid-Afrikaner ooit wat in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] se Nasionale Vrouesokkerliga gespeel het.<ref>{{Cite news |title=Holders South Africa book Women's Nations Cup spot |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67614471 |access-date=2023-12-04 |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204205801/https://www.bbc.com/sport/africa/67614471 |url-status=live }}</ref><ref name="rsa">{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2018-09-18-watch--janine-van-wyk-celebrates-her-150th-banyana-banyana-cap/ |title=Janine van Wyk celebrates her 150th Banyana Banyana cap |access-date=19 March 2019 |date=18 September 2018 |archive-date=4 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704161116/https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2018-09-18-watch--janine-van-wyk-celebrates-her-150th-banyana-banyana-cap/ |url-status=live }}</ref> == Vroeë lewe en onderwys == Van Wyk is in [[Alberton]] gebore as die dogter van Dannie en Gwen van Wyk.<ref>{{cite news|title=All eyes on Rio for Janine|url=http://albertonrecord.co.za/83434/all-eyes-on-rio-for-janine/|access-date=17 November 2016|work=Alberton Record|date=7 October 2015|archive-date=6 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306085142/http://albertonrecord.co.za/83434/all-eyes-on-rio-for-janine/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thesportseagle.co.za/janine-van-wyk-dad/|title=Janine Van Wyk And Her Dad|last=Skosana|first=Cyril|date=10 June 2014|website=The Sports Eagle|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824184844/https://thesportseagle.co.za/janine-van-wyk-dad/|archive-date=24 August 2019|access-date=13 June 2019|url-status=dead}}</ref> Sy het in Germiston grootgeword en het op die ouderdom van 6 begin sokker speel. Sy het [[Hoërskool Alberton]] bygewoon. Haar eerste span was die Springs Home Sweepers in KwaThema.<ref name="tembisan.co.za">{{cite news|last=Mukwevho Ne-vumbani|first=Victor|url=http://tembisan.co.za/16031/banyana-banyana-defender-aims-high/|title=Banyana Banyana defender aims high|newspaper=The Tembisan|date=30 May 2014|access-date=13 August 2014|archive-date=18 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518102026/https://tembisan.co.za/16031/banyana-banyana-defender-aims-high/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48502231|title=South Africa captain Janine van Wyk's journey to the Women's World Cup|work=BBC Sport|date=6 June 2019|access-date=7 June 2019|archive-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616072804/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48502231|url-status=live}}</ref> Sy het op die ouderdom van 15 as ’n [[lesbiër]] uitgekom.<ref>{{cite news|last1=Inocéncio|first1=Josh|title=From One South to Another: Houston Dash Player Talks Journey from South Africa to Texas|url=https://www.spectrumsouth.com/south-africa-houston-dash-player/|access-date=28 September 2019|work=Spectrum South|date=14 August 2017|archive-date=17 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617123846/https://www.spectrumsouth.com/south-africa-houston-dash-player/|url-status=live}}</ref> == Klubloopbaan == ’n Paar jaar later het Van Wyk by die Moroka Swallows aangesluit en later by die Palace Super Falcons van [[Tembisa]], waar sy deel was van ’n span wat drie opeenvolgende ligatitels gewen het. Van Wyk het haar tyd by die Super Falcons as "onvergeetlik" beskryf en gesê dat hulle gedurende dié drie ligaseisoene "onoortreflik" was. Sy het toe haar eie klub gestig, genaamd JVW F.C. Sy het voorheen as speler-afrigter vir die klub gedien.<ref>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/news/sport/football-banyana-290413.htm#.U-vUdV2t-o8|title=Banyana captain gives back to football|date=29 April 2013|work=southafrica.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310181306/http://www.southafrica.info/news/sport/football-banyana-290413.htm#.U-vUdV2t-o8|archive-date=10 March 2016|access-date=13 August 2014|url-status=dead}}</ref> Op 21 Desember 2016 het sy by die Houston Dash in die National Women’s Soccer League (NWSL) onderteken.<ref>{{cite web|url=https://www.houstondynamo.com/post/2016/12/21/houston-dash-sign-south-african-defender-janine-van-wyk-0|title=Houston Dash sign South African defender Janine Van Wyk|date=21 December 2016|access-date=20 March 2019}}</ref> In 2017 het sy 17 wedstryde vir die Dash gespeel.<ref name="stats">{{cite web|url=https://us.soccerway.com/players/janine-van-wyk/253659/|title=J. VAN WYK|access-date=20 March 2019}}</ref> Van Wyk het in 2018 na Houston teruggekeer vir die NWSL-seisoen en in 20 wedstryde verskyn. Op 1 Oktober 2018 is Van Wyk deur die Houston Dash vrygestel en op die herinskrywingslys geplaas, maar geen ander span het haar regte opgeëis nie.<ref>{{cite web|url=http://www.nwslsoccer.com/news/article/nwsl-players-available-on-the-re-entry-wire|title=NWSL players available on the Re-Entry Wire|date=1 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214132606/http://www.nwslsoccer.com/news/article/nwsl-players-available-on-the-re-entry-wire|archive-date=14 December 2019|access-date=20 March 2019|url-status=dead}}</ref> In Augustus 2019 het sy vir die [[Denemarke|Deense]] klub Fortuna Hjørring onderteken.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49466308|title=Janine van Wyk: South Africa captain signs for Danish club Fortuna Hjorring|work=BBC Sport|date=25 August 2019}}</ref> Ná ’n kniebesering tydens ’n oefensessie en haar terugkeer na Suid-Afrika, het Van Wyk op 14 Januarie 2020 aangekondig dat sy en Fortuna Hjørring ooreengekom het om haar kontrak te beëindig sodat sy op haar rehabilitasie kon fokus.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51104926|title=Injury forces Janine van Wyk to end contract in Denmark|date=14 January 2020|website=BBC}}</ref> Van Wyk het in Julie 2020 na Europa teruggekeer toe sy by Glasgow City, ’n klub in die [[Skotland|Skotse]] Women's Premier League (SWPL), aangesluit het.<ref>{{cite web|url=https://www.glasgowcityfc.co.uk/latest/2020/7/14/janine-van-wyk-signs-for-city|title=Janine Van Wyk Signs for City|date=14 July 2020|publisher=Glasgow City FC|access-date=14 July 2020}}</ref> Ná ’n enkele verskyning in ’n UEFA Women's Champions League-wedstryd teen VfL Wolfsburg, is haar SWPL-debuut vir ’n paar maande vertraag weens ’n kombinasie van ’n kniebesering en die opskorting van die liga gedurende die [[Covid-19-pandemie]].<ref>{{cite news|last1=Lambley|first1=Garrin|title=Janine van Wyk: Banyana Banyana skipper over knee injury, ready to play|url=https://www.thesouthafrican.com/sport/soccer/janine-van-wyk-banyana-banyana-skipper-over-knee-injury-ready-to-play/|access-date=22 March 2021|work=The South African|date=24 February 2021}}</ref> == Internasionale loopbaan == Van Wyk het haar debuut vir die nasionale span in 2005 gemaak teen Nigerië in die Afrikavrouekampioenskap. Sy het ’n pragtige vryskopdoel aangeteken toe Banyana Banyana hul eerste oorwinning ooit oor Nigerië behaal het sedert die stigting van die vrouenasionale span in 1993. Van Wyk het die enigste doel van daardie wedstryd aangeteken, met Banyana wat Nigerië uit die 2012 Afrikavrouekampioenskap uitgeskakel het.<ref>{{cite web|url=http://www.kickoff.com/mobile/news/47606/van-wyk-set-for-banyana-banyana-century|title=Van Wyk set for Banyana Banyana century – News – Kick Off|date=9 August 2014|publisher=KickOff|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412141449/http://www.kickoff.com/mobile/news/47606/van-wyk-set-for-banyana-banyana-century|archive-date=12 April 2016|access-date=14 August 2014|url-status=dead}}</ref> Sy was ’n lid van die Suid-Afrikaanse span wat aan die 2012 Olimpiese Somerspele in Londen, Verenigde Koninkryk, deelgeneem het. Sy het gesê sy is trots om haar land op die Olimpiese Spele te verteenwoordig, al is die span in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{cite web|url=http://www.womenssoccerunited.com/janine-van-wyk-i-am-so-proud-to-be-a-part-of-london-2012-olympics-exclusive-player-blog-for-womens-soccer-united/|title=Janine Van Wyk "I am so proud to be a part of London 2012 Olympics" – Exclusive player blog for Women's Soccer United|last1=van Wyk|first1=Janine|date=2 August 2012|publisher=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118035936/http://www.womenssoccerunited.com/janine-van-wyk-i-am-so-proud-to-be-a-part-of-london-2012-olympics-exclusive-player-blog-for-womens-soccer-united/|archive-date=18 November 2016|access-date=17 November 2016|url-status=live}}</ref> Van Wyk het haar 100ste wedstryd vir Suid-Afrika in Augustus 2014 teen Namibië gespeel, wat met 2–0 gewen is.<ref>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/news/sport/football-banyana-110814.htm#.U-2RV12t-o8|title=Banyana down Namibia in Van Wyk's 100th|date=11 August 2014|work=SouthAfrica.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023155225/http://www.southafrica.info/news/sport/football-banyana-110814.htm#.U-2RV12t-o8|archive-date=23 October 2014|access-date=15 August 2014|url-status=dead}}</ref> Op daardie stadium was sy die tweede mees opgetekende vroulike speler in Suid-Afrika, aangesien haar spanmaat Portia Modise haar 110de wedstryd in dieselfde wedstryd gespeel het.<ref name="milestones">{{cite web|url=http://www.womenssoccerunited.com/reaching-milestones-south-africa/|title=Reaching milestones as South Africa (Banyana Banyana) continue on the road to the 2014 African Women's Championship|last1=van Wyk|first1=Janine|date=1 September 2014|publisher=Goal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117211623/http://www.womenssoccerunited.com/reaching-milestones-south-africa/|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016|url-status=live}}</ref> Op 28 Maart 2016 het sy die mees opgetekende speler in Suid-Afrikaanse sokkergeskiedenis geword (manlik of vroulik) toe sy haar 125ste wedstryd teen Kameroen gespeel het.<ref>{{cite web|url=http://www.safa.net/safa-news/675-banyana-banyana-captain-breaks-sa-record|title=Banyana Banyana captain breaks SA record|date=8 April 2016|publisher=[[South African Football Association]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410135836/http://www.safa.net/safa-news/675-banyana-banyana-captain-breaks-sa-record|archive-date=10 April 2016|access-date=9 April 2016|url-status=dead}}</ref> Op 18 September 2018 het sy haar 150ste wedstryd vir Suid-Afrika gespeel.[2] Van Wyk het die eerste kaptein geword wat haar span na ’n Vroue-Wêreldbeker-toernooi gelei het, asook die eerste kaptein in Suid-Afrikaanse geskiedenis wat enige Suid-Afrikaanse span by die 2019 Vroue-Wêreldbeker gelei het. Van Wyk het Banyana Banyana as kaptein na hul eerste WAFCON-oorwinning in 2022 gelei, waar hulle gashere Marokko met 2–1 in die eindstryd geklop het, ten spyte daarvan dat Van Wyk nie in die beginspan was nie.<ref>{{Cite news|title=South Africa beat Morocco to win first Wafcon title|language=en|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|access-date=2023-07-23|archive-date=18 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418153200/https://www.bbc.com/sport/africa/62271962|url-status=live}}</ref> Van Wyk het haar laaste wedstryd vir Suid-Afrika op 4 Desember 2023 gespeel, waar sy gehelp het om WAFCON-kwalifikasie te verseker in ’n 2–0 tuisoorwinning oor Burkina Faso. == JVW == Van Wyk het in 2013 die sokkerklub JVW gestig "met die doel om op die ontwikkeling van die vroulike sokkerspeler te fokus, terwyl ’n platform geskep word vir hulle om hoër vlakke in die sport te bereik. Wat begin het met slegs een span in 2013 wat aan die Sasol-liga deelgeneem het, het JVW FC oor die afgelope paar jaar geweldig gegroei en jong vroulike atlete ontwikkel tot waar die klub nou vyf spanne het wat dit verteenwoordig."<ref>{{Cite web|url=http://jvw5.co.za/|title=Home|website=JVW Football Club|language=en-US|access-date=2019-06-13}}</ref> Die JVW eerstespan het die Gauteng Sasol-liga in 2016 gewen, met Van Wyk wat as speler-afrigter opgetree het. Hulle het ook die eindstryd van die Sasol Liga Nasionale Kampioenskap bereik, waar hulle uiteindelik met 1–0 teen Bloemfontein Celtic Ladies verloor het. ’n Paar jaar later, in 2019, het JVW FC weer die Gauteng Sasol-liga gewen en is tot Nasionale Kampioene gekroon nadat hulle die Limpopo-verteenwoordigers Maindies Ladies met 2–0 in die eindstryd verslaan het. Hiermee het hulle hul plek verseker in die pasgeloodsde (2019) Nasionale Vroueliga. == Internasionale doele == {| class="wikitable" |- ! No. !! Dt. !! Plek !! Teenstander !! Doel !! Uitslag !! Kompetisie |- | 1. || 4 November 2010 || [[Daveyton]], [[Banyana-Banyana|Suid-Afrika]] || {{vlagikoon|Nigerië}} Nigerië || align=center|'''1'''–2 || align=center| 1–2 || 2010 Afrikavrouekampioenskap |- | 2. || 7 November 2012 || Bata, [[Ekwatoriaal-Guinee]] || {{vlagikoon|Nigerië}} Nigerië || align=center|'''1'''–0 || align=center| 1–0 || 2012 Afrikavrouekampioenskap |- | 3. || 20 Oktober 2021 || [[Maputo]], [[Mosambiek]] || {{vlagikoon|Mosambiek}} Mosambiek || align=center|'''4'''–0 || align=center| 7–0 || 2022 Kwalifikasie vir die Vroue-Afrika-beker van Nasies |- |} == Erelys == '''Glasgow City''' * Scottish Women's Premier League: 2020–21<ref>{{Cite news|title=Van Wyk leaves Glasgow for SA return|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57639024|access-date=2021-06-28|archive-date=17 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617123730/https://www.bbc.com/sport/football/57639024|url-status=live}}</ref> '''Suid-Afrika''' * Vroue-Afrika-beker van Nasies: 2022,<ref>{{Cite web |date=29 June 2023 |title=Magaia brace hands South Africa first TotalEnergies WAFCON trophy |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/magaia-brace-hands-south-africa-first-wafcon-trophy/ |access-date=6 August 2023 |website=CAF |language=}}</ref> tweede plek: 2008, 2012, 2018; derde plek: 2006, 2010 '''Individueel''' *[[Suid-Afrikaanse Sokkervereniging]] Beste Vrouespeler: 2010<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.safa.net/2016/12/12/van-wyk-delighted-with-caf-nomination/|title=Van Wyk delighted with CAF nomination|date=12 December 2016|website=SAFA.net}}</ref> *[[COSAFA-vrouekampioenskap|COSAFA Vrouekampioenskap]] Speler van die Toernooi: 2011 *Ekurhuleni Sporttoekennings Ekurhuleni Sportvrou van die Jaar: 2012<ref name="auto" /> *Gauteng Sporttoekennings Sportpersoonlikheid van die Jaar: 2015<ref>{{Cite web|url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/banyana/banyana-banyana-captain-janine-van-wyk-wins-sport-personality-of-the-year-award/563360|title=Banyana Banyana captain Janine van Wyk wins Sport Personality of the Year award|date=15 October 2015|website=Kick Off|access-date=14 January 2021|archive-date=18 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718115427/https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/banyana/banyana-banyana-captain-janine-van-wyk-wins-sport-personality-of-the-year-award/563360|url-status=dead}}</ref> *IFFHS CAF Vroueteam van die Dekade 2011–2020<ref>{{cite web |date=28 January 2021 |title=IFFHS Women's CAF Team Decade 2011–2020 |url=https://www.iffhs.com/index.php/posts/925 |access-date=7 August 2023 |work=The International Federation of Football History & Statistics ([[IFFHS]]) |archive-date=2 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402080022/https://iffhs.com/index.php/posts/925 |url-status=live }}</ref> *IFFHS Altyd-lange Afrika Vrouedroomspan: 2021<ref>{{cite web |date=7 June 2021 |title=IFFHS All-time Africa Women's Dream Team |url=https://www.iffhs.com/posts/1138 |work=The International Federation of Football History & Statistics (IFFHS) |access-date=7 August 2023 |archive-date=7 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607210413/https://www.iffhs.com/posts/1138 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Wyk, Janine}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] mv1uydi20kix2cq0mmim7wmkbly6g53 0 450841 2892456 2817572 2026-04-10T19:11:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892456 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Eden Hazard | image = [[Lêer:Eden Hazard at Baku before 2019 UEFA Europe League Final.jpg|230px]] | caption = Hazard saam met [[Chelsea FC|Chelsea]] tydens<br />die [[UEFA Europa League|Europa League]]-eindstryd in 2019 | full_name = Eden Michael Walter Hazard | birth_date = {{birth date and age|1991|1|7|df=y}} | birth_place = [[La Louvière]], België | height = 1,75 m<ref>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/eden-hazard |title=Hazard |publisher=Real Madrid CF |access-date=4 July 2020}}</ref> | position = Vleuel, aanvallende middelveldspeler | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 1995–2003 | youthclubs1 = [[Royal Stade Brainois]] | youthyears2 = 2003–2005 | youthclubs2 = [[AFC Tubize]] | youthyears3 = 2005–2007 | youthclubs3 = [[Lille OSC|Lille]] | years1 = 2007–2008 | clubs1 = [[:en:Lille OSC II|Lille II]] | caps1 = 13 | goals1 = 1 | years2 = 2007–2012 | clubs2 = [[Lille OSC|Lille]] | caps2 = 147 | goals2 = 36 | years3 = 2012–2019 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 245 | goals3 = 85 | years4 = 2019–2023 | clubs4 = [[Real Madrid]] | caps4 = 54 | goals4 = 4 | totalcaps = 459 | totalgoals = 126 | nationalyears1 = 2006 | nationalteam1 = België o/15 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2006 | nationalteam2 = België o/16 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2006–2008 | nationalteam3 = België o/17 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2007–2009 | nationalteam4 = België o/19 | nationalcaps4 = 11 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 2008–2022 | nationalteam5 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps5 = 126<!-- One of his matches with the Belgium national football team is not official according to FIFA rules. Please also adjust the "nationalteam-update" parameter below, by typing the time you updated the number of caps. Thank you.--> | nationalgoals5 = 33 }} '''Eden Michael Walter Hazard''' (gebore op [[7 Januarie]] [[1991]]) is ’n [[België|Belgiese]] voormalige professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n vleuel of aanvallende middelveldspeler vir [[Lille OSC|Lille]], [[Chelsea FC|Chelsea]], [[Real Madrid]], en die [[Belgiese nasionale sokkerspan|Belgiese nasionale span]] gespeel het. Hy was bekend vir sy dribbels en kreatiwiteit en word beskou as een van die beste spelers van sy generasie. Hazard het sy seniorkloopbaan by die Ligue 1-klub Lille in 2007 op die ouderdom van 16 begin en het gou ’n integrale deel van die span onder afrigter Rudi Garcia geword. In sy eerste volle seisoen het hy die eerste nie-Franse speler geword om die Ligue 1 Jong Speler van die Jaar-toekenning te wen, en in die daaropvolgende seisoen het hy die eerste speler geword om dit twee keer te wen. In die 2010–11-seisoen het hy die liga- en bekerdubbel gewen en is hy, as gevolg van sy vertonings, aangewys as die Ligue 1 Speler van die Jaar, die jongste speler wat dié toekenning ooit gewen het. Na meer as 190 wedstryde en 50 doele vir Lille het Hazard in Junie 2012 by die Engelse klub Chelsea aangesluit. Hy het die [[UEFA Europa League]] in sy eerste seisoen gewen, en in sy tweede seisoen is hy aangewys as die PFA Jong Speler van die Jaar. In die 2014–15-seisoen het Hazard gehelp om vir Chelsea die Football League Cup en die [[Premier League]] te wen, waarvoor hy die FWA Sokkerspeler van die Jaar en die PFA Spelers se Speler van die Jaar-toekennings ontvang het. Twee jaar later het hy sy tweede Engelse ligatitel gewen toe Chelsea die 2016–17 Premierliga gewen het. In 2018 het hy die FA Cup gewen en is in die FIFA FIFPRO Mans se Wêreld 11 ingesluit. Hy het die Europa League weer saam met Chelsea in 2019 gewen en twee keer in die eindstryd aangeteken. By Chelsea het Hazard homself gevestig as een van die wêreld se beste spelers. Hy het in die somer van 2019 by Real Madrid aangesluit in ’n oordrag wat tot €146.1 miljoen werd was – een van die hoogste oordragfooie ooit. Sy loopbaan daar is egter gekniehalter deur beserings, swak vertonings en ’n gebrek aan fiksheid, wat daartoe gelei het dat hy net ’n beperkte aantal wedstryde gespeel het. Hy het die klub in Junie 2023 verlaat en vier maande later uit professionele sokker getree. Hazard het sy land op verskeie jeugvlakke verteenwoordig en het in November 2008, op 17-jarige ouderdom, sy senior debuut vir België gemaak. Sedertdien het hy meer as 126 wedstryde gespeel en was hy ’n lid van die Belgiese span wat die kwartfinaal van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 FIFA Wêreldbeker]], [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|UEFA Euro 2016]], en Euro 2020 gehaal het. By die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] Wêreldbeker was hy die kaptein van België wat derde geëindig het – hul beste prestasie in die geskiedenis – en het hy die Silwer Bal ontvang as die tweede beste speler van die toernooi. Van 2015 tot 2022 het hy as kaptein van die span gedien, insluitend die tyd toe België vir die eerste keer boaan die FIFA-wêreldranglys was – die langste aaneenlopende heerskappy van enige Europese span. Hy het drie broers, wat almal sokker speel, insluitend [[Thorgan Hazard|Thorgan]], wat hom in 2012 by Chelsea aangesluit het.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/31590137 |title=Chelsea man to stay at Borussia Mönchengladbach |date=24 February 2014 |website=BBC Sport|access-date=25 February 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://ujpestfc.hu/hirek/hir/a_3_year_agreement_was_signed_today_with_kylian_hazard |title=A 3-year agreement was signed today with Kylian Hazard |website=ujpestfc.hu |date=27 June 2015 |access-date=27 June 2015 |archive-date=30 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730223439/http://ujpestfc.hu/hirek/hir/a_3_year_agreement_was_signed_today_with_kylian_hazard |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.footlille.com/breve-23662-.html |title=M. Seydoux confirme pour Kylian Hazard |date=3 March 2011 |access-date=18 September 2011 |website=FootLille.com |language=fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924014458/http://www.footlille.com/breve-23662-.html |archive-date=24 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.voetbalbelgie.be/nl/article.php?id=38748 |title=Eden Hazard out, Kylian Hazard in? |date=2 March 2011|access-date=19 April 2011 |website=Voetbalbelgie.be |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921134329/http://www.voetbalbelgie.be/nl/article.php?id=38748|archive-date=21 September 2013|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hazard, Eden}} [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9dq7hr8symdifpuu4kibtyerd4zw6ql 0 450890 2892515 2818067 2026-04-10T19:35:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892515 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | | beeld = [[Lêer:Ibrox_Inside.jpg|250px]]| | klubnaam = Glasgow Rangers | vollenaam = Rangers Football Club | stigting = [[1872]]| | stadion = Ibrox, [[Glasgow]] | | kapasiteit = 51 700 | | voorsitter = Andrew Cavenagh | | afrigter = Russell Martin | | liga = [[Scottish Premier League]] | | patroon_la1 = _rangers2526h | patroon_b1 = _rangers2526h | patroon_ra1 = _rangers2526h | patroon_sh1 = _rangers2526h | patroon_so1 = _redtop | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1= 0000ff | broek1 = ffffff | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _rangers2526a | patroon_b2 = _rangers2526a | patroon_ra2 = _rangers2526a | patroon_sh2 = _rangers2526h | patroon_so2 = _rangers2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2= | broek2 = ffffff | kouse2 = ffffff ||bynaam=''The Gers''<br />''The Light Blues''<br />''The Teddy Bears''}} '''Rangers Football Club''', algemeen bekend as '''Glasgow Rangers''', is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in [[Glasgow]], [[Skotland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|title=Rangers FC|website=FootballHistory.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421194627/https://www.footballhistory.org/club/rangers.html|archive-date=21 April 2025|access-date=2025-07-03}}</ref> Die span ding mee in die Skotse Premiership, die hoogste afdeling van Skotse sokker. Rangers, die vierde oudste sokkerklub in Skotland, is in Maart 1872 gestig deur vier tienerseuns terwyl hulle deur West End Park (nou Kelvingrove Park) geloop het. Daar het hulle die idee bespreek om ’n sokkerklub te stig, en hulle eerste wedstryd teen die nou-ontbinde Callander in die Fleshers' Haugh-gebied van Glasgow Green in Mei van dieselfde jaar gespeel. Rangers se tuisveld, Ibrox Stadion, ontwerp deur die stadionargitek Archibald Leitch en geopen in 1929, is ’n Kategorie B-geklassifiseerde gebou en die derde grootste sokkerstadion in Skotland. Die klub speel nog altyd in koningsblou truie.<ref>{{cite web|url=http://historicalkits.co.uk/Scottish_Football_League/Rangers/Rangers.htm|title=Rangers – Historical Kits|publisher=Historicalkits.co.uk|access-date=4 July 2019}}</ref> Rangers het die Skotse Ligatitel ’n rekord 55 keer gewen, die Skotse Beker 34 keer, die Skotse Ligabeker ’n rekord 28 keer, en die volledige plaaslike driekuns sewe keer. In 1972 het Rangers die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] gewen nadat hulle twee keer die eindstryd verloor het, in 1961 (die eerste Britse klub om ’n [[UEFA]]-eindstryd te bereik) en 1967. Die klub het nog twee Europese eindstryde verloor: die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]-einstryd in 2008 en die UEFA Europa League-eindstryd in 2022. Op grond van die aantal trofeë gewen, is Rangers een van die suksesvolste klubs ter wêreld. Rangers het ’n langstaande wedywering met [[Celtic FC|Celtic]], en die twee Glasgow-klubs staan gesamentlik bekend as die Old Firm, wat beskou word as een van die grootste [[Derby (sport)|sokkerderby’s]] ter wêreld.<ref>{{cite web|url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/other_football/15149515.Passion__pride__tradition_and_nastiness__Why_Old_Firm_match_is_greatest_derby_in_the_world/|title=Passion, pride, tradition and nastiness: Why Old Firm match is greatest derby in the world|work=Evening Times|date=11 March 2017|access-date=12 June 2017}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326141358/https://www.fifa.com/news/y=2009/m=2/news=old-firm-enduring-appeal-1023776.html|archive-date=26 March 2018|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1023776/index.html |title=Classic Rivalries: Old Firm's enduring appeal |publisher=[[FIFA]] |date=16 April 2016|access-date=31 July 2018}}</ref> Met meer as 600 Rangers-ondersteunersklubs in 35 lande wêreldwyd, het Rangers een van die grootste aanhangbasisse in wêreldsokker.<ref>{{Cite web|url=https://rangers.co.uk/fans/supporters-clubs/|title=Supporters Clubs|website=Rangers Football Club, Official Website|language=en|access-date=2020-04-12}}</ref> Die klub hou die rekord vir die grootste reisende ondersteunersgroep in sokkergeskiedenis, toe ’n beraamde 200 000 Rangers-aanhangers in Manchester aangekom het vir die UEFA-beker-einstryd teen [[Zenit Sint Petersburg]] in 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|title=Rangers invasion: your views|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925071448/http://www.bbc.co.uk/manchester/content/articles/2008/05/15/150508_rangers_invasion_feature.shtml|archive-date=25 September 2015|publisher=British Broadcasting Corporation|date=15 May 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|title=175,000-strong Rangers support the biggest in world football|work=Daily Record|date=15 May 2008|first=Keith|last=McLeod|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217180033/https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/175000-strong-rangers-support-the-biggest-in-world-977339|archive-date=17 December 2019|access-date=17 December 2019}}</ref> Rangers het ook die grootste reisende ondersteuning na die buiteland geneem toe sowat 100 000 aanhangers [[Sevilla]] toe gereis het vir die Europa League-eindstryd teen [[Eintracht Frankfurt]] in 2022.<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-61471267|title=Rangers in Seville: Police say 100,000 fans expected|work=BBC|date=17 May 2022|access-date=5 July 2022}}</ref> As een van die elf oorspronklike lede van die Skotse Sokkerliga, het Rangers voortdurend in die hoogste afdeling gespeel tot ’n finansiële krisis in die 2011–12-seisoen, toe die klub in administrasie geplaas is en die oorspronklike maatskappy gelikwideer is, met die bates wat na ’n nuwe maatskappystruktuur verskuif is.<ref>{{cite book|last1=Gammelsæter|first1=Hallgeir|last2=Senaux|first2=Benoit|title=The Organisation and Governance of Top Football Across Europe|date=2011|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-70533-5|pages=48|url=https://books.google.com/books?id=e2usAgAAQBAJ&pg=PA48|access-date=16 November 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-glasgow-west-17026172|title= Rangers Football Club enters administration| publisher=BBC |date= 12 February 2012 |access-date=28 March 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2015/jan/18/how-the-mighty-glasgow-rangers-have-fallen|title=How the mighty Glasgow Rangers have fallen|work=The Guardian|date=18 January 2015|access-date=16 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/18407309|title=Rangers to re-form after creditors' deal is rejected|publisher=BBC|date=12 June 2012|access-date=7 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/SC425159|title=The Rangers Football Club Limited|publisher=Companies House|access-date=24 August 2019}}</ref> Die klub is aanvaar as ’n assosiaatlid van die Skotse Sokkerliga en in die vierde vlak van die Skotse ligastelsel geplaas vir die begin van die volgende seisoen. Rangers het toe drie promosies in vier jaar behaal en het teruggekeer na die Premiership vir die 2016–17-seisoen. Tydens hul opgang deur die Skotse laerafdelings, het Rangers die enigste klub in Skotland geword wat elke plaaslike trofee gewen het. In die 2020–21-seisoen het Rangers hul eerste Skotse kampioenskap in tien jaar gewen — hul 55ste ligatitel, wat destyds ’n wêreldrekord was. == Sektariese en politieke neigings == Rangers se geskiedenis is lankal verweef met ’n sterk [[Protestantisme|Protestantse]], Unionistiese en monargistiese identiteit.<ref name="Protestant">{{cite book|title=Fear and loathing in world football|publisher=Berg Publishers|author1=Armstrong, Gary|author2=Giulianotti, Richard|year=2001|pages=25, 26|isbn=1-85973-463-4|url=https://books.google.com/books?id=CJxIbXQfE1IC|access-date=15 August 2012|quote=Primrose was associated with the most virulent anti-Catholic and anti-Irish sentiment, and was openly allied with the orange order.}}</ref> Onder voorsitters soos John Ure Primrose het die klub ’n beleid gevolg om nie Katolieke spelers te onderteken nie, wat eers in 1989 verander het toe Mo Johnston, ’n prominente Katoliek, aangesluit het.<ref name="First roman catholic">{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2507&dat=19890711&id=Qw01AAAAIBAJ&pg=5286,2680408|title=Ibrox lands double coup with Johnston|work=The Herald|location=Glasgow|date=11 July 1989|access-date=18 August 2012|author=Laing, Allan|page=1|quote=Rangers yesterday paraded their latest, and most controversial signing, Maurice Johnston, in the process demolishing any remaining they were sectarian, and upstaging their arch-rivals Celtic.}}</ref><ref name="Influx of foreign unwritten rule abolished">{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|title=Decline and fall of the Old Firm|work=New Statesman|date=18 March 2012|access-date=18 August 2012|author=Kuper, Simon|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111063511/http://www.newstatesman.com/books/2012/03/celtic-firm-rangers-football|archive-date=11 November 2012|url-status=live}}</ref> Sedertdien het Rangers meer internasionale spelers gewerf, en Katolieke spelers het alledaags geword—met Lorenzo Amoruso wat in 1999 die klub se eerste Katolieke kaptein geword het.<ref name="First catholic captain">{{cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|title=Former Old Firm Italians give their take on derby clash|date=7 October 2009|access-date=18 August 2012|work=Daily Record|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731181321/http://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/former-old-firm-italians-give-1038540|archive-date=31 July 2013|url-status=live}}</ref> Die klub het verskeie veldtogte van stapel gestuur teen sektarisme en rassisme, soos die ''Follow With Pride''-veldtog en die Old Firm Alliance saam met Celtic. UEFA het Rangers geloof vir hul pogings teen diskriminasie. Nietemin het sektariese gesange, [[Rassisme|rassistiese]] gedrag en omstrede simboliek by ondersteuners steeds vir negatiewe aandag gesorg. Rangers-aanhangers het onder meer [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Unie-vlae]] en slagspreuke soos "We are the people" gebruik, en talle ondersteun die [[Oranjeorde]] en woon daaraan verbonde optogte by.<ref name="Bradley 2004">{{cite journal |last1=Bradley |first1=Joseph M. |last2= |first2= |date=Summer 2004 |title=Orangeism in Scotland: Unionism, Politics, Identity, and Football |url=https://muse.jhu.edu/article/170162 |journal=Éire-Ireland |volume=39 |issue=1&2 |publisher= |pages= |doi= |access-date=18 June 2025}}</ref> Die klub se gebruik van oranje en blou truie het ook kontroversie veroorsaak vanweë hul assosiasie met die Oranjeorde. Rangers word dikwels beskou as ’n simbool van Britse lojaliteit in Skotland en [[Noord-Ierland]], met aanhangers wat sterk steun toon vir die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]], [[Israel]] en die behoud van Noord-Ierland in die VK — ’n duidelike kontras met Celtic-aanhangers se steun vir [[Republiek Ierland|Ierse]] en [[Staat Palestina|Palestynse]] nasionalisme.<ref>{{cite news |last=McFadyen |first=Andrew |date=13 Jun 2012 |title=A Celtic message to Palestine |url=https://www.aljazeera.com/features/2012/6/13/a-celtic-message-to-palestine |work=[[Al Jazeera]] |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Judah |first=Jacob |date=22 August 2022 |title=Why Scotland’s fiercest soccer rivalry features Israeli vs. Palestinian flags |url=https://www.jpost.com/diaspora/article-715631 |work=JPost |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=McLoughlin |first=Paul |date=11 December 2022 |title=How Israel and Palestine bled into Scottish football |url=https://www.newarab.com/analysis/how-israel-and-palestine-bled-scottish-football |work= |location= |publisher= |access-date=18 June 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Externe skakels == * [https://rangers.co.uk Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Rangers F.C.}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rangers, Glasgow}} [[Kategorie:Glasgow]] [[Kategorie:Skotse sokkerklubs]] m192xcfig8otj914b8lzeytn5hlku8h 0 450899 2892436 2818099 2026-04-10T19:00:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892436 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denis Law | image = [[Lêer:Denis Law (4x5 cropped).jpg|220px]] | alt = | caption = Law in 2011 | full_name = Denis Law | birth_date = {{birth date|1940|2|24|df=y}} | birth_place = [[Aberdeen]], Skotland | death_date = {{death date and age|2025|1|17|1940|2|24|df=y}} | death_place = [[Aberdeen]], Skotland | height = {{convert|5|ft|9|in|m|2|abbr=on}} | position = Sentrale aanvaller | youthyears1 = 1955–1956 | youthclubs1 = [[Huddersfield Town A.F.C.|Huddersfield Town]] | years1 = 1956–1960 | clubs1 = [[Huddersfield Town A.F.C.|Huddersfield Town]] | caps1 = 81 | goals1 = 16 | years2 = 1960–1961 | clubs2 = [[Manchester City]] | caps2 = 44 | goals2 = 21 | years3 = 1961–1962 | clubs3 = [[Torino Calcio|Torino]] | caps3 = 27 | goals3 = 10 | years4 = 1962–1973 | clubs4 = [[Manchester United]] | caps4 = 309 | goals4 = 171 | years5 = 1973–1974 | clubs5 = [[Manchester City]] | caps5 = 24 | goals5 = 9 | totalcaps = 458 | totalgoals = 227 <!--Domestic league games and goals only. More detailed statistics are in the table below--> | nationalyears2 = 1958–1974 | nationalteam2 = [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] | nationalcaps2 = 55 | nationalgoals2 = 30 | nationalyears1 = 1959–1961<ref>{{cite web |title=Law, Denis – Scotland U23 |url=http://www.fitbastats.com/scotlandu23/player.php?playerid=62 |website=FibaStats |access-date=30 August 2017 |archive-date=31 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831045911/http://www.fitbastats.com/scotlandu23/player.php?playerid=62 |url-status=live }}</ref> | nationalteam1 = Skotland o/23 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears3 = 1960<ref name=scot60s>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lITgDAAAQBAJ&q=1964+%22scotland+XI%22+v+%22scottish+league&pg=PT215|title=Scotland in the 60s: The Definitive Account of the Scottish National Football Side During the 1960s|author=Ronnie McDevitt|year=2016|publisher=Pitch Publishing|isbn=9781785312458}}{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''Denis Law''' ([[24 Februarie]] [[1940]] – [[17 Januarie]] [[2025]]) was ’n [[Skotland|Skotse]] [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller gespeel het. Sy loopbaan as sokkerspeler het in 1956 by Huddersfield Town in die Tweede Afdeling begin. Na vier jaar by Huddersfield is hy deur [[Manchester City]] gekoop vir ’n geskatte oordragfooi van £55,000, wat ’n nuwe Britse rekord was. Law het net ’n jaar daar gebly voordat die Italiaanse klub Torino hom vir £110,000 gekoop het, wat weer ’n rekord oordragfooi vir ’n Britse speler gestel het. Al het hy goed in Italië gespeel, het hy dit moeilik gevind om daar te vestig en het hy in 1962 by [[Manchester United]] aangesluit, waar hy ’n ander Britse rekord oordragfooi van £115,000 opgestel het. Law het 11 jaar by Manchester United deurgebring en 237 doelwitte in 404 wedstryde behaal. Sy doelpuntetelling maak hom derde in die klub se geskiedenis, agter [[Wayne Rooney]] en [[Bobby Charlton]]. Onder ondersteuners was hy bekend as "The King" en "The Lawman", terwyl teenstanders hom "Denis the Menace" genoem het. Law was ook deel van die "United Trinity" saam met Charlton en [[George Best]]. Hy is die enigste Skotse speler wat die Ballon d’Or gewen het, wat hy in 1964 gedoen het, en het sy klub gehelp om die Eerste Afdeling in 1965 en 1967 te wen, sowel as die FA-beker in 1963 en twee Charity Shields. Hy het hulle [[UEFA Champions League|Europese Beker]]-eindstryd in 1968 misgeloop weens ’n besering. Law het Manchester United in 1973 verlaat om vir ’n seisoen by Manchester City terug te keer, en het [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|Wêreldbekertoernooi in 1974]] verteenwoordig. Hy het net twee kompetitiewedstryde in die 1974–75-seisoen gespeel en het ná die aanvang van die ligaprogram met aftrede aangekondig. Law het 55 keer vir Skotland gespeel en hou die rekord saam met ander vir die meeste internasionale doelwitte vir Skotland met 30. Hy hou ook ’n Manchester United-rekord vir die meeste kompetitiewe doelwitte in ’n enkele seisoen met 46.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/jan/19/denis-law-obituary|title=Denis Law obituary|date=2025-01-19|website=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406122948/https://www.theguardian.com/football/2025/jan/19/denis-law-obituary|archive-date=6 April 2025|access-date=2025-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Law, Denis}} [[Kategorie:Skotse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] rjymndv67vs2zmniqtxiim3nshtrcji 0 450910 2892413 2837904 2026-04-10T18:52:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892413 wikitext text/x-wiki '''Connor Leahy''' is 'n Duits-Amerikaanse<ref>{{Cite news |date=2024-02-17 |title=Memes tell the story of a secret war in tech. It's no joke |url=https://www.abc.net.au/news/2024-02-18/ai-insiders-eacc-movement-speeding-up-tech/103464258 |access-date=2024-07-01 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> [[kunsmatige intelligensie]]-navorser en [[entrepreneur]] bekend vir die medestigting van EleutherAI<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=Pringle |first=Eleanor |title=Asking Big Tech to police AI is like turning to 'oil companies to solve climate change,' AI researcher says |url=https://fortune.com/2024/04/15/openai-google-microsoft-responsobile-societal-questions-government-responsibility/ |access-date=2024-08-06 |website=Fortune |language=en}}</ref> en as uitvoerende hoof van die KI-veiligheidsnavorsingsmaatskappy Conjecture <ref name=":0">{{Cite news |last1=Stacey |first1=Kiran |last2=Milmo |first2=Dan |date=2023-10-20 |title=Sunak's global AI safety summit risks achieving very little, warns tech boss |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/oct/20/rishi-sunak-global-ai-safety-summit-connor-leahy |access-date=2024-07-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-12-05 |title=Superintelligent AI: Transhumanism etc. |url=https://www.ft.com/content/8e6d370d-f78e-4889-be35-e263d248e370 |access-date=2024-08-06 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Werner |first=John |title=Can We Handle Ubertechnology? Yann LeCun And Others On Controlling AI |url=https://www.forbes.com/sites/johnwerner/2024/02/26/can-we-handle-ubertechnology-yann-lecun-and-others-on-controlling-ai/ |access-date=2024-08-06 |website=Forbes |language=en}}</ref> Hy het gewaarsku teen die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële risiko van kunsmatige algemene intelligensie]] en het gevra vir regulering soos "'n moratorium op KI-grens-KI-onteikkeling" wat geïmplementeer word deur 'n beperking op berekening.<ref>{{Cite magazine |last=Perrigo |first=Billy |date=2024-01-19 |title=Researcher: To Stop AI Killing Us, First Regulate Deepfakes |url=https://time.com/6564434/connor-leahy-ai-risk-deepfakes/ |access-date=2024-07-01 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2024-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701211046/https://time.com/6564434/connor-leahy-ai-risk-deepfakes/ |url-status=dead }}</ref> ==Loopbaan == In 2019 het Leahy GPT-2 in sy slaapkamer herskep, en later EleutherAI mede-gestig om te probeer om [[ChatGPT|GPT-3]] te repliseer.<ref name=":1">{{Cite news |last=Smith |first=Tim |date=29 Maart 2023 |title='We are super, super fucked': Meet the man trying to stop an AI apocalypse |url=https://sifted.eu/articles/connor-leahy-ai-alignment}}</ref> Leahy is skepties oor versterkingsleer uit menslike terugvoer as 'n oplossing vir die belyningsprobleem. “Hierdie stelsels, soos hulle kragtiger word, word nie minder vreemd nie. Inteendeel, ons sit 'n mooi maskertjie op hulle met 'n glimlaggende gesiggie. As jy dit nie te ver stoot nie, bly die glimlaggende gesiggie aan. Maar dan gee jy dit 'n [onverwagte] aansporing, en skielik sien jy hierdie massiewe onderbuik van waansin, van vreemde denkprosesse en duidelik nie-menslike begrip.”<ref>{{Cite magazine |last=Perrigo |first=Billy |date=2023-02-17 |title=Bing's AI Is Threatening Users. That's No Laughing Matter |url=https://time.com/6256529/bing-openai-chatgpt-danger-alignment/ |access-date=2024-07-20 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121616/https://time.com/6256529/bing-openai-chatgpt-danger-alignment/ |url-status=dead }}</ref> Hy was een van die ondertekenaars van die 2023 ope brief van die Future of Life Institute wat gevra het dat "alle KI-laboratoriums onmiddellik vir ten minste 6 maande die opleiding van KI-stelsels kragtiger as GPT-4 moet onderbreek."<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Greg |date=2023-03-29 |title=Elon Musk & Steve Wozniak Sign Open Letter Calling For Moratorium On Some Advanced A.I. Systems |url=https://deadline.com/2023/03/elon-musk-steve-wozniak-open-letter-moratorium-advanced-ai-systems-1235312590/ |access-date=2024-07-01 |website=Deadline |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pause Giant AI Experiments: An Open Letter |url=https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/ |access-date=2024-07-01 |website=Future of Life Institute |language=en-US}}</ref> In November 2023 is Leahy genooi om by die eerste KI-veiligheidsberaad te praat. Hy was bekommerd dat die beraad nie die risiko's van "god-agtige KI" wat voortspruit uit die KI-belyningsprobleem sou aanspreek nie, en het aangevoer dat "As jy stelsels bou wat meer bekwaam is as mense tot manipulasie, besigheid, politiek, wetenskap en alles anders, en ons beheer hulle nie, dan behoort die toekoms aan hulle, nie aan ons nie." Hy het die veldtoggroep ControlAI medestigter om te pleit dat regerings 'n pouse instel op die ontwikkeling van [[kunsmatige algemene intelligensie]].<ref name=":0" /> Leahy het die regulering van kunsmatige intelligensie vergelyk met dié van klimaatsverandering, en aangevoer dat "dit nie die verantwoordelikheid van oliemaatskappye is om klimaatsverandering op te los nie", en dat regerings moet ingryp om beide probleme op te los.<ref name=":2" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Leahy, Connor}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] tvze1fkk28wafmt9lzu2eswomrei2nw 0 450914 2892442 2818648 2026-04-10T19:04:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892442 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Diogo Jota | image = [[Lêer:Diogo Jota 2025.jpg|240px]] | caption = Jota in April 2025 | full_name = Diogo José Teixeira da Silva<ref name="Soccerway">{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/diogo-jose-teixeira-da-silva/374031/ |title=Diogo Jota: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=22 April 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date|1996|12|4|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/19758/Diogo-Jota/overview |title=Diogo Jota: Overview |publisher=Premier League |access-date=8 June 2025 |archive-date=7 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607062824/https://www.premierleague.com/players/19758/Diogo-Jota/overview |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[Porto]], [[Portugal]] | death_date = {{death date and age|2025|7|3|1996|12|4|df=y}} | death_place = Cernadilla, [[Spanje]] | height = 1,78 m | position = Aanvaller, linkervleuel | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 2005–2013 | youthclubs1 = Gondomar S.C. | youthyears2 = 2013–2015 | youthclubs2 = [[Futebol Clube Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]] | years1 = 2014–2016 | clubs1 = [[Futebol Clube Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]] | caps1 = 41 | goals1 = 14 | years2 = 2016–2018 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 0 | goals2 = 0 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = → [[FC Porto|Porto]] (leen) | caps3 = 27 | goals3 = 8 | years4 = 2017–2018 | clubs4 = → [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolves]] (leen) | caps4 = 44 | goals4 = 17 | years5 = 2018–2020 | clubs5 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolves]] | caps5 = 67 | goals5 = 16 | years6 = 2020–2025 | clubs6 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps6 = 123<!--League only--> | goals6 = 47 | totalcaps = 302 | totalgoals = 102 | nationalyears1 = 2014–2015 | nationalteam1 = Portugal o/19 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 2015–2018 | nationalteam2 = Portugal o/21 | nationalcaps2 = 20 | nationalgoals2 = 8 | nationalyears3 = 2016 | nationalteam3 = Portugal o/23 | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2019–2025 | nationalteam4 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps4 = 49 | nationalgoals4 = 14 }} '''Diogo José Teixeira da Silva''' ([[4 Desember]] [[1996]] – [[3 Julie]] [[2025]]), algemeen bekend as '''Diogo Jota''' (wat verwys na die [[Portugees|Portugese]] woord vir die letter [[J]]), was ’n [[Portugal|Portugese]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller of linkervleuel gespeel het. Jota was bekend vir sy kliniese afwerking, ontploffende spoed en dribbelvermoë.<ref>{{Cite web |last1=Segar |first1=David |last2=Sisneros |first2=Matt |last3=Whitmore |first3=Jonny |date=24 January 2024 |title=Is Ruthless Diogo Jota Liverpool's Clinical Forward? |url=https://theanalyst.com/na/2024/01/ruthless-diogo-jota-liverpool-premier-league-title-race |access-date=1 September 2024 |website=OptaAnalyst}}</ref> Jota het sy loopbaan by Paços de Ferreira begin voordat hy in 2016 by die [[La Liga]]-klub [[Atlético Madrid]] aangesluit het. Na twee seisoene in [[La Liga]] is hy agtereenvolgens uitgeleen aan die [[Primeira Liga]]-klub [[FC Porto]] in 2016 en die [[Football League Championship|EFL-kampioenskapklub]] [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] in 2017. Nadat hy gehelp het om hulle na die [[Premier League]] te bevorder, het hy in 2018 permanent by die klub aangesluit vir 'n berigte €14 miljoen en het 131 wedstryde vir hulle gespeel en 44 doele aangeteken. In 2020 het hy by [[Liverpool FC|Liverpool]] aangesluit vir ’n bedrag wat na bewering £41 miljoen was. Jota het sy land op o/19-, o/21- en o/23-vlakke verteenwoordig.<ref>{{cite web |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio |title=Portugal (sub-20): André Horta e Diogo Jota convocados para estágio |website=Maisfutebol |language=pt |date=22 January 2016 |access-date=7 June 2018 |archive-date=28 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228131715/https://maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html |title=Portugal-México, 4–0|trans-title=Portugal-Mexico, 4–0 |newspaper=Record |language=pt |date=28 March 2016|access-date=7 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142517/http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|archive-date=12 June 2018}}</ref> Hy was deel van die groep van die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese senior nasionale span]] wat in Junie die 2019 [[UEFA Nations League]]-eindronde op eie bodem gewen het, maar het nie in enige wedstryd opgedaag nie. Op 14 November het hy sy debuut vir die senior span gemaak toe hy in die 84ste minuut as plaasvervanger vir [[Cristiano Ronaldo]] ingestuur is in ’n 6–0 oorwinning teen Litaue in ’n kwalifiserende wedstryd vir die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]]. Hy het sy eerste internasionale doel op 5 September 2020 aangeteken in ’n 4–1 tuisoorwinning teen [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] in die UEFA Nations League. Hy is ingesluit in die groepe vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbekertoernooi in 2022]] en twee Europese Kampioenskappe (2020 en 2024). Hy het die Nations League in 2025 gewen nadat hy as ’n plaasvervanger op die veld gekom het in die eindstryd teen [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] in [[München]]. Die eindstryd in München was Diogo Jota se laaste sokkerwedstryd. Vroegoggend op 3 Julie 2025 het hy saam met sy 25-jarige broer omgekom toe sy [[Lamborghini]] Huracan Evo Spyder op die snelweg buite die dorpie Cernadilla in die noordwestelike deel van Spanje van die pad geloop en aan die brand geslaan het.<ref name="SkyNews">{{cite news |url=https://news.sky.com/story/diogo-jota-dies-latest-liverpool-forward-killed-in-car-crash-in-spain-two-weeks-after-his-wedding-13391750 |access-date=3 July 2025 |date=3 July 2025 |title=Diogo Jota dies latest: Liverpool forward killed in car crash in Spain two weeks after his wedding |work=Sky News |first1=Mark |last1=Wyatt |last2=Williams |first2=Kieren |name-list-style=and |archive-date=3 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703091935/https://news.sky.com/story/diogo-jota-dies-latest-liverpool-forward-killed-in-car-crash-in-spain-two-weeks-after-his-wedding-13391750 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Rodrígues |first=Ángel |date=2025-07-03 |title=Muere el futbolista del Liverpool Diogo Jota en un accidente de tráfico en la provincia de Zamora |url=https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |access-date=2025-07-03 |website=MARCA |language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/news/article-14873927/My-dream-came-true-bride-wrote-wedding-Just-11-days-later-Liverpool-star-Diogo-Jota-died-late-night-Lamborghini-crash-writes-GUY-ADAMS.html|title=My dream came true, his wife wrote about their wedding. Just 11 days later, Liverpool's Diogo Jota died in late-night Lamborghini crash: GUY ADAMS on a life cut short and a day that plunged football into mourning|date=2025-07-04|website=The Daily Mail|access-date=2025-07-04}}</ref> Die nuus van hulle dood het die sokkerwêreld geskok.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/sports/2025/7/3/diogo-jota-reactions-to-death-of-liverpool-and-portugal-star|title=Diogo Jota: Reactions to death of Liverpool and Portugal star|date=2025-07-03|website=Al Jazeera|access-date=2025-07-03}}</ref> Diogo Jota was 10 dae vroeër met Rute Cardoso getroud en hulle het saam drie kinders gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpool.com/liverpool-fc-news/diogo-jota-married-wife-pics-31983183|title=Diogo Jota's final Instagram post was of wedding day after marrying just days ago|date=2025-07-03|website=liverpool.com|access-date=2025-07-03}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jota, Diogo}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] fuytbohjw360zpmlvuprnps8nokfy54 0 450923 2892453 2818336 2026-04-10T19:09:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892453 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Dries Mertens | image = [[Lêer:Mertens 2018 (cropped).jpg|240px]] | caption = Mertens saam met [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] | full_name = Dries Mertens<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Belgium (BEL) |publisher=FIFA |page=3 |date=18 December 2022 |access-date=31 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1987|5|6|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/89687/dries-mertens |title=Dries Mertens: Overview |publisher=ESPN |access-date=10 April 2021}}</ref> | birth_place = [[Leuven]], België | height = 1,69 m<ref>{{cite web|url=http://www.sscnapoli.it/Squadra/Dries-Mertens|title=Prima Squadra – Dries Mertens|publisher=SSC Napoli|access-date=31 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105030540/http://www.sscnapoli.it/Squadra/Dries-Mertens|archive-date=5 November 2017|url-status=dead}}</ref> | position = Aanvaller, vleuel | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 1996–1998 | youthclubs1 = [[K. Stade Leuven|Stade Leuven]] | youthyears2 = 1998–2003 | youthclubs2 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | youthyears3 = 2003–2005 | youthclubs3 = [[KAA Gent|Gent]] | years1 = 2005–2007 | clubs1 = [[KAA Gent|Gent]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2005–2006 | clubs2 = → [[S.C. Eendracht Aalst|Eendracht Aalst]] (leen) | caps2 = 14 | goals2 = 4 | years3 = 2006–2007 | clubs3 = → [[AGOVV Apeldoorn|AGOVV]] (leen) | caps3 = 35 | goals3 = 2 | years4 = 2007–2009 | clubs4 = [[AGOVV Apeldoorn|AGOVV]] | caps4 = 73 | goals4 = 28 | years5 = 2009–2011 | clubs5 = [[FC Utrecht|Utrecht]] | caps5 = 69 | goals5 = 17 | years6 = 2011–2013 | clubs6 = [[PSV Eindhoven]] | caps6 = 62 | goals6 = 37 | years7 = 2013–2022 | clubs7 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps7 = 295 | goals7 = 113 | years8 = 2022–2025 | clubs8 = [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] | caps8 = 100 | goals8 = 20 | nationalyears1 = 2004 | nationalteam1 = België o/17 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2011–2022 | nationalteam2 = [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] | nationalcaps2 = 109 <!--Please also adjust the date of "ntupdate" below--> | nationalgoals2 = 21 }} '''Dries "Ciro" Mertens''' (gebore [[6 Mei]] [[1987]]) is ’n voormalige [[België|Belgiese]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler of vleuel gespeel het. As jeugspeler het Mertens vir Stade Leuven, [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] en [[KAA Gent|Gent]] gespeel, en hy het sy debuut gemaak terwyl hy op leningsbasis vir Eendracht Aalst in die Belgiese Derde Divisie gespeel het. In 2006 het hy aangesluit by [[AGOVV Apeldoorn]] in die Nederlandse [[Eerste Liga (Nederland)|Eerste Divisie]], waar hy drie jaar deurgebring het voordat hy vir €600 000 na Utrecht in die Eredivisie oorgeplaas is. Twee jaar later is Mertens saam met spanmaat Kevin Strootman na PSV Eindhoven verkoop vir ’n gesamentlike bedrag van €13 miljoen. In 2012 het hulle die [[KNVB-beker]] en die Johan Cruijff-skaal gewen. In 2013 het Mertens vir €9,6 miljoen by [[SSC Napoli|Napoli]] in Italië aangesluit, waar hy byna 400 wedstryde gespeel het. Hy het die Coppa Italia en Supercoppa Italiana in 2014 gewen, en is in die [[Serie A]]-span van die Jaar opgeneem vir die 2016–17-seisoen. In 2020 het hy sy 122ste doel vir Napoli aangeteken, en daarmee [[Marek Hamšík]] verbygesteek as die klub se algehele topskutter.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/53035968 |title=Napoli 1–1 Inter Milan |publisher=BBC Sport |date=13 June 2020 |access-date=13 June 2020}}</ref> In 2022 het hy by die Turkse klub [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] aangesluit en drie opeenvolgende Süper Lig-titels gewen. Mertens het sy debuut vir [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] in 2011 gemaak en meer as 100 wedstryde vir die nasionale span gespeel. Hy was deel van die Belgiese span tydens die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]], asook by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] van [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]] en 2020. Hy het gehelp om België na ’n derde plek te lei tydens die 2018 Wêreldbeker. In 2016 is hy aangewys as Belgiese Sokkerspeler van die Jaar. Op 22 Junie 2025 het Mertens sy uittrede uit professionele sokker amptelik aangekondig.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en-sa/lists/dries-mertens-retirement-galatasaray-napoli-final-clash-man-utd-edinson-cavani-liverpool-martin-skrtel/bltb7a5acf1cfa98cde#cs611e68348c29c5ff|title=Dries Mertens confirms retirement after Galatasaray exit as ex-Napoli star set to bow out with final clash involving ex-Man Utd striker Edinson Cavani and Liverpool legend Martin Skrtel|date=23 June 2025|access-date=23 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/football/dries-mertens-retirement-napoli-stats-career-timeline-latest-news-updates/article69727613.ece|title=Napoli's leading goalscorer, Dries Mertens, announces retirement from football|date=23 June 2025|access-date=23 June 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mertens, Dries}} [[Kategorie:Belgiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] tkw4zdkca3sl9aqxct4mmm5rinrkkrs 0 450960 2892269 2875919 2026-04-10T13:53:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892269 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Andrij Sjewtsjenko | image = [[Lêer:Андрій Шевченко 2024 (cropped).png|220px]] | caption = Andrij Sjewtsjenko in 2024 | fullname = Andrij Mykolajowytsj Sjewtsjenko | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1968|1|1|df=yes}} | birth_place = Dwirkifsjina, [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|OeSSR]], [[Sowjetunie]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/3106/Andriy-Shevchenko/overview |title=Andriy Shevchenko: Overview |publisher=Premier League |access-date=6 June 2020 |archive-date=3 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503082514/https://www.premierleague.com/players/3106/Andriy-Shevchenko/overview |url-status=live }}</ref> | position = Aanvaller | currentclub = | youthyears1 = 1986–1993 | youthclubs1 = [[FC Dynamo Kijif|Kijif]] | years1 = 1993–1996 | clubs1 = [[FC Dynamo Kijif|Dynamo-2 Kijif]] | caps1 = 51 | goals1 = 16 | years2 = 1993–1999 | clubs2 = [[FC Dynamo Kijif|Kijif]] | caps2 = 117 | goals2 = 60 | years3 = 1999–2006 | clubs3 = [[AC Milan]] | caps3 = 208 | goals3 = 127 | years4 = 2006–2009 | clubs4 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps4 = 48 | goals4 = 9 | years5 = 2008–2009 | clubs5 = → [[AC Milan]] (leen) | caps5 = 18 | goals5 = 0 | years6 = 2009–2012 | clubs6 = [[FC Dynamo Kijif|Kijif]] | caps6 = 55 | goals6 = 23 | totalcaps = 497 | totalgoals = 235 | nationalyears1 = 1994–1995 | nationalteam1 = Oekraïne o/19 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 1994–1995 | nationalteam2 = Oekraïne o/21 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 1995–2012 | nationalteam3 = [[Oekraïense nasionale sokkerspan|Oekraïne]] | nationalcaps3 = 111 | nationalgoals3 = 48 | manageryears1 = 2016–2021 | managerclubs1 = [[Oekraïense nasionale sokkerspan|Oekraïne]] | manageryears2 = 2021–2022 | managerclubs2 = [[Genoa CFC|Genoa]] }} '''Andrij Mykolajowytsj Sjewtsjenko''' ([[Oekraïens]]: Андрій Миколайович Шевченко; gebore [[29 September]] [[1976]]) is ’n voormalige [[Oekraïne|Oekraïense]] [[sokkerspeler]] en afrigter, en tans ’n sportadministrateur. Sjewtsjenko word algemeen beskou as een van die grootste aanvallers in sokkergeskiedenis, en as Oekraïne se beste speler van alle tye.<ref name="90minrank">{{Cite web |date=25 May 2021 |title=The 30 greatest strikers of all time - ranked |url=https://www.90min.com/posts/greatest-strikers-of-all-time-ranked |access-date=25 May 2021 |website=90 Min |language=en |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203703/https://www.90min.com/posts/greatest-strikers-of-all-time-ranked |url-status=live }}</ref><ref name="BRrank">{{Cite web |title=Ranking the Top 60 Strikers of All Time |url=https://bleacherreport.com/articles/1954831-ranking-the-top-60-strikers-of-all-time |access-date=30 November 2021 |website=Bleacher Report |language=en |archive-date=28 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228073832/https://bleacherreport.com/articles/1954831-ranking-the-top-60-strikers-of-all-time |url-status=live }}</ref> Hy is die topdoelskieter in [[Oekraïense nasionale sokkerspan|Oekraïne se nasionale span]] se geskiedenis met 48 doele.<ref>{{Cite web |title=All time top goal scorers of the football team of Ukraine 2021 |url=https://www.statista.com/statistics/577071/all-time-top-goal-scorers-national-football-team-by-goals-scored-ukraine/ |access-date=8 April 2022 |website=Statista |language=en |archive-date=30 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030222539/https://www.statista.com/statistics/577071/all-time-top-goal-scorers-national-football-team-by-goals-scored-ukraine/ |url-status=live }}</ref> Hy het sy professionele loopbaan in 2004 by [[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]] begin, waar hy vyf agtereenvolgende ligatitels en drie nasionale bekers gewen het. Daarna het hy na [[AC Milan]] in Italië oorgegaan, waar hy hom gevestig het as een van Europa se topaanvallers. Met Milan het hy die [[Serie A]] in 2004 gewen, en ook die [[UEFA Champions League]] in 2003. Hy het ook die eindstryd gehaal in 2005 en 2008. Tydens sy tyd in Italië het hy 175 doele vir Milan aangeteken — die tweede meeste in die klub se geskiedenis — en is hy die topdoelskieter van die [[Derby della Madonnina]] teen [[FC Internazionale Milano|Inter]] met 14 doele. In 2006 het hy by [[Chelsea FC|Chelsea]] aangesluit, waar hy in sy eerste seisoen beide die [[FA Cup|FA-beker]] en die [[EFL Cup|Ligabeker]] gewen het. Hy het later op lening teruggekeer na Milan, en daarna weer by Dynamo Kijif aangesluit, waar hy sy loopbaan afgesluit het. Internasionaal het Sjewtsjenko as kaptein van Oekraïne opgetree, en het hy die land gelei na die kwartfinaal van hul eerste [[sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]. Hy het ook aan [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Europese Kampioenskap in 2012]] deelgeneem, wat mede in Oekraïne aangebied is. Hy is in 2005 ingesluit in die FIFA World XI, en het in 2004 die Ballon d'Or gewen. In daardie jaar is hy ook benoem as een van FIFA se 125 grootste lewende sokkerspelers tydens hul 100-jaarviering.<ref name="FIFA 100">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |title=Pele's list of the greatest |publisher=BBC Sport |date=4 March 2004 |access-date=15 June 2013 |archive-date=3 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303061731/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |url-status=live }}</ref> Met 67 doele is Sjewtsjenko die 7de topskieter in alle [[UEFA]]-klubkompetisies. In 2012 het hy uit sokker getree om politiek toe te tree. Hy het aan die Oekraïense parlementsverkiesing deelgeneem, maar sy party het geen setels verower nie.<ref name=NYTSVOB8112012>{{cite news |work=[[The New York Times]] |date=8 November 2012 |title=Ukraine's Ultranationalists Show Surprising Strength at Polls}}</ref><ref name="Proportional votes">{{cite web |title=Proportional votes |language=uk |url=http://www.cvk.gov.ua/vnd2012/wp300pt001f01=900.html |publisher=Central Electoral Commission of Ukraine |access-date=14 November 2012 |archive-date=30 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030190210/http://www.cvk.gov.ua/vnd2012/wp300pt001f01=900.html |url-status=dead }}</ref> Hy het in 2016 teruggekeer na sokker as assistent-afrigter van die Oekraïense nasionale span, en is kort daarna as hoofafrigter aangestel. Onder sy leiding het Oekraïne die kwartfinaal van die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2021 gehaal. In 2022 is hy verkies as Visepresident van die Oekraïense Olimpiese Komitee, maar het dié rol in Januarie 2023 verlaat weens verskille met die nuwe president se verkiesing.<ref name="7384723Shevchenko">{{Cite web|title=NOC excluded Surkis, Shufrych, Shevchenko and Belenyuk from its composition|url=https://www.pravda.com.ua/news/2023/01/13/7384723/|work=Ukrainska Pravda|access-date=13 January 2023|date=13 January 2022|language=Ukrainian|archive-date=13 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113183736/https://www.pravda.com.ua/news/2023/01/13/7384723/|url-status=live}}</ref> In Januarie 2024 is Sjewtsjenko verkies as President van die Oekraïense Sokkervereniging.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/ex-striker-shevchenko-elected-ukraine-fa-president-2024-01-25/ |title=Ex-striker Shevchenko elected Ukraine FA president |date=25 January 2024 |website=Reuters |access-date=21 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://en.uaf.ua/about-uaf/executive/71 |title=President of Ukrainian Association of Football |website=en.uaf.ua |access-date=21 March 2024 |archive-date=21 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240321170031/https://en.uaf.ua/about-uaf/executive/71 |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sjewtsjenko, Andrij}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] 1xhbovthg7400n5dbc0bwvyn4xeyewx 0 451102 2892279 2890376 2026-04-10T13:58:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892279 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bruno Fernandes | image = [[Lêer:Bruno Fernandes Portugal, 2018.jpg|220px]] | caption = Fernandes saam met [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]]<br />by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] | full_name = Bruno Miguel Borges Fernandes<ref>{{cite web |title=FIFA World Cup Russia 2018 List of Players |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812185537/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=12 August 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1994|9|8|df=y}} | birth_place = Maia, [[Portugal]] | height = 1,79 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Manchester United]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2002–2004 | youthclubs1 = [[FC Infesta|Infesta]] | youthyears2 = 2004–2012 | youthclubs2 = [[Boavista FC|Boavista]] | youthyears3 = 2005–2010 | youthclubs3 = → Pasteleira (leen) | years1 = 2012–2013 | clubs1 = [[Novara Calcio|Novara]] | caps1 = 23 | goals1 = 4 | years2 = 2013–2016 | clubs2 = [[Udinese Calcio|Udinese]] | caps2 = 86 | goals2 = 10 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | caps3 = 33 | goals3 = 5 | years4 = 2017–2020 | clubs4 = [[Sporting CP]] | caps4 = 83 | goals4 = 39 | years5 = 2020– | clubs5 = [[Manchester United]] | caps5 = 195<!-- LEAGUE ONLY --> | goals5 = 62 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Portugal o/19 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014 | nationalteam2 = Portugal o/20 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2014–2017 | nationalteam3 = Portugal o/21 | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 6 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Portugal o/23 | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2017– | nationalteam5 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps5 = 80 | nationalgoals5 = 25 | club-update = 22:28, 25 Mei 2025 (UTC) | nationalteam-update = 23:52, 8 Junie 2025 (UTC) }} '''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (gebore [[8 September]] [[1994]]) is 'n [[Portugal|Portugese]] professionele [[sokkerspeler]] wat as 'n middelveldspeler vir [[Manchester United]] speel, sowel as vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]]. Hy het sy loopbaan by die Italiaanse klub Novara begin, in 2013 na Udinese verhuis, en drie jaar later by Sampdoria aangesluit.<ref>{{cite news|last=Roseiro|first=Bruno|date=27 June 2017|title=Bruno Fernandes. O miúdo que começou a rolar na capital do hóquei|language=pt|newspaper=Observador|url=https://observador.pt/2017/06/27/bruno-fernandes-o-miudo-que-comecou-a-rolar-na-capital-do-hoquei/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128051013/https://observador.pt/2017/06/27/bruno-fernandes-o-miudo-que-comecou-a-rolar-na-capital-do-hoquei/|archive-date=28 November 2020}}</ref> In 2017 het hy by [[Sporting CP]] aangesluit, waar hy verskeie toernooie gewen het en in 2018–19 33 doele aangeteken het, ’n rekord vir ’n Portugese middelveldspeler. In Januarie 2020 het hy vir [[Manchester United]] geteken vir ’n fooi van €80 miljoen.<ref>{{cite news |title=Bruno Fernandes: Manchester United agree deal with Sporting Lisbon |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51301424 |website=BBC Sport |date=29 January 2020 |access-date=2 February 2020}}</ref> Hy het meer as 250 wedstryde vir die klub gespeel, die [[FA Cup|FA-beker]] en die [[EFL Cup|Ligabeker]] gewen, en was topskorer in die [[UEFA Europa League|Europa League]] in 2019–20 en 2024–25. Internasionaal het Fernandes vir Portugal se jeugdspanne gespeel en sy senior debuut in 2017 gemaak. Hy het deelgeneem aan die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekers]] in 2018 en 2022, die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] in 2020 en 2024, en het met Portugal twee keer die [[UEFA Nations League]] gewen. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Fernandes, Bruno}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] s0ztcde2cmdmpd5tbqkpao2ee4f71n6 0 451275 2892457 2820103 2026-04-10T19:12:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892457 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Edinson Cavani | image = [[Lêer:Edinson Cavani 2018 (cropped).jpg|240px]] | caption = Cavani by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbekertoernooi in 2018]] | full_name = Edinson Roberto Cavani Gómez<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup 2025™ – Squad List: CA Boca Juniors (ARG) |publisher=FIFA |page=8 |date=21 June 2025 |access-date=26 June 2025 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=y|1987|2|14}} | birth_place = Salto, [[Uruguay]] | height = 1,85 m | position = Doelskieter | currentclub = [[Boca Juniors]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2000–2005 | youthclubs1 = [[Danubio F.C.|Danubio]] | years1 = 2005–2007 | clubs1 = [[Danubio F.C.|Danubio]] | caps1 = 25 | goals1 = 9 | years2 = 2007–2011 | clubs2 = [[Palermo FC|Palermo]] | caps2 = 109 | goals2 = 34 | years3 = 2010–2011 | clubs3 = → [[SSC Napoli|Napoli]] (leen) | caps3 = 35 | goals3 = 26 | years4 = 2011–2013 | clubs4 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps4 = 69 | goals4 = 52 | years5 = 2013–2020 | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 200 | goals5 = 138 | years6 = 2020–2022 | clubs6 = [[Manchester United]] | caps6 = 41 | goals6 = 12 | years7 = 2022–2023 | clubs7 = [[Valencia CF|Valencia]] | caps7 = 25 | goals7 = 5 | years8 = 2023– | clubs8 = [[Boca Juniors]] | caps8 = 48 | goals8 = 14 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = Uruguay o/20 | nationalcaps1 = 15 | nationalgoals1 = 11 | nationalyears2 = 2012 | nationalteam2 = Uruguay se Olimpiese span | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2008–2022 | nationalteam3 = [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguay]] | nationalcaps3 = 136 | nationalgoals3 = 58 | club-update = 19:53, 19 Mei 2025 (UTC) | nationalteam-update = }} '''Edinson Roberto Cavani Gómez''' (gebore [[14 Februarie]] [[1987]]) is ’n [[Uruguay|Uruguaanse]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n doelskieter vir Boca Juniors in [[Argentinië]] speel. Hy staan bekend as “El Matador” en word beskou as een van die beste aanvallers van sy generasie.<ref>{{cite web |last=Wood |first=Liam |title=Manchester United striker Edinson Cavani explains the story behind his 'El Matador' nickname |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/cavani-el-matador-man-united-21551405.amp |access-date=10 May 2024 |website=Manchester Evening News|date=12 September 2021 }}</ref><ref>{{cite web |last=Mackenzie |first=Alasdair |title=Ranked! The 100 best players of the 21st Century |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-players-of-the-21st-century/2 |access-date=10 May 2024 |website=FourFourTwo|date=March 2023 }}</ref> Cavani het sy loopbaan by Danubio in [[Montevideo]] begin en in 2007 na [[Palermo FC|Palermo]] in Italië geskuif. In 2010 het hy by [[SSC Napoli|Napoli]] aangesluit, aanvanklik op ’n lening, en later permanent vir €17 miljoen. Hy het gehelp om die Coppa Italia in 2012 te wen en was een van die beste aanvallers in Italië. In 2013 het hy vir €64 miljoen by [[Paris Saint-Germain]] (PSG) in Frankryk aangesluit — toe die duurste oordrag in Franse sokker.<ref>{{cite web |last=O'Brien |first=Colin |title=Napoli's Edinson Cavani: Serie A's Most Wanted Striker |url=https://bleacherreport.com/articles/1591104-napolis-edinson-cavani-serie-as-most-wanted-striker |access-date=31 May 2022 |website=Bleacher Report}}</ref> By PSG het hy ses [[Ligue 1]]-titels, vyf Franse Ligabekers en vier Franse Beker-kompetisies gewen.<ref>{{cite news |title=Ligue 1 - Cavani completes blockbuster £55.4m move to PSG - Yahoo! Eurosport UK |url=http://uk.eurosport.yahoo.com/news/serie-cavani-completes-blockbuster-move-psg-161808142.html |url-status=dead |access-date=16 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719080138/http://uk.eurosport.yahoo.com/news/serie-cavani-completes-blockbuster-move-psg-161808142.html |archive-date=19 July 2013}}</ref> Hy is PSG se tweede hoogste doelskieter ooit.<ref>{{cite news|url=http://www.ligue1.com/joueur/cavani-edinson-roberto|title=Edinson CAVANI|access-date=31 May 2015|work=Ligue 1}}</ref><ref name="auto">{{Cite news|url=http://www.espn.co.uk/football/french-ligue-1/story/3127050/edinson-cavani-and-kylian-mbappe-scoop-up-top-ligue-1-awards|title=Cavani and Mbappe win top Ligue 1 awards|publisher=ESPN|access-date=16 May 2017}}</ref> In 2020 het hy by [[Manchester United]] aangesluit en 17 doele in sy eerste seisoen aangeteken, insluitend een in die [[UEFA Europa League|Europa League]]-eindstryd. In 2022 het hy vir Valencia begin speel. Cavani het in 2008 sy debuut vir [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguay se nasionale span]] gemaak teen [[Colombiaanse nasionale sokkerspan|Colombia]] en het 136 wedstryde gespeel en 58 doele aangeteken — die tweede meeste in Uruguay se geskiedenis ná [[Luis Suárez]]. Hy het aan tien groot internasionale toernooie deelgeneem: vier [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekers]] ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]), vyf [[Copa América|Copa Américas]] (2011, 2015, 2016, 2019 en 2021), en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013|Konfederasiebeker in 2013]]. Hy het ook drie wedstryde by die [[Olimpiese Somerspele 2012|2012 Olimpiese Spele]] gespeel, waar Uruguay nie uit die groepfase deurgedring het nie.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Football_at_the_2012_Summer_Olympics_%E2%80%93_Men%27s_tournament_%E2%80%93_Group_A|title=Football at the 2012 Summer Olympics – Men's tournament – Group A|website=[[Engelse Wikipedia]]|access-date=2025-07-10}}</ref> Hy het ’n doel aangeteken tydens die 2010 Wêreldbeker, waar Uruguay vierde geëindig het in die toernooi in [[Suid-Afrika]]. In 2011 was hy deel van die span wat Uruguay se rekord 15de Copa América-titel gewen het. Hy was ook die topskieter in Suid-Amerika se kwalifisering vir die 2018 Wêreldbeker, met tien doele. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cavani, Edinson}} [[Kategorie:Uruguaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] r6kcq967lfp8lbt3gw72ob3u4smzy9y 0 451317 2892358 2888045 2026-04-10T17:07:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892358 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brett Adcock | bynaam = | beeld = Brett Adcock 01.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Adcock in 2022 | geboortenaam = Brett Adcock | geboortedatum = [[6 April]] [[1986]] | geboorteplek = Moweaqua, [[Illinois]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Stigter, voorsitter en hoof uitvoerende beampte van [[Figure AI]] | ander = | bekend = Ontwikkeling van [[humanoïde robot]]te | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Brett Adcock''' (gebore [[6 April]] [[1986]]) is 'n Amerikaanse [[tegnologie]]-[[entrepreneur]]<ref>{{Cite web |url=https://newatlas.com/robotics/openai-figure-ai-robotics/ |title=OpenAI and Figure join the race to humanoid robot workers |date=10 April 2023 |last=Blain |first=Loz |website=www.newatlas.com |quote=Net vanjaar het entrepreneur Brett Adcock, stigter van die Vettery "aanlyn talentmark", en meer onlangs Archer Aviation, een van die voorste mededingers in die opkomende elektriese VTOL-vliegtuigbeweging, aangekondig dat sy nuutste onderneming op humanoïde robotte fokus.}}</ref> en miljardêr<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/brett-adcock/|title=Brett Adcock|website=Forbes}}</ref> wat die stigter en [[Hoof- uitvoerende beampte|hoof- uitvoerende beampte]] (HUB) van [[Figure AI]] is.<ref name="telesatfr">{{Cite web|url=https://www.telesatellite.com/actu/62036-robotique-tesla-est-plus-seul-devoiler-un-robot-humanoide-avance.html|title=Robotique : Tesla n'est plus seul à dévoiler un robot humanoïde avancé|website=www.telesatellite.com|language=fr}}</ref><ref name="showmetech">{{Cite web |url=https://www.showmetech.com.br/en/archer-ceo-build-humanoid-robots/ |title="We are going to build a robot for every human being on the planet", says CEO of Archer |last=Tarafel |first=Jefferson |date=8 Maart 2023 |access-date=12 Julie 2025 |archive-date= 8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408005407/https://www.showmetech.com.br/en/archer-ceo-build-humanoid-robots/ |url-status=dead }}</ref><ref name="TechCrunch 2022">{{Cite web |url=https://techcrunch.com/2022/09/22/figure-humanoid-robot-archer/ |title=Archer's co-founder is bootstrapping an all-purpose humanoid robot |last=Heater |first=Brian |work=TechCrunch |date=22 September 2022}}</ref> In 2018 het Adcock Archer Aviation gestig,<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/video/archer-aviation-co-founders-discuss-202649965.html|title=Archer Aviation Co-Founders discuss when to expect electric vertical takeoff|website=Yahoo Finance|date=20 September 2021 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://observer.com/2021/06/evtol-urban-air-taxi-flying-car-archer-aviation-ceo-interview/|title=Flying Cars Will Reshape Our Congested Cities: Interview With Archer CEO Brett Adcock|website=The New York Observer |date=7 Junie 2021}}</ref><ref name="LA Times 2022-06-19">{{Cite news|url=https://www.latimes.com/california/story/2022-06-19/air-taxi-los-angeles-2028-olympics |title=Look! Up in the sky! It's an air taxi. They're coming to Los Angeles |newspaper=[[Los Angeles Times]] |last=Uranga |first=Rachel|date=19 Junie 2022 }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |url=https://mashable.com/article/archer-maker-evtol-reveal |title=Archer reveals its Maker flying taxi, promising to lift us out of traffic hell |last=Levine Beckman |first=Brittany |work=Mashable |date=10 Junie 2021}}</ref> vyf jaar nadat hy Vettery begin het.<ref name="cnbc">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2015/02/02/hedge-fund-analysts-take-uber-model-to-recruiting.html |last=Jannarone |first=John |title=Hedge fund analysts take Uber model to recruiting |work=CNBC |date=2 Februarie 2015}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |url=https://moneyinc.com/how-brett-adcock-achieved-a-net-worth-of-300-million/ |title=How Brett Adcock Achieved a Net Worth of $300 Million |last=Lee |first=Allen |date=7 Augustus 2022 |work=Money Inc}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bizjournals.com/sanjose/news/2021/04/21/q-a-with-archer-aviation-founders-about-air-taxis.html|title=Here's why Archer Aviation's founders believe it has the right air taxi team|date= 21 April 2021 |first1=Cromwell |last1=Schubarth |access-date=2023-07-03 |newspaper=Silicon Valley Business Journal }}</ref><ref> Ford, Jason. "Charged for Flight." (2022): 42-43.</ref><ref>Hofacker, Cat, and Alyssa Tomlinson. "Building vertiport cities." AEROSPACE AMERICA 59, no. 6 (2021): 22-32.</ref> In 2023 het hy Cover gestig.<ref name="Heat"/> Vanaf Junie 2024 skat Forbes sy netto waarde op US$1.4 miljard. <ref>{{cite web |title=Brett Adcock |url=https://www.forbes.com/profile/brett-adcock/?sh=48f81f6c1fc3 |website=Forbes |language=en |date=5 Junie 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=Dolan |first1=Kerry A. |title=Meet The New AI-Robot Billionaire |url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2024/04/15/meet-the-new-ai-robot-billionaire/?sh=613bd15c7c32 |website=Forbes |date=15 April 2024}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Adcock is grootgemaak op sy familie se plaas buite Moweaqua, [[Illinois]]. Op die ouderdom van sestien het Adcock begin werk aan webmaatskappye, insluitend 'n e-handelswebwerf gefokus op buitelug-elektronika en 'n inhoudwebwerf genaamd Street of Walls. Hy het daarna gegradueer as die valedictorian van Central A&M Hoërskool.<ref name="Sproule2023">{{cite web |last1=Sproule |first1=Holly |title=AI is up and walking |url=https://news.warrington.ufl.edu/alumni-friends/ai-is-up-and-walking/ |website=UF Warrington News |date=3 November 2023}}</ref> Adcock het aanvanklik [[ingenieurswese]] as hoofvak gehad, maar het toe aan die Universiteit van Florida se Warrington College of Business gestudeer en in 2008 met 'n Baccalaureus Scientiae in Bedryfsadministrasie gegradueer.<ref name="Sproule2023"/><ref name="auto">{{Cite web|url=https://news.warrington.ufl.edu/classnotes/brett-adcock-bsba-08-adam-goldstein-bsba-01/|title=Brett Adcock (BSBA '08) & Adam Goldstein (BSBA '01) &#124; Februarie 2018|first=Allison|last=Alsup|date=21 Februarie 2018|access-date=12 Julie 2025|archive-date=25 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125142232/https://news.warrington.ufl.edu/classnotes/brett-adcock-bsba-08-adam-goldstein-bsba-01/|url-status=dead}}</ref> ==Loopbaan== In 2013 het Adcock Vettery (wat later bekend geword het as Hired) gestig, 'n talentmark wat werksoekers gekoppel het aan werkgewers wat tegniese kundigheid benodig het.<ref name="cnbc" /> In 2018 het die Adecco-groep Vettery vir $100 miljoen gekoop. Dieselfde jaar het Adcock die [[eVTOL]]-maatskappy Archer Aviation begin. In 2022 het hy [[Figure AI|Figure]] gestig, 'n [[Kunsmatige intelligensie|KI]]-[[beginonderneming]] gebaseer in [[Sunnyvale]] wat aan 'n algemene [[humanoïde robot]] werk.<ref name="telesatfr" /><ref>{{cite web |last1=Kingson |first1=Jennifer A. |title=Humanoid robots are coming |url=https://www.axios.com/2023/03/17/robots-humanoid-figure-tesla-robotics-ai |website=Axios |date=17 Maart 2023}}</ref> Adcock het Figure se span saamgestel uit mense wat by Boston Dynamics, Tesla, Google DeepMind en Apple werk.<ref name="Sproule2023"/><ref name="Blain">{{cite web |last1=Blain |first1=Loz |title=Figure's Brett Adcock on the practicalities of humanoid robot workers |url=https://newatlas.com/robotics/figure-brett-adcock-interview-practicalities-humanoid-robot-workers |website=New Atlas |date=27 September 2023}}</ref> Adcock meen dat die skepping van humanoïde robotte arbeidstekorte sal verminder.<ref name="Blain"/> ===Vettery=== In 2013 het Brett Adcock die aanlyn werwingsmarkplek Vettery gestig.<ref name="auto1">{{cite web |last1=Kim |first1=Eugene |title=This 25-person startup just raised $9 million using these 9 slides |url=https://www.businessinsider.com/vettery-raised-9-million-with-these-9-slides-2016-8 |website=Business Insider |date=22 Augustus 2016}}</ref> Vettery het in 2015 uit die geheim ontstaan en sy kliënte het Jet, Casper, Etsy, Blue Apron en Percolate ingesluit.<ref name="auto3">{{cite web |last1=Ha |first1=Anthony |title=Vettery Raises $1.7M And Officially Launches Its Job Marketplace |url=https://techcrunch.com/2015/06/11/vettery-launch/ |website=TechCrunch |date=11 Junie 2015}}</ref> Vettery is begin uit NYU se Varick Street Incubator.<ref name="Lee">{{cite web |last1=Lee |first1=Allen |title=How Brett Adcock Achieved a Net Worth of $300 Million |url=https://moneyinc.com/how-brett-adcock-achieved-a-net-worth-of-300-million/ |website=Money Inc |date=7 Augustus 2022}}</ref> Teen 2017 het Vettery $12 miljoen in waagkapitaalbefondsing ingesamel, gelei deur Greycroft Investors, Raine Ventures en Pritzker Venture Capital <ref name="auto3"/><ref>{{cite web |last1=Ha |first1=Anthony |title=Vettery raises $9M as it expands its hiring marketplace to San Francisco |url=https://techcrunch.com/2016/08/16/vettery-series-a/ |website=TechCrunch |date=August 16, 2016}}</ref><ref name="auto1"/> In Februarie 2018 het The Adecco Group Vettery verkry om hul tegnologie te gebruik in die bevordering van digitale strategie.<ref>{{cite web |last1=Ha |first1=Anthony |title=Adecco Group acquires recruiting startup Vettery for $100M |url=https://techcrunch.com/2018/02/20/adecco-acquires-vettery/ |website=TechCrunch |date=20 Februaie 2018}}</ref> ===Archer Aviation=== In Oktober 2018 het Adcock die elektriese [[vliegtuig]]maatskappy Archer Aviation gestig.<ref>{{cite web |last1=Garsten |first1=Ed |title=Archer Aviation Unveils Electric Vertical Takeoff/Landing Air Taxi |url=https://www.forbes.com/sites/edgarsten/2021/06/10/archer-aviation-unveils-electric-vertical-takeofflanding-air-taxi/?sh=26bc12e732f9 |website=Forbes |language=en |date=10 Junie 2021}}</ref> Archer is oorspronklik begin met 'n navorsingsbeurs van Adcock aan die Universiteit van Florida en het uiteindelik sy hoofkwartier in Palo Alto, Kalifornië, gehad.<ref>{{cite web |last1=Alsup |first1=Allison |title=UF Warrington alumni taking intracity travel to new heights |url=https://news.warrington.ufl.edu/alumni-friends/uf-warrington-alumni-taking-intracity-travel-to-new-heights/ |website=UF Warrington News |date=26 Maart 2021}}</ref> In Februarie 2021 het [[United Airlines]] 'n aanvanklike aankoop van Archer-vliegtuie gemaak met die doel om dit te gebruik om stedelike dienste aan lughawens te lewer.<ref name="auto2">{{cite web |last1=Korosec |first1=Kirsten |title=Archer lands $1B order from United Airlines and a SPAC deal |url=https://techcrunch.com/2021/02/10/archer-lands-1-1b-order-from-united-airlines-and-a-spac-deal/ |website=TechCrunch |date=10 Februarie 2021}}</ref><ref name="auto4">{{cite web |last1=Pallini |first1=Thomas |title=United just ordered $1 billion worth of eVTOLs from a startup that aims to launch intra-city passenger flights in 2024 |url=https://www.businessinsider.com/united-airlines-orders-1-billion-in-evtol-aircraft-from-archer-2021-2 |website=Business Insider |date=February 10, 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Reichmann |first1=Kelsey |title=United Airlines Forms Partnership with Archer to Purchase 200 eVTOL Aircraft |url=https://www.aviationtoday.com/2021/02/11/united-airlines-forms-partnership-archer-purchase-200-evtol-aircraft/ |website=Avionics International |language=en |date=11 Februarie 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Rucinski |first1=Tracy |last2=Nishant |first2=Niket |title=Archer to go public, United Airlines invests and orders electric aircraft |url=https://www.reuters.com/business/archer-go-public-united-airlines-invests-orders-electric-aircraft-2021-02-10/ |website=Reuters |language=en |date=10 Februarie 2021}}</ref> Archer is op die New York-beurs genoteer met beleggers soos United Airlines, Stellantis, Exor, Baron Capital, Marc Lore en Brett Adcock.<ref>{{cite web |last1=Rucinski |first1=Tracy |last2=Nishant |first2=Niket |title=Archer to go public, United Airlines invests and orders electric aircraft |url=https://www.reuters.com/article/world/americas/archer-to-go-public-united-airlines-invests-and-orders-electric-aircraft-idUSKBN2AA1EK/ |website=Reuters |date=10 Februarie 2021}}</ref><ref name="auto4"/><ref name="auto2"/><ref>{{cite web |last1=LeBeau |first1=Phil |title=United Airlines orders electric vertical aircraft, invests in urban air mobility SPAC |url=https://www.cnbc.com/2021/02/10/united-airlines-orders-electric-vertical-aircraft-invests-in-urban-air-mobility-spac.html |website=CNBC |language=en |date=10 Februarie 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bogaisky |first1=Jeremy |title=Archer To Go Public In Reverse Merger As United Airlines Places Order For Its Electric Air Taxis To Shuttle Passengers To Airport |url=https://www.forbes.com/sites/jeremybogaisky/2021/02/10/archer-united-airlines-spac-air-taxi/ |website=Forbes |language=en |date=10 Februarie 2021}}</ref> ===Figure=== In Mei 2022 het Adcock die KI-robotikamaatskappy [[Figure AI|Figure]] gestig.<ref>{{cite web |last1=Heater |first1=Brian |title=Archer’s co-founder is bootstrapping an all-purpose humanoid robot |url=https://techcrunch.com/2022/09/22/figure-humanoid-robot-archer/ |website=TechCrunch |date=22 September 2022}}</ref> Figure bou 'n humanoïde robot wat volgens hulle outonome mensagtige take kan verrig.<ref>{{cite web |last1=Kingson |first1=Jennifer A. |title=Humanoid robots are coming |url=https://www.axios.com/2023/03/17/robots-humanoid-figure-tesla-robotics-ai |website=Axios}}</ref> In Februarie 2024 het Figure $675 miljoen in waagkapitaalbefondsing ingesamel van 'n konsortium wat [[OpenAI]], [[Microsoft]], [[Jeff Bezos]], [[Nvidia]] en [[Intel]] ingesluit het.<ref>{{cite web |last1=Palmer |first1=Annie |title=Humanoid robot startup Figure AI valued at $2.6 billion as Bezos, OpenAI, Nvidia join funding |url=https://www.cnbc.com/2024/02/29/robot-startup-figure-valued-at-2point6-billion-by-bezos-amazon-nvidia.html |website=CNBC |language=en |date=29 Februarie 2024}}</ref><ref>{{cite web |last=Del Rey |first=Jason |date=6 April 2025 |title=Is the CEO of the heavily funded humanoid robot startup Figure AI exaggerating his startup’s work with BMW? |url=https://fortune.com/2025/04/06/figure-ai-bmw-humanoid-robot-partnership-details-reality-exaggeration/ |url-status=live |access-date=30 April 2025 |website=Fortune}}</ref> In Augustus 2024 het Figure hul tweede generasie humanoïde robot, Figure 02, onthul.<ref>{{cite web |last1=Eaton |first1=Kitt |date=6 Augustus 2024 |title=Robot Startup Figure Takes on Tesla's Optimus With Next-Gen Model |url=https://www.inc.com/kit-eaton/robot-startup-figure-takes-on-teslas-optimus-with-next-gen-model.html |website=[[Inc. (magazine)|Inc.]]}}</ref><ref>{{cite web |last1=Heater |first1=Brian |date=6 Augustus 2024 |title=Figure’s new humanoid robot leverages OpenAI for natural speech conversations |url=https://techcrunch.com/2024/08/06/figures-new-humanoid-robot-leverages-openai-for-natural-speech-conversations/?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAKX3vs1mtLDgaPaoY9iUM3LJ4XkVF7t96HuOhareXjV7MS7zcr7gRCSamdFN1LEtRkzunfWP3iv5YlJua_y1XLnDBPGuyf1DGZqUAWFHPQO-HFu8V0NSJwuYrGc2NrsHiql_-PFvS2TT15nFgCsSE8own7-J--ENeZivKPVvnq8d |website=TechCrunch}}</ref> ===Cover=== In Oktober 2023 het Adcock die KI-sekuriteitsmaatskappy Cover gestig om skoolskietery in die Verenigde State te voorkom. Cover gebruik gelisensieerde tegnologie van die Jet Propulsion Laboratory van [[NASA]].<ref name="Heat">{{cite web |last1=Heater |first1=Brian |title=A new startup from Figure’s founder is licensing NASA tech in a bid to curb school shootings |url=https://techcrunch.com/2024/06/21/a-new-startup-from-figures-founder-is-licensing-nasa-tech-in-a-bid-to-curb-school-shootings|website=TechCrunch |date=21 Junie 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=May |first1=Tom |title=Tech startups aim to prevent school shootings using AI and smart camera tech |url=https://www.digitalcameraworld.com/news/tech-startups-aim-to-prevent-school-shootings-using-ai-and-smart-camera-tech |website=Digital Camera World |language=en |date=7 Augustus 2024}}</ref> ==Persoonlike lewe== Brett Adcock woon in [[Palo Alto]], [[Kalifornië]], saam met sy vrou en drie kinders.<ref name="Sproule2023"/><ref>{{Cite web |last=Lee |first=Allen |date=2022-08-07 |title=How Brett Adcock Achieved a Net Worth of $300 Million |url=https://moneyinc.com/how-brett-adcock-achieved-a-net-worth-of-300-million/ |access-date=2023-11-18 |website=Money Inc |language=en-US}}</ref> Adcock het 'n voorliefde vir die ''Robot''-reeks geskryf deur [[Isaac Asimov]]—romans wat sy loopbaan beïnvloed het.<ref name="Diamandis">{{cite web |title=Figure vs. Tesla: Who Leads the Humanoid Robot Revolution? |url=https://www.diamandis.com/blog/abundance-43-figure-vs-tesla |website=[[Peter Diamandis]] |date=3 Maart 2024}}</ref> ==Eerbewyse== Hy is ingesluit in die [[Time (tydskrif)|Time]] 2024-lys van invloedryke mense in [[kunsmatige intelligensie]]. <ref>{{Cite web |title=The 100 Most Influential People in AI 2024 |url=https://time.com/collection/time100-ai-2024/ |access-date=2024-09-27 |website=TIME |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Adcock, Brett}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 6nuf24hpqads0eet1gilvpoebswff5x 0 451409 2892360 2820875 2026-04-10T17:08:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892360 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Brett Holman |image = [[Lêer:Brett-holman-1313102512.jpg|240px]] |caption = Holman in 2011 |fullname = Brett Trevor Holman<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Australia |publisher=FIFA |page=3 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1984|3|27|df=y}} |birth_place = Bankstown, [[Sydney]], [[Australië]] |height = 1.77 m |position = Aanvallende middelveldspeler |currentclub = |youthyears1 = |youthclubs1 = [[Northern Spirit FC|Northern Spirit]] |years1 = 2001–2002 |clubs1 = [[Parramatta Power]] |caps1 = 13 |goals1 = 5 |years2 = 2002–2006 |clubs2 = [[Feyenoord]] |caps2 = 0 |goals2 = 0 |years3 = 2002–2006 |clubs3 = → [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]] (leen) |caps3 = 134 |goals3 = 39 |years4 = 2006–2008 |clubs4 = [[NEC Nijmegen]] |caps4 = 59 |goals4 = 13 |years5 = 2008–2012 |clubs5 = [[AZ Alkmaar|AZ]] |caps5 = 92 |goals5 = 16 |years6 = 2012–2013 |clubs6 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] |caps6 = 27 |goals6 = 1 |years7 = 2013–2015 |clubs7 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] |caps7 = 50 |goals7 = 8 |years8 = 2015–2016 |clubs8 = [[Emirates Club]] |caps8 = 20 |goals8 = 5 |years9 = 2016–2019 |clubs9 = [[Brisbane Roar FC|Brisbane Roar]] |caps9 = 38 |goals9 = 10 |nationalyears1 = 2000–2001 |nationalteam1 = Australië o/17 |nationalcaps1 = 10 |nationalgoals1 = 3 |nationalyears2 = 2003–2004 |nationalteam2 = Australië o/23 |nationalcaps2 = 16 |nationalgoals2 = 6 |nationalyears3 = 2006–2013 |nationalteam3 = [[Australiese nasionale sokkerspan|Australië]] |nationalcaps3 = 63 |nationalgoals3 = 9 }} '''Brett Trevor Holman''' (gebore [[27 Maart]] [[1984]]) is 'n [[Australië|Australiese]] voormalige professionele sokkerspeler wat laas vir Brisbane Roar in die [[A-League Men|A-Liga]] as 'n aanvallende middelvelder gespeel het. Holman is in [[Sydney]] gebore en het jeugsokker vir Northern Spirit gespeel voordat hy sy senior debuut vir Parramatta Power gemaak het. Daarna het hy na [[Nederland]] verhuis, waar hy vir 'n aantal jare gespeel het voordat hy in 2012 by Aston Villa aangesluit het om in die Engelse [[Premier League|Premierliga]] te speel. Holman het een jaar later na die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verhuis, voordat hy in 2016 na Australië teruggekeer het om vir Brisbane Roar te speel. Holman het [[Australiese nasionale sokkerspan|Australië]] meer as 60 keer tussen 2006 en 2013 verteenwoordig en agt doele aangeteken. Dit het insluitend doele by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 FIFA Wêreldbeker]] en die 2011 [[AFC Asië-beker]] ingesluit. Hy het ook verskeie kere vir Australië op jeugvlak gespeel, insluitend deelname aan die [[Olimpiese Somerspele 2004|2004 Olimpiese Somerspele]] en die 2001 FIFA Onder-17 Wêreldkampioenskap. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Holman, Brett}} [[Kategorie:Australiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] ozs7a8mx37wqt44n2mgxpsk6fgc7jba 0 451438 2892482 2821234 2026-04-10T19:23:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892482 wikitext text/x-wiki '''Firoz Cachalia''' (gebore [[22 Julie]] [[1958]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] prokureur en [[politikus]] wat die huidige waarnemende Minister van Polisie is.<ref>{{Cite web |title=Ramaphosa announces new acting Police Minister |url=https://businesstech.co.za/news/government/831293/ramaphosa-announces-new-acting-police-minister/ |access-date=2025-07-13 |language=en-US}}</ref> Hy het voorheen van 2004 tot 2010 as lid van die Gautengse Uitvoerende Raad gedien. Voorheen 'n anti-apartheidsaktivis in [[Transvaal]], het hy in 1994 by die Gautengse Provinsiale Wetgewer aangesluit, waar hy die [[African National Congress]] verteenwoordig het, en hy het van 1999 tot 2004 as Speaker van die provinsiale wetgewer gedien. Nadat hy die provinsiale regering verlaat het, is hy as regsprofessor aan die [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits Universiteit]] aangestel en, vanaf 2022, as voorsitter van die Nasionale Anti-Korrupsie Adviesraad. == Vroeë lewe en opvoeding == Cachalia is op 22 Julie 1958 in [[Benoni]] in die voormalige Transvaal, nou deel van die provinsie [[Gauteng]], gebore.<ref name=":0">{{Cite web |date=2 September 2019 |title=Firoz Cachalia |url=https://www.sahistory.org.za/people/firoz-cachalia |access-date=2023-01-16 |website=South African History Online}}</ref> Sy broer is Azhar Cachalia, 'n aktivis en regter.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2009-06-21 |title=Race for Concourt judges |url=https://mg.co.za/article/2009-06-21-race-for-concourt-judges/ |access-date=2023-01-16 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> In die laat 1970's en 1980's was Cachalia aktief in anti-apartheid studentepolitiek aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]; hy is verskeie kere aangehou en verban kragtens die Wet op Binnelandse Veiligheid.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2010-08-06 |title='Politics chose us' |url=https://mg.co.za/article/2010-08-06-politics-chose-us/ |access-date=2023-01-16 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Hy het ook by die [[Verenigde Demokratiese Front]] aangesluit.<ref name=":0" /> In die vroeë 1990's het hy as prokureur by Bell Dewar and Hall en as navorser by die Sentrum vir Toegepaste Regsstudies gewerk; hy het ook die Transvaalse Indiese Kongres verteenwoordig tydens onderhandelinge by die [[Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (KODESA)|Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika]].<ref name=":0" /> Hy het 'n [[Baccalaureus artium|Baccalaureus Artium]] en 'n LLB, en in 1996 het hy 'n LLM van die Universiteit van Michigan ontvang.<ref name=":1">{{Cite journal |date=13 Julie 2012 |title=Media Statement: Appointment of Professor Firoz Cachalia as a non-executive director |url=https://www.resbank.co.za/en/home/publications/publication-detail-pages/media-releases/2012/5088 |journal=South African Reserve Bank |language=english}}</ref><ref name=":0" /> ==Politieke loopbaan== Cachalia het in 1994 vir die eerste keer by die [[Gauteng Provinsiale Wetgewer]] aangesluit<ref name=":0" /> en hy het uiteindelik van 1999 tot 2004 Speaker van die provinsiale wetgewer geword.<ref>{{Cite news |date=8 Desember 2009 |title=DA Accuses Cachalia of Ducking Tough Questions |work=Business Day |url=https://allafrica.com/stories/200912080267.html |access-date=16 Januarie 2023 |via=allAfrica}}</ref> In die wetgewer het hy die African National Congress verteenwoordig; hy was ook 'n lid van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]].<ref name=":0" /> Op 29 April 2004, na die algemene verkiesing van 2004, is Cachalia vir die eerste keer aangestel in die Gauteng Uitvoerende Raad; [[Mbhazima Shilowa]], wat toe sy tweede termyn as Premier van Gauteng betree het, het hom aangestel as Lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Gemeenskapsveiligheid.<ref>{{Cite web |last=Furness |first=Jenny |date=30 April 2004 |title=Four new faces in Shilowa's team |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/four-new-faces-in-shilowas-team-2004-04-30 |access-date=2022-12-29 |website=Engineering News |language=en |agency=SAPA}}</ref> Hy het daardie portefeulje behou tot die algemene verkiesing van 2009, dwarsdeur Shilowa se tweede termyn en die kort ampstermyn van Shilowa se opvolger, [[Paul Mashatile]].<ref>{{Cite web |date=7 Oktober 2008 |title=Paul Mashatile's inauguration address |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/paul-mashatiles-inauguration-address |access-date=2022-12-29 |website=Politicsweb |language=en}}</ref> Vanaf Mei 2009, onder die nuutverkose Premier [[Nomvula Mokonyane]], was Cachalia LUR vir Ekonomiese Ontwikkeling, 'n nuutgeskepte portefeulje.<ref>{{Cite web |date=13 Mei 2009 |title=Gauteng Department of Community Safety welcomes new MEC |url=https://www.gov.za/gauteng-department-community-safety-welcomes-new-mec-elias-khabisi-mosunkutu |access-date=2022-12-29 |website=South African Government}}</ref> Hy is egter uit die Uitvoerende Raad afgedank in 'n kabinetskommeling wat op 2 November 2010 deur Mokonyane aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2 November 2010 |title=Premier Nomvula Mokonyane announces new Gauteng Cabinet |url=https://www.gov.za/premier-nomvula-mokonyane-announces-new-gauteng-cabinet |access-date=2022-12-29 |website=South African Government}}</ref> Op 13 Julie 2025 is hy as die nasionale Minister van Polisie aangestel, in 'n waarnemende hoedanigheid, in die plek van [[Senzo Mchunu]].<ref>{{Webaanhaling|url=https://businesstech.co.za/news/government/831293/ramaphosa-announces-new-acting-police-minister-and-commission-to-investigate-corruption/|datum=13 Julie 2025|titel=Ramaphosa announces new acting Police Minister and commission to investigate corruption|taal=Engels|uitgewer=BusinessTECH|toegangsdatum=15 Julie 2025}}</ref> ==Akademiese loopbaan== Na sy tyd in die provinsiale regering het Cachalia daarna 'n professor aan die Wits Universiteit se Regskool geword.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> In Julie 2012 het president [[Jacob Zuma]] hom aangestel vir 'n driejaartermyn as nie-uitvoerende direkteur op die raad van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2012-07-16 |title=Firoz Cachalia appointed Sarb nonexec director |url=https://www.moneyweb.co.za/archive/firoz-cachalia-appointed-sarb-nonexec-director/ |access-date=2023-01-16 |website=Moneyweb |language=en}}</ref> In September 2022 het Cachalia 'n driejaartermyn as voorsitter van die Nasionale Anti-Korrupsie Adviesraad begin, 'n liggaam wat nuut deur Zuma se opvolger, president [[Cyril Ramaphosa]], geskep is om [[korrupsie]] en [[staatskaping]] te voorkom en uit te roei, onder meer deur die regering se reaksie op die bevindinge van die [[Zondo-kommissie]] te lei.<ref>{{Cite news |date=2022-08-29 |title=South Africa Names Firoz Cachalia Head of New Anti-Graft Council |language=en |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-29/south-africa-names-firoz-cachalia-head-of-new-anti-graft-council |access-date=2023-01-16}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Augustus 2022 |title=Firoz Cachalia to chair Ramaphosa's anticorruption advisory council |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-08-29-firoz-cachalia-to-chair-ramaphosas-anticorruption-advisory-council/ |access-date=2023-01-16 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Hy het ook tot Desember 2022 as lid van die Nasionale Uitvoerende Komitee van sy politieke party, die ANC, gedien; hy is in Oktober 2019 in die liggaam gekoöpteer.<ref>{{Cite web |last=Feketha |first=Siviwe |date=2 Oktober 2019 |title=Blade Nzimande returns to ANC NEC |url=https://www.iol.co.za/news/blade-nzimande-returns-to-anc-nec-33869310 |access-date=2023-01-08 |website=IOL |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cachalia, Firoz}} [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van polisie]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Polisie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van die Witwatersrand]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Michigan]] rmii37kn915rzcwnw10gv4uwgfez4y4 0 451629 2892479 2826947 2026-04-10T19:22:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892479 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Felix Baumgartner | titel = | beeld = 12. Internationale Sportnacht Davos 2014 (15409745296) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Baumgartner in 2014 | geboortedatum = [[20 April]] [[1969]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Salzburg]], [[Oostenryk]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2025|7|17|1969|4|20|df=yes}} | sterfteplek = Porto Sant'Elpidio, [[Italië]] | geloof = |ander_name=B.A.S.E. 502, Fearless Felix|webwerf=https://felixbaumgartner.com}} '''Felix Baumgartner''' ([[Duits]]: [ˈfeːlɪks ˈbaʊ̯mˌɡaʁtnɐ]; [[20 April]] [[1969]]] – [[17 Julie]] [[2025]]) was 'n Oostenrykse [[valskerm]]springer, waaghals en [[GABA spronge|GABA-springer]].{{sfnp|Abrams|2006|pp=[https://archive.org/details/birdmenbatmensky00abra/page/247 247–251]}} Hy was wyd bekend daarvoor dat hy op 14 Oktober 2012 vanuit die [[stratosfeer]] met 'n heliumballon na die aarde gespring en in [[Nieu-Mexiko]], [[Verenigde State]], geland het as deel van die Red Bull Stratos-projek. Hy het wêreldrekords vir valskermspring van 'n geraamde 39 km opgestel en 'n geraamde topspoed van 1 357,64 km/h, of [[Mach-getal|Mach]] 1.25, bereik.<ref name="Wired-20131015">{{cite magazine |last=Paur |first=Jason |title=Red Bull Releases Incredible POV Video of 128,000-Foot Stratos Jump |url=https://www.wired.com/autopia/2013/10/pov-red-bull-stratos-jump/ |date=15 Oktober 2013 |magazine=Wired |access-date=15 Oktober 2013 }}</ref><ref name="FAI_Records_ballon">{{cite web | url = http://www.fai.org/record-parachuting | title = Parachuting World Records | access-date = 20 Maart 2015 | author = The International Air Sports Federation (FAI) | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20150629231803/http://www.fai.org/record-parachuting | archive-date = 29 Junie 2015 | df = dmy-all }}</ref><ref name="FAI_Ratified_Records">{{cite web|publisher=The World Air Sports Federation (FAI)|title=Baumgartner's Records Ratified by FAI|url=http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai|date=22 Februarie 2013|access-date=22 Januarie 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302153718/http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai|archive-date=2 Maart 2013}}</ref>{{Efn|name=worldrecords|The FAI ratified the three world records claimed by Austrian parachutist Felix Baumgartner for Maximum Vertical Speed without a drogue (#16669) {{convert|1357.6|km/h|mph}}, Exit Altitude (#16670) {{convert|38969.4|m|ft}}, and Vertical Distance of Freefall (#16671) {{convert|36402.6|m|ft}}.<ref name="FAI_Records_ballon" /> 14 October 2012 flight did not break the FAI Absolute Altitude (#2325) record for balloon flight set in 1961 by Malcolm Ross, which requires the balloonist to descend with the balloon.<ref name="FAI_Records">{{cite web | url = http://www.fai.org/record-ballooning | title = Ballooning World Records | access-date = 20 Maart 2015 | author = The International Air Sports Federation (FAI) | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20160908172221/http://www.fai.org/record-ballooning | archive-date = 8 September 2016 | df = dmy-all }}</ref>}} Hy het die eerste persoon geword wat die [[spoed van klank]] relatief tot die oppervlak sonder voertuigkrag tydens sy afdaling gebreek het.<ref name="Washington Post">{{cite news|title=Skydiver fell faster than thought, top speed verified at 844 mph _ or Mach 1.25|url=https://www.washingtonpost.com/national/health-science/apnewsbreak-skydiver-fell-faster-than-thought-top-speed-verified-at-844-mph-_-or-mach-125/2013/02/04/3a0ae1ce-6efe-11e2-b35a-0ee56f0518d2_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205224734/http://www.washingtonpost.com/national/health-science/apnewsbreak-skydiver-fell-faster-than-thought-top-speed-verified-at-844-mph-_-or-mach-125/2013/02/04/3a0ae1ce-6efe-11e2-b35a-0ee56f0518d2_story.html|archive-date=5 February 2013|newspaper=The Washington Post|access-date=4 February 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Amos 2012">{{cite news|last=Amos|first=Jonathan|title=Skydiver Felix Baumgartner lands highest ever jump|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-19943590|access-date=14 Oktober 2012|publisher=BBC News|date=14 Oktober 2012}}</ref> Hy het valskermspringrekords gebreek vir uitgangshoogte, vertikale vryvalafstand sonder 'n valskermspringvalskerm, en vertikale spoed sonder 'n valskermspringvalskerm. Alhoewel hy steeds die twee laaste rekords hou, is sy uitgangshoogterekord twee jaar later gebreek toe Alan Eustace op 24 Oktober 2014 van 135 890 voet (41,42 km; 25,74 myl) met 'n valskermspringvalskerm gespring het.<ref name="NYT-20141024-JM">{{cite news |last=Markoff |first=John |title=Parachutist's Record-Breaking Fall: 26 Miles, 15 Minutes |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |date=24 Oktober 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=24 Oktober 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai |access-date=26 October 2014 |date=22 Februarie 2013 |title=Baumgartner's Records Ratified by FAI! |work=FAI |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302153718/http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai |archive-date=2 March 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.uspa.org/NewsEvents/News/tabid/59/Default.aspx#39702 |access-date=26 Oktober 2014 |date=24 Oktober 2014 |title=Alan Eustace, D-7426, Bests High-Altitude World Record |publisher=U.S. Parachute Association |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515094350/http://www.uspa.org/NewsEvents/News/tabid/59/Default.aspx#39702 |archive-date=15 Mei 2015 }}</ref> Baumgartner was ook bekend vir die besonder gevaarlike aard van die toertjies wat hy tydens sy loopbaan uitgevoer het. Hy het tyd in die Oostenrykse weermag deurgebring, waar hy valskermspring beoefen het, insluitend opleiding om op klein teikensones te land. == Notas == <references group="lower-alpha"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baumgartner, Felix}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Oostenrykse waaghalse]] mpjpitutgyz8nm0uxzaeby03yccs17u 0 451966 2892571 2892150 2026-04-10T21:54:20Z HermanvanAswegen988 200973 /* Verskillende liedjies */ Daar's 'n Hoender wat 'n Eier nie kan lê :-) 2892571 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] ken4l88jfeej0sik11gi4wf9ekdy9r9 2892572 2892571 2026-04-10T21:56:52Z HermanvanAswegen988 200973 2892572 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] 'Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê' op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] fexx0sevzvc9tm5gl0pgvbg9ydbg0sg 2892573 2892572 2026-04-10T21:58:48Z HermanvanAswegen988 200973 /* Verskillende liedjies */ 2892573 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * Vader Jakob Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] 'Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê' op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] c3hnwhi1d57eckldupbmum0lk917wbv 2892574 2892573 2026-04-10T22:00:44Z HermanvanAswegen988 200973 /* Verskillende liedjies */ 2892574 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * Vader Jakob * So ry die trein, so ry die trein (die Kimberley se trein) Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] 'Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê' op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] pmeymb12d1vghcqd8xkoxm9ed9lucmi 2892575 2892574 2026-04-10T22:02:17Z HermanvanAswegen988 200973 /* Verskillende liedjies */ 2892575 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * Vader Jakob * So ry die trein, so ry die trein (die Kimberley se trein) * Jan Pierewiet Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] 'Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê' op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] mugmq9oi6jp9vj6b8t5q9adlwyo3pkv 2892576 2892575 2026-04-10T22:03:25Z HermanvanAswegen988 200973 /* Eksterne skakels */ 2892576 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * Vader Jakob * So ry die trein, so ry die trein (die Kimberley se trein) * Jan Pierewiet Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê op Youtube * [https://www.youtube.com/watch?v=U4tiCavhiYE Die liedjie] Jan Pierewiet op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] i0fep0wy5498kzgzcp7jus224gur1sj 2892578 2892576 2026-04-10T22:19:10Z HermanvanAswegen988 200973 2892578 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * Vader Jakob * So ry die trein, so ry die trein (die Kimberleyse trein) * Jan Pierewiet Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê op Youtube * [https://www.youtube.com/watch?v=U4tiCavhiYE Die liedjie] Jan Pierewiet op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] dr6khvcm5256s4dhqb2k6b1r4p9w5vf 2892582 2892578 2026-04-10T22:31:57Z BurgertB 2401 Skakels 2892582 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Volk en Vaderland 54 - Sarie Marais.png|duimnael|Die bekende Afrikaanse volksliedjie, Sarie Marais]] '''Afrikaans''' as 'n Suid-Afrikaanse taal<ref>{{Cite web|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/the-rich-and-diverse-afrikaans-culture|title=Afrikaans culture (ZA)|website=www.southafrica.net|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> is baie ryk aan geskiedenis. Die volksliedere wat oor die jare ontwikkel het speel 'n groot rol in hierdie geskiedenis en die groei van die taal vanaf 'n kombuistaal na 'n amptelike erkende taal van Suid-Afrika. Die oorsprong van [[Afrikaans|Afrikaanse]] volksliedere kan teruggevoer word na die vroeë Duitse setlaars wat hul taal en musikale tradisies saamgebring het.<ref>{{Cite web|url=https://afrikaansleer.com/the-role-of-afrikaans-language-in-south-african-folk-music/|title=The Role of Afrikaans Language in South African Folk Music|date=2024-08-11|accessdate=2025-10-03|lang=en}}</ref> == Verskillende liedjies == '''Daar''' is talle volksliedjies wat vanuit die Afrikaanse taal bestaan het. Voorbeelde van sulke bekende liedjies is: * [[Siembamba]] * Daar kom die Alibama * Blommetjie gedenk aan my * Môre oompie, môre tannie * Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê * [[Vader Jakob]] * So ry die trein, so ry die trein (die Kimberleyse trein) * [[Jan Pierewiet]] Al hierdie liedjies en vele meer het elk hul eie unieke betekenis, wat hul bydrae tot die Afrikaanse taal gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Us2QBA6uWX0 Die liedjie] Daar's 'n hoender wat 'n eier nie kan lê op Youtube * [https://www.youtube.com/watch?v=U4tiCavhiYE Die liedjie] Jan Pierewiet op Youtube {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Volksliedere]] osdyhbfmxi3irvfeaqo05gae5vgfrw0 0 452234 2892468 2885138 2026-04-10T19:16:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892468 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ernst Happel | image = [[Lêer:Ernst-Happel-01 (cropped).jpg|240px]] | caption = | fullname = Ernst Franz Hermann Happel | birth_date = {{birth date|1925|11|29|df=y}} | birth_place = [[Wene]], [[Oostenryk]] | death_date = {{death date and age|1992|11|14|1925|11|29|df=y}} | death_place = [[Innsbruck]], [[Oostenryk]] | height = 1,78 m | position = Verdediger | youthyears1 = 1938–1942 | youthclubs1 = [[SK Rapid Wien|Rapid Wien]] | years1 = 1942–1954 | clubs1 = [[SK Rapid Wien|Rapid Wien]] | caps1 = 177 | goals1 = 8 | years2 = 1955–1956 | clubs2 = [[RC Paris]] | caps2 = 42 | goals2 = 9 | years3 = 1956–1959 | clubs3 = [[SK Rapid Wien|Rapid Wien]] | caps3 = 63 | goals3 = 17 | totalcaps = 282 | totalgoals = 34 | nationalyears1 = 1947–1958 | nationalteam1 = [[Oostenrykse nasionale sokkerspan|Oostenryk]] | nationalcaps1 = 51 | nationalgoals1 = 5 | manageryears1 = 1962–1969 | managerclubs1 = [[ADO Den Haag]] | manageryears2 = 1967 | managerclubs2 = [[San Francisco Golden Gate Gales|San Francisco Gales]] | manageryears3 = 1969–1973 | managerclubs3 = [[Feyenoord|Feijenoord]] | manageryears4 = 1973–1974 | managerclubs4 = [[Sevilla FC|Sevilla]] | manageryears5 = 1974–1978 | managerclubs5 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | manageryears6 = 1977–1978 | managerclubs6 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | manageryears7 = 1979 | managerclubs7 = [[KRC Harelbeke|Harelbeke]] | manageryears8 = 1979–1981 | managerclubs8 = [[Standard Luik]] | manageryears9 = 1981–1987 | managerclubs9 = [[Hamburger SV]] | manageryears10 = 1987–1991 | managerclubs10 = [[FC Swarovski Tirol|Swarovski Tirol]] | manageryears11 = 1992 | managerclubs11 = [[Oostenrykse nasionale sokkerspan|Oostenryk]] }} '''Ernst Franz Hermann Happel''' ([[29 November]] [[1925]] – [[14 November]] [[1992]]) was ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] [[sokkerspeler]] en afrigter. As speler het hy meestal vir Rapid Wien (Wene) op klubvlak gespeel. Hy het ook vir die Oostenrykse nasionale span uitgedraf, wat hy by die [[Olimpiese Somerspele 1948|Olimpiese Spele in 1948]] verteenwoordig het, asook by die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]].<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/24048 |title=Ernst Happel |work=Olympedia |access-date=15 October 2021}}</ref> Ernst Happel is egter hoofsaaklik bekend vir sy afrigtersprestasies.<ref>{{cite web |url= https://thesporting.blog/blog/ernst-happel-legendary-football-manager|title= Ernst Happel – Legendary football manager| author=<!--Not stated-->|website= The Sporting.blog|access-date= 4 February 2022}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1511243/ernst-happel|title= Greatest Managers, No. 14: Ernst Happel|author= Stephan Uersfeld|publisher= ESPN|date= 6 August 2013|access-date= 4 February 2022|archive-date= 30 November 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20221130090315/https://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1511243/ernst-happel|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite magazine |url= https://www.si.com/soccer/2019/08/08/ernst-happel-weird-man-who-conquered-european-football-and-helped-shape-modern-game|title= Ernst Happel: The 'Weird Man' Who Conquered European Football and Helped Shape the Modern Game| author=<!--Not stated-->|magazine= Sports Illustrated|date= 8 August 2019 |access-date= 4 February 2022}}</ref> Hy het sy afrigterloopbaan in 1962 by [[ADO Den Haag]] begin, en het saam met hulle die [[KNVB-beker|Nederlandse Beker]] in 1968 gewen. Happel het ligatitels en bekerkompetisies gewen in Nederland, België, Wes-Duitsland en Oostenryk. Hy het die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] twee keer gewen — in 1970 met [[Feyenoord]] en in 1983 met [[Hamburger SV]]. In 1978 het hy [[Club Brugge KV|Club Brugge]] na die eindstryd van die Europese Beker gelei. Daardie jaar was hy ook die afrigter van [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland se nasionale span]] en het hulle tot die eindstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978 FIFA Wêreldbeker]] geneem, waar hulle teen die gasheer [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] gespeel het. Dit was ''Oranje'' se tweede agtereenvolgende Wêreldbeker-eindstryd en hul laaste een tot [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|die toernooi in Suid-Afrika]], 32 jaar later. Sy laaste klub as afrigter was Swarovski Tirol, met wie hy twee keer die Oostenrykse kampioenskaptitel gewen het (1989 en 1990), voordat hy in 1992 kortliks as hoofafrigter van die Oostenrykse nasionale span gewerk het. Ernst Happel is nooit getroud nie. Een van sy voormalige spelers het hom beskryf as ’n bietjie van ’n alleenganger, met ’n voorliefde vir sigarette en cognac.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.dewitteduivel.com/2017/11/10/ernst-happel-29111925-14111992-weense-weltmeister-bij-club-brugge-aflevering-2/|title=Ernst Happel (29/11/1925-14/11/1992), Weense Weltmeister bij Club Brugge, aflevering 2|date=2017-11-10|work=De Witte Duivel|access-date=2018-06-29|language=nl-NL|archive-date=31 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231224535/http://www.dewitteduivel.com/2017/11/10/ernst-happel-29111925-14111992-weense-weltmeister-bij-club-brugge-aflevering-2/|url-status=dead}}</ref> Hy is in 1992 op 66-jarige ouderdom aan longkanker oorlede. Ná sy dood is die grootste sokkerstadion in Oostenryk, die Praterstadion in [[Wene]], herdoop tot die Ernst-Happel-Stadion. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Happel, Ernst}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 1992]] pfojzgd6w85b2l12ia3dupj30spnxfc 0 452241 2892407 2889693 2026-04-10T18:51:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892407 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Christoph Baumgartner | image = [[Lêer:Austria national under-21 football team - Teamcamp October 2019 (61) (cropped).jpg|240px]] | caption = Baumgartner in 2019 | full_name = Christoph Baumgartner<ref>{{cite web |url=https://editorial.uefa.com/resources/0292-1c34f8d42cb6-ebb24aeefc64-1000/ucl_bookinglist_before_lp_md4.pdf |archive-url=https://archive.today/20241103162917/https://editorial.uefa.com/resources/0292-1c34f8d42cb6-ebb24aeefc64-1000/ucl_bookinglist_before_lp_md4.pdf |url-status=dead |archive-date=3 November 2024 |title=UEFA Champions League 2024/2025: Booking List before League Phase Matchday 4 |publisher=UEFA |page=2 |date=10 September 2024 |access-date=3 November 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1999|8|1}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Christoph Baumgartner - Austria - European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250089289--christoph-baumgartner/ |access-date=2023-06-12 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = Horn, [[Oostenryk]] | height = 1,80 m<ref>{{cite web | url = https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/christoph-baumgartner | title = Christoph Baumgartner | publisher = TSG 1899 Hoffenheim | access-date = 3 August 2022 | archive-date = 5 Junie 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230605142450/https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/christoph-baumgartner | url-status = dead }}</ref> | position = Aanvallende middelvelder, aanvaller | currentclub = [[RB Leipzig]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = [[SV Horn]] | youthyears2 = 2012–2017 | youthclubs2 = AKA St. Pölten | youthyears3 = 2017–2018 | youthclubs3 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] | years1 = 2018–2019 | clubs1 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim II]] | caps1 = 14 | goals1 = 5 | years2 = 2019–2023 | clubs2 = [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] | caps2 = 121 | goals2 = 27 | years3 = 2023– | clubs3 = [[RB Leipzig]] | caps3 = 63 | goals3 = 7 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = Oostenryk o/15 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Oostenryk o/16 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2015–2016 | nationalteam3 = Oostenryk o/17 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 4 | nationalyears4 = 2016–2017 | nationalteam4 = Oostenryk o/18 | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 2 | nationalyears5 = 2017–2018 | nationalteam5 = Oostenryk o/19 | nationalcaps5 = 9 | nationalgoals5 = 4 | nationalyears6 = 2017–2020 | nationalteam6 = Oostenryk o/21 | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 0 | nationalyears7 = 2020– | nationalteam7 = [[Oostenrykse nasionale sokkerspan|Oostenryk]] | nationalcaps7 = 51 | nationalgoals7 = 19 | club-update = 17 May 2025 | nationalteam-update = 10 June 2025 }} '''Christoph Baumgartner''' (gebore [[1 Augustus]] [[1999]]) is ’n [[Oostenryk|Oostenrykse]] professionele [[sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelveldspeler en voorspeler speel vir die [[Bundesliga]]-klub [[RB Leipzig]] en die Oostenrykse nasionale span.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/christoph-baumgartner/|title=Christoph Baumgartner|website=WorldFootball.net|publisher=HEIM:SPIEL|access-date=11 May 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baumgartner, Christoph}} [[Kategorie:Oostenrykse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] haswwr101irlkvxdoo32ivmscndib73 0 452526 2892554 2835235 2026-04-10T20:31:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892554 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = James Whale | titel = | beeld = | beeldonderskrif = Baumgartner in 2016 | geboortedatum = [[13 Mei]] [[1951]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Ewell]], [[Surrey]], [[Engeland]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|2025|8|4|1951|5|13|df=yes}} | sterfteplek = | geloof = | webwerf = https://jameswhaleradio.co.uk}} '''Michael James Whale''' ([[13 Mei]] [[1951]] – [[4 Augustus]] [[2025]]) was ’n [[VK|Britse]] radio- en televisieaanbieder wat bekend was vir sy uitdagende uitsaaistyl en strydlustige houding aan die lug. Hy is dikwels vergelyk met Amerikaanse "shock jocks" en het ’n loopbaan opgebou op meninggedrewe oproepprogramme wat luisteraars uitgedaag en omstredenheid ontlok het. Whale is gebore in [[Ewell]], [[Surrey]], as seun van ’n balletdanseres en ’n vervaardiger van klere. Hy het die skool verlaat met minimale kwalifikasies en het later sy leerprobleme aan [[disleksie]] toegeskryf. Ná verskeie werke, waaronder by die luukse afdelingswinkel Harrods en as vertoner in kroeë en diskoteke, het hy oorgeskakel na radio en toneelspel. Hy het kortliks in die teater gewerk en as ekstraspeler verskyn in televisiereekse soos ''Z Cars'' en ''Doctor Who''. Hy het sy radioloopbaan in die vroeë 1970’s begin en het vinnig aandag getrek by Metro Radio in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], waar ’n nasionale koerant hom as “die ongeskikste man op radio” beskryf het. Hy het later gewerk by BBC Radio Derby en Radio Aire in [[Leeds]], waar sy laatnag-oproepprogramme sy reputasie gevestig het. In 1988 het Yorkshire Television ''The James Whale Radio Show'' geloods, wat sy uitgesproke styl aan ’n wyer televisiepubliek bekend gestel het. Die program het tot 1992 geduur en is opgevolg deur ander televisiewerke soos ''Whale On'' en ''The James Whale Show''. Deur die loop van sy loopbaan het Whale bekend geword vir sy uitgesproke standpunte oor politiek en sosiale kwessies. Hy het linkse politiek gekritiseer, anti-rassisme-veldtogte bevraagteken, en immigrasiebeleid asook [[klimaatsverandering]] bespreek met skeptisisme. Sy direkte styl het verskeie omstredenhede ontlok: in 2008 is hy deur TalkSport afgedank vir politieke partydigheid, en in 2018 het Ofcom hom berispe vir onsensitiewe opmerkings tydens ’n onderhoud met die joernalis Nichi Hodgson. Ondanks openbare terugslag is hy ná ’n formele verskoning weer in diens geneem. Sy loopbaan het oor verskeie stasies gestrek, insluitend LBC, TalkRadio, TalkSport, en BBC Radio Essex. In 2022 is sy TalkRadio-program begin uitsaai op die nuwe televisiestasie TalkTV. Hy het ook in 2016 op televisie verskyn in Celebrity Big Brother en in 2007 ’n outobiografie gepubliseer getiteld ''Almost a Celebrity: A Lifetime of Night-Time''. Ná ’n nierekkankerdiagnose in 2000 het hy die ''James Whale Fund for Kidney Cancer'' gestig (nou ''Kidney Cancer UK''). In 2024 is hy benoem tot [[Orde van die Britse Ryk|MBE]] vir sy bydraes tot uitsending en liefdadigheid. Hy is twee keer getroud: eers met Melinda Maxted (wat in 2018 oorlede is), met wie hy twee seuns gehad het, en daarna in 2021 met Nadine Talbot-Brown. Whale is in 2025 op 74-jarige ouderdom oorlede aan kanker.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/04/james-whale-obituary|title=James Whale obituary|date=2025-08-04|website=[[The Guardian]]|access-date=2025-08-05}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Whale, James}} [[Kategorie:Engelse omroepers]] [[Kategorie:Radioaanbieders]] fm6rciws4ozcl08xwgmk43rzgxh5fmg 0 452659 2892448 2829273 2026-04-10T19:07:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892448 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Donald Hoffman | bynaam = | beeld = DonaldHoffman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Donald Hoffman in 2015 | geboortenaam = Donald David Hoffman | geboortedatum = [[29 Desember]] [[1955]] | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = | ander = | bekend = Kognitiewe wetenskap | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Donald David Hoffman''' (gebore [[29 Desember]] [[1955]]) is 'n [[Amerikaanse]] kognitiewe sielkundige en populêre wetenskapskrywer. Hy is 'n emeritus professor in die Departement Kognitiewe Wetenskappe aan die Universiteit van Kalifornië, Irvine. Hoffman bestudeer [[bewussyn]], visuele persepsie en evolusionêre sielkunde deur middel van wiskundige modelle en psigofisiese eksperimente. Sy navorsingsonderwerpe sluit in gesigsaantreklikheid, die herkenning van vorm, die persepsie van beweging en kleur, die evolusie van persepsie en die [[Gees (mens)|gees]]-liggaam-probleem.<ref>{{Cite journal|last1=Hoffman|first1=D. D.|last2=Richards|first2=W. A.|date=Desember 1984|title=Parts of recognition|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0010027784900222|journal=Cognition|language=en|volume=18|issue=1–3|pages=65–96|doi=10.1016/0010-0277(84)90022-2|pmid=6543164|s2cid=6397710|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1 April 1997|title=Salience of visual parts|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0010027796007913|journal=Cognition|language=en|volume=63|issue=1|pages=29–78|doi=10.1016/S0010-0277(96)00791-3|issn=0010-0277|last1=Hoffman|first1=Donald D.|last2=Singh|first2=Manish|pmid=9187064|s2cid=14845190|url-access=subscription}}</ref> Hy is medeskrywer van twee tegniese boeke; ''Observer Mechanics: A Formal Theory of Perception'' (1989) bied 'n teorie van bewussyn en die verhouding daarvan tot fisika; ''Automotive Lighting and Human Vision'' (2005) pas visiewetenskap toe op voertuigbeligting. Sy boek ''Visual Intelligence: How We Create What We See'' (1998) bied die moderne wetenskap van visuele persepsie aan 'n breë gehoor. Sy 2015 [[TED]] Talk, "Sien ons die werklikheid soos dit is?", voer aan dat ons persepsies ontwikkel het om die [[werklikheid]] vir ons weg te steek.{{sfn|Hoffman|2015}} Hy het dit in 2019 opgevolg met 'n boek, "''The Case Against Reality: How Evolution Hid the Truth from Our Eyes''". ==Biografie== [[Lêer:Donald Hoffman- Extra footage 1-VPRO-The Mind of the Universe.ogv|links|duimnael|Onderhoud word met Donald Hoffman gevoer vir die Nederlandse TV-program The ''Mind of the Universe''.]] Hoffman het in 1978 'n [[Baccalaureus artium|Baccalaureus Artium]]-graad in kwantitatiewe sielkunde aan die Universiteit van Kalifornië in Los Angeles (UCLA) ontvang, en in 1983 sy Doktorsgraad in die filosofie van berekeningsielkunde aan die Massachusetts Institute of Technology (MIT) onder David Marr en Whitman Richards verwerf. Hy was kortliks 'n navorsingswetenskaplike by die [[Kunsmatige intelligensie|Kunsmatige Intelligensie]]-laboratorium van [[MIT]], en het toe in 1983 'n assistent-professor aan die Universiteit van Kalifornië in Irvine (UCI) geword. Hy het sedertdien by die fakulteit van UCI gebly, met 'n sabbatsverlof gedurende die akademiese jaar 1995-1996 by die Zentrum für Interdisziplinäre Forschung van die Universiteit van Bielefeld..<ref>[https://www.cogsci.uci.edu/~ddhoff/cvddh.pdf Donald D Hoffman CV] ''www.cogsci.uci.edu''</ref> Hoffman was twee keer getroud, die tweede keer met Geralyn Souza. ==Werk oor bewussyn== ===Inleiding en oorsig=== Hoffman merk op dat die algemene siening dat breinaktiwiteit bewuste ervaring veroorsaak, tot dusver onoorkomelik geblyk het in terme van wetenskaplike verklaring. Hoffman stel 'n oplossing vir die moeilike probleem van bewussyn voor deur die omgekeerde siening aan te neem dat bewussyn breinaktiwiteit veroorsaak en in werklikheid alle voorwerpe en eienskappe van die fisiese wêreld skep. Vir hierdie doel het Hoffman twee teorieë ontwikkel en gekombineer: die "multimodale gebruikerskoppelvlak" (MGK) teorie van persepsie en "bewuste realisme". ===Multimodale gebruikerskoppelvlak (MGK) teorie=== [[Lêer:Donald Hoffman IMPROVED 2.tif|duimnael|Donald D. Hoffman]] MGK-teorie<ref name="auto">{{Cite journal|last=Hoffman|first=Donald D.|date=1 September 2010|title=Sensory Experiences as Cryptic Symbols of a Multimodal User Interface|journal=Activitas Nervosa Superior|language=en|volume=52|issue=3|pages=95–104|doi=10.1007/BF03379572|issn=1802-9698|doi-access=free}}</ref> stel dat "perseptuele ervarings nie ooreenstem met of eienskappe van die objektiewe wêreld benader nie, maar eerder 'n vereenvoudigde, spesiespesifieke gebruikerskoppelvlak tot daardie wêreld bied." Hoffman voer aan dat bewuste wesens nie ontwikkel het om die wêreld waar te neem soos dit werklik is nie, maar ontwikkel het om die wêreld waar te neem op 'n manier wat "fiksheidsuitbetalings" maksimeer. Hoffman gebruik die metafoor van 'n rekenaar se lessenaaromgewing en sy ikone – die ikone van 'n rekenaarlessenaar bied 'n funksionele koppelvlak sodat die gebruiker nie met die onderliggende programmering en elektronika hoef te werk om die rekenaar doeltreffend te gebruik nie. Net so is voorwerpe wat mense in tyd en ruimte waarneem, metaforiese ikone wat as hul koppelvlak tot die wêreld optree en hulle in staat stel om so doeltreffend as moontlik te funksioneer sonder om met die oorweldigende hoeveelheid data onderliggend aan die werklikheid te werk.<ref>{{Cite web|last=Gefter|first=Amanda|title=The Evolutionary Argument Against Reality|url=https://www.quantamagazine.org/the-evolutionary-argument-against-reality-20160421/|access-date=8 Desember 2019|website=Quanta Magazine|date=21 April 2016}}</ref> Hierdie teorie impliseer epifisikalisme; d.w.s. fisiese voorwerpe, soos kwarke en breine en sterre, word deur bewuste agente gekonstrueer, maar sulke fisiese voorwerpe het geen oorsaaklike krag nie.<ref name="auto" /> Terwyl [[panpsigisme]] beweer dat rotse, berge, die maan, ens. bewus is, doen "Bewuste Realisme" in hierdie teorie (Multimodale gebruikerskoppelvlakteorie) dit nie. In plaas daarvan beweer dit dat al sulke voorwerpe ikone binne die gebruikerskoppelvlak van 'n bewuste agent is, maar dit impliseer nie die bewering dat die voorwerpe self bewus is nie.<ref name="auto" /> ===Die koppelvlakteorie van persepsie=== Die koppelvlakteorie van persepsie is die teorie dat mense se perseptuele ervarings nie noodwendig ooreenstem met wat in die werklikheid van homself bestaan nie. Dit is in teenstelling met die populêre siening van kritiese realisme, wat aanvoer dat sommige van hul perseptuele ervarings ooreenstem met die werklikheid van die natuurlike wêreld. In die kritiese realis se siening verteenwoordig primêre eienskappe soos lengte en gewig werklike eienskappe van die [[werklikheid]], terwyl sekondêre eienskappe nie. Binne die koppelvlakteorie van persepsie is nóg primêre nóg sekondêre eienskappe noodwendig gekoppel aan die werklikheid.<ref>{{Cite journal|last1=Hoffman|first1=Donald D.|last2=Singh|first2=Manish|last3=Prakash|first3=Chetan|date=1 Desember 2015|title=The Interface Theory of Perception|journal=Psychonomic Bulletin & Review|language=en|volume=22|issue=6|pages=1480–1506|doi=10.3758/s13423-015-0890-8|pmid=26384988|issn=1531-5320|doi-access=free}}</ref> ===Bewuste realisme=== Bewuste realisme word beskryf as 'n nie-fisialistiese monisme wat beweer dat bewussyn die primêre realiteit is en dat die fisiese wêreld daaruit ontstaan. Die objektiewe wêreld bestaan uit bewuste agente en hul ervarings. "Wat in die objektiewe wêreld bestaan, onafhanklik van my persepsies, is 'n wêreld van bewuste agente, nie 'n wêreld van onbewuste deeltjies en velde nie. Daardie deeltjies en velde is ikone in die MGK's van bewuste agente, maar is nie self fundamentele inwoners van die objektiewe wêreld nie. Bewussyn is fundamenteel."<ref>{{Cite journal|last=Hoffman|first=Donald|date=2008|title=Conscious Realism and the Mind-Body Problem|url=https://philpapers.org/rec/HOFCRA|journal=Mind and Matter|volume=6|issue=1|pages=87–121}} [http://www.cogsci.uci.edu/~ddhoff/ConsciousRealism2.pdf ConsciousRealism2 at cogsci.uci.edu]</ref>{{sfn|Hoffman|2015}} ===Persepsie van die fisiese wêreld is 'n neweproduk van bewussyn=== Saam vorm MGK-teorie en Bewuste Realisme die grondslag vir 'n algehele teorie dat die fisiese wêreld nie objektief is nie, maar 'n epiverskynsel (sekondêre verskynsel) wat deur bewussyn veroorsaak word. Hoffman het gesê dat 'n vorm van werklikheid mag bestaan, maar heeltemal anders mag wees as die werklikheid wat ons breine modelleer en waarneem.<ref>{{Cite web|title=#178 - The Reality Illusion|url=https://www.samharris.org/podcasts/making-sense-episodes/178-reality-illusion|access-date=24 Desember 2021|website=Sam Harris}}</ref> Die werklikheid mag nie uit ruimte-tyd en fisiese voorwerpe bestaan nie.{{sfn|Hoffman|2015}} Deur te veronderstel dat bewussyn fundamenteel is, bied Hoffman 'n moontlike oplossing vir die moeilike probleem van bewussyn, wat worstel met die idee waarom ons bewuste onmiddellike ervarings het, en hoe bewuste wesens uit skynbaar nie-bewuste materie kan ontstaan. Hoffman voer aan dat bewussyn meer fundamenteel is as die voorwerpe en patrone wat deur bewussyn waargeneem word.<ref>{{YouTube|id=ZKoowV2i--U|title=The Hard Problem of Consciousness {{!}} Donald Hoffman}}</ref> Ons het bewuste ervarings omdat bewussyn as 'n fundamentele aspek van die werklikheid gestel word. Die probleem van hoe bewuste wesens uit skynbaar nie-bewuste materie ontstaan, word ook aangespreek omdat dit die idee van nie-bewuste materie verander. Persepsies van nie-bewuste materie is blote neweprodukte van bewussyn en weerspieël nie noodwendig die werklikheid nie. Dit beteken dat die oorsaaklike idee van nie-bewussynde materie wat tot bewuste wesens ontwikkel, oop vir twyfel is. ===Implikasies van evolusie=== Hoffman voer aan dat natuurlike seleksie noodwendig gerig is op fiksheidsvoordele en dat organismes interne modelle van die werklikheid ontwikkel wat hierdie fiksheidsvoordele verhoog. Dit beteken dat organismes 'n persepsie van die wêreld ontwikkel wat gerig is op fiksheid, en nie op die werklikheid nie. Dit het hom gelei om te argumenteer dat evolusie sensoriese stelsels in organismes ontwikkel het wat hoë fiksheid het, maar nie 'n korrekte persepsie van die werklikheid bied nie.{{sfn|Hoffman|2015}}{{sfn|Hoffman|2019}} ==Boeke== *''Observer Mechanics: A Formal Theory of Perception'' (1989) *''Visual Intelligence: How We Create What We See'' (1998) *''Automotive Lighting and Human Vision'' (2005) *''The Case Against Reality: How Evolution Hid the Truth from Our Eyes'' (2019) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hoffman, Donald}} [[Kategorie:Akademici]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] emcs2v025t8igqifxgstqh979r9gpfi 0 452707 2892555 2855572 2026-04-10T20:31:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892555 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hugo de Garis | bynaam = | beeld = Hugo de Garis.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Hugo de Garis in 2006 | geboortenaam = Hugo de Garis | geboortedatum = [[1947]] | geboorteplek = [[Sydney]], [[Australië]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Australië}} | beroep = [[Kunsmatige intelligensie]]-navorser | ander = | bekend = ''The Artilect War: Cosmists vs. Terrans: A Bitter Controversy Concerning Whether Humanity Should Build Godlike Massively Intelligent Machines'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hugo de Garis''' (gebore [[1947]]) is 'n Australiese afgetrede navorser in die subveld van [[kunsmatige intelligensie]]] (KI) bekend as ontwikkelbare hardeware. In die 1990's en vroeë 2000's het hy navorsing gedoen oor die gebruik van genetiese [[algoritme]]s om kunsmatige [[neurale netwerk]]e te ontwikkel deur driedimensionele sellulêre outomate binne veldprogrammeerbare hek-skikkings te gebruik.<ref name="degaris96">{{cite book | last=de Garis | first=Hugo | title=Towards Evolvable Hardware | chapter=CAM-Brain the evolutionary engineering of a billion neuron artificial brain by 2001 which grows/evolves at electronic speeds inside a cellular automata machine (CAM) | series=Lecture Notes in Computer Science | publisher=Springer Berlin Heidelberg | publication-place=Berlin, Heidelberg | volume=1062 | date=1996 | isbn=978-3-540-61093-9 | doi=10.1007/3-540-61093-6_4 | pages=76–98 | quote = 'n Mens kan planetoïde-grootte asteroïdes gebruik om enorme 3D-breinagtige rekenaars te bou wat tien bevat om 40 komponente met een bis per atoom aan te dryf. Laat in die 21ste eeu voorspel die outeur dus dat mense gekonfronteer sal word met die "artelekt" (kunsmatige intellek) met 'n brein wat verreweg beter is as die menslike brein met sy patetiese triljoen neurone.}}</ref> Hy het geskryf oor sy mening oor 'n komende [[oorlog]]] tussen die ondersteuners en teenstanders van intelligente masjiene, met die potensiaal vir die uitskakeling van die mensdom deur kunsmatige [[superintelligensie]].<ref name="v072">{{cite magazine | last=Coale | first=Kristi | title=The Architect of Man's Demise | magazine=WIRED | date=1997-08-28 | url=https://www.wired.com/1997/08/the-architect-of-mans-demise/ | access-date=2025-03-01}}</ref> ==Loopbaan== De Garis het oorspronklik teoretiese [[fisika]] gestudeer, maar hy het hierdie veld laat vaar ten gunste van kunsmatige intelligensie. In 1992 het hy sy PhD aan die Université Libre de Bruxelles, [[België]], ontvang. Van 1993 tot 2000 was de Garis 'n navorser by die Advanced Telecommunications Research Institute International in Kansai Science City, [[Japan]]. By ATR se Human Information Processing Research Laboratories (ATR-HIP) het hy ten doel gehad om teen die jaar 2001 'n kunsmatige brein van 'n miljard neurone te skep wat hy 'n "sellulêre outomaatmasjienbrein" (CAM-brein) genoem het. Hy het voorspel dat CAM-breine onbepaald kon skaal en gebruik kon word om breinagtige rekenaars so groot soos [[asteroïde]]s te skep.<ref name="degaris96"/><ref>{{cite web | author = BBC News | author-link = BBC News | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/250343.stm | title = Best brain boosts artificial life | date = 7 Januarie 1999 | access-date = 5 Januarie 2010 | archive-date = 19 September 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070919133638/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/250343.stm | url-status = live }}</ref> De Garis het in 2000 na Starlab in Brussel verhuis, en die HIP-laboratorium is in Februarie 2001 gesluit.<ref>{{cite web | url=http://www.hip.atr.co.jp/ | title=HIP World Wide Web Server | quote= Die projek van ATR Human Information Processing Research Laboratories (ATR-HIP) is op 28 Februarie 2001 afgesluit.| url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20060706083452/http://www.hip.atr.co.jp/ | archive-date=6 Julie 2006}}</ref> Starlab het in 2001 bankrot gegaan. De Garis het sy laaste "CAM-Brain"-navorsingsartikel in 2002 gepubliseer. <ref>{{cite journal | title=The CAM-Brain Machine (CBM): an FPGA-based hardware tool that evolves a 1000 neuron-net circuit module in seconds and updates a 75&nbsp;million neuron artificial brain for real-time robot control |author1=Hugo de Garis |author2=Michael Korkin | journal=Neurocomputing | volume=42 | year=2002 | pages=35–68 | url=http://citeseer.ist.psu.edu/rd/40250453%2C404160%2C1%2C0.25%2CDownload/http://citeseer.ist.psu.edu/cache/papers/cs/19599/http:zSzzSzfoobar.starlab.netzSz%7EdegariszSzpaperszSzmyjrnl.pdf/degaris02cambrain.pdf | doi=10.1016/S0925-2312(01)00593-8 | issue=1–4|citeseerx=10.1.1.29.400 }}</ref> Hy was van 2001 tot 2006 medeprofessor in [[rekenaarwetenskap]] aan die Utah Staatsuniversiteit. Vanaf Junie 2006 was hy deel van die adviesraad van Novamente, 'n kommersiële maatskappy wat daarop gemik was om [[kunsmatige algemene intelligensie]] te skep. Na 2006 was hy 'n professor aan die Xiamen Universiteit en die Wuhan Universiteit waar hy teoretiese fisika en rekenaarwetenskap doseer het. In 2008 het hy 'n toelaag van 3 miljoen Chinese yuan (ongeveer $436,000) ontvang om 'n kunsmatige brein vir China te bou as deel van die Brain Builder Group aan die Wuhan Universiteit.<ref>{{Citation | archive-date=2016-03-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303203908/https://www.agiri.org/docs/China-BrainProject.pdf | publisher=Artificial General Intelligence Research Institute | quote=Prof. Hugo de Garis has recently received a 3&nbsp;million RMB, 4-year grant to build China's first artificial brain, starting in 2008 | title=The China-Brain Project : Building China's Artificial Brain using an Evolved Neural Net Module Approach | url-status=dead | url=http://www.agiri.org/docs/China-BrainProject.pdf | year=2008 }}</ref> Hy het op die redaksie van Engineering Letters gedien.<ref name="q373">{{cite web | title=Welcome to Engineering Letters (IAENG) | website=Engineering Letters | url=https://www.engineeringletters.com/editorial_board.html | access-date=2025-03-01}}</ref> De Garis het laat in 2010 afgetree.<ref>{{ Cite web | access-date=2010-12-29 | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725172837/http://www.ciseng.org/cite2010/ShowOrganizerDetails.aspx?personID=1214 | title=CITE2010_OrganizingCommittee Information | url-status=dead | url=http://www.ciseng.org/cite2010/ShowOrganizerDetails.aspx?personID=1214 }}</ref> ==Oortuigings== Tydens sy werk aan CAM-Brain het De Garis in die openbaar begin om kommer uit te spreek oor die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële risiko van kunsmatige intelligensie]].<ref name="degaris96" /><ref name="v072" /><ref name="l369">{{cite magazine | last=Simpson | first=Roderick | title=The Brain Builder | magazine=WIRED | date=1997-12-01 | url=https://www.wired.com/1997/12/degaris/ | access-date=2025-03-04 | archive-date=10 Mei 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230510194550/https://www.wired.com/1997/12/degaris/ | url-status=live }}</ref> In 2005 het hy die boek ''The Artilect War: Cosmists vs. Terrans: A Bitter Controversy Concerning Whether Humanity Should Build Godlike Massively Intelligent Machines'' gepubliseer.<ref name="aw">{{cite book | first=Hugo |last=de Garis | title=The Artilect War: Cosmists Vs. Terrans: A Bitter Controversy Concerning Whether Humanity Should Build Godlike Massively Intelligent Machines | isbn=978-0-88280-154-4 | year=2005 | publisher=ETC Publications | location=Palm Springs, CA}}</ref> In sy boek voorspel De Garis dat teen die einde van die 21ste eeu kunsmatige superintelligensies, wat hy "kunsmatige intellekte" of "artelekte" noem, hegemonie oor die [[Aarde]] sal dreig. Hy voorsien 'n groot oorlog tussen ondersteuners van artelekte en hul teenstanders, wat miljarde sterftes tot gevolg sal hê.<ref name="aw"/>{{Rp|234}}<ref>{{cite web | date=3 September 2007 | url=http://www.machineslikeus.com/cms/interview-hugo-de-garis.html | title=Machines Like Us interviews: Hugo de Garis | quote= gigadeath – die kenmerkende aantal mense wat in enige groot oorlog in die laat 21ste eeu sou sterf, as mens die grafiek van die aantal mense wat in groot oorloë oor die afgelope 2 eeue gesterf het, opwaarts ekstrapoleer | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20071007081149/http://www.machineslikeus.com/cms/interview-hugo-de-garis.html | archive-date=7 Oktober 2007}}</ref><ref name=artiwar>{{cite web|last1=de Garis|first1=Hugo|title=The Artilect War - Cosmists vs. Terrans|url=http://agi-conf.org/2008/artilectwar.pdf|website=agi-conf.org|access-date=14 Junie 2015|archive-date=24 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724181906/http://agi-conf.org/2008/artilectwar.pdf|url-status=live}}</ref> Die ondersteuners noem hy "Kosmiste", wat artelekte sal ondersteun wat hulle verwag om die heelal te koloniseer en die Aarde en mense aan 'n vroeër of later uitsterwing te laat. Die teenstanders, "Terrans", sal fokus op die lot van die Aarde en sy inwoners, en die eksistensiële risiko wat artelekte inhou. Verskille tussen die twee groepe sal onversoenbaar wees, wat tot oorlog sal lei. Hy voorspel ook 'n derde groep, "Cyborgs", wat daarna streef om self artelekte te word deur hul eie menslike breine te verander, eerder as om in veroudering te verval.<ref name=artiwar/> Alhoewel de Garis argumente ten gunste van elke kant deur die boek maak, kom hy tot die gevolgtrekking dat hy 'n Kosmis is.<ref name="v072" /> Professor in godsdiensstudies, Robert M. Geraci, beskryf die “Artilect-oorlog” as 'n godsdienstige apokaliptiese scenario.<ref name="x402">{{cite book | last=Geraci | first=Robert M. | title=Apocalyptic AI | publisher=Oxford University Press | date=2010-03-05 | isbn=978-0-19-988941-9 | page=23, 163}}</ref> ==Skryfwerk== *de Garis, Hugo (28 Februarie 2005). ''The Artilect War: Cosmists vs. Terrans: A Bitter Controversy Concerning Whether Humanity Should Build Godlike Massively Intelligent Machines''. ETC Publications. bl. 254. {{ISBN|978-0-88280-153-7}}. *de Garis, Hugo (18 Maart 2010). ''Multis and Monos : What the Multicultured Can Teach the Monocultured : Towards the Creation of a Global State.'' ETC Publications. bl. 514. {{ISBN|978-0-88280-162-9}}. *de Garis, Hugo (November 2010). ''Artificial Brains : An Evolved Neural Net Module Approach.'' ''World Scientific''. bl. 400. {{ISBN|978-981-4304-28-3}}. ==Evaluasie== Hugo de Garis is 'n randstem, maar steeds belangrik in die debat oor die toekoms van KI. Hy is meer 'n tegnologiefilosoof of [[futuris]] as 'n konvensionele wetenskaplike. Sy idees is waardevol as denkeksperimente, wat die grense van [[Etiek|etiese]] en [[Strategie|strategiese]] denke rondom KI beïnvloed. Die idees moet egter krities gelees word, dit is nie as voorspellings nie, maar eerder waarskuwings en provokasies wat ontwerp is om ernstige bespreking te stimuleer oor die pad waarop die mensdom is. == Verwysings == {{verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Garis, Hugo}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 9l2cufwlfbmchf7ubetzwvqobee882k 0 453445 2892492 2835544 2026-04-10T19:27:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892492 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Freeman Dyson | image = Freeman Dyson (2005).jpg | caption = Freeman Dyson in 2005. | birth_date = {{Geboortedatum|1923|12|5}} | birth_place = Crowthore, [[Berkshire]] [[Verenigde Koninkryk]] | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|2020|2|28|1923|12|5}} | death_place = Plainsboro Township, [[New Jersey]], VSA | nationality = | citizenship = Verenigde Koninkryk<br />[[Verenigde State van Amerika|VSA]] | known_for = [[Astrofisika]]<br />kwantumveldteorie<br />gekondenseerde materie-fisika<br />[[kernfisika]]<br />Dyson se transformasie<br />[[Dyson-sfeer]]<br />Dyson-boom | alma_mater = Trinity College, Chambridge<br />Cornell-universiteit<br /> | awards = | signature = | spouse = | children = }} '''Freeman John Dyson''' FRS ([[15 Desember]] [[1923]] – [[28 Februarie]] [[2020]])<ref>George Dyson (Junie 2022). "''Freeman John Dyson. 15 December 1923—28 February 2020''". ''Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society''. 73: 197–226. doi:10.1098/RSBM.2021.0050. ISSN 0080-4606. Wikidata Q115731803</ref> was 'n Brits-Amerikaanse teoretiese [[Fisika|fisikus]] en [[wiskundige]] bekend vir sy werke in kwantumveldteorie, [[astrofisika]], ewekansige matrikse, wiskundige formulering van [[kwantummeganika]], gekondenseerde materie-fisika, [[kernfisika]] en [[ingenieurswese]].<ref name=brit>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/740688.stm | work=[[BBC News]] | title=Scientist wins $1m religion prize | date=9 Mei 2000 | access-date=28 Februarie 2020}}</ref> Hy was professor emeritus in die Instituut vir Gevorderde Studie in Princeton en 'n lid van die raad van borge van die ''Bulletin of the Atomic Scientists''.<ref name=thebulletin.org>{{Cite web |title=Board of Sponsors |work=Bulletin of the Atomic Scientists |access-date=30 Oktober 2020 |url= https://thebulletin.org/about-us/board-of-sponsors/ }}</ref> Dyson het verskeie konsepte ontwikkel wat sy naam dra, soos Dyson se transformasie, 'n fundamentele tegniek in additiewe [[getalteorie]],{{sfn|Nathanson|1996|p=42}} wat hy ontwikkel het as deel van sy bewys van Mann se stelling;{{sfn|Halberstam|Roth|1983|p=}} die Dyson-boom, 'n hipotetiese geneties gemanipuleerde plant wat in 'n [[komeet]] kan groei; die Dyson-reeks, 'n perturbatiewe reeks waar elke term deur Feynman-diagramme voorgestel word; die [[Dyson-sfeer]], 'n gedagte-eksperiment wat poog om te verduidelik hoe 'n ruimtevaardende beskawing aan sy energiebehoeftes sou voldoen met 'n hipotetiese megastruktuur wat 'n [[ster]] volledig omsluit en 'n groot persentasie van sy kraglewering vasvang; en Dyson se ewige intelligensie, 'n manier waarop 'n onsterflike samelewing van intelligente wesens in 'n oop [[heelal]] die vooruitsig van die hittedood van die heelal kon ontsnap deur subjektiewe tyd tot oneindig te verleng terwyl slegs 'n eindige hoeveelheid energie verbruik word. Dyson het nie saamgestem met die wetenskaplike konsensus oor [[klimaatsverandering]] nie. Hy het geglo dat sommige van die gevolge van verhoogde [[Koolstofdioksied|CO₂]]-vlakke gunstig is en nie deur klimaatwetenskaplikes in ag geneem word nie, soos verhoogde [[landbou]]-opbrengs, en verder dat die positiewe voordele van CO₂ waarskynlik swaarder weeg as die negatiewe gevolge.{{sfn|Dawidoff|2009}}<ref name=CTM27>{{YouTube|id=-mmI6DorL_Y |title=Freeman Dyson – Conversations That Matter Ep. 27}}. A more widely viewed ^{[401,107 views as of Sept. 1, 2022]} copy (also on [[YouTube]]) of this video (which might be an identical video file) can be found [https://www.youtube.com/watch?v=BQHhDxRuTkI here].</ref>{{sfn|Connor|2011}} Hy was skepties oor die simulasiemodelle wat gebruik word om klimaatsverandering te voorspel, en het aangevoer dat politieke pogings om die oorsake van klimaatsverandering te verminder, aflei van ander globale probleme wat prioriteit moet geniet. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dyson, Freeman}} [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse fisici]] [[Kategorie:Geboortes in 1923]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] 3sns0pkeemjwe9olrjped9s054fataj 0 453693 2892388 2884723 2026-04-10T18:24:17Z Jcb 223 2892388 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Stern Logo 2020.svg|240px|thumbnail|Die mashoof van die tydskrif ''Stern'', wat die dagboeke gekoop en die ontdekking gepubliseer het.]] Die '''Hitler-dagboeke''' ([[Duits]]: ''Hitler-Tagebücher'') was ’n reeks van sestig volumes joernale wat glo deur [[Adolf Hitler]] geskryf is, maar wat tussen 1981 en 1983 deur [[Konrad Kujau]] vervals is. Die dagboeke is in 1983 vir 9,3&nbsp;miljoen Duitse mark (DM) deur die [[Wes-Duitsland|Wes-Duitse]] nuustydskrif ''Stern'' gekoop, wat publisiteitsregte aan verskeie nuusorganisasies verkoop het. Een van die publikasies wat betrokke was, was ''The Sunday Times'', wat sy onafhanklike direkteur, die historikus Hugh Trevor-Roper, gevra het om die dagboeke se egtheid te bevestig. Hy het dit gedoen. By die nuuskonferensie om die publikasie van die dagboeke se ontdekking aan te kondig, het Trevor-Roper egter gesê hy het ná oorweging van mening verander. Ander historici het ook vrae oor hulle egtheid geopper. Streng forensiese ontleding, wat nie voorheen gedoen is nie, het vinnig bevestig die dagboeke is vervalsings. Kujau, wat in [[Oos-Duitsland]] gebore is en grootgeword het, het ’n geskiedenis van klein misdade en bedrog gehad. In die middel 1970’s het hy begin om Nazi-aandenkings te verkoop wat hy uit die Ooste gesmokkel het, maar hy het ontdek dat hy die pryse kon opstoot deur vervalste notas by te voeg om gewone aandenkings aan [[Nazi]]-leiers te koppel. Hy het begin om skilderye deur Hitler te vervals, asook ’n toenemende aantal notas, gedigte en briewe, totdat hy in die middel tot laat 1970’s sy eerste dagboek vervaardig het. Die Wes-Duitse joernalis by ''Stern'' wat die dagboeke “ontdek” en by die aankoop betrokke was, was Gerd Heidemann, wat ’n obsessie met die Nazi’s gehad het. Toe ''Stern'' die dagboeke begin koop, het Heidemann ’n aansienlike deel van die geld gesteel. Kujau en Heidemann het tyd in die tronk deurgebring vir hulle rolle in die bedrog, en verskeie koerantredakteurs het hulle poste verloor. Die verhaal van die skandaal het die basis gevorm vir die rolprente ''Selling Hitler'' (1991), die Duitse prent ''[[Schtonk!]]'' (1992) en die televisiereeks ''Faking Hitler'' (2021). ==Konrad Kujau== [[Konrad Kujau]] is in Löbau, [[Nazi-Duitsland]], gebore as een van ses kinders van Richard Kujau, ’n skoenmaker, en sy vrou, wat albei in 1933 by die [[Nazi-party]] aangesluit het. Kujau se vroeë lewe was een van voortdurende armoede, en sy moeder was verplig om haar kinders vir tydperke in weeshuise te plaas. Die seun het grootgeword met geloof in die Nazi-ideale en het [[Adolf Hitler]] verafgod. Die seëviering van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] in 1945 en Hitler se selfmoord het nie sy entoesiasme vir die Nazi-saak getemper nie. [[Beeld:Kujau wiki.jpg|thumb|180px|Kujau in 1992.]] Hy het ’n reeks eenvoudige werke verrig en het tot in 1957 as kelner by die Löbau-jeugklub gewerk, toe ’n lasbrief vir sy inhegtenisneming uitgereik is in verband met die diefstal van ’n mikrofoon. In 1959 is hy beboet vir die steel van tabak; in 1960 is hy tot nege maande tronkstraf gevonnis nadat hy betrap is toe hy in ’n stoorkamer ingebreek het om konjak te steel; in 1961 het hy weer tyd in die tronk deurgebring nadat hy vyf kratte vrugte gesteel het. Ses maande later is hy weer gearresteer nadat hy in ’n geveg met sy werkgewer beland het terwyl hy as kok in ’n kroeg gewerk het.{{sfn|Harris|1991|p=106}} In 1961 het hy ’n verhouding begin met Edith Lieblang, een van die kelnerinne in die kroeg waar hy gewerk het. In 1970 het Kujau sy familie in Oos-Duitsland besoek en ontdek dat baie van die plaaslike inwoners Nazi-aandenkings besit het, ten spyte van die wette van die Kommunistiese regering. Kujau het ’n geleentheid gesien om die materiaal goedkoop op die swartmark te koop en dit in die [[Weste]] teen 'n wins te verkoop, omdat die aanvraag na sulke items daar toegeneem het.{{sfn|Hamilton|1991|p=9}} In 1974 het hy ’n winkel gehuur waarin hy sy Nazi-aandenkings geplaas het. Kujau het dokumente begin vervaardig in die handskrif van [[Martin Bormann]], [[Rudolf Hess]], [[Heinrich Himmler]], [[Hermann Göring]] en [[Joseph Goebbels]]. In die middel- tot laat 1970’s het Kujau, ’n bekwame amateurkunstenaar, begin om skilderye te vervaardig wat hy voorgegee het deur Hitler geskilder is, wat self as jongman ’n amateurkunstenaar was.{{sfn|Hamilton|1991|p=13}} Die skilderye is dikwels vergesel van klein notas wat glo van Hitler afkomstig was, maar deur Kujau vervals is. Nadat hy sukses hiermee behaal het, het Kujau ambisieuser geraak en die teks van albei dele van ''[[Mein Kampf]]'' met die hand gekopieer, selfs al is die oorspronklikes op ’n tikmasjien voltooi. Kujau het ook ’n inleiding tot ’n derde volume van die werk vervaardig. Hy het dié manuskripte verkoop aan een van sy gereelde kliënte, Fritz Stiefel, ’n versamelaar van Nazi-memorabilia.{{sfn|Harris|1991|p=115–16}} Kujau het ook begin om ’n reeks oorlogsgedigte deur Hitler te vervals, wat so amateuragtig was dat Kujau later erken het "’n 14-jarige versamelaar sou dit as ’n vervalsing herken het".{{sfn|Hamilton|1991|p=17}} ==Gerd Heidemann== Gerd Heidemann is in 1931 in [[Hamburg]] gebore. Sy ouers was apolities, maar Heidemann het, soos baie ander jong seuns, by die ''Hitlerjugend'' (Hitlerjeug) aangesluit. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is hy as 'n elektrisiën opgelei en het hy begin foto's neem. Hy het 'n vryskutfotograaf vir die Deutsche Presse-Agentur en Keystone-nuusagentskappe geword. In 1951 is sy eerste werk in'' Stern'' gepubliseer en vier jaar later het hy as 'n voltydse lid van die tydskrif se personeel aangesluit.{{sfn|Hamilton|1991|p=25}}{{sfn|Harris|1991|p=59}} Van 1961 af het hy oorloë en vyandelikhede in [[Afrika]] en die [[Midde-Ooste]] gedek en obsessief geraak oor die konflikte en ander stories waaraan hy gewerk het. Hoewel hy 'n uitstekende navorser was (sy kollegas het hom die Spoorhond, ''der Spürhund'', genoem), het hy nie geweet wanneer om op te hou navors nie. Die uiteinde was dat ander skrywers stories vir hom moes klaarmaak uit stapels aantekeninge.{{sfn|Harris|1991|pp=60–62}} ==''Stern'', ''The Sunday Times'' en ''Newsweek''== [[Beeld:Rupert Murdoch - WEF Davos 2007.jpg|180px|thumb|Rupert Murdoch, eienaar van ''The Sunday Times'', in 2007.]] '' Stern'' (Duits vir "Ster") is 'n Duitse weeklikse nuustydskrif in Hamburg wat in 1948 gestig is om oor skandes, skinderstories en mense te skryf.{{sfn|Harris|1991|pp=59–60}} Dit was bekend vir sy ondersoekende joernalistiek.{{sfn|Esser|Hartung|2004|p=1063}} Van 1981 af het'' Stern'' drie redakteurs gehad: Peter Koch, Rolf Gillhausen en Felix Schmidt. ''The Sunday Times'' is 'n Britse nasionale [[koerant]], die Sondagsusterskoerant van ''[[The Times]]''. In 1968 was die koerant betrokke in 'n onderhandeling om die Mussolini-dagboeke te koop, maar dit was op die ou end vervalsings.<ref name="Obs: Musso diares">{{cite news|last1=Foley|first1=Charles|title='Forgery? Mussolini inspired me'|work=The Observer|date=25 February 1968|location=Londen|page=4}}</ref> In 1981 het Rupert Murdoch, wat verskeie ander koerante in [[Australië]], [[Nieu-Seeland]] en die [[VK]] besit het, Times Newspapers Ltd gekoop wat beide ''The Times'' en ''The Sunday Times'' besit het.{{sfn|Tuccille|1989|pp=42, 81}} Murdoch het Frank Giles aangestel as redakteur van die Sondagkoerant.{{sfn|Harris|1991|p=11}} ''[[Newsweek]]'', 'n Amerikaanse weeklikse nuustydskrif, is in 1933 gestig. In 1982 is die joernalis William Broyles as hoofredakteur aangestel, terwyl die redakteur Maynard Parker was.{{sfn|Blanchard|2013|p=431}}{{sfn|Harless|1985|p=152}} ==Vervaardiging en verkope van die dagboeke== ===Vevaardiging=== Dit is onduidelik wanneer Kujau sy eerste Hitler-dagboek vervaardig het. Stiefel sê Kujau het hom in 1975 ’n dagboek aan hom geleen. Schulze meen die datum is 1976, terwyl Kujau sê hy het in 1978 begin. Hy het een van ’n stapel notaboeke gebruik wat hy goedkoop in Oos-Berlyn gekoop het, en per abuis die letters FH (in plaas van AH) in [[goud]] voorop geplaas; hierdie letters uit Hongkong is in ’n afdelingswinkel gekoop en was van plastiek. Om dit eg te laat lyk, het hy die swart lint van ’n werklike [[SS]]-dokument gevat en dit met ’n Duitse wasseël aan die omslag vasgemaak. Vir die ink het hy twee bottels Pelikan-ink gekoop, een swart en een blou, en die twee saam met water gemeng sodat dit makliker kon vloei uit die goedkoop moderne pen waarmee hy geskryf het. Kujau het ’n maand lank geoefen om in die ou Duitse Gotiese skrif te skryf waarin Hitler self geskryf het. Kujau het dit aan Stiefel gewys, wat beïndruk was met die werk en dit wou koop, maar toe die vervalser weier om dit te verkoop, het hy gevra om dit te leen. Die versoek is toegestaan.{{sfn|Hamilton|1991|pp=19–20}}{{sfn|Harris|1991|p=117}} [[Beeld:FH AH Hitlers Diaries 01.svg|thumb|180px|Die voorletters wat Kujau per ongeluk op die omslag gebruik het, was FH (bo) in plaas van AH (onder). Albei stelle is van die Engravers Old English font.]] In Junie 1979 het Stiefel ’n voormalige Nazi-partyargivaris, August Priesack, gevra om die egtheid van die dagboek te verifieer, wat hy toe gedoen het. Priesack het die dagboek aan Eberhard Jäckel van die Universiteit van Stuttgart gewys, wat dit ook as eg beskou het. Nuus van die dagboek se bestaan het gou begin versprei na versamelaars van Hitler-aandenkings.{{sfn|Hamilton|1991|pp=21–22}} Teen die einde van 1979 het Jakob Tiefenthaeler, 'n versamelaar van Nazi-aandenkings en voormalige lid van die SS, Heidemann gekontak en gesê Stiefel het hom deur sy versameling geneem, wat ’n Hitler-dagboek ingesluit het – die enigste een wat Kujau tot op daardie punt vervals het.{{sfn|Harris|1991|pp=84–85}} Volgens Hamilton het “die ontdekking Heidemann byna tot waansin gedryf”, en hy het hom aggressief begin beywer vir wat ’n joernalistieke scoop sou wees.{{sfn|Hamilton|1991|p=28}} Stiefel het die dagboek in Januarie 1980 aan Heidemann in Stuttgart gewys en gesê dit kom uit ’n vliegtuigongeluk in Oos-Duitsland, hoewel hy geweier het om die joernalis die naam van sy bron te vertel. Die versamelaar het met Kujau gepraat om te sien of hy bereid sou wees om Heidemann te ontmoet, maar die vervalser het byna ’n jaar lank herhaaldelik Heidemann se versoeke geweier.{{sfn|Hamilton|1991|pp=28–29}} Heidemann het na die ''Stern''-kantore teruggekeer en met sy redakteur gepraat, maar dié het geweier om die moontlike storie met hom te bespreek en hom aangesê om aan ander artikels te werk. Die enigste persoon wat belanggestel het, was Thomas Walde, hoof van eietydse geskiedenis van die tydskrif, wat saam met Heidemann gewerk het om die bron van die dagboeke te vind. Hulle soektogte na Kujau was vrugteloos. In Januarie 1981 het Tiefenthaeler vir Heidemann Kujau se telefoonnommer gegee en gesê hy moet vra na "mnr. Fischer", een van Kujau se aliasse. Tydens die daaropvolgende telefoonoproep het Kujau aan Heidemann gesê daar is 27 volumes van Hitler se dagboeke, asook die oorspronklike manuskrip van die ongepubliseerde derde volume van ''Mein Kampf'', ’n opera deur die jong Hitler getiteld ''Wieland der Schmied'', talle briewe en ongepubliseerde dokumente, en verskeie van Hitler se skilderye – die meeste steeds in Oos-Duitsland. Heidemann het DM2&nbsp;miljoen vir die hele versameling aangebied en geheimhouding gewaarborg totdat alles oor die grens gebring is. Hoewel die twee nie op ’n finale ooreenkoms besluit het nie, het hulle volgens Harris ooreengekom op “die grondslag van ’n ooreenkoms”; Kujau se voorwaarde was dat hy slegs direk met Heidemann sou onderhandel as ’n manier om ander lede van ''Stern'' van die storie af weg te hou.{{sfn|Hamilton|1991|p=33}}{{sfn|Harris|1991|pp=97–99}} Heidemann en Walde het ’n vooruitsigstuk vir interne bespreking opgestel, waarin uiteengesit is wat beskikbaar was vir aankoop en wat dit sou kos. Die dokument, wat deur Heidemann onderteken is, het geëindig met ’n bedekte dreigement: "As ons maatskappy dink die risiko is te groot, stel ek voor dat ek ’n uitgewer in die Verenigde State nader wat die geld kan voorsien en verseker dat ons die Duitse publikasieregte kry." Die twee het die vooruitsigstuk nie aan iemand by ''Stern'' gewys nie, maar dit eerder aan Jan Hensmann en Manfred Fischer van Gruner + Jahr,'' Stern'' se moedermaatskappy, voorgelê; hulle het ook ’n deposito van DM200&nbsp;000 by die uitgewer versoek om die regte by Kujau te verseker. Ná ’n vergadering wat net langer as twee uur geduur het, en sonder om ’n deskundige of historikus te raadpleeg, is die deposito goedgekeur.{{sfn|Evans|1998|pp=48–49}}{{sfn|Harris|1991|pp=99–100}} Ná die vergadering het Heidemann dadelik met die depositogeld na Stuttgart gereis om Kujau te ontmoet.{{sfn|Hamilton|1991|pp=33–34}} ===Aankope=== By dié eerste ontmoeting op 28 Januarie 1981, wat meer as sewe uur geduur het, het Heidemann vir Kujau ’n deposito van slegs DM100&nbsp;000 aangebied om die ooreenkoms te beklink, wat Kujau nie aanvaar het nie. By ’n tweede ontmoeting die volgende dag het die verslaggewer ’n bykomende lokmiddel onthul wat hy saamgebring het: ’n uniform wat hy gesê het aan Göring behoort het. Kujau het voorlopig ingestem om die dagboeke te voorsien en aan Heidemann gesê dat hy hom sou bel sodra hy dit kon reël om dit uit Oos-Duitsland te ontvang. As teken van goeie trou het Heidemann die uniform aan die vervalser geleen, om saam met sy versameling van ander uniforms van die top-Nazi’s uit te stal; op sy beurt het Kujau vir die joernalis ’n skildery gegee wat glo deur Hitler gemaak is. Beide die skildery en die uniform was vervalsings.{{sfn|Hamilton|1991|pp=34–35}}{{sfn|Harris|1991|pp=133–134}} [[Beeld:Eberhard Jäckel.jpg|thumb|links|180px|Eberhard Jäckel, die historikus wat aanvanklik gedink het Hitler se gedigte en dagboeke is eg, maar later van plan verander het.]] ’n Week later het Kujau vir Eberhard Jäckel en Alex Kuhn ontmoet in verband met die gedigte wat hy vervals en aan Stiefel verkoop het. Dit is in 1980 deur Jäckel en Kuhn gepubliseer, maar een historikus het daarop gewys dat een van die gedigte nie deur Hitler geskryf kon gewees het nie, aangesien dit deur die digter Herybert Menzel geskryf is.{{sfn|Hamilton|1991|pp=17–18}} Jäckel was bekommerd omdat die betrokke gedig vergesel is van ’n brief met 'n Nazi-partybriefhoof wat dit as ’n outentieke werk van Hitler gewaarborg het. Baie van die ander stukke in Stiefel se versameling is op soortgelyke wyse geverifieer, en dus het twyfel ook hieroor begin ontstaan. Kujau het hom onkundig gehou en gesê hy was net die middelman. Jäckel het Stiefel aangeraai om sy versameling forensies te laat ondersoek,{{sfn|Harris|1991|pp=135–136}} en 26 verdagte gedigte aan die Hamburgse aanklaer oorgegee vir ondersoek. Gruner + Jahr het ook van die probleme met die gedigte geweet, en dat die bron Kujau was, maar hy het hulle verseker dat daardie bron elders in Oos-Duitsland was en niks met die dagboeke te doen gehad het nie, en hulle het met die transaksie voortgegaan.{{sfn|Hamilton|1991|pp=41–42}} Tien dae ná die ontmoeting met Jäckel en Kuhn het Kujau drie verdere dagboeke voorberei. Die inhoud is gekopieer uit ’n verskeidenheid boeke, koerante en tydskrifte oor Hitler se lewe. Die belangrikste hiervan was die tweedelige werk van die historikus Max Domarus, ''Hitler: Reden und Proklamationen, 1932-45'' ("Hitler: Toesprake en Afkondigings, 1932-'45"), wat Hitler se daaglikse aktiwiteite weergee. Kujau het begin werk volgens ’n skedule om drie dagboeke per maand te vervaardig. Op 17 Februarie 1981 het Kujau na Stuttgart gevlieg en vir Heidemann die drie onlangs voorbereide dagboeke gegee, waarvoor Heidemann hom DM35&nbsp;000 betaal het. Dit was baie minder as die DM120&nbsp;000 DM wat by die eerste ontmoeting aan Kujau belowe is, waarvan Heidemann ook ’n 10% kommissie sou neem. Die kleiner bedrag is verduidelik as ’n noodsaak om ’n "deskundige mening" oor die egtheid van die dagboeke te kry, en die balans is later betaal.{{sfn|Hamilton|1991|pp=36, 44}} Die volgende dag het die verslaggewer die dagboeke aan Gruner + Jahr oorhandig. In die daaropvolgende vergadering het Heidemann en Walde weer eens op geheimhouding aangedring om seker te maak dat hulle al die dagboeke kon bekom; daar is ooreengekom dat selfs die redakteurs van ''Stern'' nie van die ontdekking moes weet nie. Belangriker nog, daar is besluit dat die materiaal nie deur ’n forensiese wetenskaplike of historikus ondersoek sou word totdat elke dagboek bekom is nie. Fischer het die maatskappy aan toekomstige aankope verbind deur onmiddellik DM1&nbsp;miljoen aan die projek toe te wys.{{sfn|Harris|1991|pp=137–139}} Die maatskappy het ook ’n toegewyde eenheid opgestel om die dagboeke te hanteer, in ’n anneks by die hoofkantoor van Gruner + Jahr. Die aflewering van die dagboeke het voortgeduur, alhoewel daar spanning tussen Heidemann en Kujau was, deels weens die joernalis se "oorheersende persoonlikheid en dubbele spel".{{sfn|Hamilton|1991|p=39}} Vanweë die aard van die transaksies is daar geen kwitansies deur Heidemann aan Gruner + Jahr voorsien nie, en die besigheid is op grond van vertroue gedoen. Teen einde Februarie 1981 is DM680&nbsp;000 vir die dagboeke betaal, waarvan net sowat die helfte deur Kujau ontvang is. Heidemann het die res in sy eie sak gesteek, en sodoende beide sy werkgewer en die vervalser bedrieg.{{sfn|Harris|1991|pp=147–149}} Nadat 12 dagboeke aan Gruner + Jahr afgelewer is, het Heidemann sy werkgewers ingelig dat die prys van DM85&nbsp;000 tot DM100&nbsp;000 per dagboek gestyg het; die rede wat Heidemann aangevoer het, was dat die Oos-Duitse generaal wat die dagboeke gesmokkel het nou meer mense moes omkoop. Die bykomende geld is deur Heidemann gehou. Die joernalis het begin om ’n uitspattige leefstyl met sy onwettige winste te lei. Die aankope van die dagboeke het deur middel tot laat 1981 voortgeduur: Gruner + Jahr het op 29 Julie DM345&nbsp;000 aan Heidemann gegee, en ’n verdere DM220&nbsp;000 ’n week later, wat die totaal op DM1,81&nbsp;miljoen sedert die begin van die jaar gebring het. Hierdie bedrag het 18 dagboeke vir die maatskappy aangekoop. Gerd Schulte-Hillen, die nuwe besturende direkteur, het ’n magtiging onderteken vir nog DM1&nbsp;miljoen vir toekomstige aankope.{{sfn|Harris|1991|pp=165–166}} Net meer as twee weke later het hy ’n verdere magtiging vir DM600&nbsp;000 onderteken nadat Heidemann hom vertel het die koste van die dagboeke het nou tot DM200&nbsp;000 elk gestyg; Heidemann het ook die nuus deurgegee dat daar meer as 27 dagboeke was.{{sfn|Harris|1991|pp=133–134}} In middel Desember 1982 was die skrywer en toekomstige [[Holocaust]]-ontkenner David Irving ook betrokke by die opsporing van die bestaan van dagboeke wat deur Hitler geskryf is. Priesack het vroeër vir Irving vertel van die bestaan van een van die dagboeke by ’n versamelaar in Stuttgart. Tydens ’n besoek aan Priesack om sy versameling Nazi-dokumente te beoordeel, het Irving Priesack se fotokopieë ondersoek en verskeie probleme gesien, insluitend spelfoute en die verandering in skryfstyl tussen sekere woorde.{{sfn|Harris|1991|pp=220–222}} ==Aanvanklike verifikasie; pryse vir regte== In April 1982 het Walde en Heidemann vir Josef Henke en Klaus Oldenhage van die Duitse Federale Argief en Max Frei-Sulzer, voormalige hoof van die forensiese afdeling van die Zürich-polisie, gekontak vir hulp om die dagboeke te verifieer. Hulle het nie die dagboeke spesifiek genoem nie, maar in die algemeen na nuwe materiaal verwys. Hulle het ook nie vir die forensiese spesialiste ’n hele dagboek gegee nie, maar net een bladsy verwyder. Vir vergelykingsdoeleindes het hulle ook ander voorbeelde van Hitler se skryfwerk aan die kenners verskaf; dit was uit Heidemann se eie versameling en is ook deur Kujau vervals. Binne ’n paar dae het Walde nog dokumente vir vergelyking voorsien: alles Kujau-vervalsings.{{sfn|Harris|1991|pp=173–174, 178–179}} Walde het toe na die VSA gevlieg en Ordway Hilton, nog ’n forensiese deskundige, gekontrakteer. Nie een van die betrokke persone was kundiges in die ondersoek van Nazi-dokumente nie, en Hilton kon nie Duits lees nie. ''Stern'' se bestuur was te vasgevang in hulle geheimsinnige benadering om openlik oor hulle bron te wees, of om die kenners ’n volledige dagboek te gee, wat tot ’n deegliker ondersoek van breër materiaal sou gelei het.{{sfn|Harris|1991|p=181}} Uit die monsters wat voorsien is, het die kenners tot die gevolgtrekking gekom dat die handskrif eg is. Hilton het later berig “daar is net geen twyfel nie” dat albei dokumente wat hy gehad het, deur dieselfde persoon geskryf is, wat hy aanvaar het Hitler was.<ref name="NW: Genuine?"> {{cite news|last1=Beck|first1=Melinda|last2=Westerman|first2=Maks|last3=Smith|first3=Vern E.|last4=Malamud|first4=Phyllis|title=Hitler's Secret Diaries; Are They Genuine?|work=Newsweek|date=2 May 1983|page=54}}</ref> Die aankoop van die dagboeke het voortgeduur, en teen Junie 1982 het Gruner + Jahr oor 35 volumes beskik.{{sfn|Harris|1991|p=205}} Vroeg in 1983 het die maatskappy besluit om ’n publikasiedatum vir die dagboeke te begin bepaal. Om wye leserskap en die maksimum opbrengste te verseker, het ''Stern'' ’n prospektus aan potensieel belangstellende partye uitgereik: ''Newsweek'', ''[[Time (tydskrif)|Time]]'', ''Paris Match'' en ’n sindikaat van koerante in Murdoch se besit.{{sfn|Hamilton|1991|p=48}} ''Stern'' het ’n groot kluis in ’n Switserse bank gehuur. Hulle het die spasie met Nazi-aandenkings gevul en verskeie briewe en manuskripte uitgestal.{{sfn|Hamilton|1991|pp=52–53}} Die eerste historikus wat die dagboeke ondersoek het, was Hugh Trevor-Roper, wat versigtig was, maar beïndruk met die volume dokumente voor hom.{{sfn|Harris|1991|p=258}} Namate die agtergrond van die verkryging van die dokumennte aan hom verduidelik is, het hy minder twyfelagtig geword; hy is valslik meegedeel dat die papier chemies getoets is en getoon het dat dit vooroorlogs was, en hy is ook meegedeel dat ''Stern'' die identiteit van die [[Wehrmacht]]-offisier ken wat die dokumente uit die vliegtuig gered en dit sedertdien geberg het.{{sfn|Harris|1991|pp=259–260}} Teen die einde van die vergadering was hy oortuig dat die dagboeke eg was, en het later gesê: “Wie, het ek myself gevra, sou 60 volumes vervals wanneer ses sy doel sou gedien het?”{{sfn|Williams|2015|p=24}} ===Onderhandelings oor pryse=== Die dag nadat Trevor-Roper sy mening oor die egtheid van die dokumente uitgespreek het, het Rupert Murdoch en sy onderhandelingspan in Zürich aangekom. ’n Ooreenkoms is voorlopig gesluit vir $2,5&nbsp;miljoen vir die Amerikaanse publiseringsregte, met ’n bykomende $750&nbsp;000 vir Britse en Statebond-regte. Terwyl die onderhandelings plaasgevind het, is die dagboeke deur Broyles en sy ''Newsweek''-span ondersoek. Ná lang onderhandelings is Broyles meegedeel dat die minimum prys wat ''Stern'' sou oorweeg $3&nbsp;miljoen is; die Amerikaners het huis toe gegaan en gesê hulle sal binne twee dae bel.{{sfn|Harris|1991|pp=265–266}} Toe Broyles die Duitsers kontak, het hy die bedrag aanvaar, onderhewig aan egtheidsbepaling deur hulle gekose deskundige, Gerhard Weinberg. Weinberg het na Zürich gereis en, soos Trevor-Roper, is hy beïndruk en gerusgestel deur die reeks items wat vertoon is; hy is ook deels oortuig deur Trevor-Roper se steun aan die dagboeke se egtheid.{{sfn|Harris|1991|pp=304–305}} Weinberg het opgemerk dat “die idee dat iemand honderde, selfs duisende bladsye handskrif sou vervals, moeilik is om te glo”.{{sfn|Hamilton|1991|p=57}} Hy het egter sommige voorbehoude gehad en gesê hy “sou gemakliker gevoel het as ’n Duitse deskundige oor die [[Derde Ryk]] wat reeds sy reputasie opgebou het, ingebring is om die materiaal te ondersoek”.<ref name="Weinberg"> {{cite news|last1=Weinberg|first1=Gerhard|title=A Scholar's Appraisal|page=57|url=https://archive.org/details/newsweek101maynewy/page/n5/mode/2up|work=Newsweek|date=2 May 1983}}</ref> Hy het ook verklaar dat “daar steeds ruimte is – hoe onwaarskynlik ook al – om te vermoed dat die hele saak ’n klug is. ’n Duidelike motief sou geld wees. Nog een sou ’n poging wees om Hitler te rehabiliteer”.<ref name="Weinberg" /> ''Newsweek'' het Hensmann se aanbod mondelings aanvaar en hy het op sy beurt vir Murdoch ingelig, wat die opsie gekry het om sy bod te verhoog. Murdoch was woedend, aangesien hy die handdrukooreenkoms in Zürich as finaal beskou het.{{sfn|Harris|1991|p=269}} Op 15 April 1983 het Murdoch, saam met Mark Edmiston, die president van ''Newsweek'', Schulte-Hillen ontmoet, wat onverwags en sonder verduideliking teruggegaan het op al die vorige mondelinge, en dus volgens hom niebindende, ooreenkomste en gesê het dat die prys nou $4,25 miljoen was. Murdoch en Edmiston het geweier om tot die nuwe prys in te stem en altwee het vertrek. Die bestuurders van ''Stern'' het ’n tweede ooreenkoms met Murdoch gesluit, wat die prys afgedwing het en die Amerikaanse regte op $800&nbsp;000 bepaal het, asook $400&nbsp;000 vir die Britse en Australiese regte. Verdere ooreenkomste is in Frankryk gesluit met ''Paris Match'' vir $400&nbsp;000; in Spanje vir $150&nbsp;000; in Nederland vir $125&nbsp;000; in Noorweë vir $50&nbsp;000 en in Italië vir $50&nbsp;000.{{sfn|Hamilton|1991|p=58}} ==Die'' Stern''-nuuskonferensie== [[Beeld:Hugh Trevor-Roper (1975).jpg|thumb|180px|Die Britse historikus Hugh Trevor-Roper het aanvanklik gesê die dagboeke is eg, maar dit daarna teruggetrek.]] Op 22 April 1983 het ’n nuusverklaring van ''Stern'' die bestaan van die dagboeke en hulle komende publikasie aangekondig; ’n nuuskonferensie is vir 25 April belê.{{sfn|Rentschler|2003|p=178}} Toe hy die nuus van ''Stern'' hoor, het Jäckel gesê hy is "uiters skepties" oor die dagboeke, terwyl sy mede-historikus Karl Dietrich Bracher van die Universiteit van Bonn ook gedink het hulle egtheid is onwaarskynlik. Irving het oproepe ontvang van internasionale nuusmaatskappye, en het almal ingelig dat die dagboeke vervals is.{{sfn|Harris|1991|pp=305–306}} Ook die voormalige Duitse kanselier [[Helmut Schmidt]] het gesê hy kan nie glo die dagboeke is eg nie.<ref name="PPG: Schmidt" /> Die volgende dag het ''The Times'' berig dat sy Sondagsusterskoerant die publikasieregte vir die VK bekom het; die uitgawe het ook ’n uitgebreide stuk deur Trevor-Roper ingehad met sy mening oor die egtheid en belangrikheid van die ontdekking. Teen dié tyd het die historikus toenemende twyfel oor die dagboeke gehad. Hy het dit aan die redakteur van ''The Times'', Charles Douglas-Home, oorgedra. Die ''Times''-redakteur het aanvaar dat Trevor-Roper ook die ''The Sunday Times'' sou kontak, terwyl Trevor-Roper gedink het die ''Times''-redakteur sou dit doen. Die Sondagkoerant het dus onbewus gebly van die groeiende kommer dat die dagboeke dalk nie eg was nie.{{sfn|Harris|1991|pp=310–312}} Op die aand van 23 April het die drukpers begin rol vir die volgende dag se uitgawe van ''The Sunday Times''. Ná ’n aandvergadering van die redaksiepersoneel het Giles vir Trevor-Roper gebel om hom te vra om ’n stuk te skryf wat die kritiek op die dagboeke sou weerlê. Hy het toe ontdek dat die historikus ’n ommekeer gedoen het oor die dagboeke se egtheid, en nou glad nie meer seker was dat dit werklik was nie. Die koerant se adjunkredakteur, Brian MacArthur, het vir Murdoch gebel om te vra of hulle die drukproses moes stop en die betrokke bladsye herskryf. Murdoch het nee gesê.{{sfn|Harris|1991|pp=314–315}}{{sfn|Williams|2015|p=23}} Op die nuuskonferensie het beide Trevor-Roper en Weinberg hulle twyfel oor die egtheid uitgespreek en gesê Duitse deskundiges moes die dagboeke ondersoek om te bevestig of die werke eg is. Trevor-Roper het ook gesê: "Ek betreur dat die normale metode van historiese verifikasie opgeoffer is aan die miskien nodige vereistes van ’n joernalistieke scoop."<ref name="Times: scrutiny" /> Die hoofartikel in ''[[The Guardian]]'' het sy openbare ommekeer beskryf as ’n bewys van "morele moed".<ref name="Guard LA" /> Irving, wat in die inleidende verklaring deur Koch beskryf is as ’n historikus "met geen reputasie om te verloor nie", het by die mikrofoon gaan staan vir vrae, en gevra hoe Hitler sy dagboek kon geskryf het in die dae toe sy arm beseer was. Hy het die dagboeke as vervalsings veroordeel en die fotokopieë omhoog gehou wat hy van Priesack ontvang het. Hy het gevra of die ink in die dagboeke getoets is, maar daar was geen antwoord van die bestuurders van ''Stern'' nie. Fotograwe en filmspanne het gestoei om ’n beter foto van Irving te kry, en sommige stote is uitgedeel deur joernaliste terwyl sekuriteitswagte ingegryp en Irving met geweld uit die kamer verwyder het, terwyl hy uitgeroep het: "Ink! Ink!"<ref name="Guard: Press conf" /><ref name="Times: Hubbub" />{{sfn|Harris|1991|pp=321–323}} ==Forensiese ontleding en ontdekking van die bedrog== [[Beeld:David irving.jpg|thumb|180px|David Irving, wat die dagboeke aanvanklik as vervals veroordeel het, het ná die publikasie daarvan gesê hulle is eg.]] Met ernstige twyfel wat nou uitgespreek is oor die egtheid van die dagboeke, het die moontlikheid van regstappe ''Stern'' in die gesig gestaar vir die verspreiding van Nazi-propaganda. Om ’n definitiewe oordeel oor die dagboeke te verseker, het Hagen, een van die maatskappy se prokureurs, drie volledige dagboeke aan Henke by die Duitse argief oorhandig vir ’n vollediger forensiese ondersoek.{{sfn|Harris|1991|p=325}} Terwyl die debat oor die dagboeke se egtheid voortgeduur het, het ''Stern'' op 28 April sy spesiale uitgawe gepubliseer.{{sfn|Rentschler|2003|p=178}} Die volgende dag het Heidemann weer met Kujau vergader en die laaste vier dagboeke by hom gekoop.{{sfn|Harris|1991|p=337}} Die volgende Sondag, 1 Mei 1983, het ''The Sunday Times'' verdere berigte gepubliseer wat die agtergrond van die dagboeke verskaf het en hulle nouer verbind het met die vliegtuigongeluk in 1945, en ’n profiel van Heidemann verskaf. Daardie dag, toe ''The Daily Express'' Irving bel vir verdere kommentaar oor die dagboeke, het hy hulle meegedeel dat hy nou glo die dagboeke is eg. ''The Times'' het dit die volgende dag berig. Irving het verduidelik dat ''Stern'' vir hom ’n dagboek van April 1945 gewys het waarin die skryfwerk van links na regs afwaarts loop, en waarvan die skrif later in die reël kleiner word.{{sfn|Harris|1991|pp=344–345}} By ’n daaropvolgende perskonferensie het Irving verduidelik hy het die dagboeke van dr. Theodor Morell, Hitler se persoonlike dokter, ondersoek waarin Morell die ''Führer'' met [[Parkinson-siekte]] gediagnoseer het. Een van die simptome was om te skryf soos die teks in die dagboeke verskyn het.<ref name="Irving volteface" /> Dieselfde dag het Hagen die Duitse Argief besoek en is hy meegedeel van hulle bevindings: [[Ultraviolet]]lig het ’n fluoresserende element in die papier gewys, wat nie in ’n ou dokument teenwoordig moes wees nie, en die bindwerk van een van die dagboeke het poliëster bevat, wat nie voor 1953 vervaardig is nie. Navorsing in die argief het ook foute aan die lig gebring.{{sfn|Harris|1991|p=345}} Die bevindinge was slegs gedeeltelik en nie afdoende nie; nog volumes is voorsien om met die ontleding te help.<ref name="Zeit: Schmidt 7" /> {{Multibeeld | align = left | direction = vertical | beeld1 = Hitler Signature2.svg | width1 = 180 | onderskrif1 = Hitler se ware hand-tekening. | beeld2 = Forged signature of Hitler by Konrad Kujau.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = Kujau se weergawe van die handtekening. }} Toe Hagen aan die bestuur van ''Stern'' verslag doen, is ’n noodvergadering belê en Schulte-Hillen het die identiteit van Heidemann se bron geëis. Die joernalis het toegegee en die herkoms van die dagboeke gegee soos Kujau dit aan hom meegedeel het. Harris beskryf hoe ’n "bunkermentaliteit" op die ''Stern''-bestuur neergedaal het. In plaas daarvan om die waarheid van die Duitse Argief se bevindings te aanvaar, het hulle alternatiewe verklarings gesoek oor hoe naoorlogse middels in die oorlogtydse papier gebruik kon gewees het. Die koerant het toe ’n verklaring uitgereik wat hul posisie verdedig.{{sfn|Harris|1991|pp=347–348}} Terwyl Peter Koch die VSA deurreis het en onderhoude aan die meeste van die groot nuuskanale toegestaan het, het hy Kenneth W. Rendell, ’n handskrifkenner, in die ateljees van [[CBS]] ontmoet en vir hom een van die volumes gewys. Rendell se eerste indruk was dat die dagboeke vervals is. Hy het later berig dat "alles verkeerd gelyk het", insluitend ink wat nuut gelyk het, swakgehaltepapier en handtekeninge wat "verskriklike weergawes" van Hitler s’n was.{{sfn|Harris|1991|pp=350–351}} Rendell het tot die gevolgtrekking gekom die dagboeke is nie besonder goeie vervalsings nie. Hy het verklaar die vervalser het versuim om die mees basiese kenmerke van Hitler se handskrif na te boots.{{sfn|Rendell|1994|p=112}} Op 4 Mei is 15 volumes van die dagboeke uit die Switserse bankkluis verwyder en aan verskeie forensiese wetenskaplikes versprei: Vier is na die Duitse argief en elf na Switserse spesialiste. Die aanvanklike resultate was gereed op 6 Mei, en dit het bevestig wat die forensiese kenners aan die bestuur van ''Stern'' gesê het: Die dagboeke was swak vervalsings, met moderne komponente en ink wat nie algemeen in gebruik was in oorlogstydse Duitsland nie. Metings is geneem van die verdamping van chloried in die ink, wat gewys het die dagboeke is binne die vorige twee jaar geskryf. Daar was ook feitelike foute. Voor hulle die nuus aan ''Stern'' oorgedra het, het die Duitse argief reeds die regering ingelig en gesê dit is ’n "ministeriële saak". Die bestuurders van ''Stern'' het probeer om die eerste persverklaring uit te reik wat die forensiese bevindinge erken en sê die dagboeke is vervals, maar die amptelike regeringsaankondiging is vyf minute voor ''Stern'' s'n bekend gemaak.{{sfn|Harris|1991|pp=355–356}} ==Inhegtenisnemings en verhoor== Die oomblik toe die regeringsaankondiging op televisie verskyn, het Kujau sy vrou en sy minnares na Oostenryk geneem; hy het laasgenoemde as sy skoonmaker aan Edith voorgestel. Nadat hy ’n nuusberig ’n paar dae later gesien het wat hom as die vervalser uitwys en gehoor het ''Stern'' het DM9&nbsp;miljoen betaal, het hy eers sy prokureur gebel en daarna die Hamburgse staatsaanklaer, voordat hy ingestem het om homself die volgende dag aan die grens tussen Oostenryk en Wes-Duitsland oor te gee. Toe die polisie sy huis deursoek, het hulle verskeie notaboeke gevind wat identies was aan dié wat in die bedrog gebruik is. Kujau het aangehou om ’n variasie te gebruik van die storie wat hy aan Heidemann vertel het (dat hy die dagboeke uit die Ooste verkry het) maar hy was verbitterd dat die joernalis nog vry was en soveel van ''Stern'' se geld van hom teruggehou het. Ná 13 dae, op 26 Mei, het hy ’n volle belydenis geskryf waarin hy verklaar het dat Heidemann die hele tyd geweet het die dagboeke is vervals.{{sfn|Harris|1991|pp=359–360, 372–374}} Heidemann is daardie aand in hegtenis geneem.{{sfn|Harris|1991|p=377}} Ná ’n polisieondersoek wat meer as ’n jaar geduur het, het die verhoor teen Heidemann en Kujau op 21 Augustus 1984 in Hamburg begin. Albei mans is aangekla van bedrogpleging teen ''Stern'' ter waarde van DM9,3&nbsp;miljoen.<ref name="Obs: trial opens" /><ref name="Guard: trial opens" /> Ondanks die erns van die aanklagte teen die twee mans, meen Hamilton "dit was ook duidelik dat die verhoor ’n klugvertoning sou wees, ’n ware ''slapstick''-aangeleentheid wat die regter sou ontstel en die hele wêreld sou vermaak."{{sfn|Hamilton|1991|p=153}} Die verrigtinge het tot in Julie 1985 geduur, toe albei mans tronkstraf gekry het: vier jaar en agt maande vir Heidemann, vier jaar en ses maande vir Kujau. In September is een van die landdroste wat die saak ondersteun het, vervang nadat hy aan die slaap geraak het;<ref name="Times: sleeping judge" /> drie dae later was die hof "vermaak" om foto’s van [[Idi Amin]] se onderbroeke te sien, wat Heidemann teen sy muur opgehang het.<ref name="Guard: Pants" /> Tydens die verhoor het die saak soms "verval in ’n skelstryd" tussen Kujau en Heidemann.<ref name="Guard: Trial" /> In sy slotsom het regter Hans-Ulrich Schroeder gesê "die nalatigheid van ''Stern'' het my oortuig om die vonnisse van die twee medeskuldiges te versag".<ref name="Guard: trial ends" />{{sfn|Hamilton|1991|p=172}} Heidemann is skuldig bevind aan die diefstal van DM1,7&nbsp;miljoen van ''Stern'', en Kujau is skuldig bevind daaraan dat hy DM1,5&nbsp;miljoen ontvang het vir sy rol in die vervalsings.{{sfn|Harris|1991|pp=381, 384}} ==Verdere verloop== [[Beeld:Robert Harris01.jpg|thumb|180px|Die skrywer Robert Harris, wat in 1986 'n boek oor die bedrogspul geskryf het.]] Toe Kujau in 1987 uit die tronk vrygelaat is, het hy aan keelkanker gely. Hy het ’n galery in Stuttgart geopen en “vervalsings” van [[Salvador Dalí]] en [[Joan Miró]] verkoop, almal met sy eie naam onderteken.<ref name="ST: More gold" /> Alhoewel hy voorspoedig was, is Kujau later in hegtenis geneem vir die vervalsing van rybewyse; hy is met die ekwivalent van £2&nbsp;000 beboet. Hy is in September 2000 in Stuttgart aan kanker oorlede.<ref name="Guard: Kujau obit" /> Heidemann is ook in 1987 uit die tronk vrygelaat.<ref name="Indie: GH release" /> Vyf jaar later is in die Duitse koerant ''[[Der Spiegel]]'' berig hy is in die 1950’s deur die [[Stasi]], die Oos-Duitse geheime polisie, gewerf om die aankoms van Amerikaanse [[kernwapen]]s in Wes-Duitsland te monitor.<ref name="BBC: Stasi" /> In 2008 het hy skuld van meer as €700&nbsp;000 gehad en van maatskaplike toelae geleef;<ref name="Indie: GH2008" /> sy situasie het teen 2013 nie verander nie, en hy het verbitterd gebly oor sy behandeling.<ref name="Zeit: Schmidt 1" /> Twee van ''Stern'' se redakteurs, Koch en Schmidt, het hulle poste weens die skandaal verloor. ’n Skikking van DM3,5&nbsp;miljoen is aan elkeen van hulle betaal as deel van die skeidingspakket.{{sfn|Harris|1991|p=366}} Die skandaal het ’n groot krisis vir ''Stern'' veroorsaak en volgens Esser en Hartung het die tydskrif, “eens bekend vir sy ondersoekende joernalistiek, ’n sprekende voorbeeld geword van sensasiesoekende tjekboekjoernalistiek”.{{sfn|Esser|Hartung|2004|p=1063}} ''Stern'' se geloofwaardigheid is ernstig geskaad en dit het 10 jaar geduur voordat die tydskrif sy reputasie van voor die skandaal herwin het.{{sfn|Esser|Hartung|2004|p=1063}} By ''The Sunday Times'' het Murdoch vir Giles na die nuwe posisie van “redakteur emeritus” verskuif. Toe Giles vra wat die titel beteken, het Murdoch hom meegedeel: “Dis [[Latyn]], Frank; die ''e'' beteken jy is uit en die ''meritus'' beteken jy het dit verdien.”{{sfn|Hamilton|1991|pp=175–176}} Murdoch het later gesê: “Die sirkulasie het gestyg en dit het hoog gebly. Ons het nie geld verloor of iets dergeliks nie”, met verwysing na die 20&nbsp;000 nuwe lesers wat die koerant ná die skandaal behou het en die feit dat ''Stern'' al die geld terugbetaal het wat dit van die ''Sunday Times'' ontvang het. In April 2012 het Murdock sy rol in die publisering van die dagboeke erken. Hy het die skuld vir die besluit aanvaar en gesê: “Dit was ’n enorme fout wat ek gemaak het en ek sal vir die res van my lewe daarmee moet saamleef.”<ref name="Indie: RM&Leveson" /> In 1986 het die joernalis Robert Harris ’n verslag van die klug gepubliseer, ''Selling Hitler: The Story of the Hitler Diaries''.<ref name="Obs: Selling H" /> Vyf jaar later is ''Selling Hitler'', ’n dramadokumentêr van vyf episodes gebaseer op Harris se boek, op die Britse ITV-kanaal uitgesaai. [[Jonathan Pryce]] het die rol van Heidemann vertolk.<ref name="ST: Selling Hitler" /> Later dieselfde jaar het Charles Hamilton die tweede boek gepubliseer wat die vervalsings ondersoek: ''The Hitler Diaries''.<ref name="Guard: Hamilton" /> In 1992 is die verhaal van die dagboeke vir die silwerdoek deur Helmut Dietl in sy satiriese Duitse rolprent ''Schtonk!'' verwerk.<ref name="ST: Schtonk" /> [[Uwe Ochsenknecht]] het die rol van Kujau verolk. Dit het drie Deutscher Filmpreis-toekennings gewen, asook benoemings vir ’n [[Golden Globe]] en ’n [[Oscar]].<ref name="D. Tel: Schtonk" />{{sfn|Rentschler|2003|p=181}} ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Irving volteface"> {{cite news|title=Why I Believe in the Diaries|work=The Times|date=2 May 1983|location=Londen|page=1}}</ref> <ref name="Guard: Trial"> {{cite news|last1=Tomforde|first1=Anna|title=End in sight for Hitler Diaries trial|work=The Guardian|date=4 June 1985|location=Londen|page=8}}</ref> <ref name="Times: sleeping judge"> {{cite news|title=Sleepy trial judge in Hitler case removed|work=The Times|date=21 September 1984|location=Londen|page=5}}</ref> <ref name="Guard: Pants"> {{cite news|last1=Tomforde|first1=Anna|title=Amin's underpants bemuse diaries trial|work=The Guardian|date=27 September 1984|location=Londen|page=8}}</ref> <ref name="Zeit: Schmidt 7"> {{cite news|last1=Schmidt|first1=Felix|title=Eine 'plumpe Fälschung'|url=http://www.zeit.de/2013/15/hitler-tagebuecher/seite-7|work=Die Zeit|date=25 April 2013|location=Hamburg|language=Duits|archivedate=28 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150228165248/http://www.zeit.de/2013/15/hitler-tagebuecher/seite-7|url-status=dead }}</ref> <ref name="Obs: trial opens"> {{cite news|last1=Catterall|first1=Tony|title=Trial begins on Hitler diaries hoax|work=The Observer|location=Londen|date=19 August 1984|page=10}}</ref> <ref name="Guard: trial opens"> {{cite news|title='Hitler diaries' fraud trial opens|work=The Guardian|date=22 August 1984|location=Londen|page=5}}</ref> <ref name="Guard: trial ends"> {{cite news|last1=van der Vat|first1=Dan|title=Bunker bunk|work=The Guardian|date=9 July 1985|location=Londen|page=21}}</ref> <ref name="Guard LA"> {{cite news|title=Lord Dacre Thinks Again|work=The Guardian|date=26 April 1983|location=Londen|page=10}}</ref> <ref name="Times: scrutiny"> {{cite news|last1=Binyon|first1=Michael|title=Historians call for deeper scrutiny of Hitler diaries|work=The Times|date=26 April 1983|location=Londen|page=1}}</ref> <ref name="Times: Hubbub"> {{cite news|last1=Binyon|first1=Michael|title=Hubbub at Conference on Hitler Diaries|work=The Times|date=26 April 1983|location=Londen|page=34}}</ref> <ref name="Guard: Press conf"> {{cite news|last1=Blake|first1=Ian|last2=Tomforde|first2=Anna|title=Lord Dacre Unsure on 'Hitler Diaries'|work=The Guardian|date=26 April 1983|location=Londen|page=30}}</ref> <ref name="PPG: Schmidt"> {{cite news|last1=Vinocur|first1=John|title=The Hitler diaries: Rewriting history?|url=https://news.google.com/newspapers?id=oMxRAAAAIBAJ&sjid=m20DAAAAIBAJ&pg=6409,5579491&hl=en|work=Pittsburgh Post-Gazette|date=26 April 1983|page=1|archivedate=13 May 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160513045752/https://news.google.com/newspapers?id=oMxRAAAAIBAJ&sjid=m20DAAAAIBAJ&pg=6409,5579491&hl=en}}</ref> <ref name="ST: More gold"> {{cite news|last1=Allen-Mills|first1=Tony|title=The Hitler Hoaxer Digs in for More Gold|work=The Sunday Times|date=9 February 1992|location=Londen|page=17}}</ref> <ref name="Guard: Kujau obit"> {{cite news|last1=Knightley|first1=Phillip|title=Obituaries: Konrad Kujau|work=The Guardian|date=16 September 2000|location=Londen|page=24}}</ref> <ref name="Indie: GH release"> {{cite news|last1=Marshall|first1=Andrew|title=The forger is back—send for Lord Dacre|work=The Independent|date=5 January 1992|location=Londen|page=1}}</ref> <ref name="BBC: Stasi"> {{cite news|title=Hitler diaries agent was 'communist spy'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2159037.stm|work=BBC News|date=29 July 2002|archivedate=6 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706023938/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2159037.stm|url-status=dead }}</ref> <ref name="Indie: GH2008"> {{cite news|last1=Hall|first1=Allan|title=Living in poverty, the man who 'found' Hitler's diaries|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/living-in-poverty-the-man-who-found-hitlers-diaries-814757.html|work=The Independent|date=24 April 2008|location=London|archivedate=5 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705223424/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/living-in-poverty-the-man-who-found-hitlers-diaries-814757.html|url-status=dead }}</ref> <ref name="Zeit: Schmidt 1"> {{cite news|last1=Schmidt|first1=Felix|title=Der Führer wird immer mitteilsamer|url=http://www.zeit.de/2013/15/hitler-tagebuecher|work=Die Zeit|language=German|date=25 April 2013|location=Hamburg|archivedate=11 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711211737/http://www.zeit.de/2013/15/hitler-tagebuecher|url-status=dead }}</ref> <ref name="Indie: RM&Leveson"> {{cite news|last1=Marsden|first1=Sam|last2=Branagh|first2=Ellen|last3=Pickover|first3=Ella|title=Gordon Brown 'not of balanced mind' says Rupert Murdoch|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/gordon-brown-not-of-balanced-mind-says-rupert-murdoch-7678134.html?origin=internalSearch|location=London|work=The Independent|date=25 April 2012|archivedate=17 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150617171435/http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/gordon-brown-not-of-balanced-mind-says-rupert-murdoch-7678134.html?origin=internalSearch|url-status=dead }}</ref> <ref name="Obs: Selling H"> {{cite news|last1=Ascherson|first1=Neal|title=Conmen and Dupes|work=The Observer|date=16 February 1986|location=Londen|page=27}}</ref> <ref name="ST: Selling Hitler"> {{cite news|last1=Stoddart|first1=Patrick|title=History in the Faking|work=The Sunday Times|location=Londen|date=16 June 1991|page=16}}</ref> <ref name="Guard: Hamilton"> {{cite news|title=Snatches|work=The Guardian|location=Londen|date=18 July 1991|page=27}}</ref> <ref name="D. Tel: Schtonk"> {{cite news|title=Helmut Dietl; German director who won an Oscar nomination for a Nazi-themed satire|work=The Daily Telegraph|date=2 April 2015|location=Londen|page=35}}</ref> <ref name="ST: Schtonk"> {{cite news|last1=Johnstone|first1=Iain|title=Not a Genuine Fake|work=The Sunday Times|location=Londen|date=24 January 1993|page=14}}</ref> }} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * {{cite book|last=Hamilton|first=Charles|title=The Hitler Diaries|date=1991|publisher=The University Press of Kentucky|location=Lexington|isbn=978-0-8131-1739-3|url-access=registration|url=https://archive.org/details/hitlerdiariesfak00hami}} * {{cite book|last=Harris|first=Robert|title=Selling Hitler|date=1991|orig-date=1986|publisher=Faber and Faber|location=London|isbn=978-0-571-14726-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/sellinghitlersto0000harr}} * {{cite book|last=Blanchard|first=Margaret A.|title=History of the Mass Media in the United States: An Encyclopedia|date=2013|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-1-135-91742-5}} * {{cite book|last=Tuccille|first=Jerome|title=Rupert Murdoch: Creator of a Worldwide Media Empire|date=1989|publisher=Beard Books|location=Washington, DC |url=https://books.google.com/books?id=2mj1FcArTE8C&pg=81 |isbn=978-1-58798-224-8}} * {{cite journal|last1=Esser|first1=Frank|last2=Hartung|first2=Uwe|title=Nazis, Pollution, and no Sex: Political Scandals as a Reflection of Political Culture in Germany|journal= American Behavioral Scientist|date=April 2004|volume=47|number=8|pages=177–92|publisher=Sage Publications|location=Thousand Oaks, CA|doi=10.1177/0002764203262277|s2cid=143578000 }} * {{cite book|last=Harless|first=James D.|title=Mass Communication: An Introductory Survey|date=1985|publisher=W.C. Brown Publishers|location=Dubuque, IA|isbn=978-0-697-00124-5}} * {{cite book|last=Evans|first=Colin|title=The Casebook of Forensic Detection|date=1998|publisher=John Wiley & Sons|location=London|isbn=978-0-471-28369-0|url-access=registration|url=https://archive.org/details/casebookofforens00coli}} * {{cite book|last=Williams|first=Robert C.|title=The Forensic Historian: Using Science to Reexamine the Past|url=https://books.google.com/books?id=AmysBwAAQBAJ&pg=PP1|year=2015|publisher=Routledge|location=Abingdon, Oxon|isbn=978-1-317-45680-3}} * {{Cite book|last=Rendell|first=Kenneth W.|title=Forging History: The Detection of Fake Letters and Documents|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|year=1994|isbn=978-0-8061-2636-4}} * {{cite journal|last=Rentschler|first=Eric|title=The Fascination of a Fake: The Hitler Diaries|journal=New German Critique|issue=90|date=Autumn 2003|pages=177–92|publisher=Duke University Press|location=Durham, NC|jstor=3211115|doi=10.2307/3211115}} {{refend}} ==Skakels== * [https://www.ndr.de/geschichte/tagebuecher/Datenbank-Gefaelschte-Hitler-Tagebuecher-zum-Durchsuchen,hitlertagebuecherdatenbank102.html Norddeutscher Rundfunk se teksdatabasis vir die vervalste dagboeke] {{vertaaluit| taalafk = en | il = XXX}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skelmstreke]] dr2veyxg7ltdfa3190fwz3zr1hq5gg3 3 453992 2892316 2886737 2026-04-10T16:00:48Z Oesjaar 7467 /* Defaultsort */ nuwe afdeling 2892316 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Jou xxxsaadjies == Staak asb jou gebruik van xxxxsaadjies kategorieë tot die gemeenskap uitsluitsel oor die gebruik daarvan gee. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:41, 3 Desember 2025 (UTC) ==[[ Vrouesokkerwêreldbeker]] == Goeiemore, sien asb. my opmerkings [[Bespreking:Afrikanasiesbeker 2023|hier]]. Neem asb. kennis dat ek reeds maande daarna uitsien om ná beide vrouekrieket en -rugby ook die [[Vrouesokkerwêreldbeker]] te doen, volgens '''kwaliteit bo kwantiteit'''. Jy kan intussen nog aan die [[Afrikanasiesbeker 2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]] werk volgens die wenke wat ek daar gegee het. Albei artikels is nie volledig nie, vergelyk beide [[Afrikanasiesbeker 1996]] en [[Afrikanasiesbeker 2013]] wat ek uitgebrei het. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 00:10, 3 Januarie 2026 (UTC) == Besprekingsbladsye == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} Môre! Kan jy asb die volgende in al die artikels wat jy skep se Besprekingsbladsye plaas: <nowiki> {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}</nowiki>? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:44, 16 Maart 2026 (UTC) :: Ek vra weer, help ons met bogenoemde. Dit is nie altyd lekker nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:50, 21 Maart 2026 (UTC) :::Dankie vir die herinnering. :::[[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 06:52, 21 Maart 2026 (UTC) == Suezkrisis == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}}, dankie vir jou werk hier! Die Engelse artikel is 152k groot, joune tans 21K. Dit sal 'n uistekende voorblad artikel wees indien jy dit uitbrei, hou dit in gedagte asb! Ons minimum vereistes vir die voorblad is 30k. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:45, 17 Maart 2026 (UTC) == Defaultsort == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}}, moet asb nie 'n spasie na die duddelpunt plaas nie. <nowiki>{{DEFAULTSORT: Paisley, Bob}}</nowiki>. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:00, 10 April 2026 (UTC) kl1by2ijdsmgfd9ra1a4a9ia5z184s0 2892318 2892316 2026-04-10T16:01:17Z Oesjaar 7467 /* Defaultsort */ Ai! 2892318 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Jou xxxsaadjies == Staak asb jou gebruik van xxxxsaadjies kategorieë tot die gemeenskap uitsluitsel oor die gebruik daarvan gee. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:41, 3 Desember 2025 (UTC) ==[[ Vrouesokkerwêreldbeker]] == Goeiemore, sien asb. my opmerkings [[Bespreking:Afrikanasiesbeker 2023|hier]]. Neem asb. kennis dat ek reeds maande daarna uitsien om ná beide vrouekrieket en -rugby ook die [[Vrouesokkerwêreldbeker]] te doen, volgens '''kwaliteit bo kwantiteit'''. Jy kan intussen nog aan die [[Afrikanasiesbeker 2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]] werk volgens die wenke wat ek daar gegee het. Albei artikels is nie volledig nie, vergelyk beide [[Afrikanasiesbeker 1996]] en [[Afrikanasiesbeker 2013]] wat ek uitgebrei het. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 00:10, 3 Januarie 2026 (UTC) == Besprekingsbladsye == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} Môre! Kan jy asb die volgende in al die artikels wat jy skep se Besprekingsbladsye plaas: <nowiki> {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}</nowiki>? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:44, 16 Maart 2026 (UTC) :: Ek vra weer, help ons met bogenoemde. Dit is nie altyd lekker nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:50, 21 Maart 2026 (UTC) :::Dankie vir die herinnering. :::[[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 06:52, 21 Maart 2026 (UTC) == Suezkrisis == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}}, dankie vir jou werk hier! Die Engelse artikel is 152k groot, joune tans 21K. Dit sal 'n uistekende voorblad artikel wees indien jy dit uitbrei, hou dit in gedagte asb! Ons minimum vereistes vir die voorblad is 30k. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:45, 17 Maart 2026 (UTC) == Defaultsort == {{ping|Maximiliaan Ronaldszoon}}, moet asb nie 'n spasie na die dubbelpunt plaas nie. <nowiki>{{DEFAULTSORT: Paisley, Bob}}</nowiki>. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:00, 10 April 2026 (UTC) dqvhwttpamfie6o8wtg2ubo7ar0kjdc 0 454328 2892587 2847877 2026-04-11T06:29:56Z Ooligan 132700 Better photo - Beter foto 2892587 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2026 María Corina Machado (cropped).jpg|duimnael|María Corina Machado in 2023.]] '''María Corina Machado Parisca''' (gebore [[7 Oktober]] [[1967]]) is 'n Venezolaanse [[politikus]] en industriële ingenieur. As 'n prominente opposisieleier het sy van 2011 tot 2014 as lid van die Nasionale Vergadering van [[Venezuela]] gedien. Machado het haar politieke loopbaan in 2002 begin as 'n stigter van die stemmoniteringsorganisasie Súmate.<ref name="Renuncio22">{{cite news |date=12 Februarie 2010 |title=Comunicado de Súmate sobre renuncia de María Corina Machado |trans-title=Statement from Súmate regarding the resignation of María Corina Machado |url=http://www.eluniversal.com/2010/02/12/pol_esp_comunicado-de-sumate_12A3426731.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929202829/http://www.eluniversal.com/2010/02/12/pol_esp_comunicado-de-sumate_12A3426731.shtml |archive-date=29 September 2012 |access-date=25 Oktober 2023 |work=El Universal |lang=es}}.</ref> Sy is die Nasionale Koördineerder van die politieke party Vente Venezuela en het in die 2012 opposisie presidensiële voorverkiesing gestaan, waar sy teen Henrique Capriles verloor het. Tydens die 2014 Venezolaanse proteste het sy 'n leidende rol gespeel in die organisering van demonstrasies teen die regering van president Nicolás Maduro.<ref>{{cite news |author=Kurmanaev, Anatoly |date=23 December 2014 |title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts |url=http://www.businessweek.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313080046/http://www.businessweek.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro |archive-date=13 Maart 2014 |access-date=23 Desember 2014 |work=Business Week}}</ref> In 2023 het Machado die opposisie voorverkiesing gewen om die eenheidskandidaat vir die 2024 Venezolaanse presidensiële verkiesing te word.<ref name="GarciaCanoOct2622">{{cite news |author=Garcia Cano, Regina |date=26 Oktober 2023 |title=María Corina Machado is winner of Venezuela opposition primary that the government has denounced |url=https://apnews.com/article/venezuela-opposition-primary-machado-winner-5d3c4c4b9a4cd42f52729fc0e798954f |access-date=27 Oktober 2023 |work=Associated Press}}</ref> Sy is in Junie 2023 deur die Kontroleur-generaal van Venezuela gediskwalifiseer om 'n openbare amp te beklee, 'n uitspraak wat in Januarie 2024 deur die Hooggeregshof van Justisie gehandhaaf is.<ref name="Armas202322">{{Cite news |last1=Armas |first1=Mayela |last2=Sequera |first2=Vivian |date=30 Junie 2023 |title=Venezuela opposition candidate Machado barred from holding office-gov't |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuela-opposition-candidate-machado-barred-holding-office-govt-2023-06-30/ |access-date=30 Junie 2023 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref><ref name="lemonde27012422">{{cite web |date=27 Januarie 2024 |title=Venezuela's Supreme Court disqualifies opposition leader from running for president |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/01/27/venezuela-s-supreme-court-disqualifies-opposition-leader-from-running-for-president_6469941_4.html |access-date=8 March 2024 |website=Le Monde.fr |language=en |agency=Agence France-Presse}}</ref> Sy is daarna as kandidaat vervang, eers deur Corina Yoris en later deur Edmundo González Urrutia. In Augustus 2024 het Machado aangekondig dat sy weggekruip het, uit vrees vir haar lewe en vryheid onder die Maduro-regering.<ref name="WSJ22">{{cite web |last1=Vipers |first1=Gareth |date=10 October 2025 |title=Nobel Peace Prize Awarded to Venezuelan Opposition Leader María Corina Machado |url=https://www.wsj.com/world/americas/nobel-peace-prize-2025-maria-corina-machado-6b41aa02 |access-date=10 Oktober 2025 |website=The Wall Street Journal}}</ref> Machado het internasionale erkenning vir haar aktivisme ontvang. In 2025 is sy bekroon met die [[Nobelprys vir Vrede]] "vir haar onvermoeide werk om demokratiese regte vir die mense van Venezuela te bevorder en vir haar stryd om 'n regverdige en vreedsame oorgang van [[diktatorskap]] na [[demokrasie]] te bewerkstellig."<ref name="Nobel3">{{cite press release |title=Announcement, Nobel Peace Prize 2025 |date=10 Oktober 2025 |publisher=Nobel Foundation |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/press-release/ |work=NobelPrize.org |accessdate=10 Oktober 2025}}</ref> Sy is ook in 2018 as een van die BBC se 100 vroue aangewys<ref name="BBC10022">{{Cite news |date=19 November 2018 |title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list? |url=https://www.bbc.com/news/world-46225037 |access-date=23 Julie 2019 |publisher=BBC News |language=en-GB}}</ref> en in 2025 onder [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se 100 invloedrykste mense gelys.<ref name="time10022">{{Cite web |date=16 April 2025 |title=María Corina Machado: The 100 Most Influential People of 2025 |url=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273783/maria-corina-machado/ |access-date=17 April 2025 |website=TIME |language=en |archive-date=12 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012231711/https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273783/maria-corina-machado/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Machado, María Corina}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] qz7z9nhqxxkxgaqq2f1g5qbkuwloe8q 2892588 2892587 2026-04-11T06:30:25Z Ooligan 132700 2026 2892588 wikitext text/x-wiki [[Lêer:2026 María Corina Machado (cropped).jpg|duimnael|María Corina Machado in 2026.]] '''María Corina Machado Parisca''' (gebore [[7 Oktober]] [[1967]]) is 'n Venezolaanse [[politikus]] en industriële ingenieur. As 'n prominente opposisieleier het sy van 2011 tot 2014 as lid van die Nasionale Vergadering van [[Venezuela]] gedien. Machado het haar politieke loopbaan in 2002 begin as 'n stigter van die stemmoniteringsorganisasie Súmate.<ref name="Renuncio22">{{cite news |date=12 Februarie 2010 |title=Comunicado de Súmate sobre renuncia de María Corina Machado |trans-title=Statement from Súmate regarding the resignation of María Corina Machado |url=http://www.eluniversal.com/2010/02/12/pol_esp_comunicado-de-sumate_12A3426731.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929202829/http://www.eluniversal.com/2010/02/12/pol_esp_comunicado-de-sumate_12A3426731.shtml |archive-date=29 September 2012 |access-date=25 Oktober 2023 |work=El Universal |lang=es}}.</ref> Sy is die Nasionale Koördineerder van die politieke party Vente Venezuela en het in die 2012 opposisie presidensiële voorverkiesing gestaan, waar sy teen Henrique Capriles verloor het. Tydens die 2014 Venezolaanse proteste het sy 'n leidende rol gespeel in die organisering van demonstrasies teen die regering van president Nicolás Maduro.<ref>{{cite news |author=Kurmanaev, Anatoly |date=23 December 2014 |title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts |url=http://www.businessweek.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313080046/http://www.businessweek.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro |archive-date=13 Maart 2014 |access-date=23 Desember 2014 |work=Business Week}}</ref> In 2023 het Machado die opposisie voorverkiesing gewen om die eenheidskandidaat vir die 2024 Venezolaanse presidensiële verkiesing te word.<ref name="GarciaCanoOct2622">{{cite news |author=Garcia Cano, Regina |date=26 Oktober 2023 |title=María Corina Machado is winner of Venezuela opposition primary that the government has denounced |url=https://apnews.com/article/venezuela-opposition-primary-machado-winner-5d3c4c4b9a4cd42f52729fc0e798954f |access-date=27 Oktober 2023 |work=Associated Press}}</ref> Sy is in Junie 2023 deur die Kontroleur-generaal van Venezuela gediskwalifiseer om 'n openbare amp te beklee, 'n uitspraak wat in Januarie 2024 deur die Hooggeregshof van Justisie gehandhaaf is.<ref name="Armas202322">{{Cite news |last1=Armas |first1=Mayela |last2=Sequera |first2=Vivian |date=30 Junie 2023 |title=Venezuela opposition candidate Machado barred from holding office-gov't |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuela-opposition-candidate-machado-barred-holding-office-govt-2023-06-30/ |access-date=30 Junie 2023 |work=[[Reuters]] |language=en}}</ref><ref name="lemonde27012422">{{cite web |date=27 Januarie 2024 |title=Venezuela's Supreme Court disqualifies opposition leader from running for president |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/01/27/venezuela-s-supreme-court-disqualifies-opposition-leader-from-running-for-president_6469941_4.html |access-date=8 March 2024 |website=Le Monde.fr |language=en |agency=Agence France-Presse}}</ref> Sy is daarna as kandidaat vervang, eers deur Corina Yoris en later deur Edmundo González Urrutia. In Augustus 2024 het Machado aangekondig dat sy weggekruip het, uit vrees vir haar lewe en vryheid onder die Maduro-regering.<ref name="WSJ22">{{cite web |last1=Vipers |first1=Gareth |date=10 October 2025 |title=Nobel Peace Prize Awarded to Venezuelan Opposition Leader María Corina Machado |url=https://www.wsj.com/world/americas/nobel-peace-prize-2025-maria-corina-machado-6b41aa02 |access-date=10 Oktober 2025 |website=The Wall Street Journal}}</ref> Machado het internasionale erkenning vir haar aktivisme ontvang. In 2025 is sy bekroon met die [[Nobelprys vir Vrede]] "vir haar onvermoeide werk om demokratiese regte vir die mense van Venezuela te bevorder en vir haar stryd om 'n regverdige en vreedsame oorgang van [[diktatorskap]] na [[demokrasie]] te bewerkstellig."<ref name="Nobel3">{{cite press release |title=Announcement, Nobel Peace Prize 2025 |date=10 Oktober 2025 |publisher=Nobel Foundation |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2025/press-release/ |work=NobelPrize.org |accessdate=10 Oktober 2025}}</ref> Sy is ook in 2018 as een van die BBC se 100 vroue aangewys<ref name="BBC10022">{{Cite news |date=19 November 2018 |title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list? |url=https://www.bbc.com/news/world-46225037 |access-date=23 Julie 2019 |publisher=BBC News |language=en-GB}}</ref> en in 2025 onder [[Time (tydskrif)|Time-tydskrif]] se 100 invloedrykste mense gelys.<ref name="time10022">{{Cite web |date=16 April 2025 |title=María Corina Machado: The 100 Most Influential People of 2025 |url=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273783/maria-corina-machado/ |access-date=17 April 2025 |website=TIME |language=en |archive-date=12 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012231711/https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273783/maria-corina-machado/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wenners van die Nobelprys vir Vrede}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Machado, María Corina}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] ncmnq1g9r6jvdkhog00cyetdvlbzg3r 0 454384 2892446 2856006 2026-04-10T19:06:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892446 wikitext text/x-wiki '''Oupa John Sefoka''' (algemeen bekend as '''DJ Sumbody'''; [[10 Junie]] [[1984]] – [[20 November]] [[2022]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] platejoggie, platevervaardiger en [[entrepreneur]]. Tot sy [[moord]] op 20 November 2022 in [[Johannesburg]] was DJ Sumbody Suid-Afrika se prominente figuur in die Amapiano-musiekgenre en medestigter van die gewilde Ayepyep-leefstyl-lounge-handelsmerk.<ref>{{Cite news |title=Lepara la Pitori: Remembering DJ Sumbody |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-11-21-lepara-la-pitori-remembering-dj-sumbody/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514212103/https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-11-21-lepara-la-pitori-remembering-dj-sumbody/ |archive-date=2025-05-14 |access-date=2025-07-22 |work=TimesLIVE |language=en-ZA |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=Police shed further light on fatal shooting of DJ Sumbody |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-11-20-police-shed-further-light-on-fatal-shooting-of-dj-sumbody/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430104240/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-11-20-police-shed-further-light-on-fatal-shooting-of-dj-sumbody/ |archive-date=2025-04-30 |access-date=2025-07-22 |work=TimesLIVE |language=en-ZA |url-status=live }}</ref> Hy was bekend vir sy unieke mengsel van house-musiek, amapiano en [[kwaito]]-ritmes, sowel as sy energieke optredes. Sy noemenswaardige treffer was ''Monate Mpolaye'' met Cassper Nyovest.<ref>{{Cite news |title='Batho ba slege jo! Ai mara bafethu this can't be it' — Mzansi mourns the death of DJ Sumbody |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-11-20-batho-ba-slege-jo-ai-mara-bafethu-this-cant-be-it-mzansi-mourns-the-death-of-dj-sumbody/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420070647/https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-11-20-batho-ba-slege-jo-ai-mara-bafethu-this-cant-be-it-mzansi-mourns-the-death-of-dj-sumbody/ |archive-date=2025-04-20 |access-date=2025-07-22 |work=TimesLIVE |language=en-ZA |url-status=live }}</ref> ==Vroeë lewe== Sefoka is op 10 Junie 1984 in [[Pretoria]], [[Gauteng]]-provinsie van Suid-Afrika, gebore. Hy het Sunnyside Laerskool bygewoon en sy matriek aan Bokgoni Tegniese Hoërskool voltooi voordat hy aan die [[Tshwane-Universiteit van Tegnologie]] gestudeer het. In sy tweede jaar het Sefoka uitgeval om 'n musiekloopbaan te volg. Omtrent hierdie tyd het Sefoka ook in die taxibedryf as 'n touwagter gewerk en daarna deeltyds sy pa se taxi's bestuur. ==Musiekloopbaan== DJ Sumbody het sy loopbaandebuut as vrywillige vervaardiger en aanbieder op ''Mashaedi on the Engage'' begin, 'n gewilde jeuggemeenskapsradiostasie in Tshwane. In 2018 het hy die enkelsnit ''Monate Mpolaye'' met Cassper Nyovest vrygestel, wat hom baie aanhangers verwerf het.<ref>{{Cite web |last=Katlego |date=2024-11-21 |title=Cassper shares heartfelt tribute to DJ Sumbody |url=https://www.kaya959.co.za/entertainment/cassper-shares-heartfelt-tribute-to-dj-sumbody/ |access-date=2025-07-22 |website=KAYA 959 |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |title=Monate Mpolaye hitmaker killed just before his annual picnic |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-11-21-monate-mpolaye-hitmaker-killed-just-before-his-annual-picnic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315045135/https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-11-21-monate-mpolaye-hitmaker-killed-just-before-his-annual-picnic/ |archive-date=2025-03-15 |access-date=2025-07-22 |work=SowetanLIVE |language=en-ZA |url-status=live }}</ref> Hy het ook die musiek van sy debuutalbum, ''Larger Than House'', vrygestel. Op 6 Desember 2019 het Sefoka opgevolg met nog 'n album, ''Ashi Nthwela'', met sterre soos Londie London, Zakes Bantwini, Busiswa, Cassper Nyovest, DJ Tira, Zakes, Kwesta en Holly Rey.<ref>{{Cite web |last=Madibogo |first=Julia |title=Amapiano producer DJ Sumbody allegedly dies in hail of bullets |url=https://www.news24.com/citypress/news/amapiano-producer-dj-sumbody-passes-away-20221120 |access-date=2025-07-22 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Behalwe musiek, was DJ Sumbody 'n [[sakeman]] en het hy 'n paar klubs in Tshwane en een in [[Kaapstad]] genaamd Ayepyep Lifestyle besit. Hy het ook sy eie klere-etiket gehad.<ref name=cd>{{Cite web |last=Dolley |first=Caryn |date=2023-05-31 |title=DJ Sumbody murder – business tension, the underworld and a court order |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-05-31-beyond-dj-sumbodys-murder-business-tensions-underworld-fears-and-a-court-order/ |access-date=2025-07-22 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ==Dood== DJ Sumbody is in November 2022 saam met sy twee lyfwagte, Sibusiso Mokoena en Sandile Myeza, in 'n koeëlreën doodgeskiet op die hoek van Woodland Drive in [[Sandton]], Johannesburg.<ref>{{Cite web |title=South Africa Shocked After DJ Sumbody's Fatal Shooting |url=https://www.okayafrica.com/dj-sumbody-fatal-shooting-south-africa/ |access-date=2025-07-22 |website=www.okayafrica.com |language=en}}</ref> Op 21 Julie 2025 is vier mans, Michael Pule Tau, Tiego Floyd Mabusela, Musa Kekana en die Sandtonse sakeman [[Katiso Molefe]], wat glo 'n moord op DJ Sumbody beveel het, in hegtenis geneem.<ref>{{Cite web |last=Masilela |first=Sinenhlanhla |date=2025-07-21 |title=Gauteng businessman arrested for the murder of DJ Sumbody |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-07-21-gauteng-businessman-arrested-for-the-murder-of-dj-sumbody/ |access-date=2025-07-22 |website=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wicks |first=Jeff |title='DEATH SQUAD': KT Molefe arrested for DJ Sumbody hit as murder web unravels |url=https://www.news24.com/investigations/death-squad-kt-molefe-arrested-for-dj-sumbody-hit-as-murder-web-unravels-20250721-1257 |access-date=2025-07-22 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-07-21 |title=Cops make breakthrough in DJ Sumbody murder case, arresting four suspects |url=https://sundayworld.co.za/news/cops-make-breakthrough-in-dj-sumbody-murder-case-arresting-four-suspects/ |access-date=2025-07-22 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Dit het gekom nadat die Kwazulu-Natalse polisiegeneraal [[Nhlanhla Mkhwanazi]] beweer het dat daar 'n polisiesindikaat betrokke is en dat gewere wat uit polisiekluise gesteel is, gekoppel is aan die moord op musikante sowel as bekende mense in Gauteng.<ref>{{Cite web |last=Stone |first=Setumo |date=2025-07-20 |title=Possible link between DJ Sumbody murder weapon and Tebogo Thobejane attack |url=https://sundayworld.co.za/news/possible-link-between-dj-sumbody-murder-weapon-and-tebogo-thobejane-attack/ |access-date=2025-07-22 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Polisie-ondersoeke het aan die lig gebring dat die geweer wat gebruik is om DJ Sumbody dood te maak, dieselfde wapen is as wat gebruik is in die moord op 'n ingenieur, Armand Swart, by sy werkplek in Vereeniging in 2023. Dit is ook dieselfde geweer wat gebruik is in 'n poging tot moord op televisie-aktrise en beïnvloeder Tebogo Thobejane.<ref>{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-07-22 |title='Gun that killed DJ Sumbody used in Vereeniging engineer hit' |url=https://sundayworld.co.za/news/gun-that-killed-dj-sumbody-used-in-tebogo-thobejane-attempted-hit/ |access-date=2025-07-23 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> DJ Sumbody het spanning in die gesig gestaar wat verband hou met sy sakeondernemings, insluitend botsings met vermeende bendelede.<ref name=cd/> Polisie-ondersoeke het aan die lig gebring dat DJ Somebody se dood gekoppel was aan 'n gewelddadige onderwêreldvete oor 'n dwelmbesending ter waarde van miljoene rande wat in polisie-aanhouding in KwaZulu-Natal vermis geraak het.<ref>{{Cite web |last=Stone |first=Setumo |date=2025-07-27 |title=DJ Sumbody slain in crossfire over missing drug cargo |url=https://sundayworld.co.za/celebrity-news/dj-sumbody-slain-in-crossfire-over-missing-drug-cargo/ |access-date=2025-07-28 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Polisie het bevestig dat dieselfde [[AK-47]]-geweer wat gebruik is in die moord op DJ Sumbody, gebruik is om DJ Vintos dood te maak, wat in Maart 2022 buite 'n nagklub in Orlando-Oos, [[Soweto]], doodgeskiet is.<ref>{{Cite web |title=Soweto TikTok star Hector Ginimbi Buthelezi shot dead in Orlando East |url=https://www.news24.com/soweto-tiktok-star-hector-ginimbi-buthelezi-shot-dead-in-orlando-east-20220316 |access-date=2025-07-30 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |date=2025-07-29 |title=Police confirm the same AK-47 used for DJ Sumbody and DJ Vintos murders |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-07-29-ak-47-used-in-dj-sumbodys-murder-linked-to-3-more-killings-including-dj-vintos/ |access-date=2025-07-30 |website=IOL |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/dj-vintos-hit-linked-to-dj-sumbody-murder-accused-kt-molefe/ |title=argiefkopie |access-date=13 Oktober 2025 |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915051223/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/dj-vintos-hit-linked-to-dj-sumbody-murder-accused-kt-molefe/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-07-28 |title='Underworld linked to DJ Sumbody's assassination' - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/underworld-linked-dj-sumbodys-assassination |access-date=2025-07-30 |website=www.enca.com |language=en}}</ref> Die geweer is ook gekoppel aan die moord in Maart 2023 van 'n man wat as Don Tindleni op die N1 naby die N17-afrit geïdentifiseer is.<ref>{{Cite web |last=Sithole |first=Siyabonga |date=2025-07-28 |title=Connections emerge between the murders of South Africa's top DJs |url=https://iol.co.za/news/south-africa/2025-07-29-connections-emerge-between-the-murders-of-south-africas-top-djs/ |access-date=2025-07-30 |website=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-22 |title=Breakthrough arrests in DJ Sumbody murder case {{!}} SAnews |url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/breakthrough-arrests-dj-sumbody-murder-case |access-date=2025-07-31 |website=www.sanews.gov.za |language=en}}</ref> Dj Sumbody het die sluipmoord voorheen in 2021 oorleef.<ref>{{Cite web |last=Stone |first=Setumo |date=2025-08-10 |title=DJ Sumbody survived an earlier assassination attempt in 2021 |url=https://sundayworld.co.za/news/dj-sumbody-survived-an-earlier-assassination-attempt-in-2021/ |access-date=2025-08-11 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sumbody, DJ}} [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] l7nikudl7nczqv16w5u7rlb7jznq8ww 0 454392 2892430 2888893 2026-04-10T18:58:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892430 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Deirdre McCloskey (15579711609).jpg|duimnael|Deirdre Nansen McCloskey ]] '''Deirdre Nansen McCloskey''' (gebore '''Donald Nansen McCloskey'''; [[11 September]] [[1942]]) is 'n Amerikaanse ekonoom en akademikus. Sedert 2023 is sy 'n "Uitstaande Geleerde" en houer van die Isaiah Berlin-leerstoel in Liberale denke aan die Cato-instituut in [[Washington, D.C.]] Van 2000 tot 2015 het sy klas gegee aan die Universiteit van Illinois in [[Chicago]], waar sy Uitnemende Professor in Ekonomiese Geskiedenis en Professor in Engels en Kommunikasie was.<ref name=":1">[https://hist.uic.edu/wp-content/uploads/sites/268/2018/06/mccloskey-cv.pdf McCloskey CV 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260208074005/https://hist.uic.edu/wp-content/uploads/sites/268/2018/06/mccloskey-cv.pdf |date= 8 Februarie 2026 }} uic.edu</ref> Gedurende daardie jare het sy (as besoeker) ekonomiese geskiedenis aan die Universiteit van Gotenburg, ekonomie aan die Vrye Universiteit en filosofie aan die Erasmus Universiteit Rotterdam doseer.<ref name=":1" /> McCloskey besit twaalf eredoktorsgrade.<ref name=vitae>{{cite web|last=McCloskey|first=Deirdre|title=Curriculum Vitae of Professor Deirdre Nansen McCloskey|date=11 Mei 2011|url=http://www.deirdremccloskey.com/main/vita.php|publisher=Deirdre McLoskey.com|access-date=30 Maart 2013}}</ref> Sy het gedien as president van die Social Science History Association en die Economic History Association. As medestigter van die Cliometrics Society is sy 'n genoot van die American Academy of Arts and Sciences en van die American Association for the Advancement of Science, en was sy 'n genoot van die Guggenheim-stigting, die National Endowment for the Humanities en die Institute for Advanced Study. Haar navorsingsbelangstellings sluit onder andere die ekonomiese en politieke oorsprong van die moderne wêreld, die misbruik van statistiese betekenisvolheid in ekonomie en ander wetenskappe, Britse ekonomiese geskiedenis, die retoriek van ekonomie, en die geskiedenis en filosofie van liberalisme in. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:McCloskey, Deirdre}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7tprry2mc5gr6cat1yherxftwd9tks9 0 454528 2892469 2845480 2026-04-10T19:16:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892469 wikitext text/x-wiki '''Ernst Heinrich Friedrich Meyer''' ([[1 Januarie]] [[1791]] – [[7 Augustus]] [[1858]]) was 'n [[Duitsers|Duitse]] [[plantkundige]] en botaniese historikus. Gebore in die [[Keurvorstedom Brunswyk-Lüneburg]], het hy in [[Göttingen]] doseer en in 1826 'n professor in plantkunde aan die Universiteit van Königsberg geword, asook Direkteur van die Botaniese Tuin. Sy botaniese spesialiteit was die ''Juncaceae'' – 'n [[Familie (biologie)|familie]] van biesies. Sy hoofwerk was die vierdelige ''Geschichte der Botanik'' ("Geskiedenis van Plantkunde", 1854–57).<ref>Department of Systematic Botany, Albrecht von Haller Institute of Plant Sciences, Georg August University Göttingen, [http://www.sysbot.uni-goettingen.de/index_coll/Search_M.htm Index Collectorum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424121129/http://www.sysbot.uni-goettingen.de/index_coll/Search_M.htm |date=2008-04-24 }}.</ref> Sy geskiedenis het antieke owerhede soos [[Aristoteles]] en [[Theophrastus]] gedek, die begin van moderne plantkunde in die konteks van 15de- en 16de-eeuse intellektuele praktyk verken, en 'n rykdom aan biografiese data oor vroeë moderne plantkundiges gebied.<ref>Julius Sachs, ''History of Botany (1530-1860)'', translated by Henry E. F. Garnsey, revised by Isaac Bayley Balfour (Oxford: Clarendon Press, 1890), bl. 13, 17, 20–32, 376–377.</ref> Julius von Sachs het hom "geen groot plantkundige" verklaar nie, maar erken dat hy "'n slim en gekultiveerde intellek besit het."<ref>Julius Sachs, ''History of Botany (1530–1860)'' (Oxford: Clarendon Press, 1890), bl. 161.</ref> Hy is in [[Königsberg]], [[Oos-Pruise]], oorlede. In 1828 is hy vereer deur die Switserse plantkundige Augustin Pyramus de Candolle, wat 'n [[genus]] van plante uit tropiese [[Suid-Amerika]] na hom vernoem het, ''Ernestia''.<ref> {{cite book | last=Quattrocchi | first=Umberto | title=CRC World Dictionary of Plant Names, Volume II, D–L | publisher=CRC Press | location=Boca Raton, Florida | year=2000 | isbn=978-0-8493-2676-9}}</ref> Hierdie plantkundige word aangedui deur die outeur se afkorting '''E.Mey.''' wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.<ref>{{cite book|last = Brummitt|first = R. K.|author2=C. E. Powell|title = Authors of Plant Names |publisher = Royal Botanic Gardens, Kew |year = 1992 |isbn = 1-84246-085-4}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van botaniste volgens outeursafkorting]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meyer, Ernst Heinrich Friedrich}} [[Kategorie:Geboortes in 1791]] [[Kategorie:Sterftes in 1858]] [[Kategorie:Botanici]] [[Kategorie:Duitse wetenskaplikes]] 60hjhi9q2u14vfgm4uieyahbut9njfv 0 454536 2892266 2853617 2026-04-10T13:52:29Z Oesjaar 7467 Groete uit Namibië... 2892266 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Andrej Karpathy, OpenAI (cropped).png|duimnael|Andrej Karpathy in Desember 2019.]] '''Andrej Karpathy''' (gebore [[23 Oktober]] [[1986]]<ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/karpathy/status/261161354969358337 |title=Self-reported on twitter |access-date=25 April 2019 |archive-date=23 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210823163529/https://twitter.com/karpathy/status/261161354969358337 |url-status=live }}</ref>) is 'n Slowaaks-Kanadese [[Rekenaar|rekenaarwetenskaplike]] wat as direkteur van [[kunsmatige intelligensie]] en Autopilot Vision by [[Tesla, Inc.|Tesla]] gedien het. Hy was medestigter van en het voorheen by [[OpenAI]] gewerk,<ref>{{cite news|url=http://www.autonews.com/article/20180426/COPY01/304269959 |title=Tesla's Autopilot chief steps down after two years|date=26 April 2018|accessdate=9 August 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/11/06/technology/artificial-intelligence-start-up.html |title=A.I. Researchers Leave Elon Musk Lab to Begin Robotics Start-Up|work=The New York Times |date=7 November 2017|accessdate=9 Augustus 2018 |last1=Metz |first1=Cade }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/04/19/technology/artificial-intelligence-salaries-openai.html |title=A.I. Researchers Are Making More Than $1 Million, Even at a Nonprofit|work=The New York Times |date=19 April 2017|accessdate=9 Augustus 2018 |last1=Metz |first1=Cade }}</ref> waar hy in [[diepleer]] en [[rekenaarvisie]] gespesialiseer het.<ref>{{cite news|url=https://www.wired.com/2015/07/guy-taught-ai-remember-launching-startup/ |title=The Guy Who Taught AI to 'Remember' Is Launching a Startup|date=28 Julie 2018|accessdate=9 Augustus 2018}}</ref><ref name="qz.com" /> ==Onderwys en vroeë lewe== Karpathy is in [[Bratislava]], [[Tsjeggo-Slowakye]] (nou [[Slowakye]]),<ref>{{Cite web |title=The Slovak, who leads the development of AI at Tesla, is leaving. It was an honor, says Musk – Živé.sk |date=14 Julie 2022 |url=https://alwaysfreshnews.com/news/world/374155/the-slovak-who-leads-the-development-of-ai-at-tesla-is-leaving-it-was-an-honor-says-musk-zive-sk/ |access-date=2022-07-19 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Živé.sk |date=2020-06-25 |title=Šéf AI v Tesle: Rodák zo Slovenska je medzi TOP 35 mladými novátormi |url=https://zive.aktuality.sk/clanok/147462/sef-ai-v-tesle-rodak-zo-slovenska-je-medzi-top-35-mladymi-novatormi/ |access-date=2022-07-19 |website=Živé.sk |language=sk}}</ref><ref>{{Cite web |last=today |first=newsy |date=2022-03-28 |title=The Slovak, who leads AI in Tesla, left the company for several months. He jokes with Musk about TikTok |url=https://beta.newsy-today.com/the-slovak-who-leads-ai-in-tesla-left-the-company-for-several-months-he-jokes-with-musk-about-tiktok/ |access-date=2022-07-19 |website=Newsy Today |language=en-US }}{{Dead link|date=Oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-23 |title=Slovák Andrej Karpathy z Tesly patrí podľa MIT medzi 35 top inovátorov |url=https://www.teslamagazin.sk/andrej-karpathy-tesla-ocenenie-mit/ |access-date=2022-07-19 |website=TeslaMagazin.sk |language=sk-SK}}</ref> gebore en het saam met sy gesin na [[Toronto]] verhuis toe hy 15 was.<ref>{{Cite news|url=https://www.datascienceweekly.org/data-scientist-interviews/training-deep-learning-models-browser-andrej-karpathy-interview|title=Next Generation Machine Learning - Training Deep Learning Models in a Browser: Andrej Karpathy Interview {{!}} DataScienceWeekly.org|work=DataScienceWeekly.org|access-date=2018-11-12|language=en-US}}</ref> Hy het sy baccalaureusgrade in [[Rekenaarwetenskap]] en [[Fisika]] in 2009<ref name=":0">{{Cite web|url=https://cs.stanford.edu/people/karpathy/|title=Andrej Karpathy Academic Website|website=cs.stanford.edu|language=en|access-date=2018-11-12}}</ref> aan die Universiteit van Toronto voltooi en sy meestersgraad in 2011 aan die Universiteit van British Columbia,<ref name=":0" /> waar hy saam met sy adviseur Michiel van de Panne aan fisies gesimuleerde figure (byvoorbeeld 'n gesimuleerde hardloper of 'n gesimuleerde persoon in 'n skare) gewerk het. In 2006 het Karpathy begin om video's op [[YouTube]] op sy kanaal, ''badmephisto'', te plaas. Hy het roem verwerf deur [[Rubik se kubus]]-tutoriale te plaas wat deur bekende spoedkubers soos Feliks Zemdegs gebruik is.<ref>{{Cite web |title=I am Feliks Zemdegs, Rubik's cube world record holder. AMA {{!}} BestofAMA |url=https://bestofama.com/amas/15v3av |access-date=2025-06-24 |website=bestofama.com}}</ref> Die kanaal het meer as 9 miljoen kyke gedurende Junie 2025. Karpathy het in 2015 'n PhD van Stanford-universiteit ontvang onder toesig van [[Fei-Fei Li]], met 'n fokus op die kruispunt van natuurlike taalverwerking en [[rekenaarvisie]], en [[diepleer]]modelle wat geskik is vir hierdie taak.<ref>Tesis PhD, Connecting Images and Natural Language, https://searchworks.stanford.edu/view/11849345 , stanford.edu 2016, Andrej Karpathy, Stanford-universiteit</ref><ref>{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/business/innovation/does-robo-journalism-pose-a-threat-to-reporters-1.3019182 |title=Does 'robo-journalism' pose a threat to reporters?|date=23 Maart 2017|accessdate=9 Augustus 2018}}</ref> ==Loopbaan en navorsing== Hy was die outeur van en hoofinstrukteur van die eerste diep leerkursus by Stanford, CS 231n: Konvolusionele Neurale Netwerke vir Visuele Herkenning.<ref>{{Cite web |title=Stanford University CS231n: Convolutional Neural Networks for Visual Recognition |url=http://cs231n.stanford.edu/2015/ |access-date=2022-09-08 |website=cs231n.stanford.edu}}</ref> Dit het een van die grootste klasse by Stanford geword, en het gegroei van 150 studente in 2015 tot 750 in 2017.<ref name=":1">{{Cite web |title=Andrej Karpathy |url=https://karpathy.ai/ |access-date=2022-09-08 |website=karpathy.ai}}</ref> Karpathy is 'n stigterslid van die kunsmatige intelligensie-navorsingsgroep OpenAI,<ref>{{Cite web |date=2015-12-12 |title=Introducing OpenAI |url=https://openai.com/blog/introducing-openai/ |access-date=2022-09-08 |website=OpenAI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fan |first=Shelly |date=2015-12-20 |title=Inside OpenAI: Will Transparency Protect Us From Artificial Intelligence Run Amok? |url=https://singularityhub.com/2015/12/20/inside-openai-will-transparency-protect-us-from-artificial-intelligence-run-amok/ |access-date=2022-09-08 |website=Singularity Hub |language=en-US}}</ref> where he was a research scientist from 2015 to 2017.<ref name=":1" /> waar hy van 2015 tot 2017 'n navorsingswetenskaplike was.<ref>{{Cite web |title=Stanford University CS231n: Convolutional Neural Networks for Visual Recognition |url=http://cs231n.stanford.edu/2015/ |access-date=2022-09-08 |website=cs231n.stanford.edu}}</ref> In Junie 2017 het hy [[Tesla, Inc.|Tesla]] se direkteur van kunsmatige intelligensie geword en aan [[Elon Musk]] gerapporteer.<ref>{{Cite web |last=Etherington |first=Darrell |date=2017-06-21 |title=Tesla hires deep learning expert Andrej Karpathy to lead Autopilot vision |url=https://techcrunch.com/2017/06/20/tesla-hires-deep-learning-expert-andrej-karpathy-to-lead-autopilot-vision/ |access-date=2023-11-10 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref name="qz.com">{{cite news|url=https://qz.com/1011376/elon-musk-poached-andrej-karpathy-from-openai-to-be-teslas-tsla-director-of-artificial-intelligence/ |title=Elon Musk has poached a top mind in AI research—from himself|date=21 Junie 2017|accessdate=9 Augustus 2018}}</ref><ref>{{cite news |date=22 Junie 2017 |title=Tesla hired a top AI expert to lead a critical aspect of Autopilot -- here's what we know |url=https://www.businessinsider.com/tesla-andrej-karpathy-autopilot-vision-2017-6 |access-date=9 Augustus 2018}}</ref> Hy is aangewys as een van MIT Technology Review se “Innoveerders onder 35” vir 2020.<ref>{{Cite web |title=Andrej Karpathy (Innovators Under 35 2020) | publisher=MIT Technology Review | url=https://www.technologyreview.com/innovator/andrej-karpathy/ | accessdate=8 September 2022}}</ref> Nadat hy 'n paar maande lange sabbatsverlof van Tesla geneem het, het hy aangekondig dat hy die maatskappy in Julie 2022 verlaat.<ref>{{Cite web |last=Kolodny |first=Lora |date=2022-07-13 |title=Tesla AI leader Andrej Karpathy announces he's leaving the company |url=https://www.cnbc.com/2022/07/13/tesla-ai-leader-andrej-karpathy-announces-hes-leaving-the-company.html |access-date=2022-07-14 |website=CNBC |language=en}}</ref> Vanaf Februarie 2023 maak hy YouTube-video's oor hoe om kunsmatige [[neurale netwerk]]e te skep.<ref>{{Cite web |title=Andrej Karpathy - YouTube |url=https://www.youtube.com/@AndrejKarpathy |access-date=2023-02-04 |website=youtube.com}}</ref> Daar is op 9 Februarie 2023 berig dat Karpathy aangekondig het dat hy na OpenAI terugkeer.<ref>{{Cite tweet |user=karpathy |number=1623476659369443328 |title=Some personal news: I am joining OpenAI (again :)). Like many others both in/out of AI, I am very inspired by the impact of their work and I have personally benefited greatly from it. The future potential is especially exciting; it is a great pleasure to jump back in and build!}}</ref> 'n Jaar later, op 13 Februarie 2024, het 'n woordvoerder van OpenAI bevestig dat Karpathy OpenAI verlaat het.<ref>{{cite news|url=https://www.theinformation.com/articles/openai-researcher-andrej-karpathy-departs |title=OpenAI Researcher Andrew Karpathy Departs|date=13 Februarie 2024|accessdate=13 Februarie 2024}}</ref> In dieselfde jaar is hy aangewys as een van [[Time (tydskrif)|Time]] se 100 Mees Invloedryke Persone in KI.<ref>{{Cite magazine |last=Chow |first=Andrew R. |title=Andrej Karpathy: The 100 Most Influential People in AI 2024 |url=https://time.com/7012851/andrej-karpathy/ |access-date=2025-06-26 |magazine=Time |date=2024-09-05 |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621123152/https://time.com/7012851/andrej-karpathy/ |url-status=dead }}</ref> Op 16 Julie 2024 het Karpathy op sy [[Twitter|X]]-rekening aangekondig dat hy 'n nuwe KI-onderwysmaatskappy genaamd Eureka Labs begin het.<ref>{{Cite tweet |user=karpathy |number=1813263734707790301 |title=Excited to share that I am starting an AI+Education company called Eureka Labs}}</ref><ref name=":02">{{Cite news |title=OpenAI Co-Founder Andrej Karpathy Announces Eureka Labs, an AI Education Startup |url=https://www.inc.com/ben-sherry/openai-co-founder-andrej-karpathy-announces-eureka-labs-an-ai-education-startup.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918065604/https://www.inc.com/ben-sherry/openai-co-founder-andrej-karpathy-announces-eureka-labs-an-ai-education-startup.html |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-12-19 |work=Inc.com |language=en |url-status=live }}</ref> Hul eerste produk was die KI-kursus, LLM101n.<ref>{{Cite web |title=Eureka Labs |url=https://eurekalabs.ai/ |access-date=2024-12-01 |website=eurekalabs.ai}}</ref> Hy het ook 'n breër opvoedkundige poging, die "Zero to Hero"-reeks oor [[Groottaalmodel|GTM]]-grondbeginsels.<ref>{{Cite web |title=Neural Networks: Zero To Hero |url=https://karpathy.ai/zero-to-hero.html |access-date=2025-05-03 |website=karpathy.ai}}</ref> Die maatskappy bepleit ook KI-onderwysassistente, 'n konsep wat gekritiseer is weens kommer oor dataprivaatheid en die verwydering van persoonlike verbintenis tussen onderwyser en student.<ref>{{Cite web |last=Vee |first=Annette |date=2024-08-20 |title=AI pioneers want bots to replace human teachers – here's why that's unlikely |url=https://theconversation.com/ai-pioneers-want-bots-to-replace-human-teachers-heres-why-thats-unlikely-235754#:~:text=OpenAI%20co-founder%20Andrej%20Karpathy,to%20%E2%80%9Cpersonally%20tutor%20all%208 |access-date=2025-05-03 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> In Februarie 2025 het Karpathy die term "[[Vibe-programmering|vibe-programmering]]" geskep om te beskryf hoe KI-gereedskap stokperdjie-entoesiaste toelaat om toepassings en webwerwe te bou, bloot deur aanwysings te tik.<ref name=":2">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2025-02-27 |title=Not a Coder? With A.I., Just Having an Idea Can Be Enough. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/technology/personaltech/vibecoding-ai-software-programming.html |access-date=2025-03-03 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karpathy, Andrej}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 5edcgxt4vkqlylibguplhh1mo1xs4qq 0 454588 2892359 2845117 2026-04-10T17:08:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892359 wikitext text/x-wiki '''Brett Norton Herron''' (gebore [[14 November]] [[1966]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en prokureur wat sedert Junie 2024 'n lid van die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement]] is. Hy het voorheen van Mei 2019 tot Februarie 2022 in die huis gedien. Hy het ook van Februarie 2022 tot Mei 2024 as 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] gedien. Herron is die sekretaris-generaal van die [[GOOD]]-party. Hy was die party se kandidaat vir burgemeester van [[Kaapstad]] in die munisipale verkiesings van 2021. Voorheen 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en die [[Onafhanklike Demokrate]], het hy van 2011 tot 2018 as 'n burgemeesterskomiteelid vir vervoer en stedelike nedersettings gedien. ==Vroeë lewe en opvoeding== Herron is gebore en getoë in [[Durban]] in die voormalige Natal. Sy vader was 'n lid van die Durbanse Stadsraad.<ref>{{cite news |last1=Dordley |first1=Lucinda |title=Brett Herron throws hat in the ring to be mayor |url=https://www.capetownetc.com/news/brett-herron-throws-hat-in-the-ring-to-be-mayor/ |access-date=24 September 2020 |newspaper=www.capetownetc.com |date=4 September 2018}}</ref> Herron het 'n [[Baccalaureus artium|Baccalaureus Artium]] en 'n LLB aan die [[Universiteit van Natal]] verwerf. Hy het sy klerkskap in Durban voltooi voordat hy in 1994 as prokureur toegelaat is. Herron het in 1998 na [[New York]] verhuis en daar tot 2001 gewoon. Nadat hy na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy direkteur van die Suid-Afrikaanse Regskool geword.<ref name="PW">{{cite news |last1=De Lille |first1=Patricia |title=The ID's top ten candidates |url=https://www.politicsweb.co.za/party/the-ids-top-ten-candidates |access-date=24 September 2020 |newspaper=Politicsweb |date=1 Maart 2009}}</ref> Herron het in 2020 met 'n Meestersgraad in Stede aan die London School of Economics gegradueer. ==Politieke loopbaan== Herron was 'n senior lid van die Onafhanklike Demokrate. In Julie 2008 is hy verkies tot beleidskonvenor van die party se uitvoerende komitee van die Kaapstadse metrodistrik.<ref name="PW" /> Hy is op die party se kandidaatlyste vir die algemene verkiesing van 2009 geplaas en is verkies tot die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement. Die party het egter sy setel aan Sarah Paulse, die suster van partyleier [[Patricia de Lille]], gegee.<ref>{{cite news |last1=Williams |first1=Murray |title=ID justifies exclusion of top Cape candidate |url=https://www.iol.co.za/news/politics/id-justifies-exclusion-of-top-cape-candidate-443291 |access-date=24 September 2020 |newspaper=IOL |date=14 Mei 2009}}</ref> Herron is toe as 'n Kaapstadse stadsraadslid vir die ID ingesweer. Die ID het in Oktober 2010 hul samesmelting met die Demokratiese Alliansie aangekondig en Herron het dubbele partylidmaatskap gekry. Na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011|munisipale verkiesing van 2011]] is hy as raadslid vir die DA ingesweer. De Lille is verkies tot [[burgemeester]] van Kaapstad, en sy het Herron as die burgemeesterskomiteelid vir vervoer en stedelike nedersettings aangestel.<ref>{{cite news |title=De Lille names mayoral committee |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/politics/De-Lille-names-mayoral-committee-20110527 |access-date=24 September 2020 |newspaper=News24 |date=27 Mei 2011 |location=Cape Town}}</ref> In Augustus 2018 het De Lille aangekondig dat sy einde Oktober as burgemeester sou bedank. Herron het sy kandidatuur vir die pos verklaar, maar die DA het [[Dan Plato]] gekies.<ref>{{cite news |last1=Chambers |first1=Dave |title=De Lille ally Herron sets sights on Cape Town mayoral office |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2018-09-04-de-lille-ally-herron-sets-sights-on-cape-town-mayoral-office/ |access-date=24 September 2020 |newspaper=TimesLIVE |date=4 September 2020}}</ref> Op 1 November 2018 het hy uit die raad en uit die DA bedank. Hy was die negende raadslid wat uit die DA bedank het na De Lille se laaste toespraak as burgemeester op 25 Oktober..<ref>{{cite news |last1=Payne |first1=Suné |title=Brett Herron becomes the ninth councillor to quit the DA as mayor-elect Dan Plato is sworn in as councillor |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-11-01-brett-herron-becomes-the-ninth-councillor-to-quit-the-da-as-mayor-elect-dan-plato-is-sworn-in-as-councillor/ |access-date=24 September 2020 |newspaper=The Daily Maverick |date=1 November 2018}}</ref> De Lille het die stigting van haar nuwe politieke party, Good, op 2 Desember aangekondig. Herron is op 20 Januarie 2019 as die party se intreerede-sekretaris-generaal aangestel.<ref>{{cite news |title=De Lille's GOOD party constitutes interim national leadership |url=https://www.iol.co.za/news/politics/de-lilles-good-party-constitutes-interim-national-leadership-18886329 |access-date=24 September 2020 |newspaper=IOL |date=20 Januarie 2019 |location=Cape Town}}</ref> Voor die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|algemene verkiesing op 8 Mei 2019]] was hy tweede op die nuwe party se provinsiale kandidaatlys, tweede op die streekskandidatelys en vierde op die nasionale kandidaatlys. Die party het een setel in die provinsiale parlement gewen en Herron het daardie setel op 22 Mei 2019 gevul.<ref>{{cite news |last1=Lepule |first1=Tshego |title=New mix in Western Cape legislature |url=https://www.iol.co.za/weekend-argus/news/new-mix-in-western-cape-legislature-23067613 |access-date=24 September 2020 |newspaper=IOL |date=12 Mei 2019 |location=Cape Town}}</ref> Op 22 Augustus 2021 is Herron aangekondig as Good se burgemeesterskandidaat vir die Stad Kaapstad vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021| munisipale verkiesings op 1 November 2021]].<ref>{{Cite news|last=Persens|first=Lizell|date=22 Augustus 2021|title=Good Party announces Brett Herron as mayoral candidate for CoCT|work=Eyewitness News|location=Cape Town|url=https://ewn.co.za/2021/08/22/good-party-announces-brett-herron-as-mayoral-candidate-for-coct|access-date=22 Augustus 2021}}</ref> Die DA het hul meerderheid in die stadsraad behou en Herron het 'n lid van die Provinsiale Parlement gebly. ==Parlementêre loopbaan== Op 7 Februarie 2022 het die GOOD-party 'n verklaring vrygestel waarin hulle aangekondig het dat Herron die GOOD-LP Shaun August se setel in die Nasionale Vergadering sou inneem, terwyl August Herron in die Provinsiale Parlement sou vervang ter voorbereiding van die party se verkiesingsveldtog in 2024.<ref>{{Cite web|date=2022-02-07|title=Project 2024: Brett Herron moves to National Assembly while Shaun August moves to Western Cape Provincial Parliament|url=https://forgood.org.za/project-2024-brett-herron-moves-to-national-assembly-while-shaun-august-moves-to-western-cape-provincial-parliament/|access-date=2022-02-08|website=For Good|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|title=GOOD's Brett Herron resigns from provincial legislature to move to National Assembly|url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/goods-brett-herron-resigns-from-provincial-legislature-to-move-to-national-assembly-fa3b687f-a1e5-42d9-88db-d9d73583f55e|access-date=2022-02-08|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> Herron is op 8 Februarie 2022 as Lid van die Nasionale Vergadering ingehuldig.<ref>{{Cite web |url=https://twitter.com/forgoodza/status/1491042795263782912 |title=@ParliamentofRSA welcomes @brettherron to the National Assembly... |date=February 8, 2022 |website=Twitter |access-date=May 28, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208134201/https://twitter.com/forgoodza/status/1491042795263782912 |archive-date=8 Februarie 2022}}</ref> Herron is gekies om Good se enkele setel in die Provinsiale Parlement in te neem na die algemene verkiesing van 2024.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=Western Cape legislature to usher in new faces in major shake-up |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/western-cape-legislature-to-usher-in-new-faces-in-major-shake-up-20240608 |access-date=2024-06-10 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Herron is [[gay]].<ref>{{cite news |last1=Herron |first1=Brett |title=Cape Town Pride: Brett Herron talks about being openly gay and LGBTQ+ rights |url=https://www.iol.co.za/capeargus/opinion/cape-town-pride-brett-herron-talks-about-being-openly-gay-and-lgbtq-rights-43277252 |access-date=24 September 2020 |newspaper=IOL News |date=24 Februarie 2020}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Herron, Brett}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] rqhdyql8k7qrk5f7d3kagz4jdnafxuy 0 454630 2892423 2846615 2026-04-10T18:56:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892423 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = David Ball | beeld = David Ball of Soft Cell 1983 (cropped).jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = David Ball in 1983 | agtergrondkleur = | geboortenaam = David James Ball | alias = Heintje | geboortedatum = 3 Mei 1959 | geboorteplek = Chester, Cheshire, Engeland | oorsprong = <!-- Let wel: nie vir individue. Uitsondering as geboortedatum nie beskikbaar --> | sterfdatum = {{SDEO|2025|10|22|1959|05|3|df=yes}} | sterfplek = [[Londen]] | genre = | beroep = | instrument = [[Sintetiese klavier]], stem | jare_aktief = 1977-2025 | etiket = Some Bizzare Records | assosiasies = Soft Cell en The Grid | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''David James Ball''' ([[3 Mei]] [[1959]] – [[22 Oktober]] [[2025]]) was 'n Britse vervaardiger en elektroniese [[musikant]]. Hy het in groepe soos Soft Cell en the Grid gespeel, en saamgewerk met ander vervaardigers, insluitend Ingo Vauk en Chris Braide. Hy word gewoonlik as '''Dave Ball''' op plateomslae aangedui. ==Lewe en loopbaan== David James Ball is op 3 Mei 1959 in Chester, [[Cheshire]], [[Engeland]] gebore, en is later aangeneem en grootgemaak in [[Blackpool]].<ref name="sohoradio">[https://www.mixcloud.com/sohoradio/back-to-the-phuture-12092018/ Soho Radio - ''Back to the Phuture'', interview with David Ball] (12 September 2018),Mixcloud</ref> Hy het aan die Arnold Skool gestudeer voordat hy kuns aan die Leeds Polytechnic gestudeer het, waar hy Marc Almond ontmoet het;<ref name="Rimmer">Rimmer, Dave (2003) ''New Romantics: The Look'', Omnibus Press, {{ISBN|978-0-7119-9396-9}}, bl. 110</ref> hulle het die sinthpop-duo Soft Cell in 1978 gevorm, en die groep het tot 1984 bestaan.<ref name="Ruhlmann">Ruhlmann, William "[{{Allmusic|class=artist|id=p35001|pure_url=yes}} Dave Ball Biography]", Allmusic, besoek 22 Januarie 2010</ref> In 1983, terwyl hy saam met die groep was, het hy 'n solo-album, ''In Strict Tempo'', vrygestel, waarop Gavin Friday, Genesis P-Orridge en Virginia Astley gespeel het.<ref name="Ruhlmann" /><ref name="neal">Neal, Charles (1987) ''Tape delay: confessions from the eighties underground'', SAF, {{ISBN|978-0-946719-02-0}}</ref> Later het hy saam met P-Orridge gewerk aan die klankbaan vir die Wes-Duitse film ''Decoder'', wat ook ander Some Bizzare-kunstenaars bevat het. Nadat Soft Cell ontbind het, het Ball 'n nuwe groep, Other People, saam met sy destydse vrou Gini Hewes<ref name="virginia">[https://virginia-ptv.bandcamp.com/ "Blue Pyramid" by Virginia], Bandcamp</ref> (wat voorheen saam met Almond in Marc and the Mambas gewerk het) en Andy Astle gestig, maar hulle het slegs een enkelsnit, "Have a Nice Day", vrygestel.<ref name="otherpeople">''Smash Hits,'' 6 Desember 1984, [https://www.flickr.com/photos/51106326@N00/13514902873/in/album-72157643166584224/ "Like Punk Never Happened - a Smash Hits archive"] by Brian McCloskey, Flickr</ref> In die laat 1980's het hy nog 'n kortstondige groep, English Boy on the Loveranch, saam met Nick Sanderson en Jamie Jones gestig, waar hy twee hoë-NRG-enkelsnitte, "''The Man in Your Life''" en "''Sex Vigilante''", vrygestel het.<ref name="loveranch">[https://www.discogs.com/artist/19753-English-Boy-On-The-Loveranch English Boy On The Loveranch - Discography], Discogs</ref> Hy was ook deel van Psychic TV, waar hy aan die versamelalbums Jack the Tab en Tekno Acid Beat gewerk het, waar hy Richard Norris ontmoet het (hulle het die snit "''Meet Every Situation Head On''" saam as M.E.S.H. opgeneem) en met wie hy later die Grid gestig het.<ref>[https://www.prsformusic.com/m-magazine/features/interview-richard-norris/ "Richard Norris,"] by Jim Ottewill, prsformusic.com (15 Julie 2014)</ref><ref>[https://www.discogs.com/release/470019-Non-Stop-Ecstatic-Dancing/images Images for Soft Cell - Non Stop Ecstatic Dancing] (images of CD booklet), Discogs</ref> met enkelsnitte soos ''Floatation, A Beat Called Love'' en ''Swamp Thing''. Ball het in 2001 met Almond herenig in Soft Cell en die nuwe album ''Cruelty Without Beauty'' vrygestel.<ref name="Rimmer" /><ref name="Flick">Flick, Larry (2002) "Almond's Joy", ''The Advocate'', 29 Oktober 2002, bl. 64</ref> In 2010 het hy die groep Nitewreckage saam met Celine Hispiche, Rick Mulhall en Terry Neale gestig. Hul debuutalbum, ''Take Your Money and Run'', is op 6 Junie 2011 op Alaska Sounds vrygestel, met die enkelsnit "''Solarcoaster''" wat dit voorafgegaan het. Die album is saamgeproduseer en gemeng deur Martin Rushent. In 2016 het Ball en die klassieke pianis Jon Savage saamgewerk aan die eksperimentele elektroniese album ''Photosynthesis''.<ref name="savage">{{cite web|url=https://www.chaoscontrol.com/david-ball-jon-savage/|title=Interview with David Ball about PHOTOSYNTHESIS|author=Bob Gourley|publisher=Chaos Control|date=13 November 2016|access-date=21 Maart 2022}}</ref> In 2018 het Soft Cell nog 'n hereniging vir 'n laaste lewendige vertoning gesien, ter viering van hul 40ste herdenking sedert die duo se vorming.<ref name="final">[https://www.theguardian.com/music/2018/feb/21/soft-cell-marc-almond-dave-ball-farewell-concert-the-o2-arena-london Soft Cell to reunite for last ever show], [[The Guardian]] (21 Februarie 2018)</ref> Ball het ook as vervaardiger gewerk, met Vicious Pink Phenomena (wat as 'n agtergrondduo vir die vroeë Soft Cell begin het), die Virgin Prunes en die Rose McDowall-syprojek ''Ornamental'' in die 1980's,<ref name="neal" /> en later met [[Kylie Minogue]], Gavin Friday en Anni Hogan.<ref name="savage"/><ref name="anni">[https://pleasekillme.com/anni-hogan/ "Anni Hogan: the super solo collaborationist,"] by Robert Gourley, PleaseKillMe.com (11 November 2019)</ref> Hy het ook remixes vir kunstenaars en groepe soos [[David Bowie]],<ref name="Hoffman">Hoffman, Wayne (2002) "After Nearly 20 years, Soft Cell Returns With a New Set on SpinArt", ''Billboard'', 12 Oktober 2002, bl. 13</ref> [[Vanessa-Mae]] en Erasure gedoen (baie remixes is ook met Norris as die Grid gemaak). Ball het ook saam met Friday gewerk aan 'n weergawe van Suicide se "''Ghost Rider''" vir die ''Alan Vega 70th Birthday Limited Edition EP''-reeks.<ref>[https://gavinfriday.com/2010/06/06/gavin-friday-and-dave-ball-single-ghostrider-download-now/ Gavin Friday and Dave Ball single ‘Ghostrider’ – download now – Gavin Friday – Official Site]</ref> Ball is op 22 Oktober 2025 vreedsaam in sy slaap by sy huis oorlede.<ref>{{cite news |last=Beaumont-Thomas |first=Ben |date=23 October 2025 |title=Dave Ball, hitmaker as one half of Soft Cell, dies aged 66 |url=https://www.theguardian.com/music/2025/oct/23/dave-ball-hitmaker-as-one-half-of-soft-cell-dies-aged-66 |access-date=23 Oktober 2025 |work=The Guardian}}</ref> ==Diskografie== *''In Strict Tempo'' (1983), Some Bizzare, Phonogram *''Photosynthesis'' (with Jon Savage) (2016), Cold Spring == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ball, David}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Engelse kunstenaars]] [[Kategorie:Engelse musici]] 5oola768gvmwr63dfpsc5j8mpf39piv 0 454828 2892505 2856187 2026-04-10T19:31:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892505 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = George Friedman | bynaam = | beeld = George Friedman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = George Friedman in 2017 | geboortenaam = George Friedman | geboortedatum = 1 Februarie 1949 | geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = politieke wetenskaplike | ander = | bekend = stigter van [[Stratfor]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''George Friedman''' (gebore [[1 Februarie]] [[1949]]) is 'n Hongaars-gebore Amerikaanse [[futuris]], politieke wetenskaplike en [[skrywer]]. Hy is 'n [[geopolitiek]]e skrywer oor [[internasionale betrekkinge]]. Hy is die stigter en voorsitter van Geopolitical Futures.<ref>{{Cite web|title = Geopolitical Futures {{!}} Keeping future in focus|url = http://geopoliticalfutures.com|website = geopoliticalfutures.com|access-date = 2016-02-24}}</ref> Voor die stigting van Geopolitical Futures was hy voorsitter van die uitgewery [[Stratfor]]. Hy is veral bekend vir sy 1991-boek ''The Coming War With Japan'', mede-geskryf saam met sy vrou Meredith LeBard, wat 'n militêre konflik tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Japan]] rondom 2020 voorspel het. == Vroeë lewe en opvoeding == Friedman is in 1949 in [[Boedapest]], [[Hongarye]], gebore<ref name=":0">{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.hungarianconservative.com/articles/author/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=www.hungarianconservative.com |language=en-US}}</ref> met [[Jood]]se ouers wat die [[Holocaust]] oorleef het. Sy familie het na die [[Verenigde State]] geëmigreer. Friedman beskryf sy familie se storie as "'n baie klassieke storie van vlugtelinge wat 'n nuwe lewe in Amerika maak." Hy het in [[New York|New York Stad]] grootgeword.<ref name=":0" /> Friedman het 'n BA aan die City College of New York verwerf, waar hy in politieke wetenskap gestudeer het, en 'n PhD in regering aan [[Cornell-universiteit]].<ref name="smith">{{Citation |title=The U.S. Stays on Top|journal=Smithsonian|date=Julie 2010}}.</ref> ==Loopbaan== Na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] het Friedman die potensiaal vir 'n Japan-VSA-konflik bestudeer en in 1991 saam met sy vrou ''The Coming War with Japan'' geskryf.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/comingwarwithja000frie|url-access=registration|title=The Coming War With Japan|author1=George Friedman|author2=Meredith LeBard|publisher=St. Martin's Press|year=1991|isbn=9780312058364}}</ref> Die oorlog wat hy voorspel het, het nie plaasgevind nie.<ref name="Ashton">{{cite news |last1=Ashton |first1=Matthew |title=The danger of political predictions |url=https://www.politics.co.uk/comment-analysis/2011/12/29/the-danger-of-political-predictions/?cmpredirect |access-date=15 Maart 2021 |work=politics.co.uk |date=29 Desember 2011}}</ref> Friedman het byna 20 jaar in die akademie deurgebring, waartydens hy [[politieke wetenskap]] aan die Dickinson College doseer het.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b_3TzAEACAAJ |author1=George Friedman |title=The Political Philosophy of the Frankfurt School: About the author (1982) |date=1982 |publisher=Cornell University Press |isbn=9780608080918 |access-date=9 Oktober 2023}}</ref> In 1996 het Friedman [[Stratfor]], 'n private intelligensie- en voorspellingsmaatskappy, gestig en as die maatskappy se uitvoerende hoof en hoofintelligensiebeampte gedien. Stratfor se hoofkantoor is in [[Austin, Texas]]. Hy het in Mei 2015 by Stratfor bedank.<ref>{{Cite news|last=Colin|first=Pope|date=2015-12-03|title=Stratfor founder George Friedman starts media business|work=The Business Journals|url=https://www.bizjournals.com/austin/news/2015/12/03/stratfor-founder-george-friedman-forms.html|access-date=2022-01-26}}</ref> Daardie jaar het hy Geopolitical Futures gestig.<ref>{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.penguinrandomhouseaudio.com/narrator/9384/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=Penguin Random House Audio |language=en-US}}</ref> Friedman se reputasie as 'n voorspeller van geopolitieke gebeure het ''[[The New York Times]]''-koerant daartoe gelei om in 'n profiel op te merk: "Daar is 'n versoeking, wanneer jy naby George Friedman is, om hom soos 'n Magic 8 Ball te behandel".<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/magazine/the-way-we-live-now-4-20-03-encounter-spooky.html|author1=Matt Bai|title=Spooky |work=New York Times Magazine|date=20 April 2003}}</ref> ===Dekadevoorspellings by Stratfor=== Gedurende sy ampstermyn by Stratfor het George Friedman toesig gehou oor die publikasie van die maatskappy se herhalende dekadevoorspellings, wat daarop gemik was om langtermyn globale tendense te voorspel gebaseer op strukturele faktore soos [[geografie]], [[demografie]] en [[nasionale belang]].<ref>Dan Dungaciu et al., "Stratfor vs. Reality (1995–2025). Dilemmas in Global Forecasting", ''Romanian Journal of Economic Forecasting'' – XXI (1) 2018, bl. 169–170.</ref> '''1995–2005''': Die eerste voorspelling het die voortgesette oppergesag van die Verenigde State in 'n unipolêre wêreld beklemtoon en 'n gefragmenteerde internasionale stelsel geprojekteer wat gekenmerk word deur spanning en ekonomiese groei. Stratfor het geen geloofwaardige mededingers vir die Amerikaanse mag gesien nie en voorspel dat [[Japan]] militêr sou heropduik en dat [[Duitsland]] nie in staat sou wees om Europese monetêre integrasie te lei nie. Nie een van hierdie het plaasgevind nie: Japan het pasifisties gebly, en die [[euro]] is suksesvol bekendgestel. Die verslag het ook nie die opkoms van Islamitiese terrorisme of die impak van [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11]] voorsien nie, 'n groot blindekol vir 'n voorspelling wat net 'n paar jaar tevore vrygestel is.<ref>Ibid., p. 171.</ref> Daar is voorspel dat [[Volksrepubliek China|China]] sou disintegreer as gevolg van interne teenstrydighede in sy politieke en ekonomiese stelsel. In plaas daarvan het dit vinnige groei en globale integrasie ervaar. Stratfor het ook 'n herbevestiging van [[Rusland|Russiese]] mag verwag, hoewel die land tot die vroeë 2000's binnelands gefokus gebly het.<ref>Ibid., p. 171–172.</ref> '''2000–2010''': Die voorspelling vir die tweede dekade het die VSA uitgebeeld as die enigste akteur wat in staat was om globale wanbalans aan te spreek, maar het nie die transformerende rol van die oorlog teen terreur voorsien nie. Dit het tendense van koalisiebou en desinchronisasie in globale ekonomie uitgelig en verkeerdelik voorgestel dat [[Asië]], insluitend China, nie gedurende die dekade sou herstel nie.<ref>Ibid., p. 172.</ref> China is weer eens as ekonomies kwesbaar beskou en waarskynlik met Rusland sou bondgenootskap sluit om Amerikaanse invloed te weerstaan. Die verslag het ook die agteruitgang van die globale ekonomiese stelsel in streekblokke voorspel, wat nie in die verwagte vorm gematerialiseer het nie. Stratfor het [[Hugo Chávez]] se outoritêre wending in [[Venezuela]] korrek voorsien, maar die vooruitsig van wyer [[Latyns-Amerika]]anse destabilisering oordryf.<ref>Ibid., p. 172–173.</ref> '''2005–2015''': Hierdie voorspelling het die siening herhaal dat die VSA oorheersing sou behou as gevolg van sy demografiese voordele en immigrasie-absorpsie, hoewel dit die politieke uitdagings wat massa-migrasie later sou inhou, onderskat het.<ref>Ibid., p. 174.</ref> Stratfor het die agteruitgang van die [[Europese Unie]] voorsien en voorspel dat dit teen 2015 sou ineenstort. Alhoewel die EU aansienlike institusionele druk in die gesig gestaar het, insluitend tydens die Eurosone-krisis, het dit nie ontbind nie. Daar is verwag dat Rusland 'n geopolitieke ommekeer sou nastreef, insluitend die herabsorpsie van invloed oor voormalige Sowjet-republieke. Terwyl die voorspelling toenemende Russiese optrede verwag het, is groot ontwikkelings soos die 2008-oorlog in [[Georgië]] en die aanloop tot die [[Krim]] se anneksasie nie spesifiek voorspel nie.<ref>Ibid., p. 175.</ref> Oor China het Stratfor vroeëre waarskuwings verdubbel en beweer dat groei onvolhoubaar was en sosiale fragmentasie en ekonomiese agteruitgang voorspel. In teenstelling met hierdie bewerings het China voortgegaan om te groei en sy globale posisie te verstewig.<ref>Ibid., p. 173–174.</ref> '''2010–2020''': Met [[terrorisme]] wat as minder van 'n globale dryfveer beskou word, het Stratfor beoordeel dat die VSA-jihadistiese oorlog besig was om af te neem net toe die [[Islamitiese Staat]] ontstaan het.<ref>Ibid., p. 175.</ref> Rusland is beskryf as 'n land wat daarna streef om sy strategiese buffers te konsolideer voordat demografiese afname ingetree het. In [[Europa]] het Stratfor [[Populisme|populistiese]] terugslag teen immigrasie en kulturele spanning tussen politieke elites en die breër publiek verwag, 'n projeksie wat grootliks gestaaf word deur politieke ontwikkelinge in [[Frankryk]], [[Duitsland]] en [[Italië]].<ref>Ibid., p. 176.</ref> Vir China het Stratfor 'n dreigende ekonomiese krisis verwag soortgelyk aan Japan se stagnasie na die borrel, met verwysing na skuld, verkeerd toegekende kapitaal en toenemende [[outoritarisme]].<ref>Ibid., p. 175–176.</ref> '''2015–2025''': Stratfor het toenemende wanorde in Europa en 'n terugkeer na nasiestaatpolitiek voorspel, en aangevoer dat EU-instellings te swak sou wees om komende krisisse aan te spreek. Dit het groeiende afskeidingsbewegings en ekonomiese divergensie tussen lidstate verwag.<ref>Ibid., p. 177.</ref> Rusland is beskryf as 'n land wat probeer om dele van die voormalige Sowjet-ruimte te herintegreer om sy demografiese afname teen te werk, hoewel Stratfor nie gespesifiseer het watter state geteiken sou word nie. Daar is verwag dat die [[Midde-Ooste]] onstabiel sou bly as gevolg van voortgesette politieke omwenteling.<ref>Ibid., p. 176–177.</ref> Stratfor het voortgegaan om China se ontrafeling te voorspel, met verwysing na toenemende skuld, politieke onderdrukking en streeksongelykheid. Alhoewel dit erken het dat vorige voorspellings voortydig was, het dit volgehou dat fragmentering van sentrale gesag 'n moontlikheid was, maar dit het nou verklaar dat 'n toenemend outoritêre/diktatoriese bewind meer waarskynlik was.<ref>Ibid., p. 176–177.</ref> ==''The Next 100 Years'' (2009)== In ''The Next 100 Years'' bied George Friedman 'n spekulatiewe voorspelling van globale geopolitiek dwarsdeur die 21ste eeu aan, en beweer dat die Verenigde State die dominante globale [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] sal bly. Hy skets 'n reeks voorspelde geopolitieke verskuiwings, insluitend 'n kort "Tweede Koue Oorlog" met [[Rusland]] in die 2010's, gevolg deur die uiteindelike fragmentasie van beide Rusland en China in die 2020's as gevolg van interne strukturele swakhede.<ref name="Friedman2009">{{cite book |last=Friedman |first=George |title=The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century |year=2009 |publisher=Doubleday |isbn=9780385517058}}</ref> Friedman voorspel dat China 'n ernstige interne krisis in die gesig sal staar wat veroorsaak word deur sy vinnige ekonomiese groei en gevolglike streeksongelykheid. Hy voer aan dat spanning tussen die welvarende kusstreke en die armer binneland die politieke stelsel sal onder druk plaas. Volgens Friedman, "Of die regering sal meningsverskil met 'n ystervuis onderdruk, of die land sal begin ontrafel." Hy kom tot die gevolgtrekking dat nasionale fragmentasie die meer waarskynlike scenario is, met provinsies wat outonomie verkry namate die sentrale regering effektiewe beheer verloor.<ref name="Friedman2009" /> Hy verwag die opkoms van nuwe grootmoondhede—[[Turkye]], [[Pole]] en [[Japan]]—wat, na aanvanklike belyning met die Verenigde State, later Amerikaanse oppergesag sal uitdaag. Die boek beskryf 'n hipotetiese [[Derde Wêreldoorlog]] rondom 2050, wat 'n Turks-Japannese verrassingsaanval teen die VSA en sy bondgenote behels, wat uiteindelik 'n oorwinning onder leiding van die VSA en 'n na-oorlogse tegnologiese en ekonomiese oplewing tot gevolg sal hê.<ref name="Friedman2009" /> Die boek bevat ook voorspellings oor [[demografie]]se veranderinge, insluitend massa-immigrasie na die VSA, 'n latere omkering van daardie tendens as gevolg van outomatisering, en 'n langtermyn-wedywering tussen die VSA en [[Meksiko]] teen die einde van die eeu. Tegnologiese voorspellings sluit in ruimtegebaseerde energiestelsels, aangedrewe eksoskelette vir infanterie en maan-militêre basisse.<ref name="Friedman2009" /> Alhoewel dit as 'n teoretiese projeksie bedoel is, het die boek beide belangstelling en kritiek uitgelok vir sy gewaagde aannames en deterministiese styl. Stratfor, die geopolitieke intelligensieplatform wat Friedman gestig het, het later verskeie van die boek se voorspellings hersien—veral rakende die veerkragtigheid van outoritêre regering in Rusland en China.<ref>{{cite web |url=https://www.stratfor.com/forecast/decade-forecast-2015-2025 |title=Decade Forecast: 2015–2025 |website=Stratfor |date=2015}}</ref> ==''The Next Decade'' (2010)== In ''The Next Decade'' voer George Friedman aan dat die Verenigde State, nou die enigste globale [[supermoondheid]] na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] in 1991, verder moet beweeg as die ontkenning van sy imperiale status en die las van die bestuur van 'n internasionale stelsel wat deur sy oorheersing gevorm word, moet konfronteer. Die dekade wat voorlê, beweer hy, sal toets of die VSA die instellings van sy republikeinse demokrasie kan bewaar terwyl hulle globale mag uitoefen – twee kragte wat hy as toenemend in spanning beskou. Friedman waarsku dat Amerika se post-[[Koue Oorlog]]-patroon om op krisisse te reageer met ongekoördineerde militêre ingrypings die globale orde gedestabiliseer en sy eie binnelandse instellings verswak het. In plaas daarvan doen hy 'n beroep op 'n doelbewuste strategie van indirekte invloed, waar die VSA as 'n balanseerder tussen streeksmoondhede optree eerder as 'n direkte besetter of afdwinger.<ref>{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref> Wat China betref, bly Friedman skepties oor sy langtermyn-samehorigheid en [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]]. Terwyl hy sy ekonomiese opkoms erken, voer hy aan dat diep strukturele swakhede – insluitend groot streeksverskille, swaar afhanklikheid van wisselvallige uitvoermarkte en etniese verdeeldheid – sy politieke stabiliteit bedreig. Hy voorspel dat China, eerder as om as 'n verenigde globale hegemon na vore te tree, toenemende interne druk sal ondervind wat Beijing kan dwing om beheer te verslap of weerstand van magtige streeksakteurs in die gesig te staar. Friedman stel voor dat die VSA nie met konfrontasie moet reageer nie, maar deur streeks-teenwigte soos Japan en Indië te bevorder.<ref>{{cite web |author=J. Peter Pham |title=The Next Decade, by George Friedman |url=https://www.sfgate.com/books/article/The-Next-Decade-by-George-Friedman-review-2477364.php |work=San Francisco Chronicle |date=6 Februarie 2011}}</ref> Elders voorsien Friedman dat Rusland tydelik invloed in [[Oos-Europa]] sal herwin voordat dit swig voor demografiese en ekonomiese agteruitgang. Hy beklemtoon Turkye, Pole en Japan as opkomende streeksmoondhede wie se trajekte die dekade sal vorm.<ref>{{cite video |title=The Next Decade: Where We've Been...and Where We're Going |url=https://www.youtube.com/watch?v=5nEZJ1tM_bE |publisher=GBH Forum Network |date=26 Januarie 2011 |access-date=6 Mei 2025}}</ref> Uiteindelik beklemtoon Friedman dat die Amerikaanse leierskap morele visie met pragmatiese [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme]] moet kombineer, kompleksiteit moet omarm en ideologiese rigiditeit moet laat vaar om beide sy globale rol en binnelandse politieke gesondheid te handhaaf.<ref>{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref> ==''The Storm Before the Calm'' (2020)== In ''The Storm For the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020's, and the Triumph Beyond'', bied George Friedman 'n raamwerk van twee oorvleuelende siklusse in die Amerikaanse geskiedenis: 'n sosio-ekonomiese siklus van ongeveer 50 jaar en 'n institusionele siklus van 80 jaar. Volgens Friedman kom beide siklusse in die 2020's bymekaar, wat 'n tydperk van diep interne ontwrigting in die Verenigde State veroorsaak. Hy wys op toenemende klaskonflik, kulturele polarisasie en die erosie van vertroue in kundige-geleide regering as aanduidings van hierdie omwenteling. Deur parallelle te trek met vorige krisismomente – soos die [[Amerikaanse Burgeroorlog]], die [[Groot Depressie]] en die 1970's – voer Friedman aan dat terwyl die land 'n dekade van politieke disfunksie en maatskaplike wisselvalligheid betree, hierdie episodes deel is van 'n herhalende patroon van Amerikaanse heruitvinding. Hy voorspel dat 'n nuwe institusionele raamwerk en ekonomiese paradigma teen die vroeë 2030's sal ontstaan, wat nasionale stabiliteit sal herstel en die VSA se globale invloed sal hernu.<ref>{{cite web|title=The Storm Before the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020s, and the Triumph Beyond|url=https://www.penguinbookshop.com/book/9780385540490|website=Penguin Bookshop|access-date=27 April 2025}}</ref> Friedman spreek ook China se langtermynstabiliteit aan en voorspel dat die land uiteindelik interne breuk sal ondervind as gevolg van volgehoue streeksongelykheid en politieke spanning. Hy beskryf China as 'n verdeelde staat, met 'n welgestelde kuskorridor wat gekontrasteer word deur 'n verarmde binneland, en kultureel onderskeidende grensstreke soos [[Xinjiang]], [[Tibet]] en [[Binne-Mongolië]]. Ten spyte van China se wêreldwye ekonomiese bereik, merk Friedman die relatief lae per capita-inkomste en die gebrek aan betekenisvolle militêre alliansies op. Hy voer aan dat China "desperaat probeer om alles bymekaar te hou", en voorspel dat hierdie interne teenstrydighede dit sal verhinder om sy gesentraliseerde model van regering op die lang termyn te handhaaf. Eerder as 'n skielike ineenstorting, verwag Friedman 'n geleidelike fragmentering van China se interne samehorigheid, wat sy vermoë om die Verenigde State as 'n dominante wêreldmag mee te ding, beperk.<ref>{{cite web|title=State of the World: George Friedman on America’s Crisis Cycles and Global Trends|url=https://ctwac.org/programs/state-of-the-world-george-friedman|website=World Affairs Council of Connecticut|date=April 2021|access-date=7 Mei 2025}}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Friedman, George}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8fdkqphc5uxnj1g8u93q31p5npv9ct6 0 455543 2892478 2869834 2026-04-10T19:21:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892478 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Fei-Fei Li | image = Fei-Fei Li at AI for Good 2017.jpg | caption = Fei-Fei Li in 2017 | birth_date = {{Geboortedatum|1976|7|3}} | birth_place = [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]] | death_date = | death_place = | nationality = | citizenship = [[Verenigde State van Amerika|VSA]] | known_for = [[Elektroniese ingenieurswese]]<br /> [[kunsmatige intelligensie]] | alma_mater = [[Princeton-universiteit]] <br>[[California Institute of Technology]] | awards = | signature = | spouse = | children = }} '''Fei-Fei Li''' ([[Chinees]]: 李飞飞; pinyin: Lǐ Fēifēi; gebore in [[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]], [[3 Julie]] [[1976]])<ref name="NY Times 2012">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/11/20/science/for-web-images-creating-new-technology-to-seek-and-find.html |title=Seeking a Better Way to Find Web Images |work=[[The New York Times]] |first=John |last=Markoff |date=19 November 2012 |quote=Dr. Li, 36}}</ref> is 'n Chinees-Amerikaanse [[Rekenaarwetenskap|rekenaarwetenskaplike]] bekend vir haar baanbrekerswerk in [[kunsmatige intelligensie]] (KI), veral in [[rekenaarvisie]]. Sy is veral bekend vir die stigting van ImageNet, die datastel wat vinnige vooruitgang in rekenaarvisie in die 2010's moontlik gemaak het.<ref>{{Cite web |last=Ghaffary |first=Shirin |date=26 Oktober 2023 |title=The Godmother of AI Calls for US 'Moonshot' Investment in the Technology |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-10-26/ai-pioneer-calls-for-us-moonshot-investment-in-the-technology |website=Bloomberg}}</ref><ref name="wired2018"/><ref>{{Cite web |title=ImageNet: Where Have We Gone? Where Are We Going? with Fei-Fei Li |url=https://learning.acm.org/pagenotfound |access-date=2023-01-10 |website=learning.acm.org}}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book |last=Jaton |first=Florian |title=The constitution of algorithms : ground-truthing, programming, formulating |date=2020 |others=Geoffrey C. Bowker |isbn=978-0-262-36323-5 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=272 |oclc=1202407378}}</ref> Sy is die [[Sequoia Capital]]-professor in rekenaarwetenskap aan die Stanford-universiteit en 'n voormalige direksielid by [[Twitter]].<ref>{{cite web |url=https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li |title=Profiles: Fei-Fei Li |website=Stanford-university}}</ref> Li is 'n mededirekteur van die Stanford Instituut vir Mensgesentreerde Kunsmatige Intelligensie en 'n mededirekteur van die Stanford Vision and Learning Lab.<ref>{{Cite web | url=https://hai.stanford.edu/leadership |title = Leadership}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://svl.stanford.edu/ | title=Stanford Vision and Learning Lab (SVL)}}</ref> Sy was Hoofwetenskaplike van KI/ML by Google Cloud en die direkteur van die Stanford Kunsmatige Intelligensie Laboratorium van 2013 tot 2018.<ref>{{Cite web |url=https://ai.stanford.edu/ |title=Home |website=Stanford Artificial Intelligence Laboratory}}</ref><ref>TED speaker</ref><ref name=cspan>{{C-SPAN|114500}}</ref> In 2017 het sy AI4ALL mede-gestig, 'n niewinsgewende organisasie wat werk om diversiteit en insluiting in die veld van kunsmatige intelligensie te verhoog.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2017/05/melinda-gates-and-fei-fei-li-want-to-liberate-ai-from-guys-with-hoodies/|title=Melinda Gates and Fei-Fei Li Want to Liberate AI from "Guys With Hoodies"|magazine=WIRED|access-date=2018-04-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ai-4-all.org|title=AI4ALL - Official Website|website=ai-4-all.org|access-date=2018-04-16}}</ref> Haar navorsingskundigheid sluit in kunsmatige intelligensie, [[masjienleer]], [[diepleer]], rekenaarvisie en kognitiewe neurowetenskap.<ref>{{cite web|url=http://vision.stanford.edu/feifeili/|title=Fei-Fei Li Ph.D. - Professor, Stanford University}}</ref> In 2023 is Li aangewys as een van die ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' 100 KI Mees Invloedryke Persone.<ref name=":0" /> Sy het die [[Intel]] Lifetime Achievements Innovation Award in dieselfde jaar ontvang vir haar bydraes tot kunsmatige intelligensie.<ref name=":2" /> Li is verkies tot lid van die National Academy of Engineering,<ref name=":2" /> die National Academy of Medicine in 2020,<ref name=":3" /> en die American Academy of Arts and Sciences in 2021.<ref name=":4" /> Op 3 Augustus 2023 is Li aangestel in die [[Verenigde Nasies]] se Wetenskaplike Adviesraad, wat deur Sekretaris-Generaal [[António Guterres]] gestig is.<ref name=":5">{{Cite web |title=UN Secretary-General Creates Scientific Advisory Board for Independent Advice on Breakthroughs in Science and Technology {{!}} Meetings Coverage and Press Releases |url=https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |access-date=2024-04-23 |website=press.un.org |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804104248/https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-03 |title=HAI Co-Director Fei-Fei Li Joins UN Secretary-General's Scientific Advisory Board |url=https://hai.stanford.edu/news/hai-co-director-fei-fei-li-joins-un-secretary-generals-scientific-advisory-board |access-date=2024-04-23 |website=hai.stanford.edu}}</ref> In 2024 is Li ingesluit op die Gold House se mees invloedryke Asiatiese A100-lys.<ref>{{Cite web |last1=Thompson |first1=Jack Dunn,Selena Kuznikov,Jazz Tangcay,Jaden |last2=Dunn |first2=Jack |last3=Kuznikov |first3=Selena |last4=Tangcay |first4=Jazz |last5=Thompson |first5=Jaden |date=2024-05-01 |title=Keanu Reeves, Jung Kook, Hayao Miyazaki Among Gold House's A100 Honorees |url=https://variety.com/lists/gold-house-a100-honoree-list-2024/ |access-date=2024-05-21 |website=Variety}}</ref> In 2024 het sy $230 miljoen ingesamel vir 'n nuwe onderneming genaamd World Labs, wat sy en drie kollegas gestig het om 'n "ruimtelike intelligensie" KI-tegnologie te ontwikkel wat kan verstaan hoe die driedimensionele fisiese wêreld werk.<ref>{{Cite web |date=2024-09-13 |title='AI godmother' Fei-Fei Li raises $230 million to launch AI startup |url=https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/ai-godmother-fei-fei-li-raises-230-million-launch-ai-startup-2024-09-13/|access-date=2024-09-23 |website=Reuters}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Li is in 1976 in Beijing, China, gebore en het in [[Chengdu]], [[Sichuan]], grootgeword.<ref>{{cite web|url=https://cs.stanford.edu/people/feifeili/Bio.htm|title=Li Fei-Fei: Biography; Vision; Princeton|access-date=2024-06-11|website=Computer Science Department, Stanford University}}</ref> Sy het aan die Sichuan Chengdu No.7 Hoërskool gestudeer.<ref name=":6">{{Cite web |title=创企涌现、估值暴涨, AI创业大潮正起 - 科技 - 南方财经网 |url=https://www.sfccn.com/2024/9-9/5OMDE0NDlfMTk0OTY5OQ.html |access-date=2024-10-20 |website=www.sfccn.com}}</ref> Toe sy 12 was, het haar pa na Parsippany, [[New Jersey]], geëmigreer.<ref name="wired2018" /> Toe sy 16 was, het Li en haar ma by hom in die Verenigde State aangesluit.<ref name=":6" /> Terwyl sy Parsippany Hoërskool bygewoon het, het Li naweke by haar familie se droogskoonmaakwinkel gewerk. Sy het in 1995 aan Parsippany Hoërskool gegradueer.<ref name="wired2018">{{cite magazine |url=https://www.wired.com/story/fei-fei-li-artificial-intelligence-humanity/ |title=Fei-Fei Li's Quest To Make Ai Better For Humanity |magazine=Wired |author = Hempel, Jessi|date=13 November 2018 |access-date=5 Desember 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://phs.pthsd.k12.nj.us/UserFiles/Servers/Server_27187/File/docs/PHS%20Hall%20of%20Fame%20Press%20Release%202017.pdf |title=Press release |website=phs.pthsd.k12.nj.us }}</ref> Sy is in 2017 in die eregalery van Parsippany Hoërskool opgeneem.<ref>{{cite web |url=https://www.nj.com/morris/index.ssf/2017/01/parsippany_high_school_to_induct_members_to_hall_o.html |title=Parsippany High School to induct members to hall of fame |date=29 Januarie 2017}}</ref> Li het voorgraadse studies aan die [[Universiteit van Princeton]] voortgesit, waar sy in 1999 'n [[Baccalaureus artium|Baccalaureus Artium]] met 'n hoofvak in [[fisika]] verwerf het.<ref name=":7">{{Cite web |title=Fei-Fei Li's Profile |url=https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li |access-date=2024-10-19 |website=Stanford Profiles}}</ref> Li het haar senior tesis, "''Auditory binaural correlogram difference: a new computational model for Huggins dichotic pitch''", voltooi onder toesig van Bradley Dickinson, professor in [[elektriese ingenieurswese]].<ref>{{Cite web | url=http://arks.princeton.edu/ark:/88435/dsp013x816p82c | title=Auditory Binaural Correlogram Difference: A New Computational Model for Huggins Dichotic Pitch| year=1999| last1=Li| first1=Fei Fei}}</ref> Gedurende haar jare by Princeton het Li die meeste naweke huis toe gegaan om te help met die bestuur van haar gesin se droogskoonmaakbesigheid.<ref name="wired2018" /><ref>{{Cite web |last=Blanco |first=Octavio |date=2016-07-21 |title=One immigrant's path from cleaning houses to Stanford professor |url=https://money.cnn.com/2016/07/21/news/economy/chinese-immigrant-stanford-professor/index.html |access-date=2024-10-20 |website=CNNMoney}}</ref> en het sy as 'n skottelgoedwasser gewerk om die gesin se inkomste aan te vul.<ref name=":6" /> Li het nagraadse studies aan die [[California Institute of Technology]] voortgesit, waar sy in 2001 'n [[Meestersgraad]] in [[elektriese ingenieurswese]] en in 2005 'n Doktorsgraad in Filosofie in elektriese ingenieurswese verwerf het.<ref name=":7" /> Li het haar proefskrif, "''Visual Recognition: Computational Models and Human Psychophysics''", onder die primêre toesig van Pietro Perona en sekondêre toesig van Christof Koch voltooi. Haar nagraadse studies is ondersteun deur die National Science Foundation Graduate Research Fellowship en The Paul & Daisy Soros Fellowships for New Americans.<ref>{{Cite web|url=https://www.pdsoros.org/meet-the-fellows/fei-fei-li|title=Meet the Fellows &#124; Fei-Fei Li|website=www.pdsoros.org}}</ref> ==Loopbaan en navorsing== Van 2005 tot 2006 was Li 'n assistent-professor in die Departement Elektriese en Rekenaaringenieurswese aan die Universiteit van Illinois Urbana-Champaign, en van 2007 tot 2009 was sy 'n assistent-professor in die Departement Rekenaarwetenskap aan die Princeton-universiteit. Sy het in 2009 by Stanford aangesluit as 'n assistent-professor, en is in 2012 bevorder tot medeprofessor met 'n vaste aanstelling, en toe tot voltydse professor in 2018.<ref>{{Cite web|url= https://cap.stanford.edu/profiles/viewCV?facultyId=15052&name=Fei-Fei_Li|title=Fei-Fei Li's Curriculum Vitae {{!}} Stanford Profiles|website=profiles.stanford.edu|access-date=2018-12-27}}</ref> By Stanford het Li van 2013 tot 2018 as die direkteur van die Stanford Artificial Intelligence Lab (SAIL) gedien. Haar navorsing het gefokus op rekenaarvisie, diep leer en kognitiewe neurowetenskap, met meer as 300 eweknie-geëvalueerde publikasies. Sy het die stigters-mededirekteur van Stanford se universiteitsvlak-inisiatief - die Human-Centered AI Institute - geword, saam met mededirekteur dr. John Etchemendy, voormalige provost van die Stanford-universiteit.<ref>{{Cite web|url=https://hai.stanford.edu/welcome/|title=Human-Centered AI|website=hai.stanford.edu|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221202427/http://hai.stanford.edu/welcome/|archive-date=2018-12-21|url-status=dead}}</ref> Die instituut stem ooreen met Li se doelwitte om KI-navorsing, -onderwys, -beleid en -praktyk te bevorder om die menslike toestand te verbeter.<ref>{{Cite web |title=National AI Research Resource {{!}} Stanford HAI |url=https://hai.stanford.edu/policy/national-ai-research-resource#:~:text=In%202019,%20Stanford%20HAI%20co,a%20National%20AI%20Research%20Resource. |access-date=2025-01-18 |website=hai.stanford.edu}}</ref> Terwyl hy in 2007 by Princeton was, het Li die ontwikkeling van ImageNet gelei, 'n massiewe visuele databasis wat ontwerp is om objekherkenning in KI te bevorder. Die projek het die etikettering van meer as 14 miljoen beelde met behulp van Amazon Mechanical Turk behels en het die ImageNet Large Scale Visual Recognition Challenge (ILSVRC) geïnspireer, wat vooruitgang in diep leer gekataliseer het en gelei het tot dramatiese verbeterings in beeldklassifikasieprestasie. Die databasis het 'n belangrike knelpunt in rekenaarvisie aangespreek: die gebrek aan groot, geannoteerde datastelle vir die opleiding van masjienleermodelle. Vandag word ImageNet erken as 'n hoeksteeninnovasie wat die vooruitgang in outonome voertuie, gesigsherkenning en mediese beeldvorming ondersteun. Tydens haar sabbatsverlof van Stanford-universiteit van Januarie 2017 tot die herfs van 2018, het Li by Google Cloud aangesluit as hoofwetenskaplike van KI/ML en visepresident<ref>{{Cite web|url=http://fortune.com/2016/11/15/google-fei-fei-li-snapchat-machine-learning/|title=Google Hires Two Artificial Intelligence Experts To Lead Machine Learning Team|website=Fortune|access-date=2018-12-27}}</ref> By [[Google]] het haar span gefokus op die demokratisering van KI-tegnologie en die verlaging van die hindernis vir toegang tot besighede en ontwikkelaars,<ref>{{Cite web|url=https://cloud.google.com/blog/products/gcp/google-cloud-next-17-data-analytics-and-machine-learning-session-video-now-online/|title=Google Cloud Next '17 data, analytics and machine learning session video now online|website=Google Cloud Blog|access-date=2018-12-27}}</ref> insluitend die ontwikkeling van produkte soos AutoML.<ref>{{Cite web|url=https://cloud.google.com/blog/topics/inside-google-cloud/cloud-automl-making-ai-accessible-every-business/|title=Cloud AutoML: Making AI accessible to every business|website=Google Cloud Blog|access-date=2018-12-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.blog.google/products/google-cloud/empowering-businesses-and-developers-to-do-more-with-ai/|title=Empowering businesses and developers to do more with AI|date=2018-07-24|website=Google|access-date=2018-12-27}}</ref> In September 2017 het Google 'n kontrak van die Departement van Verdediging genaamd Project Maven verkry, wat daarop gemik was om KI-tegnieke te gebruik om beelde wat deur [[hommeltuig]]kameras vasgelê is, te interpreteer.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/06/09/technology/china-ai-research-education.html|title=A U.S. Secret Weapon in A.I.: Chinese Talent|quote=The Google team worked to build technology that could automatically identify vehicles, buildings and other objects in video footage captured by drones|website=The New York Times|date=2020-06-09}}</ref><ref name="Giz2018">{{Cite web |url=https://gizmodo.com/google-plans-not-to-renew-its-contract-for-project-mave-1826488620?rev=1527878998845 |title=Google Plans Not to Renew Its Contract for Project Maven, a Controversial Pentagon Drone AI Imaging Program |last=Conger |first=Kate |work=Gizmodo |quote=Google het die Project Maven-kontrak einde September verseker, onthul die e-posse, nadat hulle maande lank teen verskeie ander "KI-swaargewigte" vir die werk meegeding het... Een van die bepalings van Google se kontrak met die Departement van Verdediging was dat Google se betrokkenheid nie sonder die maatskappy se toestemming genoem mag word nie, lui die e-posse.|date=1 Junie 2018 |access-date=18 Maart 2021}}</ref> Google het aan werknemers wat teen die maatskappy se werk aan Project Maven geprotesteer het, gesê dat hul rol "spesifiek bedoel was vir nie-aanstootlike doeleindes".<ref name="NYT_war">{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/04/04/technology/google-letter-ceo-pentagon-project.html |title='The Business of War': Google Employees Protest Work for the Pentagon |author1=Shane, Scott |author2=Wakabayashi, Daisuke |work=New York Times |quote=Duisende Google-werknemers, insluitend dosyne senior ingenieurs, het 'n brief onderteken waarin hulle protesteer teen die maatskappy se betrokkenheid by 'n Pentagon-program wat kunsmatige intelligensie gebruik om videobeelde te interpreteer en gebruik kan word om die teikenstelling van hommeltuigaanvalle te verbeter.|date=4 April 2018 |access-date=18 Maart 2021}}</ref> In Junie 2018 het Google aan werknemers gesê dat hulle nie hernuwing van die kontrak sou aanvra nie.<ref name="Giz2018"/> In interne e-posse wat later aan verslaggewers uitgelek is, het Li entoesiasme uitgespreek vir die Google Cloud-rol in Project Maven, maar gewaarsku teen die melding van die KI-kom ponent daarvan, en gesê dat militêre KI in die openbare oog gekoppel is aan die gevaar van outonome wapens. Toe hy oor daardie uitgelekde e-posse gevra is, het Li aan ''[[The New York Times]]'' gesê: "Ek glo in mensgesentreerde KI om mense op positiewe en welwillende maniere te bevoordeel. Dit is diep teen my beginsels om aan enige projek te werk wat ek dink KI as 'n wapen sal gebruik."<ref name="NYT_ethics">{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/05/30/technology/google-project-maven-pentagon.html |title=How a Pentagon Contract Became an Identity Crisis for Google |last=Shane |first=Scott |work=New York Times |quote=Toe sy oor haar September-e-pos gevra is, het dr. Li 'n verklaring uitgereik: 'Ek glo in mensgesentreerde KI om mense op positiewe en welwillende maniere te bevoordeel. Dit is diep teen my beginsels om aan enige projek te werk wat ek dink KI as 'n wapen sal gebruik.' |date=30 Mei 2018 |access-date=13 Maart 2021}}</ref> In die herfs van 2018 het Li Google verlaat en na Stanford-universiteit teruggekeer om haar professoraat voort te sit.<ref>{{Cite web|url=https://cloud.google.com/blog/topics/inside-google-cloud/google-cloud-ai-andrew-moore-joining-google-cloud-fei-fei-li-becoming-advisor/|title=Google Cloud AI: Andrew Moore joining Google Cloud; Fei-Fei Li becoming advisor|website=Google Cloud Blog|access-date=2018-12-27}}</ref> Volgens haar Stanford-profiel was sy van Januarie 2024 tot die einde van 2025 met gedeeltelike akademiese verlof om op entrepreneuriese ondernemings te fokus.<ref name=":8">{{Cite web |date=3 Mei 2024 |title=Exclusive: Stanford AI leader Fei-Fei Li building 'spatial intelligence' startup |url=https://www.reuters.com/technology/stanford-ai-leader-fei-fei-li-building-spatial-intelligence-startup-2024-05-03/ |access-date=25 Maart 2025 |website=Reuters}}</ref> In 2024 het Li gesê daar is 'n verskil tussen privaatsektorbelegging in KI en ondersteuning vir akademiese en regeringsnavorsing, en het gevra vir groter openbare befondsing vir wetenskaplike gebruike van die tegnologie en vir die bestudering van die [[risiko]]'s daarvan.<ref name=":8" /> Li is ook bekend vir haar [[Nie-winsgewende|niewinsgewende]] werk as medestigter en voorsitter van die niewinsgewende organisasie AI4ALL, wie se missie is om die volgende generasie KI-tegnoloë, denkers en leiers op te voed deur diversiteit en insluiting te bevorder deur mensgesentreerde KI-beginsels.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2017/05/melinda-gates-and-fei-fei-li-want-to-liberate-ai-from-guys-with-hoodies/|title=Melinda Gates and Fei-Fei Li Want to Liberate AI from "Guys With Hoodies"|last=Hempel|first=Jessi|date=2017-05-04|magazine=Wired|access-date=2018-12-27|issn=1059-1028}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/tech/news/2018/08/10/google-gives-1-million-help-more-young-blacks-latinos-and-women-create-artificial-intelligence/915627002/|title=Artificial intelligence has a racial bias problem. Google is funding summer camps to try to change that|website=USA TODAY|access-date=2018-12-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2018/02/03/ai4all-created-by-google-clouds-fei-fei-li-is-pairing-tech-workers-and-high-school-students-on-ai-projects/|title=AI4All, created by Google Cloud's Fei-Fei Li, is pairing tech workers and high school students on AI projects|date=2018-02-03|website=VentureBeat|access-date=2018-12-27|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115155045/https://venturebeat.com/2018/02/03/ai4all-created-by-google-clouds-fei-fei-li-is-pairing-tech-workers-and-high-school-students-on-ai-projects/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.edweek.org/ew/articles/2017/09/27/preparing-students-for-tomorrows-jobs-10-experts.html|title=Preparing Students for Tomorrow's Jobs: 10 Experts Offer Advice to Educators - Education Week|last=Herold|first=Benjamin|date=2017-09-27|work=Education Week|access-date=2018-12-27}}</ref><ref>{{Cite web |last=Walravens |first=Samantha |title=Why We Need More Women Taking Part In The AI Revolution |url=https://www.forbes.com/sites/geekgirlrising/2017/04/14/why-we-need-more-women-taking-part-in-the-ai-revolution/ |access-date=2023-11-10 |website=Forbes}}</ref> Die program is in samewerking met Melinda French Gates en Jensen Huang geskep.<ref name="VB2017">{{Cite web|last=Johnson|first=Khari|date=May 17, 2017|title=Google unveils second-generation TPU chips to accelerate machine learning|url=https://venturebeat.com/2017/05/17/google-unveils-second-generation-tpu-chips-to-accelerate-machine-learning/|access-date=March 30, 2021|work=Venture Beat|quote=Earlier this month, Li joined Melinda Gates and NVIDIA CEO Jensen Huang to create AI4All, an organization dedicated to encouraging AI adoption among communities underrepresented in AI.|archive-date= 7 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707112520/https://venturebeat.com/2017/05/17/google-unveils-second-generation-tpu-chips-to-accelerate-machine-learning/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Castellanos|first=Sara|date=2020-08-10|title=The Changes AI Will Bring|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/the-changes-ai-will-bring-11597072070|access-date=2022-01-19|issn=0099-9660}}</ref> Voor die stigting van AI4ALL in 2017 het Li en haar voormalige student Olga Russakovsky,<ref>{{Cite web|url=http://www.cs.princeton.edu/~olgarus/|title=Olga Russakovsky|website=www.cs.princeton.edu|access-date=2018-12-27}}</ref> tans 'n assistent-professor aan die Universiteit van Princeton, die voorloperprogram by Stanford genaamd SAILORS (Stanford AI Lab OutReach Summers) mede-gestig en mede-geregisseer.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2015/08/stanford-artificial-intelligence-laboratorys-outreach-summer-program/|title=This Girls' Summer Camp Could Help Change the World of AI|last=Alba|first=Davey|date=2015-08-31|magazine=Wired|access-date=2018-12-27|issn=1059-1028}}</ref><ref name="ai4all.stanford.edu">{{Cite web|url=http://ai4all.stanford.edu/|title=Welcome to Stanford AI4ALL {{!}} Stanford AI4ALL|website=ai4all.stanford.edu|access-date=2018-12-27|archive-date=2 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202152502/http://ai4all.stanford.edu/|url-status=dead}}</ref> SAILORS was 'n jaarlikse somerkamp by Stanford gewy aan graad 9 hoërskoolmeisies in KI-onderwys en -navorsing, wat in 2015 gestig is totdat dit sy naam in 2017 na AI4ALL @Stanford verander het.<ref name="ai4all.stanford.edu"/> In 2018 het AI4ALL suksesvol vyf verdere somerprogramme benewens Stanford van stapel gestuur, insluitend Princeton-universiteit,<ref>{{Cite web|url=http://ai4all.princeton.edu/|title=AI will change the world. Who will change AI? {{!}} Princeton AI4ALL|website=ai4all.princeton.edu|access-date=2018-12-27}}</ref> Carnegie Mellon-universiteit,<ref>{{Cite web|url=https://admission.enrollment.cmu.edu/pages/access-artificial-intelligence|title=Pre-College Artificial Intelligence {{!}} Carnegie Mellon|website=admission.enrollment.cmu.edu|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190320194830/https://admission.enrollment.cmu.edu/pages/access-artificial-intelligence|archive-date=2019-03-20|url-status=dead}}</ref> Boston-universiteit, <ref>{{Cite web|url=http://www.bu.edu/lernet/AI4ALL/|title=AI4ALL|website=www.bu.edu|access-date=2018-12-27}}</ref> [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]],<ref>{{Cite web|url=https://bair.berkeley.edu/ai4all/|title=home|website=bair.berkeley.edu|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824015515/http://bair.berkeley.edu/ai4all/|archive-date=2018-08-24|url-status=dead}}</ref> en Kanada se Simon Fraser Universiteit.<ref>{{Cite web|url=https://www.sfu.ca/computing/inventthefuture.html|title=Invent the Future - Simon Fraser University|website=www.sfu.ca|access-date=2018-12-27|archive-date=29 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029032146/https://www.sfu.ca/computing/inventthefuture.html|url-status=dead}}</ref> “Ons is op 'n keerpunt. KI se invloed bly groei, maar die verteenwoordiging en insluiting van 'n diversiteit van navorsers in die veld nie. Dit is van kritieke belang dat ons hierdie oomblik aangryp om strukture te skep wat langtermyn, positiewe veranderinge sal ondersteun. Dit sal nie via 'n enkele meganisme of kitsoplossing gebeur nie. Dit begin met vroeë onderwys en strek tot die bestaande magstrukture binne die akademie, werkkulture onder huidige KI-navorsers, en poortwagtersfunksies van navorsingspublikasies, om maar 'n paar hefbome van verandering te noem”.— Fei-Fei Li en Tess Posner, ''Nature''<ref>{{Cite journal|last1=Posner|first1=Tess|last2=Fei-Fei|first2=Li|date=2020-12-09|title=AI will change the world, so it's time to change AI|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03412-z|journal=Nature|volume=588|issue=7837|pages=S118|doi=10.1038/d41586-020-03412-z|bibcode=2020Natur.588S.118P|s2cid=228087170|url-access=subscription}}</ref> Li is beskryf as 'n "navorser wat die mensdom na KI bring".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/story/wired25-kai-fu-lee-fei-fei-li-artificial-intelligence/|title=An AI Pioneer, and the Researcher Bringing Humanity to AI|magazine=WIRED|access-date=2018-10-25}}</ref> Li is in 2021 verkies as lid van die Amerikaanse Akademie vir Kuns en Wetenskappe,<ref>{{Cite web|url=https://news.stanford.edu/today/2021/04/22/newest-american-academy-arts-sciences-members/|title=Ten Stanford faculty members elected to the American Academy of Arts and Sciences|website=AAAS at Stanford|access-date=2020-03-09}}</ref> die Nasionale Akademie vir Ingenieurswese in 2020,<ref>{{Cite web|url=https://chemistry.stanford.edu/news/three-stanford-faculty-elected-national-academy-engineering|title=Three Stanford faculty elected to the National Academy of Engineering {{!}} Department of Chemistry|website=chemistry.stanford.edu|date=10 Februarie 2020 |access-date=2020-03-09}}</ref> en die Nasionale Akademie vir Geneeskunde in 2020.<ref>{{Cite web|url=https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/10/five-professors-elected-to-national-academy-of-medicine.html|title=Five professors elected to National Academy of Medicine|website=NAM at Stanford|date=18 November 2019 |access-date=2020-03-09}}</ref> In 'n onderhoud met ''[[The Guardian]]'' in November 2023 het Li gesê dat hoewel sy nie na haarself as die "peetma van KI" sou verwys nie, sy die beskrywing aanvaar as 'n manier om vroue se bydraes tot die veld te erken.<ref>{{Cite web |date=5 November 2023 |title=AI pioneer Fei-Fei Li: 'I'm more concerned about the risks that are here and now' |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/05/ai-pioneer-fei-fei-li-im-more-concerned-about-the-risks-that-are-here-and-now |access-date=25 Maart 2025 |website=The Guardian}}</ref> In 2024, terwyl hy gedeeltelik van Stanford verlof gehad het, het Li gehelp om 'n nuwe onderneming te stig wat fokus op die ontwikkeling van kunsmatige intelligensie met "ruimtelike intelligensie", 'n konsep wat 'n KI-stelsel se vermoë behels om oor driedimensionele omgewings te redeneer en daarbinne op te tree. Volgens Reuters het die maatskappy saadfinansiering van beleggers ingesamel<ref name=":8" /> Die ''[[Financial Times]]'' het later berig dat die maatskappy, World Labs, twee rondes befondsing ingesamel het en op meer as $1 miljard gewaardeer is.<ref>{{Cite web |date=17 Julie 2024 |title='Godmother of AI' Fei-Fei Li builds $1bn start-up in 4 months |url=https://www.ft.com/content/0b210299-4659-4055-8d81-5a493e85432f |access-date=25 Maart 2025 |website=The Financial Times}}</ref> Die tegnologie is daarop gemik om visuele persepsie met aksie te integreer, soos om [[robot]]stelsels in staat te stel om alledaagse take uit te voer gebaseer op verbale instruksies. Li het die poging beskryf as 'n poging om meer mensagtige redenasie en interaksie met die fisiese wêreld te bevorder.<ref name=":8" /> In Februarie 2025, by die Kunsmatige Intelligensie Aksieberaad in [[Parys]], het Li verklaar dat KI-bestuur gebaseer moet wees op wetenskap eerder as "wetenskapfiksie", en het 'n meer wetenskaplike benadering tot die assessering van KI-vermoëns en -beperkings aangemoedig.<ref>{{Cite web |date=10 February 2025 |title=AI pioneer Fei-Fei Li warns policymakers not to let sci-fi sensationalism shape AI rules |url=https://techcrunch.com/2025/02/10/ai-pioneer-fei-fei-li-says-governments-should-embrace-a-pragmatic-attitude-instead-of-an-ideological-one-on-ai/ |access-date=25 Maart 2025 |website=TechCrunch}}</ref> Li het talle toekennings ontvang, insluitend inlywing in die Nasionale Akademie vir Ingenieurswese (2020), die Nasionale Akademie vir Geneeskunde (2020) en die Amerikaanse Akademie vir Kuns en Wetenskappe (2021). In 2025 is sy bekroon met die Koningin Elizabeth-prys vir Ingenieurswese, wat erkenning gee aan haar rol in die bevordering van diep leer. ===Navorsing=== Li werk aan kunsmatige intelligensie, [[masjienleer]], [[rekenaarvisie]], kognitiewe neurowetenskap en berekeningsneurowetenskap. Sy het meer as 300 eweknie-geëvalueerde navorsingsartikels gepubliseer.<ref>Google scholar id</ref> Haar werk verskyn in rekenaarwetenskap- en neurowetenskaptydskrifte, insluitend ''Nature'',<ref>{{cite journal |first1=Marius V. |last1=Peelen |last2=Fei-Fei |first2=Li |last3=Kastner |first3=Sabine |title=Neural mechanisms of rapid natural scene categorization in human visual cortex |journal=Nature |year=2002 |doi=10.1038/nature08103 |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=rDfyQnIAAAAJ&cstart=20&citation_for_view=rDfyQnIAAAAJ:roLk4NBRz8UC |volume=460 |issue=7251 |pages=94–97 |pmid=19506558 |pmc=2752739}}</ref> ''Proceedings of the National Academy of Sciences'',<ref>{{cite journal |first1=Li |last1=Fei-Fei |first2=Rufin |last2=VanRullen |first3=Christof |last3=Koch |first4=Pietro |last4=Perona |title=Rapid natural scene categorization in the near absence of attention |journal= Proceedings of the National Academy of Sciences|year=2002 |volume=99 |issue=14 |pages=9596–601 |doi=10.1073/pnas.092277599 |pmid=12077298 |pmc=123186 |bibcode=2002PNAS...99.9596L |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=rDfyQnIAAAAJ&citation_for_view=rDfyQnIAAAAJ:ULOm3_A8WrAC|doi-access=free }}</ref> ''Journal of Neuroscience'',<ref>{{cite journal |first1=Garrett B |last1=Stanley |first2=Li |last2=Fei-Fei |first3=Yang |last3=Dan |title=Reconstruction of natural scenes from ensemble responses in the lateral geniculate nucleus |journal=Journal of Neuroscience |year=1999 |volume=19 |issue=18 |pages=8036–8042 |doi=10.1523/JNEUROSCI.19-18-08036.1999 |pmid=10479703 |pmc=6782475 |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=rDfyQnIAAAAJ&cstart=20&citation_for_view=rDfyQnIAAAAJ:L8Ckcad2t8MC|doi-access=free }}</ref> ''Conference on Computer Vision and Pattern Recognition, International Conference on Computer Vision, Conference on Neural Information Processing Systems, European Conference on Computer Vision, International Journal of Computer Vision,'' en ''IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence''.<ref>{{cite web|url=http://vision.stanford.edu/publications.html|title=Stanford Computer Vision Lab : Publications|website=vision.stanford.edu}}</ref> Onder haar bekendste werk is die ImageNet-projek, wat die veld van grootskaalse visuele herkenning gerevolusioneer het.<ref name="NY Times 2012" /><ref>{{cite news |title=Computer Eyesight Gets a Lot More Accurate |url=http://bits.blogs.nytimes.com/2014/08/18/computer-eyesight-gets-a-lot-more-accurate/ |work=The New York Times |first=John |last=Markoff |date=August 18, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://deeplearning.net/tag/imagenet-2014/ |title=imagenet 2014 « Deep Learning |publisher=Deeplearning.net |date=2014-09-19 |access-date=2018-12-05}}</ref><ref>{{cite journal |title=Imagenet: A large-scale hierarchical image database |first1=Jia |last1=Deng |first2=Wei |last2=Dong |first3=Richard |last3=Socher |first4=Li-Jia |last4=Li |first5=Kai |last5=Li |first6=Li |last6=Fei-Fei |journal=CVPR |year=2009 |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=rDfyQnIAAAAJ&citation_for_view=rDfyQnIAAAAJ:qjMakFHDy7sC}}</ref><ref>{{cite web|url=http://image-net.org/|title=ImageNet|website=image-net.org}}</ref> In 2007, terwyl sy by Princeton was, het Li begin met die ontwikkeling van ImageNet met die doel om 'n grootskaalse visuele datastel te bou, geïnspireer deur 'n skatting van die kognitiewe sielkundige Irving Biederman dat mense ongeveer 30 000 objekkategorieë herken. Die projek het vroeë skeptisisme van kollegas in die gesig gestaar wat die skaal as onprakties beskou het, maar Li het voortgegaan met die ontwikkeling en uiteindelik Amazon Mechanical Turk gebruik om meer as 14 miljoen beelde oor 22 000 kategorieë te etiketteer.<ref>{{Cite web |date=11 November 2024 |title=How a stubborn computer scientist accidentally launched the deep learning boom |url=https://arstechnica.com/ai/2024/11/how-a-stubborn-computer-scientist-accidentally-launched-the-deep-learning-boom/ |access-date=25 Maart 2025 |website=Ars Technica}}</ref> Li het die span studente en medewerkers gelei om die internasionale kompetisie oor ImageNet-herkenningstake genaamd ImageNet Large-Scale Visual Recognition Challenge (ILSVRC) tussen 2010 en 2017 in die akademiese gemeenskap te organiseer.<ref>{{Cite arXiv|title=ImageNet Large Scale Visual Recognition Challenge|eprint=1409.0575|last1=Russakovsky|first1=Olga|last2=Deng|first2=Jia|last3=Su|first3=Hao|last4=Krause|first4=Jonathan|last5=Satheesh|first5=Sanjeev|last6=Ma|first6=Sean|last7=Huang|first7=Zhiheng|last8=Karpathy|first8=Andrej|last9=Khosla|first9=Aditya|last10=Bernstein|first10=Michael|last11=Berg|first11=Alexander C.|last12=Fei-Fei|first12=Li|year=2014|class=cs.CV}}</ref> Li se navorsing in rekenaarvisie het bygedra tot 'n werklyn genaamd "natuurlike toneelbegrip", of later, storievertelling van beelde.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/11/18/science/researchers-announce-breakthrough-in-content-recognition-software.html|title=Researchers Announce Advance in Image-Recognition Software|last=Markoff|first=John|date=2014-11-17|work=The New York Times|access-date=2018-12-27|issn=0362-4331}}</ref> Sy is in 2016 deur die International Association for Pattern Recognition vir haar werk op hierdie gebied erken.<ref name="IAPR - IAPR Awards">{{Cite web|url=https://www.iapr.org/fellowsandawards/awards_aggarwal.php|title=IAPR - IAPR Awards|website=www.iapr.org|access-date=2018-12-27}}</ref> Sy het in 2015 'n praatjie op die hoofverhoog van [[TED]] in [[Vancouver]] gelewer en is sedertdien meer as 2 miljoen keer gekyk.<ref name="IAPR - IAPR Awards"/> In onlangse jare het Fei-Fei Li se navorsingswerk uitgebrei na kunsmatige intelligensie in gesondheidsorg, in noue samewerking met professor Arnold Milstein van die Stanford-universiteit se Skool vir Geneeskunde.<ref>{{Cite web|url=https://profiles.stanford.edu/arnold-milstein|title=Arnold Milstein's Profile {{!}} Stanford Profiles|website=profiles.stanford.edu|access-date=2018-12-27}}</ref> Sy het ook gewerk aan die verbetering van vooroordeel in beeldherkenning, byvoorbeeld deur konsepte met lae beeldbaarheid van ImageNet te verwyder.<ref>{{Cite book |last1=Yang |first1=Kaiyu |last2=Qinami |first2=Klint |last3=Fei-Fei |first3=Li |last4=Deng |first4=Jia |last5=Russakovsky |first5=Olga |title=Proceedings of the 2020 Conference on Fairness, Accountability, and Transparency |chapter=Towards fairer datasets: Filtering and balancing the distribution of the people subtree in the ImageNet hierarchy |date=2020-01-27 |series=FAT* '20 |location=New York, NY, USA |publisher=Association for Computing Machinery |pages=547–558 |doi=10.1145/3351095.3375709 |isbn=978-1-4503-6936-7|doi-access=free }}</ref> ===Onderrig=== Sy gee die Stanford-kursus CS231n oor "Diepleer vir Rekenaarvisie",<ref>{{Cite web|url=http://cs231n.stanford.edu/|title=Stanford University CS231n: Convolutional Neural Networks for Visual Recognition|website=cs231n.stanford.edu|access-date=2021-04-16}}</ref> whose 2015 version was previously online at [[Coursera]].<ref>{{Cite web|url=http://fastml.com/machine-learning-courses-online/|title=Machine learning courses online - FastML|website=fastml.com|access-date=2019-04-17}}</ref> waarvan die 2015-weergawe voorheen aanlyn by [[Coursera]] was.<ref>{{Cite web|url=http://fastml.com/machine-learning-courses-online/|title=Machine learning courses online - FastML|website=fastml.com|access-date=2019-04-17}}</ref> Sy het ook CS131 aangebied, 'n inleidende klas oor rekenaarvisie.<ref>{{Cite web|url=http://vision.stanford.edu/teaching/cs131_fall1617/|title=Stanford University CS 131 Computer Vision: Foundations and Applications|website=vision.stanford.edu}}</ref> ===Raadsrolle=== In Mei 2020 het Li by die direksie van [[Twitter]] aangesluit as 'n onafhanklike direkteur.<ref>{{Cite web |date=12 May 2020 |title=Twitter adds former Google VP and A.I. guru Fei-Fei Li to board as it seeks to play catch up with Google and Facebook |url=https://www.cnbc.com/2020/05/12/twitter-adds-former-google-vp-and-ai-guru-fei-fei-li-to-board.html |access-date=2020-05-12 |website=cnbc.com}}</ref> Op 27 Oktober 2022, na [[Elon Musk]] se aankoop van die maatskappy, is Li en agt ander van Twitter se nege-lede direksie verwyder, wat Elon as die enigste direkteur gelaat het.<ref>{{cite news |date=2022-10-31 |title=Elon Musk, who runs four other companies, will now be Twitter CEO |url=https://www.reuters.com/technology/elon-musk-says-he-will-be-twitter-ceo-2022-10-31/ |publisher=Reuters |quote='The following persons, who were directors of Twitter prior to the effective time of the merger, are no longer directors of Twitter: Bret Taylor, Parag Agrawal, Omid Kordestani, David Rosenblatt, Martha Lane Fox, Patrick Pichette, Egon Durban, Fei-Fei Li and Mimi Alemayehou,' Musk said in the filing.}}</ref><ref name="wSJ_Musk_Board">{{cite news |date=31 Oktober 2022 |title=Elon Musk Ousts Twitter Board, Named Sole Director |url=https://www.wsj.com/articles/musk-ousts-twitter-board-named-sole-director-11667234297 |access-date=7 November 2022 |work=The Wall Street Journal |quote= Die direksie wat toesig gehou het oor Twitter Inc. tydens die onstuimige verkoop aan Elon Musk, is ontbind, met die hoof van [[Tesla, Inc.]] wat nou dien as die enigste direkteur van die sosialemediamaatskappy.}}</ref> Op 3 Augustus 2023 is Li Fei Fei aangekondig as 'n lid van die [[Verenigde Nasies]] (VN) Wetenskaplike Adviesraad, wat deur Sekretaris-Generaal António Guterres gestig is. Sy is onder sewe eksterne wetenskaplikes op hierdie raad, wat ook die Hoofwetenskaplikes van verskeie VN-agentskappe, die VN-Universiteitsrektor en die Sekretaris-Generaal se Gesant oor Tegnologie insluit. Die raad se primêre doel is om onafhanklike perspektiewe te bied op opkomende tendense wat wetenskap, tegnologie, etiek, bestuur en volhoubare ontwikkeling kruis. Dit is ontwerp om as 'n sentrale spilpunt vir 'n netwerk van wetenskaplike netwerke op te tree, wat die integrasie van wetenskaplike insigte in VN-besluitnemingsprosesse verbeter.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Secretary-General's Scientific Advisory Board |url=https://www.un.org/scientific-advisory-board/en |access-date=2024-04-23 |website=www.un.org}}</ref> ===Geselekteerde eerbewyse en toekennings=== *1999: Paul en Daisy Soros-genootskap vir Nuwe Amerikaners<ref>{{Cite web|url=https://www.pdsoros.org/meet-the-fellows/fei-fei-li|title=Meet the Fellows {{!}} Fei-Fei Li|website=pdsoros.org|access-date=2018-12-27}}</ref> *2006: Microsoft Research New Faculty-genootskap<ref>{{Cite web|url=https://news.microsoft.com/2006/04/26/microsoft-research-recognizes-computer-sciences-most-promising-professors-with-new-faculty-fellowships/|title=Microsoft Research Recognizes Computer Science's Most Promising Professors With New Faculty Fellowships|date=2006-04-26|website=Stories|access-date=2018-12-27}}</ref> *2009: NSF CAREER-toekenning<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=0845230|title=NSF Award Search: Award#0845230 - CAREER: Telling the Story of a Visual World: Event Classification and Integrated Image Understanding|website=www.nsf.gov|access-date=2018-12-27}}</ref> *2010: Eervolle vermelding vir beste referaat, IEEE-konferensie oor rekenaarvisie en patroonherkenning (CVPR)<ref>{{Cite web|url=http://tab.computer.org/pamitc/archive/cvpr2010/index.html|title=CVPR 2010: IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition|website=tab.computer.org|access-date=2018-12-27}}</ref> *2011: Genoot, Alfred P. Sloan-genootskap<ref>{{Cite web|url=https://sloan.org/past-fellows|title=Past Fellows|website=sloan.org|access-date=2018-12-27|archive-date=14 Maart 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314000756/https://sloan.org/past-fellows|url-status=dead}}</ref> *2015: Een van die voorste globale denkers van 2015, Foreign Policy<ref>{{Cite web|url=https://2015globalthinkers.foreignpolicy.com/|title=The Leading Global Thinkers of 2015 - Foreign Policy|website=2015globalthinkers.foreignpolicy.com|access-date=2018-12-27}}</ref> *2016: IEEE PAMI Mark Everingham-prys<ref>{{Cite web|url=https://www.computer.org/web/tcpami/mark-everingham-prize|title=Mark Everingham Prize • IEEE Computer Society|website=www.computer.org|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227085306/https://www.computer.org/web/tcpami/mark-everingham-prize|archive-date=2018-12-27|url-status=dead}}</ref> *2016: J.K. Aggarwal-prys, Internasionale Vereniging vir Patroonherkenning (IAPR)<ref name="IAPR - IAPR Awards"/> * 2016: Een van die 40 "Die groot immigrante", Carnegie-stigting <ref>{{Cite web|url=https://www.carnegie.org/awards/great-immigrants/2016-great-immigrants/|title=2016 Great Immigrants|first=Carnegie Corporation of New|last=York|website=Carnegie Corporation of New York}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2016/07/21/news/economy/chinese-immigrant-stanford-professor/index.html|title=One immigrant's path from cleaning houses to Stanford professor|last=Blanco|first=Octavio|date=2016-07-21|website=CNNMoney|access-date=2018-12-27}}</ref> *2017: WITI@UC Athena-toekenning vir akademiese leierskap, Universiteit van Kalifornië<ref>{{Cite web|url=https://citris-uc.org/announcing-2017-witiuc-athena-awards/|title=Athena Awards cap Women in Tech symposium|date=2017-11-07|website=CITRIS and the Banatao Institute|access-date=2018-12-27}}</ref> *2017: Een van sewe vroue in tegnologie-eerbewoners, Elle Magazine<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.com/culture/tech/a46301/elle-women-in-tech-2017/|title=ELLE's 2017 Women in Tech: Star Tech Voyagers|last=Langmuir|first=Molly|date=2017-07-12|website=ELLE|access-date=2018-12-27}}</ref> *2018: Verkies as ACM-genoot vir "bydraes tot die bou van groot kennisbasisse vir masjienleer en visuele begrip"<ref>{{citation|title=2018 ACM Fellows Honored for Pivotal Achievements that Underpin the Digital Age|date=5 Desember 2018|url=https://www.acm.org/media-center/2018/december/fellows-2018|publisher=Association for Computing Machinery}}</ref> *2018: "Amerika se Top 50 vroue in tegnologie" deur Forbes<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/profile/fei-fei-li/?list=top-tech-women-america |title=Fei-Fei Li |magazine=[[Forbes]]}}</ref> *2018: Amerikaanse Kongresverhoor deur die subkomitee oor navorsing en tegnologie en die subkomitee oor energie<ref>{{Cite web|url=https://science.house.gov/legislation/hearings/subcommittee-research-and-technology-and-subcommittee-energy-hearing-artificial|title=Subcommittee on Research and Technology and Subcommittee on Energy Hearing - Artificial Intelligence – With Great Power Comes Great Responsibility|date=2018-06-26|website=Committee on Science, Space, and Technology|access-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227084946/https://science.house.gov/legislation/hearings/subcommittee-research-and-technology-and-subcommittee-energy-hearing-artificial|archive-date=2018-12-27|url-status=dead}}</ref> *2019: Wenner van die Abie-toekenning vir tegniese leierskap, AnitaB.org<ref>{{Cite web|url=https://anitab.org/profiles/abie-award-winners/technical-leadership/fei-fei-li/|title=Dr. Fei-Fei Li|date=2019-06-12|website=AnitaB.org|access-date=2019-12-03}}</ref> *2019: BBC 100 vroue<ref>{{Cite news |date=2019-10-15 |title=BBC 100 Women 2019: Who is on the list this year? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-50042279 |access-date=2022-12-17}}</ref> *2020: Verkies as lid van die Nasionale Akademie van Ingenieurswese<ref name=":2">{{Cite web|title=Member|url=https://www.nae.edu/224664/Professor-FeiFei-Li|access-date=2021-04-24|website=National Academy of Engineering}}</ref> *2020: Verkose lid van die Nasionale Akademie vir Geneeskunde<ref name=":3">{{Cite web|title=Member|url=https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/10/five-professors-elected-to-national-academy-of-medicine.html|access-date=2021-04-24|website=National Academy of Medicine|date=18 November 2019}}</ref> *2020: Wenner van die Distinguished Alumni-toekenning van die California Institute of Technology<ref>{{Cite web|title=winner|url=https://proberlab.caltech.edu/news/caltech-announces-2020-distinguished-alumni-award-winners|access-date=2021-04-24|website=Caltech|archive-date=22 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095343/https://proberlab.caltech.edu/news/caltech-announces-2020-distinguished-alumni-award-winners|url-status=dead}}</ref> *2020: Lid van die Council on Foreign Relations (CFR)<ref>{{Cite web|title=Member|url=https://www.cfr.org/event/future-ai-ethics-and-defense|access-date=2021-04-24|website=Council on Foreign Relations}}</ref> *2021: Verkose lid van die Amerikaanse Akademie vir Kuns en Wetenskappe<ref name=":4">{{Cite web|title=New Members|url=https://www.amacad.org/new-members-2021|access-date=2021-04-24|website=American Academy of Arts & Sciences}}</ref> *2022: Thomas S. Huang-gedenkprys, IEEE PAMI<ref>{{Cite web |title=Computer Vision Awards – The Computer Vision Foundation |url=https://www.thecvf.com/?page_id=413#Huang |access-date=2023-11-10 |website=www.thecvf.com}}</ref> * 2023: [[Intel]] Lifetime Achievements Innovation Award<ref name=":1">{{Cite web |title=Intel Innovation 2023 |url=https://www.intel.com/content/www/us/en/newsroom/resources/intel-innovation-2023.html |access-date=2023-11-10 |website=Intel}}</ref> *2023: [[Time (tydskrif)|Time]] AI100<ref name=":0">{{Cite magazine |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Fei-Fei Li |url=https://time.com/collection/time100-ai/6308945/fei-fei-li/ |access-date=2023-11-10 |magazine=Time |archive-date=2025-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521170730/https://time.com/collection/time100-ai/6308945/fei-fei-li/ |url-status=dead }}</ref> *2024: Woodrow Wilson-toekenning, Princeton<ref>{{Cite web |title=Computer scientist Fei-Fei Li '99 and ornithologist John Fitzpatrick *78 to receive top awards on Alumni Day {{!}} Princeton Alumni |url=https://alumni.princeton.edu/stories/alumni-day-2024-fei-fei-li-john-fitzpatrick |access-date=2023-11-10 |website=alumni.princeton.edu}}</ref> *2024: VinFuture-prys se hoofprys<ref>{{Cite web |date=7 Desember 2024 |title=The VinFuture 2024 Grand Prize honours 5 scientists for transformational contributions to the advancement of deep learning |url=https://vietnamnews.vn/Society/1688552/the-vinfuture-2024-grand-prize-honours-5-scientists-for-transformational-contributions-to-the-advancement-of-deep-learning.html |website=Việt Nam News}}</ref> *2025: Koningin Elizabeth-prys vir Ingenieurswese gesamentlik met [[Yoshua Bengio]], Bill Dally, [[Geoffrey E. Hinton]], [[John Hopfield]] , Jen-Hsun Huang en [[Yann LeCun]].<ref>[https://qeprize.org/winners/modern-machine-learning Queen Elizabeth Prize for Engineering 2025]</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0zXSrsKlm5A |title=The Minds of Modern AI: Jensen Huang, Geoffrey Hinton, Yann LeCun & the AI Vision of the Future |date=2025-11-06 |last=FT Live |access-date=2025-11-09 |via=YouTube}}</ref> == Persoonlike lewe == Li is getroud met Stanford-professor Silvio Savarese. Hulle het 'n seun en 'n dogter. <ref name="wired2018" /><ref>{{Cite news |last=Hammond |first=George |date=2023-12-15 |title=AI scientist Fei-Fei Li: 'Maths is pretty clean. Humans are messy' |url=https://www.ft.com/content/d5f91c27-3be8-454a-bea5-bb8ff2a85488 |access-date= |work=Financial Times}}</ref> == Publikasies == ===Boeke=== * {{cite book |last=Ford |first=Martin |chapter=Fei-Fei Li |title=Architects of Intelligence: The Truth About AI from the People Building it |publisher=Packt Publishing |publication-place=Birmingham, UK |year=2018 |isbn=978-1-78913-126-0 |oclc=1083340727 |pages=145–162}} Interview of Li by Ford.<ref name="RR1">{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/williamfalcon/2018/11/30/this-is-the-future-of-ai-according-to-23-world-leading-ai-experts/#60939b2b62f2 |title = This Is The Future Of AI According To 23 World-Leading AI Experts|last=Falcon|first=William |date=November 30, 2018|website=Forbes |access-date=March 20, 2019 }}</ref> * {{cite book |last=Li |first=Fei Fei |title=The Worlds I See: Curiosity, Exploration, and Discovery at the Dawn Of Ai |publisher=Moment of Lift Books, Flatiron Books |publication-place=New York, NY |year=2023 |isbn=978-1-250-89794-7 |oclc=1404458360}}<ref>{{Cite news |last=Thornhill |first=John |date=2023-11-01 |title=The Worlds I See — keeping the human at the heart of AI |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/de3f4813-4f36-40c7-9d50-980144674d87 |access-date=2023-11-09}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Kent |first1=Jo Ling |last2=Breen |first2=Kerry |date=2023-11-08 |title="Godmother of A.I." Fei-Fei Li on technology development: "The power lies within people" - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/godmother-of-a-i-on-technology-development-fei-fei-li/ |access-date=2023-11-09 |website=CBS News}}</ref> ===Geselekteerde artikels=== * {{cite journal |last1=Li |first1=Fei Fei |last2=VanRullen |first2=Rufin |last3=Koch |first3=Christof |last4=Perona |first4=Pietro |title=Rapid natural scene categorization in the near absence of attention |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=99 |issue=14 |date=2002-07-09 |issn=0027-8424 |pmid=12077298 |pmc=123186 |doi=10.1073/pnas.092277599 |doi-access=free |pages=9596–9601|bibcode=2002PNAS...99.9596L }} * {{cite conference <!-- Citation bot bypass--> |author=Li Fe-Fei |author2=Fergus |author3=Perona |title=Proceedings Ninth IEEE International Conference on Computer Vision |url=https://lear.inrialpes.fr/people/triggs/events/iccv03/cdrom/iccv03/1134_fei-fei.pdf|publisher=IEEE |date=2003 |doi=10.1109/iccv.2003.1238476}} * {{cite conference |author=Li Fei-Fei |last2=Fergus |first2=R. |last3=Perona |first3=P. |title=2004 Conference on Computer Vision and Pattern Recognition Workshop |chapter=Learning Generative Visual Models from Few Training Examples: An Incremental Bayesian Approach Tested on 101 Object Categories |publisher=IEEE |date=2004 |page=178 |doi=10.1109/CVPR.2004.383}} * {{cite conference <!-- Citation bot bypass--> |author=Fei-Fei Li |last2=Perona |first2=P. |title=A Bayesian Hierarchical Model for Learning Natural Scene Categories |url=https://wayback.stanford.edu/was/20180311070624mp_/http://vision.stanford.edu/documents/Fei-FeiPerona2005.pdf |publisher=IEEE |volume=2 |date=2005 |isbn=978-0-7695-2372-9 |doi=10.1109/CVPR.2005.16}} * {{cite journal |author=Li Fei-Fei |last2=Fergus |first2=R. |last3=Perona |first3=P. |title=One-shot learning of object categories |journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence |volume=28 |issue=4 |date=2006 |issn=0162-8828 |doi=10.1109/TPAMI.2006.79 |pages=594–611|pmid=16566508 |bibcode=2006ITPAM..28..594F |url=https://resolver.caltech.edu/CaltechAUTHORS:LIFieeetpami06 }} [https://www.cs.huji.ac.il/w~daphna/course/student%20lectures/cobi%20cario.pdf slides]. * {{cite journal |last1=Fei-Fei |first1=Li |last2=Iyer |first2=Asha |last3=Koch |first3=Christof |last4=Perona |first4=Pietro |title=What do we perceive in a glance of a real-world scene? |journal=Journal of Vision |volume=7 |issue=1 |date=2007-01-31 |issn=1534-7362 |doi=10.1167/7.1.10 |doi-access=free |page=10|pmid=17461678 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Li, Fei-Fei}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] flcdsipbee16doql38z763mzlkulruz 0 455563 2892500 2885147 2026-04-10T19:30:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892500 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gennaro Gattuso | image = [[Lêer:Lausanne vs Sion 27 february 2013 - Gennaro Gattuso.jpg|220px]] | caption = Gattuso in 2013 | full_name = Gennaro Ivan Gattuso<ref name="name-height">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1978|01|09|df=y}} | birth_place = Corigliano Calabro, [[Cosenza (provinsie)|Cosenza]], [[Italië]] | height = 1,77 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1990–1995 | youthclubs1 = [[Perugia Calcio|Perugia]] | years1 = 1995–1997 | clubs1 = [[Perugia Calcio|Perugia]] | caps1 = 10 | goals1 = 0 | years2 = 1997–1998 | clubs2 = [[Glasgow Rangers|Rangers]] | caps2 = 34 | goals2 = 3 | years3 = 1998–1999 | clubs3 = [[US Salernitana 1919|Salernitana]] | caps3 = 25 | goals3 = 0 | years4 = 1999–2012 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 335 | goals4 = 9 | years5 = 2012–2013 | clubs5 = [[FC Sion|Sion]] | caps5 = 27 | goals5 = 1 | totalcaps = 403 | totalgoals = 13 | nationalyears1 = 1995–1996 | nationalteam1 = Italië o/18 | nationalcaps1 = 14 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1998–2000 | nationalteam2 = Italië o/21<ref name="figc">[http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato "Gennaro Gattuso"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228025347/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato |date=28 February 2011 }} FIGC</ref> | nationalcaps2 = 21 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2000 | nationalteam3 = [[:en:Italy Olympic football team|Italië se Olimpiese span]]<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=3945/results/index.html |title=Previous Tournaments – FIFA.com |publisher=[[FIFA]] |access-date=6 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524125826/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament%3D512/edition%3D3945/results/index.html |archive-date=24 May 2013}}</ref> | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2000–2010 | nationalteam4 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]<ref name="eu-info">[http://eu-football.info/_player.php?id=6594 "Gennaro Gattuso"]. EU-Football.info</ref> | nationalcaps4 = 73 | nationalgoals4 = 1 | manageryears1 = 2013 | managerclubs1 = [[FC Sion|Sion]] | manageryears2 = 2013 | managerclubs2 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | manageryears3 = 2014 | managerclubs3 = [[OFI Crete F.C.|OFI Crete]] | manageryears4 = 2015–2016 | managerclubs4 = [[AC Pisa 1909|Pisa]] | manageryears5 = 2016–2017 | managerclubs5 = [[AC Pisa 1909|Pisa]] | manageryears6 = 2017–2019 | managerclubs6 = [[AC Milan]] | manageryears7 = 2019–2021 | managerclubs7 = [[SSC Napoli|Napoli]] |manageryears8 = 2021 |managerclubs8= [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | manageryears9 = 2022–2023 | managerclubs9 = [[Valencia CF|Valencia]] | manageryears10 = 2023–2024 | managerclubs10 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | manageryears11 = 2024–2025 | managerclubs11 = [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] | manageryears12 = 2025– | managerclubs12 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] }} '''Gennaro Ivan Gattuso''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [dʒenˈnaːro ɡatˈtuːzo]; gebore [[9 Januarie]] [[1978]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat tans die hoofafrigter van die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse nasionale span]] is. As speler het Gattuso hoofsaaklik sentraal as ’n verdedigende middelvelder gespeeld, hoewel hy ook wyd op die vleuels kon speel.<ref name=worldcup2002>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/italy/squad/newsid_1860000/1860141.stm|title=Gennaro Gattuso|publisher=BBC Sport|date=8 May 2002|access-date=4 June 2016|archive-date=4 August 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20020804041418/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/italy/squad/newsid_1860000/1860141.stm|url-status=live}}</ref> Hy het aanvanklik vir Perugia, Salernitana en [[Glasgow Rangers|Rangers]] gespeel, maar hy word veral onthou vir sy tyd by [[AC Milan]] in die [[Serie A]], waar hy die [[UEFA Champions League]] in 2002/03 en 2006/07, die ''Coppa Italia'' in 2002/03, en die ''Scudetto'' (Serie A-titel) in 2003/04 en 2010/11 gewen het. Benewens hierdie titels het hy ook twee Italiaanse Superbekers, twee [[UEFA Superbeker|UEFA Superbekers]] en ’n [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] verower. Op internasionale vlak het Gattuso vir Italië uitgedraf by die [[Olimpiese Somerspele 2000|Olimpiese Somerspele in 2000]], drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekers]], twee [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]], en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|Konfederasiebeker in 2009]]. Gattuso se talismaniese middelveldvennootskap met spelmaker [[Andrea Pirlo]], beide op klub- en internasionale vlak, het ’n sleutelrol gespeel in Italië se [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Wêreldbekersukses in 2006]], asook in Milan se plaaslike, Europese en internasionale oorwinnings gedurende die middel-2000’s. Alhoewel hy nie bekend was vir besonder gevorderde tegniese vaardighede nie, het Gattuso se hardloopvermoë, fisieke krag en meedoënlose werktempo Pirlo se kalm, verfynde spelstyl voortreflik aangevul.<ref name="L' evoluzione di Gattuso, il muratore del Milan">{{cite web |date=26 November 2003 |title=L' evoluzione di Gattuso, il muratore del Milan |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/novembre/26/evoluzione_Gattuso_muratore_del_Milan_co_0_031126223.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121215636/http://archiviostorico.corriere.it/2003/novembre/26/evoluzione_Gattuso_muratore_del_Milan_co_0_031126223.shtml |archive-date=21 November 2015 |access-date=11 September 2014 |work=Il Corriere della Sera |language=Italian}}</ref><ref name="Gattuso Io che corro per tutti i Palloni d' oro">{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/novembre/14/Gattuso_che_corro_per_tutti_ga_10_081114011.shtml|title=Gattuso Io che corro per tutti i Palloni d' oro|work=La Gazzetta dello Sport|language=Italian|date=14 November 2008|access-date=11 September 2014|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229195312/http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/novembre/14/Gattuso_che_corro_per_tutti_ga_10_081114011.shtml|url-status=live}}</ref><ref name=treccani>{{cite web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/gennaro-gattuso/|title=Gattuso, Gennaro|publisher=Treccani: Enciclopedia dello Sport (2002)|language=Italian|access-date=11 September 2014}}</ref><ref name=sostituirmi>{{cite web|url=http://www.affaritaliani.it/sport/gattuso-171208.html?refresh_ce|title=Palombo, Blasi, Donadel: idee Milan per il centrocampo. Gattuso: "Sì stanno pensando di sostituirmi"|language=Italian|access-date=11 September 2014|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229195322/https://www.affaritaliani.it/sport/gattuso-171208.html?refresh_ce|url-status=live}}</ref> Benewens sy vermoë om balle te herwin, was Gattuso bekend vir sy mededingende geaardheid en leierskap. Hy het dikwels die kapteinsband vir Milan gedra nadat Paolo Maldini in 2009 afgetree het.<ref name="Palermo: Panchina a Rino Gattuso">{{cite web |title=Palermo: Panchina a Rino Gattuso |url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/mercato/articoli/106305/palermo-panchina-a-rino-gattuso.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607084826/http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/mercato/articoli/106305/palermo-panchina-a-rino-gattuso.shtml |archive-date=7 June 2013 |access-date=11 September 2014 |publisher=Sport Mediaset |language=Italian}}</ref><ref name="Ancelotti perde Gattuso sei mesi di stop per infortunio">{{cite web |title=Ancelotti perde Gattuso sei mesi di stop per infortunio |url=http://www.repubblica.it/2008/12/sezioni/sport/calcio/serie_a/gattuso-infortunio/gattuso-infortunio/gattuso-infortunio.html |access-date=11 September 2014 |work=La Repubblica |language=Italian}}</ref> Gattuso se afrigterloopbaan het begin as speler-afrigter van sy laaste klub, Sion in die Switserse Superliga. Daarna het hy kort termyne as hoofafrigter van Palermo en die Griekse klub OFI Kreta gehad. In Junie 2016 het hy Pisa na promosie na Serie B gelei. Later het hy sowel die jeugspan as die eerstespan van sy ou klub Milan tussen 2017 en 2019 afgerig, voordat hy later dieselfde jaar as afrigter van [[SSC Napoli|Napoli]] aangestel is waar hy sy eerste titel as afrigter gewen het, die 2019/20 ''Coppa Italia''. Daarna het hy ’n kort afrigtingstermyn by [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] gehad, maar na 22 dae bedank weens meningsverskille met die klubbestuur. Hy is toe aangestel as afrigter van die Spaanse La Liga-klub [[Valencia CF|Valencia]], maar is in Januarie 2023 ontslaan. In September 2023 het Gattuso die Franse Ligue 1-klub [[Olympique de Marseille|Marseille]] oorgeneem, maar is in Februarie 2024 afgedank. Hy het daarna in Junie 2024 by die Kroatiese klub Hajduk Split oorgeneem en die klub ná een seisoen verlaat. In Junie 2025 is hy as hoofafrigter van die Italiaanse nasionale span aangestel, ná die afdanking van Luciano Spalletti.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yky2n63pgo|title=Italy name World Cup winner Gattuso as manager|publisher=bbc|date=15 June 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gattuso, Gennaro}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] sl025mnc95r2hez36xab09lls64d7rs 0 455564 2892512 2851716 2026-04-10T19:34:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892512 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gigi Riva | image = [[Lêer:Gigi Riva, Italia, 1968 (cropped).JPG|220px]] | caption = Riva in 1968 | full_name = Luigi Riva<ref>{{cite web |url=https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/72738 |title=Riva Sig. Luigi |trans-title=Riva Mr. Luigi |website=Quirinale |publisher=Presidenza della Repubblica Italiana |access-date=11 December 2020 |language=it}}</ref> | birth_date = {{birth date|1944|11|7|df=y}} | birth_place = Leggiuno, [[Lombardye]], [[Italië]] | death_date = {{death date and age|2024|01|22|1944|11|7|df=y}} | death_place = [[Cagliari]], [[Italië]] | height = 1,80 m | position = Aanvaller, doelskieter | currentclub = | youthyears1 = 1961–1962 | youthclubs1 = Laveno Mombello | youthyears2 = 1962 | youthclubs2 = Legnano | years1 = 1962–1963 | clubs1 = [[A.S.D. Legnano Calcio 1913|Legnano]] | caps1 = 23 | goals1 = 6 | years2 = 1963–1976 | clubs2 = [[Cagliari Calcio|Cagliari]] | caps2 = 315 | goals2 = 164 | totalcaps = 338 | totalgoals = 170 | nationalyears1 = 1965–1974 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 42 | nationalgoals1 = [[:en:List of international goals scored by Gigi Riva|35]] | manageryears1 = 1988–2013 | managerclubs1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] (spanbestuurder) }} '''Luigi "Gigi" Riva''' ([[7 November]] [[1944]] – [[22 Januarie]] [[2024]]) was ’n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvaller gespeel het. Riva word beskou as een van die beste spelers van sy generasie, sowel as een van die grootste doelskutters aller tye.<ref>{{cite web | url=http://club.quotidiano.net/dascoli/maldini_ecco_la_super_squadra_con_i_pi_grandi_calciatori_italiani_di_tutti_i_tempi | title=Maldini: ecco la super squadra con i più grandi calciatori italiani di tutti i tempi | work=Quotidiano.net | date=7 January 2009 | access-date=8 November 2016 | author=D'Ascoli, Mario | language=it | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054406/http://club.quotidiano.net/dascoli/maldini_ecco_la_super_squadra_con_i_pi_grandi_calciatori_italiani_di_tutti_i_tempi | archive-date=21 September 2013 | url-status=dead }}</ref> Hy het ’n merkwaardige doelskoprekord vir Cagliari opgebou, danksy sy kragtige linkervoet en sterk lugvermoë. Sy spoed, fisieke krag en oog vir die doel het daartoe gelei dat die Italiaanse joernalis Gianni Brera hom die bynaam ''Rombo di Tuon'' (“Donderslag”) gegee het. Buiten sy debuutseisoen by Legnano, het Riva sy hele loopbaan by die [[Sardinië|Sardiniese]] klub deurgebring: hy het Cagliari in 1964 gehelp om vir die eerste keer na die Italiaanse eersteklasliga te promoveer, en die klub later gelei na hul enigste [[Serie A]]-titel in 1969/70.<ref name="Riva, the Italian roar of thunder">{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44569/profile.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909012703/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44569/profile.html|url-status=dead|archive-date=9 September 2015|title=Riva, the Italian roar of thunder|publisher=FIFA.com|access-date=2 January 2015}}</ref><ref name="Gigi Riva - FIFA Profile">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44569/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116101811/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=44569/|url-status=dead|archive-date=16 January 2014|title=Gigi Riva – FIFA Profile|publisher=FIFA.com|access-date=19 December 2016}}</ref> Op internasionale vlak het Riva die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] gewen in 1968 en was naaswenner by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970 FIFA Wêreldbeker]] saam met die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse nasionale span]]; hy het ook aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974 FIFA Wêreldbeker]] deelgeneem. Met 35 doele in 42 wedstryde tussen 1965 en 1974 is hy Italië se algehele topskutter.<ref name="Riva, the Italian roar of thunder" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Riva, Gigi}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] 9z6qu5rbf3sezyddg2ebnwrc74mctoi 0 455620 2892510 2888823 2026-04-10T19:33:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892510 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gianluigi Buffon | image = [[Lêer:Norway Italy - June 2025 E 20.jpg|220px]] | caption = Buffon in 2025 | full_name = Gianluigi Buffon<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=21 |date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904095016/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |archive-date=4 September 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1978|1|28|df=y}} | birth_place = Carrara, [[Toskane]], [[Italië]] | height = 1,92 m<ref>{{cite web |url=http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/portieri/gianluigi-buffon/index.php |title=Gianluigi Buffon |publisher=Juventus FC |access-date=31 March 2022 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024152257/http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/portieri/gianluigi-buffon/index.php |archive-date=24 October 2016}}</ref> | position = Doelwagter | currentclub = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] (span-koördineerder) | youthyears1 = 1991–1995 | youthclubs1 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | years1 = 1995–2001 | clubs1 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | caps1 = 168 | goals1 = 0 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--> | years2 = 2001–2018 | clubs2 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps2 = 509 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--> | goals2 = 0 | years3 = 2018–2019 | clubs3 = [[Paris Saint-Germain]] | caps3 = 17 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--> | goals3 = 0 | years4 = 2019–2021 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 17<!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--> | goals4 = 0 | years5 = 2021–2023 | clubs5 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | caps5 = 43 <!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--> | goals5 = 0 | totalcaps = 754 | totalgoals = 0 | nationalyears1 = 1993–1994 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-16 football team|Italië o/16]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1995 | nationalteam2 = [[:en:Italy national under-17 football team|Italië o/17]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1994–1995 | nationalteam3 = [[:en:Italy national under-18 football team|Italië o/18]] | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 1995–1997 | nationalteam4 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps4 = 11 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 1997 | nationalteam5 = [[:en:Italy Olympic football team|Italië o/23]] | nationalcaps5 = 4 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 1997–2018 | nationalteam6 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps6 = 176 | nationalgoals6 = 0 }} '''Gianluigi Buffon''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [dʒanluˈiːdʒi bufˈfon]; gebore [[28 Januarie]] [[1978]]) is ’n voormalige [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n doelwagter gespeel het. Hy word algemeen beskou as een van die grootste doelwagters van alle tye en is een van die min spelers wat meer as 1 100 professionele wedstryde gespeel het, en hy hou die rekord vir die meeste optredes in [[Serie A]]. Buffon het sy Serie A-debuut vir Parma in 1995 gemaak en het Parma gehelp om die ''Coppa Italia'', die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] en die ''Supercoppa Italiana'' in 1999 te wen. Nadat hy in 2001 by [[Juventus FC|Juventus]] aangesluit het vir die wêreldrekordfooi vir ’n doelwagter van €52,9 miljoen, het Buffon in sy eerste twee seisoene by die klub Serie A-titels gewen. In sy eerste termyn van 17 jaar by Juventus het hy ’n rekord van nege Serie A-titels, vier ''Coppa Italias'' en vyf ''Supercoppa Italianas'' gewen. Hy was die eerste doelwagter wat die Serie A Sokkerspeler van die Jaar-toekenning gewen het, en hy is ’n rekord twaalf keer as Serie A Doelwagter van die Jaar aangewys. Na die [[UEFA Champions League|Champions League]]-eindstryde in 2015 en 2017, is Buffon op beide geleenthede in die Champions League-span van die seisoen aangewys, en het hy in die laasgenoemde jaar die inaugurele ''The Best [[FIFA]] Goalkeeper''-toekenning gewen. Buffon het in 2018 by die Franse klub [[Paris Saint-Germain]] aangesluit op die ouderdom van 40, waar hy saam met Alphonse Areola in ’n rotasierol gebruik is; hy het die ''Trophée des Champions'' en die [[Ligue 1]]-titel in sy enigste seisoen by die klub gewen, voordat hy die volgende jaar na Juventus teruggekeer het. Tydens die 2019/20-seisoen het Buffon hoofsaaklik as ’n rugsteun vir [[Wojciech Szczęsny]] gedien, maar het steeds [[Paolo Maldini]] se rekord van 647 wedstryde in Serie A gebreek, en hy het ’n rekordtiende topvlugtitel met die klub gewen. Die volgende seisoen het hy voortgegaan as rugsteun, maar het in die ''Coppa Italia'' begin en sy rekord-sesde titel gewen. In Junie 2021 het Buffon na sy jeugklub Parma teruggekeer, wat vir daardie seisoen na Serie B gedegradeer is, voordat hy in 2023 op die ouderdom van 45 sy aftrede van sokker aangekondig het. Met 176 internasionale wedstryde is Buffon die doelwagter met die meeste internasionale wedstryde van alle tye, die speler met die meeste wedstryde in die geskiedenis van die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse nasionale span]], en die vierde mees gespeelde Europese internasionale speler ooit. Buffon hou ook die rekord vir die meeste wedstryde as kaptein vir Italië nadat hy die armband in 2010 oorgeneem het. Buffon is vir ’n rekord van vyf [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]]-toernooie opgeroep (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]) nadat hy in 1997 sy debuut gemaak het; hy was ’n ongemerkte reserwe in die 1998-uitgawe. Hy was die eerste-keuse doelwagter van die span wat die 2006-toernooi gewen het en is met die Goue Handskoen-toekenning as die beste doelwagter van die kompetisie vereer. Hy het Italië ook verteenwoordig by vier [[UEFA Europa-beker|Europese kampioenskappe]], die [[Olimpiese Somerspele 1996|Olimpiese Spele van 1996]] en twee [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebekers]], waar hy ’n bronsmedalje in die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013|2013-uitgawe]] gewen het. Na sy prestasies tydens die Wêreldbekertoernooi in 2006, waar hy die nul in ’n rekordvyf wedstryde gehou het, het Buffon die Yasjin-toekenning gewen en is hy in die Toernooi-span aangewys, ’n eer wat hy ook van die [[UEFA]] ontvang het na die kwartfinale van die 2008- en die eindstryd van die [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Europese Kampioenskap in 2012]]. Buffon het in 2017 van internasionale sokker afgetree nadat Italië nie vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer het nie; hoewel hy hierdie besluit omgekeer het om die volgende jaar in die vriendskaplike wedstryde van die span te speel, het hy sy internasionale aftrede amptelik in Mei 2018 bevestig. Buffon is deur [[Pelé]] in 2004 in die FIFA se lys van die wêreld se 100 grootste lewende spelers aangewys. Hy is die enigste doelwagter wat die UEFA Klub Sokkerspeler van die Jaar-toekenning gewen het, wat hy bereik het nadat hy die 2003 Champions League-eindstryd bereik het; hy het ook UEFA se toekenning vir die beste doelwagter van daardie jaar gewen en is verder vyf keer in die UEFA-span van die Jaar verkies. Buffon was die tweede plek vir die ''Ballon d’Or'' in 2006, en is drie keer in die FIFPro World11 verkies. Hy was die eerste doelwagter ooit wat die Goue Voet-toekenning gewen het en is ook ’n rekord vyf keer as die IFFHS Wêreld se Beste Doelwagter aangewys, saam met [[Iker Casillas]] en [[Manuel Neuer]]. Hy is ook aangewys as die beste doelwagter van die 21ste eeu, van die afgelope 25 jaar en van die dekade deur dieselfde organisasie. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Buffon, Gianluigi}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] d9ya380z7to3yaeup9tgoceqo18tkgj 0 455694 2892514 2852499 2026-04-10T19:35:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892514 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Giuseppe Meazza | image = [[Lêer:Giuseppe Meazza 1935.jpg|220px]] | caption = Meazza tydens die 1934/1935-seisoen met Internazionale / Ambrosiana | height = 1,69 m | birth_date = {{birth date|df=yes|1910|8|23}} | birth_place = [[Milaan]], [[Italië]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1979|8|21|1910|8|23}} | death_place = Lissone, [[Lombardye]], [[Italië]] | position = Aanvaller | youthyears1 = 1922–1924 | youthclubs1 = Gloria | youthyears2 = 1924–1927 | youthclubs2 = [[Inter Milaan]] | years1 = 1927–1940 | clubs1 = [[Inter Milaan]] | caps1 = 348 | goals1 = 240 | years2 = 1940–1942 | clubs2 = [[A.C. Milan|AC Milan]] | caps2 = 37 | goals2 = 9 | years3 = 1942–1943 | clubs3 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps3 = 27 | goals3 = 10 | years4 = 1944 | clubs4 = [[A.S. Varese 1910|Varese]] | caps4 = 20 | goals4 = 7 | years5 = 1945–1946 | clubs5 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | caps5 = 14 | goals5 = 2 | years6 = 1946–1947 | clubs6 = [[Inter Milaan]] | caps6 = 17 | goals6 = 2 | totalcaps = 463 | totalgoals = 270 | nationalyears1 = 1930–1939 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 53 | nationalgoals1 = 33 | manageryears1 = 1946 | managerclubs1 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | manageryears2 = 1946–1948 | managerclubs2 = [[Inter Milaan]] | manageryears3 = 1948–1949 | managerclubs3 = [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] | manageryears4 = 1949–1951 | managerclubs4 = [[Aurora Pro Patria 1919|Pro Patria]] | manageryears5 = 1952–1953 | managerclubs5 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië se Olimpiese span]] | manageryears6 = 1955–1956 | managerclubs6 = [[Inter Milaan]] | manageryears7 = 1957 | managerclubs7 = [[Inter Milaan]] }} '''Giuseppe Meazza''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [dʒuˈzɛppe meˈattsa]; [[23 Augustus]] [[1910]] – [[21 Augustus]] [[1979]]) was ’n Italiaanse sokkerafrigter en speler. Gedurende sy loopbaan het hy hoofsaaklik vir [[Inter Milaan]] in die 1930’s gespeel, waar hy 284 doele in 408 wedstryde vir die klub aangeteken het, en drie [[Serie A]]-titels sowel as die ''Coppa Italia'' gewen het. Later het hy ook vir twee seisoene vir plaaslike rivaal [[AC Milan]] gespeel, sowel as vir die [[Turyn]]-span [[Juventus FC|Juventus]] vir een seisoen, bo en behalwe sy tyd by Varese en Atalanta. Op internasionale vlak het hy [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gelei om twee agtereenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]]s te wen: in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]] op Italiaanse grond, en in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]] as kaptein, toe hy ook in die sterrespan aangewys is. Hy word algemeen beskou as een van die beste spelers van die 20ste eeu, en een van die grootste Italiaanse aanvallers in die geskiedenis van die sport. Saam met Giovanni Ferrari, Guido Masetti en Eraldo Monzeglio, is hy een van net vier Italiaanse spelers wat twee Wêreldbekers gewen het.<ref name="Record e Curiosità">{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/nazionale/record.html|title=Record e Curiosità|publisher=La Repubblica|language=it|access-date=6 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/storia/record-individuali.html|title=Presenze|publisher=la Repubblica|language=it|access-date=3 May 2016}}</ref> Na sy aftrede het hy as afrigter gedien vir die Italiaanse nasionale span, sowel as verskeie Italiaanse klubs, insluitend sy voormalige klubs Inter en [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]], sowel as Pro Patria, en die Turkse klub [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]]; hy was Italië se hoofafrigter tydens die [[Olimpiese Somerspele 1952|Olimpiese Somerspele van 1952]]. As gevolg van sy tegniese vaardighede en kreatiewe vermoë, het die Italiaanse pers hom dikwels die bynaam ''Il genio'' (Die Genie) gegee gedurende sy loopbaan.<ref>{{cite web|url=http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html|title=Peppino Meazza: 100 anni fa nacque Balilla, Genio del calcio|publisher=Sky.it|language=it|date=17 August 2010|access-date=21 January 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053646/http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html|url-status=dead}}</ref> Hy is gerangskik as die vierde beste speler in die geskiedenis van die Wêreldbeker.<ref>{{cite news| url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/europe-travel/italy/the-ten-greatest-world-cup-players-no-4-giuseppe-meazza-italy-dhh8528hm5x | location=London | work=[[The Times]] | title=The ten greatest World Cup playersbr No 4 Giuseppe Meazza Italy | date=22 March 2010}}</ref> ’n Produktiewe aanvaller, Meazza het drie keer die Serie A se topskieter-toekenning gewen; met 216 doele in Serie A is hy die vierde hoogste doelskieter ooit in Serie A, saam met José Altafini, en met 33 doele is hy ook die tweede hoogste doelskieter vir die Italiaanse nasionale span.<ref name="Nazionale in cifre: Meazza, Giuseppe">{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|title=Nazionale in cifre|publisher=FIGC|language=it|access-date=22 January 2015|archive-date=31 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731000359/http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/italtops-allt.html|title=Italy – All-Time Topscorers|website=RSSSF|access-date=22 January 2015}}</ref> Met 338 doele is hy die derde hoogste Italiaanse doelskieter in alle kompetisies.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2010/03/15-60075/Del+Piero+a+quota+301+gol+in+carriera%3A+nel+mirino+c%27%C3%A8+Inzaghi|title=Del Piero a quota 301 gol in carriera: nel mirino c'è Inzaghi|publisher=Tutto Sport|language=it|date=15 March 2010|access-date=22 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006100558/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2010/03/15-60075/Del+Piero+a+quota+301+gol+in+carriera%3A+nel+mirino+c%27%C3%A8+Inzaghi|archive-date=6 October 2014}}</ref> Hy is ook die jongste speler ooit wat 100 doele in Serie A aangeteken het, ’n prestasie wat hy op 23 jaar en 32 dae bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/icardi-100-inter-captains-serie-a-landmark-opta-numbers|title=Icardi 100: Inter captain's Serie A landmark in Opta numbers|publisher=FourFourTwo|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.si.com/soccer/2018/03/18/inter-milan-fans-laud-mauro-icardi-after-striker-becomes-sixth-youngest-net-100-serie-goals|title=Inter Milan Fans Laud Mauro Icardi After Striker Becomes Sixth-Youngest to Net 100 Serie A Goals|publisher=Sports Illustrated|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/118692/icardi-hits-serie-century|title=Icardi hits Serie A Century|publisher=Football Italia|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/icardi-passes-2-century-marks-with-4-goal-performance/2018/03/18/308400f2-2ab2-11e8-8dc9-3b51e028b845_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401075241/https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/icardi-passes-2-century-marks-with-4-goal-performance/2018/03/18/308400f2-2ab2-11e8-8dc9-3b51e028b845_story.html|url-status=dead|archive-date=1 April 2018|title=Icardi passes 2 century marks with 4-goal performance|newspaper=The Washington Post|author1=Andrew Dampf|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref> Die [[San Siro]], die hoofstadion in sy geboortestad [[Milaan]], wat vandag deur twee van sy voormalige klubs, Internazionale en stadsrivaal AC Milan, gedeel word, is op 3 Maart 1980 herdoop na ''Stadio Giuseppe Meazza'' ter ere van die speler.<ref name="Stadio Giuseppe Meazza">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/clubs/Inter/stadium|title=Stadio Giuseppe Meazza|publisher=Football Italia|access-date=3 January 2016}}</ref> In 2011 is hy postuum in die Italiaanse Sokker Erehal opgeneem. Gedurende sy loopbaan, insluitend vriendskaplike wedstryde, het Meazza 552 doele aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/meazza.html|title=Meazza}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meazza, Giuseppe}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1910]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] l8g6308qxsg9a9x2d082skmilzbtp1t 0 455720 2892414 2887205 2026-04-10T18:52:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892414 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cor Pot | fullname = Cornelis Gert Aldrik Pot | birth_date = {{Birth date and age|1951|6|8|df=yes}} | birth_place = [[Den Haag]], [[Nederland]] | height = | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] (assistentafrigter) | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1970–1973 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 1973–1974 | clubs2 = [[MVV Maastricht|MVV]] | caps2 = 33 | goals2 = 7 | years3 = 1974–1976 | clubs3 = [[HFC Haarlem|Haarlem]] | caps3 = 33 | goals3 = 11 | years4 = 1976–1980 | clubs4 = [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]] | caps4 = 123 | goals4 = 32 | years5 = 1980–1981 | clubs5 = [[Fortuna Vlaardingen|FC Vlaardingen]] | caps5 = | goals5 = 0 | totalcaps = 194 | totalgoals = 50 | manageryears1 = 1983–1984 | managerclubs1 = [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]] (assistent) | manageryears2 = 1984–1987 | managerclubs2 = [[Feyenoord]] (assistent) | manageryears3 = 1988–1989 | managerclubs3 = [[VV Wilhelmus]] | manageryears4 = 1989–1990 | managerclubs4 = [[RBC Roosendaal]] | manageryears5 = 1990–1991 | managerclubs5 = [[NAC Breda]] | manageryears6 = 1992–1994 | managerclubs6 = [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]] | manageryears7 = 1994–1995 | managerclubs7 = [[Al-Masry Club|Al-Masry]] | manageryears8 = 1995–1997 | managerclubs8 = [[Telstar]] | manageryears9 = 2000–2001 | managerclubs9 = [[Dynamo Dresden]] | manageryears10 = 2001–2006 | managerclubs10 = Nederland o/17 | manageryears11 = 2006–2009 | managerclubs11 = [[Zenit Sint Petersburg]] (assistent) | manageryears12 = 2009–2013 | managerclubs12 = Nederland o/21 | manageryears13 = 2013–2016 | managerclubs13 = [[XerxesDZB]] | manageryears14 = 2016–2017 | managerclubs14 = [[Fenerbahçe SK (sokker)|Fenerbahçe]] (assistent) | manageryears15 = 2017–2018 | managerclubs15 = [[Sparta Rotterdam]] (assistent) | manageryears16 = 2019–2021 | managerclubs16 = [[Feyenoord]] (assistent) | manageryears17 = 2021 | managerclubs17 = [[Irakse nasionale sokkerspan|Irak]] (assistent) | manageryears18 = 2024– | managerclubs18 = [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] (assistent) }} '''Cornelis "Cor" Pot''' (gebore [[8 Junie]] [[1951]]) is ’n [[Nederland|Nederlandse]] sokkerafrigter. As speler was hy in die 1970’s aktief as ’n middelvelder by verskeie Nederlandse klubs voordat hy ’n afrigtingsloopbaan begin het. In die 2000’s het hy veral as assistent vir [[Dick Advocaat]] by verskillende klubs en nasionale spanne gewerk. Hy was onder meer deel van die afrigtingsstaf toe [[Zenit Sint Petersburg]] in 2008 die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] gewen het en toe [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] verrassend vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-Wêreldbeker]] gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.voetbalzone.nl/nieuws/cor-pot-krijgt-zijn-zin-na-historische-prestatie-van-curacao/bltd22192bbcb6429a8|title=Cor Pot krijgt zijn zin na historische prestatie van Curaçao|date=2025-11-19|website=voetbalzone.nl|access-date=2025-11-20|language=nl}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pot, Cor}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] hz8wfe5yh4l5xzk09fa3ulgnnbfho60 0 455925 2892483 2854073 2026-04-10T19:23:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892483 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = FK Sjachtar Donetsk | vollenaam = Футбольний клуб «Шахтар» Донецьк | beeld = [[Lêer:ФК_Шахтар_Донецьк.svg|150px]] | stigting = {{Start date and age|df=yes|1936|05|24}} | stadion = Arena Lviv, [[Lwif-oblast]]<br/>[[Krakow]], [[Pole]] (Europese kompetisies) | kapasiteit = 34 915 | voorsitter = {{vlagikoon|UKR}} Serhiy Palkin | afrigter ={{vlagikoon|TUR}} Arda Turan | liga = Premjer Liha | patroon_la1 = _shakhtar2526h | patroon_b1 = _shakhtar2526h | patroon_ra1 = _shakhtar2526h | patroon_sh1 = _shakhtar2526h | patroon_so1 =_shakhtar2526hl | linkerarm1 = fd7d28 | liggaam1 = fd7d28 | regterarm1 = fd7d28 | broek1 = fd7d28 | kouse1 = fd7d28 | patroon_la2 = _shakhtar2526a | patroon_b2 = _shakhtar2526a | patroon_ra2 = _shakhtar2526a | patroon_sh2 = _shakhtar2526a | patroon_so2 = _shakhtar2526al | linkerarm2 = 385662 | liggaam2 = 385662 | regterarm2 = 385662 | broek2 = 385662 | kouse2 = 385662 ||eienaar={{vlagikoon|UKR}} Rinat Akhmetov}} '''FK Sjachtar Donetsk''' ([[Oekraïens]]: Футбольний клуб Шахтар Донецьк) is ’n [[Oekraïne|Oekraïense]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] wat tot 2014 in die stad [[Donetsk]] gebaseer was. Vanweë die oorlog in [[Donbas]] moes die klub egter na [[Lwif]] verhuis en het daar van 2014 tot 2016 wedstryde gespeel, en later van 2017 tot 2020 in [[Charkif]], terwyl die klub se kantore en opleidingsfasiliteite in [[Kijif]] gebly het. In Mei 2020 het Sjachtar begin om tuiswedstryde by die [[Kijifse Olimpiese Stadion|NSC Olimpiyskyi]] in Kijif aan te bied. Sedert die begin van die 2023/24-seisoen speel Sjachtar weer tuiswedstryde by Arena Lviv in Lwif. Sjachtar het in verskeie Europese kompetisies deelgeneem en is dikwels ’n deelnemer aan die [[UEFA Champions League]]. Die klub was die eerste in onafhanklike Oekraïne wat die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] in 2009 gewen het, die laaste jaar voordat die kompetisie as die Europa League hervorm is. Sjachtar Donetsk is een van twee Oekraïense klubs, saam met [[FC Dynamo Kijif|Dynamo Kijif]], wat ’n groot UEFA-kompetisie gewen het. Sjachtar Donetsk is een van Oekraïne se gewildste sokkerklubs en is veral in die oostelike Donbas-streek baie geliefd. Op 28 Oktober 2021 het die klub 1,4 miljoen volgelinge op [[Facebook]] gehad, die hoogste in Oekraïne. Die klub se geskiedenis strek terug na die begin van die [[Sowjetunie|Sowjet]]-sokkerliga-kompetisies en is een van die oudste klubs in Oekraïne. Die klub was lid van die Sowjet-vrywillige sportvereniging ''Sjachtyor'', met verbintenisse aan ander Sowjet-spanne van Karaganda ([[Kasakstan]]), Soligorsk ([[Wit-Rusland]]) en ander. Teen die laat-Sowjet-periode is Sjachtar beskou as ’n taai middelklas-klub in die Sowjet Topliga en ’n spesialis in bekerkompetisies, nadat dit die Sowjet-beker twee jaar op ’n ry in 1961 en 1962 gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://shakhtar.com/en/club/timeline/|title=Timeline|website=shakhtar.com|access-date=2025-11-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/shakhtar-donetsk.html|title=FC Shakhtar Donetsk|website=FootballHistory.org|access-date=2025-11-25}}</ref> == Erelys == ===Oekraïense kompetisies=== '''Oekraïense Premierliga''' * Wenner (15): 2001/02, 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2022/23, 2023/24 * Tweede plek (13): 1993/94, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2003/04, 2006/07, 2008/09, 2014/15, 2015/16, 2020/21 '''Oekraïense Beker''' * Wenner (15, rekord): 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2001/02, 2003/04, 2007/08, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2023/24, 2024/25 * Tweede plek (6): 2002/03, 2004/05, 2006/07, 2008/09, 2013/14, 2014/15 '''Oekraïense Superbeker''' * Wenner (9, rekord): 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2021 * Tweede plek (8): 2004, 2006, 2007, 2011, 2016, 2018, 2019, 2020 ===Europese kompetisies=== '''UEFA-beker / Europa League''' * Wenner (1): 2008/09 '''UEFA Super Beker''' * Tweede plek (1): 2009 ===Sowjet-kompetisies=== '''Sowjet Topliga''' * Tweede plek (2): 1975, 1979 '''Sowjet-beker''' * Wenner (4): 1961, 1962, 1980, 1983 * Tweede plek (4): 1963, 1978, 1985, 1986 '''Sowjet Eerste Liga''' * Wenner (1): 1954 * Tweede plek (1): 1972 '''Seisoen se beker (onoffisiële Superbeker)''' * Wenner (1)''':''' 1984 * Tweede plek (2): 1981, 1986 '''Beker van die Oekraïense SSR''' * Tweede plek (1): 1972 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Donetsk, FK Sjachtar}} [[Kategorie:Oekraïense sokkerklubs]] jr4ml9p3982d95ats0v85046isdhjm0 0 455960 2892274 2864158 2026-04-10T13:55:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892274 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Arthur Koestler | bynaam = | beeld = Arthur Koestler (1969).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Arthur Koestler in 1969 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1905|9|5}} | geboorteplek = [[Boedapest]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1983|3|1|1905|2|28|df=yes}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Verenigde Koninkryk]] | beroep = Skrywer | ander = | bekend = Darkness at Noon | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Arthur Koestler''' (Hongaarse naam: '''Kösztler Artúr''', [[Boedapest]], [[5 September]] [[1905]] – [[Londen]], [[1 Maart]] [[1983]]) was 'n Hongaars-Britse skrywer. Sy werk sluit in [[joernalistiek|joernalistieke werk]], [[essay]]s, waaronder ''The God that Failed'' (1950), [[roman]]s en 'n [[outobiografie]]. ==Opleiding== Van 1922 tot 1926 het Arthur Koestler [[ingenieurswese]] aan die Weense Politegnikum (nou die Weense Universiteit van Tegnologie) gestudeer. Terselfdertyd het hy [[filosofie]] en [[letterkunde]] aan die [[Universiteit van Wene]] gestudeer. Intussen het hy 'n belangstelling in [[Sionisme]] ontwikkel. Hy was 'n lid van Unitas, 'n Joodse studentevereniging, en het die jongste president van die Sionistiese Studentevereniging geword. ==Loopbaan== Op 1 April 1926 het hy sy studies gestaak en na [[Palestina]] vertrek, waar hy 'n tyd lank op 'n [[kibboets]] gewerk het. Vanuit Palestina het hy vir die Berlynse ''Ullstein Verlag'' verslag gedoen. In [[Haifa]] het hy die Hebreeuse weekblad ''Zafon'' en die burgerregteliga Schutenu gestig, wat regsondersteuning aan [[Jode]] gebied het. Hy is 'n pos as Midde-Oosterse korrespondent by die Berlynse ''Ullstein Verlag'' bekom. In 1931 het hy na [[Berlyn]]] gegaan as wetenskaplike redakteur en adviseur vir ''Ullstein''. In dieselfde jaar het die uitgewer hom gekies vir 'n poolvlug aan boord van die Graf Zeppelin, die enigste joernalis aan boord. Sy regstreekse verslaggewing en daaropvolgende artikels en lesings dwarsdeur [[Europa]] het hom aansienlike erkenning besorg. Ook in 1931 het hy by die Kommunistiese Party van Duitsland aangesluit. Hy het aan die [[Spaanse Burgeroorlog]] deelgeneem om teen die regsgesinde Falangiste te veg, maar is deur [[Francisco Franco|Franco]] se troepe gevange geneem. Hy is as [[Spioenasie|spioen]] ter dood veroordeel en vrygelaat in ruil vir die vrylating van 'n Spaanse gevangene. Ontnugter deur die suiwerings onder [[Josef Stalin]], het hy in 1937-1938 van [[kommunisme]] weggedraai en die Kommunistiese Party verlaat. Aan die begin van die [[Koue Oorlog]] het hy die anti-kommunistiese propaganda van die Britse intelligensiedienste ondersteun. In 1940 het hy die Engelstalige roman ''Darkness at Noon'' gepubliseer, sy mees kontroversiële roman, met 'n anti-totalitêre en veral anti-kommunistiese strekking, wat hom internasionale roem besorg het. ''Darkness at Noon'' was een van die invloedrykste anti-Sowjet-boeke ooit. Die invloed daarvan op kommuniste en hul ondersteuners was aansienlik. Geoffrey Wheatcroft het aangevoer dat Koestler se belangrikste boeke die vyf was wat hy voor sy veertigste verjaardag voltooi het: sy eerste memoires en die anti-totalitêre trilogie, insluitend ''Darkness at Noon''. Kort na die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy as verslaggewer in [[Frankryk]] gewerk. Hy is deur die Franse owerhede in die Le Vernet-konsentrasiekamp gevange geneem. In 1940 is hy, danksy druk van die Britse regering, vrygelaat. Hy het by die [[Franse Vreemdelegioen]] aangesluit, wat hy kort daarna – sonder toestemming – verlaat het en na Londen gevlug het. As joernalis het hy vir die ''News Chronicle'' en ander Engelse en Amerikaanse tydskrifte geskryf. In 1948 het hy 'n adviseur vir die Inligtingsnavorsingsdepartement van die Britse Buitelandse Kantoor geword, wat die taak gehad het om kommunistiese [[propaganda]] in die [[Derde Wêreld]] te bestry en vakbonde in die Westerse wêreld te infiltreer. Intussen het Koestler verskeie werke gepubliseer en internasionale erkenning verwerf. Van die 1950's af het hy 'n belangstelling in parapsigologie ontwikkel en by die Vereniging vir Psigiese Navorsing aangesluit. Tussen 1960 en 1980 het hy bekend geword vir die konsep van die "holon", wat in sy 1967-boek ''The Ghost in the Machine'' bekendgestel is. Hy het hierdie woord geskep om aan te dui dat alles in die [[natuur]], van die atoomvlak tot lewende wesens, insluitend mense en hul sosiale organisasie, saamgestel is uit dele wat weer deel vorm van 'n groter geheel, 'n "holargie". Hierdie konsepte het later meer bekend geword deur die uitwerking daarvan deur die filosoof Ken Wilber. In 1968 is hy met die Deense Sonningprisen bekroon vir "sy uitstaande bydraes tot die Europese kultuur". In 1976 is Koestler met [[Parkinson se siekte]] gediagnoseer. Die bewing in sy hande het skryfwerk bemoeilik. Hy het minder oorsese reise onderneem en die somermaande by sy huis in Denston deurgebring. In 1978 het hy ''Janus: A Summing Up'' gepubliseer. Twee jaar later is Koestler met [[leukemie]] gediagnoseer. Stap en skryf het groot inspanning vereis, en sy fisiese toestand het vinnig versleg, maar hy het aangehou skryf. In dieselfde jaar het hy sy boek ''Bricks to Babel'' gepubliseer. Sy laaste boeke, ''Kaleidoscope: Essays from Drinkers of Infinity'' en ''The Heel of Achilles: Essays 1968-1973'', het 'n jaar later, in 1981, verskyn. ==Selfmoord en kontroversies== Koestler het meer as een keer gesê dat hy nie vir die [[dood]] bang was nie, maar eerder vir die sterfproses. Hy wou nie die verlies aan beheer oor sy liggaam of gees ly nie. Sy [[selfmoord]] was nie onverwags vir sy vriende nie. Kort voor sy selfmoord het sy dokter 'n swelling in sy lies (’n metastase van ’n kankergewas) gediagnoseer. Hy en sy vrou het op 1 Maart 1983 selfmoord gepleeg met ’n oordosis [[Barbituraat|barbiturate]] (Tuinal) wat saam met [[alkohol]] geneem is. Hul liggame is op die oggend van 3 Maart, ses-en-dertig uur na hul dood, ontdek. Die eerste kontroversie het ontstaan oor waarom hy sy vrou toestemming gegee het om gelyktydig selfmoord te pleeg. Sy was slegs vyf-en-vyftig jaar oud en in goeie gesondheid. In 'n getikte afskeidsbrief aan haar man het sy geskryf dat sy nie sonder hom kon leef nie. Sommige van hul vriende was na bewering verbaas oor hierdie bekentenis; blykbaar het sy vir haar man geleef en kon sy nie 'n "eie lewe" lei nie. Haar absolute toewyding aan Koestler is ook duidelik in haar memoires. Die tweede kontroversie het ontstaan uit die bepalings van sy testament. Afgesien van 'n paar klein erflatings, was Koestler van plan om die res van sy boedel (ongeveer £1 000 000) te gebruik om navorsing oor die paranormale te bevorder. Slegs die Universiteit van Edinburgh het ingestem om navorsing oor parapsigologie te doen. Hiermee is Koestler se wens vervul. ===Omstrede persoonlike lewe=== Koestler se verhoudings met vroue was 'n bron van kontroversie. In 1998 het David Cesarani in 'n biografie van Koestler beweer dat hy 'n reeksverkragter was, en die Britse feministiese skrywer Jill Craigie as bewys aangehaal, wat beweer het dat sy in 1951 een van sy slagoffers was. Feministiese betogers het daarna geëis dat sy borsbeeld van die Universiteit van Edinburgh verwyder word. ==Bibliografie== Behalwe romans het Koestler baie boeke oor joernalistieke, politieke, historiese en wetenskaplike onderwerpe gepubliseer. ===Romans=== *1934 ''Die Erlebnisse des Genossen Piepvogel in der Emigration'' *1939 ''The Gladiators, over de revolutie van Spartacus'' *1940 ''Darkness at Noon'' *1943 ''Arrival and Departure'' *1946 ''Thieves in the Night'' *1951 ''The age of Longing'' *1972 ''The Call-Girls, een tragi-komedie met een proloog en epiloog'' ===Nie-fiksie=== *1945 ''The Yogi and the Commissar and other essays'' *1964 ''The Act of Creation,'' {{ISBN|0-14-019191-7}} *1967 ''The Ghost In The Machine,'' {{ISBN|0-14-019192-5}} *1971 ''The Case of the Midwife Toad'', {{ISBN|0-394-71823-2}} *1976 ''The Thirteenth Tribe,'' {{ISBN|0-394-40284-7}} == Bronnelys== === Biografieë van Koestler === * Freire, Jorge, 2017. ''Arthur Koestler, nuestro hombre en España''. {{ISBN|978-84-17077-04-4}}. * Saunders, Edward, 2017. ''Arthur Koestler''. {{ISBN|978-1-780-23716-9}}. * Scammell, Michael, 2009. ''Koestler: The Literary and Political Odyssey of a Twentieth-Century Skeptic'' {{ISBN|978-0-394-57630-5}}. ook in die VK uitgegee as ''Koestler: The Indispensable Intellectual'', Londen: Faber, 2010. {{ISBN|978-0-571-13853-1}} * Strelka, Joseph P., 2006. ''Arthur Koestler: Autor, Kämpfer, Visionär''. {{ISBN|978-3-772-08144-6}}. * Laval, Michel, 2005. ''L'homme sans concessions: Arthur Koestler et son siècle''. {{ISBN|978-2-702-13566-2}}. * Buckard, Christian G., 2004. ''Arthur Koestler: Ein extremes Leben 1905–1983''. {{ISBN|978-3-406-52177-5}}. * Cesarani, David, 1998. ''Arthur Koestler: The Homeless Mind''. {{ISBN|978-0-684-86720-5}}. * Koestler, Mamaine, 1985. ''Living with Koestler: Mamaine Koestler's Letters 1945–51''. {{ISBN|978-0-297-78531-6}} of {{ISBN|978-0-312-49029-4}}. * Mikes, George, 1983. ''Arthur Koestler: The Story of a Friendship''. {{ISBN|978-0-233-97612-9}}. * Hamilton, Iain, 1982. ''Koestler: A Biography''. {{ISBN|978-0-02-547660-8}}. === Boeke oor Koestler se oeuvre === * MacAdam, Henry Innes, 2021. ''Outlook & Insight: New Research and Reflections on Arthur Koestler's The Gladiators''. {{ISBN|978-3-9394-8362-5}}. * Vernyik, Zénó, red., 2021. ''Arthur Koestler’s Fiction and the Genre of the Novel: Rubashov and Beyond''. {{ISBN|978-1-7936-2225-9}}. * Weßel, Matthias, 2021. ''Arthur Koestler: Die Genese eines Exilschriftstellers''. {{ISBN|978-3-631-86154-7}}. * Prinz, Elisabeth, 2011. ''Im Körper des Souveräns: Politische Krankheitsmetaphern bei Arthur Koestler''. {{ISBN|978-3-7003-2005-0}}. * Weigel, Robert G., red., 2009. ''Arthur Koestler: Ein heller Geist in dunkler Zeit''. {{ISBN|978-3-7720-8312-9}}. * Klawitter, Uwe, 1997. ''The Theme of Totalitarianism in English Fiction: Koestler, Orwell, Vonnegut, Kosinski, Burgess, Atwood, Amis''. {{ISBN|978-0-8204-3266-3}}. * Levene, Mark, 1984. Arthur Koestler (1984 boek deur Mark Levene). {{ISBN|978-0-8044-6412-3}} * Pearson, Sidney A. Jr., 1978. ''Arthur Koestler''. {{ISBN|978-0-8057-6699-8}}. * Sperber, Murray A., red., 1977. ''Arthur Koestler: A Collection of Critical Essays''. {{ISBN|978-0-1304-9205-0}}. * Calder, Jenni, 1968. ''Chronicles of Conscience: A Study of George Orwell and Arthur Koestler''. {{ISBN|978-0-4360-8120-0}}. * Atkins, John, 1956. ''Arthur Koestler''. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Koestler, Arthur}} [[Kategorie:Geboortes in 1905]] [[Kategorie:Sterftes in 1983]] [[Kategorie:Britse skrywers]] gvzsa51g70q42zvqu7yao4t7h972wmc 0 456008 2892495 2854615 2026-04-10T19:28:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892495 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gabri Veiga | image = | image_size = | caption = | full_name = Gabriel Veiga Novas | birth_date = {{birth date and age|2002|5|27|df=y}} | birth_place = O Porriño, [[Galicië]], [[Spanje]] | height = 1,84 m | position = Aanvallende middelvelder | currentclub = [[FC Porto|Porto]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = | youthclubs1 = UD Louro Tameiga | youthyears2 = | youthclubs2 = [[UD Santa Mariña|Santa Mariña]] | youthclubs3 = [[RC Celta de Vigo|Celta]] | years1 = 2019–2021 | clubs1 = [[:en:Celta de Vigo B|Celta B]] | caps1 = 63 | goals1 = 10 | years2 = 2021–2023 | clubs2 = [[RC Celta de Vigo|Celta]] | caps2 = 50 | goals2 = 11 | years3 = 2023–2025 | clubs3 = [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | caps3 = 50 | goals3 = 11 | years4 = 2025– | clubs4 = [[FC Porto|Porto]] | caps4 = 10 | goals4 = 1 | nationalyears1 = 2019–2020 | nationalteam1 = [[:en:Spain national under-18 football team|Spanje o/18]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2022– | nationalteam2 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spanje o/21]] | nationalcaps2 = 19 | nationalgoals2 = 3 | club-update = 22:21, 9 November 2025 (UTC) | nationalteam-update = 17:58, 8 Mei 2025 (UTC) }} '''Gabriel "Gabri" Veiga Novas''' ([[Galicies]] uitgespreek: [ɡaβɾiˈɛl ˈvɛjɣɐ]; gebore 27 Mei 2002) is ’n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder vir die [[Primeira Liga]]-klub [[FC Porto|Porto]] speel.<ref name="FIFA Club World Cup 25">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Club World Cup 2025™ Squad List: FC Porto (POR) |publisher=FIFA |page=17 |date=14 June 2025 |access-date=9 July 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Veiga, Gabri}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3vn22pwpn21dy85apztpsj2ic9fjmqw 0 456029 2892511 2854769 2026-04-10T19:33:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892511 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = <big>Gianni Infantino</big> | image = Gianni Infantino (2020) (cropped) (2).jpg | caption = Infantino in 2020 | office = 9de president van FIFA | vicepresident = Ángel María Villar<br />David Chung<br />Salman bin Ibrahim Al Khalifa | term_start = 26 Februarie 2016 | term_end = | predecessor = [[Sepp Blatter]]<br />Issa Hayatou {{small|(waarnemend)}} | successor = | birth_name = Giovanni Vincenzo Infantino | birth_date = {{birth date and age|df=y|1970|3|23}}<ref>[https://web.archive.org/web/20200921061531/https://www.fifa.com/who-we-are/the-president/gianni-infantino/ FIFA.com]</ref> | birth_place = Brig-Glis, [[Kanton Valais|Valais]], [[Switserland]] | death_date = | death_place = | awards = {{ubl|[[File:Orden of Friendship.png|25px]] Orde van Vriendskap [[File:Flag of Russia.svg|15px]]|[[File:Bintang Jasa Pratama rib.svg|25px]] Ster van Diens [[File:Flag of Indonesia.svg|15px]]|[[File:206px ribbon bar of the Presidential Medal of Merit (Kosovo).svg|25px]] Presidentiële Medalje van Verdienste [[File:Flag of Kosovo.svg|15px]]}} | spouse = Leena Al Ashqar | children = 4 | alma_mater = Universiteit van Freiburg | signature = Gianni Infantino autograph.svg | nationality = Switser, Italiaan, Libanees }} '''Giovanni Vincenzo Infantino''' (gebore [[23 Maart]] [[1970]]) is ’n [[Italië|Italiaans]]-[[Switserland|Switsers]] sokkeradministrateur en die president van [[FIFA]] sedert 2016. Hy is ook sedert 2020 ’n lid van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]].<ref>{{cite web |title=IOC Session elects three new Members |url=https://www.olympic.org/news/ioc-session-elects-three-new-members |website=International Olympic Committee |access-date=10 January 2020 |date=10 January 2020}}</ref> Na sy aanvanklike verkiesing tot die FIFA-presidentskap op 26 Februarie 2016, is hy herverkies op 5 Junie 2019 en weer op 16 Maart 2023. Sy vrou kom van [[Libanon]], en op 25 November 2025 het Infantino die Libanese burgerskap verkry.<ref>{{Cite web|url=https://www.swissinfo.ch/eng/various/infantino-receives-lebanese-citizenship/90498580|title=FIFA president Infantino receives Lebanese citizenship|date=2025-11-26|website=Swissinfo|access-date=2025-11-28}}</ref> Hy spandeer ook tyd in [[Doha]], [[Katar]], waar hy ’n huis huur, en twee van sy kinders gaan daar skool toe. Sy voorganger, [[Sepp Blatter]], het gespekuleer dat Infantino van plan is om die FIFA-hoofkantoor van [[Zürich]] na Katar te skuif. <ref name=":6">{{Cite web |title=FIFA President Gianni Infantino moves to Qatar |url=https://www.swissinfo.ch/eng/society/fifa-president-gianni-infantino-has-moved-to-qatar/47267300 |access-date=27 March 2023 |website=Swissinfo |date=17 January 2022 |language=en}}</ref> Infantino is gekritiseer vir sy noue bande met outoritêre leiers, maar ook geprys vir die uitbreiding van die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]] tot 48 spanne en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|Klubwêreldbeker]] tot 32 spanne.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/38449674|title=World Cup: Fifa's Gianni Infantino says he has support for expanded tournament|date=2016-12-28|website=BBC Sport|access-date=2025-11-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45506411/fifa-club-world-cup-risk-infantino-inter-miami-worth-effort|title=Why the expanded FIFA Club World Cup is worth trying|date=2025-06-13|website=ESPN|access-date=2025-11-28}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Infantino, Gianni}} [[Kategorie:FIFA]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] q3uf8fnn47o2qv5alcoqny3v3dsa09y 0 456105 2892488 2885143 2026-04-10T19:26:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892488 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Frank Lampard | image = [[Lêer:Frank Lampard 2019.jpg|220px]] | caption = Lampard in 2019 | full_name = Frank James Lampard<ref>{{Cite web |title=List of players under written contract registered between 01/12/2014 and 31/12/2014 |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/december-2014.ashx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819090305/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/december-2014.ashx |archive-date=19 August 2017 |access-date=1 June 2018 |publisher=The Football Association |page=2 |format=PDF}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1978|6|20|df=y}} | birth_place = Romford, [[Londen]], Engeland | height = 1,84 m<ref>{{Cite web |title=Frank Lampard |url=http://www.chelseafc.com/first-team/player/6076 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606091451/http://www.chelseafc.com/first-team/player/6076 |archive-date=6 June 2014 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Coventry City FC|Coventry City]] (hoodafrigter) | youthyears1 = 1994–1995 | youthclubs1 = [[:en:West Ham United F.C. Under-23s and Academy|West Ham United]] | years1 = 1995–2001 | clubs1 = [[West Ham United]] | caps1 = 148 | goals1 = 24 | years2 = 1995–1996 | clubs2 = → [[Swansea City AFC|Swansea City]] (leen) | caps2 = 9 | goals2 = 1 | years3 = 2001–2014 | clubs3 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps3 = 429 | goals3 = 147 | years4 = 2014–2015 | clubs4 = [[Manchester City]] | caps4 = 32 | goals4 = 6 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = [[New York City FC]] | caps5 = 29 | goals5 = 15 | totalcaps = 647 | totalgoals = 193 | nationalyears1 = 1997–2000 | nationalteam1 = [[:en:England national under-21 football team|Engeland o/21]] | nationalcaps1 = 19 | nationalgoals1 = 9 | nationalyears2 = 1998 | nationalteam2 = [[:en:England national football B team|England B]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1999–2014 | nationalteam3 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps3 = 106 | nationalgoals3 = 29 | manageryears1 = 2018–2019 | managerclubs1 = [[Derby County FC|Derby County]] | manageryears2 = 2019–2021 | managerclubs2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | manageryears3 = 2022–2023 | managerclubs3 = [[Everton FC|Everton]] | manageryears4 = 2023 | managerclubs4 = [[Chelsea FC|Chelsea]] (waarnemend) | manageryears5 = 2024– | managerclubs5 = [[Coventry City FC|Coventry City]] }} '''Frank James Lampard''' (gebore [[20 Junie]] [[1978]]) is ’n Engelse [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige middelveldspeler. Hy word wyd beskou as een van die grootste middelveldspelers van alle tye, en as een van die beste spelers van [[Chelsea FC|Chelsea]] and die [[Premier League|Premierliga]] ooit. Lampard hou die rekord vir die meeste Premierliga-doele (177) deur ’n middelveldspeler in die geskiedenis van die liga.<ref name="fourfourtwo">{{cite news |last= |first= |url=https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|title=Ranked! The 101 greatest football players of the last 25 years: full list|edition=253|work=FourFourTwo|date=13 February 2018|access-date=22 December 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/stats/records|title=Premier League Records - Clubs, Players & Managers Stats|website=www.premierleague.com|access-date=5 February 2019|archive-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717154222/https://www.premierleague.com/stats/records|url-status=live}}</ref><ref name="givemesport">{{cite news|last= |first=|url=https://www.givemesport.com/greatest-midfielders-in-football-history|title=25 Greatest Midfielders in Football History [Ranked]|work=GiveMeSport|date=15 September 2025|access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="sports illustrated">{{cite magazine|last= |first=|url=https://www.si.com/soccer/ranking-the-25-best-soccer-midfielders-of-all-time|title=Ranking the 25 Best Soccer Midfielders of All Time|magazine=Sports Illustrated|date=1 June 2025|access-date=24 October 2025}}</ref> Lampard het sy loopbaan in 1995 by [[West Ham United]] begin, die klub waarvoor sy pa, Frank Senior, ook gespeel het. In 2001 is hy vir £11 miljoen deur Londen-meddedingers Chelsea geteken. Oor sy dertien jaar by die klub het Lampard homself ontwikkel tot een van die mees doeltreffende doelgerigte middelveldspelers, en hy het uiteindelik Chelsea se voorste doelskutter van alle tye geword met 211 doele in alle kompetisies. Hy het drie Premierliga-titels, die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Europa League]], vier [[FA Cup|FA-bekers]] en twee [[EFL Cup|Liga-bekers]] gewen. In 2005 is hy aangewys as die ''Football Writers' Association Footballer of the Year'', en het hy as naaswenner geëindig vir beide die ''Ballon d'Or'' en [[FIFA]] Wêreldspeler van die Jaar. Ná sy vertrek by Chelsea het Lampard vir liga-meddedingers [[Manchester City]] en vir die Major League Soccer-klub New York City FC gespeel voordat hy in 2017 afgetree het. Hy het oor tien jaar vanaf 1 Desember 2000 hoog geëindig in verskeie statistieke vir Premierliga-spelers, waaronder meeste wedstryde en meeste oorwinnings. Lampard het 106 wedstryde gespeel en 29 doele aangeteken vir die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]], nadat hy in 1999 sy debuut gemaak het. Hy het sy land by drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] verteenwoordig – in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] – en by die Europese Kampioenskap in 2004, waar hy in die Span van die Toernooi aangewys is. Sy mees onvergeetlike — en ongelukkige — oomblik in sy loopbaan by die nasionale span het by die [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] plaasgevind, tydens die 2010-Wêreldbeker-wedstryd teen [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] in die agtste eindrondte. Daar het hy ’n skoot op doel afgevuur wat teen die dwarslat gebons het en, soos duidelik op TV-herhalings gesien kon word, die doellyn oorgesteek het. As dit toegeken was, sou dit die telling na 2–2 gelyk gemaak het. Die skeidsregter en lynregter het dit egter nie as ’n doel gesien nie, en spel is eenvoudig voortgesit.<ref>{{cite news |last=Garside |first=Kevin |date=27 June 2010 |title=England v Germany: Frank Lampard's disallowed goal highlights stupidity of Fifa |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/teams/england/7857382/England-v-Germany-Frank-Lampards-disallowed-goal-highlights-stupidity-of-Fifas-ruling.html |url-status=dead |access-date=3 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100630074608/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/teams/england/7857382/England-v-Germany-Frank-Lampards-disallowed-goal-highlights-stupidity-of-Fifas-ruling.html |archive-date=30 June 2010}}</ref> Lampard het sy afrigterloopbaan in 2018 by Derby County begin en die klub na die eindstryd van daardie seisoen se Championship-eindronde gelei. Hy het ’n jaar later teruggekeer na Chelsea as hoofafrigter, waar hy hulle in sy eerste seisoen na vierde plek en die FA-beker-eindstryd gelei het, voordat hy in 2021 afgedank is. Ná ’n eenjaar-termyn by [[Everton FC|Everton]] en ’n kort terugkeer na Chelsea as waarnemer, het Lampard in 2024 by [[Coventry City FC|Coventry City]] aangesluit as hoofafrigter. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lampard, Frank}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] i4t3zk1wbkuqaq6prqy1plz6s7t4cdc 0 456149 2892459 2855805 2026-04-10T19:12:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892459 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Eiður Guðjohnsen | image = [[Lêer:Eiður Guðjohnsen 2018.jpg|raamloos|240px]] | image_size = | caption = Eiður Smári in 2018 | fullname = Eiður Smári Guðjohnsen<ref name="Hugman2010–11">{{cite book | editor-first = Barry J. | editor-last = Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11 |year=2010 |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |isbn=978-1-84596-601-0 |page=179}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1978|9|15|df=y}}<ref name="Hugman2010–11" /> | birth_place = [[Reykjavík]], [[Ysland]] | height = 1,85 m | position = Aanvaller, middelveldspeler | youthyears1 = | youthclubs1 = | currentclub = | clubnumber = | years1 = 1994 | clubs1 = [[:en:Valur (club)|Valur]] | caps1 = 17 | goals1 = 7 | years2 = 1995–1998 | clubs2 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps2 = 13 | goals2 = 3 | years3 = 1998 | clubs3 = [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR Reykjavík]] | caps3 = 6 | goals3 = 0 | years4 = 1998–2000 | clubs4 = [[Bolton Wanderers FC|Bolton Wanderers]] | caps4 = 55 | goals4 = 18 | years5 = 2000–2006 | clubs5 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps5 = 186 | goals5 = 54 | years6 = 2006–2009 | clubs6 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps6 = 72 | goals6 = 10 | years7 = 2009–2010 | clubs7 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps7 = 9 | goals7 = 0 | years8 = 2010 | clubs8 = → [[Tottenham Hotspur]] (leen) | caps8 = 11 | goals8 = 1 | years9 = 2010–2011 | clubs9 = [[Stoke City FC|Stoke City]] | caps9 = 4 | goals9 = 0 | years10 = 2011 | clubs10 = → [[Fulham FC|Fulham]] (leen) | caps10 = 10 | goals10 = 0 | years11 = 2011–2012 | clubs11 = [[AEK Athens FC|AEK Athens]] | caps11 = 10 | goals11 = 1 | years12 = 2012–2013 | clubs12 = [[Cercle Brugge]] | caps12 = 13 | goals12 = 6 | years13 = 2013–2014 | clubs13 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps13 = 46 | goals13 = 7 | years14 = 2014–2015 | clubs14 = [[Bolton Wanderers FC|Bolton Wanderers]] | caps14 = 21 | goals14 = 5 | years15 = 2015–2016 | clubs15 = [[Shijiazhuang Ever Bright F.C.|Shijiazhuang Ever Bright]] | caps15 = 14 | goals15 = 1 | years16 = 2016 | clubs16 = [[Molde FK|Molde]] | caps16 = 13 | goals16 = 1 | years17 = 2016 | clubs17 = [[FC Pune City|Pune City]] | caps17 = 0 | goals17 = 0 | totalcaps = 500 | totalgoals = 114 | nationalyears1 = 1992–1994 | nationalteam1 = [[:en:Iceland national under-17 football team|Ysland o/17]] | nationalcaps1 = 27 | nationalgoals1 = 6 | nationalyears2 = 1994 | nationalteam2 = [[:en:Iceland national under-19 football team|Ysland o/19]] | nationalcaps2 = 9 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 1994–1998 | nationalteam3 = [[:en:Iceland national under-21 football team|Ysland o/21]] | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 1996–2016 | nationalteam4 = [[Yslandse nasionale sokkerspan|Ysland]] | nationalcaps4 = 88 | nationalgoals4 = 26 | manageryears1 = 2019–2020 | managerclubs1 = [[:en:Iceland national under-21 football team|Ysland o/21]] (assistent) | manageryears2 = 2020 | managerclubs2 = [[FH Hafnarfjörður]] | manageryears3 = 2020–2021 | managerclubs3 = [[Yslandse nasionale sokkerspan|Ysland]] (assistent) | manageryears4 = 2022 | managerclubs4 = [[FH Hafnarfjörður]] }} '''Eiður Smári Guðjohnsen''' (getranslitereer as '''Eidur Smari Gudjohnsen'''; gebore [[15 September]] [[1978]]) is ’n [[Ysland|Yslandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat as voorspeler gespeel het. Eiður het sy grootste sukses in Engeland en Spanje behaal, onderskeidelik met [[Chelsea FC|Chelsea]] en [[FC Barcelona|Barcelona]], waar hy die [[UEFA Champions League]] en [[La Liga]] met Barcelona gewen het, en die [[EFL Cup|LIgabeker]] en die [[Premier League|Premierliga]] twee keer met Chelsea. Benewens twee tydperke by Bolton Wanderers, veertien jaar uitmekaar, het hy ook in Ysland, Nederland, Frankryk, Griekeland, België, China, Noorweë en Indië gespeel, in ’n klubloopbaan wat 23 jaar geduur het. Hy word deur baie beskou as die grootste Yslandse sokkerspeler van alle tye. Eiður is die seun van Arnór Guðjohnsen, wat ook ’n Yslandse internasionale sokkerspeler was. Hy het sy volle internasionale debuut vir Ysland in 1996 gemaak as plaasvervanger vir sy vader en het tussen 1996 en 2016 26 internasionale doele in 88 wedstryde behaal. Hy was die kaptein van die Yslandse nasionale span totdat Ólafur Jóhannesson die rol van afrigter oorgeneem het. Hy was deel van die span wat die kwartfinales van die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016|UEFA Euro 2016]] bereik het, hul eerste groot toernooi. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Guðjohnsen, Eiður}} [[Kategorie:Yslandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] qtohhb4zl6o983n34rebe855ix7xvhi 0 456261 2892412 2865185 2026-04-10T18:52:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892412 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cole Palmer | image = [[Lêer:Cole Palmer 2025 FIFA Club World Cup Final.jpg|raamloos|220px]] | upright = 0.9 | caption = Palmer in 2025 | full_name = Cole Jermaine Palmer | birth_date = {{birth date and age|2002|5|6|df=y}} | birth_place = Wythenshawe, [[Manchester]], [[Engeland]] | height = 1,85 m<ref name="ChelseaProfile">{{cite web |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/profile/cole-palmer |title=Cole Palmer |publisher=Chelsea F.C. |access-date=7 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230916171354/https://www.chelseafc.com/en/teams/profile/cole-palmer |archive-date=16 September 2023 |url-status=live }}</ref> | position = Aanvallende middlvelder, vleuel | currentclub = [[Chelsea FC|Chelsea]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = | youthclubs1 = NJ Wythenshawe | youthyears2 = 2010–2020 | youthclubs2 = [[:en:Manchester City F.C. EDS and Academy|Manchester City]] | years1 = 2020–2023 | clubs1 = [[Manchester City]] | caps1 = 19 | goals1 = 0 | years2 = 2023– | clubs2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps2 = 74 | goals2 = 38 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = [[:en:England national under-16 football team|Engeland o/16]]<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU16pg4.html --> | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[:en:England national under-17 football team|Engeland o/17]]<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU17pg2.html --> | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2019 | nationalteam3 = [[:en:England national under-18 football team|Engeland o/18]]<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU18pg7.html --> | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2021–2023 | nationalteam4 = [[:en:England national under-21 football team|Engeland o/21]]<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU21pg5.html --> | nationalcaps4 = 15 | nationalgoals4 = 5 | nationalyears5 = 2023– | nationalteam5 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 2 | club-update = 3 Desember 2025 | nationalteam-update = 14 Julie 2025 }} '''Cole Jermaine Palmer''' (gebore [[6 Mei]] [[2002]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Chelsea FC|Chelsea]] en die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] speel. Hy word beskou as een van die beste aanvallende middelvelders in die wêreld.<ref>{{cite web |last1=Horn |first1=Kieran |title=Gary Lineker issues glowing two-word Cole Palmer verdict after Chelsea hat-trick vs Everton |url=https://www.football.london/chelsea-fc/news/gary-lineker-issues-glowing-two-29002798 |website=Football.London |date=15 April 2024 |access-date=18 May 2024 |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518121050/https://www.football.london/chelsea-fc/news/gary-lineker-issues-glowing-two-29002798 |url-status=live }}</ref><ref name="fourfourtwo">{{Cite web|date=2025-06-16 |title=Ranked! The 10 best attacking midfielders in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-best-attacking-midfielders-in-the-world |access-date=2025-07-14 |website=FourFourTwo |language=en}}</ref><ref name="90min">{{Cite web |date=2022-11-13 |title=The 25 best attacking midfielders in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-attacking-midfielders-in-world-football-ranked |access-date=2025-07-14 |website=90min.com |language=en}}</ref><ref name="espn">{{Cite web |date=2025-06-04 |title=2025 FC 100: Bellingham among best attacking midfielders in men's soccer |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178766/2025-fc-100-bellingham-best-attacking-midfielders-mens-soccer |access-date=2025-07-14 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Hy is ’n akademieproduk van [[Manchester City]] en het in 2020 sy senior debuut vir die klub gemaak. Hy was later deel van hul span wat in 2023 ’n “trippel” gewen het, bestaande uit die Premierliga, die [[FA Cup|FA-beker]] en die [[UEFA Champions League]]. Hy het daardie jaar vir Chelsea geteken vir ’n bedrag van £40 miljoen en het ’n deurbraak-debuutseisoen gehad, waarin hy verskeie eerbewyse ontvang het, insluitend die Jong Speler van die Jaar-toekenning. In 2025 het Palmer Chelsea gehelp om beide die [[UEFA Conference League|UEFA Konferensieliga]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] te wen, en is hy as Man van die Wedstryd in albei eindstryde aangewys en het hy die Goue Bal in laasgenoemde ontvang. Palmer het Engeland op verskeie jeugvlakke verteenwoordig, insluitend die wen van die Europese Onder-21 Kampioenskap in 2023, voordat hy in dieselfde jaar sy senior debuut gemaak het. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Palmer, Cole}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4pfmxvzqcrjty0lbea599488kyyea3u 0 456298 2892471 2857012 2026-04-10T19:18:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892471 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabián Ruiz | image = [[Lêer:Ruiz asse psg 2425.png|220px]] | caption = Fabián in 2025 | full_name = Fabián Ruiz Peña | birth_date = {{birth date and age|1996|4|3|df=y}} | birth_place = Los Palacios y Villafranca, [[Spanje]] | height = 1,89 m<ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/fabian-ruiz |title=Fabián Ruiz |date=3 April 1996 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025 }}</ref> | position = Sentrale middelvelder | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = | youthclubs1 = La Unión Los Palacios | youthyears2 = 2004–2014 | youthclubs2 = [[:en:Real Betis Cantera|Betis]] | years1 = 2014–2016 | clubs1 = [[:en:Real Betis B|Betis B]] | caps1 = 23 | goals1 = 2 | years2 = 2014–2018 | clubs2 = [[Real Betis|Betis]] | caps2 = 56 | goals2 = 3 | years3 = 2017 | clubs3 = → [[Elche CF|Elche]] (leen) | caps3 = 18 | goals3 = 1 | years4 = 2018–2022 | clubs4 = [[SSC Napoli|Napoli]] | caps4 = 125 | goals4 = 18 | years5 = 2022– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 87 | goals5 = 9 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = [[:en:Spain national under-19 football team|Spain o/19]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2017–2019 | nationalteam2 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spain o/21]] | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2019– | nationalteam3 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps3 = 41 | nationalgoals3 = 6 | club-update = 29 November 2025 | nationalteam-update = 18 November 2025 }} '''Fabián Ruiz Peña''' (gebore 3 April 1996), algemeen bekend as '''Fabián''', is ’n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale middelvelder vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] speel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fábian, Ruiz}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3sl8rum4fkqh5jg4ts71jasfmhs52bo 0 456299 2892517 2857011 2026-04-10T19:36:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892517 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gonçalo Ramos | image = [[Lêer:Ramos asse psg 2425.png|220px]] | caption = Ramos in 2025 | full_name = Gonçalo Matias Ramos | birth_date = {{birth date and age|2001|6|20|df=yes}} | birth_place = Olhão, [[Portugal]] | height = 1,85 m | position = Aanvaller | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2009–2011 | youthclubs1 = [[SC Olhanense|Olhanense]] | youthyears2 = 2011–2013 | youthclubs2 = Loulé | youthyears3 = 2013–2019 | youthclubs3 = [[:en:S.L. Benfica (youth)|Benfica]] | years1 = 2019–2021 | clubs1 = [[:en:SL Benfica B|Benfica B]] | caps1 = 37 | goals1 = 16 | years2 = 2020–2023 | clubs2 = [[SL Benfica|Benfica]] | caps2 = 64 | goals2 = 30 | years3 = 2023 | clubs3 = → [[Paris Saint-Germain]] (leen) | caps3 = 11 | goals3 = 2 | years4 = 2023– | clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] | caps4 = 54 | goals4 = 21 | nationalyears1 = 2017–2018 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-18 football team|Portugal o/18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2019 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-19 football team|Portugal o/19]] | nationalcaps3 = 15 | nationalgoals3 = 9 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2020–2022 | nationalteam5 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 14 | nationalyears6 = 2022– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = 22 | nationalgoals6 = 10 | club-update = 29 November 2025 | nationalteam-update = 16 November 2025 }} '''Gonçalo Matias Ramos''' (gebore 20 Junie 2001) is ’n [[Portugal|Portugese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/goncalo-ramos/profil/spieler/550550|title=#9 Gonçalo Ramos|website=transfermarkt.com|access-date=2025-12-06}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ramos, Gonçalo}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] b08j5iozehygypwtt0wig9qreu1qiaz 0 456386 2892335 2858020 2026-04-10T16:48:25Z Jcb 223 2892335 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Friends actors montage.jpg|thumb|280px|''[[Friends]]'' is 'n ensemble-TV-reeks; die hoofakteurs, kloksgewys van links heel bo [[Lisa Kudrow]], [[Jennifer Aniston]], [[Courteney Cox]], [[Matthew Perry]], [[Matt LeBlanc]], en [[David Schwimmer]], kry dieselfde skermtyd.]] In die vervaardiging van dramatiese produksies is 'n''' ensemblerolprent''' of''' ensembleprogram''' een waarin daar baie hoofkarakters is wat min of meer dieselfde tyd op die skerm deurbring.<ref name=":0">Random House: ensemble acting Linked 2013-07-17</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ik9sleNg10kC&pg=PA112|title=Character design for graphic novels|author=Steven Withrow|author2=Alexander Danner|year=2007|publisher=Focal Press/Rotovision|page=112|access-date=2009-09-05|isbn=9780240809021|archive-date=2023-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421104220/https://books.google.com/books?id=Ik9sleNg10kC&pg=PA112|url-status=live}}</ref> In teenstelling met die gewilde model, waarin daar gewoonlik een of twee hoofakteurs is, is daar in 'n ensemblerolprent eerder 'n sin van "samesyn en 'n gemeenskaplike geheel".<ref name=math>{{Cite journal|url=https://academic.oup.com/screen/article/52/1/89/1668892|title=Referential acting and the ensemble cast|first=Ernest|last=Mathijs|date=March 1, 2011|journal=Screen|volume=52|issue=1|pages=89–96|via=academic.oup.com|doi=10.1093/screen/hjq063|access-date=June 15, 2020|archive-date=March 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308070844/https://academic.oup.com/screen/article/52/1/89/1668892|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> ==Rolprente== Ensemble-akteurs is in September 1916 al in rolprente gebruik, met [[D.W. Griffith]] se epiese stilrolprent ''Intolerance''. Daarin is vier aparte, maar parallelle storielyne.<ref name="smith">{{Cite web|url=http://www.screeningthepast.com/2012/12/ensemble-film-postmodernity-and-moral-mapping/|title=Ensemble Film, Postmodernity and Moral Mapping|website=www.screeningthepast.com|access-date=2020-06-15|archive-date=2018-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813111714/http://www.screeningthepast.com/2012/12/ensemble-film-postmodernity-and-moral-mapping/|url-status=live}}</ref> Die prent volg die lewe van verskeie individue oor honderde jare, en verskeie kulture en tydperke.<ref>{{Cite web|url=https://www.filmsite.org/into.html|title=Intolerance (1916)|website=Filmsite |access-date=2020-06-15|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029174158/https://www.filmsite.org/into.html|url-status=live}}</ref> Die vereniging van die verskillende storielyne is 'n sleutelkenmerk van ensembleflieks; 'n plek, voorval of oorkopelende tema verbind die dele en karakters.<ref name="smith" /> Sulke prente lê gewoonlik klem op die onderlinge verbintenis van die karakters, al is hulle vreemdelinge vir mekaar.<ref name="silvey">{{Cite journal|url=http://www.forumjournal.org/article/view/621|title=Not Just Ensemble Films: Six Degrees, Webs, Multiplexity and the Rise of Network Narratives|first=Vivien|last=Silvey|date=June 5, 2009|journal=FORUM: University of Edinburgh Postgraduate Journal of Culture & the Arts|issue=8|doi=10.2218/forum.08.621 |s2cid=129196139 |via=www.forumjournal.org|access-date=June 25, 2014|archive-date=April 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424225721/http://www.forumjournal.org/article/view/621|url-status=live|doi-access=free}}</ref> Voorbeelde van ensemblerolprente is ''Love Actually,'' ''[[Crash]]'' en ''Babel'', wat almal sterk onderliggende temas het wat verweef is in die storielyn wat elke prent verenig.<ref name="smith" /> Raaiselmisdaadflieks, soos ''Death on the Nile'', het dikwels karakters wat onderling verbind is omdat hulle almal verdagtes is.<ref>{{Cite web |last=Allen |first=Nick |date=2019-11-27 |title=13 Great Ensemble Whodunits to Watch After Knives Out |url=https://www.vulture.com/article/best-ensemble-murder-mystery-movies.html |access-date=2025-01-19 |website=Vulture |language=en}}</ref> In die fliek [[Asteroid City]] van die regisseur [[Wes Anderson]] kom 'n groep vreemdelinge bymekaar vir 'n junior sterrekykkonvensie, maar leer mekaar ken toe hulle in kwarantyn geplaas word ná 'n besoek deur 'n [[buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] in 'n [[VVV]].<ref>{{Cite web |last=Kohn |first=Eric |date=2023-06-15 |title=Wes Anderson on 'Asteroid City': Mental Health, Marilyn Monroe, and Sending Emails to Tom Hanks |url=https://www.indiewire.com/features/interviews/wes-anderson-interview-asteroid-city-1234874967/ |access-date=2023-06-15 |website=IndieWire |archive-date=June 15, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615145546/https://www.indiewire.com/features/interviews/wes-anderson-interview-asteroid-city-1234874967/ |url-status=live}}</ref> ''[[The Avengers]]'', ''X-Men'' en ''Justice League'' is drie voorbeelde van ensembleflieks in die superheldgenre.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2012/apr/23/avengers-assemble-disarms-critics-joss-whedon|title=Avengers Assemble disarms the critics|first=Ben|last=Child|newspaper=The Guardian |date=April 23, 2012|via=www.theguardian.com|access-date=December 19, 2016|archive-date=November 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111003021/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2012/apr/23/avengers-assemble-disarms-critics-joss-whedon|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hypable.com/2011/11/19/joss-whedon-talks-in-depth-about-the-ensemble-cast-of-the-avengers |title=Joss Whedon talks in depth about the ensemble cast of 'The Avengers' |date=November 19, 2011 |website=www.hypable.com |access-date=2020-06-15 |archive-date=2017-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528162613/http://www.hypable.com/joss-whedon-talks-in-depth-about-the-ensemble-cast-of-the-avengers/ |url-status=live }}</ref> Regisseurs wat bekend is vir hulle ensemblerolprente is onder andere Robert Altman, [[Woody Allen]], [[Spike Lee]], [[Quentin Tarantino]] en Wes Anderson. ==Televisie== Die ensembletegniek het ook in [[televisie]]reekse gewild geraak, want dit gee die skrywers die vermoë om in verskillende episodes op verskillende karakters te fokus. Verder is dit minder ontwrigtend as akteurs die reeks verlaat. Die televisiereekse ''The Golden Girls'' en ''[[Friends]]'' is tipiese voorbeelde van ensemble-TV-sitkoms. Die [[wetenskapsfiksie]]raaiseldrama ''Lost'' het 'n ensemble van hoofkarakters. Tot 20 of meer hoofkarakters is algemeen in sepies, 'n genre wat swaar steun op karakterontwikkeling.<ref>{{Cite journal|url=https://journal.transformativeworks.org/index.php/twc/article/view/42/50|title=View of Soap operas and the history of fan discussion &#124; Transformative Works and Cultures|journal=Transformative Works and Cultures|date=15 September 2008|volume=1|doi=10.3983/twc.2008.042|last1=Ford|first1=Sam|doi-access=free|access-date=15 June 2020|archive-date=9 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209032422/https://journal.transformativeworks.org/index.php/twc/article/view/42/50|url-status=live}}</ref> Dit is ook in dié genre nodig dat die hoofkarakters voortdurend aangevul word, want sepies soos ''General Hospital'', ''Days of Our Lives'', ''The Young and the Restless'' en ''The Bold and the Beautiful'' bly dekades lank op die kassie.<ref>{{Cite web|url=http://henryjenkins.org/blog/2010/12/the_survival_of_soap_opera_par_1.html|title=The Survival of Soap Opera (Part Two):The History and Legacy of Serialized Television|website=Henry Jenkins|date=7 December 2010 |access-date=2020-06-15|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830193955/http://henryjenkins.org/blog/2010/12/the_survival_of_soap_opera_par_1.html|url-status=live}}</ref> 'n Voorbeeld van 'n suksesvolle ensemblereeks is die gewilde ''[[Game of Thrones]]'', wat een van die grootste ensemblerolverdelings op televisie het.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/game-of-thrones/10888519/David-Cameron-Im-a-Game-of-Thrones-fan.html|title=David Cameron: 'I'm a Game of Thrones fan'|first=Scott|last=Campbell|date=June 10, 2014|via=www.telegraph.co.uk|access-date=April 5, 2018|archive-date=May 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507083112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/game-of-thrones/10888519/David-Cameron-Im-a-Game-of-Thrones-fan.html|url-status=live}}</ref> Die reeks is bekend vir die dood van hoofkarakters en daarom moet die akteurs voortdurend aangevul word.<ref>{{Cite web|url=https://www.abc.net.au/religion/the-game-of-thrones-nobody-wins-everybody-dies/10099808|title=The Game of Thrones: Nobody wins, everybody dies|first=Adam|last=Brereton|date=June 12, 2013|website=ABC Religion & Ethics|access-date=June 15, 2020|archive-date=January 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111231932/https://www.abc.net.au/religion/the-game-of-thrones-nobody-wins-everybody-dies/10099808|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ensemble cast}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rolprentgenres]] am7uyavepxlg8vt47qte402ma8fdzud 0 456397 2892481 2857963 2026-04-10T19:23:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892481 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Filippo Inzaghi | image = [[Lêer:Filippo Inzaghi 2011.jpg|240px]] | caption = Inzaghi in 2011 | full_name = Filippo Inzaghi<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1973|8|9|df=y}} | birth_place = [[Piacenza]], [[Italië]] | height = 1,81 m<ref>{{cite web |title=Filippo Inzaghi |url=http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&idStagione=11&idPersona=10&name=Inzaghi%20Filippo |publisher=AC Milan |access-date=28 May 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20070210001842/http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&idStagione=11&idPersona=10&name=Inzaghi%20Filippo | archive-date = 10 February 2007 }}</ref> | position = Aanvaller | currentclub = [[Palermo FC|Palermo]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1982–1985 | youthclubs1 = San Nicolò | youthyears2 = 1985–1991 | youthclubs2 = [[Piacenza Calcio|Piacenza]] | years1 = 1991–1995 | clubs1 = [[Piacenza Calcio|Piacenza]] | caps1 = 39 | goals1 = 15 | years2 = 1992–1993 | clubs2 = → [[UC AlbinoLeffe|AlbinoLeffe]] (leen) | caps2 = 21 | goals2 = 14 | years3 = 1993–1994 | clubs3 = → [[Hellas Verona FC|Verona]] (leen) | caps3 = 36 | goals3 = 14 | years4 = 1995–1996 | clubs4 = [[Parma AC|Parma]] | caps4 = 15 | goals4 = 2 | years5 = 1996–1997 | clubs5 = [[Atalanta BC|Atalanta]] | caps5 = 33 | goals5 = 24 | years6 = 1997–2001 | clubs6 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps6 = 120 | goals6 = 57 | years7 = 2001–2012 | clubs7 = [[AC Milan|Milan]] | caps7 = 202 | goals7 = 73 | totalcaps = 466 | totalgoals = 197 | nationalyears1 = 1993–1996 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps1 = 14 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1997–2007 | nationalteam2 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps2 = 57 | nationalgoals2 = 25 | manageryears1 = 2014–2015 | managerclubs1 = [[AC Milan|Milan]] | manageryears4 = 2016–2018 | managerclubs4 = [[Venezia FC|Venezia]] | manageryears5 = 2018–2019 | managerclubs5 = [[Bologna FC 1909|Bologna]] | manageryears6 = 2019–2021 | managerclubs6 = [[Benevento Calcio|Benevento]] | manageryears7 = 2021–2022 | managerclubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | manageryears8 = 2022–2023 | managerclubs8 = [[Reggina 1914|Reggina]] | manageryears9 = 2023–2024 | managerclubs9 = [[US Salernitana 1919|Salernitana]] | manageryears10 = 2024–2025 | managerclubs10 = [[Pisa SC|Pisa]] | manageryears11 = 2025– | managerclubs11 = [[Palermo FC|Palermo]] }} '''Filippo “Pippo” Inzaghi''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [fiˈlippo ˈpippo inˈdzaːɡi]; gebore [[9 Augustus]] [[1973]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat as ’n doelskieter (aanvaller) gespeel het. Hy is tydens sy speelloopbaan deur ondersteuners en kommentators ''Superpippo'' of ''Alta tensione'' (“Hoë Spanning”) genoem, en hy word beskou as een van die grootste doelskieters van sy generasie.<ref name="fourfourtwo">{{cite news |last= |first= |url=https://www.fourfourtwo.com/features/101-greatest-football-players-last-25-years-full-list|title=Ranked! The 101 greatest football players of the last 25 years: full list|edition=253|work=FourFourTwo|date=13 February 2018|accessdate=22 December 2023}}</ref> In die [[UEFA Champions League]] is hy die voorste Italiaanse doelskieter aller tye, met 46 doele.<ref>{{Cite web |title=5 Italian players with the most goals in Champions League history{{!}} All Football |url=https://m.allfootballapp.com/news/All/5-Italian-players-with-the-most-goals-in-Champions-League-history/2788155 |access-date=2025-08-01 |website=AllfootballOfficial |language=en}}</ref> Inzaghi het vir verskeie Italiaanse klubs gespeel, maar die belangrikste tydperke van sy loopbaan was by [[Juventus FC|Juventus]] en [[AC Milan]], waar hy twee Champions League-titels (2003, 2007) en drie [[Serie A]]-titels (1998, 2004, 2011) gewen het. Hy is die sewende hoogste doelskieter in Italië met 313 doele in amptelike wedstryde. Hy is tans die sesde hoogste doelskieter in Europese klubkompetisies met 70 doele, agter slegs [[Cristiano Ronaldo]], [[Lionel Messi]], [[Robert Lewandowski]], [[Raúl (sokkerspeler)|Raúl]] en [[Karim Benzema]]. Hy is ook Milan se voorste internasionale doelskieter in die klub se geskiedenis met 43 doele, en hou die rekord vir die meeste haatskote (hat-tricks) in Serie A met 10. Op internasionale vlak het Inzaghi 57 keer vir die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse nasionale span]] gespeel tussen 1997 en 2007, en 25 doele aangeteken. Hy het sy land by drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA-wêreldbekers]] verteenwoordig, insluitend die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|triomf van 2006]], en het ook aan [[UEFA Europa-beker|Euro 2000]] deelgeneem, waar Italië as naaswenners geëindig het. Sy jonger broer, [[Simone Inzaghi]], is ook ’n sokkerafrigter en voormalige speler. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Inzaghi, Filippo}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2v13oyzy0hbp72so2t3o8jinlhaatqq 0 456543 2892507 2889007 2026-04-10T19:32:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892507 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Gerald Olitzki | bynaam = | beeld = Gerald Olitzki.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Gerald Olitzki in Augustus 2025 | geboortenaam = Gerald Olitzki | geboortedatum = [[2 Mei]] [[1952]] | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = stigter van Olitzki Property Holdings | ander = | bekend = bydraes tot stedelike herlewing van [[Johannesburg]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Gerald Olitzki''' (gebore [[2 Mei]] [[1952]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] eiendomsontwikkelaar en die stigter van Olitzki Property Holdings. == Vroeë lewe en opvoeding == Gerald Olitzki is in Suid-Afrika gebore en getoë. Hy het 'n regtegraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf en as prokureur gewerk voordat hy oorgeskakel het na eiendomsontwikkeling en stedelike herlewing. ==Loopbaan== Olitzki het Olitzki Property Holdings in 1989 gestig, 'n tydperk toe die middestad van [[Johannesburg]] toenemende stedelike verval, [[misdaad]] en ekonomiese stagnasie in die gesig gestaar het. OPH het instrumenteel geword in die bekendstelling van sommige van die eerste grootskaalse stedelike verjongingsprojekte in die land. ==Opknapping en herontwikkeling van geboue== Deur OPH het Olitzki die restourasie van baie van die vervalle en verlate kommersiële eiendomme in Johannesburg se binnestad onderneem en dit omskep in herleefde ruimtes vir kleinhandel, sake en openbare gebruik. Die doel van hierdie inisiatiewe was om die stad se argitektoniese erfenis te bewaar en ook om 'n veiliger, aantrekliker omgewing vir huurders en pendelaars te skep. Hierdie projekte word wyd beskou as 'n katalisator vir wyer deelname van die privaatsektor aan die herlewing van Johannesburg se sentrale sakekern. ==Gandhi-plein herontwikkeling== Voorheen 'n sentrum van misdaad en stedelike agteruitgang, is Gandhi-plein (voorheen bekend as Van der Bijl-plein) omskep in 'n skoon, veilige en toeganklike openbare vervoer- en kommersiële nodus. Die projek, wat in die vroeë 2000's in samewerking met die Stad Johannesburg voltooi is, het die opknapping van die sentrale busterminaal, opgegradeerde sekuriteit, landskapontwerp en die aantrekkingskrag van kleinhandelhuurders behels. Vandag is Gandhi-plein 'n baken van suksesvolle openbare-private stedelike herlewing in Suid-Afrika en bly dit 'n belangrike deel van Johannesburg se vervoer- en sake-infrastruktuur.<ref name=":0">{{Cite web |title=New Energy Brought to inner City |url=https://www.jda.org.za/new-energy-brought-to-inner-city/ |website=Johannesburg Development Agency |date=2 Mei 2011 }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=19 Mei 2014 |title=CBD revitalisation2 |url=https://eprop.co.za/commercial-property-news/item/152-cbd-revitalisation2 |website=Eprop}}</ref><ref>{{Cite web |title=Social, shopping vibe back in downtown Jozi |url=https://eprop.co.za/commercial-property-news/item/7725-social-shopping-vibe-back-in-downtown-jozi |website=Eprop}}</ref><ref>{{Cite web |title=Joburg CBD is slowly shaking off its 'hellhole' status — thanks to the private sector |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-03-25-joburg-cbd-is-slowly-shaking-off-its-hellhole-status/ |website=Daily Maverick |date=25 Maart 2024 }}</ref><ref>{{Cite web |title=One of Jozi's greatest architectural gems is being brought back to life |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/home-and-gardening/2017-10-07-one-of-jozis-greatest-architectural-gems-is-being-brought-back-to-life/ |website=Sunday Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gandhi Square |url=https://www.hcipretoria.gov.in/page/gandhi-square/ |website=High Commission of India |access-date=14 Desember 2025 |archive-date= 1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401114709/https://www.hcipretoria.gov.in/page/gandhi-square/ |url-status=dead }}</ref> == Foxstraat en Mainstraat-winkelsentrumprojekte == Benewens Gandhi-plein, het Olitzki die Foxstraat- en Mainstraat-winkelsentrumprojekte gekonseptualiseer en was instrumenteel in die ontwikkeling van beide, deur 'n vervalle stuk middestad in 'n lewendige, voetgangervriendelike kulturele en kommersiële korridor te omskep. Met erfenisbewaring, verbeterde beligting, sekuriteitsopgraderings en openbare kunsinstallasies, het die projek as 'n model gedien vir soortgelyke stedelike verjongingsprojekte dwarsdeur die stad.<ref>{{Cite web |title=Anglo American sells 55 Marshall Street to support Johannesburg CBD renewal |url=https://iol.co.za/business-report/economy/2024-11-07-anglo-american-sells-55-marshall-street-to-support-johannesburg-cbd-renewal/ |website=IOL |date=30 April 2001}}</ref> ==Toekennings== Gerald Olitzki se bydraes tot stedelike herlewing is wyd erken deur talle toekennings: * Halala Lewensprestasie-toekenning van die Johannesburgse Ontwikkelingsagentskap (JDA),<ref name=":0" /> * Nominasie vir 'n Lewensprestasie-toekenning van die Suid-Afrikaanse Eiendomseienaarsvereniging (SAPOA) * Die Stan Nkosi, Believing in Joburg, Toekenning<ref>{{Cite web |title=Recognising Johannesburg inner city revival - JDA Halala Awards |url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/352/60964.html#:~:text='Believing%20Joburg%20%2D%20The%20Stan%20Nkosi,leader%20and%20a%20role%20model.&text=Winner%20%2D%20Gerald%20Olitzki%20who%20has,safe%20retail%20and%20transit%20precinct. |website=Biz Community}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Olitzki, Gerald}} [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] 6wt4wuuiqrq4tjftjxpedmn6bnor61x 0 456565 2892561 2859524 2026-04-10T20:33:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892561 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Irving Finkel | bynaam = | beeld = Dr Irving Finkel in 2015 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Irving Finkel in 2015 | geboortenaam = Irving Leonard Finkel | geboortedatum = [[1951]] | geboorteplek = Palmers Green, Noord-Londen | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Verenigde Koningkryk | beroep = Assistent-Bewaarder van Antieke Mesopotamiese skrif, tale en kulture in die Departement van die Midde-Ooste in die [[Britse Museum]] | ander = | bekend = kenner van [[spykerskrif]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Irving Leonard Finkel''' (gebore 1951) is 'n Engelse [[Filologie|filoloog]] en [[Assirioloog]]. Hy is die Assistent-Bewaarder van Antieke Mesopotamiese skrif, tale en kulture in die Departement van die Midde-Ooste in die [[Britse Museum]], waar hy spesialiseer in [[spykerskrif]]inskripsies op kleitablette uit antieke [[Mesopotamië]].<ref name="bm">{{Cite web |title=Irving Finkel |url=https://www.britishmuseum.org/about_us/departments/staff/middle_east/irving_finkel.aspx |publisher=British Museum |access-date=12 Mei 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20140201190829/https://www.britishmuseum.org/about_us/departments/staff/middle_east/irving_finkel.aspx |archive-date=1 Februarie 2014}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Finkel is in 1951 gebore as kind van 'n tandartsvader en 'n onderwyseresmoeder, een van vyf kinders, en het grootgeword in Palmers Green, Noord-Londen.<ref>{{citation |quote=<!-- from Irvin himself in video "Deciphering the world's oldest rule book" which goes as follows, from minute 03:55 onwards: --> And I have to say, I feel guilty now when I think about it because I made my poor sister Angela play this game endlessly with me to see how the rules worked, on the basis [...]. |url=https://www.youtube.com/watch?v=wHjznvH54Cw |at=03:55 |title=Deciphering the world's oldest rule book |series= Curator's Corner| date=23 November 2015 |publisher=British Museum}}</ref><ref>The Museums Journal, vol. 104, collected issues 7-12, Museums Association, 2004, bl. 23</ref> Hy is as 'n Ortodokse [[Jood]] grootgemaak, maar het as tiener 'n [[ateïs]] geword.<ref name="q128">{{cite news| title=The writing is on the tablets | work=The Jewish Chronicle | date=19 March 2021|first=David|last=Edmonds|url=https://www.pressreader.com/uk/the-jewish-chronicle/20210319/283214445969776?srsltid=AfmBOooKdbQWruYCGBzWjP8LVhxGKaYGxFkY1600FFNx-4gWl8WdAF2u | access-date=30 November 2025}}</ref> Hy het 'n PhD in Assiriologie aan die Universiteit van Birmingham verwerf onder toesig van Wilfred G. Lambert met 'n proefskrif oor Babiloniese eksorsistiese towerspreuke teen demone.<ref name=time2008>{{cite magazine |magazine=Time |url=https://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1815747_1815707_1815665,00.html |title=Big Game Hunter |first=William |last=Green |date=19 Julie 2008 |access-date=7 Maart 2015}}</ref> ==Loopbaan== ===Filologie=== Finkel het drie jaar as navorsingsgenoot aan die Universiteit van Chicago se Oriental Institute deurgebring. In 1976 het hy na die [[Verenigde Koninkryk]] teruggekeer en is hy as assistent-bewaarder in die Departement van Westerse Asiatiese Oudhede by die Britse Museum aangestel, waar hy (en steeds) verantwoordelik was vir die kurering, lees en vertaling van die museum se versameling van ongeveer 130 000 spykerskriftablette.<ref name=times2014/> In 2014 is Finkel se studie van 'n spykerskriftablet wat 'n vloednarratief bevat het<ref>{{cite web |publisher=The Catholic Herald |title=How the ark changed shape |url=https://catholicherald.co.uk/how-the-ark-changed-shape/ |date=13 Februarie 2014 |access-date=2 November 2021 |last=Gore |first=Will}}</ref> soortgelyk aan dié van die verhaal van [[Noag se ark]], wat in sy boek ''The Ark Before Noah'' beskryf word, wyd in die nuusmedia berig.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2014/feb/13/ark-before-noah-irving-finkel-review |title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood by Irving Finkel – review |first=Tom |last=Holland |date=13 Februarie 2014 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite web |publisher=CNN |url=http://religion.blogs.cnn.com/2014/01/28/new-discovery-raises-flood-of-questions-about-noahs-ark/comment-page-7/ |title=Noah's Ark discovery raises flood of questions |first=Joel |last=Baden |date=28 Januarie 2014 |access-date=30 April 2014 |archive-date=9 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209073414/http://religion.blogs.cnn.com/2014/01/28/new-discovery-raises-flood-of-questions-about-noahs-ark/comment-page-7/ |url-status=dead}}</ref> Die ark wat in die tablet beskryf word, was sirkelvormig, in wese 'n baie groot korakel of koefar en gemaak van tou op 'n houtraam. Die tablet het voldoende besonderhede van sy afmetings en konstruksie bevat om 'n kopie van die ark op ongeveer 1/3 skaal te maak, soos gedokumenteer in 'n 2014 TV-dokumentêr ''Secrets of Noah's Ark'' wat as 'n episode van PBS se NOVA-reeks uitgesaai is.<ref name="Nova">{{cite web |title=Secrets of Noah's Ark - Transcript |url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/video/secrets-of-noahs-ark |website=Nova |publisher=PBS |access-date=27 Mei 2019 |date=7 Oktober 2015}}</ref> Die gerekonstrueerde ark is met gedeeltelike sukses gedryf, aangesien die bitumen wat as seëlaar vir die vaaie se mure gebruik is, onmiddellik lekkasies ontwikkel het en 'n petrolpomp voortdurend gebruik moes word om water uit te pomp. ===Bordspeletjies=== Finkel bestudeer die geskiedenis van bordspeletjies en is op die redaksie van ''Board Game Studies''.<ref name="diary">{{Cite web | title=About the Great Diary Project | url=http://www.thegreatdiaryproject.co.uk/about-us/ | access-date=20 Januarie 2014 }}</ref> Onder sy deurbraakwerke is die bepaling van die reëls van die Koningklike spel Ur.<ref name=times2014/> Hy besit ook 'n replika-stel van die Lewis-skaakstukke wat as rekwisiete in die eerste [[Harry Potter]]-rolprent gebruik is.<ref>{{Citation |title=Irving Finkel and the Chamber of Lewis Chessmen I Curator's Corner S 2 Ep9 #CuratorsCorner | date=24 September 2017 |url=https://www.youtube.com/watch?v=oZBXTy5KK3I |language=en |access-date=19 Augustus 2022}}</ref> ===Groot Dagboekprojek=== Finkel het die Great Diary Project gestig, 'n projek om die [[dagboek]]e van gewone mense te bewaar. In samewerking met die Bishopsgate Instituut het Finkel gehelp om meer as 2 000 persoonlike dagboeke te argiveer. In 2014 het die V&A Museum of Childhood 'n uitstalling gehou van die dagboeke van kinders wat tussen 1813 en 1996 geskryf is.<ref name=indep2014>{{cite news|newspaper=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/life-style/the-great-diary-project-the-survival-of-the-permanent-life-archive-9334751.html|title=The Great Diary Project: The survival of the permanent life archive|last=Grant|first=Katie|date=7 Mei 2014|access-date=7 Maart 2015}}</ref> ===Literêr=== Finkel het 'n aantal [[fiksie]]werke vir kinders geskryf.<ref>{{cite web|publisher=Jewish Daily Forward|title=How Darren Aronofsky and 'Noah' Got The Ark Wrong|url=http://forward.com/articles/194818/how-darren-aronofsky-and-noah-got-the-ark-wrong/#ixzz3TkNq0tGi|date=25 Maart 2014|access-date=7 Maart 2015|last=Ivry|first=Benjamin}}</ref> Hy het in die 2014-[[Memoires|memoir]] ''The Boy in the Book'' deur Nathan Penlington verskyn. ==Persoonlike lewe== Finkel woon in suidoos-[[Londen]] saam met sy vrou Joanna en het vyf kinders.<ref name=times2014>{{cite news|newspaper=The Sunday Times|title=A Life in a Day: There's something special reading the blueprint of Noah's Ark|last=Scott|first=Danny|url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article1391871.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709020634/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article1391871.ece|url-status=dead|archive-date=9 July 2014|date=30 Maart 2014|access-date=7 Maart 2015}}</ref> == Geselekteerde publikasies == ===Akademies=== * {{cite journal|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|first2=J.E.|last2=Reade|title=On some inscribed Babylonian alabastra|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|year=2002|volume=12|issue=1|pages=31–46}} * {{cite journal|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Pachisi in Arab Garb|journal=Board Games Studies|volume=5|year=2003|pages=65–78}} * {{cite encyclopedia|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Explanatory Commentary on a List of Materia Medica|editor1-first=I.|editor1-last=Spar|editor2-first=W.G.|editor2-last=Lambert|encyclopedia=Cuneiform Inscriptions in the Metropolitan Museum.|location=New York|year=2005|pages=279–83}} * {{cite encyclopedia|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Documents of the Physician and Magician| editor1-first=I.|editor1-last=Spar|editor2-first=W.G.|editor2-last=Lambert|encyclopedia=Cuneiform Inscriptions in the Metropolitan Museum|location=New York|year=2005|pages=155–76}} * {{cite journal|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Report on the Sidon Cuneiform tablet|journal=Archaeology & History in Lebanon|volume=24|number=Autumn 2006|pages=114–20}} * {{cite book|editor1-first=Irving L.|editor1-last=Finkel|editor1-mask=3|editor2-first=M.J.|editor2-last=Geller|title=The Wellcome Conference on Babylonian Medicine|publisher=Styx|year=2007}} * {{cite book|editor1-last=Finkel|editor1-first=Irving L.|editor1-mask=3|title=Ancient Board Games in Perspective: Papers from the 1990 British Museum colloquium with additional contributions|location=London|publisher=British Museum|year=2008}}<ref>{{cite journal|author=Aveline, John|title=Review of ''Ancient Board Games in Perspective. Papers from the 1990 British Museum colloquium with additional contributions'', edited by Irving L. Finkel|journal=Bryn Mawr Classical Review|year=2008|volume=9|page=48|url=https://bmcr.brynmawr.edu/2008/2008.09.48/}}</ref> * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=The Ark Before Noah: Decoding the Story of the Flood|publisher=Hodder & Stoughton|year=2014|isbn=978-1444757057}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|author2-first=Jonathan|author2-last=Taylor|title=Cuneiform: Ancient Scripts|publisher=J. Paul Getty Museum|year=2015}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=The First Ghosts: Most Ancient of Legacies|publisher=Hodder & Stoughton|year=2021}} ===Fiksie=== * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=The Last Resort Library|url=https://books.google.com/books?id=M1v9GAAACAAJ|year=2007|publisher=Kennedy & Boyd|isbn=978-1-904999-41-6}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=The Princess Who Wouldn't Come Home|url=https://books.google.com/books?id=k-YBOQAACAAJ|year=2008|publisher=Kennedy & Boyd|isbn=978-1-904999-80-5}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Swizzle de Brax and the Blungaphone|url=https://books.google.com/books?id=1avlTgEACAAJ|year=2010|publisher=Kennedy & Boyd|isbn=978-1-84921-082-9}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=Miss Barbellion's Garden|url=https://books.google.com/books?id=Bb3GNAEACAAJ|year=2012|publisher=Kennedy & Boyd|isbn=978-1-84921-071-3}} * {{cite book|author1-first=Irving L.|author1-last=Finkel|author1-mask=3|title=The Writing in the Stone|url=https://books.google.com/books?id=WutqnQAACAAJ|year=2018|publisher=Medina Publishing|isbn=978-1-909-339-95-8}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Finkel, Irving}} [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse akademici]] ltelemce2pe2x8i9mudpu1wetagk1mp 0 456570 2892441 2859532 2026-04-10T19:02:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892441 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Diego Simeone | image = [[Lêer:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Diego Simeone - 240422 192621-2 (cropped).jpg|240px]] | caption = Simeone in 2024 | full_name = Diego Pablo Simeone González<ref name="FCWC25">{{Cite web |title=FIFA Club World Cup 25™ − Squad List: Atlético de Madrid (ESP)|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |access-date=12 June 2025 |website=FIFA}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1970|4|28|df=y}}<ref name="soccerway.com">{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/coaches/diego-pablo-simeone/171248/ |title=D. Simeone: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=8 August 2022}}</ref> | birth_place = [[Buenos Aires]], [[Argentinië]] | height = 1,77 m<ref name="soccerway.com"/><ref>{{Cite web |url=http://www.sslazio.it/squadra02_03/html/simeone1.asp |title=Diego Simeone |publisher=SS Lazio|access-date=11 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030423092813/http://www.sslazio.it/squadra02_03/html/simeone1.asp |archive-date=23 April 2003 |url-status=dead }}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Atlético Madrid]] (hoofafrigter) | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Club Atlético Vélez Sársfield|Vélez Sársfield]] | years1 = 1987–1990 | clubs1 = [[Club Atlético Vélez Sársfield|Vélez Sársfield]] | caps1 = 76 | goals1 = 14 | years2 = 1990–1992 | clubs2 = [[Pisa SC|Pisa]] | caps2 = 56 | goals2 = 6 | years3 = 1992–1994 | clubs3 = [[Sevilla FC|Sevilla]] | caps3 = 64 | goals3 = 12 | years4 = 1994–1997 | clubs4 = [[Atlético Madrid]] | caps4 = 98 | goals4 = 21 | years5 = 1997–1999 | clubs5 = [[Inter Milaan]] | caps5 = 57 | goals5 = 11 | years6 = 1999–2003 | clubs6 = [[SS Lazio|Lazio]] | caps6 = 90 | goals6 = 15 | years7 = 2003–2005 | clubs7 = [[Atlético Madrid]] | caps7 = 36 | goals7 = 2 | years8 = 2005–2006 | clubs8 = [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]] | caps8 = 38 | goals8 = 3 | totalcaps = 515 | totalgoals = 84 | nationalyears1 = 1989 | nationalteam1 = [[:en:Argentina national under-20 football team|Argentinië o/20]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 1996 | nationalteam2 = [[:en:Argentina national under-23 football team|Argentinië o/23]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 1988–2002 | nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] | nationalcaps3 = 108<ref>{{Cite web|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/copa-america/afa-rinde-homenaje-messi-kun-aguero-record-partidos|title=AFA rinde homenaje a Messi y Kun Agüero por su récord de partidos|date=7 February 2021 }}</ref> | nationalgoals3 = 11 | manageryears1 = 2006 | managerclubs1 = [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]] | manageryears2 = 2006–2007 | managerclubs2 = [[Estudiantes de La Plata|Estudiantes]] | manageryears3 = 2007–2008 | managerclubs3 = [[Club Atlético River Plate|River Plate]] | manageryears4 = 2009–2010 | managerclubs4 = [[San Lorenzo de Almagro|San Lorenzo]] | manageryears5 = 2011 | managerclubs5 = [[Calcio Catania|Catania]] | manageryears6 = 2011 | managerclubs6 = [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]] | manageryears7 = 2011– | managerclubs7 = [[Atlético Madrid]] }} '''Diego Pablo Simeone González''' (gebore [[28 April]] [[1970]]), met die bynaam “El Cholo”, is ’n [[Argentinië|Argentynse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat as middelvelder gespeel het. Hy is sedert Desember 2011 die afrigter van die [[La Liga]]-klub [[Atlético Madrid]], wat hom tans die tweede langsdienende afrigter in Europa maak. Hy word algemeen beskou as een van die beste afrigters van die 21ste eeu.<ref>{{Cite web|date=2025-06-25 |title=Ranked! The 50 best managers in the world right now |url=https://www.fourfourtwo.com/features/best-managers-in-the-world-right-now |access-date=2025-08-18 |website=FourFourTwo}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-02 |title=Pep Guardiola, Carlo Ancelotti and the 25 best managers of the 21st century so far - ranked {{!}} Goal.com India |url=https://www.goal.com/en-in/lists/best-football-managers-21st-century-ranked/blt22f5246d6c02c465 |access-date=2025-08-18 |website=goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Ritchie |first1=Calum |last2=Altimas |first2=Callum |date=2024-05-03 |title=Ranking the 20 best managers in world football right now - in order |url=https://www.givemesport.com/20-best-managers-in-world-football-ranked/ |access-date=2025-08-18 |website=GiveMeSport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-09-15 |title=The 25 best managers in men's world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-managers-mens-world-football-ranked |access-date=2025-08-18 |website=90min.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mumford |first=Robin |date=2023-05-09 |title=The 15 greatest football managers of the 21st century have been ranked - Jose Mourinho only 5th |url=https://www.givemesport.com/greatest-football-soccer-managers-of-21st-century/ |access-date=2025-08-18 |website=GiveMeSport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-18 |title=Guardiola, Klopp, Mourinho: Who is the greatest football manager of 21st century? |url=https://onefootball.com/fr/news/guardiola-klopp-mourinho-who-is-the-greatest-football-manager-of-21st-century-37431934 |access-date=2025-08-18 |website=OneFootball |language=fr}}</ref> In sy klubloopbaan, wat in 1987 begin het, het Simeone in Argentinië, Italië en Spanje gespeel vir Vélez Sarsfield, Pisa, Sevilla, Atlético Madrid, [[Inter Milaan]], [[SS Lazio|Lazio]] en Racing Club. Hy het ’n binnelandse dubbel met Atlético Madrid in 1996 gewen, asook die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] met Inter in 1998. Met Lazio het hy nog ’n binnelandse dubbel in 2000 behaal, asook die [[UEFA Superbeker]] in 1999 en die Supercoppa Italiana in 2000. Simeone is meer as 100 keer vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]] gekies en het die land verteenwoordig by die [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], asook in vier uitgawes van die [[Copa América]], wat hy in 1991 en 1993 gewen het. Hy het ook die [[Koning Fahd-beker in 1992]], die Artemio Franchi-beker in 1993 en ’n silwermedalje by die [[Olimpiese Somerspele 1996|Olimpiese Somerspele in 1996]] gewen. As afrigter het Simeone Argentynse spanne soos Racing Club, Estudiantes, [[River Plate]] en San Lorenzo afgerig, asook die Italiaanse klub Catania, voordat hy in 2011 by Atlético Madrid aangesluit het. Hy het die Argentynse Primera División gewen met beide Estudiantes en River Plate. Simeone se grootste afrigtingsukses het by Atlético Madrid gekom, waar hy die span in ’n volwaardige mededinger vir La Liga omskep en die duopolie van Real Madrid en Barcelona deurbreek het. Hy het La Liga twee keer gewen, asook die [[Copa del Rey]], twee [[UEFA Europa League|Europaliga-titels]] en twee UEFA Superbekers, en was twee keer naaswenner in die [[UEFA Champions League|Kampioeneliga]]. Simeone is die langsdienende afrigter in La Liga en het al meer as ’n dekade by Atlético gebly. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Simeone, Diego}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] o7vf2wpi7sjz1cmw5yprid54fptk5ov 0 456573 2892508 2859550 2026-04-10T19:32:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892508 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gerard Piqué | image = [[Lêer:Gerard Piqué 2017.jpg|240px]] | caption = Piqué in 2017 | full_name = Gerard Piqué Bernabeu | birth_date = {{birth date and age|1987|2|2|df=y}} | birth_place = [[Barcelona]], [[Katalonië]], [[Spanje]] | height = 1,94 m<ref name="FCBprofile">{{Cite web |title=Gerard Piqué profile |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/2737/gerard-pique |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215230144/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/2737/gerard-pique |archive-date=15 December 2018 |access-date=10 September 2019 |publisher=FC Barcelona}}</ref> | position = Sentrale verdediger | youthyears1 = 1997–2004 | youthclubs1 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | youthyears2 = 2004 | youthclubs2 = [[Manchester United]] | years1 = 2004–2008 | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 12 | goals1 = 0<!-- LEAGUE ONLY --> | years2 = 2006–2007 | clubs2 = → [[Real Zaragoza|Zaragoza]] (leen) | caps2 = 22 | goals2 = 2 | years3 = 2008–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 397 | goals3 = 29<!-- LEAGUE ONLY --> | totalcaps = 431 | totalgoals = 31 | nationalyears1 = 2002–2003 | nationalteam1 = [[:en:Spain national under-16 football team|Spanje o/16]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2004 | nationalteam2 = [[:en:Spain national under-17 football team|Spanje o/17]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2006 | nationalteam3 = [[:en:Spain national under-19 football team|Spanje o/19]] | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2007 | nationalteam4 = [[:en:Spain national under-20 football team|Spanje o/20]] | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2006–2008 | nationalteam5 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spanje o/21]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2009–2018 | nationalteam6 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps6 = 102 | nationalgoals6 = 5 | nationalyears7 = 2008–2019 | nationalteam7 = [[Katalaanse nasionale sokkerspan|Katalonië]] | nationalcaps7 = 10 | nationalgoals7 = 0 }} '''Gerard Piqué Bernabéu''' (gebore [[2 Februarie]] [[1987]]) is ’n [[Spanje|Spaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as sentrale verdediger gespeel het. Hy word beskou as een van die grootste verdedigers van sy generasie en is een van die mees bekroonde spelers ooit, met 37 trofeë.<ref>{{Cite web |date=7 February 2025 |title=Ranking The 50 Best Soccer Defenders Of All Time |url=https://www.si.com/soccer/ranking-the-50-best-soccer-defenders-of-all-time |access-date=29 July 2025 |website=si.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 January 2021 |title=Ranked! The 10 best centre-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/best-centre-backs-defenders-in-the-world |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506073202/https://www.fourfourtwo.com/features/best-centre-backs-defenders-in-the-world |archive-date=6 May 2021 |access-date=9 May 2021 |website=fourfourtwo.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Potts Harmer |first=Alfie |date=26 December 2019 |title=7 Best Centre-Backs of the Decade |url=https://www.hitc.com/en-gb/2019/12/26/7-best-centre-backs-of-the-decade/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142308/https://www.hitc.com/en-gb/2019/12/26/7-best-centre-backs-of-the-decade/ |archive-date=10 May 2021 |access-date=9 May 2021 |website=HITC}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 May 2025 |title=Top ten players with most trophies ever |url=https://talksport.com/football/1580424/most-football-trophies-ever-messi-ronaldo/ |access-date=29 July 2025 |website=talksport.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 July 2025 |title=16 Most Decorated Players in Football History Ranked by Trophies Won |url=https://www.givemesport.com/most-decorated-players-football-soccer-history/ |access-date=29 July 2025 |website=givemesport.com}}</ref> Aanvanklik was hy ’n talentvolle student-atleet by La Masia, [[FC Barcelona]] se jeugakademie, en hy het sy professionele loopbaan in 2004 by [[Manchester United]] begin. In 2008 het hy na Barcelona teruggekeer en die klub gehelp om driekronings in 2008/09 en 2014/15 te wen. Hy het in 616 mededingende wedstryde vir die klub verskyn en 31 groot klubtitels verower, insluitend nege [[La Liga]]-titels en drie [[UEFA Champions League|Champions League]]-titels. Piqué het ook 102 keer vir die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] uitgedraf en sy debuut op 11 Februarie 2009 gemaak. Hy het ’n sleutelrol gespeel in die Spaanse spanne wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Wêreldbekertoernooi in 2010]] en [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Europese Sokkerkampioenskap in 2012]] gewen het. Ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbekertoernooi in 2018]] het hy uit internasionale sokker getree. Van 2011 tot 2022 was Piqué in ’n verhouding met die [[Colombia|Colombiaanse]] sangeres [[Shakira]].<ref>{{Cite web |title=Piqué confirms Shakira relationship on request from Barcelona coach Guardiola |url=http://www.tribalfootball.com/articles/pique-confirms-shakira-relationship-request-barcelona-coach-guardiola-1434891 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209080716/http://www.tribalfootball.com/articles/pique-confirms-shakira-relationship-request-barcelona-coach-guardiola-1434891 |archive-date=9 February 2011 |access-date=7 February 2011 |publisher=tribalfootball.com}}</ref> Hulle het mekaar ontmoet toe hy in die musiekvideo vir haar enkelsnit "Waka Waka (This Time for Africa)" verskyn het, die amptelike lied van die 2010 FIFA Wêreldbeker.<ref>{{Cite news |date=6 September 2012 |title=Antonio de la Rúa, Shakira's Ex-Boyfriend, Sues Star For $250 Million |work=Huffington Post|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/09/06/antonio-de-la-rua-sues-shakira_n_1859324.html |url-status=live |access-date=24 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121201205146/http://www.huffingtonpost.com/2012/09/06/antonio-de-la-rua-sues-shakira_n_1859324.html |archive-date=1 December 2012}}</ref> Piqué en Shakira deel dieselfde verjaardag, tien jaar uit mekaar. Hulle het saam twee seuns, genaamd Milan en Sasha.<ref>{{Cite news |date=4 February 2013 |title=First picture: Shakira and Gerard Piqué's two-week-old baby Milan |work=Daily Mirror |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/shakira-and-gerard-piques-baby-milan-1586433 |url-status=live |access-date=12 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312020318/http://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/shakira-and-gerard-piques-baby-milan-1586433 |archive-date=12 March 2013}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 January 2015 |title=Shakira baby: The name of the little boy revealed |url=http://www.hellomagazine.com/healthandbeauty/mother-and-baby/2015013023150/shakira-gives-birth-to-second-baby-boy-with-gerard-pique-name-revealed/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202181906/http://www.hellomagazine.com/healthandbeauty/mother-and-baby/2015013023150/shakira-gives-birth-to-second-baby-boy-with-gerard-pique-name-revealed/ |archive-date=2 February 2015 |access-date=30 January 2015 |website=Hello!}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 January 2013 |title=Shakira welcomes baby boy Milan Piqué Mebarak |url=http://nbclatino.com/2013/01/22/shakira-welcomes-baby-boy-milan-pique-mebarak/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407054710/http://nbclatino.com/2013/01/22/shakira-welcomes-baby-boy-milan-pique-mebarak/ |archive-date=7 April 2016 |access-date=26 January 2023 |website=NBC Latino}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sasha Piqué Mebarak |url=https://www.shakira.com/news/835 |access-date=26 January 2023 |website=Shakira |archive-date=30 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130235341/https://www.shakira.com/news/835 |url-status=live}}</ref> In 2022 het hy die Kings League gestig, ’n sewe-teen-sewe sokkerformaat.<ref>{{Cite web |last=elEconomista.es |title=Qué es la Kings League: la liga de fútbol de Piqué e Ibai que asusta a las competiciones profesionales – elEconomista.es |url=https://www.eleconomista.es/tecnologia/noticias/12097510/01/23/Que-es-la-Kings-League-la-liga-de-futbol-de-Pique-e-Ibai-que-asusta-a-las-competiciones-profesionales-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113181309/https://www.eleconomista.es/tecnologia/noticias/12097510/01/23/Que-es-la-Kings-League-la-liga-de-futbol-de-Pique-e-Ibai-que-asusta-a-las-competiciones-profesionales-.html |archive-date=13 January 2023 |access-date=13 January 2023 |website=El Economista |language=es}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Piqué, Gerard}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] d0avdyqr3pz785kq8c95nxinmmluqju 0 456591 2892272 2859742 2026-04-10T13:54:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892272 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Lêer:Antoine Griezmann 2018.jpg|240px]] | caption = Griezmann in 2018 | full_name = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|1991|3|21|df=y}} | birth_place = Mâcon, [[Saône-et-Loire]], [[Frankryk]] | height = 1,76 m<ref>{{cite web |url=https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2024-2025-2 |title=Antoine Griezmann |publisher=Atlético Madrid |access-date=21 October 2024}}</ref> | position = Aanvaller, annvallende middelvelder | currentclub = [[Atlético Madrid]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = Entente Charnay et Mâcon 71 | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = [[UF Mâconnais|Mâcon]] | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[:en:Real Sociedad Cantera|Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (leen) | caps4 = 34<!--Did not join Atlético permanently until October 2022--> | goals4 = 5 | years5 = 2022– | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 118 | goals5 = 42 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[:en:France national under-19 football team|Frankryk o/19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[:en:France national under-20 football team|Frankryk o/20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | club-update = 17:30, 13 December 2025 (UTC) }} '''Antoine Griezmann''' (gebore [[21 Maart]] [[1991]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller of aanvallende middelvelder vir die [[La Liga]]-klub [[Atlético Madrid]] speel. Hy word as een van die beste spelers van sy generasie beskou en is bekend vir sy veelsydigheid, wedstrydintelligensie, aanvallende bydrae en sy spel sonder die bal.<ref>{{cite web |date=30 November 2023 |title=How Griezmann regained his form and won back Atletico fans while becoming the best player in LaLiga |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39005437/how-atletico-griezmann-became-laliga-best-player-32 |access-date=27 March 2024 |website=ESPN}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/67865740|title= Is Antoine Griezmann one of the greatest players of his era?|publisher=BBC Sport|first=Andy|last=West|date=10 January 2024|access-date=10 January 2024}}</ref> Griezmann het sy senior klubloopbaan by Real Sociedad begin en in sy eerste seisoen die Segunda División gewen. In 2014 het hy by Atlético Madrid aangesluit vir ’n destydse klubrekord van €30 miljoen en die [[UEFA Europa League]], [[UEFA Superbeker]] en die [[Supercopa de España]] gewen, asook die toekenning vir La Liga se beste speler. Hy is in 2016 en 2018 genomineer vir die ''Ballon d'Or'' en die ''Best FIFA Men's Player''. In 2019 was Griezmann die onderwerp van ’n rekordoorplasing toe hy vir €120 miljoen by Barcelona aangesluit het, wat hom die vyfde duurste speler van alle tye gemaak het. Daar het hy die [[Copa del Rey]] gewen, voordat hy in 2021 na Atlético Madrid teruggekeer het, waar hy die klub se voorste doelskieter van alle tye geword het. Op internasionale vlak het Griezmann die UEFA Europese Onder-19-kampioenskap in 2010 saam met Frankryk gewen en sy senior debuut in 2014 gemaak. Hy het daarna 137 wedstryde gespeel en 44 doele aangeteken, wat hom Frankryk se derde mees gekapte speler en vierde hoogste doelskieter maak, asook die land se voorste verskaffer van aangeë. Hy was die voorste doelskieter en is as Speler van die Toernooi aangewys toe gasheer Frankryk tweede geëindig het by [[EURO 2016|UEFA Euro 2016]]. Daarna het hy die Silwerskoen en die Bronsbal gewen en is as man van die wedstryd in die eindstryd aangewys toe Frankryk die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 FIFA Wêreldbeker]] gewen het. By die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] het Griezmann as ’n sentrale middelvelder gespeel toe Frankryk weer tweede geëindig het. Hy het in 2024 uit internasionale sokker getree. Griezmann is van Duitse en Portugese afkoms, en sy oupa aan moederskant was ook ’n sokkerspeler wat vir die Portugese klub [[FC Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]] gespeel het.<ref name=mais>{{cite news |last1=Alvarenga |first1=Vítor Hugo |title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann |trans-title=The Portuguese heritage of Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann |access-date=5 July 2016 |website=Maisfutebol |date=28 September 2015 |language=pt}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0um8xfv0s60wy9rhd6b08drecqitfyr 0 456594 2892556 2859759 2026-04-10T20:31:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892556 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Hugo Lloris | image = [[Lêer:Lloris 2018 (cropped).jpg|240px]] | caption = Lloris in 2018 | full_name = Hugo Hadrien Dominique Lloris | birth_date = {{birth date and age|1986|12|26|df=y}} | birth_place = [[Nice]], [[Frankryk]] | height = 1,88 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/4664/Hugo-Lloris/overview |title=Hugo Lloris: Overview |publisher=Premier League |access-date=11 January 2019}}</ref> | position = Doelwagter | currentclub = [[Los Angeles FC]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 1993–1997 | youthclubs1 = Cedac Cimiez | youthyears2 = 1997–2005 | youthclubs2 = [[OGC Nice|Nice]] | years1 = 2005–2006 | clubs1 = [[:en:OGC Nice II|Nice II]] | caps1 = 20 | goals1 = 0 | years2 = 2005–2008 | clubs2 = [[OGC Nice|Nice]] | caps2 = 72 | goals2 = 0 | years3 = 2008–2012 | clubs3 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | caps3 = 146 | goals3 = 0 | years4 = 2012–2024 | clubs4 = [[Tottenham Hotspur]] | caps4 = 361 | goals4 = 0 | years5 = 2024– | clubs5 = [[Los Angeles FC]] | caps5 = 65 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2004 | nationalteam1 = [[:en:France national under-18 football team|Frankryk o/18]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2004–2005 | nationalteam2 = [[:en:France national under-19 football team|Frankryk o/19]] | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2006 | nationalteam3 = [[:en:France national under-20 football team|Frankryk o/20]] | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2006–2008 | nationalteam4 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2008–2022 | nationalteam5 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps5 = 145 | nationalgoals5 = 0 | club-update = 19 Oktober 2025 }} '''Hugo Hadrien Dominique Lloris''' (gebore [[26 Desember]] [[1986]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as doelwagter vir die [[Major League Soccer]]-klub [[Los Angeles FC]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.lafc.com/players/hugo-lloris/|title=Hugo Lloris|website=Los Angeles Football Club|access-date=2025-12-16}}</ref> Lloris het sy loopbaan by sy tuisdorpklub OGC Nice begin, sy debuut as tiener in Oktober 2005 gemaak, en as doelwagter begin tydens die span se pad na die 2006 Coupe de la Ligue-finale. Nadat hy drie seisoene by die klub uitblink, het hy na Olympique Lyonnais (Lyon) oorgeskakel. Lloris het verskeie binnelandse toekennings in sy eerste seisoen by die klub gewen, en in sy tweede veldtog nominings ontvang vir sy vertonings in die [[UEFA Champions League]], waarin Lyon vir die eerste keer die halfeindrondte bereik het. Hy is ook drie keer aangewys as die ''Union Nationale des Footballeurs Professionnels'' [[Ligue 1]] Doelwagter van die Jaar tydens sy tyd by Lyon. In 2012 het Lloris by die [[Premier League]]-klub [[Tottenham Hotspur]] aangesluit en meer as 400 wedstryde oor elf seisoene vir die klub gespeel. Hy is in 2015 as kaptein aangewys en het die span gehelp om die UEFA Champions League-eindstryd in 2019 te bereik. In 2024 het hy by Los Angeles FC in Major League Soccer aangesluit. Lloris het Frankryk op onder-18-, onder-19- en onder-21-vlak verteenwoordig. Hy het in die span gespeel wat die 2005 UEFA European Under-19 Championship gewen het. Hy het sy senior internasionale debuut in November 2008 in ’n vriendskaplike wedstryd teen Uruguay gemaak. Hy het [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] gehelp om vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 FIFA Wêreldbeker]] te kwalifiseer en is deur die media geprys vir sy vertoning in die twee laaste deurslaggewende kwalifiseringswedstryde teen [[Ierse nasionale sokkerspan|Ierland]]. Hy het die nasionale span vir die eerste keer in 2010 as kaptein gelei en is op 28 Februarie 2012 die eerste keuse-kaptein geword, wat Frankryk gelei het na die kwarteindronde van sowel [[EURO 2012|UEFA Euro 2012]] as die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 Wêreldbeker]], sowel as naaswenners by [[EURO 2016|Euro 2016]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 Wêreldbeker]], en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] in Rusland gewen het. Met 145 wedstryde is hy Frankryk se mees gekapte speler van alle tye. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lloris, Hugo}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] 32slaa3g6ext36705pgok4719i1e403 0 456595 2892513 2859762 2026-04-10T19:34:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892513 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Giorgio Chiellini | image = [[Lêer:Chiellini Mancini Gravina Mattarella 2021 (Giorgio Chiellini).jpg|220px]] | caption = Chiellini in 2021 | full_name = Giorgio Chiellini<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Italy |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |page=21 |date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904095016/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |archive-date=4 September 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1984|8|14|df=y}} | birth_place = [[Pisa]], [[Italië]] | height = 1,87 m<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/en/teams/first-team/defenders/giorgio-chiellini/index.php|title=Giorgio Chiellini |publisher=Juventus F.C.|access-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180419081128/http://www.juventus.com/en/teams/first-team/defenders/giorgio-chiellini/index.php|archive-date=19 April 2018}}</ref> | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Los Angeles FC]] (Spelerontwikkelingsafrigter) | clubnumber = | youthyears1 = 1990–2000 | youthclubs1 = [[AS Livorno Calcio|Livorno]] | years1 = 2000–2002 | clubs1 = [[AS Livorno Calcio|Livorno]] | caps1 = 8 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2004 | clubs2 = [[AS Roma|Roma]] | caps2 = 0 | goals2 = 0 | years3 = 2002–2004 | clubs3 = → [[AS Livorno Calcio|Livorno]] (leen) | caps3 = 47 | goals3 = 4 | years4 = 2004–2022 | clubs4 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps4 = 425 | goals4 = 27 | years5 = 2004–2005 | clubs5 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) | caps5 = 37 | goals5 = 3 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[Los Angeles FC]] | caps6 = 31 | goals6 = 1 | totalcaps = 548 | totalgoals = 35 | nationalyears1 = 2000 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-15 football team|Italië o/15]] | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2000–2001 | nationalteam2 = [[:en:Italy national under-16 football team|Italië o/16]] | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2001 | nationalteam3 = [[:en:Italy national under-17 football team|Italië o/17]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2002 | nationalteam4 = [[:en:Italy national under-18 football team|Italië o/18]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2001–2003 | nationalteam5 = [[:en:Italy national under-19 football team|Italië o/19]] | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 1 | nationalyears6 = 2004–2007 | nationalteam6 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps6 = 26 | nationalgoals6 = 6 | nationalyears7 = 2004 | nationalteam7 = [[:en:Italy Olympic football team|Italië se Olimpiese span]] | nationalcaps7 = 2 | nationalgoals7 = 0 | nationalyears8 = 2004–2022 | nationalteam8 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps8 = 117 | nationalgoals8 = 8 }} '''Giorgio Chiellini''' (gebore [[14 Augustus]] [[1984]]) is ’n voormalige [[Italië|Italiaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale verdediger of linkerverdediger gespeel het. Hy word as een van die beste verdedigers van alle tye beskou en was bekend vir sy krag, aggressiwiteit, manmerkvermoë en sy vermoë om in ’n drie- of vierman-verdediging te speel.<ref>{{cite web |author1=Gregor MacGregor |date=18 December 2015 |title=The 11 best defenders in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/11-best-defenders-world |access-date=12 May 2022 |website=FourFourTwo}}</ref><ref>{{cite web |date=20 January 2021 |title=Best Italian Defenders of all time |url=https://sportmob.com/en/article/886699-Best-Italian-Defenders-of-all-time |access-date=12 May 2022 |website=SportMob |archive-date=20 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020053644/https://sportmob.com/en/article/886699-Best-Italian-Defenders-of-all-time |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The 50 best defenders in football history ranked by fans |url=https://www.givemesport.com/football-fans-rank-the-50-greatest-defenders-in-football-history/|website=GiveMeSport |date=9 April 2020 |access-date=24 January 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-10 |title=Best defenders of all time - ranked |url=https://www.90min.com/best-defenders-of-all-time |access-date=2024-10-30 |website=90min.com |language=en}}</ref> Op klubvlak het Chiellini sy loopbaan in 2000 by Livorno begin en later ook op lening vir [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] gespeel. Nadat hy in 2005 by [[Juventus FC|Juventus]] aangesluit het, het hy ’n rekord van nege opeenvolgende [[Serie A]]-titels met die klub van 2012 tot 2020 gewen, sowel as vyf ''Coppa Italia''- en vyf ''Supercoppa Italiana''-trofeë, en het hy ook aan twee [[UEFA Champions League]]-eindstryde, in 2015 en 2017, deelgeneem. Chiellini is vyf keer in die [[Serie A]]-span van die jaar opgeneem en is drie agtereenvolgende kere tussen 2008 en 2010 as die liga se Verdediger van die Jaar aangewys.<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|title=Oscar del calcio: Vidal e Pirlo sono il top. La Juve è la più forte d'Italia|date=27 January 2014|publisher=Tuttosport|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620001027/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/01/27-283890/Oscar+del+calcio%3A+Vidal+e+Pirlo+sono+il+top.+La+Juve+%C3%A8+la+pi%C3%B9+forte+d%27Italia?print|archive-date=20 June 2015|url-status=dead|access-date=19 June 2015}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: "Donnarumma ha doti da grande"|date=14 December 2015|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=14 December 2015}}</ref><ref name="GranGalà16">{{cite web|url=http://www.corriere.it/foto-gallery/sport/17_gennaio_31/gran-gala-calcio-juventus-fa-incetta-premi-serie-a-c6dc644c-e795-11e6-8168-2d40923ac04f.shtml|title=Gran Galà del calcio, la Juventus fa incetta di premi|date=31 January 2017|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|access-date=31 January 2017}}</ref> Hy het in 2022 na die Verenigde State verhuis om by [[Los Angeles FC]] aan te sluit, waar hy in sy eerste seisoen die ''Supporters' Shield'' en die MLS Cup gewen het, voordat hy die volgende jaar, op 39-jarige ouderdom, sy aftrede aangekondig het. Chiellini het sy internasionale debuut vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] in 2004 gemaak en is vir die Italiaanse span vir die [[Olimpiese Somerspele 2004|2004 Olimpiese Somerspele]] gekies, waar hy ’n bronsmedalje gewen het. Hy het Italië ook in vier [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]], twee [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekers]] en twee [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebekers]] verteenwoordig. Hy het die ''Azzurri'' as kaptein gelei na die UEFA Euro 2020-titel en was ook deel van die spanne wat die eindstryd van [[EURO 2012|Euro 2012]] bereik het en derde geëindig het by die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013|Konfederasiebeker in 2013]]. Chiellini het in 2022 uit internasionale sokker getree met 117 wedstryde, wat hom Italië se gedeelde vyfde mees gespeelde speler van alle tye maak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chiellini, Giorgio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] i3sanholyeucla75ekjw20od5eb4q0k 0 456603 2892472 2859823 2026-04-10T19:18:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892472 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabien Barthez | image = [[Lêer:Fabien Barthez at OM.jpg|240px]] | upright = | caption = Barthez in 2006 | full_name = Fabien Alain Barthez<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/372733.pdf |title=Booking List: UEFA Cup 2005 |publisher=UEFA |page=6 |date=28 November 2005 |access-date=4 August 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1971|6|28|df=y}} | birth_place = Lavelanet, [[Ariège]], [[Frankryk]] | height = 1,80 m<ref>{{Cite web|title=Fabien Barthez|url=https://www.worldfootball.net/person/pe12749/fabien-barthez/|access-date=20 February 2021|website=worldfootball.net|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 June 2019|title=Fabien Barthez: Height Was No Barrier For A Goalkeeper Living Life In The Fast Lane|url=https://www.thesportsman.com/articles/fabien-barthez-height-was-no-barrier-for-a-goalkeeper-living-life-in-the-fast-lane|access-date=20 February 2021|website=The Sportsman|language=EN}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barthez, Fabien Barthez - Footballer|url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j93818.html|access-date=20 February 2021|website=www.bdfutbol.com}}</ref> | position = Doelwagter | youthyears1 = 1979–1986 | youthclubs1 = Stade Lavelanétien | youthyears2 = 1986–1990 | youthclubs2 = [[Toulouse FC|Toulouse]] | years1 = 1990–1992 | clubs1 = [[Toulouse FC|Toulouse]] | caps1 = 26 | goals1 = 0 | years2 = 1992–1995 | clubs2 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps2 = 106 | goals2 = 0 | years3 = 1995–2000 | clubs3 = [[AS Monaco|Monaco]] | caps3 = 143 | goals3 = 0 | years4 = 2000–2004 | clubs4 = [[Manchester United]] | caps4 = 92 | goals4 = 0 | years5 = 2003–2004 | clubs5 = → [[Olympique de Marseille|Marseille]] (leen) | caps5 = 20 | goals5 = 0 | years6 = 2004–2006 | clubs6 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps6 = 54 | goals6 = 0 | years7 = 2006–2007 | clubs7 = [[FC Nantes|Nantes]] | caps7 = 16 | goals7 = 0 | totalcaps = 457 | totalgoals = 0 | nationalyears1 = 1991 | nationalteam1 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1994–2006 | nationalteam2 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps2 = 87 | nationalgoals2 = 0 }} '''Fabien Alain Barthez''' (gebore [[28 Junie]] [[1971]]) is ’n voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as doelwagter gespeel het. Op klubvlak het hy in beide Frankryk en Engeland gespeel, vir Toulouse, [[Olympique de Marseille|Marseille]], [[AS Monaco|Monaco]], [[Manchester United]] en Nantes. Internasionaal het hy vir die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]] gespeel, waarmee hy die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|FIFA Wêreldbeker 1998]], [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2000]] en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2003|FIFA Konfederasiebeker 2003]] gewen het. Hy het sy land verteenwoordig in drie uitgawes van beide die FIFA Wêreldbeker en die UEFA Europese Kampioenskap, en hy het ook die eindstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Wêreldbeker 2006]] bereik, waarna hy van internasionale sokker afgetree het. Bygenaamd Le Divin Chauve (“Die Goddelike Kalewen”), vanweë sy kenmerkende geskeerde kop, was Barthez Frankryk se speler met die meeste wedstryde in die FIFA Wêreldbeker, met 17 wedstryde by die eindrondes, en hy deel die rekord vir die meeste Wêreldbeker-skoon doele (clean sheets) saam met [[Peter Shilton]], met tien.,<ref name="Behind the World Cup record">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2017/m=7/news=behind-the-world-cup-record-fabien-barthez-2900993.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712032925/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2017/m=7/news=behind-the-world-cup-record-fabien-barthez-2900993.html|url-status=dead|archive-date=12 July 2017|title=Behind the World Cup record: Fabien Barthez|website=FIFA.com|date=10 July 2017|access-date=16 January 2018}}</ref>.<ref name="grado zero">{{cite news |author1=Fabien Barthez |date=12 July 2014 |title=Barthez, il grado zero della parata |trans-title=Barthez, the ground zero of the save |url=http://carotenuto.blogautore.repubblica.it/2014/07/12/barthez-il-grado-zero-della-parata/ |access-date=16 January 2018 |newspaper=La Repubblica |language=it}}</ref> Op klubvlak het hy die [[UEFA Champions League]] met Olympique Marseille in 1993 gewen, sowel as verskeie [[Ligue 1]]- en [[Premier League]]-titels. Nadat hy in 2007 van sokker afgetree het, het Barthez in 2008 ’n loopbaan in motorsport begin.<ref>{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/more/sport/story/252547.html |title=Former United star Barthez wins French GT Series |date=29 October 2013 |website=ESPN |access-date=3 June 2014 |archive-date=6 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606233437/http://www.espn.co.uk/more/sport/story/252547.html |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barthez, Fabien}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] jahujevh1an04zphvlimwvm9bxxg8d5 0 456640 2892447 2892156 2026-04-10T19:06:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892447 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Warrick Stock | bynaam = DJ Warras | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Warrick Stock | geboortedatum = 27 November 1985 | geboorteplek = Durban | dood_datum = {{sterfdatum en ouderdom|2025|12|16|1985|11|27|df=yes}} | sterfteplek = [[Johannesburg]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy | ander = | bekend = Platejoggie (DJ), radio- en televisie-aanbieder, podsendingmaker en entrepreneur | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Warrick Stock''' ([[27 November]] [[1985]] – [[16 Desember]] [[2025]]), beter bekend as '''DJ Warras''', was 'n [[Suid-Afrikaanse]] platejoggie (DJ), radio- en televisie-aanbieder, [[podsending]]vervaardiger en [[entrepreneur]]. Hy het jeuggerigte radioprogramme op stasies soos YFM en [[5FM]] aangebied,<ref name=":0">{{Cite web |last=Dipa |first=Karishma |date=2025-12-16 |title=RIP DJ Warras: Remembering the life and legacy of the Shady Lurker |url=https://iol.co.za/entertainment/celebrity-news/local/2025-12-16-rip-dj-warras-remembering-the-life-and-legacy-of-the-shady-lurker/ |url-status=live |access-date=2025-12-16 |website=IOL |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Mnganga |first=Tholakele |title=DJ Warras on leaving Live AMP: ‘I need to give others a chance’ |url=https://www.news24.com/drum/celebs/dj-warras-on-leaving-live-amp-i-need-to-give-others-a-chance-20180530 |access-date=2025-12-16 |website=News24 |language=en}}</ref> en het bekend geword as 'n aanbieder op SABC1 se musiekprogram ''Live AMP''.<ref name=":2">{{Cite web |last=Gagasi |first=FM |title=Nomalanga and Warras coming back home - Gagasi FM |url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/59/196113.html |url-status=live |access-date=2025-12-16 |website=Bizcommunity |language=en}}</ref> In 2025 was hy die aanbieder van die ''Mzansi Magic''-realiteitsreeks ''Ngicel'iVisa.''<ref name=":4">{{Cite web |date=2025-12-16 |title=Mzansi Magic mourns the passing of Warrick Stock aka DJ Warras |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/2025-12-16-mzansi-magic-mourns-the-passing-of-warrick-stock-aka-dj-warras/ |access-date=2025-12-16 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> Hy was ook mede-aanbieder van die gewilde aanlyn ''Shady PHodcast''.<ref name=":3">{{Cite web |last=Lesemane |first=Lineo |date=2025-02-11 |title=DJ Warras on TV comeback, new music and VIP security |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/dj-warras-on-tv-comeback-new-music-and-vip-security/ |access-date=2025-12-16 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Buite uitsendings het Stock JT VIP: Elite Guarding & VIP Protection Services bestuur, 'n BBP-sekuriteitsfirma wat hoëprofiel-geleenthede hanteer.<ref name=":3" /><ref name=":7">{{Cite web |last=Moganedi |first=Kgomotso |title=WARRAS QUITS RADIO FOR VIP SAFETY |url=https://www.snl24.com/dailysun/news/entertainment/warras-quits-radio-for-vip-safety-20171002 |access-date=2025-12-16 |website=Daily Sun |language=en}}</ref> Stock is op 16 Desember 2025 in sentraal-Johannesburg [[Sluipmoord|doodgeskiet]].<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |date=2025-12-16 |title=DJ Warras shot dead in Joburg CBD |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-12-16-dj-warras-shot-dead-in-joburg-cbd/ |access-date=2025-12-16 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en agtergrond == Stock is op 27 November 1985 in [[Durban]] gebore. Hy het as tiener na [[Johannesburg]] verhuis en sy oupa as 'n groot invloed op sy opvoeding beskou.<ref name=":0" /> Hy was veeltalig en het dikwels [[Engels]], [[Zoeloe]] en [[Afrikaans]] oor die [[radio]] gepraat; Kuns- en kultuurminister [[Gayton McKenzie]] het opgemerk dat Stock "die Zoeloe-taal en Afrikaans liefgehad het."<ref name=":8">{{Cite web |last=Diemen |first=Verna van |date=2025-12-16 |title=Short man with dreadlocks wanted as DJ Warras shot dead near Joburg's Carlton Centre |url=https://iol.co.za/the-star/news/2025-12-16-short-man-with-dreadlocks-wanted-as-dj-warras-shot-dead-near-joburgs-carlton-centre/ |access-date=2025-12-16 |website=IOL |language=en}}</ref> ==Loopbaan== === Radio === Stock het in 2008 by die Durbanse stasie YFM die [[Radiostasie|radiobedryf]] betree.<ref name=":0" /> Hy het laatnag-"begraafplaas"-skofte begin en vinnig na meer prominente tydgleuwe oorgeskakel, waar hy uiteindelik die aandprogram ''En Route 6'' aangebied het. In 2014 het hy by die nasionale jeugstasie 5FM aangesluit. Daar was hy mede-aanbieder van die gewilde laatnagprogram ''The 5th Element'' saam met Tumi Voster.<ref name=":7" /> In 2017 het Stock 5FM verlaat en gesê dat hy op sy groeiende sakeondernemings wou fokus.<ref name=":7" /> Na 'n kort onderbreking het hy laat in 2019 na die radio teruggekeer op Durban se Gagasi FM. Daar was hy mede-aanbieder van die middagprogram ''That Drive'' (weekdae 15:00–18:00).<ref>{{Cite web |last=WORLD |first=SUNDAY |date=2020-02-11 |title=DJ Warras makes a radio comeback |url=https://sundayworld.co.za/celebrity-news/entertainment/dj-warras-makes-a-radio-comeback/ |access-date=2025-12-16 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":2" /> === Televisie en podsendings === Stock het 'n televisiepersoonlikheid geword. Van ongeveer 2012 tot 2018 was hy 'n aanbieder op die SABC1-musiektydskrifprogram ''Live AMP'', na bewering die langsdienende aanbieder in die program se geskiedenis.<ref name=":1" /> Hy het later op [[SABC3]] se jeuggeselsprogram ''The Man Cave'' verskyn.<ref name=":2" /> Teen die einde van 2025 het Warras 'n nuwe TV-rol as die aanbieder van ''Mzansi Magic'' se realiteitsreeks ''Ngicel'iVisa'' aangeneem.<ref name=":4" /> Hy het ook musiekmengsels op aanlynplatforms vervaardig en gepubliseer, en middel 2025 aangekondig dat hy die opname van nuwe musiek en DJ-werk ondersoek om in 2026 vrygestel te word. Stock was 'n vroeë aannemer van poduitsendings. Hy het saam met mede-DJ Penuel "DJ PH" Mlotshwa ''The Shady PHodcast'' aangebied, waar hy popkultuur en aktuele sake bespreek het. Die poduitsending, bekend vir sy openhartige praatjies, het sy bereik na digitale media verder uitgebrei. Hy het ook met ander poduitsendings saamgewerk (soos die "Black Pen" Penuel op Punani) en het poduitsendings dikwels as 'n sleuteldeel van sy latere loopbaan aangehaal.<ref name=":3" /> === Sake-ondernemings === Buite die media het Stock 'n sakeloopbaan in sekuriteit en entrepreneurskap gebou. Hy het JT VIP: Elite Guarding & VIP Protection Services gestig, 'n privaatsekuriteitsfirma wat lyfwagte en geleentheidssekuriteit vir konserte en BBP-kliënte verskaf het.<ref>{{Cite web |last=Lesemane |first=Lineo |date=2025-02-11 |title=DJ Warras on TV comeback, new music and VIP security |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/dj-warras-on-tv-comeback-new-music-and-vip-security/ |access-date=2025-12-16 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die maatskappy het met ongeveer 20 wagte begin, wat tot ongeveer 200 gegroei het en sekuriteitsdienste by groot geleenthede (soos 'n internasionale konsert in Johannesburg) en aan hoëprofiel-individue gelewer het.<ref name=":5">{{Cite web |last=Moganedi |first=Kgomotso |title=WARRAS QUITS RADIO FOR VIP SAFETY |url=https://www.snl24.com/dailysun/news/entertainment/warras-quits-radio-for-vip-safety-20171002 |access-date=2025-12-16 |website=Daily Sun |language=en}}</ref> Stock het in die openbaar verklaar dat hy 'n blaaskans van radio geneem het om op hierdie besighede te fokus. Hy het gesê: "Ons doen VIP-lyfwag en sekuriteit. Ons werk ook aan groot feeste en sorg vir hoëprofiel-plaaslike individue."<ref name=":5" /> Daarbenewens was Stock mede-eienaar van verskeie eiendomme in Johannesburg se middestad, insluitend die Zambesi House-gebou.<ref name=":8" /> Hy was betrokke by die bestuur en inspeksie van hierdie eiendomme deur sy sekuriteitsmaatskappy. == Persoonlike lewe == Warrick Stock was in Johannesburg gebaseer, maar het gereeld sy familie in [[KwaZulu-Natal]] besoek. Hy was die vader van drie seuns.<ref name=":0" /> Hy het 'n suster met die naam Nicole gehad. == Sy moord == Op die middag van 16 Desember 2025 is Stock in Johannesburg noodlottig geskiet. Volgens die polisie het hy sy motor in Commissionerstraat in [[Hillbrow]] (teenoor die [[Carlton-sentrum]]) geparkeer as deel van 'n inspeksie van 'n gebou wat hy medebesit het. Oomblikke later is hy deur ten minste drie mans genader, van wie een op kort afstand losgebrand het.<ref name=":6">{{Cite web |last=van Diemen |first=Verna |date=2025-12-16 |title=Family cleans crime scene as Johannesburg mourns DJ Warras |url=https://iol.co.za/saturday-star/news/2025-12-16-family-cleans-crime-scene-as-johannesburg-mourns-dj-warras/ |url-status=live |access-date=2025-12-16 |website=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Media |first=Novus |date=2025-12-16 |title=Popular radio presenter DJ Warras shot dead in Johannesburg CBD |url=https://novanews.co.za/popular-radio-presenter-dj-warras-shot-dead-in-johannesburg-cbd/ |access-date=2025-12-16 |website=NovaNews |language=en}}</ref> Getuies het gesê Stock het nie gereageer voordat die gewapende man en medepligtiges te voet gevlug het nie. Paramedici en nooddienste het vinnig opgedaag, maar Stock is op die toneel dood verklaar. Hy was 40 jaar oud. Die Johannesburgse polisie het 'n moordondersoek geopen. Gautengse polisiewoordvoerder, generaal-majoor Fred Kekana, het bevestig dat videobeeldmateriaal een verdagte (’n kort man met dreadlocks) wys wat op Stock skiet, en ’n ander in ’n sekuriteitsuniform wat op die toneel teenwoordig was. Die polisie het opgemerk dat patrone op die toneel gevind is en dat die verdagtes ’n aansienlike afstand na die skietery geloop het.<ref name=":6" /><ref name=":8" /> Ondersoekers het die moontlikheid ondersoek dat die motief verband hou met gekaapte geboue in die gebied, aangesien Stock by so ’n gebou betrokke was.<ref>{{Cite web |last=Mapaballo |date=2025-12-16 |title=DJ Warras’ death linked to the hijacked building he allegedly owned |url=https://www.kaya959.co.za/news/dj-warras-death-is-reportedly-linked-to-the-hijacked-building-he-allegedly-owned/ |access-date=2025-12-16 |website=KAYA 959 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stock, Warrick }} [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] l41h3t0f3gz0eq1b5fg4lgya7mtcrxl 0 456724 2892311 2860748 2026-04-10T15:58:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892311 wikitext text/x-wiki {{gaan taal na}} {{Infobox football biography | name = Bill Shankly | image = [[Lêer:Bill_Shankly_statue,_Anfield_2018.jpg|220px]] | full_name = William Shankly | birth_date = {{birth date|1913|9|2|df=y}} | birth_place = Glenbuck, Ayrshire, [[Skotland]] | death_date = {{death date and age|1981|9|29|1913|9|2|df=y}} | death_place = [[Liverpool]], [[Engeland]] | position = Regtervleuelspeler | height = 1,70 m<ref>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/article/sunday-dispatch-football-guide-1936-v-di/134566111/ |title=Preston North End. Defensive lapses will worry Mr. Tom Muirhead |newspaper=Sunday Dispatch Football Guide |location=London |date=23 August 1936 |page=vi |via=Newspapers.com}}</ref> | youthyears1 = 1931–1932 | youthclubs1 = [[Cronberry Eglinton FC|Cronberry Eglinton]] | years1 = 1932–1933 | years2 = 1933–1949 | clubs1 = [[Carlisle United FC|Carlisle United]] | clubs2 = [[Preston North End FC|Preston North End]] | caps1 = 16 | caps2 = 297 | goals1 = 0 | goals2 = 13 | totalcaps = 313 | totalgoals = 13 | nationalyears1 = 1938–1939 | nationalteam1 = [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1949–1951 | manageryears2 = 1951–1954 | manageryears3 = 1954–1955 | manageryears4 = 1956–1959 | manageryears5 = 1959–1974 | managerclubs1 = [[Carlisle United FC|Carlisle United]] | managerclubs2 = [[Grimsby Town FC|Grimsby Town]] | managerclubs3 = [[Workington AFC|Workington]] | managerclubs4 = [[Huddersfield Town AFC|Huddersfield Town]] | managerclubs5 = [[Liverpool FC|Liverpool]] |caption=Standbeeld buite [[Anfield]]}} '''William Shankly''' ([[2 September]] [[1913]] – [[29 September]] [[1981]]) was ’n [[Skotland|Skotse]] [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter wat veral bekend is vir sy tyd as afrigter van [[Liverpool FC|Liverpool]]. Shankly het groot sukses na Liverpool gebring: hy het bevordering na die Eerste Divisie behaal en drie liga-kampioenskappe (die ekwivalent van vandag se [[Premier League]]) sowel as die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] gewen. Hy het die grondslag gelê waarop sy opvolgers, [[Bob Paisley]] en [[Joe Fagan]], kon voortbou deur sewe liga-titels en vier Europese Bekers in die tien seisoene ná Shankly se aftrede in 1974 te wen. Hy was ’n charismatiese, ikoniese figuur by die klub, en sy redenaarsvernuf het die emosies van die ondersteuners aangevuur. In 2019, 60 jaar nadat Shankly by Liverpool aangekom het, het Tony Evans van [[The Independent]] geskryf dat Shankly “die idee van Liverpool geskep het deur die sokkerklub te transformeer, die belangrikheid van die [[Anfield|Kop]] te beklemtoon en ondersteuners te laat voel dat hulle deelnemers is”.<ref name="Icon">{{cite news |title=Bill Shankly remains the personification of Liverpool 60 years after he arrived on Merseyside |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-fc-bill-shankly-legacy-anfield-merseyside-socialism-a9225931.html |access-date=6 February 2020 |work=The Independent}}</ref> Shankly het uit ’n klein Skotse myngemeenskap gekom en was een van vyf broers wat professioneel sokker gespeel het. Hy het as ’n balwenner op regter-half (regtervleuelspeler) gespeel en twaalf keer vir die [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotse nasionale span]] uitgedraf, insluitende sewe [[Tweede Wêreldoorlog|oorlogstyd]]-internasionale wedstryde. Ná een seisoen by Carlisle United het hy die res van sy loopbaan by Preston North End deurgebring, met wie hy die [[FA Cup|FA-beker]] in 1938 gewen het. Sy spelerloopbaan is onderbreek deur diens in die [[Britse Lugmag|Royal Air Force]] tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hy het ná sy uittrede as speler in 1949 afrigter geword en na Carlisle United teruggekeer. Later het hy Grimsby Town, Workington en Huddersfield Town bestuur, voordat hy in Desember 1959 Liverpool se hoofafrigter geword het.<ref name="Allen 1990">{{cite book |first=Tom |last=Allen | title=Team from Beyond the Hills | publisher=Martin Wingfield | date=1990}}</ref><ref name="Allen">{{cite book | first=Tom |last=Allen | title=Reds Remembered: The Definitive Workington AFC | publisher=Soccerdata | isbn=1899468234 | date=1 November 2005}}</ref> Shankly het Liverpool oorgeneem toe die klub in die Tweede Divisie was en die span herbou tot ’n groot mag in Engelse en Europese sokker. Hy het Liverpool na die Tweede-Divisie-kampioenskap gelei om in 1962 bevordering na die hoogste vlak, die Eerste Divisie, te kry, en daarna drie Eerste-Divisie-titels, twee FA-bekers, vier [[FA Community Shield|Charity Shields]] en een UEFA-beker gewen. Dit was gedurende Shankly se ampstermyn dat die klub na ’n heeltemal rooi tuisdrag oorgeskakel het, en “You’ll Never Walk Alone” die klub se volkslied geword het. Shankly het ’n verrassende uittrede uit sokker aangekondig ’n paar weke nadat Liverpool die 1974 FA-beker-eindstryd gewen het, nadat hy die klub vir 15 jaar bestuur het, en hy is opgevolg deur sy jarelange assistent, Bob Paisley. Hy het die Liverpool-span vir die laaste keer by Wembley uit die tonnel gelei vir die 1974 FA Charity Shield.<ref>{{cite web | title=Bill Shankly: Timeline | url=http://www.shankly.com/Article/2597 | publisher=LFCHistory.net | access-date=29 August 2015 | archive-date=24 September 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101053/http://www.shankly.com/Article/2597 | url-status=dead }}</ref> He died seven years later, aged 68. Considered one of the greatest football managers of all time,<ref>{{Cite news |date=26 September 2023 |title=Ranked! The 100 best football managers of all time |work=FourFourTwo |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-football-managers-of-all-time |access-date=22 November 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 August 2019 |title=The 50 greatest football managers of all time |work=90min |url=https://www.90min.com/posts/6437151-the-50-greatest-football-managers-of-all-time |access-date=22 November 2023}}</ref> Hy is sewe jaar later oorlede, op 68-jarige ouderdom. Hy word beskou as een van die grootste sokkerafrigters van alle tye en was onder die eerste groep wat in 2002 tot die ''English Football Hall of Fame'' en in 2004 tot die ''Scottish Football Hall'' of Fame opgeneem is.<ref name="EFHOF">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/score_on_bbci/4345966.stm | work=BBC Sport | title=Wright Inducted into Hall of Fame | access-date=26 March 2012 | date=15 October 2005}}</ref><ref name="EFHOF">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/score_on_bbci/4345966.stm | work=BBC Sport | title=Wright Inducted into Hall of Fame | access-date=26 March 2012 | date=15 October 2005}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shankly, Bill}} [[Kategorie:Skotse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1913]] [[Kategorie:Sterftes in 1981]] pi8uub7spaafpkxll9bbin1od1ab4ln 0 456736 2892312 2861019 2026-04-10T15:58:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892312 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bob Paisley | image = [[Lêer:Paisley plaque, Paisley Gateway, Anfield.jpg|220px]] | image_size = | caption = Gedenkplaat vir Paisley by [[Anfield]] | alt = | full_name = Robert Paisley | birth_date = {{birth date|1919|1|23|df=y}} | birth_place = Hetton-le-Hole, [[Tyne and Wear]], [[Engeland]] | death_date = {{death date and age|1996|2|14|1919|1|23|df=y}} | death_place = [[Liverpool]], [[Engeland]] | height = | position = Middelvelder (linkshalf) | years1 = 1937–1939 | clubs1 = [[Bishop Auckland FC|Bishop Auckland]] | years2 = 1939–1954 | clubs2 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps2 = 253 | goals2 = 10 | manageryears1 = 1959–1973 | managerclubs1 = [[Liverpool FC|Liverpool]] (assistent) | manageryears2 = 1974–1983 | managerclubs2 = [[Liverpool FC|Liverpool]] }} '''Robert Paisley''' ([[23 Januarie]] [[1919]] – [[14 Februarie]] [[1996]]) was ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en speler wat as ’n middelvelder (linkshalf) gespeel het. Hy het byna 50 jaar by [[Liverpool FC|Liverpool]] deurgebring en word beskou as een van die grootste sokkerafrigters van alle tye.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/managers/story/0,,535519,00.html |title=Who is the greatest club manager of all time? |date=12 August 2001 |first1=Sunder |last1=Katwala |first2=Greg |last2=Wilcox |work=[[The Guardian]] |access-date=28 April 2020}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 September 2023 |title=Ranked! The 100 best football managers of all time |work=FourFourTwo |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-football-managers-of-all-time |access-date=22 November 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 August 2019 |title=The 50 greatest football managers of all time |work=90min |url=https://www.90min.com/posts/6437151-the-50-greatest-football-managers-of-all-time |access-date=22 November 2023}}</ref> Paisley het uit ’n klein myndorpie in [[Durham (graafskap)|Durham]] gekom en het in sy jeug vir Bishop Auckland gespeel voordat hy in 1939 by Liverpool geteken het. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hy in die [[Britse Leër]] gedien en kon eers in 1946 sy debuut vir Liverpool maak. In die 1946/47-seisoen was hy ’n lid van die Liverpool-span wat die Eerste Afdeling-titel vir die eerste keer in 24 jaar gewen het. In 1951 is hy as klubkaptein aangestel en hy het by die klub gebly totdat hy in 1954 as speler afgetree het. Hy het by die klub aangebly en die dubbele rol van reserwespanafrigter en klubfisioterapeut opgeneem. Teen dié tyd is Liverpool na die Tweede Afdeling gedegradeer en die klub se fasiliteite was in verval. [[Bill Shankly]] is in Desember 1959 as Liverpool-afrigter aangestel en hy het Paisley bevorder om saam met hom as assistent te werk in ’n bestuur-/afrigtingspan wat ook [[Joe Fagan]] ingesluit het. Onder hul leiding het Liverpool se lot dramaties verbeter en in die 1961/62-seisoen het die span weer na die Eerste Afdeling bevorder. Paisley het ’n belangrike rol as taktikus onder Shankly se leiding gespeel, en die span het gedurende die volgende twaalf seisoene talle trofeë gewen.<ref>{{cite book |last=Keith |first=John |url=https://books.google.com/books?id=kv9JOQAACAAJ&q=Bob+Paisley |title=Bob Paisley: Manager of the Millennium |date=5 January 2000 |publisher=Robson |isbn=978-1-86105-371-8}}</ref> In 1974 het Shankly as afrigter afgetree en, ten spyte van Paisley se aanvanklike huiwering, is hy as Shankly se opvolger aangestel. Hy het Liverpool deur ’n tydperk van nasionale en Europese oorheersing gelei en in nege seisoene twintig eerbewyse gewen: ses Ligakampioenskappe, drie [[EFL Cup|Ligabekers]], ses [[FA Community Shield|Charity Shields]], drie [[UEFA Champions League|Europese Bekers]], een [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] en een [[UEFA Superbeker|UEFA Super Cup]]. Hy het eerbewyse teen ’n tempo van 2,2 per seisoen gewen — ’n tempo wat slegs deur [[Pep Guardiola]] oortref is.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/28772320 |title=Bob Paisley: How Liverpool's reluctant hero began a revolution |last=Stoddart |first=Russell |date=17 August 2014 |publisher=BBC Sport}}</ref> Teen die tyd van sy aftrede het hy ’n rekord ses keer die Afrigter van die Jaar-toekenning gewen.<ref>{{cite web |title=THE MANAGERS – BOB PAISLEY |url=http://you-are-the-ref.com/the-managers-bob-paisley/ |access-date=17 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084630/http://you-are-the-ref.com/the-managers-bob-paisley/ |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}</ref><ref name=ManagerOfTheYearAward>{{cite web |title=He remained an ordinary man amid extraordinary achievements |url=http://www.bobpaisley.com/ |access-date=13 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120072712/http://www.bobpaisley.com/ |archive-date=20 January 2011 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paisley, Bob}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1919]] [[Kategorie:Sterftes in 1996]] 15oxg3auojvzf3yvaz10kbfscaihq1y 0 456941 2892323 2869279 2026-04-10T16:03:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892323 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Brahim Díaz | image = [[Lêer:Brahim Diaz 2 vs Niger (cropped) (cropped).jpg|240px]] | image_size = | upright = 300 | caption = Brahim in 2025 | full_name = Brahim Abdelkader Díaz<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=57057 |archive-url=https://archive.today/20190615173506/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=57057 |url-status=dead |archive-date=15 June 2019 |title=Acta del Partido celebrado el 05 de mayo psg-title=Minutes of the Match held on 5 May 2019, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=15 June 2019 |language=es }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|8|3|df=y}}<ref name=realmadrid.com>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/brahim-diaz|title=Brahim Díaz |publisher=Real Madrid CF |access-date=8 September 2023 }}</ref> | birth_place = [[Málaga]], [[Spanje]] | height = 1,70 m | position = Aanvallende middelvelder, vleuel | currentclub = [[Real Madrid]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2010–2015 | youthclubs1 = [[Málaga CF|Málaga]] | youthyears2 = 2015–2016 | youthclubs2 = [[:en:Manchester City F.C. EDS and Academy|Manchester City]] | years1 = 2016–2019 | clubs1 = [[Manchester City]] | caps1 = 5 | goals1 = 0 | years2 = 2019– | clubs2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps2 = 89 | goals2 = 13 | years3 = 2020–2023 | clubs3 = → [[AC Milan]] (leen) | caps3 = 91 | goals3 = 13 | nationalyears1 = 2016–2017 | nationalteam1 = [[:en:Spain national under-17 football team|Spanje o/17]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2016–2018 | nationalteam2 = [[:en:Spain national under-19 football team|Spanje o/19]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2021 | nationalteam3 = [[:en:Spain national under-21 football team|Spanje o/21]] | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2021 | nationalteam4 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2024– | nationalteam5 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 11 | club-update = 15 Desember 2025 | nationalteam-update = 29 Desember 2025 }} '''Brahim Abdelkader Díaz''' ([[Arabies]]: إبراهيم عبد القادر دياز; gebore [[3 Augustus]] [[1999]]), bekend as '''Brahim''', is ’n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[La Liga]]-klub [[Real Madrid]] speel. Hy is in [[Spanje]] gebore uit ’n Spaanse moeder en ’n Marokkaanse vader, en het gekies om die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] te verteenwoordig.<ref>{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/cronica/2019/01/21/5c38f99721efa0296a8b4701.html|title=El padre cazatalentos del 'merengue' Brahim Díaz|date=2019-01-21|website=El Mundo|access-date=2025-12-31|language=es}}</ref> == Klubloopbaan == === Manchester City === Brahim het sy klubloopbaan by sy tuisdorpklub Málaga begin, voordat hy in 2015, op 16-jarige ouderdom, vir ’n aanvanklike fooi van £200 000 na [[Manchester City]] verhuis het.<ref name=MCOP>{{cite web |url=https://www.mancity.com/brahim-diaz |title=Brahim Diaz |publisher=Manchester City F.C. |access-date=28 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126050950/https://www.mancity.com/brahim-diaz |archive-date=26 January 2018 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last=Ducker |first=James |title=Manchester City's global scouting mission pays off with 'mind-blowing' talent |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/21/manchester-citys-global-scouting-mission-pays-off-with-mind-blow/ |newspaper=The Daily Telegraph |date=21 April 2016 |access-date=28 January 2018 |archive-date=23 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923012106/https://www.telegraph.co.uk/football/2016/04/21/manchester-citys-global-scouting-mission-pays-off-with-mind-blow/ |url-status=live }}</ref> Op 21 September 2016 het Díaz sy eerstespan-debuut vir City gemaak toe hy in die 80ste minuut as plaasvervanger opgedaag het in ’n [[EFL Cup|EFL-beker]]-wedstryd teen Swansea City.<ref>{{cite news |title=Swansea City 1–2 Manchester City |url=https://www.bbc.com/sport/football/37357877 |website=BBC Sport |date=21 September 2016 |access-date=30 December 2016 |archive-date=21 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321163057/https://www.bbc.com/sport/football/37357877 |url-status=live }}</ref> Vyf dae later het hy sy eerste professionele kontrak met die klub onderteken, vir ’n tydperk van drie jaar. Op 21 November 2017 het Brahim sy [[UEFA Champions League|Champions League]]-debuut teen [[Feyenoord]] gemaak, en op 20 Januarie 2018 het hy sy [[Premier League|Premierliga]]-debuut beleef in ’n 3–1-oorwinning teen [[Newcastle United FC|Newcastle United]].<ref>{{cite news |title=Manchester City 1–0 Feyenoord |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42055934 |website=BBC Sport |access-date=25 November 2017 |archive-date=24 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124202030/http://www.bbc.co.uk/sport/football/42055934 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last=Critchley |first=Mark |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-city-3-newcastle-united-1-match-report-goals-sergio-aguero-jacob-murphy-a8170146.html |title=Sergio Aguero hits a perfect hat-trick as Manchester City end Newcastle's acrimonious week on a sour note |newspaper=The Independent |date=20 January 2018 |access-date=27 January 2018 |archive-date=27 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127003638/http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-city-3-newcastle-united-1-match-report-goals-sergio-aguero-jacob-murphy-a8170146.html |url-status=live }}</ref> === Real Madrid === Ná intense oordragspekulasie en met sy kontrak by Manchester City wat in Junie 2019 sou verstryk, het Brahim Díaz op 6 Januarie 2019 by Real Madrid aangesluit vir ’n oordragsfooi van £15,5 miljoen (€17 miljoen).<ref>{{cite news |last1=Jackson |first1=Jamie |title=Brahim Díaz on verge of joining Real Madrid from Manchester City for £15.5m |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jan/05/brahim-diaz-real-madrid-manchester-city-transfer-news |newspaper=The Guardian |access-date=6 January 2019 |archive-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406184408/https://www.theguardian.com/football/2019/jan/05/brahim-diaz-real-madrid-manchester-city-transfer-news |url-status=live }}</ref> Hy het ’n sesjaarkontrak tot 2025 onderteken, met bybetalings wat die oordragwaarde tot £22 miljoen (€24 miljoen) kon verhoog.<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/01/comunicado-oficial-brahim-diaz|language=es|title=Official Statement: Brahim Díaz|publisher=Real Madrid CF|access-date=6 January 2019|archive-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191129072410/https://www.realmadrid.com/noticias/2019/01/comunicado-oficial-brahim-diaz|url-status=live}}</ref> Díaz het sy debuut op 9 Januarie 2019 in die [[Copa del Rey]] gemaak en vier dae later sy La Liga-debuut beleef.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/46790045|title=Real Madrid 3–0 Leganés|work=BBC Sport |access-date=9 January 2019|archive-date=14 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414214728/https://www.bbc.com/sport/football/46790045|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste doel in Mei 2019 aangeteken en het ses liga-verskynings gemaak toe Real Madrid die 2019/20 La Liga-titel gewen het.<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=17 July 2020|access-date=17 July 2020|newspaper=Marca|location=Spain|archive-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717031601/https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|url-status=live}}</ref> In 2020 is hy vir drie seisoene aan [[AC Milan]] uitgeleen.<ref>{{cite press release|url = https://www.realmadrid.com/en/news/2020/09/04/official-announcement-brahim|title = Official Announcement: Brahim|publisher = Real Madrid CF|date = 4 September 2020|access-date = 4 September 2020|archive-date = 5 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200905150600/https://www.realmadrid.com/en/news/2020/09/04/official-announcement-brahim|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite press release |url = https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-09-04/official-statement-brahim-diaz |title = Official Statement: Brahim Díaz |publisher = AC Milan |date = 4 September 2020 |access-date = 4 September 2020 |archive-date = 4 September 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200904172831/https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2020-09-04/official-statement-brahim-diaz |url-status = live }}</ref> Tydens sy tyd in Italië het hy belangrike doele aangeteken, onder meer teen [[Juventus FC|Juventus]] en [[Liverpool FC|Liverpool]], en was deel van die span wat die [[Serie A]]-titel in 2021/22 gewen het.<ref>{{cite web |url=https://www.news18.com/news/football/ac-milan-secure-1st-serie-a-title-in-11-years-5225965.html |title=Milan Secure 1st Serie A Title in 11 Years |website=news18.com |date=23 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106145606/https://www.news18.com/news/football/ac-milan-secure-1st-serie-a-title-in-11-years-5225965.html |url-status=live}}</ref> Op 10 Junie 2023 het Real Madrid Brahim se terugkeer ná ’n drieseisoen-leningstydperk by AC Milan aangekondig, en met sy terugkeer het hy ’n kontrakverlenging tot Junie 2027 met die klub onderteken.<ref>{{Cite web |date=10 June 2023 |title=Official Announcement: Brahim Díaz |url=https://www.realmadrid.com/en/news/2023/06/10/official-announcement-brahim-diaz |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610120240/https://www.realmadrid.com/en/news/2023/06/10/official-announcement-brahim-diaz |archive-date=10 June 2023 |access-date=9 November 2023 |website= |publisher=[[Real Madrid CF]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cortegana |first=Mario |title=Real Madrid tie Diaz to new contract until 2027 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/athletic/4599044/2023/06/10/real-madrid-brahim-diaz-contract-2/ |access-date=10 June 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610121147/https://theathletic.com/4599044/2023/06/10/real-madrid-tie-brahim-diaz-to-new-contract-until-2027/ |url-status=live }}</ref> == Internasionale loopbaan == Brahim Díaz het [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] op jeugvlak verteenwoordig en in 2021 sy enigste senior verskyning vir Spanje gemaak, waarin hy ook gescore het. In 2023 het hy besluit om Marokko op internasionale vlak te verteenwoordig en het sy debuut gemaak op 22 Maart 2024 in ’n 1–0-oorwinning teen [[Angolese nasionale sokkerspan|Angola]].<ref>{{Cite web |title=Brahim Diaz to change his international allegiance despite scoring on Spain debut |url=https://www.sportbible.com/football/brahim-diaz-international-change-spain-morocco-789285-20230126 |access-date=27 January 2023 |website=Sport Bible|date=26 January 2023|archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127030403/https://www.sportbible.com/football/brahim-diaz-international-change-spain-morocco-789285-20230126 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 March 2024|first=Jihanne|last=Rahhou|title=Brahim Diaz Says His Debut for Morocco Was 'A Very Special Day'|url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/03/21730/brahim-diaz-says-his-debut-for-morocco-was-a-very-special-day/|website=Morocco World News|access-date=22 June 2025}}</ref> Op 6 September het Díaz sy eerste doel vir Marokko aangeteken in ’n 4–1-oorwinning teen Gabon tydens die kwalifikasie vir die [[Afrikanasiesbeker 2025]] (Marokko was reeds gekwalifiseer as gasheer). In die eindtoernooi het hy vyf doele aangeteken, maar in die eindstryd het hy ’n strafskop reguit in die arms van [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal]] se doelwagter geskiet.<ref>{{Cite web |title=Brahim Díaz stellt historische Bestmarke auf – und gibt Real Madrid wichtige Zusage |url=https://www.fussballeuropa.com/news/brahim-diaz-stellt-historische-bestmarke-auf-und-gibt-real-madrid-wichtige-zusage-2025-12 |access-date=2025-12-30 |website=Fussball Europa |language=de}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Díaz, Brahim}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] dibt1jt6z8z8qeglx5or3iz9pp9i217 0 457055 2892433 2865387 2026-04-10T18:59:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892433 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Delcy Rodríguez | beeld = Delcy Rodríguez portrait.jpg | beeldonderskrif = Delcy Rodríguez in 2024 | orde = [[President van Venezuela]] | termynaanvang = 3 Januarie 2026 | termyneinde = | vise = | voorganger = [[Nicolás Maduro]] | opvolger = | geboortenaam = Delcy Eloína Rodríguez Gómez | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1969 | geboortemaand = 5 | geboortedag = 18 | geboorteplek = [[Caracas]], [[Venezuela]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = Verenigde Sosialistiese Party van Venezuela | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Delcy Eloína Rodríguez Gómez''' (gebore [[18 Mei]] [[1969]]) is 'n Venezolaanse prokureur, [[Diplomasie|diplomaat]] en [[politikus]] van die Verenigde Sosialistiese Party van Venezuela. Sy is sedert 2018 visepresident van [[Venezuela]]. Op 3 Januarie 2026 het Rodríguez interim-president van Venezuela geword op bevel van die Konstitusionele Kamer van die Hooggeregshof van Venezuela weens die afwesigheid van president [[Nicolás Maduro]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuelas-supreme-court-orders-delcy-rodriguez-become-interim-president-2026-01-04/?utm |titel=Venezuela's Supreme Court orders Delcy Rodriguez become interim president |datum=2026-01-04 |bezochtdatum=2026-01-04 |werk=Reuters}}</ref> Haar interim-presidentskap het gevolg op die gevangeneming van president Nicolás Maduro in 'n [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|spesiale operasie deur die Verenigde State]]].<ref name=":1">{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2596909-venezolaanse-president-maduro-geland-in-new-york-en-naar-gevangenis-overgebracht |titel=Venezolaanse president Maduro geland in New York en naar gevangenis overgebracht |datum=2026-01-03 |bezochtdatum=2026-01-04 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Sy het voorheen verskeie ministeriële en politieke posisies onder presidente [[Hugo Chávez]] en Nicolás Maduro beklee. Die [[Europese Unie]], die [[Verenigde State]] en [[Kanada]] het sanksies teen haar ingestel vir beweerde menseregteskendings en haar rol in die Venezolaanse politieke krisis. Haar visepresidentskap is internasionaal betwis tydens die presidensiële krisis van 2019–2023. ==Vroeë lewe en opvoeding== Rodríguez is die suster van Jorge Rodríguez Gómez, president van die Nasionale Vergadering van Venezuela. Haar pa, Jorge Antonio Rodríguez, was medestigter van die Marxistiese Liga Socialista en is in 1976 oorlede terwyl hy in die aanhouding van die DISIP-sekuriteitsdiens was. Haar ma is Delcy Gómez. Sy het in 1993 'n regsgraad aan die Sentrale Universiteit van Venezuela verwerf. Tydens haar studies was sy aktief as 'n studenteleier. Daarna het sy in arbeidsreg in [[Parys]] gespesialiseer, sonder om formeel haar graad te voltooi. Sy het as dosent aan die Sentrale Universiteit van Venezuela gewerk en was president van die vakbond binne die Venezolaanse Vereniging van Arbeidsadvokate. ==Politieke loopbaan== ===Beginperiode=== Rodríguez het haar regeringsloopbaan in 2003 by die Vise-Presidensiële Koördineringskantoor van die Bolivariese Republiek van Venezuela begin. Sy het daarna Direkteur van Internasionale Sake by die Ministerie van Energie en Mynbou geword, en in 2005 Adjunkminister vir Europese Sake. Van Februarie tot Augustus 2006 het sy as Minister van Presidensiële Sake onder President Hugo Chávez gedien. In 2007 het sy as Algemene Koördineerder van die Vise-Presidensie gedien, 'n posisie wat sy beklee het terwyl haar broer vise-president was. In Augustus 2013 het President Nicolás Maduro haar as Minister van Kommunikasie en Inligting aangestel, 'n posisie wat sy tot Oktober 2014 beklee het. === Minister van Buitenlandse Sake === In Desember 2014 is Rodríguez as Minister van Buitelandse Sake aangestel, die eerste vrou wat hierdie posisie in Venezuela beklee het. Gedurende haar ampstermyn was sy bekend vir haar konfronterende diplomatieke styl, insluitend binne [[Mercosur]] en die [[Organisasie van Amerikaanse State]] (OAS). In 2017 het sy die ministerie verlaat om vir die Nasionale Konstituerende Vergadering te staan. ===Voorsitter van die Grondwetgewende Vergadering=== In Julie 2017 is Rodríguez verkies as verteenwoordiger vir [[Caracas]] en in Augustus 2017 is sy aangestel as president van die Konstituerende Vergadering. In Januarie 2018 is sy aangestel as president van die nuwe politieke beweging Movimiento Somos Venezuela (MSV). ===Visepresident=== Op 14 Junie 2018 het president Maduro haar aangestel as visepresident van Venezuela. In hierdie rol het sy ook toesig gehou oor die Bolivariese Intelligensiediens (SEBIN). Sy het Venezuela by verskeie internasionale besoeke en vergaderings verteenwoordig. ===Na Maduro se gevangeneming=== Op 3 Januarie 2026 het die Verenigde State Venezuela binnegeval met 'n spesiale militêre operasie en president Maduro gevange geneem. Dit het Rodríguez die land se hoogste politieke leier gemaak. Rodríguez het bewys van die Verenigde State geëis dat president Maduro nog leef.<ref>{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuela-vice-president-rodriguez-russia-four-sources-say-2026-01-03/ |titel=Venezuela vice president Rodriguez in Russia, four sources say |datum=2026-01-03 |bezochtdatum=2026-01-04 |werk=[[Reuters]]}}</ref> Na die Amerikaanse perskonferensie het Rodríguez 'n televisietoespraak gelewer. Daarin het sy onder andere die onmiddellike vrylating van Maduro en sy vrou geëis. Sy het verklaar dat Maduro die enigste wettige president van Venezuela is.<ref>Spek, TS. Tjarda van der Spek Online samensteller Profiel Tjarda van der, Venezolaanse vicepresident Rodríguez eist ‘onmiddelijke vrijlating’ Maduro, https://www.nrc.nl/nieuws/2026/01/04/venezolaanse-vicepresident-rodriguez-eist-onmiddelijke-vrijlating-maduro-a4916754, NRC. 2026-01-04, besoek 2026-01-04.</ref> Op 3 Januarie 2026 het Rodríguez, op bevel van die Konstitusionele Kamer van die Hooggeregshof van Justisie van Venezuela, die intimiderende president van Venezuela geword weens die afwesigheid van president Nicolás Maduro.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==Sanksies== Rodríguez is onder sanksies van lande soos Kanada, die Europese Unie, die Verenigde State en Switserland. Dit sluit in reisverbod en batebevriesing vir haar beweerde betrokkenheid by die ondermyning van demokrasie en menseregte in Venezuela. ==Kontroversie: Delcygate== In Januarie 2020 het 'n politieke skandaal bekend as Delcygate in Spanje uitgebreek rondom haar teenwoordigheid by Barajas-lughawe. Rodríguez is weens EU-sanksies verbied om die Europese Unie binne te gaan, maar het na bewering daar met die Spaanse minister José Luis Ábalos vergader. Die saak het gelei tot beskuldigings van korrupsie en politieke toesmeerdery, wat deur die betrokkenes ontken is. ==Persoonlike lewe== Rodríguez was tot 2007 in 'n verhouding met die Venezolaanse akteur en model Fernando Carrillo. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rodríguez, Delcy}} [[Kategorie:Presidente van Venezuela]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] ok0eyniocevbw2htd4xese52mzc2hnd 0 457069 2892409 2867501 2026-04-10T18:51:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892409 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Cilia Adela Flores de Maduro | bynaam = | beeld = Cilia_Flores_in_2023.jpg | beeldbeskrywing = Cilia Flores in 2023 | onderskrif = | geboortenaam = Cilia Adela Flores | geboortedatum = [[15 Oktober]] [[1956]] | geboorteplek = Tinaquillo, Venezuela | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland| Venezuela }} | beroep = Voormalige Eerste Dame van Venezuela | ander = | bekend = Venezolaanse prokureur en politikus wat getroud is met [[Nicolás Maduro]], president van Venezuela | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Cilia Adela Flores de Maduro''' (gebore [[15 Oktober]] [[1956]]) is 'n Venezolaanse prokureur en politikus wat getroud is met [[Nicolás Maduro]], voormalige president van Venezuela, wat haar van 2013 tot 2026 die Eerste Dame maak. In die Venezolaanse parlementêre verkiesing van 2015 het sy 'n afgevaardigde in die Nasionale Vergadering van Venezuela geword, waarvan sy van 2006 tot 2011 President van die Nasionale Vergadering van Venezuela was vir haar tuisstaat Cojedes. In 2017 is die Konstituerende Nasionale Vergadering gestig, waarin sy 'n lid van die Presidensiële Kommissie is. Op 3 Januarie 2026, tydens die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Amerikaanse aanvalle in Venezuela]], het president [[Donald Trump]] verklaar dat Flores en Maduro deur die Verenigde State gevange geneem is. Die Venezolaanse visepresident [[Delcy Rodríguez]] het bevestig dat beide vermis word en het "onmiddellike bewys van lewe" geëis.<ref name="NYT">{{Cite news |date=3 Januarie 2026 |title=Live Updates: U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Die paartjie is voorheen in 2021 deur die Suidelike Distrik van New York aangekla op verskeie dwelmklagte waarvoor hul uitlewering versoek is <ref name="NMC">{{Cite news |last=Bergengruen |first=Vera |date=3 January 2026 |title=Maduro Faces Federal Drug-Trafficking Charges in U.S. |url=https://www.wsj.com/livecoverage/venezuela-strikes/card/maduro-faces-federal-drug-trafficking-charges-in-u-s--hqFy8dcmWFBCuxLJNORl |access-date=3 January 2026 |work=[[The Wall Street Journal]] |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Januarie 2026 |title=Indictment |url=https://www.justice.gov/opa/media/1422326/dl |access-date=3 Januarie 2026 |website=Justice.gov |archive-url= |archive-date=}}</ref> == Vroeë lewe == Flores kom uit 'n laer middelklas agtergrond.<ref name=":1">{{Cite news |last=Glatsky |first=Genevieve |date=2 Januarie 2026 |title=Who Is Cilia Flores, the Power Broker Captured Alongside Maduro? |url=https://www.nytimes.com/2026/01/03/world/americas/cilia-flores-maduro-wife-venezuela.html |access-date=2 Januarie 2026 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{cite web |title=Who is Cilia Flores, Maduro’s wife and ‘first combatant’ of Venezuelan socialism? |url=https://edition.cnn.com/2026/01/03/americas/cilia-flores-maduro-wife-venezuela-intl-latam |website=CNN |access-date=4 Januarie 2026 |language=en |date=3 Januarie 2026}}</ref> ==Politieke loopbaan== As die hoofadvokaat vir [[Hugo Chávez]] se verdedigingspan het sy gehelp om Chávez se vrylating uit die tronk in 1994 te verseker na sy onsuksesvolle staatsgreep in 1992.<ref>{{cite web |last1=Parraga |first1=Marianna |title=Venezuela's Flores: from Chavez's lawyer to first lady? |url=https://www.reuters.com/article/world/venezuelas-flores-from-chavezs-lawyer-to-first-lady-idUSBRE9320QK/ |website=Reuters |access-date=10 January 2025 |date=4 April 2013}}</ref> ===Taktiese Kommando vir die Rewolusie=== Terwyl hy as voorsitter van die Politieke Kommando van die Bolivariaanse Rewolusie gedien het, was Flores deel van die Taktiese Kommando vir die Rewolusie, 'n organisasie wat die meerderheid van Hugo Chávez se politieke masjien bestuur het. Op 7 April, dae voor die Venezolaanse staatsgreeppoging in 2002, het Flores, saam met Guillermo García Ponce en Freddy Bernal, planne gedeel om die Bolivariaanse Sirkels as 'n paramilitêre mag te gebruik om opposisie-optogte te beëindig en Chávez in Miraflores-paleis te verdedig deur hulle in brigades te organiseer.<ref name="p2022NELSON">{{cite book|last1=Nelson|first1=Brian A.|title=The silence and the scorpion : the coup against Chávez and the making of modern Venezuela|date=2009|publisher=Nation Books|location=New York|isbn=978-1568584188|pages=20–22|edition=online}}</ref> ===Nasionale Vergadering=== In 2000 is Flores as 'n adjunk in die Nasionale Vergadering verkies.<ref name=":0">{{Cite web |title=La mujer que ha amenazado a Juan Guaidó diciéndole que "de esta no se salva" |trans-title=|url=https://elcomercio.pe/mundo/venezuela/venezuela-cilia-flores-la-mujer-que-ha-amenazado-a-juan-guaido-diciendole-que-de-esta-no-se-salva-nicolas-maduro-noticia/|date=14 May 2020|website=El Comercio Perú|language=es|access-date=15 Mei 2020}}</ref> As 'n lid van die Verenigde Sosialistiese Party van Venezuela (PSUV), het Flores haar toekomstige man, Maduro, as Speaker van die Vergadering in Augustus 2006 vervang, toe hy as Minister van Buitelandse Sake aangestel is; sy was die eerste vrou wat as president van die Nasionale Vergadering gedien het (2006–2011). Op 10 Januarie 2007 het Flores Chávez in die amp beëdig na die presidensiële verkiesing van 2006.<ref name="csm">{{cite news|author1=Cawthorne, Andrew|author2=Naranjo, Mario|date=9 Desember 2012|title=Who is Nicolas Maduro, Possible Successor to Hugo Chávez?|newspaper=The Christian Science Monitor|url=https://www.csmonitor.com/World/Latest-News-Wires/2012/1209/Who-is-Nicolas-Maduro-possible-successor-to-Hugo-Chavez|access-date=10 Desember 2012}}</ref> Van 2012 tot die verkiesing van Maduro het sy as die prokureur-generaal van Venezuela gedien.<ref name=":0" /> ===Eerste Dame=== Na Maduro se oorwinning in die 2013 presidensiële verkiesing oor Henrique Capriles, het Cilia Flores Venezuela se Eerste Dame geword, 'n posisie wat sedert 2003 vakant was. As Eerste Dame het Flores in Venezuela se 2015 parlementêre verkiesings vir 'n setel in die Nasionale Vergadering gestaan as 'n kandidaat vir die Groot Patriotiese Pool.<ref>{{Cite news |date=5 August 2015|title=Cilia Flores formalizó su inscripción para las parlamentarias |trans-title= |work=El Nacional |url=http://www.el-nacional.com/politica/Cilia-Flores-formalizo-inscripcion-parlamentarias_0_677932257.html |access-date=12 Augustus 2015}}</ref> Sy het gesê sy sou haar setel gebruik om die sosiale regte van burgers en die prestasies van die Bolivariese Rewolusie te verdedig.<ref>{{Cite news |date=5 Augustus 2015|title=Cilia Flores inscribió su candidatura parlamentaria |trans-title= |work=El Universal|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/150805/cilia-flores-inscribio-su-candidatura-parlamentaria|access-date=12 Augustus 2015}}</ref> In 2017 is Flores verkies tot die Konstituerende Vergadering van Venezuela.<ref name=":0" /> Flores het na bewering familielede en lojaliste in sleutelposisies binne die staat se regstelsel geplaas om te verseker dat belangrike besluite deur haar kantoor geneem is.<ref name=":1" /> Kritici merk op dat die regbank onder haar invloed gepolitiseer geraak het en vir meer as twee dekades geen uitspraak teen die staat gelewer het nie. Zair Mundaray, 'n voormalige senior aanklaer, het verklaar dat Flores 'n "fundamentele figuur" in die land se magstruktuur en korrupsie is.<ref name=":1" /> Volgens 'n verklaring wat deur Donald Trump uitgereik is, is Flores deur die Amerikaanse weermag saam met Maduro gevange geneem tydens die Amerikaanse aanvalle in 2026 in Venezuela.<ref>{{Cite web |date=3 Januarie 2026 |title=Trump says US has "captured" Venezuelan President Maduro and his wife in "large scale strike" - latest |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yqygxe41pt |access-date=3 January 2026 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes |url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/ |website=Reuters}}</ref> In Januarie 2021 is 'n federale aanklag onthul wat Flores, Maduro en hul seun daarvan beskuldig het dat hulle met dwelmsmokkelaars saamgewerk het.<ref name=":1" /> Flores en Maduro is gevange geneem en na die VSA gebring om hierdie aanklagte in Januarie 2026 in die gesig te staar. == Kontroversies == ===Nepotisme=== Flores is van [[nepotisme]] beskuldig, met individue wat beweer het dat verskeie van haar naasbestaandes werknemers van die Nasionale Vergadering geword het terwyl sy 'n adjunk was.<ref name="ETcolombia">{{cite news|last1=Lares Martiz|first1=Valentina|title=Denuncian por nepotismo a la presidenta del Congreso venezolano, Cilia Flores |trans-title= |url=http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-4378170|access-date=12 Augustus 2015|agency=El Tiempo (Colombia)|date=15 Julie 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.talcualdigital.com/nota/visor.aspx?id=57908&tipo=AVA |title=Clan Flores fuera de la AN |trans-title= |access-date=26 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924113024/http://www.talcualdigital.com/nota/visor.aspx?id=57908&tipo=AVA|archive-date=24 September 2015|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.versionfinal.com.ve/wp/2008/05/30/es-falso-que-tenga-muchos-familiares-en-la-asamblea/ "Es falso que tenga muchos familiares en la Asamblea"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204072120/http://www.versionfinal.com.ve/wp/2008/05/30/es-falso-que-tenga-muchos-familiares-en-la-asamblea/ |date=4 Februarie 2012 }} 30 Mei 2008.</ref> Volgens ''Tal Cual'' was 16 familielede van Flores in 'n kantoor terwyl sy in die Nasionale Vergadering was.<ref name="TCD2012">{{cite news |last1=Ayala Altuve|first1=Dayimar |title=Fin al nepotismo Flores |trans-title= |url=http://www.talcualdigital.com/nota/visor.aspx?id=73068|access-date=17 Januarie 2015|agency=Tal Cual|date=7 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118162506/http://www.talcualdigital.com/nota/visor.aspx?id=73068|archive-date=18 Januarie 2015|url-status=dead}}</ref> Flores het op die verslaggewers gereageer wat die nepotisme-bewerings gedeel het en gesê dat dit deel van 'n smeerveldtog was, en hulle "huursoldate van die pen" genoem.<ref name="ETcolombia" /> Beide die opposisie en lede van die regering het die beweerde nepotisme veroordeel en dit 'n onreg genoem, met een PSUV-lid wat die bewerings na Venezuela se Ministerie van Arbeid geneem het.<ref name="ETcolombia" /> In 2012 is familielede van Flores uit hul amp verwyder<ref name="TCD2012" />, hoewel sommige 'n jaar later ander poste in die regering ontvang het.<ref name="EDnepotism">{{cite news |last1=Lozano|first1=Daniel|title=Acusan de nepotismo a Maduro |trans-title= |url=http://www.eldiariony.com/noticiasnuestros-paises/article/20131005/Acusan-de-nepotismo-a-Maduro|access-date=18 Januarie 2015|agency=El Diario La Prensa|date=5 Oktober 2013|archive-date=18 Januarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118152957/http://www.eldiariony.com/noticiasnuestros-paises/article/20131005/Acusan-de-nepotismo-a-Maduro|url-status=dead}}</ref> In 'n 2013-onderhoud met ''La Vanguardia'', het Flores die teenwoordigheid van haar familielede in die regering verdedig en gesê: "My familie het op grond van hul eie meriete ingekom... Ek is trots op hulle, en ek sal hul werk soveel keer as nodig verdedig."<ref>{{Cite web |last=Silva Franco |first=Melissa |date=11 April 2013 |title=Entrevista Cilia Flores, mujer de Nicolás Maduro |url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20130412/54372260657/cilia-flores-entrevista-mujer-nicolas-maduro.html |access-date=4 Januarie 2026 |website=La Vanguardia |language=es}}</ref><ref name=":1" /> Volgens die joernalis Maibort Petit het Flores se seun, Walter Jacob Gavidia Flores, wie se laaste salaris tot 2015 minder as $1 000 was, verskeie internasionale reise in 2015 en 2016 onderneem op privaat vlugte wat ongeveer $20 000 per reis gekos het. Gavidia Flores het die meeste van sy tyd in die Verenigde State deurgebring, hoewel hy ook geoktrooieerde vlugte na Frankryk, Duitsland, Malta en Spanje geneem het.<ref>{{Cite news |last=Petit |first=Maibort |date=11 Januarie 2017 |title=Hijo de Cilia Flores pasa largas temporadas en los Estados Unidos |trans-title= |language=es |work=Venezuela Política |url=https://www.venezuelapolitica.info/hijo-de-cilia-flores-pasa-largas/}}</ref> ===Narko-nefies-insident=== Op 10 November 2015 is twee nefies van Cilia Flores, Efraín Antonio Campos Flores en Francisco Flores de Freitas, in [[Port-au-Prince]], [[Haïti]], deur die plaaslike polisie in hegtenis geneem terwyl hulle probeer het om 'n ooreenkoms te sluit om 800 kilogram<ref>{{cite web|url=http://www.cnn.com/2015/11/11/americas/venezuela-president-family-members-arrested/|title=U.S. agents arrest members of Venezuelan President's family in Haiti|author1=Kay Guerrero |author2=Claudia Dominguez|website=[[CNN]] |date=12 November 2015}}</ref> [[kokaïen]], bestem vir [[New York|New York Stad]], te vervoer en is aan die Amerikaanse [[Drug Enforcement Administration]] (DEA) oorhandig waar hulle direk na die Verenigde State gevlieg is.<ref name="NYTcocaine">{{cite news|last1=Goodman|first1=Joshua|last2=Caldwell|first2=Alicia A.|last3=Sanchez|first3=Fabiola|title=Nephews of Venezuelan First Lady Arrested on US Drug Charges|url=https://www.nytimes.com/aponline/2015/11/11/world/americas/ap-lt-venezuela-drug-arrests.html?_r=0|access-date=12 November 2015|agency=[[The New York Times]]|date=11 November 2015}}</ref><ref name="WSJcocaine">{{cite news|last1=de Córdoba|first1=José|title=U.S. Arrests Two Relatives of Venezuelan President Nicolás Maduro on Drug-Trafficking Charges|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-says-it-arrests-two-relatives-of-venezuelan-president-nicolas-maduro-on-drug-trafficking-charges-1447276449|access-date=12 November 2015|agency=[[The Wall Street Journal]]|date=11 November 2015}}</ref><ref name="FOXcocaine">{{cite news|last1=Llorente|first1=Elizabeth|last2=Llenas|first2=Bryan|title=Relatives of Venezuelan president arrested trying to smuggle nearly 1 ton of drugs into U.S.|url=http://latino.foxnews.com/latino/news/2015/11/11/venezuelan-president-relatives-arrested-trying-to-smuggle-nearly-1-ton-drug/|access-date=12 November 2015|agency=Fox News Latino|date=11 November 2015}}</ref> Campos het op die DEA-vliegtuig verklaar dat hy die stiefseun van oudpresident Maduro was en dat hy in die Maduro-huishouding grootgeword het terwyl hy deur Flores grootgemaak is.<ref name="WSJcocaine" /><ref name="FOXcocaine" /><ref name="NYTcocaine" /> Die mans het met Venezolaanse diplomatieke paspoorte na Haïti gereis, maar het nie diplomatieke immuniteit gehad nie, volgens die voormalige hoof van DEA se internasionale operasies, Michael Vigil.<ref name="NYTcocaine" /> Die twee is voorheen tussen Oktober en November 2015 deur die DEA gemonitor en verfilm nadat hulle 'n DEA-informant gekontak het vir advies oor die handel in kokaïen en 'n kilogram kokaïen na die informant gebring het om die kwaliteit daarvan te toon.<ref name="WSJcocaine" /> Die voorval het plaasgevind in 'n tyd toe verskeie hooggeplaaste lede van die Venezolaanse regering ondersoek is vir hul betrokkenheid by dwelmsmokkelary.<ref name="WSJcocaine" /> Op 18 November 2016 is Flores se twee nefies skuldig bevind aan pogings om dwelms na die Verenigde State te verskeep sodat hulle "'n groot bedrag kontant kon bekom om hul familie te help om aan bewind te bly".<ref name="REUT18nov">{{cite news|last1=Raymond|first1=Nate|title=Venezuelan first lady's nephews convicted in U.S. drug trial|url=https://www.reuters.com/article/us-venezuela-usa-crime-idUSKBN13D2PK|access-date=19 November 2016|work=[[Reuters]]|date=19 November 2016}}</ref> ===Sanksies=== Flores is deur verskeie lande gesanksioneer en is verbied om naburige [[Colombia]] binne te gaan. Die Colombiaanse regering hou 'n lys van mense wat verbied is om Colombia binne te gaan of onderhewig is aan uitsetting; vanaf Januarie 2019 het die lys 200 mense gehad met 'n "noue verhouding en ondersteuning vir die Nicolás Maduro-regime".<ref name="MaduroHeads">{{cite news |url= https://www.eltiempo.com/politica/gobierno/colombia-prohibe-el-ingreso-al-pais-a-200-personas-cercanas-a-maduro-320994 |work= El Tiempo |language= es | access-date= 13 April 2019 | title= Maduro encabeza lista de 200 venezolanos que no pueden entrar al país |date= 30 January 2019 |trans-title= Maduro tops list of 200 Venezuelans who can not enter the country}}</ref><ref name="Colombia31Jan2019">{{cite web |url= https://www.rcnradio.com/colombia/primera-parte-de-lista-de-colaboradores-de-maduro-que-no-pueden-ingresar-colombia |publisher= RCN Radio |language = es |access-date= 13 April 2019 |title= Primera parte de lista de colaboradores de Maduro que no pueden ingresar a Colombia |date= 31 Januarie 2019 |trans-title= First part of list of Maduro collaborators who can not enter Colombia}}</ref> In reaksie op die Venezolaanse presidensiële verkiesing in Mei 2018, het [[Kanada]] 14 Venezolane, insluitend Flores, gesanksioneer,<ref name="VOACanadaSanc">{{cite news |url= https://www.voanews.com/a/canada-to-impose-sanctions-on-more-venezuelan-officials/4416647.html |work= VOA News |title= Canada to impose sanctions on more Venezuelan officials |date = 30 Mei 2018 |publisher= Reuters |access-date= 4 April 2019}}</ref> en verklaar dat die "ekonomiese, politieke en humanitêre krisis in Venezuela steeds vererger namate dit al hoe nader aan volle diktatorskap beweeg".<ref name="Canada2018Sanc">{{cite journal |url= http://gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2018/2018-06-13/html/sor-dors114-eng.html |title= Regulations amending the Special Economic Measures (Venezuela) Regulations: SOR/2018-114 |journal= Canada Gazette, Part II |volume= 152 |issue= 12 |date= 30 Mei 2018 |access-date= 4 April 2019}}</ref> Die regering het gesê die 2018 presidensiële verkiesing was "onwettig en anti-demokraties",<ref name="VOACanadaSanc" /> en het Flores, saam met 13 ander lede van die ANC en TSJ, gesanksioneer.<ref>{{cite news |url= https://www.abc.es/internacional/abci-canada-impone-sanciones-mujer-maduro-y-otros-trece-cargos-regimen-venezuela-201805301850_noticia.html |work= ABC International |language= es |date= 30 Mei 2018 |access-date= 4 April 2019 |title= Canadá impone sanciones a la mujer de Maduro y otros trece cargos del régimen de Venezuela |trans-title= Canada imposes sanctions on Maduro's wife and thirteen other charges of the Venezuelan regime |author= Trillo, Manuel}}</ref> Op 27 Maart 2018 het [[Panama]] 55 openbare amptenare<ref name="PanamaSanc">{{cite news |url= http://www.el-nacional.com/noticias/mundo/los-funcionarios-sancionados-por-panama-por-blanqueo-capitales_228903 |work= El Nacional |language= es |date= 30 Maart 2018 |title= Los 55 funcionarios sancionados por Panamá por 'blanqueo de capitales' |trans-title= |access-date= 3 April 2019 }} Also at [https://www.mef.gob.pa/wp-content/uploads/2018/07/Comunicado-002-2018.pdf Panama Economic and Finance Ministry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405215206/https://www.mef.gob.pa/wp-content/uploads/2018/07/Comunicado-002-2018.pdf |date=5 April 2019 }}</ref> en 16 besighede wat in Panama werksaam is,<ref name="PanamaCompanies">{{cite news |url= http://efectococuyo.com/politica/panama-sanciona-a-nicolas-maduro-54-funcionarios-chavistas-y-a-16-empresas-relacionadas-lista/ |work= Efecto Cocuyo |title= Panamá sanciona a Nicolás Maduro, 54 funcionarios chavistas y a 16 empresas relacionadas (Lista) |date= 29 Maart 2018 |access-date= 4 April 2019 |author1= Hermoso Fernandez |author2=Jesus Noel |trans-title= Panama sanctions Nicolás Maduro, 54 Chavista officials and 16 related business (List) |archive-url= https://web.archive.org/web/20190405215211/http://efectococuyo.com/politica/panama-sanciona-a-nicolas-maduro-54-funcionarios-chavistas-y-a-16-empresas-relacionadas-lista/ |archive-date= 5 April 2019 |url-status= dead }} Also at [https://www.mef.gob.pa/wp-content/uploads/2018/07/Comunicado-002-2018.pdf Panama Economic and Finance Ministry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405215206/https://www.mef.gob.pa/wp-content/uploads/2018/07/Comunicado-002-2018.pdf |date=5 April 2019 }}</ref> wat verband hou met die familie van Flores.<ref name="PanamaSanctions">{{cite news |url= http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2453678&CategoryId=10717 |work= Latin American Herald Tribune |date= 27 Maart 2018 |access-date= 3 April 2019 |title= Panama sanctions Venezuela, including Maduro & 1st Lady family companies |author= Camacho, Carlos |archive-date= 24 Februare 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210224235201/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2453678&CategoryId=10717 |url-status= dead }}</ref> Die gesanksioneerde besighede het lede van die Malpica-Flores-familie op hul direksies.<ref name="PanamaSanctions" /> Die maatskappye, onder leiding van verskeie lede van Flores se familie en onlangs gestig, is gesanksioneer vir beweerde geldwassery.<ref>{{Cite news|url=https://elcooperante.com/que-casualidad-las-16-empresas-sancionadas-por-panama-son-de-la-familia-de-cilita/|title=¡Qué casualidad! Empresas sancionadas por Panamá son de la familia de "Cilita" Flores {{!}} El Cooperante |trans-title= |date=31 Maart 2018|work=El Cooperante|access-date=1 April 2018|language=es-ES|archive-date=2 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402101309/https://elcooperante.com/que-casualidad-las-16-empresas-sancionadas-por-panama-son-de-la-familia-de-cilita/|url-status=dead}}</ref> Die Amerikaanse Tesourie-departement het in September 2018 'n privaat straler gekonfiskeer en sanksies op Maduro se binnekring ingestel.<ref>{{cite news |url= https://www.bbc.com/news/world-latin-america-45644074 |work= BBC |date= 25 September 2018 |access-date= 2 April 2019 |title= US imposes sanctions on Venezuela's First Lady Cilia Flores}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.el-nacional.com/noticias/gobierno/impuso-nuevas-sanciones-contra-funcionarios-del-gobierno-maduro_253136 |work= El Nacional |language= es |title= EE UU impuso nuevas sanciones contra funcionarios del gobierno de Maduro |trans-title= |date= 25 September 2018 |access-date= 2 April 2019}}</ref> Flores en top-amptenare van die Maduro-administrasie is gesanksioneer.<ref name="Treas25Sept2018">{{cite press release |url= https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm495 |publisher= U.S. Department of the Treasury |date= 25 September 2018 |access-date= 2 April 2019 |title= Treasury targets Venezuelan President Maduro's inner circle and proceeds of corruption in the United States}}</ref> Maduro het op sy vrou se sanksies gereageer en gesê: "Jy moenie met Cilia mors nie. Jy moenie met familie mors nie. Moenie lafaards wees nie! Haar enigste misdaad [is] om my vrou te wees."<ref>{{cite web |url= https://www.insightcrime.org/news/analysis/us-sanctions-venezuela-first-lady-solidify-countrys-mafia-state-status/ |publisher= InsightCrime |title= US Sanctions on Venezuela First Lady solidify country's Mafia State status |date= 27 September 2018 |access-date= 4 April 2019}}</ref> Die Verenigde State het gesê die sanksies was 'n reaksie op die "plundering" van Venezuela se hulpbronne.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/us-sanctions-target-venezuelas-first-lady-and-presidents-inner-circle/2018/09/25/e5994c9d-11ff-4060-8f38-349ef14e2f27_story.html|title=U.S. sanctions target Venezuela's first lady and president's inner circle|newspaper=[[The Washington Post]]|language=en|access-date=27 September 2018}}</ref> ===Welvaart=== Ondersoekverslae het die Flores-familie gekoppel aan enorme, onverklaarbare welvaart, insluitend die effektiewe verkryging van 'n hele straat vol luukse huise in [[Caracas]].<ref name=":1" /> == Arrestasie en regsprosedures == Beide Nicolás Maduro en Cilia Flores is op 3 Januarie 2026 deur die Verenigde State gevange geneem. Die paartjie is na [[New York]] geneem om verhoor te word.<ref>{{Cite web |last1=Garcia Cano|first1=Regina|last2=Toropin |first2=Konstantin|last3=Tucker|first3=Eric |title=Maduro arrives in US after stunning capture in operation that Trump says will let US 'run' Venezuela |url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/maduro-arrives-us-after-stunning-capture-operation-trump-128884235 |access-date=4 Januarie 2026 |website=ABC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Januarie 2026 |title=Maduro and his wife arrive in New York to face narco-terrorism charges - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/venezuela-nicolas-maduro-cilia-flores-new-york-narco-terrorism/ |access-date=4 Januarie 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref> Op 5 Januarie 2026 sou Flores en haar man albei voor die hof verskyn, met elkeen wat onskuldig pleit op talle dwelmsmokkelary-aanklagte.<ref name="arraignmentandsomeoutcomes"/> Volgens haar prokureur, Mark Donnelly, het sy "beduidende beserings tydens haar ontvoering" opgedoen, insluitend 'n fraktuur en swaar ribkneusplekke. Flores het 'n verband op haar voorkop gedra tydens die verhoor.<ref>{{Cite web |last=Najjar |first=Farah |last2=Quillen |first2=Stephen |title=Maduro says ‘I’m still president’ as he pleads not guilty in US court |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/1/5/live-venezuelas-maduro-to-appear-in-court-trump-threatens-more-strikes |access-date=5 Januarie 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Tydens die verhoor het die Amerikaanse distriksregter Alvin Hellerstein gelas dat Maduro aangehou moet bly tot ten minste 'n verhoor op 17 Maart.<ref name="arraignmentandsomeoutcomes">{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2026/01/05/us-venezuela-strikes-nicolas-maduro-live-updates/88022326007/|title='Not guilty' plea for deposed Venezuelan leader Maduro: live updates|first1=Thao|last1=Nguyen|first2=Christopher|last2=Cann|first3=Bart|last3=Jansen|first4=Kathryn|last4=Palmer|publisher=USA Today|date=5 Januarie 2026|accessdate=5 Januarie 2026}}</ref> == Persoonlike lewe == Haar eerste huwelik was met Walter Ramón Gavidia.<ref name=":0" /> Sy is toe getroud met president Nicolás Maduro, wat sy in Augustus 2006 as president van die Nasionale Vergadering vervang het toe hy bedank het om Minister van Buitelandse Sake te word.<ref name="csm" /> Die twee was in 'n romantiese verhouding sedert die 1990's toe Flores Hugo Chávez se prokureur was na die Venezolaanse staatsgreeppogings in 1992.<ref name="APnephews">{{cite news|last1=Dreier|first1=Hannah|date=12 November 2015|title=US COURT: NEPHEWS OF VENEZUELA FIRST LADY HELD WITHOUT BAIL|work=Associated Press News|url=https://apnews.com/9278d1676305432d8c1c324a55002612|access-date=14 November 2015}}</ref> en is in Julie 2013 getroud, maande nadat Maduro president geword het.<ref>{{cite news|last1=Guererro|first1=Kay|last2=Dominguez|first2=Claudia|last3=Shoichet|first3=Catherine E.|date=12 November 2015|title=Venezuelan President Nicolas Maduro's family members indicted in U.S. court|agency=[[CNN]]|url=http://www.cnn.com/2015/11/11/americas/venezuela-president-family-members-arrested/|access-date=14 November 2015}}</ref><ref>{{cite news |last=Núñez |first=Patricia |title=Así es Cilia Flores, la mujer de Nicolás Maduro: sus tres hijos, su trayectoria política y su relación con el presidente |url=https://www.vozpopuli.com/dolcevita/asi-es-cilia-flores-la-mujer-de-nicolas-maduro-sus-tres-hijos-su-trayectoria-politica-y-su-relacion-con-el-presidente.html |access-date=5 Januarie 2026 |work=Vozpópuli |date=5 Januarie 2026 |language=es}}</ref> Haar man, Maduro, het een seun, Nicolás Maduro Guerra, wat hy in senior regeringsposte aangestel het: Hoof van die presidentskap se Spesiale Inspekteursliggaam, hoof van die Nasionale Filmskool, en 'n setel in die 2017 Konstituerende Nasionale Vergadering,<ref name="FOXson">{{cite news|date=19 Maart 2015|title=Venezuelan president's son, Nicolas Maduro Jr., showered in dollar bills as economy collapses|agency=Fox News Latino|url=http://latino.foxnews.com/latino/politics/2015/03/19/venezuelan-president-son-nicolas-maduro-jr-showered-in-dollar-bills-as-economy/|access-date=20 Maart 2015}}</ref> terwyl Flores 'n aangenome seun het, Efraín Antonio Campo Flores, wat haar neef is (haar oorlede suster se seun).<ref name=APnephews/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Flores, Celia}} [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] ttqnnl294j3xwx14en5m4dcgabjgy58 0 457328 2892408 2868382 2026-04-10T18:51:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892408 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Christopher Nkunku | image = [[Lêer:2022-07-30 Fußball, Männer, DFL-Supercup, RB Leipzig - FC Bayern München 1DX 3321 by Stepro (cropped).jpg|240px]] | caption = Nkunku in 2022 | full_name = Christopher Alan Nkunku | birth_date = {{birth date and age|1997|11|14|df=y}} | birth_place = Lagny-sur-Marne, [[Seine-et-Marne]], [[Frankryk]] | height = 1,77 m<ref>{{cite web |title=Christopher Nkunku |url=https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/christopher-nkunku/biography |website=AC Milan |access-date=22 December 2025 }}</ref> | position = Voorspeler, aanvallende middelvelder | currentclub = [[AC Milan]] | clubnumber = 18 | youthyears1 = 2003–2009 | youthclubs1 = AS Marolles | youthyears2 = 2009–2010 | youthclubs2 = [[RCP Fontainebleau|Fontainebleau]] | youthyears3 = 2010–2015 | youthclubs3 = [[Paris Saint-Germain]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[:en:Paris Saint-Germain Youth Academy|Paris Saint-Germain B]] | caps1 = 27 | goals1 = 5 | years2 = 2015–2019 | clubs2 = [[Paris Saint-Germain]] | caps2 = 55 | goals2 = 8 | years3 = 2019–2023 | clubs3 = [[RB Leipzig]] | caps3 = 119 | goals3 = 47 | years4 = 2023–2025 | clubs4 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps4 = 38 | goals4 = 6 | years5 = 2025– | clubs5 = [[AC Milan]] | caps5 = 14 | goals5 = 4 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = [[:en:France national under-16 football team|Frankryk o/16]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[:en:France national under-19 football team|Frankryk o/19]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2017 | nationalteam3 = [[:en:France national under-20 football team|Frankryk o/20]] | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018 | nationalteam4 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2022– | nationalteam5 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps5 = 18 | nationalgoals5 = 2 | club-update = 15 January 2026 | nationalteam-update = 16 November 2025 }} '''Christopher Alan Nkunku''' (gebore [[14 November]] [[1997]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller of aanvallende middelvelder speel vir die [[Serie A]]-klub [[AC Milan]] en die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]].<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/nkunku-psg-fringe-player-flourishing-at-rb-leipzig-under-julian-nagelsmann-8372 |title=Christopher Nkunku: Former PSG fringe player flourishing under Julian Nagelsmann at RB Leipzig |website=Bundesliga.com |access-date=14 April 2022 |archive-date=18 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218085950/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/nkunku-psg-fringe-player-flourishing-at-rb-leipzig-under-julian-nagelsmann-8372 |url-status=live }}</ref> Nkunku is ’n produk van die [[Paris Saint-Germain]]-jeugakademie en het sy professionele debuut vir die klub in Desember 2015 gemaak. Hy het 78 wedstryde vir hulle gespeel en drie keer die [[Ligue 1]]-titel gewen, twee keer die Coupe de France en twee keer die Coupe de la Ligue. In Julie 2019 het hy na die Duitse klub [[RB Leipzig]] verhuis, waar hy oor vier seisoene 70 doele in 172 wedstryde aangeteken het en twee keer die [[DFB-Pokal]] gewen het. Hy is aangewys as [[Bundesliga]] Speler van die Seisoen in 2021/22 en was die liga se topskieter die volgende seisoen. Nkunku is in 2023 deur [[Chelsea FC|Chelsea]] vir £52 miljoen gekoop. Ná twee jaar by Chelsea het hy in 2025 by AC Milan aangesluit. Nkunku het Frankryk op verskeie jeugvlak-internasionale vlakke verteenwoordig voordat hy in Maart 2022 sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nkunku, Christopher}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] m4le7qlxc3u3y6xunejuvz85r9ov8nk 0 457352 2892474 2868835 2026-04-10T19:19:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892474 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fashion Sakala | full_name = Junior Fashion Sakala<ref>{{cite web|title=FIFA U-20 World Cup Korea Republic 2017: List of Players|url=http://www.fifadata.com/document/FWYC/2017/pdf/FWYC_2017_SquadLists.pdf|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174344/https://www.fifadata.com/document/FWYC/2017/pdf/FWYC_2017_SquadLists.pdf|archive-date=25 December 2018|url-status=dead}}</ref> | image = [[Lêer:Fashion Sakala 2017.jpg|240px]] | caption = Sakala in 2017 | birth_date = {{Birth date and age|1997|03|14|df=y}} | birth_place = [[Chipata]], [[Zambië]] | height = 1,78 m | position = Aanvaller | currentclub = [[Al-Fayha Club|Al-Fayha]] | clubnumber = 10 | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[Nchanga Rangers FC|Nchanga Rangers]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 2016–2017 | clubs2 = [[Zanaco FC|Zanaco]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 2017–2018 | clubs3 = [[:en:FC Spartak-2 Moscow|Spartak-2 Moskou]] | caps3 = 35 | goals3 = 10 | years4 = 2017–2018 | clubs4 = [[Spartak Moskou]] | caps4 = 0 | goals4 = 0 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[KV Oostende|KV Oostende]] | caps5 = 80 | goals5 = 24 | years6 = 2021–2023 | clubs6 = [[Glasgow Rangers|Rangers]] | caps6 = 59 <!-- LEAGUE STATS ONLY --> | goals6 = 21 <!-- LEAGUE STATS ONLY --> | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al-Fayha Club|Al-Fayha]] | caps7 = 68 | goals7 = 29 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = [[:en:Zambia national under-20 football team|Zambië o/20]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[:en:Zambia national under-23 football team|Zambië o/23]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017– | nationalteam3 = [[Zambiese nasionale sokkerspan|Zambië]] | nationalcaps3 = 39 | nationalgoals3 = 11 | club-update = 7 November 2025 | nationalteam-update = 26 Desember 2025 }} '''Junior Fashion Sakala''' (gebore [[14 Maart]] [[1997]]) is 'n [[Zambië|Zambiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvaller speel vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al-Fayha Club|Al-Fayha]] en die Zambiese nasionale span. Sakala het vir Zambiese klubs Nchanga Rangers en Zanaco gespeel, en het in 2016 die Zambia Super League met Zanaco gewen. Hy het in Februarie 2017 by [[Spartak Moskou]] aangesluit, maar het geen eerste span-wedstryde vir die klub gespeel nie, en in plaas daarvan vir Spartak-2 Moskou in die tweede liga van Rusland opgedraf. In Julie 2018 het hy by die Belgiese klub KV Oostende aangesluit, waar hy oor drie seisoene 31 doele in 102 wedstryde aangeteken het. Hy het in 2021 op 'n gratis oordrag by [[Glasgow Rangers|Rangers]] aangesluit, waar hy die Skotse Beker gewen het en 24 doele in 91 wedstryde aangeteken het. Op 8 Augustus 2023 het Sakala by die Saudi Pro League-klub Al-Fayha aangesluit op 'n tweejaar-kontrak.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66434625 |title=Fashion Sakala: Zambia forward joins Al-Fayha after exiting Rangers 'with heavy heart' |website=BBC Sport |date=8 August 2023 |access-date=9 August 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=الزامبي فاشون سكالا جونيور فيحاوي حتى 2025 |url=https://www.alfiha.com/blog/78 |website=alfiha.com |date=8 August 2023 |access-date=9 August 2023 |archive-date=6 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206055903/https://www.alfiha.com/blog/78 |url-status=dead |language=ar }}</ref> Sakala was lid van die Zambiese onder-20-span wat die 2017 Afrika Onder-20 Beker van Nasies gewen het. Hy het sy senior internasionale debuut in September 2017 gemaak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sakala, Fashion}} [[Kategorie:Zambiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 69fzmxlg7zxbmo0767iv4nr8clmxhgn 0 457741 2892559 2872988 2026-04-10T20:33:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892559 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ibrahima Konaté | image = [[Lêer:Ibrahima Konaté in 2021.jpg|240px]] | caption = Konaté playing for [[Liverpool F.C.|Liverpool]] in 2021 | full_name = Ibrahima Konaté | birth_date = {{birth date and age|1999|5|25|df=y}} | birth_place = [[Parys]], [[Frankryk]] | height = 1,94 m<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/players/204716/Ibrahima-Konate/overview |title=Ibrahima Konaté: Overview |publisher=Premier League |access-date=9 July 2025 |archive-date=9 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709091613/https://www.premierleague.com/en/players/204716/Ibrahima-Konate/overview |url-status=live }}</ref> | position = Senteragter<ref>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe416097/ibrahima-konate/ |title=Ibrahima Konaté: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=7 September 2021}}</ref> | currentclub = [[Liverpool FC|Liverpool]] | clubnumber = 5 | youthyears1 = 2009–2014 | youthclubs1 = [[Paris FC]] | youthyears2 = 2014–2017 | youthclubs2 = [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[:en:FC Sochaux-Montbéliard II|Sochaux II]] | caps1 = 9 | goals1 = 1 | years2 = 2017 | clubs2 = [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]] | caps2 = 12 | goals2 = 1 | years3 = 2017–2021 | clubs3 = [[RB Leipzig]] | caps3 = 66 | goals3 = 2 | years4 = 2021– | clubs4 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps4 = 105 | goals4 = 2 | nationalyears1 = 2014–2015 | nationalteam1 = [[:en:France national under-16 football team|Frankryk o/16]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2015–2016 | nationalteam2 = [[:en:France national under-17 football team|Frankryk o/17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = [[:en:France national under-19 football team|Frankryk o/19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018 | nationalteam4 = [[:en:France national under-20 football team|Frankryk o/20]] | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2019–2021 | nationalteam5 = [[:en:France national under-21 football team|Frankryk o/21]] | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2022– | nationalteam6 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps6 = 26 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 22:01 , 31 Januarie 2026 (UTC) | nationalteam-update = 21:39, 16 November 2025 (UTC) }} '''Ibrahima Konaté''' (gebore [[25 Mei]] [[1999]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] van [[Mali|Maliese]] afkoms wat as senteragter speel vir die Engelse [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Liverpool FC|Liverpool]] en die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]].<ref name=":1">{{cite web|url= https://www.theguardian.com/football/2022/may/26/ibrahima-konate-liverpool-final-champions-league-final-paris|title=Ibrahima Konaté: 'The final in Paris, my home. I couldn't have dreamed it'|date=26 May 2022|work=The Guardian|access-date=26 May 2022}}</ref> Konaté het sy professionele loopbaan by Sochaux begin en het in 2017 na [[RB Leipzig]] geskuif. Ná vier jaar by die klub het Liverpool hom in 2021 vir ’n bedrag van £36 miljoen gekontrakteer. In sy eerste seisoen het hy die [[EFL Cup]] en die [[FA Cup]] gewen, en later ook die Premier League-titel met die klub in die 2024/25-seisoen. Nadat hy Frankryk op verskeie jeugvlakke verteenwoordig het, het Konaté in 2022 sy senior debuut vir die nasionale span gemaak en was hy deel van die span wat die eindstryd van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] gehaal het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Konaté, Ibrahima}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] dgjh98y3a9a9ck5uw8gw0gg8u5o6exw 0 457935 2892342 2876365 2026-04-10T16:51:10Z Jcb 223 2892342 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = GeraniumPalustre2.JPG |image_caption = ''Geranium palustre'' |display_parents = 3 |taxon = Geraniales |authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] ''ex'' [[Friedrich von Berchtold|Bercht.]] & [[Jan Svatopluk Presl|J.Presl]] |subdivision_ranks = Families |subdivision = * [[Geraniaceae]] * [[Francoaceae]] }} Die Malva-agtiges (orde Geraniales) omvat 'n groot verskeidenheid kruide, struike, bome en klimplante; die meeste is egter kruidagtig. Die [[Orde (biologie)|orde]] sluit twintig plantfamilies met ongeveer 143 genera en 4000 spesies in. Die groeivorms varieer van klein eenjarige plante tot bome, maar die meeste van hulle is kruidagtig. == Vlasfamilie (''Linaceae'') == Die ongeveer 450 spesies van hierdie familie is almal kruid- of struikagtig, en die meeste van hulle is van die trope afkomstig. Die genus Linum is uit ʼn ekonomiese oogpunt gesien die belangrikste. Veselvlas (''Linum usitatissimum'') is reeds 5 000 jaar gelede in [[Mesopotamië]] verbou. Van die lande rondom die [[Middellandse See]] het die gewas na ander dele van Europa versprei. Deur die stingels in water te lê, kom die basvesels vry, waaruit daar dan na bewerking linne gespin word. Uit die sade van die vlasplant word [[lynsaadolie]], wat onder meer vir die vervaardiging van [[olieverf]] gebruik word, gepars. Die residu (oorblyfsels) word saamgepers en in die vorm van lynkoeke as [[Vervoer|veevoer]] gebruik. Sommige vlassoorte, soos ''Linum grandiflorum'', word as sierplante gekweek. == Suringfamilie (''Oxalidaceae'') == Die meeste lede van hierdie familie, wat met sy meer as 900 spesies die grootste van die orde is, is kruidagtig, maar 'n paar houtagtige soorte kom ook voor. Die grootste genus is Oxalis (surings), waarvan die meeste soorte in [[Suid-Afrika]] en [[Suid-Amerika]] voorkom. Die naam suring kom van die suur smaak van die blare en die stingels, wat soms geëet word. Ook die bolle van ʼn paar suringsoorte word veral in Noordwes-Kaapland as voedsel uitgehaal. Die blare van baie soorte vertoon slaapbewegings deurdat die blare slap hang in die aand. 'n Paar waterliewende suringsoorte is bekend: ''[[Oxalis disticha]]'' groei byvoorbeeld in die winterreënvalstreek in waterpoele wat in die somer opdroog. Verreweg die meeste ''Oxalis''-spesies in Suid-Afrika groei in die suidwestelike [[Kaapprovinsie]]. Die drieledige blaar van Oxalis is steeds die wapen van die [[Ierse Republiek]]. Twee ''Averrhoa''-spesies, ''Averrhoa bilimbi'' en ''Averrhoa carambola'', word in baie tropiese wêrelddele aangeplant vanweë hul eetbare vrugte. Die genus is vernoem na ʼn Arabiese geneesheer-filosoof, Averroës. == Malvafamilie (''Geraniaceae'') == Die familie, met sy ongeveer 800 spesies, is een van die bekendstes van die orde vanweë sy tuinboukundige belangrikheid. Kenmerkend vir die familie is die vruggies wat soos voëlbekkies lyk (Geranos ="kraanvoël"). Hulle bestaan uit vyf vergroeide vrugblare wat oopspring as die saadjies ryp is, en dan dikwels die saad uitskiet. Die meeste lede van die familie het verder tipiese handvormig- of veervormig beaarde, gelobde of verdeelde blare, wat dikwels met kliere oortrek is. Die genus [[Geranium]] is kenmerkend vir die gematigde wêrelddele, en 18 spesies daarvan kom in Suid-Afrika voer. Die bekendste is die bergtee (''[[Geranium incanum]]''), wat langs baie Suid-Kaapse paaie gesien kan word. Die grootste verskil ten opsigte van die genus ''Pelargonium'' is dat die kroonblare van Geranium-spesies almal ewe groot is, terwyl dit by ''Pelargonium'' nie die geval is nie. ''Pelargonium'' is die bekendste genus van die familie en is tipies Suid-Afrikaans. Talle Pelargoniumkruisings word vandag wereldwyd gekweek en in tuine geplant. In Suid-Afrika staan hulle bekend as malvas, of soms verkeerdelik as geraniums. Die Boesmanskerse (genus ''Sarcocaulon'') van die droë Wes-Kaaplandse gebiede behoort ook tot die ''Geraniaceae''. Hulle het hul algemene naam te danke aan hul dik harpuisagtige stamme, wat hoogs ontvlambaar is. == Ander families == Slegs een verteenwoordiger, die sogenaamde [[motvrugboom]] (''Acridocarpus natalitius''), word in [[Suider-Afrika]] aangetref, en wei in die woude langs die kus van [[Mosambiek]] en [[KwaZulu-Natal]]. Die ''[[Zygophyllaceae]]'' is kenmerkend vir die droër wêrelddele, insluitende Suider-Afrika, en is meestal houtagtige meerjarige plante. Die berugte dubbeltjie (genus Tribulus), 'n onkruid in [[Suid-Afrika]], behoort onder meer tot die familie. Die plant kry sy Latynse naam van 'n ou viervurkige Romeinse oorlogsinstrument wat gebruik is om perde mee kruppel te maak. Die familie Balanitaceae het net een genus (''[[Balanites]]''), met 25 spesies wat in tropiese [[Afrika]] en [[Asië]] voorkom. Drie daarvan groei in Suider-Afrika, waarvan een, ''[[Balanites maughamii]]'', 'n olie soortgelyk aan olyfolie lewer. Die balsemfamilie (''Balsaminaceae'') word gekenmerk deur twee genera met meer as 450 spesies van sagte, dikwels deurskynende, kruidagtige plante. Die familie was oorspronklik inheems in Afrika en Asië, maar het ook in die gematigde dele van [[Europa]] gevestig geraak. Die bekendste genus is ''Impatiens'', met ongeveer 420 spesies, waarvan 'n paar as potplante gekweek word. Tydens hul ontwikkeling draai die blomme in 'n halfsirkel, sodat hulle eintlik onderstebo aan die stingel vassit. Die vyf meeldrade is vergroei tot 'n kappie wat oor die vrugbeginsel le. Die vrug is 'n vlesige doosvrug wat uitdroog totdat dit oopbars en die saadjies uitskiet. Voorbeelde van die genus is die potplant ''Impatiens sultani'', ''Impatiens duthieae'', wat 'n algemene komponent van die kruidstratum van Suid-Afrikaanse bergwoude is, en ''Impatiens balsamina'', wat in lande soos [[Indië]] en [[Nepal]] as naelkleursel gebruik word. Die familie Tropaeolaceae bestaan hoofsaaklik uit kruidagtige klimplante. Die meeste van hulle het groot, skildvormige blare en blomme waarvan drie kelkblare met mekaar vergroei is tot 'n spoor. Die bekende, maklik groeiende kappertjie (''Tropaeolus majus''), wat baie in tuine geplant word, is ʼn voorbeeld van 'n lid van die familie. Nog elf families word onder die ''Geraniales'' geklassifiseer, maar hulle het geen verteenwoordigers in Suider-Afrika nie, en hulle is ook nie om ander redes belangrik nie. Die meeste van hulle is klein families. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 24 {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Geraniales| ]] p2c4wg1nljyzce7i3zf1gi598iq1oeo 0 457962 2892632 2876599 2026-04-11T11:58:45Z Makenzis 94013 * {{flagicon|LTU}} [[Nerijus Mačiulis (1983)|Nerijus Mačiulis]] (2026 – )<ref>[https://fkzalgiris.lt/permainos-zalgirio-trenerio-poste/ Permainos „Žalgirio“ trenerio poste]</ref> 2892632 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | | beeld = | klubnaam = FK Žalgiris | vollenaam = Futbolo klubas Žalgiris | stigting = [[16 Mei]] [[1947]] | stadion = [[FK Žalgiris Stadion]], <br/>[[Vilnius]] | kapasiteit = 5&nbsp;067 | voorsitter = Mindaugas Kasperūnas | afrigter = [[Nerijus Mačiulis (1983)|Nerijus Mačiulis]]<ref>[https://fkzalgiris.lt/permainos-zalgirio-trenerio-poste/ Permainos „Žalgirio“ trenerio poste]</ref> | liga = [[TOPLYGA]] | seisoen = 2025 | posisie = 3. posisie }} '''FK Žalgiris''' (''Futbolo klubas Žalgiris'') is 'n professionele sokkerklub in [[Vilnius]] wat op [[16 Mei]] [[1947]]. Die span se tuisveld is die [[FK Žalgiris Stadion]] (kapasiteit: 5&nbsp;067 sitplekke). Žalgiris is al 11 keer as die [[A lyga]] gekroon. == Erelys == * '''Kampioen (11)''' : 1991, 1991/92, 1998/99, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024 : (naaswenner (13): 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1996/97, 1997/98, 1999, 2000, 2011, 2012, 2017, 2018, 2019, 2023 * '''LFF taurė (13)''' : 1991, 1992/93, 1993/94, 1996/97, 2003, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016, 2018, 2021, 2022 : (naaswenner (6): 1990, 1992, 1995, 2000, 2001, 2017 * '''Supertaurė (9)''' : 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023, 2025 == Beroemde sokkerspelers en afrigters == === Spelers === * [[Ovidijus Verbickas]] * {{vlagikoon|NL}} [[Donovan Slijngard]] === Afrigters === * [[Aurelijus Skarbalius]] (2017 – 2018) * [[Valdas Urbonas]] (2018 – 2019)<ref>http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625104000/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7325_zalgirio_komandos_vairas_patyrusiam_specialistui.html |date=2018-06-25 }}</ref> * [[Marek Zub]] (2019) <ref>http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214002833/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7563.html |date=2019-02-14 }}</ref><ref>http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7710.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716100823/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7710.html |date=2019-07-16 }}</ref> * [[João Luís Martins]] (2019)<ref>http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716101200/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7711.html |date=2019-07-16 }}</ref><ref>https://alyga.lt/naujiena/zalgiris-atsisveikino-su-laikinuoju-strategu/6392</ref> * Aliaksei Baga (2020)<ref>http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215072851/http://www.fkzalgiris.lt/naujienos/n7815.html |date=2020-02-15 }}</ref> * [[Vladimir Čeburin]] (2021– 2025)<ref>https://lff.lt/news/11728/zalgiri-teniruos-v-ceburinas/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112154123/https://lff.lt/news/11728/zalgiri-teniruos-v-ceburinas/ |date=2021-01-12 }}</ref><ref>[https://fkzalgiris.lt/ceburinas-atsisveikina/ V. Čeburinas palieka „Žalgirį“]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/526242/vladimiras-ceburinas-atsisveikino-su-zalgiriu Vladimiras Čeburinas atsisveikino su „Žalgiriu“]</ref> * [[Rolandas Džiaukštas]] (2 September 2025 –)<ref>[https://fkzalgiris.lt/naujasis-komandos-treneris-r-dziaukstas/ Naujasis komandos treneris – R. Džiaukštas]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/526330/oficialu-paskirtas-naujasis-zalgirio-strategas futbolas.lt naujienos: Oficialu: paskirtas naujasis „Žalgirio“ strategas]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ajax Amsterdam}} * [http://www.fkzalgiris.lt/ Amptelike webtuiste] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-zalgiris-vilnius/15837/ Globalsportsarchi] {{Normdata}} [[Kategorie:Vilnius]] ctnqe5vhwagupfj3wtd0e694khzv38u 0 458035 2892516 2881094 2026-04-10T19:36:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892516 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Gonçalo Paciência | image = [[Lêer:2022128173714 2022-05-08 Fussball Eintracht Frankfurt vs Borussia Mönchengladbach - Sven - 1D X MK II - 0709 - AK8I7444 (Gonçalo Paciência cropped).jpg|240px]] | caption = Paciência in 2022 | full_name = Gonçalo Mendes Paciência<ref name=Bio>{{cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/goncalo-paciencia/fc-porto/1574-0-19617|title=Gonçalo Paciência|publisher=Mais Futebol|language=pt|access-date=2 September 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1994|8|1|df=y}} | birth_place = [[Porto]], [[Portugal]] | height = 1,84 m | position = Sentervoorspeler | currentclub = [[C.D. Santa Clara|Santa Clara]] | clubnumber = 39 | youthyears1 = 2002–2013 | youthclubs1 = [[:en:FC Porto (youth)|Porto]] | youthyears2 = 2009–2010 | youthclubs2 = → [[Padroense F.C.|Padroense]] (leen) | years1 = 2013–2015 | clubs1 = [[FC Porto B|Porto B]] | caps1 = 35 | goals1 = 14 | years2 = 2015–2018 | clubs2 = [[FC Porto|Porto]] | caps2 = 10 | goals2 = 0 | years3 = 2015–2016 | clubs3 = → [[Académica de Coimbra|Académica]] (leen) | caps3 = 27 | goals3 = 3 | years4 = 2016 | clubs4 = → [[Olympiacos FC|Olympiacos]] (leen) | caps4 = 1 | goals4 = 0 | years5 = 2017 | clubs5 = → [[Rio Ave FC|Rio Ave]] (leen) | caps5 = 15 | goals5 = 1 | years6 = 2017–2018 | clubs6 = → [[Vitória FC|Vitória Setúbal]] (leen) | caps6 = 18 | goals6 = 5 | years7 = 2018–2022 | clubs7 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps7 = 52 | goals7 = 13 | years8 = 2020–2021 | clubs8 = → [[FC Schalke 04|Schalke 04]] (leen) | caps8 = 15 | goals8 = 1 | years9 = 2022–2024 | clubs9 = [[RC Celta de Vigo|Celta]] | caps9 = 25 | goals9 = 2 | years10 = 2023–2024 | clubs10 = → [[VfL Bochum]] (leen) | caps10 = 19 | goals10 = 3 | years11 = 2024–2025 | clubs11 = [[Sanfrecce Hiroshima]] | caps11 = 8 | goals11 = 2 | years12 = 2025 | clubs12 = [[Sport Club do Recife|Sport Recife]] | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2026– | clubs13 = [[CD Santa Clara|Santa Clara]] | caps13 = 3 | goals13 = 1 | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = 2009–2010 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-16 football team|Portugal o/16]] | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2010–2011 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2011–2012 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-18 football team|Portugal o/18]] | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2013 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-19 football team|Portugal o/19]] | nationalcaps4 = 9 | nationalgoals4 = 7 | nationalyears5 = 2013 | nationalteam5 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps5 = 2 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2014–2017 | nationalteam6 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps6 = 17 | nationalgoals6 = 6 | nationalyears7 = 2016 | nationalteam7 = [[:en:Portugal Olympic football team|Portugal se Olimpiese span]] | nationalcaps7 = 4 | nationalgoals7 = 3 | nationalyears8 = 2017–2019 | nationalteam8 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps8 = 2 | nationalgoals8 = 1 | club-update = 13 Februarie 2026 | nationalteam-update = }} '''Gonçalo Mendes Paciência''' (gebore [[1 Augustus]] [[1994]]) is ’n [[Portugal|Portugese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentervoorspeler vir Santa Clara in die [[Primeira Liga]] speel. Hy is in [[FC Porto]] se jeugakademie ontwikkel en het hoofsaaklik vir die reserwespan gespeel, met slegs 16 mededingende verskynings vir die eerste span. Tydens sy tyd by Porto is hy verskeie kere uitgeleen, onder meer aan [[Académica de Coimbra|Académica]], [[Olympiacos FC|Olympiacos]], Rio Ave en Vitória de Setúbal. Sy tyd by Olympiacos is onderbreek deur hartprobleme. In 2018 het hy ’n vierjaar-kontrak met die Duitse klub [[Eintracht Frankfurt]] geteken. Hy het daar ’n paar sterk seisoene gehad, onder andere sewe ligadoele in 2019–20, en het ook bygedra tot die klub se pad na die [[UEFA Europa League|Europaliga]]-eindstryd in 2022. Tussenin is hy uitgeleen aan Schalke 04. Later het hy vir [[Celta de Vigo]] in Spanje gespeel, gevolg deur ’n leningstydperk by [[VfL Bochum]]. In 2024 het hy na Japan verhuis om vir [[Sanfrecce Hiroshima]] te speel, waar hy op sy debuut in beide die J1-liga en die AFC Champions League Two aangeteken het. In 2025 het hy kortliks vir Sport Recife in Brasilië gespeel. In Januarie 2026 het Paciência ná sewe jaar oorsee teruggekeer na Portugal en by [[Asore|Asoriese]] klub Santa Clara aangesluit. Op internasionale vlak het hy Portugal op jeugvlak verteenwoordig en was deel van Portugal se span by die [[Olimpiese Somerspele 2016|2016 Olimpiese Somerspele]] in Rio de Janeiro, waar hy drie doele in die groepfase aangeteken het.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/Notícias/Notícia/news/8190/contextid/174|title=Vitória na estreia|publisher=|language=pt|date=4 August 2016|access-date=12 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/Notícias/Notícia/news/8222/contextid/174|title=Portugal vence e garante quartos de final|publisher=Portugese Sokkerfederasie|language=pt|date=7 August 2016|access-date=12 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/Notícias/Notícia/news/8235/contextid/174|title=Portugal assegura primeiro lugar|publisher=Portugese Sokkerfederasie|language=pt|date=10 August 2016|access-date=12 August 2016}}</ref> Hy het in 2017 sy eerste wedstryd vir die Portugese senior nasionale span gespeel en sy enigste doel in 2019 teen Litaue aangeteken.<ref>{{cite news|url=https://www.dn.pt/desporto/em-direto/interior/portugal-estados-unidos-8917050.html|title=Golo com sabor a frango valeu empate à seleção nacional|newspaper=Diário de Notícias|language=pt|date=14 November 2017|access-date=15 November 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dn.pt/desportos/portugal-lituania-paciencia-ao-lado-de-ronaldo-e-outras-surpresas-11514311.html|title=Bernardo a jogar, Ronaldo a marcar. Goleada com vista para o apuramento|newspaper=Diário de Notícias|first=Nuno|last=Fernandes|language=pt|date=14 November 2019|access-date=14 November 2019}}</ref> Gonçalo Paciência se pa, Domingos Paciência, is ’n voormalige sokkerspeler en later sokkermanager.<ref>{{cite web|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/goncalo-paciencia-o-goleador-com-pes-de-maestro|title=Gonçalo Paciência: o goleador com pés de maestro|publisher=Mais Futebol|first=João Tiago|last=Figueiredo|language=pt|date=6 October 2011|access-date=10 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921170750/http://www.maisfutebol.iol.pt/goncalo-paciencia-o-goleador-com-pes-de-maestro|archive-date=21 September 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://rr.sapo.pt/bolabranca_detalhe.aspx?fid=46&did=176566|title=Gonçalo Paciência é muito diferente do pai|publisher=Rádio Renascença|language=pt|date=29 January 2015|access-date=10 March 2015}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paciência, Gonçalo}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6g7b4q9ul8uffzool6x6g02je4rg0wc 0 458153 2892411 2879472 2026-04-10T18:52:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892411 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Clem Sunter | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Christopher Louis Clem Sunter | geboortedatum = [[8 Augustus]] [[1944]] | geboorteplek = [[Suffolk]], [[Engeland]] | dood_datum = {{Death date and age|2026|02|17|1941|10|08|df=yes}} | sterfteplek = [[Somerset Wes]], [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika | ouers = | titel = | nasionaliteit = SA | alma_mater = [[Universiteit van Oxford]] | beroep = Toekomskundige, scenario-beplanner, sakeleier en skrywer | bekend = [[Toekomsstudies]], [[scenariobeplanning]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Margaret Rowland | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Christopher Louis Clem Sunter''' (gebore [[8 Augustus]] [[1944]] in [[Suffolk]], [[Engeland]] – oorlede [[18 Februarie]] [[2026]] in [[Somerset-Wes|Somerset Wes]]) was ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenariobeplanner]], sakeleier en skrywer. Hy is wyd erken vir sy werk om die [[Toekomsstudies|toekoms]] van [[Suid-Afrika]] en ander [[samelewing]]s te analiseer deur middel van scenariobeplanning, veral met die invloedryke ''High Road/Low Road''-benadering wat politieke en ekonomiese keuses in die land se geskiedenis beklemtoon het. ==Lewe en loopbaan== Clem Sunter is op 8 Augustus 1944 in [[Suffolk]] in [[Engeland]] gebore. Hy het sy hoërskoolopleiding aan Winchester College voltooi en verder studeer aan die [[Universiteit van Oxford]], waar hy [[politiek]], [[filosofie]] and [[ekonomie]] studeer het. In die vroeë 1970’s begin hy by die [[Anglo American-korporasie|Anglo American]]-groep werk en sou later in 1990–1996 die bestuursposisie van Voorsitter en [[Hoof- uitvoerende beampte]] van die goud en uraan-eenheid van die maatskappy beklee, wat in daardie tyd die grootste [[goud]]produsent ter wêreld was. ==Scenario-beplanning en bydraes== Sunter is veral bekend vir die ontwikkeling van [[scenariobeplanning]] as ’n metode om komplekse toekomsmoontlikhede te verstaan en te kommunikeer. In die middel-1980’s het hy met ’n span scenario’s vir “''The World and South Africa in the 1990s''” gewerk wat twee potensiële paaie uitgebeeld het: die ''High Road'' (onderhandeling en vreedsame transformasie) en die ''Low Road'' (toenemende konflik en onstabiliteit). Hierdie analise het wyd gehoor gekry en het ‘n rol gespeel in die publieke en politieke debatte wat gelei het tot Suid-Afrika se vreedsame oorgang na demokrasie. Hy is later ook erken as ’n sleutelspreker internasionaal, met toesprake en lesings gegee in verskeie lande, en het ongeveer 17 boeke geskryf, insluitend bekende werke soos The Mind of a Fox en The Casino Model. ==Skryf- en openbare optredes== Sunter se boeke en openbare toesprake het dikwels ‘n fokus gehad op [[strategiese denke]], samelewingsneigings en maniere waarop individue, organisasies en nasies die [[toekoms]] kan navigeer deur middel van aanpasbare denkwyses. Sy konsep van die “f''oxy futurist''” het daarop gedruk dat mense meer buigsaam en kreatief moes dink teenoor onsekerheid en verandering. ==Persoonlike lewe== Hy was sedert 1969 getroud met sy vrou, Margaret Rowland, en hulle het drie kinders en sewe kleinkinders. ==Sterfte en nalatenskap== Clem Sunter is op 18 Februarie 2026 op die ouderdom van 81 jaar aan [[kanker]] oorlede. Die president van Suid-Afrika, [[Cyril Ramaphosa]], het sy afsterwe betreur en sy bydraes tot die openbare denke en strategiese refleksie in die land uitgelig. ==Bronnelys== *President mourns passing of strategist and futurist Clem Sunter, The Presidency, 19 Februarie 2026. https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-mourns-passing-strategist-and-futurist-clem-sunter Besoek 19 Februarie 2026. *Ramaphosa pays tribute to ‘High Road, Low Road’ scenario planner Clem Sunter, Sowetan, 19 Februarie 2026. https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-02-19-ramaphosa-pays-tribute-to-high-road-low-road-scenario-planner-clem-sunter/ Besoek 19 Februarie 2026. *Clem Sunter-profiel en loopbaanbeskrywing, Clem Sunter webblad (persoonlike biografie). https://www.therightside.co.za/clem-sunter/ Besoek 19 Februarie 2026 *Lys van boeke deur Clem Sunter, insluitend The Mind of a Fox en The Casino Model. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sunter, Clem}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] 88686qg5zr0omhvbdhszqkc1p9natbo 0 458168 2892271 2878476 2026-04-10T13:54:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892271 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Angelos Charisteas | image = [[Lêer:Charisteas 2008.jpg|240px]] | caption = Charisteas in 2008 | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1980|2|9|df=y}} | birth_place = Strymoniko, [[Griekeland]] | height = 1,91 m | position = Aanvaller | currentclub = | clubnumber = | years1 = 1997–2002 | clubs1 = [[Aris Thessaloniki FC|Aris]] | caps1 = 87 | goals1 = 19 | years2 = 1998–1999 | clubs2 = → [[Athinaikos FC|Athinaikos]] (leen) | caps2 = 7 | goals2 = 1 | years3 = 2002–2005 | clubs3 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | caps3 = 66 | goals3 = 18 | years4 = 2005–2006 | clubs4 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps4 = 31 | goals4 = 12 | years5 = 2006–2007 | clubs5 = [[Feyenoord]] | caps5 = 28 | goals5 = 9 | years6 = 2007–2010 | clubs6 = [[1. FC Nürnberg]] | caps6 = 57 | goals6 = 8 | years7 = 2009 | clubs7 = → [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] (leen) | caps7 = 13 | goals7 = 1 | years8 = 2010 | clubs8 = [[AC Arles-Avignon|Arles-Avignon]] | caps8 = 6 | goals8 = 0 | years9 = 2011 | clubs9 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]] | caps9 = 4 | goals9 = 1 | years10 = 2011–2012 | clubs10 = [[Panetolikos FC|Panetolikos]] | caps10 = 24 | goals10 = 4 | years11 = 2013 | clubs11 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps11 = 7 | goals11 = 1 | totalcaps = 330 | totalgoals = 74 | nationalyears1 = 2001–2011 | nationalteam1 = [[Griekse nasionale sokkerspan|Griekeland]] | nationalcaps1 = 88 | nationalgoals1 = 25 }} '''Angelos Charisteas''' ([[Grieks]]: Άγγελος Χαριστέας; gebore [[9 Februarie]] [[1980]]) is ’n [[Griekeland|Griekse]] voormalige professionele sokkerspeler wat as ’n aanvaller gespeel het.<ref name="thesefootballtimes.co">{{cite web | url = https://thesefootballtimes.co/2017/08/22/angelos-charisteas-the-immortal-greek-god-of-lisbon/ | title = Angelos Charisteas: the immortal Greek God of Lisbon | website = thesefootballtimes.co | date = 22 August 2017 | access-date = 10 February 2023 | first = Jon | last = Townsend|language=en}}</ref> Op klubvlak het hy vir Aris Thessaloniki, [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]], [[AFC Ajax|Ajax]], [[Feyenoord]], [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]], [[FC Schalke 04|Schalke 04]], Arles-Avignon en [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] gespeel. In 2004 het hy die dubbel met Werder Bremen gewen en [[Bundesliga]]- en [[DFB-Pokal]]-medaljes verower, en hy is ook as die klub se Sportman van die Jaar aangewys. Met Ajax het Charisteas ook die [[KNVB-Beker|Nederlandse Beker]] en die [[Johan Cruijff Schaal|Nederlandse Superbeker]] gewen. Internasionaal het hy 88 wedstryde vir Griekeland gespeel en het 25 doele aangeteken. Hy was ’n lid van die span wat [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2004]] gewen het en het drie doele tydens die toernooi aangeteken, insluitend die wen-doel in die eindstryd teen die gasheer [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] — wat as die grootste triomf in die geskiedenis van Griekse sokker beskou word. Hy het ook Griekeland verteenwoordig by UEFA Euro 2008 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 FIFA Wêreldbeker]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Charisteas, Angelos}} [[Kategorie:Griekse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] tfk3mp1e475ephp2vonpophfu1l6jby 0 458230 2892473 2879068 2026-04-10T19:18:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892473 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fábio Silva | image = [[Lêer:Fabio Silva (cropped).jpg|240px]] | caption = Silva in 2021 | full_name = Fábio Daniel Soares Silva<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1869523 |title=2020/21 Premier League squads confirmed |publisher=Premier League |date=20 October 2020 |access-date=28 October 2020}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2002|7|19|df=y}} | birth_place = Gondomar, [[Portugal]] | height = 1,85 m<ref>{{cite web |title=Fábio Silva |url=https://www.wolves.co.uk/teams/mens-first-team/fabio-silva/ |publisher=Wolverhampton Wanderers F.C. |access-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425235810/https://www.wolves.co.uk/teams/mens-first-team/fabio-silva/|archive-date=25 April 2022}}</ref> | position = Doelskieter | currentclub = [[Borussia Dortmund]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2010–2015 | youthclubs1 = [[:en:FC Porto (youth)|Porto]] | youthyears2 = 2015–2017 | youthclubs2 = [[SL Benfica|Benfica]] | youthyears3 = 2017–2019 | youthclubs3 = [[:en:FC Porto (youth)|Porto]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[FC Porto|Porto]] | caps1 = 12 | goals1 = 1 | years2 = 2020 | clubs2 = [[FC Porto|Porto B]] | caps2 = 3 | goals2 = 0 | years3 = 2020–2025 | clubs3 = [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] | caps3 = 62 | goals3 = 4 | years4 = 2022–2023 | clubs4 = → [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] (leen) | caps4 = 20 | goals4 = 7 | years5 = 2023 | clubs5 = → [[PSV Eindhoven|PSV]] (leen) | caps5 = 14 | goals5 = 4 | years6 = 2024 | clubs6 = → [[Glasgow Rangers|Rangers]] (leen) | caps6 = 18 | goals6 = 4 | years7 = 2024–2025 | clubs7 = → [[UD Las Palmas|Las Palmas]] (leen) | caps7 = 24 | goals7 = 10 | years8 = 2025– | clubs8 = [[Borussia Dortmund]] | caps8 = 17 | goals8 = 1 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-15 football team|Portugal o/15]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2017–2018 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-16 football team|Portugal o/16]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps3 = 19 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-19 football team|Portugal o/19]] | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2021– | nationalteam5 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps5 = 26 | nationalgoals5 = 14 | nationalyears6 = 2024– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 13 February 2026 | nationalteam-update = 18 November 2024 }} '''Fábio Daniel Soares Silva''' (gebore [[19 Julie]] [[2002]]) is ’n [[Portugal|Portugese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] speel. Silva het in Augustus 2019 sy professionele debuut vir [[FC Porto|Porto]] gemaak en verskeie klubrekords opgestel wat met sy jong ouderdom verband hou, terwyl hy in sy enigste seisoen die [[Primeira Liga]] en die Taça de Portugal gewen het. Daarna het hy by die Engelse [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Wolverhampton Wanderers FC|Wolverhampton Wanderers]] aangesluit vir ’n klubrekordbedrag, en is hy uitgeleen aan [[RSC Anderlecht|Anderlecht]], [[PSV Eindhoven|PSV]] (met wie hy die [[KNVB-beker]] in 2023 gewen het), [[Glasgow Rangers|Rangers]] en Las Palmas. Nadat hy sedert 2017 sy land vanaf Onder-15-vlak verteenwoordig het, het Silva in 2024 sy senior internasionale debuut vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] gemaak.<ref>{{cite news |last1=Judah |first1=Nathan |title=Wolves striker receives shock international call-up |url=https://www.expressandstar.com/sport/2024/11/16/wolves-striker-receives-shock-international-call-up/ |access-date=17 December 2024 |work=Express & Star |date=16 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Banerjee |first1=Ritabrata |title='Interesting' Portugal striker 'different' to Cristiano Ronaldo singled out for praise by Roberto Martinez after Nations League draw with Croatia |url=https://www.goal.com/en-kw/lists/portugal-striker-different-to-cristiano-ronaldo-singled-out-praise-roberto-martinez-nations-league-draw-croatia/bltb11b0707f4c354ba#csa1bd8865cc8d84b4 |access-date=17 December 2024 |work=Goal |date=19 November 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Silva, Fábio}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2002]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0to7knzj1a5yzubwhn6dz4l6fzkmee7 0 458244 2892310 2879160 2026-04-10T15:57:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892310 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bernardo Silva | image = [[Lêer:Bernardo Silva (Isto É Gozar Com Quem Trabalha, 2024).png|240px]] | caption = Silva in 2024 | full_name = Bernardo Mota Veiga de Carvalho e Silva<ref>{{cite web|title=Squads for 2017/18 Premier League confirmed|url=https://www.premierleague.com/news/465277|publisher=Premier League|date=1 September 2017|access-date=9 September 2017|archive-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141954/https://www.premierleague.com/news/465277|url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1994|8|10|df=y}}<ref name="FIFA">{{cite web|url=http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA Confederations Cup Russia 2017: List of players: Portugal|publisher=FIFA|page=7|date=20 March 2018|access-date=29 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF|archive-date=24 July 2017|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Lissabon]], [[Portugal]] | height = 1.73 m | position = Middelveldspeler, regtervleuel | currentclub = [[Manchester City]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 2002–2013 | youthclubs1 = [[SL Benfica|Benfica]] | years1 = 2013–2015 | clubs1 = [[SL Benfica|Benfica B]] | caps1 = 38 | goals1 = 7 | years2 = 2013–2015 | clubs2 = [[SL Benfica|Benfica]] | caps2 = 1 | goals2 = 0 | years3 = 2014–2015<!-- DO NOT REMOVE LOAN PERIOD --> | clubs3 = → [[AS Monaco FC|Monaco]] (leen) | caps3 = 15 | goals3 = 2 | years4 = 2015–2017 | clubs4 = [[AS Monaco FC|Monaco]] | caps4 = 86 | goals4 = 22 | years5 = 2017– | clubs5 = [[Manchester City]] | caps5 = 292 | goals5 = 44 | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-19 football team|Portugal o/19]] | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2013–2015 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps2 = 14 | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 2015– | nationalteam3 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps3 = 107 | nationalgoals3 = 14 | club-update = 11 Februarie 2026 | nationalteam-update = 16 November 2025 }} '''Bernardo Mota Veiga de Carvalho e Silva''' (gebore [[10 Augustus]] [[1994]]) is ’n [[Portugal|Portugese]] professionele sokkerspeler wat as ’n middelveldspeler of regtervleuel vir die [[Premier League]]-klub [[Manchester City]] speel, waarvan hy kaptein is, asook vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]]. Silva het deur [[SL Benfica|Benfica]] se jeugakademie gevorder. Hy het in 2013 vir Benfica B begin speel en is in 2014 na die eerste span bevorder, waar hy ’n paar minute gespeel het. Hy was gedurende die 2014/15-seisoen op lening by die [[Ligue 1]]-span [[AS Monaco|Monaco]], waarna ''Les Monégasques'' die oordrag in die winter van 2015 permanent gemaak het. Nadat hy in 2017 die ligatitel saam met hulle gewen het, is hy deur die Engelse klub Manchester City onderteken vir ’n berigte bedrag van £43,5 miljoen. Hy het daarna die Premier League en die [[EFL Cup|EFL-beker]] in sy eerste seisoen in Engeland gewen, en dit die volgende seisoen opgevolg met ’n binnelandse driekroon. Hy het ’n belangrike rol gespeel toe City die eerste manspan in Engeland geword het wat ’n binnelandse driekroon wen. In 2019 is hy as Manchester City se Speler van die Jaar aangewys en was hy deel van die PFA Premier League-span van die Jaar. Daarna is Silva onder die 30 spelers op die kortlys vir die Ballon d’Or aangewys. In 2020/21 het hy Manchester City gehelp om hul eerste [[UEFA Champions League|Champions League]]-eindstryd te bereik, en hy was ’n integrale deel van die span wat hul eerste kontinentale driekroon ooit in 2022/23 beklink het. Silva het in 2015 sy senior debuut vir Portugal gemaak nadat hy voorheen op onder-19- en onder-21-vlak vir die land gespeel het. Hy is gekies vir Portugal se groepe vir twee [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]), twee [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskappe]] (2020 en 2024), en die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017|2017 FIFA Konfederasiebeker]]. Hy het ook die [[UEFA Nations League|UEFA Nasiesliga]] in 2019 en 2025 gewen, en is in 2019 op tuisbodem as Speler van die Toernooi aangewys. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Silva, Bernardo}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] c1zi8h8h7bzv34is6i9it1ptbhm5uhs 0 458635 2892404 2891657 2026-04-10T18:45:03Z Sobaka 328 /* Sien ook */ skakel 2892404 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik|beeld=[[Lêer:2026 Iran war collage.jpg|300px]]|byskrif=|datum=28 Februarie 2026–|plek=[[Midde-Ooste]]|party1='''{{Vlag|Israel}}'''<br />'''{{Vlag|VSA}}'''|party2='''{{Vlag|Iran}}'''|aanvoerder2={{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Ali Chamenei]]'''☠}}<br /><small>(opperleier van Iran)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''}}<br /><small>(president van Iran)</small>|aanvoerder1={{nowrap|{{vlagikoon|Israel}} '''[[Benjamin Netanyahu]]'''}}<br /><small>(eerste minister van Israel)</small><br />{{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} '''[[Donald Trump]]'''}}<br /><small>(president van die VSA)</small>|resultaat=}} Op 28 Februarie 2026 het [[Israel]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Israel launches surprise attack on Iran {{!}} The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-888248|access-date=28 February 2026|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en}}</ref> en die [[Verenigde State van Amerika]]<ref name=":23">{{Cite web |date=28 February 2026|title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> ’n aanval geloods, met die kodename '''Roaring Lion'''<ref>{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Live updates: US, Israel attack Iran in ‘preemptive strike,’ Trump posts video on Truth Social|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> en '''Operation Shield of Judah''', op verskeie stede in [[Iran]].<ref>{{Cite web |date=28 February 2026|title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran|url=https://www.yahoo.com/news/articles/witnesses-hear-explosion-irans-capital-061713591.html|access-date=28 February 2026|website=Yahoo News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/2026/02/28/world/witnesses-say-they-hear-an-explosion-in-irans-capital-tehran/|access-date=28 February 2026|website=BostonGlobe.com|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last=|first=|date=28 February 2026|title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl|access-date=28 February 2026|website=CNN|language=en}}</ref> Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, [[Israel Katz]], ’n aanval deur die [[Israeliese Verdedigingsmagte|Israeliese Weermag]] (IDF) bevestig het.<ref name=":02">{{Cite web |title=Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran|url=https://www.freepressjournal.in/world/israel-launches-preemptive-strike-on-iran-explosions-reported-in-tehran|access-date=28 February 2026|website=Free Press Journal|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |last=India|first=Today News|date=28 February 2026|title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran|url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28|access-date=28 February 2026|website=India Today|language=en}}</ref> Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref>{{cite web |title=Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-february-28-2026/ |access-date=28 February 2026 |publisher=The Times of Israel}}</ref> Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.<ref name=":13">{{Cite web |last=Liebermann|first=Oren|date=28 February 2026|title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country|url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.<ref>{{Cite news |last=Boxerman |first=Aaron |last2=Pager |first2=Tyler |last3=Fassihi |first3=Farnaz |last4=Bergman |first4=Ronen |date=28 February 2026 |title=U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Trump het lede van die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die [[Midde-Ooste]] gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in [[Jordanië]], [[Sirië]], [[Koeweit]],<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |language=en |access-date=2026-02-28 |via=AP News}}</ref> [[Bahrein]],<ref name=":0" /> [[Katar]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. Verder het die [[Houthi-beweging]] aangekondig dat hulle aanvalle in die [[Rooi See]] sal hervat.<ref name="How Trump's deportation plan could affect the US economy"> {{cite web | last = Murphy | first = Ann-Marie | title = How Trump's deportation plan could affect the US economy | url = https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro | publisher = BBC News | date = 2026-02-28 | access-date = 2026-02-28 }}</ref><ref>{{Cite news |last=AP |date=2026-02-28 |title=Iranian-backed Houthis say they’ll resume attacks on Israel and on shipping routes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, [[Ali Chamenei]], in een van die bomaanvalle gesterf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t|title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says|date=February 28, 2026|website=[[BBC]]|language=en|access-date=February 28, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-explosion-tehran-c2f11247d8a66e36929266f2c557a54c|title=Iranian state media say country's supreme leader is dead|date=2026-02-28|website=AP News|language=en|access-date=2026-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/amp/world/supreme-leader-ayatollah-khamenei-is-dead-irans-state-tv-9936054.html|title=Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning|date=1 March 2026|publisher=News18|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/amp/story/world%2Fmena%2Fkhamenei-dead-40-day-mourning-declared-iran-state-tv-1.500459085|title=Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared|date=1 March 2026|publisher=Gulf News|access-date=1 March 2026}}</ref> Die oorlog se ekonomiese impak, beskryf as die wêreld se grootste voorsieningsontwrigting sedert die energiekrisis van die 1970's,<ref>{{#invoke:cite|news|last=Lindner |first=Emmett |date=13 Maart 2026 |title=Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever |url=https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/oil-supply-shock-1973-embargo.html |access-date=23 Maart 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 }}</ref> sluit in stygings in olie- en gaspryse, wye ontwrigtings in lugvaart en toerisme, en wisselvalligheid in finansiële markte. Olie- en gasverskepings is ontwrig toe Iran die Straat van Hormuz gesluit het en Israel en Iran energiefasiliteite aangeval het.<ref>{{#invoke:cite|news|last1=Elliott |first1=Rebecca F. |last2=Eavis |first2=Peter |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=28 February 2026 }}</ref><ref name="uf">{{#invoke:cite|web|last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=Just Security |language=en-US }}</ref><ref>{{#invoke:cite|web|title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime |access-date=2 March 2026 |website=Philstar.com }}</ref> Op 19 Maart is die koste van die oorlog vir die Amerikaanse weermag op VS$18 miljard geraam,<ref name="guardianCost" /> en [[die Pentagon]] het 'n bykomende US$200 miljard versoek.<ref name="i598">{{#invoke:cite|news|title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=[[BBC News]] |date=19 Maart 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=23 Maart 2026 }}</ref> Teen 31 Maart is die koste vir Arabiese lande op meer as VS$120 miljard geraam.<ref name="arabCountriesCost" /> Op 8 April het die Verenigde State, Israel en Iran ooreengekom oor 'n twee weke lange wapenstilstand, die [[Islamabad-ooreenkoms (2026)|Islamabad-ooreenkoms]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=Iran ceasefire deal a partial win for Trump - but at a high cost |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyvp55xrlro |access-date=2026-04-08 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-04-08 |title=US-Iran 2-week ceasefire: What’s in Tehran’s 10-point proposal to end the war |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/lift-all-sanctions-us-iran-agree-to-2-week-ceasefire-whats-in-the-10-point-plan/articleshow/130099247.cms |access-date=2026-04-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chance |first=Lex Harvey, Sophia Saifi, Nina Giraldo, Aditi Sangal, Michael Rios, Kit Maher, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kristen Holmes, Jeremy Diamond, Jennifer Hansler, Mitchell McCluskey, Ramishah Maruf, Samantha Delouya, Max Saltman, Sarah Ferris, Eyad Kourdi, Kylie Atwood, Matt Egan, Nic Robertson, Lauren Said-Moorhouse, Christopher Lamb, Sharon Braithwaite, Rebekah Riess, Elise Hammond, Dana Karni, Zeena Saifi, Ellis Kim, Maureen Chowdhury, Annie Grayer, Catherine Nicholls, Michelle Velez, Tal Shalev, Betsy Klein, Nadeen Ebrahim, Sarah Tamimi, Joseph Ataman, Becky Anderson, Aileen Graef, Jim Sciutto, Helen Regan, Laura Sharman, Chris Isidore, Billy Stockwell, Oliver Sherwood, Hanna Ziady, Brad Lendon, Jessie Yeung, John Liu, Tim Lister, Satish Cheney, Ally Barnard, Mohammed Tawfeeq, Rashard Rose, Manveena Suri, Aleena Fayaz, Jerome Taylor, Matthew |date=2026-04-07 |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire with Iran |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> == Agtergrond == Teen laat Desember 2025 het grootskaalse [[Irannese protesaksies 2025–2026|landwye anti-regime-betogings]] in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die Riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die [[Irannese Rewolusie|Irannese Rewolusie van 1979]],<ref>{{Cite news |date=13 January 2026 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=25 January 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> en het na meer as 100 stede oor die land versprei.<ref name=":232">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=25 January 2026 |website=Politico |language=en}}</ref> Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.<ref name=":32">{{Cite web |last= |first= |date=23 January 2026 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=25 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Opperleier [[Ali Khamenei]] het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.<ref name=":422">{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say |url=https://www.iranintl.com/en/202601132979 |access-date=25 January 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |last2=Varghese |first2=Sanjana |last3=Browne |first3=Malachy |last4=Behrooz |first4=Parin |date=25 January 2025 |title=How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force |url=https://www.nytimes.com/2026/01/25/world/middleeast/iran-how-crackdown-was-done.html |work=The New York Times}}</ref> Die geweld is hoofsaaklik deur die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) en [[Basij]]-magte uitgevoer,<ref name=":422" /><ref name=":32" /> wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.<ref name=":32" /> Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.<ref name=":132">{{Cite news |last=Elwelly |first=Elwely |last2=Erickson |first2=Bo |date=14 January 2026 |title=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |url=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |work=Reuters}}</ref> Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (''Human Rights Activists in Iran'') is minstens 26 541 mense aangehou.<ref name=":022">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=24 January 2026 |title=Trump says US ‘armada’ heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |access-date=25 January 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.<ref name=":72">{{Cite news |last=Serjoie |first=Kay Armin |last2=Saberi |first2=Roxana |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |date=25 January 2026 |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |url=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-date=25 Januarie 2026 |access-date=25 January 2026 |work=Time |language=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Naz |first=Darya |date=20 January 2026 |title=Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release |url=https://humanrightsintl.com/2026/01/20/latest-human-rights-report-43000-killed-in-the-crackdown-on-protests-in-iran-for-immediate-release/ |access-date=25 January 2026 |website=International Centre for Human Rights |language=en}}</ref> Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president [[Donald Trump]] verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,<ref>{{Cite web |date=25 February 2026 |title=Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union |url=https://www.bbc.com/news/articles/cge821xwyz8o |access-date=27 February 2026 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2026 |title=Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/donald-trump-iran-protest-crackdown-death-toll/ |access-date=27 February 2026 |website=www.cbsnews.com |language=en}}</ref><ref name=":62">{{Cite web |title=Iran Accuses U.S. of Spreading &#x27;Big Lies&#x27; After Trump Speech {{!}} TIME |url=https://time.com/7381094/iran-united-states-conflict-trump-nuclear-weapons-program/}}</ref> ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.<ref name=":62" /><ref name=":72" /> AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.<ref>{{Cite web |date=19 February 2026 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=27 February 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> == Aanvalle == === Aanvanklike aanvalle === {{Location map+|Iran|width=300|caption=Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>|places= {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.688|51.389}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.64|50.87}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|34.3|47.066}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|35.832|50.991}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|32.652|51.675}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|38.073|46.296}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.638|46.422}}}} {{Location map~ | Iran | coordinates = {{coord|33.487|48.353}}}}}} Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.<ref name=":0"/><ref name="auto">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran |url=https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28 |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> ''The Times of Israel'' het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.<ref name=":1">{{Cite web |last=Liebermann |first=Oren |date=28 February 2026 |title=Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier [[Ali Khamenei]] normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/4b4cefc7-c909-59ae-a5ff-17a3742f68f3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Daarna het ''[[The New York Times]]'' berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.<ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump#c954c0a9-28cf-5238-9219-80b016e35130 |publisher=[[The New York Times]] |access-date=28 February 2026}}</ref> Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Trump warns US lives may be lost in mission in Iran |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.<ref name=":2">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=US carrying out strikes against Iran, three US officials say |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm5yyyvq00113b6pdzeb3m8o |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die [[Midde-Ooste]] en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> ''Reuters'' het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike |url=https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/}}</ref> Die Fars-nuusagentskap en [[CNN]] het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend [[Qom]], Kermanshah, [[Isfahan]] en [[Karaj]].<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Erika Solomon |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c913328f-5d1c-5841-af49-5b94acc97324?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.<ref>{{Cite web |title=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.<ref>{{Cite web |title=ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in [[Judaïsme]] dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees [[Poerim]] op 2 Maart.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> === Doelverklarings === Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”<ref>{{Cite news |last=Magid |first=Jacob |date=28 February 2026 |title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: ‘When we’re finished, take over your government’ |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |access-date=28 February 2026 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> Kort daarna het [[Benjamin Netanyahu]] ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”<ref>{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Netanyahu says Israel, US launched strikes to ‘remove the existential threat’ posed by Iran |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-says-israel-us-launched-strikes-to-remove-the-existential-threat-posed-by-iran/ |access-date=2026-02-28 |work=The Times of Israel |language=en |issn=0040-7909}}</ref> === Voortgesette aanvalle en wapenstilstand === Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, [[hommeltuie]] en kuber-aanvalle teen VSA-mag­te en Golfstate-allie­rade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op I­ranne­se basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël. Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/trump-warns-a-whole-civilization-will-die-tonight-if-a-deal-with-iran-isnt-reached|title=Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached|last=Magdy|first=-Samy|last2=Magdy|first2=Associated Press Samy|date=2026-04-07|website=PBS News|language=en|access-date=2026-04-07|last3=Press|first3=Associated}}</ref> Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die [[Straat van Hormoes]] weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/07/trump-iran-war-ceasefire|title=Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran|date=2026-04-07|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-04-07}}</ref> Die dag daarna het die Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu aangekondig dat die wapenstilstand nie Israel se lugaanvalle op teikens in Libanon insluit nie, wat Iran laat dreig het om uit die skietstilstandsooreenkoms te onttrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/netanyahu-says-us-iran-ceasefire-does-not-include-lebanon|title=Netanyahu says US-Iran ceasefire ‘does not include Lebanon’|last=Staff|first=Al Jazeera|website=Al Jazeera|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.apa.az/asia/tasnim-iran-may-withdraw-from-ceasefire-deal-if-attacks-on-lebanon-continue-500486|title=Tasnim: Iran may withdraw from ceasefire deal if attacks on Lebanon continue|website=Apa.az|language=en|access-date=2026-04-08}}</ref> == Reaksies == === Iran === ==== Islamitiese Republiek ==== Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die [[Persiese Golf]] aangeval het.<ref name="persian-gulf-1">{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says |url=https://www.iranintl.com/en/202602282948 |access-date=2026-02-28 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602284010|title=Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com}}</ref> Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."<ref>{{Cite web |last=Marsi |first=Edna Mohamed,Federica |title=US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=2026-02-28 |website=Al Jazeera English |language=en}}</ref> ==== Irannese opposisie ==== Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.<ref>{{Cite web |last=Madadi |first=Afshin |date=2026-02-28 |title=Iranians cheer US strikes in street |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/02/28/iranians-cheer-us-strikes-in-street/ |access-date=2026-02-28 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602286604|title=مردم فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Video: Iranians laugh as they witness airstrikes |url=https://www.iranintl.com/en/202602287920 |access-date=28 February 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/fa/202602288397|title=سر دادن فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» در تهران|date=28 February 2026|website=www.iranintl.com |language=fa}}</ref> Onder reaksies van die Irannese diaspora het [[Reza Pahlavi]] Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die [[Irannese protesaksies 2025–2026|protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het]] te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202602282261|title=Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets|date=28 February 2026|website=Iran International|accessdate=28 February 2026}}</ref> Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die [[Sjah]] op [[X (sosiale netwerk)|X]] verwerp.<ref>{{Cite web |last=writer |first=Staff |date=2026-02-28 |title=Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran {{!}} |url=https://english.mojahedin.org/news/announcement-of-provisional-government-by-the-national-council-of-resistance-of-iran/ |access-date=2026-02-28 |website=People's Mojahedin Organization of Iran |language=en-US}}</ref> Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.<ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/video/ott_408c8bff8d6c4a509fbabb08f135e88c|title=تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی|via=www.iranintl.com}}</ref> ==Regsposisie== ===Verenigde State regsposisie=== [[Lêer:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|duimnael|Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026.  ]] Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. [[Marco Rubio]] het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.<ref name="rl">{{Cite web |last=Bagchi |first=Aysha |title='Might makes right'? Why experts have fears for rule of law |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2026/03/05/war-powers-trump-iran-us/88941002007/ |access-date=17 Maart 2026 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,<ref>{{Cite web |last=Barrow |first=Bill |agency=Associated Press |date=5 March 2026 |title=Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/congress-hasnt-officially-declared-war-since-wwii-heres-how-presidential-war-powers-have-played-out-since-then |access-date=18 Maart 2026 |website=PBS News |language=en-us}}</ref> regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.<ref>{{Cite web |last=Mohamed 'Arafa |date=6 March 2026 |title=No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law |url=https://www.jurist.org/commentary/2026/03/no-authorization-no-imminence-no-plan-the-iran-strikes-and-the-rule-of-law/ |access-date=24 Maart 2026 |website=Jurist News |language=en-US}}</ref> ===Internasionale reg=== Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die [[internasionale reg]], aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.<ref name="sbs1march" /><ref name="guardian2march"/> Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.<ref>{{Cite web |last1=Cáceres |first1=Juan Zahir Naranjo |last2=Brincat |first2=Shannon |date=1 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=http://theconversation.com/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law-277173 |access-date=10 Maart 2026 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou <ref>{{cite web |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security |date=12 Maart 2026 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts/red-flag-alert%3A-israel-u.s.-war-of-aggression-against-iran |title=Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran}}</ref><ref>{{cite web |work=American Friends Service Committee |date=9 Maart 2026 |url=https://afsc.org/news/what-you-need-know-about-us-war-iran |title=What You Need to Know about The U.S. War on Iran}}</ref><ref>{{cite web |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |date=12 Maart 2026 |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-experts-denounce-aggression-iran-and-lebanon-warn-devastating-regional |title=UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation}}</ref> wat die hoogste oorlogsmisdaad is.<ref name="judgment">{{citation |title=Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany |url=http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common |author=The International Military Tribunal for Germany |date=1946 |website=The Avalon Project,Yale University}}</ref><ref>{{cite book |last=Broomhall |first=Bruce |title=International justice and the International Criminal Court |year=2003 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |page=46 |isbn=978-0-19-925600-6 |url=https://books.google.com/books?id=-Ni6Qy2E9KwC&pg=PA46}}</ref> Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie [[uraan]] verryk het tot die punt waar dit 'n [[kernwapen]] gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.<ref name="sbs1march" /> Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.<ref name="sbs1march">{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no |url=https://www.sbs.com.au/news/article/were-the-israeli-us-strikes-on-iran-legal-under-international-law/x96si2914 |access-date=9 Maart 2026 |work=SBS News |language=en |last=Yosufzai |first=Rashida}}</ref> Die ''Law Society Journal'' het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law |url=https://lsj.com.au/articles/neither-preemptive-nor-legal-us-israeli-strikes-on-iran-have-blown-up-international-law/ |access-date=9 Maart 2026 |website=Law Society Journal |language=en-AU}}</ref> Volgens ''[[The Guardian]]'' het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.<ref name="guardian2march">{{Cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 Maart 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=10 March 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2019 |title=Iran's blatant violations of international maritime laws |url=https://www.arabnews.com/node/1530731 |access-date=18 Maart 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> ===Geopolitieke implikasies=== Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van [[imperialisme]] deur die Trump-administrasie.<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=1 Maart 2026 |title=Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/01/trump-us-iran-war-history |access-date=16 Maart 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="Martin-2026">{{Cite web |last1=Martin |first1=Peter |last2=Martin |first2=Eric |date=1 Maart 2026 |title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era |website=Bloomberg |quote='Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.}}</ref> Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".<ref>{{Cite news |date=13 Maart 2026 |title=Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9yy84we8o |access-date=16 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,<ref>{{Cite news |last=Jaffe |first=Greg |last2=Dias |first2=Elizabeth |date=20 Maart 2026 |title=Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/us/politics/hegseth-christianity-military.html |access-date=20 Maart 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.<ref>{{Cite news |last=Shamim |first=Sarah |title=Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/why-are-the-us-and-israel-framing-the-ongoing-conflict-as-a-religious-war |access-date=20 March 2026 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramirez |first=Marc |date=5 Maart 2026 |title=Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2026/03/05/middle-east-conflict-iran-religion-role/88983410007/ |access-date=20 Maart 2026 |work=USA TODAY |language=en}}</ref> Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog in Oekraïne]] kan aflei.<ref>{{Cite web |title=Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/great-power-spillover-iran-war-implications-china-russia-turkey-and-europe |access-date=18 Maart 2026 |website=The Washington Institute |language=en}}</ref> Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese [[geopolitiek]]e belange inhou. Die [[BBC]] het berig dat die sluiting van die [[Straat van Hormoes]] en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.<ref name="ub">{{Cite news |date=5 Maart 2026 |title=Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c2044vzrdpzo |access-date=18 Maart 2026 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.<ref>{{Cite web |last=Leahy |first=Joe |last2=White |first2=Edward |last3=Lewis |first3=Leo |last4=Tudor |first4=Daniel |date=24 Maart 2026 |title=China’s leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran |url=https://www.ft.com/content/3f0b5309-2791-4370-a6d9-d0ed84820db5?syn-25a6b1a6=1 |website=Financial Times}}</ref> Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.<ref>{{Cite web |last=Abu-Manneh |first=Bashir |title=Middle East Wars Are Still About Oil and Empire |url=https://jacobin.com/2026/03/us-imperialism-mena-war-oil-economy |access-date=10 Maart 2026 |website=Jacobin |language=en |date=9 Maart 2026 |first2=Gilbert |last2=Achcar |quote=’n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na ’n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.}}</ref> Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.<ref name="Hamourtziadou-2026">{{Cite web |last=Hamourtziadou |first=Lily |last2=Gokay |first2=Bulent |date=9 Maart 2026 |title=The Geopolitical Implications of the Iran War |url=https://www.e-ir.info/2026/03/09/the-geopolitical-implications-of-the-iran-war/ |access-date=10 Maart 2026 |website=E-International Relations |language=en-US |quote=Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.}}</ref> Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.<ref>{{Cite news |last=Shah |first=Saeed |date=3 Maart 2026 |title='Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/03/global-south-condemns-us-israeli-war-with-iran |access-date=10 Maart 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |quote=Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'}}</ref> 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.<ref>{{Cite web |date=24 March 2026 |title=Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603249088 |access-date=24 Maart 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> == Ekonomiese impak == In Maart 2026 het ''[[Forbes]]'' berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens [[Pentagon]]‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die [[Amerikaanse Kongres|Kongres]] te versoek.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2026/03/10/why-trumps-war-with-iran-is-costing-nearly-1-billion-a-day-at-least/|title=Why Trump’s War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least|date=2026-03-10|website=[[Forbes]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder [[Shell plc|Shell]] en [[Total|TotalEnergies]], aan hul kliënte meegedeel dat hulle ''force majeure'' (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑[[Vloeibare aardgas|LNG]]‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar. Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self ''force majeure'' op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/shell-totalenergies-others-declare-fm-their-clients-who-take-lng-qatar-sources-2026-03-11/|title=Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say|date=2026-03-11|website=[[Reuters]]|language=en|access-date=2026-03-11}}</ref> Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.<ref>{{cite web|url=https://www.lombardodier.com/insights/2026/march/us-israel-iran-conflict-macroeconomic-and-investment-scenarios.html|title=US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios|author=Luca Bindelli|date=2 March 2026|website=Lombard Odier|access-date=2 March 2026}}</ref> Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran |url=https://www.trtworld.com/article/b504b5a0fa5d |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.<ref>{{Cite web |title=TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report |url=https://www.trtworld.com/article/0662e43463f6 |access-date=2026-03-08 |website=www.trtworld.com |language=en}}</ref> == Sien ook == * [[Explosive Media]] * [[Israel-Irannese Oorlog]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] 5vjms268z6pdxt292wukar3n30q9grh 0 458721 2892437 2883063 2026-04-10T19:00:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892437 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denis Tsjerisjef | image = [[Lêer:Denis Cheryshev 2019.jpg|240px]] | caption = Tsjerisjef in 2019 | full_name = Denis Dmitriëwitsj Tsjerisjef<ref name=Profile>{{cite web|url=https://www.rfs.ru/national/players/cheryshev-denis-dmitrievich|title=Денис Черышев|trans-title=Denis Cheryshev|publisher=[[Russian Football Union]]|language=ru|access-date=13 October 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|12|26|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA World Cup Russia 2018 – List of players|publisher=FIFA|page=24|access-date=30 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812185537/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|archive-date=12 August 2018}}</ref> | birth_place = [[Nizjni Nowgorod]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFSR]], [[Sowjetunie]] | height = 1,73 m | position = Vleuel | currentclub = [[Krasava Ypsonas|Krasava ENY Ypsonas]] | clubnumber = 90 | youthyears1 = 1996–2000 | youthclubs1 = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | youthyears2 = 2000–2002 | youthclubs2 = [[CD Burgos Promesas 2000|Burgos Promesas]] | youthyears3 = 2002–2009 | youthclubs3 = [[:en:Real Madrid CF (youth)|Real Madrid]] | years1 = 2009–2013 | clubs1 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 104 | goals1 = 22 | years2 = 2012–2016 | clubs2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2013–2014 | clubs3 = → [[Sevilla FC|Sevilla]] (leen) | caps3 = 4 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2015 | clubs4 = → [[Villarreal CF|Villarreal]] (loan) | caps4 = 26 | goals4 = 4 | years5 = 2016 | clubs5 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps5 = 7 | goals5 = 3 | years6 = 2016–2019 | clubs6 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps6 = 35 | goals6 = 2 | years7 = 2018–2019 | clubs7 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps7 = 27 | goals7 = 2 | years8 = 2019–2022 | clubs8 = [[Valencia CF|Valencia]] | caps8 = 62 | goals8 = 1 | years9 = 2022–2024 | clubs9 = [[Venezia FC|Venezia]] | caps9 = 32 | goals9 = 4 | years10 = 2024–2025 | clubs10 = [[Panionios FC|Panionios]] | caps10 = 21 | goals10 = 2 | years11 = 2026– | clubs11 = [[Krasava Ypsonas|Krasava ENY Ypsonas]] | caps11 = 5 | goals11 = 1 | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = 2005–2006 | nationalteam1 = Rusland o/15 | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 9 | nationalyears2 = 2006–2007 | nationalteam2 = [[:en:Russia national under-17 football team|Rusland o/17]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2008–2009 | nationalteam3 = Rusland o/18 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2011–2013 | nationalteam4 = [[:en:Russia national under-21 football team|Rusland o/21]] | nationalcaps4 = 18 | nationalgoals4 = 7 | nationalyears5 = 2012–2021 | nationalteam5 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] | nationalcaps5 = 33 | nationalgoals5 = 12 | club-update = 1 Maart 2026 | nationalteam-update = }} '''Denis Tsjerisjef''' ([[Russies]]: Денис Дмитриевич Черышев; gebore [[26 Desember]] [[1990]]) is ’n Russiese sokkerspeler wat as vleuel speel. Hy is in [[Nizjni Nowgorod]], in die [[Sowjetunie]], gebore en het op ’n vroeë ouderdom na [[Spanje]] verhuis, waar sy pa, Dmitri, sokker vir Sporting de Gijón gespeel het.<ref>{{cite web|url=https://www.revistaforofos.com/2019/06/28/cheryshev-siempre-recordare-con-mucho-carino-mi-paso-por-el-burgos-promesas/|title=Cheryshev: "Siempre recordaré con mucho cariño mi paso por el Burgos Promesas"|last=Romero|first=Román|date=28 June 2019|publisher=Revista Forofos|language=es|trans-title=|access-date=2 January 2020}}</ref> In 2002 het hy by [[Real Madrid]] aangesluit en sy vormingsjare in hul akademie voltooi. Hy het gedurende die 2008/09-seisoen in nege Segunda División-wedstryde vir Real Madrid Castilla (die reserwespan) verskyn. Op 27 November 2012 het hy sy amptelike debuut vir die eerste span gemaak in ’n 3–0-tuisoorwinning teen Alcoyano in die ronde van 32 van die [[Copa del Rey]], en sodoende die eerste Russiese speler geword wat vir Real Madrid speel. Hy is later aan [[Sevilla FC|Sevilla]] en [[Villarreal CF|Villarreal]] uitgeleen. Op 1 Februarie 2016 is hy tot Junie aan [[Valencia CF|Valencia]] uitgeleen. Op 15 Junie 2016 het Tsjerisjef permanent na Villarreal teruggekeer, waar hy ’n kontrak tot 2021 onderteken het.<ref>{{cite web|url=http://www.villarrealcf.es/noticias/indice-general/noticias-generales/item/14083-bienvenido-de-nuevo-cheryshev|title=¡Bienvenido de nuevo, Cheryshev!|date=15 June 2016|publisher=Villarreal CF|language=es|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160618122439/http://www.villarrealcf.es/noticias/indice-general/noticias-generales/item/14083-bienvenido-de-nuevo-cheryshev|archive-date=18 June 2016|access-date=15 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/06/official-announcement-cheryshev|title=Official announcement: Cheryshev|date=15 June 2016|publisher=Real Madrid CF|access-date=16 June 2016}}</ref> Op 14 Augustus 2018 het hy weer op huurbasis na Valencia teruggekeer, en op 29 Junie 2019 het hy permanent by Valencia aangesluit. Op 31 Augustus 2022 het Tsjerisjef ’n tweejaarkontrak met die Italiaanse klub Venezia onderteken, met die opsie vir ’n bykomende seisoen.<ref>{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/calciomercato/2022/08/31-96380759/venezia_che_colpo_per_l_attacco_arriva_l_ex_valencia_cheryshev|title=Venezia, che colpo per l'attacco: arriva l'ex Valencia Cheryshev|trans-title=Venezia, what an attacking deal: former Valencia man Cheryshev arrives|newspaper=Tuttosport|language=it|date=31 August 2022|access-date=7 October 2022}}</ref> Op 22 September 2024 het hy by die Griekse tweedeligaklub Panionios aangesluit.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/o-panionios-pyrodotei-vomva-symfonia-me-ton-ntenis-tserisef.10382897.html|title=Ο Πανιώνιος πυροδοτεί "βόμβα": Συμφωνία με τον Ντένις Τσερίσεφ|last=Avgoustakis|first=Kostas|date=22 September 2024|publisher=Sport 24|language=el|trans-title=|access-date=23 September 2024}}</ref> In Februarie 2026 het hy by die Cipriotiese tweededivisieklub [[Krasava Ypsonas|FC Krasava]] aangesluit, wat deur sie Russiese [[YouTube|YouTuber]] Yevgeny Savin besit word.<ref>{{cite web|url=https://oloi.cy/denis-cheryshev-joins-freedom24-krasava-eny/|title=Denis Cheryshev joins Freedom24 Krasava ENY|publisher=OLOI|date=1 February 2026|access-date=3 March 2026|language=en}}</ref> == Internasionale loopbaan == Voordat hy sy internasionale debuut vir [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] gemaak het, was Tsjerisjef ook geregtig om [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] te verteenwoordig, aangesien hy dubbele burgerskap gehad het. In ’n onderhoud met die Spaanse sportkoerant Marca in 2011 het hy aangedui dat hy homself meer Spaans as Russies voel, maar hy het in November 2012 ’n oproep na die Russiese span aanvaar. Hy het agt dae later sy debuut gemaak in ’n 2–2-vriendskaplike gelykopuitslag teen die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|Verenigde State]], dieselfde teenstander waarteen sy pa Dmitri 20 jaar tevore gespeel het. Op 11 Mei 2018 is hy in ’n uitgebreide groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbekertoernooi op tuisgrond]] ingesluit, en is ook as een van die finale 23 spelers aangewys. Hy het op 14 Junie sy debuut in die toernooi gemaak toe hy die beseerde Alan Dzagojev halfpad deur die eerste helfte van die groepfase se openingswedstryd teen [[Saoedi-Arabiese nasionale sokkerspan|Saoedi-Arabië]] in Moskou vervang het en twee doele in ’n 5–0-oorwinning aangeteken het. Hy het sy derde doel van die toernooi teen [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] in ’n 3–1-oorwinning aangeteken, en nog een in die kwarteindstryd toe hy van net buite die strafgebied ’n skoot verby [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] se doelwagter Danijel Subašić gekrul het om die telling te open, maar uiteindelik in ’n 4–3-strafdoelskiet-nederlaag verloor het. Altesaam het hy 33 wedstryde vir Rusland gespeel en 12 doele aangeteken. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tsjerisjef, Denis}} [[Kategorie:Russiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] byvg6hd6dy95y6co0zigvoo2cas3cg9 0 458738 2892350 2884393 2026-04-10T16:59:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892350 wikitext text/x-wiki '''''1-bit Ninja''''' is 'n [[Platformspeletije|platformspeletjie]] uit 2011 wat deur Kode80 ontwikkel en gepubliseer is. <ref>{{Cite web|url=https://toucharcade.com/2014/12/19/1-bit-ninja-update/|title=Perspective-Altering Platformer ‘1-Bit Ninja’ Gets Update for Modern Devices – TouchArcade|website=toucharcade.com|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> In die spel beheer die speler 'n ninja wat vyande moet vermy en muntstukke deur dertig vlakke moet versamel. Die speler kan die kamera na 'n driedimensionele perspektief aanpas om verborge platforms te openbaar. ''1-bit Ninja'' is op 23 Junie 2011 vir [[iOS]] vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/1-bit-ninja-is-a-sublime-paper-mario-super-mario-mash-5814373|title=1-Bit Ninja is a Sublime Paper Mario, Super Mario Mash-Up|last=Crecente|first=Brian|date=2011-06-22|website=Kotaku|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} n5feye65i7dmev59e0kql6ayrjnmask 0 458864 2892562 2884925 2026-04-10T20:34:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892562 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Israel Katz | beeld = Israel Katz on July 3, 2024 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Katz in 2024 | geboortenaam = {{nobold|יִשְׂרָאֵל כַּ״ץ}} | geboortedatum = | geboortejaar = 1955 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 21 | geboorteplek = [[Ashkelon]], [[Israel]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Tnuah HaHerut|Herut]]<br/>[[Likud]] | nasionaliteit = Israelies | orde1 = Minister van Verdediging | termynaanvang1 = 7 November 2024 | termyneinde1 = | eersteminister1 = [[Benjamin Netanyahu]] | vise1 = [[Bezalel Smotrich]] | voorganger1 = [[Yoav Gallant]] | opvolger1 = | orde2 = Minister van Buitelandse Sake | termynaanvang2 = 1 Januarie 2024 | termyneinde2 = 7 November 2024 | eersteminister2 = [[Benjamin Netanyahu]] | voorganger2 = [[Eli Cohen (politikus, 1972)|Eli Cohen]] | opvolger2 = [[Gideon Sa'ar]] | orde3 = Minister van Energie en Infrastruktuur | termynaanvang3 = 29 Desember 2022 | termyneinde3 = 1 Januarie 2024 | eersteminister3 = [[Benjamin Netanyahu]] | voorganger3 = [[Karin Elharar]] | opvolger3 = [[Eli Cohen (politikus, 1972)|Eli Cohen]] | orde4 = Minister van Finansies | termynaanvang4 = 17 Mei 2020 | termyneinde4 = 13 Junie 2021 | eersteminister4 = [[Benjamin Netanyahu]] | vise4 = [[Yitzhak Cohen (Knesset-lid)|Yitzhak Cohen]] | voorganger4 = [[Moshe Kahlon]] | opvolger4 = [[Avigdor Lieberman]] | orde5 = Minister van Buitelandse Sake | termynaanvang5 = 17 Februarie 2019 | termyneinde5 = 17 Mei 2020 | eersteminister5 = [[Benjamin Netanyahu]] | vise5 = [[Tzipi Hotovely]] | voorganger5 = [[Benjamin Netanyahu]] | opvolger5 = [[Gabi Ashkenazi]] | orde6 = Minister van Intelligensie | termynaanvang6 = 14 Mei 2015 | termyneinde6 = 17 Mei 2020 | eersteminister6 = [[Benjamin Netanyahu]] | voorganger6 = [[Yuval Steinitz]] | opvolger6 = [[Eli Cohen (politikus, 1972)|Eli Cohen]] | orde7 = Minister van Vervoer | termynaanvang7 = 31 Maart 2009 | termyneinde7 = 23 Junie 2019 | eersteminister7 = [[Benjamin Netanyahu]] | vise7 = [[Tzipi Hotovely]] (2013–2015) | voorganger7 = [[Shaul Mofaz]] | opvolger7 = [[Bezalel Smotrich]] | orde8 = Minister van Landbou | termynaanvang8 = 28 Februarie 2003 | termyneinde8 = 14 Januarie 2006 | eersteminister8 = [[Ariel Sharon]] | vise8 = [[Gila Gamliel]] (2005–2006) | voorganger8 = [[Tzipi Livni]] | opvolger8 = [[Ze'ev Boim]] | orde9 = Lid van die [[Knesset]] | termynaanvang9 = 18 November 1998 | termyneinde9 = Huidig | ouers = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[Hebreeuse Universiteit van Jerusalem]] ([[Baccalaureus artium|BA]], [[Magister artium|MA]]) | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = | webtuiste = }} '''Israel Katz''' ([[Hebreeus]]: יִשְׂרָאֵל כַּ״ץ; gebore 21 September 1955) is ’n [[Israel|Israeliese]] politikus en lid van die [[Knesset]] vir [[Likud]]. Hy dien tans as Minister van Verdediging en is lid van die Veiligheidskabinet van Israel. Hy het voorheen as Minister van Landbou, Minister van Vervoer, Minister van Intelligensie, Minister van Energie, Minister van Finansies, en twee keer as Minister van Buitelandse Sake gedien. Katz is bekend vir sy rol in die modernisering van Israel se vervoerinfrastruktuur, insluitend uitbreidings van snelweë, die ontwikkeling van hoëspoedspoorweë en hervormings van hawens.<ref>{{Cite web|title=Transportation minister takes high-speed Tel Aviv-Jerusalem train for test |url=https://www.timesofisrael.com/transportation-minister-takes-high-speed-tel-aviv-jerusalem-train-for-test/ |access-date=24 December 2024 |website=The Times of Israel|date=16 January 2018 |language=en-}}</ref><ref>{{Cite web|title=Minister: Railway network is Israel's answer to Nazi trains |url=https://www.timesofisrael.com/minister-railway-network-is-israels-answer-to-nazi-trains/ |access-date=24 December 2024 |website=The Times of Israel|date=May 2019 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 July 2013 |title=Netanyahu to Port Unions: The Monopoly is Over |url=https://www.israelnationalnews.com/news/169553 |access-date=24 December 2024 |website=Arutz Sheva}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Politikus-saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Katz, Israel}} [[Kategorie:Lede van die Knesset]] [[Kategorie:Ministers van Verdediging]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8kdz92ds8xrqdz05u1s5r800pzur7ed 0 458907 2892477 2885114 2026-04-10T19:21:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892477 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Federico Valverde | image = [[Lêer:Federico Valverde 2021 (cropped).jpg|240px]] | caption = Valverde in 2021 | full_name = Federico Santiago Valverde Dipetta<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=57351 |title=Acta del Partido celebrado el 19 de mayo de 2019, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 19 May 2019, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=15 June 2019 |language=es |archive-date=15 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615194220/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=2782 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|7|22|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™: List of Players: Uruguay |publisher=FIFA |page=30 |date=18 December 2022 |access-date=22 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live}}</ref> | birth_place = [[Montevideo]], [[Uruguay]] | height = 1,82 m<ref>{{Cite web |url=https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/federico-santiago-valverde-dipetta|title=Valverde |publisher=Real Madrid CF |access-date=27 December 2018}}</ref> | position = Sentrale middelvelder | currentclub = [[Real Madrid]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2001–2008 | youthclubs1 = Estudiantes de la Unión | youthyears2 = 2008–2015 | youthclubs2 = [[Peñarol]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[Peñarol]] | caps1 = 12 | goals1 = 0 | years2 = 2016–2017 | clubs2 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps2 = 30 | goals2 = 3 | years3 = 2017– | clubs3 = [[Real Madrid]] | caps3 = 237 | goals3 = 22 | years4 = 2017–2018 | clubs4 = → [[Deportivo La Coruña]] (leen) | caps4 = 24 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2012–2013 | nationalteam1 = Uruguay o/15 | nationalcaps1 = 25 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = [[:en:Uruguay national under-17 football team|Uruguay o/17]] | nationalcaps2 = 24 | nationalgoals2 = 11 | nationalyears3 = 2015 | nationalteam3 = [[:en:Uruguay national under-18 football team|Uruguay o/18]] | nationalcaps3 = 7 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2015–2017 | nationalteam4 = [[:en:Uruguay national under-20 football team|Uruguay o/20]] | nationalcaps4 = 15 | nationalgoals4 = 2 | nationalyears5 = 2017– | nationalteam5 = [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguay]] | nationalcaps5 = 71 | nationalgoals5 = 8 | club-update = 7 Maart 2026 | nationalteam-update = 10 September 2025 }} '''Federico Santiago Valverde Dipetta''' ([[Spaans|Spaanse]] uitspraak: [feðeˈɾiko βalˈβeɾðe], gebore [[22 Julie]] [[1998]]) is ’n [[Uruguay|Uruguaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n sentrale middelveldspeler vir die [[Spanje|Spaanse]] [[La Liga]]-klub [[Real Madrid]] en die [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguaanse nasionale span]] speel. Hy is bekend vir sy veelsydigheid, werktempo, spoed en skootkrag, en word as een van die beste middelveldspelers ter wêreld beskou.<ref>{{Cite web |date=17 October 2022 |title=Fede Valverde's transformation into one of the best midfielders in the world |url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2022/10/17/634d308d22601d24258b458e.html |access-date=22 September 2023 |website=MARCA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-16 |title=Ranked! The 10 best central midfielders in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-best-central-midfielders-in-the-world |access-date=2025-07-07 |website=FourFourTwo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-06-04 |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer |access-date=2025-07-07 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Valverde speel hoofsaaklik as ’n sentrale middelveldspeler, maar kan ook as ’n regsagter speel.<ref>{{Cite news |last=Cortegana |first=Mario |date=2025-03-12 |title=Federico Valverde is Real Madrid's jack of all trades… who literally dreamed of playing for them |url=https://www.nytimes.com/athletic/6194831/2025/03/12/federico-valverde-real-madrid-right-back/ |access-date=2025-07-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 June 2022 |title=Federico Valverde: The tale of the boy who didn't want to run |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/the-tale-of-the-boy-who-didnt-want-to-run |access-date=21 September 2023 |website=FIFA.com}}</ref> Valverde het sy professionele loopbaan in 2015 by Peñarol in [[Montevideo]] begin en in sy eerste seisoen die die Uruguaanse ''Primera División'' gewen. In 2016 het hy by Real Madrid aangesluit en aanvanklik vir die klub se reserwespan gespeel. Hy het in 2017 sy debuut vir die eerste span gemaak en het sedertdien meer as 300 verskynings vir die klub gemaak, en drie [[La Liga]]-titels, twee [[FIFA-Klubwêreldbeker|Klubwêreldbekers]], twee [[UEFA Champions League|Champions League]]-titels, twee [[UEFA Superbeker|Europese Superbekers]] en die [[Copa del Rey]] gewen. Valverde het in 2017 sy internasionale debuut vir Uruguay gemaak en het sedertdien sy land by drie [[Copa América]]-toernooie (2019, 2021, 2024) en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbekertoernooi in 2022]] verteenwoordig. Valverde se bynaam toe hy jonger was, was ''Pajarito'' (“voëltjie”), maar hy verwys nou na homself as ''Halcón'' (“[[Karakaras en valke|valk]]”), ’n verwysing na sy groei as ’n professionele sokkerspeler.<ref>{{Cite web|title=Valverde explains his nickname change from 'Pajarito' to 'Halcón' |url=https://madridistanews.com/en/news/detail/valverde-explains-his-nickname-change-from-pajarito-to-halc-n |access-date=22 September 2023 |website=Madridista}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Valverde, Federico}} [[Kategorie:Uruguaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5u9jgi1d5eymfe12shskww7oyfdbcrk 0 458997 2892270 2885569 2026-04-10T13:53:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892270 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ângelo | image = [[Lêer:Esteghlal_0_-_0_Al_Nassr,_round_of_16_of_the_AFC_Elite_League,_Azadi_Stadium,_3_March_2025,_Ângelo_Gabriel.jpg|240px]] | caption = Ângelo in 2025 | fullname = Ângelo Gabriel Borges Damaceno | birth_date = {{Birth date and age|2004|12|21|df=yes}} | height = 1.80 m<ref>{{cite web|last1=Krauth |first1=Baptiste |url=https://www.rcstrasbourgalsace.fr/joueurs/angelo-gabriel/|title=Ângelo Gabriel|work=Racing Club de Strasbourg Alsace - Site officiel |date=9 August 2023 |publisher=RC Strasbourg |access-date=24 October 2023}}</ref> | position = Middelveldspeler, vleuel | birth_place = [[Brasília]], [[Brasilië]] | currentclub = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 2015–2020 | youthclubs1 = [[:en:Santos FC (youth)|Santos]] | years1 = 2020–2023 | clubs1 = [[Santos FC|Santos]] | caps1 = 95 | goals1 = 3 | years2 = 2023–2024 | clubs2 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | caps2 = 0 | goals2 = 0 | years3 = 2023–2024 | clubs3 = → [[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]] (leen) | caps3 = 21 | goals3 = 0 | clubs4 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps4 = 46 | goals4 = 5 | years4 = 2024– | nationalyears1 = 2019–2020 | nationalteam1 = [[:en:Brazil national under-15 football team|Brasilië o/15]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2021 | nationalteam2 = [[:en:Brazil national under-17 football team|Brasilië o/17]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2022– | nationalteam3 = [[:en:Brazil national under-20 football team|Brasilië o/20]] | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 0 | club-update = 14 March 2026 | nationalteam-update = 16 September 2022 }} '''Ângelo Gabriel Borges Damaceno''' (gebore 21 Desember 2004), bekend as '''Ângelo Gabriel''' of eenvoudig '''Ângelo''', is ’n [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n middelvelder of vleuel vir die [[Al Nassr FC|Al-Nassr FC]] in die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/clynpyn6nrgo|title=Chelsea: Brazilian winger Angelo signs for Al-Nassr for £19.1m|date=2024-09-03|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-03-15}}</ref> Hy het Brasilië nasionale sokkerspan op jeugvlak verteenwoordig, maar is nog nie vir die senior nasionale span gekies nie. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Angelo Gabriel}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2004]] [[Kategorie:Lewende mense]] dxxlv21qx98gmia3dcdjhn9ti91tspe 0 459599 2892568 2891519 2026-04-10T21:30:29Z SpesBona 2720 + Afrikaspele 2892568 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Tanzanië | beeld = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Tanzaniese nasionale krieketspan | bynaam = ''The Cows'' | konferensie = [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (TCA) | kaptein = [[Kassim Nassoro]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Salieg Nackerdien]], [[Imran Nackerdien]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2001 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 34ste | beste_t20i-rang = 30ste (op 17 November 2021) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Kenia|koloniaal}} [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] t {{vlagikoon|Tanganjika|1923}} Tanganjika in [[Nairobi]]; 1 Desember 1951 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Mosambiek}} op [[Rwandese Krieketstadion]], [[Kigali]]; 2 November 2021 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Sint Helena}} op [[Achimota Skool]], [[Accra]]; 28 Maart 2026 | aantal_t20is = 83 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 51/29 (61,45%)<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2021 | beste_wt20k = 4de plek (in 2025) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _tan_t20i24 | t_patroon_b = _tan_t20i24 | t_patroon_ra = _tan_t20i24 | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 0B75D5 | t_liggaam = 0B75D5 | t_regterarm = 0B75D5 | t_broek = 0B75D5 }} Die '''Tanzaniese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Tanzania national cricket team''; [[Swahili]]: ''Timu ya kriketi ya Tanzania''), met die bynaam “The Cows”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Tanzanië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Tanzanië deur die [[Tanzaniese Krieketvereniging]] (''TCA'', van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') beheer. Tanzanië is sedert 2001 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |title=Tanzania |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210702002835/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/88.html |archive-date=2 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Tanzanië saam met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Krieket in die huidige Tanzanië is in 1914 vir die eerste keer op die eiland [[Zanzibar]] deur matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] gespeel en ná die Britse oorname van die vastelandse [[Tanganjika]] het krieket ook daar begin versprei. Hulle het egter eers van die vroeë 1950’s af gereeld teen ander spanne begin speel<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |titel=Other matches played by Uganda |publisher=Cricket Archive |accessdate=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122051855/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/367/Other_Matches.html |archive-date=22 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en gereeld reekse teen die plaaslike mededingers Kenia en Uganda beslis.<ref name="KenHist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=History of Kenyan cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1966 af het Tanzanië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Oos-Afrikaanse krieketspan|Oos-Afrikaanse span]] wat in 1989 die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span geword het; as Oos-Afrika het hulle aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deelgeneem. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Tanzanië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tanzanië is tans (April 2026) 34ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Tanzaniese Krieketvereniging}} Die Tanzaniese Krieketvereniging (Engels: ''Tanzania Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') is in 1961 gestig as die Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Tanzanië.<ref name="TCA">{{en}} {{cite web |url=http://tanzaniacricket.com/about.php |title=History of TCA |publisher=[[Tanzaniese Krieketvereniging]] |accessdate=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924192344/http://tanzaniacricket.com/about.php |archive-date=24 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association |title=Tanzania Cricket Association |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging bestuur al die Tanzanië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die TCA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Tanzaniese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Tanzanië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Tanzanië gebring. Matrose en bemanningslede van die [[Britse Vloot]] het die spel vir die eerste keer in die destydse [[Zanzibar|Sultanaat Zanzibar]] gespeel. In 1890 is die eerste gedokumenteerde wedstryd op die eiland Zanzibar tussen Britse setlaars en lede van die Britse Vloot beslis.<ref name="TCA" /> Ná die Britse oorname van die voormalige [[Duits-Oos-Afrika]] tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] as die [[Volkebond]]mandaat [[Tanganjika]] in 1919 het die spel ook op die vasteland begin versprei.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Aan die begin was krieket veral langs die kus en op die eiland Zanzibar gevestig met vername ontwikkelinge in [[Dar-es-Salaam]].<ref name="TCA" /> Nasionale wedstryde (“Amptenare t Settlers”) is tot in 1964 gereeld beslis, maar geen interterritoriale wedstryde is gespeel nie. Ná die toestroming van [[Brits-Indië|Indiese]] arbeiders na Afrika om die streek se spoornetwerk op te rig het die gewildheid van krieket toegeneem. Immigrante van die [[Indiese subkontinent]] het teen die 1930’s die meeste spelers gestel, met ’n aansienlike Europese minderheid.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was dit een van die mees beoefende sportsoorte in die streek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=194}}</ref> === Oos-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos-Afrikaanse krieketspan}} [[Lêer:ECACC.jpg|duimnael|Vlag van die Oos-Afrikaanse nasionale krieketspan, later Oos- en Sentraal-Afrika]] [[Lêer:Tanganyika cricket team, early 1960s.jpg|duimnael|Die Tanganjikaanse krieketspan nadat hulle die driehoekige toernooi teen Kenia en Uganda in die vroeë 1960’s gewen het]] In 1951 is die Oos-Afrikaanse Krieketkonferensie (Engels: ''East Africa Cricket Conference'', EACC; later die Oos- en Sentraal-Afrikaanse Krieketkonferensie, ''East and Central Africa Cricket Conference'', ECACC) gestig as die beheerliggaam van krieket in die streek. Hulle het toesig gehou oor die interkoloniale wedstryde tussen die drie stigtingslede [[Kenia]], [[Uganda]] en Tanganjika.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=361}}</ref> Later in dieselfde jaar het ’n saamgestelde Oos-Afrikaanse span [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Rhodesië]] gehuisves.<ref>{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre & Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=359}}</ref> In 1951 het ’n Tanganjikaanse span vir die eerste keer in ’n driehoekige toernooi teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] hul eerste internasionale wedstryde gespeel. Een jaar later is Tanganjika deur Uganda met vyf paaltjies geklop. Ongereelde wedstryde teen Kenia en Uganda is dwarsdeur die 1950’s gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Zanzibar het van 1956 af ook teen Uganda gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |title=Uganda in Zanzibar 1956 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135352/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1956_TZN_Uganda_in_Zanzibar_1956.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika se volgende gedokumenteerde wedstryd was in 1956 teen ’n besoekende [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistanse span]]. Onder die kapteinskap van [[Denis Dawson]] (die broer van die [[Suid-Afrika]]anse [[Toetskrieket|toetsspeler]] [[Ossie Dawson]]) het die Oos-Afrikane die driedaagse wedstryd met agt paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |title=East Africa v Pakistan Cricket Writers' XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=1 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501140259/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137490.html |archive-date=1 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die volgende jaar is die Oos-Afrikane deur die besoekende Sunder-krieketklub met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |title=East Africa v Sunder Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113230148/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137632.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1958 het ’n Suid-Afrikaanse span met spelers van ’n nie-Europese herkoms na die streek getoer en een wedstryd teen Oos-Afrika in [[Nairobi]] gespeel. Onder hul kaptein [[Malcolm Ronaldson]], ’n voormalige [[Eersterangse krieket|eersterangse]] speler vir die Oostelike Provinsie, is Oos-Afrika in dié wedstryd deur die Suid-Afrikane met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |title=East Africa v South African Non-Europeans |publisher=Cricket Archive |accessdate=19 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119001810/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/97/97177.html |archive-date=19 November 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná Tanganjika se onafhanklikwording in 1961 is die beheerliggaam Tanganjikaanse Krieketvereniging (Engels: ''Tanganyika Cricket Association'', TCA; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanganyika'') gestig en ná die vereniging van Tanganjika met [[Zanzibar]] in 1964 is dit in Tanzaniese Krieketvereniging (TCA, van Engels: ''Tanzania Cricket Association''; Swahili: ''Shirikisho la Kriketi Tanzania'') hernoem.<ref name="TCA" /> Ander teenstanders het ook na Tanganjika begin toer, waaronder die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) in 1957<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |title=Scorecard of Tanganyika v MCC, 28 December 1957 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303210132/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/137/137559.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 1963,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |title=MCC in East Africa 1963/64 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133805/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1963-64_TZN_Marylebone_Cricket_Club_in_East_Africa_1963-64.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook in 1958 ’n Suid-Afrikaanse nie-Europese span (wat ook teen Zanzibar gespeel het)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |title=South African Non-Europeans in East Africa 1958/59 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133817/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1958-59_TZN_South_African_Non-Europeans_in_East_Africa_1958-59.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1964 ’n [[Pakistan International Airlines]]-span.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |title=Pakistan International Airlines in East Africa 1964 |publisher=Cricket Archive |accessdate=18 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018133829/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/1964_TZN_Pakistan_International_Airlines_in_East_Africa_1964.html |archive-date=18 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die 1960’s het Oos-Afrika verskeie toerende spanne ontmoet. In 1962 het hulle twee wedstryde teen die [[Britse Statebond|Statebond]] se krieketspan gespeel. In die eerste wedstryd in Nairobi (10 tot 12 Februarie 1962) is die Oos-Afrikane met 20 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107124602/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138031.html |archive-date=7 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd word veral onthou vir ’n vinnige honderdtal deur [[Basil D'Oliveira]] in die Statebondspan se tweede beurt.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19620213.2.154 |title=D'Oliviera Hits Out |publisher=[[The Press]] |date=13 Februarie 1962 |volume=CI |issue=29746 |page=15 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die tweede wedstryd in Oktober, ook in Nairobi, het die Statebondspan Oos-Afrika met 118 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19621003.2.186 |title=Century |publisher=[[The Press]] |date=3 Oktober 1962 |volume=CI |issue=29943 |page=19 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die besoekende MKK het in 1963/64 drie wedstryde in Uganda gespeel, een in Tanganjika en sewe in Kenia. Een van dié wedstryde teen die Oos-Afrikaanse span in [[Kampala]] het die MKK met ’n beurt en 71 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |title=East African Invitation XI v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309234743/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/26/26461.html |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 het Oos-Afrika by die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) as ’n assosiaatlid aangesluit.<ref name="EACA">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |title=East Africa |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190225/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/10.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Zambië by die jaarlikse toernooi aangesluit, wat daarmee ’n vierhoekige toernooi geword het. In Augustus 1967 het die besoekende [[Indiese nasionale krieketspan|Indiërs]] teen Uganda met ses paaltjies en een driedaagse eersterangse wedstryd teen Oos-Afrika met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |title=East Africa v Indians |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126072238/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/29/29058.html |archive-date=26 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het ’n internasionale span van Engelse eersterangse spelers in ’n driedaagse wedstryd teen Oos-Afrika in Nairobi onbeslis gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |title=East Africa v International XI |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104040238/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/138/138843.html |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie en Julie 1972 het Oos-Afrika [[Engeland]] vir 18 wedstryde teen plaaslike spanne besoek en ’n oorwinning oor Noord-Wallis aangeteken. Geen van dié wedstryde het eersterangse status geniet nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |title=North Wales v East Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105160434/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/32/32623.html |archive-date=5 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die MKK het in 1973/74 weer Oos-Afrika besoek. In Desember 1973 het hulle twee wedstryde in [[Zambië]] gespeel, gevolg deur nog twee in Tanzanië en toe vier in Kenia. Hul enigste wedstryd teen die volle Oos-Afrikaanse span, wat oor eersterangse status beskik het, is deur die MKK met 237 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1973-74/MCC_IN_EA/MCC_EA_18-20JAN1974.html |title=Marylebone Cricket Club in East Africa, 1973/74 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> As gevolg van die Arusha-verklaring van 1967 is baie besighede in die 1970’s genasionaliseer en die meeste [[Indië]]rs en [[Verenigde Koninkryk|Britte]] het die land begin verlaat.<ref name="TCA" /> Krieketspelers soos [[John Solanky]], wat vir [[Glamorgan]] gespel het, was onder diegene wat die land verlaat het, waarna die krieketvlakke agteruitgegaan het. Die veelsydige Solanky het die bekendste “krieketuitvoer” van Tanzanië geword en gedurende sy vier jaar vir Glamorgan (1972–1976) 275 paaltjies geneem en 3&nbsp;508 lopies in [[Eersterangse krieket|eersterangse]] en Lys A-krieket aangeteken.<ref name="Emerging Cricket">{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/how-success-of-the-womens-team-is-driving-cricket-growth-in-tanzania/ |title=How Success of the Women’s Team is Driving Cricket Growth in Tanzania |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=27 Julie 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Sedert die 1970’s het die Tanzaniese Krieketvereniging daarop gefokus om die spel onder Afrikane te vestig en die nasionale span bevat nou tussen 20 en 25% Afrikaspelers. Die nasionale span se vermoë het in die middel-1990’s toegeneem, toe hulle twee Afrikatoernooie in 1994 en 1995 as naaswenner afgesluit het, waarna hul vlak in die laat 1990’s effens afgeneem het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> Oos-Afrika is genooi om aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] deel te neem. Hulle was naas [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] een van twee nietoetspanne wat vir dié toernooi genooi is.<ref name="WC75">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |title=World Cup 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001192305/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1975_ENG_Prudential_World_Cup_1975.html |archive-date=1 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kenia het die helfte van die span se 14 spelers gestel.<ref name="Hist">{{en}} {{cite web |url=http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |title=A history of Kenyan cricket |publisher=Friends of Kenya Cricket |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724174301/http://www.friendsofkenyacricket.org.uk/know.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Praful Mehta]] en [[Shiraz Sumar]] was die enigste twee Tanzaniese krieketspelers wat vir die Oos-Afrikanse span verskyn het.<ref name="Emerging Cricket" /> Voor dié toernooi is die span se deelname egter bevraagteken, nadat Tanzanië gedreig het sy spelers te verbied om na Engeland te toer in protes teen die [[Britse en Ierse Leeus]]-[[rugby]]span se toer na Suid-Afrika onder [[apartheid]] in 1974.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19740726.2.161 |title=N.Z. cricketers to play E. Africa |publisher=[[The Press]] |date=26 Julie 1974 |volume=CXIV |issue=33596 |page=20 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die insluiting van Oos-Afrika is as ’n belangrike stap vir die toernooi beskou, aangesien die deelname van ’n Afrikaspan as nodig geag is om van dit ’n ware wêreldbekertoernooi te maak. Die twee sterkste krieketlande in Afrika, [[Suid-Afrika]] en [[Rhodesië]], het hul spelers op grond van ras gekeur en is uitgesluit as deel van die sportboikot teen Suid-Afrika, waarvolgens Oos-Afrika as Afrikaverteenwoordiger deelgeneem het. Ná opwarmingswedstryde teen [[Somerset]], [[Wallis]], Glamorgan en verskeie ander klubspanne, het hulle in die eerste rondte teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], Indië en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar al drie sy wedstryde verloor.<ref name="WC75" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC_HISTORY/WC75_HISTORY.html |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die krieketwêreldbekertoernooi is opgevolg deur ’n eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die [[County Ground, Taunton|County Ground]] in [[Taunton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |title=Scorecard of East Africa v Sri Lanka match, 23 June 1975 |publisher=Cricket Archive |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190322/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/35/35269.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1978 het die Minor Counties Krieketvereniging Kenia besoek vir sewe wedstryde, waaronder twee teen Oos-Afrika. Die eerste wedstryd met 60 boulbeurte het die Minor Counties met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311041401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115799.html |archive-date=11 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Beplande driedaagse wedstryd is afgelas sonder dat ’n bal geboul is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |title=East Africa Cricket Conference v Minor Counties |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007084742/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/115/115800.html |archive-date=7 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Oos-Afrika het aan die IKR-trofeë in 1979,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ |title=ICC Trophy, 1979: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> 1982<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT82/ |title=ICC Trophy, 1982: England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> en 1986 deelgeneem,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT86/ |title=1986 ICC Trophy in England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> maar hulle kon nie vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] kwalifiseer nie. Die jaarlikse toernooi teen Kenia en Uganda is voortgesit, hoewel Kenia in 1981 van die Oos-Afrikaanse span weggebreek het en voorts deur sy eie nasionale span verteenwoordig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |title=Kenya |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204190440/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/16.html |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1966 is die driehoekige toernooi in ’n vierhoekige omskep, nadat Zambië aangesluit het. Tot in 1980 kon Tanzanië dié toernooi slegs een keer wen.<ref name="KenHist" /> === Oos- en Sentraal-Afrikaanse span === {{Hoofartikel|Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan}} In 1989 het die Oos-Afrikaanse span homself aan die IKR onttrek<ref name="EACA" /> en is in dieselfde jaar met die Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |title=East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190613/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/96.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié nuwe span was ’n gesamentlike span van [[Malawi]], Tanzanië, Uganda en Zambië, en hulle het in 1990 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem, en daarna in 1994, 1997 en 2001, maar hulle kon nie vir die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |title=ICC Trophy matches played by East and Central Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=9 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009034616/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/EastandCentralAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=9 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === IKR-lidmaatskap === Net ná die IKR-trofee 2001 het Tanzanië homself aan die Oos- en Sentraal-Afrikaanse span onttrek en op sy eie as ’n assosiaatlid by die IKR aangesluit<ref name="TCA" /> wat met nuwe geleenthede vir Tanzaniese krieket gepaard gegaan het. Die nasionale span het tydens die Afrikabeker 2002 sy eerste wedstryde gespeel<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar al vier sy wedstryde verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=2002 Africa Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165034/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Afrikakrieketvereniging Kampioenskap 2004, wat as ’n kwalifisering vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] gedien het, het Tanzanië verbeter, hoewel hulle dié toernooi steeds laaste afgesluit het, maar die gasheer Zambië in die laaste wedstryd kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=African qualifying for the 2005 ICC Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=4 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104231113/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=4 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Tanzaniërs nog beter gevaar, toe hulle afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga, gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=Points Table for ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104162401/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=4 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het Tanzanië afdeling drie van die Wêreldkrieketliga 2007–09 in [[Darwin]], [[Australië]] gehaal. Tanzanië is in Groep B deur beide die Kaaimanseilande en Uganda geklop, waarna hulle slegs een oorwinning oor [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] kon aanteken. In die uitspeelwedstryd het hulle weer vir Hongkong ontmoet, maar hulle is dié keer verslaan, waarmee die span na afdeling vier gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |title=Uganda lift Division Three title |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 Junie 2007 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170417/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000046/004698.shtml |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2008 het Tanzanië die Wêreldkrieketliga 2007–09 se afdeling vier vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] gehuisves. Die gasheer het in die uitspeelwedstryd om die derde plek teen [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] vasgeval en daarmee vir die daaropvolgende Wêreldkrieketliga 2009–14 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2008-09-353166/tanzania-vs-italy-3rd-place-playoff-369441/match-report |title=Afghanistan claim another title |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2008 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit is in 2010 in Italië beslis en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2015]]-kwalifisering, waar hulle weer in die vierde plek geëindig en daarmee in die Wêreldkrieketliga 2012 steeds in afdeling vier gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2010-467028/nepal-vs-tanzania-3rd-place-play-off-467094/match-report |title=Cush century takes USA to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Augustus 2010 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die in Maleisië besliste afdeling vier 2012 het die Tanzaniërs die sesde plek behaal, nadat hulle in die uitspeelwedstryd deur die gasheer geklop en na die Wêreldkrieketliga 2012–18 se afdeling vyf gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2012-571057/malaysia-vs-tanzania-5th-place-playoff-576419/match-report |title=Nepal crush USA in the final |publisher=ESPNcricinfo |date=10 September 2012 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit is ook in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Tanzanië het in die wedstryd om die derde plek [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] verslaan en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit het die Tanzaniërs slegs in die vyfde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tanzanië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Tanzaniërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-africa-division-two-t20-championship-nigeria-win-africa-division-two-t20-tournament-515832 |title=Nigeria win Africa Division Two T20 tournament |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Mei 2011 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tanzanië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die derde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Tanzanië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> Tanzanië het aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Afrikakwalifisering 2019 deelgeneem, maar hulle is reeds in die plaaslike kwalifisering uitgeskakel. Op 2 November 2021 het Tanzanië tydens die Afrikakwalifisering 2021 in [[Kigali]] teen Botswana in sy eerste T20I-wedstryd gespeel en met sewe paaltjies gewen. Die span het die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Tanzanië in die Afrika T20I-bekereindstryd met agt paaltjies teen Uganda vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/uganda-win-aca-africa-t20-cup-after-shah-blitz/ |title=Uganda win ACA Africa T20 Cup after Shah blitz |publisher=Emerging Cricket |author=Tom Grunshaw |date=26 September 2022 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In Desember 2022 het die Tanzaniërs die Oos-Afrikaanse T20I-reeks as naaswenner na Uganda en voor Rwanda afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |title=Uganda win mammoth tri-series in Rwanda |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=24 Desember 2022 |accessdate=24 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224104823/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000016/001603.shtml |archive-date=24 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2023 sou hulle aan die Kontinentbeker T20I Afrika 2023 deelgeneem het, maar hulle het hulleself aan dié toernooi onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/amp/cricket-news/africa-t20-continent-cup-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |title=Africa T20 Continent Cup 2023 schedule: Full fixtures list and match timings |publisher=Wisden |date=8 Junie 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Twee maande later het Tanzanië tydens die Oos-Afrikaanse T20I-beker 2023 die tweede plek ná Uganda en voor Rwanda behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2023/08/31/cricket-cranes-retain-east-africa-t20-cup-in-kigali/ |title=Cricket Cranes retain East Africa T20 Cup in Kigali |publisher=Kawowo |date=31 Augustus 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis, maar Tanzanië is in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Tanzanië die Afrikakwalifisering gehaal, maar hulle het versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] het die Tanzaniërs die vierde plek behaal en daarmee die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Tydens die Uitdaagliga-uitspeelrondte 2024 het Tanzanië die Uitdaagliga 2023–2026 gehaal. Daar het die span egter versuim om vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ippmedia.co.tz/the-guardian/sports/cricket/read/tanzania-misses-out-on-qualification-for-cwc-qualifier-play-off-2025-02-16-184055 |title=Tanzania misses out on qualification for CWC Qualifier Play-off |publisher=IPP Media |author=Japhet Kazenga |date=17 Februarie 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In 2026 het hulle tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] die Afrikakwalifisering gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-cruise-into-t20-world-cup-qualifiers/ |title=Tanzania cruise into T20 World Cup qualifiers |publisher=Daily News |author=Mbonile Burton |date=31 Maart 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> In die wedstryd teen die Seychelle op 27 Maart het [[Ivan Selemani]] die eerste Tanzaniese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/tanzania-211/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Tanzania in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2026-toernooi in [[Namibië]] en [[Zimbabwe]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dailynews.co.tz/heroic-u-19-cricket-team-return-home-after-world-cup-qualification/ |title=Heroic U-19 Cricket Team return home after World Cup qualification |publisher=Daily News |author=Elkana Kuhenga |date=8 April 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die o/19-span het grootliks uit inheemse Tanzaniërs en drie spelers met ’n Indiese herkoms bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/we-want-tanzania-to-be-one-of-the-leading-associate-sides-in-cricket-states-tca-chairman-sreekumar/ |title=“We want Tanzania to be one of the leading Associate sides in cricket” states TCA Chairman Sreekumar |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=20 April 2025 |accessdate=5 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Tanzanië blou truie met ’n swart kleuraksent, ’n swart V-halslyn en blou broeke. Veldspelers dra ’n blou bofbalpet of ’n blou sonhoed. Die kolwers se helms is ook blou geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''TANZANIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Tanzaniese nasionale krieketspan se bynaam is ''The Cows''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Die Tanzaniese Krieketvereniging se kenteken toon ’n [[Masai-kameelperd]], die nasionale dier van die land.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Adam Scott Kennedy, Vicki Kennedy |title=Animals of the Serengeti, and Ngorongoro Conservation Area |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |date=2014 |isbn=978-1-4008-5138-6 |oclc=873760148}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Tanzanië |caption=Ligging van Tanzaniese krieketstadions |places= {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Annadil Burhani Ground]]</small>|position=top|lat=-6.8094|long=39.28288}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]]</small>|position=left|lat=-6.8084|long=39.2904}} {{location map~|Tanzanië|label=<small>[[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]]</small>|position=bottom|lat=-6.776012|long=39.178326}} }} Tanzanië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Tanzaniese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Tanzanië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Annadil Burhani Ground]] | [[Dar-es-Salaam]] | 31 Oktober 2022 |- | 2 | [[Gymkhana Klubveld, Dar-es-Salaam|Gymkhana]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |- | 3 | [[Universiteit van Dar-es-Salaam Ground|Universiteit van Dar-es-Salaam]] | Dar-es-Salaam | 21 September 2024 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 35 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Tanzanië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Tanzaniese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Ivan Selemani]] | 2021–hede | align=center | 68 | align=center | '''1&nbsp;640''' |- | [[Abhik Patwa]] | 2021–2025 | align=center | 57 | align=center | '''1&nbsp;387''' |- | [[Amal Rajeevan]] | 2022–2025 | align=center | 55 | align=center | '''1&nbsp;063''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}913''' |- | [[Omary Kitunda]] | 2021–hede | align=center | 59 | align=center | '''{{0}}559''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Ally Kimote]] | 2021–hede | align=center | 81 | align=center | '''90''' |- | [[Yalinde Nkanya]] | 2022–hede | align=center | 55 | align=center | '''71''' |- | [[SanjayKumar Thakor]] | 2021–2024 | align=center | 58 | align=center | '''65''' |- | [[Salum Jumbe]] | 2021–hede | align=center | 66 | align=center | '''65''' |- | [[Kassim Nassoro]] | 2021–hede | align=center | 79 | align=center | '''51''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 5 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Tanzanië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Abhik Patwa | 2021–2025 |- | 2 | '''Kassim Nassoro''' | 2022–hede |- | 3 | Salum Jumbe | 2024 |- | 4 | Laksh Bakrania | 2025 |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || ''Sien {{Cr-OA}}'' |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 8 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 12 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 0 || 40,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Koeweit}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Lesotho}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Mali}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 September 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NG}} || 5 || 3 || 1 || 0 || 1 || 75,00 || 17 November 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 18 || 16 || 2 || 0 || 0 || 88,89 || 31 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 November 2021 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 17 || 3 || 12 || 0 || 2 || 20,00 || 19 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Vanuatu}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''83''' || '''51''' || '''29''' || '''0''' || '''3''' || '''61,45''' || 2 November 2021 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3801 op 5 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=211;type=team |title=Records / Tanzania / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2026 |accessdate=5 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || Groepfase |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Tanzania national cricket team|Tanzaniese nasionale krieketspan}} * {{en}} {{sw}} [http://www.tanzaniacricket.com/ Amptelike webwerf van die Tanzaniese Krieketvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/tanzania-160 Tanzanië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/tanzania-cricket-association Tanzanië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Tanzanië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] 5l2l6ljie17yibxt221imhzcq4qa3ro 0 459895 2892601 2890211 2026-04-11T09:45:15Z Aliwal2012 39067 /* Vlootlys */ maak 'n nuwe tabel...dit vertoon baie beter! 2892601 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed L.18 Lodestar''' was ’n direkte ontwikkeling van die Lockheed L.14 Super Electra en het sy nooiensvlug op 21 September 1939 gehad. Hierdie vliegtuig het voorsiening vir drie bemanningslede en 14 passasiers gehad en is in Maart 1940 vir die eerste keer in gebruik geneem. Daar is uiteindelik meer as 600 Lodestars vir kommersiële en militêre diens geproduseer. Meer as 12 lugrederye op vier vastelande het teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] steeds die Lodestar gebruik. Gedurende die oorlog is die Lodestar wyd deur die [[United States Army Air Forces]] en die [[Amerikaanse Vloot]] vir die transportrol aangepas. Die militêre variante het bestaan uit die C-56 (USAAF, luukse weergawe en algemene personeeltransportvliegtuig), R50-1 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-56), C-57 (USAAF, verskillende enjin- en kajuitinstallasies), C-59 (USAAF, 14 passasiers), R50-2 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-59), R50-3 (VSA-vloot- luukse transportvliegtuig), C-60 (USAAF, 18 ten volle gewapende troepe) en drie VSA-vloot-ekwivalente van die C-60, naamlik die R50-4 (vier tot sewe passasiers), die R50-5 (14 passasiers) en die R50-6 (18 troepe).<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=595, 596 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM === [[Lêer:Field Marshal Jan Smuts, Premier of South Africa and Supreme Commander of the Union Defences TR30.jpg|duimnael|Veldmaarskalk Jan Smuts staan by die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 234.]] Die Lockheed Lodestar lyk nes die Lockheed Ventura en kon vir 12 passasiers toegerus word. Die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL) het kort voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] 29 eenhede van hierdie vliegtuig bestel. Voordat hulle afgelewer kon word, het die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek en by die aankoms van die vliegtuie is hulle onmiddellik in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geplaas. Hulle is grootliks op die transportroete van die [[Unie van Suid-Afrika]] na [[Kaïro]] in Egipte gebruik. Met die aankoms van die [[Douglas DC-3]] is die Lodestars van die pendelroete onttrek en op korter roetes gebruik. Reeksnommers in die groepe 231 tot 249 en 1370 tot 1378 is aan die Lodestars van die Suid-Afrikaanse Lugmag toegeken.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=55 |language=en}}</ref> [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2808.jpg|duimnael|Die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 1371 wag om ongevalle by ’n landingsveld in die Westelike Woestyn af te voer.]] Altesaam 27 van die SAL se Lodestars is deur die SALM oorgeneem en SALM-reeksnommers gegee. Die SALM het die twee Rooikruis-Lodestars as ambulansvliegtuie gebruik en die nommers 1371 en 1378 aan hulle toegeken. (Lodestar 1371 word in die Fotogalery geïllustreer: Suid-Afrikaanse Lugmag-personeel dra ’n ongeval na die vliegtuig sodat hy/sy met die Lodestar afgevoer kan word.) Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het gedurende die Tweede Wêreldoorlog die Lugdiensvleuel geword, toe die Bomwerpertransportbrigade en uiteindelik Nommer 5 Vleuel. SALM-Lodestars het aanvanklik die volle SAL-kleure met SALM-kentekens en SALM-reeksnommers gehad, maar is later in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]] en donker grond op die boonste oppervlakke en [[hemelblou]] op die onderste oppervlakke oorgeverf. Die ambulansvliegtuie het prominente rooi kruise gehad. Die Lodestars is deur verskillende vlugte van Nommer 5 Vleuel by Lugmagstasie Germiston bedryf. Die Lodestar met die reeksnommer 234 is ná die Tweede Wêreldoorlog deur Nommer 28 Eskader as BBP-vliegtuig vir die Eerste Minister behou.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1981 |title=LOCKHEED TWINS |journal=African Air Review |volume=8 |issue=July to August 1981 |pages=10 to 13 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> === SAL === Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) was ’n belangrike gebruiker van die Lodestar, maar oorlog het uitgebreek voordat daar met aflewering aan die SAL begin kon word en die vliegtuie is direk na die SALM oorgeplaas. Die SAL het oorspronklik 29 eenhede bestel. Nog twee vliegtuie is gedurende 1941 aan die Suid-Afrikaanse Rooikruisvereniging afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8, 28 |language=en}}</ref> Ses vliegtuie het in laat-1944 na SAL-diens teruggekeer. Verdere vliegtuie is ná die Tweede Wêreldoorlog aan die SAL terugbesorg. ’n Totaal van 19 vliegtuie was teen 1948 in diens van die SAL, wat die twee Rooikruisvliegtuie ingesluit het. Die Lodestars is op die SAL se binnelandse en streeksdienste gebruik. Daar is vanaf 1950 oor die Lodestars beskik, en die laaste van hulle is in 1955 aan diens onttrek.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> [[Lêer:Zsasn1 1983-05-06-00 FAJS 974 dust EL 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het 29 Lodestars bestel, maar hulle is gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur die SALM gebruik. Die SAL het die Lodestar van 1944 tot 1955 op sy binnelandse en streeksdienste gebruik.]] ==== Vlootlys ==== {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !SALM-<br/>reeksnommer !Naam !Nota |- |ZS-ASJ(1) |2015 |231 |'''''Richard King''''' | |- |ZS-ASK |2016 |232 | |- |ZS-ASL(1) |2017 |233 |'''''Andries Pretorius''''' | |- |ZS-ASM |2019 |237 |''Sir Harry Smith'' |ná die oorlog nie terug na die SAL nie |- |ZS-ASN(1) |2026 |1372 | |later statiese uitstalling by SAL |- |ZS-ASO |2029 |1370 |'''''Lord de Villiers''''' | |- |ZS-ASP |2030 |234 | | |- |ZS-ASR |2032 |235 | | |- |ZS-ASS |2033 |236 |'''''Daniel Lindley''''' | |- |ZS-AST(1) |2034 | | |teruggehou om lugrederydiens namens SAL te bedryf;<br/>neergestort op 28 Maart 1941 |- |ZS-ASU |2035 |1373 | | |- |- |ZS-ASV |2036 |1377 |'''''Sir J Gordon Sprigg''''' | |- |- |ZS-ASW |2037 |238 |'''''Sir JC Molteno''''' | |- |- |ZS-ASX |2038 |239 |'''''Kmdt Louw Wepener''''' | |- |- |ZS-ASY |2044 |240 |'''''Harry Escombe''''' | |- |- |ZS-ASZ |2045 |241 |''Onze Jan'' | |- |ZS-ATA |2046 |1374 |'''''Jan van Riebeeck''''' | |- |ZS-ATB |2047 |242 |'''''Lord Charles Somerset''''' | |- |ZS-ATC |2048 |1375 |'''''Simon van der Stel''''' | |- |ZS-ATD |2050 |243 |'''''Sir Benjamin D’Urban''''' | |- |ZS-ATE |2051 |244 |'''''Earl of Caledon''''' | |- |ZS-ATF |2052 |245 |'''''Erasmus Smit''''' | |- |ZS-ATG |2053 |246 |'''''Sir John Cradock''''' | |- |ZS-ATH |2054 | |'''''President Burgers''''' |neergestort te Wingfield op afleweringsvlug |- |ZS-ATI |2055 |249 |''Gerrit Maritz'' | |- |ZS-ATJ |2056 |247 |'''''Thomas Halstead''''' | |- |ZS-ATK |2057 |248 |'''''Major Warden''''' | |- |ZS-ATL |2058 | | |hierdie vliegtuig was teruggehou vir toegewyde amptelike<br/>gebruik deur die Suid-Afrikaanse Spoorweëadministrasie;<br/>later by SALM-museum vertoon |- |ZS-ATM |2066 |1376 | |- |ZS-AVS |2069 |1371 | |SA Rooikruis-vliegtuig |- |ZS-AVT |2137 |1378 | |SA Rooikruis-vliegtuig |}                                              Bostaande tabel is gegrond op Spring en Becker.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> AANTEKENING: Die name in die lys hieronder is oorspronklike name en nie die naoorlogse name nie; bevestigde name verskyn in vetdruk. Registrasie    Kon.-no          SALM-reeksno.        Naam ZS-ASJ(1)     2015               231                             '''''Richard King''''' ZS-ASK        2016               232 ZS-ASL(1)     2017               233                             '''''Andries Pretorius''''' ZS-ASM       2019               237                             ''Sir Harry Smith'' (ná oorlog nie terug na SAL nie) ZS-ASN(1)     2026               1372 (later statiese uitstalling by SAL) ZS-ASO         2029               1370                           '''''Lord de Villiers''''' ZS-ASP         2030               234 ZS-ASR         2032               235 ZS-ASS         2033               236                             '''''Daniel Lindley''''' ZS-AST(1)     2034 (teruggehou om lugrederydiens namens SAL te bedryf; 28 Maart 1941 neergestort) ZS-ASU         2035               1373 ZS-ASV         2036               1377                           '''''Sir J Gordon Sprigg''''' ZS-ASW        2037               238                             '''''Sir JC Molteno''''' ZS-ASX         2038               239                             '''''Kmdt Louw Wepener''''' ZS-ASY         2044               240                             '''''Harry Escombe''''' ZS-ASZ          2045               241                             ''Onze Jan'' ZS-ATA          2046               1374                           '''''Jan van Riebeeck''''' ZS-ATB          2047               242                             '''''Lord Charles Somerset''''' ZS-ATC          2048               1375                           '''''Simon van der Stel''''' ZS-ATD          2050               243                             '''''Sir Benjamin D’Urban''''' ZS-ATE          2051               244                             '''''Earl of Caledon''''' ZS-ATF          2052               245                             '''''Erasmus Smit''''' ZS-ATG          2053               246                             '''''Sir John Cradock''''' ZS-ATH          2054                                                   '''''President Burgers''''' (neergestort Wingfield op afleweringsvlug) ZS-ATI            2055               249                             ''Gerrit Maritz'' ZS-ATJ           2056               247                             '''''Thomas Halstead''''' ZS-ATK          2057               248                             '''''Major Warden''''' ZS-ATL          2058 (hierdie vliegtuig teruggehou vir toegewyde amptelike gebruik deur die Suid-Afrikaanse Spoorweëadministrasie; later by SALM-museum vertoon) ZS-ATM         2066               1376 ZS-AVS         2069               1371                           SA Rooikruis-vliegtuig ZS-AVT          2137               1378                           SA Rooikruis-vliegtuig Hierdie paragraaf is gegrond op Spring.<ref name=":2" /> ==== Beskikkings, ongelukke, naoorlogse Lodestar-vloot en individuele name ==== Let daarop dat die eerste drie Lodestars vir gebruik in die ontruiming van Kreta aan die Britse Koninklike Lugmag (RAF) verkoop is.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8 |language=en}}</ref> ZS-ASJ          na RAF as AX685 ZS-ASK         na RAF as AX686 ZS-ASL          na RAF as AX687 ZS-ASM         verkoop as CR-ADJ, bedryf deur DETA, in 1964 by Maputo aan diens onttrek ZS-ASN         ''Andries Pretorius''; gepreserveer ZS-ASO         ''Lord Charles Somerset'' het VP-KHV geword (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); verkoop as N65C ZS-ASP         ''Richard King''; Julie 1955 verkoop as N667 ZS-ASR         nieoperasioneel, vir onderdele ZS-ASS         SALM 236; 18 November 1941 neergestort ZS-AST          28 Maart 1941 afgeskryf ZS-ASU         ''Piet Retief''; as VP-KHW verkoop (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); terug na ZS-DHK (1953 geregistreer); toe na SE-CDR, N6064V, N102V ZS-ASV         ''Simon van der Stel''; 1 Februarie 1959 afgeskryf ZS-ASW        ''Sir Benjamin D’Urban''; 5 Januarie 1948 onherstelbaar beskadig ZS-ASX         ''Willem Adriaan van der Stel''; Junie 1950 (of in 1951) as VP-KHX verkoop; toe na N94550 ZS-ASY         ''Sir Harry Smith''; Julie 1953 as N669 verkoop ZS-ASZ         SALM 241; 17 Junie 1941 neergestort ZS-ATA          ''Alexander Biggar''; Julie 1955 as N670 verkoop ZS-ATB          ''President Brand''; as VP-KHY verkoop (1951 geregistreer 1951, bedryf deur EAAC); toe na N94547 en toe N56M ZS-ATC          ''Hendrik Swellengrebel''; as VP-KHZ verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94548 en toe CF-FYR ZS-ATD          ''Sir George Grey''; September 1950 of in 1951 as VP-KIA verkoop (bedryf deur EAAC); toe terug na ZS-DHL (1953 geregistreer) ZS-ATE          ''Ryk Tulbagh''; as VP-KIB verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94546, N57M en N777Z ZS-ATF          ''Sir Hercules Robinson''; November 1954 as CR-AEP verkoop (bedryf deur DETA); in 1962 as KA31 na die Katanga-lugmag ZS-ATG         SALM 246; 6 Mei 1942 neergestort ZS-ATH          by aflewering neergestort ZS-ATI            ''General JW Janssens''; September 1955 as N671 verkoop; toe na XB-MAR ZS-ATJ          SALM 247; 13 April 1943 neergestort ZS-ATK         SALM 248; 19 Desember 1942 neergestort ZS-ATL          ''Jan van Riebeeck''; gepreserveer ZS-ATM         ''Sir John Cradock''; as VP-YWY verkoop (1964 geregistreer); toe na 9J-RBM, VP-WCN (1968 geregistreer, bedryf deur Hunting Surveys); Februarie 1970 by die Randse Lughawe opgebreek ZS-AVS         ''Louis Trichardt''; Julie 1955 as N672 verkoop ZS-AVT          ''President Burgers''; as N673 verkoop Hierdie paragraaf is gegrond op Spring, Brent en Air-Britain 1981.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |pages=135 to 137 |language=en}}</ref> ==== SAL-museumvliegtuig, Lockheed L.18-08 Lodestar ZS-ASN kon.-no 2026 ==== Die eerste museumvliegtuig wat deur die SAL verky is, was Lockheed L18-08  Lodestar ZS-ASN. Hy het per pad op 3 Desember 1973 in die SAL- tegniese gebied aangekom en is in Loods 4 gestoor. Die vliegtuig is deur die Vakleerlingopleidingskool gerestoureer en is vir die eerste keer in die openbaar vertoon tydens ’n opedag wat op 10 Oktober 1975 in die tegniese gebied gehou is.<ref>{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future |volume=I| last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig is 2026.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future|volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die Lockheed Lodestar-vliegtuie is net voor die Tweede Wêreldoorlog deur die SAL bestel en nadat oorlog ’n aanvang geneem het, is die vliegtuie deur die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) in gebruik geneem. Die vliegtuie is vanaf 8 Julie 1941 vir die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Egipte gebruik. Die meeste van hulle was in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]], donker grondkleur en [[hemelblou]] onderkante geverf.<ref name=":3" /> Ná die Tweede Wêreldoorlog het ZS-ASN deel van die SAL-vloot geword. Sy laaste vlug vir die SAL, ’n opleidingsvlug onder leiding van Kaptein Kenneth “Toddy” Bain, het op 18 Maart 1955 plaasgevind. Die vliegtuig is in April 1955 aan die Aircraft Operating Company (AOC) verkoop en is in ’n lugopmetingsmasjien omskep en is Afrika-wyd vir lugopmetingswerk gebruik totdat hy aan diens onttrek is. Hy is deur ’n Douglas DC-3 vervang, wat ook ZS-ASN geregistreer is.<ref name=":3" /> Lodestar ZS-ASN nommer 1 was die eerste vliegtuig wat vir tentoonstelling in die voorgestelde Spoorwegmuseum by Esselenpark verkry is. Esselenpark was baie naby die eertydse Jan Smuts-lughawe (nou [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]) geleë. AOC het die vliegtuig aan die SAL geskenk en hy is op 3 Desember 1973 onder leiding van mnr. A.P. Nel deur ’n span van die SAL-vakleerlingopleidingskool vanaf Grand Central-lughawe naby Halfweghuis vervoer. Die vliegtuig is sonder sy vlerke in Loods 4 by Jan Smuts-lughawe gestoor.<ref name=":3" /> Die SAL-vakleerlingskool het in 1974 met die restourasieproses begin. ZS-ASN(1) skitter nou in sy oorspronklike na-oorlogse SAL-kleure. Hierdie besondere vliegtuig is van belang omdat hy die oudste bestaande vliegtuig in Suid-Afrika is en deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens gebruik is.<ref name=":3" /> Die vliegtuig is nou deel van die Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe.<ref name=":3" /> '''Lodestar ''Andries Pretorius'''''<ref name=":3" /> * Op 24 September 1940 aan die SAL oorhandig * Aan boord die motorvaartuig ''Tigre'' na SA verskeep * Op 7 November 1940 as 1372 na SALM * Op 9 Februarie 1946 as ZS-ASN terug na SAL * Op 22 April 1955 aan Aircraft Operating Company afgelewer * Februarie 1973 registrasie gekanselleer === Ander instansies wat die Lodestar bedryf het === * Commercial Air Services het vier Lodestars gedurende die 1950’s gebruik. Hulle het die registrasienommers ZS-ASV, ZS-ATL, ZS-DHK en ZS-DHL gehad. * Aircraft Operating Company het die Lodestars ZS-ASN, ZS-ATM en ZS-DHL op verskillende tye gebruik. Twee van hulle is gedurende hulle opmetingstake in ander lande geherregistreer. * Een L.18-40 is van 1946 tot 1951 as luukse vliegtuig met die naam ''St George'' deur Mitchell Cotts gebruik. * Die registrasies ZS-BZD en ZS-BZE is in 1948 vir P Konisky aan twee C-60A’s toegeken. * Vyf Lodestars is vir ’n kort tyd op naam van Bell Aviation in Suid-Afrika geregistreer. * Die L.18-56 Learstar met die registrasienommer ZS-NPI is deur National Process Industries ingevoer. Hierdie paragraaf is gegrond op Becker.<ref name=":1" /> [[Lêer:Zsatl 1974-09-02 FAGM 148 864x576.jpg|geen|duimnael|250x250px|Hierdie foto van die Lodestar met die konstruksienommer 18-2058 (as ZS-ATL in ’n Comair-kleurskema) is op 2 September 1974 by die Randse Lughawe geneem.]] === SALM-museumvliegtuig ZS-ATL === Die Lockheed Lodestar met die registrasienommer ZS-ATL (konstruksienommer 18-2058) het gedurende sy SAL-diens die naam ''Jan van Riebeeck'' gehad. Generaal Smuts het hierdie skroefvliegtuig dikwels as ’n luukse transportvliegtuig gebruik. Ná die Tweede Wêreldoorlog het opeenvolgende Ministers van Vervoer die vliegtuig in dieselfde rol gebruik. Comair het die masjien in 1954 van die SAL gekoop en dit tot November 1968 gebruik. Later het die Lodestar deel van die statiese uitstallings van die SALM-museum by Swartkop naby Pretoria in Suid-Afrika uitgemaak.<ref>{{Cite journal |last=Vosloo |first=Louis |date=December 1974 |title=LODESTAR ZS-ATL TO BE PRESERVED |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=1 |issue=11 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Smy |first=Ken |date=February 1975 |title=LODESTAR ZS-ATL |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=2 |issue=1 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> [[Lêer:Zsatl 2014-09-19 FASK 5320 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250px|Lodestar ZS-ATL word op 19 September 2014 as ’n statiese uitstalling by SALM-museum Swartkop gesien. Shackleton 1721 verskyn in die agtergrond.]] == Fotogalery == <gallery mode="packed"> Lêer:Zsatl 2003-02-09 FASK 022 crop1 LR 800x600.jpg|Gekamoefleerde Lodestar Lêer:1371 default upsize cr 72dpi.jpg|Die Lodestar 1371 ambulansvliegtuig van die SA Rooikruisvereniging operasioneel in Noord-Afrika Lêer:Zsasn1 1983-05 of 06 FAJS 017 shd75 stof 600x364.jpg|ZS-ASN Mei/Junie 1983 op Jan Smuts Lêer:Zsasn1 2003-02-09 FASK 009 600x450.jpg|ZS-ASN 9 Feb 2003 op Swartkop </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} gwyamn730iyxjfgjpcb7hhsdsowdi27 2892602 2892601 2026-04-11T10:25:33Z Aliwal2012 39067 /* Vlootlys */ verwyder Gaius se 2de lys (dis 'n duplikasie) 2892602 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed L.18 Lodestar''' was ’n direkte ontwikkeling van die Lockheed L.14 Super Electra en het sy nooiensvlug op 21 September 1939 gehad. Hierdie vliegtuig het voorsiening vir drie bemanningslede en 14 passasiers gehad en is in Maart 1940 vir die eerste keer in gebruik geneem. Daar is uiteindelik meer as 600 Lodestars vir kommersiële en militêre diens geproduseer. Meer as 12 lugrederye op vier vastelande het teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] steeds die Lodestar gebruik. Gedurende die oorlog is die Lodestar wyd deur die [[United States Army Air Forces]] en die [[Amerikaanse Vloot]] vir die transportrol aangepas. Die militêre variante het bestaan uit die C-56 (USAAF, luukse weergawe en algemene personeeltransportvliegtuig), R50-1 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-56), C-57 (USAAF, verskillende enjin- en kajuitinstallasies), C-59 (USAAF, 14 passasiers), R50-2 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-59), R50-3 (VSA-vloot- luukse transportvliegtuig), C-60 (USAAF, 18 ten volle gewapende troepe) en drie VSA-vloot-ekwivalente van die C-60, naamlik die R50-4 (vier tot sewe passasiers), die R50-5 (14 passasiers) en die R50-6 (18 troepe).<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=595, 596 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM === [[Lêer:Field Marshal Jan Smuts, Premier of South Africa and Supreme Commander of the Union Defences TR30.jpg|duimnael|Veldmaarskalk Jan Smuts staan by die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 234.]] Die Lockheed Lodestar lyk nes die Lockheed Ventura en kon vir 12 passasiers toegerus word. Die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL) het kort voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] 29 eenhede van hierdie vliegtuig bestel. Voordat hulle afgelewer kon word, het die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek en by die aankoms van die vliegtuie is hulle onmiddellik in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geplaas. Hulle is grootliks op die transportroete van die [[Unie van Suid-Afrika]] na [[Kaïro]] in Egipte gebruik. Met die aankoms van die [[Douglas DC-3]] is die Lodestars van die pendelroete onttrek en op korter roetes gebruik. Reeksnommers in die groepe 231 tot 249 en 1370 tot 1378 is aan die Lodestars van die Suid-Afrikaanse Lugmag toegeken.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=55 |language=en}}</ref> [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2808.jpg|duimnael|Die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 1371 wag om ongevalle by ’n landingsveld in die Westelike Woestyn af te voer.]] Altesaam 27 van die SAL se Lodestars is deur die SALM oorgeneem en SALM-reeksnommers gegee. Die SALM het die twee Rooikruis-Lodestars as ambulansvliegtuie gebruik en die nommers 1371 en 1378 aan hulle toegeken. (Lodestar 1371 word in die Fotogalery geïllustreer: Suid-Afrikaanse Lugmag-personeel dra ’n ongeval na die vliegtuig sodat hy/sy met die Lodestar afgevoer kan word.) Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het gedurende die Tweede Wêreldoorlog die Lugdiensvleuel geword, toe die Bomwerpertransportbrigade en uiteindelik Nommer 5 Vleuel. SALM-Lodestars het aanvanklik die volle SAL-kleure met SALM-kentekens en SALM-reeksnommers gehad, maar is later in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]] en donker grond op die boonste oppervlakke en [[hemelblou]] op die onderste oppervlakke oorgeverf. Die ambulansvliegtuie het prominente rooi kruise gehad. Die Lodestars is deur verskillende vlugte van Nommer 5 Vleuel by Lugmagstasie Germiston bedryf. Die Lodestar met die reeksnommer 234 is ná die Tweede Wêreldoorlog deur Nommer 28 Eskader as BBP-vliegtuig vir die Eerste Minister behou.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1981 |title=LOCKHEED TWINS |journal=African Air Review |volume=8 |issue=July to August 1981 |pages=10 to 13 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> === SAL === Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) was ’n belangrike gebruiker van die Lodestar, maar oorlog het uitgebreek voordat daar met aflewering aan die SAL begin kon word en die vliegtuie is direk na die SALM oorgeplaas. Die SAL het oorspronklik 29 eenhede bestel. Nog twee vliegtuie is gedurende 1941 aan die Suid-Afrikaanse Rooikruisvereniging afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8, 28 |language=en}}</ref> Ses vliegtuie het in laat-1944 na SAL-diens teruggekeer. Verdere vliegtuie is ná die Tweede Wêreldoorlog aan die SAL terugbesorg. ’n Totaal van 19 vliegtuie was teen 1948 in diens van die SAL, wat die twee Rooikruisvliegtuie ingesluit het. Die Lodestars is op die SAL se binnelandse en streeksdienste gebruik. Daar is vanaf 1950 oor die Lodestars beskik, en die laaste van hulle is in 1955 aan diens onttrek.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> [[Lêer:Zsasn1 1983-05-06-00 FAJS 974 dust EL 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het 29 Lodestars bestel, maar hulle is gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur die SALM gebruik. Die SAL het die Lodestar van 1944 tot 1955 op sy binnelandse en streeksdienste gebruik.]] ==== Vlootlys ==== Die name in die lys hieronder is oorspronklike name en nie die naoorlogse name nie; bevestigde name verskyn in vetdruk. {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !SALM-<br/>reeksnommer !Naam !Nota |- |ZS-ASJ(1) |2015 |231 |'''''Richard King''''' | |- |ZS-ASK |2016 |232 | |- |ZS-ASL(1) |2017 |233 |'''''Andries Pretorius''''' | |- |ZS-ASM |2019 |237 |''Sir Harry Smith'' |ná die oorlog nie terug na die SAL nie |- |ZS-ASN(1) |2026 |1372 | |later statiese uitstalling by SAL |- |ZS-ASO |2029 |1370 |'''''Lord de Villiers''''' | |- |ZS-ASP |2030 |234 | | |- |ZS-ASR |2032 |235 | | |- |ZS-ASS |2033 |236 |'''''Daniel Lindley''''' | |- |ZS-AST(1) |2034 | | |teruggehou om lugrederydiens namens SAL te bedryf;<br/>neergestort op 28 Maart 1941 |- |ZS-ASU |2035 |1373 | | |- |- |ZS-ASV |2036 |1377 |'''''Sir J Gordon Sprigg''''' | |- |- |ZS-ASW |2037 |238 |'''''Sir JC Molteno''''' | |- |- |ZS-ASX |2038 |239 |'''''Kmdt Louw Wepener''''' | |- |- |ZS-ASY |2044 |240 |'''''Harry Escombe''''' | |- |- |ZS-ASZ |2045 |241 |''Onze Jan'' | |- |ZS-ATA |2046 |1374 |'''''Jan van Riebeeck''''' | |- |ZS-ATB |2047 |242 |'''''Lord Charles Somerset''''' | |- |ZS-ATC |2048 |1375 |'''''Simon van der Stel''''' | |- |ZS-ATD |2050 |243 |'''''Sir Benjamin D’Urban''''' | |- |ZS-ATE |2051 |244 |'''''Earl of Caledon''''' | |- |ZS-ATF |2052 |245 |'''''Erasmus Smit''''' | |- |ZS-ATG |2053 |246 |'''''Sir John Cradock''''' | |- |ZS-ATH |2054 | |'''''President Burgers''''' |neergestort te Wingfield op afleweringsvlug |- |ZS-ATI |2055 |249 |''Gerrit Maritz'' | |- |ZS-ATJ |2056 |247 |'''''Thomas Halstead''''' | |- |ZS-ATK |2057 |248 |'''''Major Warden''''' | |- |ZS-ATL |2058 | | |hierdie vliegtuig was teruggehou vir toegewyde amptelike<br/>gebruik deur die Suid-Afrikaanse Spoorweëadministrasie;<br/>later by SALM-museum vertoon |- |ZS-ATM |2066 |1376 | |- |ZS-AVS |2069 |1371 | |SA Rooikruis-vliegtuig |- |ZS-AVT |2137 |1378 | |SA Rooikruis-vliegtuig |}                                              Nota: Bostaande tabel is gegrond op Spring en Becker.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==== Beskikkings, ongelukke, naoorlogse Lodestar-vloot en individuele name ==== Let daarop dat die eerste drie Lodestars vir gebruik in die ontruiming van Kreta aan die Britse Koninklike Lugmag (RAF) verkoop is.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8 |language=en}}</ref> ZS-ASJ          na RAF as AX685 ZS-ASK         na RAF as AX686 ZS-ASL          na RAF as AX687 ZS-ASM         verkoop as CR-ADJ, bedryf deur DETA, in 1964 by Maputo aan diens onttrek ZS-ASN         ''Andries Pretorius''; gepreserveer ZS-ASO         ''Lord Charles Somerset'' het VP-KHV geword (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); verkoop as N65C ZS-ASP         ''Richard King''; Julie 1955 verkoop as N667 ZS-ASR         nieoperasioneel, vir onderdele ZS-ASS         SALM 236; 18 November 1941 neergestort ZS-AST          28 Maart 1941 afgeskryf ZS-ASU         ''Piet Retief''; as VP-KHW verkoop (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); terug na ZS-DHK (1953 geregistreer); toe na SE-CDR, N6064V, N102V ZS-ASV         ''Simon van der Stel''; 1 Februarie 1959 afgeskryf ZS-ASW        ''Sir Benjamin D’Urban''; 5 Januarie 1948 onherstelbaar beskadig ZS-ASX         ''Willem Adriaan van der Stel''; Junie 1950 (of in 1951) as VP-KHX verkoop; toe na N94550 ZS-ASY         ''Sir Harry Smith''; Julie 1953 as N669 verkoop ZS-ASZ         SALM 241; 17 Junie 1941 neergestort ZS-ATA          ''Alexander Biggar''; Julie 1955 as N670 verkoop ZS-ATB          ''President Brand''; as VP-KHY verkoop (1951 geregistreer 1951, bedryf deur EAAC); toe na N94547 en toe N56M ZS-ATC          ''Hendrik Swellengrebel''; as VP-KHZ verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94548 en toe CF-FYR ZS-ATD          ''Sir George Grey''; September 1950 of in 1951 as VP-KIA verkoop (bedryf deur EAAC); toe terug na ZS-DHL (1953 geregistreer) ZS-ATE          ''Ryk Tulbagh''; as VP-KIB verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94546, N57M en N777Z ZS-ATF          ''Sir Hercules Robinson''; November 1954 as CR-AEP verkoop (bedryf deur DETA); in 1962 as KA31 na die Katanga-lugmag ZS-ATG         SALM 246; 6 Mei 1942 neergestort ZS-ATH          by aflewering neergestort ZS-ATI            ''General JW Janssens''; September 1955 as N671 verkoop; toe na XB-MAR ZS-ATJ          SALM 247; 13 April 1943 neergestort ZS-ATK         SALM 248; 19 Desember 1942 neergestort ZS-ATL          ''Jan van Riebeeck''; gepreserveer ZS-ATM         ''Sir John Cradock''; as VP-YWY verkoop (1964 geregistreer); toe na 9J-RBM, VP-WCN (1968 geregistreer, bedryf deur Hunting Surveys); Februarie 1970 by die Randse Lughawe opgebreek ZS-AVS         ''Louis Trichardt''; Julie 1955 as N672 verkoop ZS-AVT          ''President Burgers''; as N673 verkoop Hierdie paragraaf is gegrond op Spring, Brent en Air-Britain 1981.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |pages=135 to 137 |language=en}}</ref> ==== SAL-museumvliegtuig, Lockheed L.18-08 Lodestar ZS-ASN kon.-no 2026 ==== Die eerste museumvliegtuig wat deur die SAL verky is, was Lockheed L18-08  Lodestar ZS-ASN. Hy het per pad op 3 Desember 1973 in die SAL- tegniese gebied aangekom en is in Loods 4 gestoor. Die vliegtuig is deur die Vakleerlingopleidingskool gerestoureer en is vir die eerste keer in die openbaar vertoon tydens ’n opedag wat op 10 Oktober 1975 in die tegniese gebied gehou is.<ref>{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future |volume=I| last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig is 2026.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future|volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die Lockheed Lodestar-vliegtuie is net voor die Tweede Wêreldoorlog deur die SAL bestel en nadat oorlog ’n aanvang geneem het, is die vliegtuie deur die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) in gebruik geneem. Die vliegtuie is vanaf 8 Julie 1941 vir die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Egipte gebruik. Die meeste van hulle was in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]], donker grondkleur en [[hemelblou]] onderkante geverf.<ref name=":3" /> Ná die Tweede Wêreldoorlog het ZS-ASN deel van die SAL-vloot geword. Sy laaste vlug vir die SAL, ’n opleidingsvlug onder leiding van Kaptein Kenneth “Toddy” Bain, het op 18 Maart 1955 plaasgevind. Die vliegtuig is in April 1955 aan die Aircraft Operating Company (AOC) verkoop en is in ’n lugopmetingsmasjien omskep en is Afrika-wyd vir lugopmetingswerk gebruik totdat hy aan diens onttrek is. Hy is deur ’n Douglas DC-3 vervang, wat ook ZS-ASN geregistreer is.<ref name=":3" /> Lodestar ZS-ASN nommer 1 was die eerste vliegtuig wat vir tentoonstelling in die voorgestelde Spoorwegmuseum by Esselenpark verkry is. Esselenpark was baie naby die eertydse Jan Smuts-lughawe (nou [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]) geleë. AOC het die vliegtuig aan die SAL geskenk en hy is op 3 Desember 1973 onder leiding van mnr. A.P. Nel deur ’n span van die SAL-vakleerlingopleidingskool vanaf Grand Central-lughawe naby Halfweghuis vervoer. Die vliegtuig is sonder sy vlerke in Loods 4 by Jan Smuts-lughawe gestoor.<ref name=":3" /> Die SAL-vakleerlingskool het in 1974 met die restourasieproses begin. ZS-ASN(1) skitter nou in sy oorspronklike na-oorlogse SAL-kleure. Hierdie besondere vliegtuig is van belang omdat hy die oudste bestaande vliegtuig in Suid-Afrika is en deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens gebruik is.<ref name=":3" /> Die vliegtuig is nou deel van die Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe.<ref name=":3" /> '''Lodestar ''Andries Pretorius'''''<ref name=":3" /> * Op 24 September 1940 aan die SAL oorhandig * Aan boord die motorvaartuig ''Tigre'' na SA verskeep * Op 7 November 1940 as 1372 na SALM * Op 9 Februarie 1946 as ZS-ASN terug na SAL * Op 22 April 1955 aan Aircraft Operating Company afgelewer * Februarie 1973 registrasie gekanselleer === Ander instansies wat die Lodestar bedryf het === * Commercial Air Services het vier Lodestars gedurende die 1950’s gebruik. Hulle het die registrasienommers ZS-ASV, ZS-ATL, ZS-DHK en ZS-DHL gehad. * Aircraft Operating Company het die Lodestars ZS-ASN, ZS-ATM en ZS-DHL op verskillende tye gebruik. Twee van hulle is gedurende hulle opmetingstake in ander lande geherregistreer. * Een L.18-40 is van 1946 tot 1951 as luukse vliegtuig met die naam ''St George'' deur Mitchell Cotts gebruik. * Die registrasies ZS-BZD en ZS-BZE is in 1948 vir P Konisky aan twee C-60A’s toegeken. * Vyf Lodestars is vir ’n kort tyd op naam van Bell Aviation in Suid-Afrika geregistreer. * Die L.18-56 Learstar met die registrasienommer ZS-NPI is deur National Process Industries ingevoer. Hierdie paragraaf is gegrond op Becker.<ref name=":1" /> [[Lêer:Zsatl 1974-09-02 FAGM 148 864x576.jpg|geen|duimnael|250x250px|Hierdie foto van die Lodestar met die konstruksienommer 18-2058 (as ZS-ATL in ’n Comair-kleurskema) is op 2 September 1974 by die Randse Lughawe geneem.]] === SALM-museumvliegtuig ZS-ATL === Die Lockheed Lodestar met die registrasienommer ZS-ATL (konstruksienommer 18-2058) het gedurende sy SAL-diens die naam ''Jan van Riebeeck'' gehad. Generaal Smuts het hierdie skroefvliegtuig dikwels as ’n luukse transportvliegtuig gebruik. Ná die Tweede Wêreldoorlog het opeenvolgende Ministers van Vervoer die vliegtuig in dieselfde rol gebruik. Comair het die masjien in 1954 van die SAL gekoop en dit tot November 1968 gebruik. Later het die Lodestar deel van die statiese uitstallings van die SALM-museum by Swartkop naby Pretoria in Suid-Afrika uitgemaak.<ref>{{Cite journal |last=Vosloo |first=Louis |date=December 1974 |title=LODESTAR ZS-ATL TO BE PRESERVED |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=1 |issue=11 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Smy |first=Ken |date=February 1975 |title=LODESTAR ZS-ATL |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=2 |issue=1 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> [[Lêer:Zsatl 2014-09-19 FASK 5320 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250px|Lodestar ZS-ATL word op 19 September 2014 as ’n statiese uitstalling by SALM-museum Swartkop gesien. Shackleton 1721 verskyn in die agtergrond.]] == Fotogalery == <gallery mode="packed"> Lêer:Zsatl 2003-02-09 FASK 022 crop1 LR 800x600.jpg|Gekamoefleerde Lodestar Lêer:1371 default upsize cr 72dpi.jpg|Die Lodestar 1371 ambulansvliegtuig van die SA Rooikruisvereniging operasioneel in Noord-Afrika Lêer:Zsasn1 1983-05 of 06 FAJS 017 shd75 stof 600x364.jpg|ZS-ASN Mei/Junie 1983 op Jan Smuts Lêer:Zsasn1 2003-02-09 FASK 009 600x450.jpg|ZS-ASN 9 Feb 2003 op Swartkop </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} cdqm3hkmobn2mm448r7k9e984ibczyz 2892604 2892602 2026-04-11T11:36:27Z Aliwal2012 39067 /* Beskikkings, ongelukke, naoorlogse Lodestar-vloot en individuele name */ 2892604 wikitext text/x-wiki Die '''Lockheed L.18 Lodestar''' was ’n direkte ontwikkeling van die Lockheed L.14 Super Electra en het sy nooiensvlug op 21 September 1939 gehad. Hierdie vliegtuig het voorsiening vir drie bemanningslede en 14 passasiers gehad en is in Maart 1940 vir die eerste keer in gebruik geneem. Daar is uiteindelik meer as 600 Lodestars vir kommersiële en militêre diens geproduseer. Meer as 12 lugrederye op vier vastelande het teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] steeds die Lodestar gebruik. Gedurende die oorlog is die Lodestar wyd deur die [[United States Army Air Forces]] en die [[Amerikaanse Vloot]] vir die transportrol aangepas. Die militêre variante het bestaan uit die C-56 (USAAF, luukse weergawe en algemene personeeltransportvliegtuig), R50-1 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-56), C-57 (USAAF, verskillende enjin- en kajuitinstallasies), C-59 (USAAF, 14 passasiers), R50-2 (VSA-vloot-ekwivalent van die C-59), R50-3 (VSA-vloot- luukse transportvliegtuig), C-60 (USAAF, 18 ten volle gewapende troepe) en drie VSA-vloot-ekwivalente van die C-60, naamlik die R50-4 (vier tot sewe passasiers), die R50-5 (14 passasiers) en die R50-6 (18 troepe).<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=595, 596 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == === SALM === [[Lêer:Field Marshal Jan Smuts, Premier of South Africa and Supreme Commander of the Union Defences TR30.jpg|duimnael|Veldmaarskalk Jan Smuts staan by die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 234.]] Die Lockheed Lodestar lyk nes die Lockheed Ventura en kon vir 12 passasiers toegerus word. Die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL) het kort voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] 29 eenhede van hierdie vliegtuig bestel. Voordat hulle afgelewer kon word, het die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek en by die aankoms van die vliegtuie is hulle onmiddellik in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geplaas. Hulle is grootliks op die transportroete van die [[Unie van Suid-Afrika]] na [[Kaïro]] in Egipte gebruik. Met die aankoms van die [[Douglas DC-3]] is die Lodestars van die pendelroete onttrek en op korter roetes gebruik. Reeksnommers in die groepe 231 tot 249 en 1370 tot 1378 is aan die Lodestars van die Suid-Afrikaanse Lugmag toegeken.<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=55 |language=en}}</ref> [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2808.jpg|duimnael|Die Lockheed Lodestar met die reeksnommer 1371 wag om ongevalle by ’n landingsveld in die Westelike Woestyn af te voer.]] Altesaam 27 van die SAL se Lodestars is deur die SALM oorgeneem en SALM-reeksnommers gegee. Die SALM het die twee Rooikruis-Lodestars as ambulansvliegtuie gebruik en die nommers 1371 en 1378 aan hulle toegeken. (Lodestar 1371 word in die Fotogalery geïllustreer: Suid-Afrikaanse Lugmag-personeel dra ’n ongeval na die vliegtuig sodat hy/sy met die Lodestar afgevoer kan word.) Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het gedurende die Tweede Wêreldoorlog die Lugdiensvleuel geword, toe die Bomwerpertransportbrigade en uiteindelik Nommer 5 Vleuel. SALM-Lodestars het aanvanklik die volle SAL-kleure met SALM-kentekens en SALM-reeksnommers gehad, maar is later in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]] en donker grond op die boonste oppervlakke en [[hemelblou]] op die onderste oppervlakke oorgeverf. Die ambulansvliegtuie het prominente rooi kruise gehad. Die Lodestars is deur verskillende vlugte van Nommer 5 Vleuel by Lugmagstasie Germiston bedryf. Die Lodestar met die reeksnommer 234 is ná die Tweede Wêreldoorlog deur Nommer 28 Eskader as BBP-vliegtuig vir die Eerste Minister behou.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=July 1981 |title=LOCKHEED TWINS |journal=African Air Review |volume=8 |issue=July to August 1981 |pages=10 to 13 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> === SAL === Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) was ’n belangrike gebruiker van die Lodestar, maar oorlog het uitgebreek voordat daar met aflewering aan die SAL begin kon word en die vliegtuie is direk na die SALM oorgeplaas. Die SAL het oorspronklik 29 eenhede bestel. Nog twee vliegtuie is gedurende 1941 aan die Suid-Afrikaanse Rooikruisvereniging afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8, 28 |language=en}}</ref> Ses vliegtuie het in laat-1944 na SAL-diens teruggekeer. Verdere vliegtuie is ná die Tweede Wêreldoorlog aan die SAL terugbesorg. ’n Totaal van 19 vliegtuie was teen 1948 in diens van die SAL, wat die twee Rooikruisvliegtuie ingesluit het. Die Lodestars is op die SAL se binnelandse en streeksdienste gebruik. Daar is vanaf 1950 oor die Lodestars beskik, en die laaste van hulle is in 1955 aan diens onttrek.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> [[Lêer:Zsasn1 1983-05-06-00 FAJS 974 dust EL 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Suid-Afrikaanse Lugdiens het 29 Lodestars bestel, maar hulle is gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur die SALM gebruik. Die SAL het die Lodestar van 1944 tot 1955 op sy binnelandse en streeksdienste gebruik.]] ==== Vlootlys ==== Die name in die lys hieronder is oorspronklike name en nie die naoorlogse name nie; bevestigde name verskyn in vetdruk. {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !SALM-<br/>reeksnommer !Naam !Nota |- |ZS-ASJ(1) |2015 |231 |'''''Richard King''''' | |- |ZS-ASK |2016 |232 | |- |ZS-ASL(1) |2017 |233 |'''''Andries Pretorius''''' | |- |ZS-ASM |2019 |237 |''Sir Harry Smith'' |ná die oorlog nie terug na die SAL nie |- |ZS-ASN(1) |2026 |1372 | |later statiese uitstalling by SAL |- |ZS-ASO |2029 |1370 |'''''Lord de Villiers''''' | |- |ZS-ASP |2030 |234 | | |- |ZS-ASR |2032 |235 | | |- |ZS-ASS |2033 |236 |'''''Daniel Lindley''''' | |- |ZS-AST(1) |2034 | | |teruggehou om lugrederydiens namens SAL te bedryf;<br/>neergestort op 28 Maart 1941 |- |ZS-ASU |2035 |1373 | | |- |- |ZS-ASV |2036 |1377 |'''''Sir J Gordon Sprigg''''' | |- |- |ZS-ASW |2037 |238 |'''''Sir JC Molteno''''' | |- |- |ZS-ASX |2038 |239 |'''''Kmdt Louw Wepener''''' | |- |- |ZS-ASY |2044 |240 |'''''Harry Escombe''''' | |- |- |ZS-ASZ |2045 |241 |''Onze Jan'' | |- |ZS-ATA |2046 |1374 |'''''Jan van Riebeeck''''' | |- |ZS-ATB |2047 |242 |'''''Lord Charles Somerset''''' | |- |ZS-ATC |2048 |1375 |'''''Simon van der Stel''''' | |- |ZS-ATD |2050 |243 |'''''Sir Benjamin D’Urban''''' | |- |ZS-ATE |2051 |244 |'''''Earl of Caledon''''' | |- |ZS-ATF |2052 |245 |'''''Erasmus Smit''''' | |- |ZS-ATG |2053 |246 |'''''Sir John Cradock''''' | |- |ZS-ATH |2054 | |'''''President Burgers''''' |neergestort te Wingfield op afleweringsvlug |- |ZS-ATI |2055 |249 |''Gerrit Maritz'' | |- |ZS-ATJ |2056 |247 |'''''Thomas Halstead''''' | |- |ZS-ATK |2057 |248 |'''''Major Warden''''' | |- |ZS-ATL |2058 | | |hierdie vliegtuig was teruggehou vir toegewyde amptelike<br/>gebruik deur die Suid-Afrikaanse Spoorweëadministrasie;<br/>later by SALM-museum vertoon |- |ZS-ATM |2066 |1376 | |- |ZS-AVS |2069 |1371 | |SA Rooikruis-vliegtuig |- |ZS-AVT |2137 |1378 | |SA Rooikruis-vliegtuig |}                                              Nota: Bostaande tabel is gegrond op Spring en Becker.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==== Beskikkings, ongelukke, naoorlogse Lodestar-vloot en individuele name ==== Let daarop dat die eerste drie Lodestars vir gebruik in die ontruiming van Kreta aan die Britse Koninklike Lugmag (RAF) verkoop is.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=8 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" !Registrasie !Naam !Lot |- |ZS-ASJ | |na RAF as AX685 |- |ZS-ASK | |na RAF as AX686 |- |ZS-ASL | |na RAF as AX687 |- |ZS-ASM | |verkoop as CR-ADJ, bedryf deur DETA, in 1964 by Maputo aan diens onttrek |- |ZS-ASN |''Andries Pretorius'' |gepreserveer |- |ZS-ASO |''Lord Charles Somerset'' |het VP-KHV geword (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); verkoop as N65C ''Lord Charles Somerset'' het VP-KHV geword (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); verkoop as N65C |- |ZS-ASP |''Richard King'' |Julie 1955 verkoop as N667 |- |ZS-ASR | |nieoperasioneel, vir onderdele |- |ZS-ASS |SALM 236 |18 November 1941 neergestort |- |ZS-AST | |neergestort op 28 Maart 1941 |- |ZS-ASU |''Piet Retief'' | as VP-KHW verkoop (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); terug na ZS-DHK (1953 geregistreer); toe na SE-CDR, N6064V, N102V |- |ZS-ASV |''Simon van der Stel'' |1 Februarie 1959 afgeskryf |- |ZS-ASW |''Sir Benjamin D’Urban'' |5 Januarie 1948 onherstelbaar beskadig |- |ZS-ASX |''Willem Adriaan van der Stel'' |Junie 1950 (of in 1951) as VP-KHX verkoop; toe na N94550 |- |ZS-ASY |''Sir Harry Smith'' |Julie 1953 as N669 verkoop |- |ZS-ASZ |SALM 241 |17 Junie 1941 neergestort |- |ZS-ATA |''Alexander Biggar'' |Julie 1955 as N670 verkoop |- |ZS-ATB |''President Brand'' |as VP-KHY verkoop (1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94547 en toe N56M |- |ZS-ATC |''Hendrik Swellengrebel'' |as VP-KHZ verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94548 en toe CF-FYR |- |ZS-ATD |''Sir George Grey'' |September 1950 of in 1951 as VP-KIA verkoop (bedryf deur EAAC); toe terug na ZS-DHL (1953 geregistreer) |- |ZS-ATE |''Ryk Tulbagh'' |as VP-KIB verkoop (in 1951 geregistreer, bedryf deur EAAC); toe na N94546, N57M en N777Z |- |ZS-ATF |''Sir Hercules Robinson'' |November 1954 as CR-AEP verkoop (bedryf deur DETA); in 1962 as KA31 na die Katanga-lugmag |- |ZS-ATG |SALM 246 |6 Mei 1942 neergestort |- |ZS-ATH | |neergestort te Wingfield op afleweringsvlug |- |ZS-ATI |''General JW Janssens'' |September 1955 as N671 verkoop; toe na XB-MAR |- |ZS-ATJ |SALM 247 |13 April 1943 neergestort |- |ZS-ATK |SALM 248 |19 Desember 1942 neergestort |- |ZS-ATL |''Jan van Riebeeck'' |gepreserveer |- |ZS-ATM |''Sir John Cradock'' |as VP-YWY verkoop (1964 geregistreer); toe na 9J-RBM, VP-WCN (1968 geregistreer, bedryf deur Hunting Surveys); Februarie 1970 by die Randse Lughawe opgebreek |- |ZS-AVS |''Louis Trichardt'' |Julie 1955 as N672 verkoop |- |ZS-AVT |''President Burgers'' |as N673 verkoop |} Nota: Bostaande tabel is gegrond op Spring, Brent en Air-Britain 1981.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |pages=135 to 137 |language=en}}</ref> ==== SAL-museumvliegtuig, Lockheed L.18-08 Lodestar ZS-ASN kon.-no 2026 ==== Die eerste museumvliegtuig wat deur die SAL verky is, was Lockheed L18-08  Lodestar ZS-ASN. Hy het per pad op 3 Desember 1973 in die SAL- tegniese gebied aangekom en is in Loods 4 gestoor. Die vliegtuig is deur die Vakleerlingopleidingskool gerestoureer en is vir die eerste keer in die openbaar vertoon tydens ’n opedag wat op 10 Oktober 1975 in die tegniese gebied gehou is.<ref>{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future |volume=I| last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig is 2026.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 Past, Present and Future|volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History|access-date=6 August 2025}}</ref> Die Lockheed Lodestar-vliegtuie is net voor die Tweede Wêreldoorlog deur die SAL bestel en nadat oorlog ’n aanvang geneem het, is die vliegtuie deur die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) in gebruik geneem. Die vliegtuie is vanaf 8 Julie 1941 vir die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Egipte gebruik. Die meeste van hulle was in ’n kamoefleerskema van [[donkergroen]], donker grondkleur en [[hemelblou]] onderkante geverf.<ref name=":3" /> Ná die Tweede Wêreldoorlog het ZS-ASN deel van die SAL-vloot geword. Sy laaste vlug vir die SAL, ’n opleidingsvlug onder leiding van Kaptein Kenneth “Toddy” Bain, het op 18 Maart 1955 plaasgevind. Die vliegtuig is in April 1955 aan die Aircraft Operating Company (AOC) verkoop en is in ’n lugopmetingsmasjien omskep en is Afrika-wyd vir lugopmetingswerk gebruik totdat hy aan diens onttrek is. Hy is deur ’n Douglas DC-3 vervang, wat ook ZS-ASN geregistreer is.<ref name=":3" /> Lodestar ZS-ASN nommer 1 was die eerste vliegtuig wat vir tentoonstelling in die voorgestelde Spoorwegmuseum by Esselenpark verkry is. Esselenpark was baie naby die eertydse Jan Smuts-lughawe (nou [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]) geleë. AOC het die vliegtuig aan die SAL geskenk en hy is op 3 Desember 1973 onder leiding van mnr. A.P. Nel deur ’n span van die SAL-vakleerlingopleidingskool vanaf Grand Central-lughawe naby Halfweghuis vervoer. Die vliegtuig is sonder sy vlerke in Loods 4 by Jan Smuts-lughawe gestoor.<ref name=":3" /> Die SAL-vakleerlingskool het in 1974 met die restourasieproses begin. ZS-ASN(1) skitter nou in sy oorspronklike na-oorlogse SAL-kleure. Hierdie besondere vliegtuig is van belang omdat hy die oudste bestaande vliegtuig in Suid-Afrika is en deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens gebruik is.<ref name=":3" /> Die vliegtuig is nou deel van die Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe.<ref name=":3" /> '''Lodestar ''Andries Pretorius'''''<ref name=":3" /> * Op 24 September 1940 aan die SAL oorhandig * Aan boord die motorvaartuig ''Tigre'' na SA verskeep * Op 7 November 1940 as 1372 na SALM * Op 9 Februarie 1946 as ZS-ASN terug na SAL * Op 22 April 1955 aan Aircraft Operating Company afgelewer * Februarie 1973 registrasie gekanselleer === Ander instansies wat die Lodestar bedryf het === * Commercial Air Services het vier Lodestars gedurende die 1950’s gebruik. Hulle het die registrasienommers ZS-ASV, ZS-ATL, ZS-DHK en ZS-DHL gehad. * Aircraft Operating Company het die Lodestars ZS-ASN, ZS-ATM en ZS-DHL op verskillende tye gebruik. Twee van hulle is gedurende hulle opmetingstake in ander lande geherregistreer. * Een L.18-40 is van 1946 tot 1951 as luukse vliegtuig met die naam ''St George'' deur Mitchell Cotts gebruik. * Die registrasies ZS-BZD en ZS-BZE is in 1948 vir P Konisky aan twee C-60A’s toegeken. * Vyf Lodestars is vir ’n kort tyd op naam van Bell Aviation in Suid-Afrika geregistreer. * Die L.18-56 Learstar met die registrasienommer ZS-NPI is deur National Process Industries ingevoer. Hierdie paragraaf is gegrond op Becker.<ref name=":1" /> [[Lêer:Zsatl 1974-09-02 FAGM 148 864x576.jpg|geen|duimnael|250x250px|Hierdie foto van die Lodestar met die konstruksienommer 18-2058 (as ZS-ATL in ’n Comair-kleurskema) is op 2 September 1974 by die Randse Lughawe geneem.]] === SALM-museumvliegtuig ZS-ATL === Die Lockheed Lodestar met die registrasienommer ZS-ATL (konstruksienommer 18-2058) het gedurende sy SAL-diens die naam ''Jan van Riebeeck'' gehad. Generaal Smuts het hierdie skroefvliegtuig dikwels as ’n luukse transportvliegtuig gebruik. Ná die Tweede Wêreldoorlog het opeenvolgende Ministers van Vervoer die vliegtuig in dieselfde rol gebruik. Comair het die masjien in 1954 van die SAL gekoop en dit tot November 1968 gebruik. Later het die Lodestar deel van die statiese uitstallings van die SALM-museum by Swartkop naby Pretoria in Suid-Afrika uitgemaak.<ref>{{Cite journal |last=Vosloo |first=Louis |date=December 1974 |title=LODESTAR ZS-ATL TO BE PRESERVED |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=1 |issue=11 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Smy |first=Ken |date=February 1975 |title=LODESTAR ZS-ATL |journal=Aviation Society of Africa Newsletter |volume=2 |issue=1 |pages=4 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> [[Lêer:Zsatl 2014-09-19 FASK 5320 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250px|Lodestar ZS-ATL word op 19 September 2014 as ’n statiese uitstalling by SALM-museum Swartkop gesien. Shackleton 1721 verskyn in die agtergrond.]] == Fotogalery == <gallery mode="packed"> Lêer:Zsatl 2003-02-09 FASK 022 crop1 LR 800x600.jpg|Gekamoefleerde Lodestar Lêer:1371 default upsize cr 72dpi.jpg|Die Lodestar 1371 ambulansvliegtuig van die SA Rooikruisvereniging operasioneel in Noord-Afrika Lêer:Zsasn1 1983-05 of 06 FAJS 017 shd75 stof 600x364.jpg|ZS-ASN Mei/Junie 1983 op Jan Smuts Lêer:Zsasn1 2003-02-09 FASK 009 600x450.jpg|ZS-ASN 9 Feb 2003 op Swartkop </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} 7s4zlizty9hak4tngx07buqmv96jbb7 0 459948 2892382 2892019 2026-04-10T18:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2892382 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Wes-Afrikaanse krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] wat egter nooit aan ’n [[krieketwêreldbeker]]toernooi deelgeneem het nie. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) het in 1957 ontstaan met die samesmelting van die in 1932 gestigte Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) vir Europeërs en die in 1933 gestigte gelyknamige beheerliggaam vir Afrikane onder dieselfde naam wat in 1951 nog los verbonde was met aparte takke vir albei bevolkingsgroepe. Dit het in 2006 sy huidige naam verkry en is verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> In 2002 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Tafawa Balewa Square Lagos Island.jpg|duimnael|Die kolfblad by die Tafawa Balewa Square in die hartjie van Lagos in 2022]] Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=9 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Daarmee het krieket die eerste moderne sportsoort in Nigerië geword waarin ’n internasionale wedstryd in dié huidige land gespeel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/how-cricket-is-taking-root-in-countries-like-sierra-leone-and-nigeria-516884 |title=Taking Africa to the next level |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=28 Mei 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee aparte krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is in 1947 die wedstryde hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het meer Afrikane krieket begin speel. In 1951 is ’n gesamentlike beheerliggaam in Lagos gestig met albei bevolkingsgroepe wat aparte takke behou het en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In 1957 het albei beheerliggame in die Nigeriese Krieketvereniging (NCA, ''Nigeria Cricket Association'') saamgesmelt. === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het onbeslis geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Nóg Nigerië nóg Wes-Afrika was lede van die IKR en albei spanne het dus nie in aanmerking gekom vir die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] nie. Die Wes-Afrikaanse span het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig en daarmee die [[Krieketwêreldbeker 1983]] misgeloop het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan en die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] en [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] versuim het, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit en nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1996]] gekwalifiseer nie, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit en daarmee nie die [[Krieketwêreldbeker 1999]] gehaal nie. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |title=List of West Africa ICC Trophy Matches |publisher=Cricket Archive |accessdate=16 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016231018/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=16 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visums ontvang nie en moes vervolgens hulleself aan dié toernooi onttrek, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]] kon kwalifiseer nie. Die Kanadese amptenare het gevrees dat die spelers van Sierra Leone sou weier om na hul land terug te keer weens die burgeroorlog in dié land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Tydens die bestaan van die Wes-Afrikaanse span het Nigerië steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos tydens die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 is die Nigeriese beheerliggaam in Nigeriese Krieketfederasie (NCF, ''Nigeria Cricket Federation'') hernoem. In Augustus dieselfde jaar het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga en deel van die [[Krieketwêreldbeker 2011]]-kwalifisering,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir die Wêreldkrieketliga 2009–14 se afdeling sewe vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] gekwalifiseer. Dié toernooi het die span in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië afdeling sewe in [[Botswana]] as naaswenner afgesluit, nadat hulle in die eindstryd teen Koeweit vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het die span vir afdeling ses 2011 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-seven-2011-475040/nigeria-vs-kuwait-final-511471/match-report |title=Kuwait beat Nigeria to lift trophy |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Mei 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs in die vyfde plek afgesluit, nadat hulle Fidji in die uitspeelwedstryd geklop het, waarmee hulle na afdeling sewe gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-six-2011-529926/fiji-vs-nigeria-5th-place-play-off-529944/match-report |title=Kimber helps Guernsey win final |publisher=ESPNcricinfo |date=24 September 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Daar het hulle regstreekse promosie na afdeling ses 2013 behaal, waar die span ook promosie na afdeling 2014 behaal het. Dit is in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Nigerië het in die wedstryd om die derde plek teen Tanzanië vasgeval en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs slegs in die sesde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Nigerië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Nigeriërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Nigerië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die vierde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Nigerië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In Augustus 2018 is Nigerië by die Afrika T20I-bekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> Die noordwestelike substreek se kwalifisering is op die Tafawa Balewa Square-krieketovaal in die hartjie van Lagos beslis en die gasheer het agter Ghana as naaswenner geëindig, waarmee Nigerië die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] gehaal het. Daar het die span op 20 Mei 2019 in sy eerste T20I-wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Kampala]] gespeel, maar hulle is met agt paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=21 April 2018}}</ref> Die Nigeriërs het tydens die Afrikakwalifisering die derde plek behaal en daarmee glo die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering naelskraap misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/mens-t20-world-cup/namibia-and-kenya-complete-next-step-toward-mens-t20-world-cup/ |title=Namibia and Kenya complete next step toward men’s T20 World Cup |publisher=Emerging Cricket |author=Denis Musali |date=28 Mei 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In Julie 2019 is egter [[Zimbabwe Krieket]] deur die IKR geskors, waarmee [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] van IKR-toernooie uitgesluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1288479 |title=ICC board and full council concludes in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Julie 2019}}</ref> Gevolglik is hulle tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering met Nigerië vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1196860.html |title=Nigeria awarded men's T20 World Cup Qualifiers entry |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Augustus 2019}}</ref> Hulle het egter ná nederlae in al hul ses wedstryde die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/2019/11/07/curtain-falls-on-the-icc-twenty20-world-cup-qualifiers-in-the-uae/ |title=Curtain falls on the ICC Twenty20 world cup qualifiers in the UAE |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |author=Musa Musa |date=7 November 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2020-toernooi in [[Suid-Afrika]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/321954-nigeria-qualifies-for-first-u-19-cricket-world-cup.html |title=Nigeria qualifies for first U-19 Cricket World Cup |publisher=Premium Times |author=Tunde Eludini |date=23 Maart 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering 2021 het die span die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Nigerië die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In November 2024 het Nigerië die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]]-Afrikakwalifisering aangebied. In die wedstryd teen die Ivoorkus op 24 November het [[Selim Salau]] die eerste Nigeriese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/nigeria-173/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Nigeria in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> In dieselfde wedstryd het nog rekords in dié tyd gespat, nadat Nigerië met 271 lopies sy hoogste T20I-telling aangeteken het, die teenstander met sewe lopies op die laagste T20I-telling uitgeboul en daarmee hul hoogste T20I-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-cup-sub-regional-africa-qualifier-group-c-2024-25-1459372/nigeria-vs-ivory-coast-5th-match-1459387/match-report |title=7 all out! Ivory Coast collapse against Nigeria to record lowest men's T20I total |publisher=ESPNcricinfo |date=25 November 2024 |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-innings-totals-283218 |title=Highest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/lowest-innings-totals-283172 |title=Lowest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/largest-margin-of-victory-by-runs-283283 |title=Largest margin of victory (by runs) in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Daartussen het Nigerië die eindstryd van die Kontinentbeker T20I Afrika gehaal, waar hulle egter met ses paaltjies teen [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/match-center-scorecard/nigeria-vs-uganda-live-score-update-final-africa-continental-cup-2024/ugnig12142024254754 |title=Uganda vs Nigeria Match Highlights & Results |publisher=[[The Times of India]] |date=14 Desember 2024 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In die T20I-wêreldbeker 2026-kwalifisering het die Nigeriërs onoorwonne die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle in die vierde plek geëindig en daarmee die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Nigerië sal die plaaslike kwalifisering 2026 vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2026/01/20/the-only-way-is-up-for-cricket-uganda-in-2026/ |title=The only way is up for Cricket Uganda in 2026 |publisher=Kawowo Sports |author=Denis Musali |date=20 Januarie 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Nigerië groen truie met ’n geel kleuraksent, ’n groen V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n groen bofbalpet of ’n groen sonhoed. Die kolwers se helms is ook groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''NIGERIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van beide die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop in Nigerië en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Nigerië |caption=Ligging van Nigeriese krieketstadions |places= {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Tafawa Balewa Square]]</small>|position=top|lat=6.447222|long=3.401389}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Universiteit van Lagos-krieketovaal]]</small>|position=bottom|lat=6.513499|long=3.392852}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]]</small>|position=bottom|lat=9.0377|long=7.4507}} }} Nigerië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nigeriese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nigerië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Universiteit van Lagos-krieketovaal]] | Lagos | 19 Oktober 2021 |- | 2 | [[Tafawa Balewa Square]] | [[Lagos]] | 28 Maart 2022 |- | 3 | [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]] | Abuja | 23 November 2024 |} Die Tafawa Balewa Square-krieketveld in die middestad van Lagos word tradisioneel as “tuiste van krieket” in Nigerië beskou en in 2021 het dié krieketveld ’n opknapping ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/from-concrete-to-turf-nigerias-tbs-oval-pitches-get-a-makeover/ |title=From concrete to turf: Nigeria’s TBS Oval pitches get a makeover |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=18 Januarie 2022 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 42 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Nigerië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nigeriese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sulaimon Runsewe]] | 2019–hede | align=center | 76 | align=center | '''1&nbsp;399''' |- | [[Isaac Danladi]] | 2019–hede | align=center | 59 | align=center | '''1&nbsp;224''' |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''{{0}}822''' |- | [[Selim Salau]] | 2024–hede | align=center | 33 | align=center | '''{{0}}793''' |- | [[Sesan Adedeji]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}772''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''84''' |- | [[Sylvester Okpe]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''70''' |- | [[Peter Aho]] | 2021–hede | align=center | 62 | align=center | '''67''' |- | [[Ridwan Abdulkareem]] | 2021–hede | align=center | 52 | align=center | '''54''' |- | [[Prosper Useni]] | 2021–hede | align=center | 61 | align=center | '''52''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nigerië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ademola Onikoyi | 2019–2023 |- | 2 | Joshua Ayannaike | 2021 |- | 3 | Sylvester Okpe | 2021–2025 |- | 4 | '''Sulaimon Runsewe''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Ivoorkus}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 November 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 0 || 20,00 || 16 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 12 || 9 || 2 || 0 || 1 || 66,67 || 4 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 14 || 13 || 1 || 0 || 0 || 92,85 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2024 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 26 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 13 || 0 || 13 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Zambië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''93''' || '''48''' || '''43''' || '''0''' || '''2''' || '''52,74''' || 21 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3806 op 7 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] d01e1nzja3t4fe6enzs444hijmvn1nm 2892567 2892382 2026-04-10T21:30:25Z SpesBona 2720 + Afrikaspele 2892567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike [[Wes-Afrikaanse krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] wat egter nooit aan ’n [[krieketwêreldbeker]]toernooi deelgeneem het nie. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) het in 1957 ontstaan met die samesmelting van die in 1932 gestigte Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) vir Europeërs en die in 1933 gestigte gelyknamige beheerliggaam vir Afrikane onder dieselfde naam wat in 1951 nog los verbonde was met aparte takke vir albei bevolkingsgroepe. Dit het in 2006 sy huidige naam verkry en is verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> In 2002 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Tafawa Balewa Square Lagos Island.jpg|duimnael|Die kolfblad by die Tafawa Balewa Square in die hartjie van Lagos in 2022]] Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=9 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Daarmee het krieket die eerste moderne sportsoort in Nigerië geword waarin ’n internasionale wedstryd in dié huidige land gespeel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/how-cricket-is-taking-root-in-countries-like-sierra-leone-and-nigeria-516884 |title=Taking Africa to the next level |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=28 Mei 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee aparte krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is in 1947 die wedstryde hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het meer Afrikane krieket begin speel. In 1951 is ’n gesamentlike beheerliggaam in Lagos gestig met albei bevolkingsgroepe wat aparte takke behou het en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In 1957 het albei beheerliggame in die Nigeriese Krieketvereniging (NCA, ''Nigeria Cricket Association'') saamgesmelt. === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het onbeslis geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Nóg Nigerië nóg Wes-Afrika was lede van die IKR en albei spanne het dus nie in aanmerking gekom vir die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] nie. Die Wes-Afrikaanse span het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig en daarmee die [[Krieketwêreldbeker 1983]] misgeloop het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan en die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] en [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] versuim het, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit en nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1996]] gekwalifiseer nie, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit en daarmee nie die [[Krieketwêreldbeker 1999]] gehaal nie. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |title=List of West Africa ICC Trophy Matches |publisher=Cricket Archive |accessdate=16 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016231018/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=16 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visums ontvang nie en moes vervolgens hulleself aan dié toernooi onttrek, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]] kon kwalifiseer nie. Die Kanadese amptenare het gevrees dat die spelers van Sierra Leone sou weier om na hul land terug te keer weens die burgeroorlog in dié land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Tydens die bestaan van die Wes-Afrikaanse span het Nigerië steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos tydens die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 is die Nigeriese beheerliggaam in Nigeriese Krieketfederasie (NCF, ''Nigeria Cricket Federation'') hernoem. In Augustus dieselfde jaar het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga en deel van die [[Krieketwêreldbeker 2011]]-kwalifisering,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir die Wêreldkrieketliga 2009–14 se afdeling sewe vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] gekwalifiseer. Dié toernooi het die span in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië afdeling sewe in [[Botswana]] as naaswenner afgesluit, nadat hulle in die eindstryd teen Koeweit vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het die span vir afdeling ses 2011 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-seven-2011-475040/nigeria-vs-kuwait-final-511471/match-report |title=Kuwait beat Nigeria to lift trophy |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Mei 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs in die vyfde plek afgesluit, nadat hulle Fidji in die uitspeelwedstryd geklop het, waarmee hulle na afdeling sewe gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-six-2011-529926/fiji-vs-nigeria-5th-place-play-off-529944/match-report |title=Kimber helps Guernsey win final |publisher=ESPNcricinfo |date=24 September 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Daar het hulle regstreekse promosie na afdeling ses 2013 behaal, waar die span ook promosie na afdeling 2014 behaal het. Dit is in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Nigerië het in die wedstryd om die derde plek teen Tanzanië vasgeval en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs slegs in die sesde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Nigerië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Nigeriërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Nigerië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die vierde plek behaal en daarmee die afdeling vyf 2017 misgeloop. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Nigerië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In Augustus 2018 is Nigerië by die Afrika T20I-bekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> Die noordwestelike substreek se kwalifisering is op die Tafawa Balewa Square-krieketovaal in die hartjie van Lagos beslis en die gasheer het agter Ghana as naaswenner geëindig, waarmee Nigerië die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] gehaal het. Daar het die span op 20 Mei 2019 in sy eerste T20I-wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Kampala]] gespeel, maar hulle is met agt paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=21 April 2018}}</ref> Die Nigeriërs het tydens die Afrikakwalifisering die derde plek behaal en daarmee glo die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering naelskraap misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/mens-t20-world-cup/namibia-and-kenya-complete-next-step-toward-mens-t20-world-cup/ |title=Namibia and Kenya complete next step toward men’s T20 World Cup |publisher=Emerging Cricket |author=Denis Musali |date=28 Mei 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In Julie 2019 is egter [[Zimbabwe Krieket]] deur die IKR geskors, waarmee [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] van IKR-toernooie uitgesluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1288479 |title=ICC board and full council concludes in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Julie 2019}}</ref> Gevolglik is hulle tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering met Nigerië vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1196860.html |title=Nigeria awarded men's T20 World Cup Qualifiers entry |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Augustus 2019}}</ref> Hulle het egter ná nederlae in al hul ses wedstryde die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/2019/11/07/curtain-falls-on-the-icc-twenty20-world-cup-qualifiers-in-the-uae/ |title=Curtain falls on the ICC Twenty20 world cup qualifiers in the UAE |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |author=Musa Musa |date=7 November 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2020-toernooi in [[Suid-Afrika]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/321954-nigeria-qualifies-for-first-u-19-cricket-world-cup.html |title=Nigeria qualifies for first U-19 Cricket World Cup |publisher=Premium Times |author=Tunde Eludini |date=23 Maart 2019 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering 2021 het die span die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Nigerië die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis, maar Nigerië is in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In November 2024 het Nigerië die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]]-Afrikakwalifisering aangebied. In die wedstryd teen die Ivoorkus op 24 November het [[Selim Salau]] die eerste Nigeriese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/nigeria-173/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Nigeria in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> In dieselfde wedstryd het nog rekords in dié tyd gespat, nadat Nigerië met 271 lopies sy hoogste T20I-telling aangeteken het, die teenstander met sewe lopies op die laagste T20I-telling uitgeboul en daarmee hul hoogste T20I-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-cup-sub-regional-africa-qualifier-group-c-2024-25-1459372/nigeria-vs-ivory-coast-5th-match-1459387/match-report |title=7 all out! Ivory Coast collapse against Nigeria to record lowest men's T20I total |publisher=ESPNcricinfo |date=25 November 2024 |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-innings-totals-283218 |title=Highest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/lowest-innings-totals-283172 |title=Lowest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/largest-margin-of-victory-by-runs-283283 |title=Largest margin of victory (by runs) in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> Daartussen het Nigerië die eindstryd van die Kontinentbeker T20I Afrika gehaal, waar hulle egter met ses paaltjies teen [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/match-center-scorecard/nigeria-vs-uganda-live-score-update-final-africa-continental-cup-2024/ugnig12142024254754 |title=Uganda vs Nigeria Match Highlights & Results |publisher=[[The Times of India]] |date=14 Desember 2024 |accessdate=9 April 2026}}</ref> In die T20I-wêreldbeker 2026-kwalifisering het die Nigeriërs onoorwonne die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle in die vierde plek geëindig en daarmee die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Nigerië sal die plaaslike kwalifisering 2026 vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2026/01/20/the-only-way-is-up-for-cricket-uganda-in-2026/ |title=The only way is up for Cricket Uganda in 2026 |publisher=Kawowo Sports |author=Denis Musali |date=20 Januarie 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Nigerië groen truie met ’n geel kleuraksent, ’n groen V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n groen bofbalpet of ’n groen sonhoed. Die kolwers se helms is ook groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''NIGERIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=9 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van beide die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop in Nigerië en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Nigerië |caption=Ligging van Nigeriese krieketstadions |places= {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Tafawa Balewa Square]]</small>|position=top|lat=6.447222|long=3.401389}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Universiteit van Lagos-krieketovaal]]</small>|position=bottom|lat=6.513499|long=3.392852}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]]</small>|position=bottom|lat=9.0377|long=7.4507}} }} Nigerië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nigeriese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nigerië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Universiteit van Lagos-krieketovaal]] | Lagos | 19 Oktober 2021 |- | 2 | [[Tafawa Balewa Square]] | [[Lagos]] | 28 Maart 2022 |- | 3 | [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]] | Abuja | 23 November 2024 |} Die Tafawa Balewa Square-krieketveld in die middestad van Lagos word tradisioneel as “tuiste van krieket” in Nigerië beskou en in 2021 het dié krieketveld ’n opknapping ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/from-concrete-to-turf-nigerias-tbs-oval-pitches-get-a-makeover/ |title=From concrete to turf: Nigeria’s TBS Oval pitches get a makeover |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=18 Januarie 2022 |accessdate=9 April 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 42 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Nigerië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nigeriese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sulaimon Runsewe]] | 2019–hede | align=center | 76 | align=center | '''1&nbsp;399''' |- | [[Isaac Danladi]] | 2019–hede | align=center | 59 | align=center | '''1&nbsp;224''' |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''{{0}}822''' |- | [[Selim Salau]] | 2024–hede | align=center | 33 | align=center | '''{{0}}793''' |- | [[Sesan Adedeji]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}772''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''84''' |- | [[Sylvester Okpe]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''70''' |- | [[Peter Aho]] | 2021–hede | align=center | 62 | align=center | '''67''' |- | [[Ridwan Abdulkareem]] | 2021–hede | align=center | 52 | align=center | '''54''' |- | [[Prosper Useni]] | 2021–hede | align=center | 61 | align=center | '''52''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 7 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nigerië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ademola Onikoyi | 2019–2023 |- | 2 | Joshua Ayannaike | 2021 |- | 3 | Sylvester Okpe | 2021–2025 |- | 4 | '''Sulaimon Runsewe''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Ivoorkus}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 November 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 0 || 20,00 || 16 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 12 || 9 || 2 || 0 || 1 || 66,67 || 4 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 14 || 13 || 1 || 0 || 0 || 92,85 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2024 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 26 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 13 || 0 || 13 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Zambië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''93''' || '''48''' || '''43''' || '''0''' || '''2''' || '''52,74''' || 21 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3806 op 7 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2026 |accessdate=9 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || Groepfase |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] ev9tre4dehipw30iendyv71c80ipyza 0 460006 2892262 2891818 2026-04-10T12:12:12Z GeorgeF1974 104338 2892262 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Heinrich_I._F._Biber_Mystery_sonata_XI._Scordatura_indication.jpg|duimnael| Inligting oor die scordatura van Rosekranssonate XI deur Heinrich Ignaz Franz Biber]] '''Scordatura''' ([skorda'tu:ra]; letterlik Italiaans vir 'twis' of 'misstemming') is die instemming van 'n [[snaarinstrument]] wat van die normale, standaardstemming verskil.<ref>Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. 2000. "Scordatura". ''Suid-Afrikaanse musiekwoordeboek''</ref> Dit poog tipies om spesiale effekte of ongewone akkoorde of [[Toonkleur|klankkleur]] te skep, of om dit makliker te maak om sekere gedeeltes te speel. Dit is algemeen om die vingerposisie [[Musieknotasie|te noteer]] asof dit in gewone stemming gespeel word, terwyl die werklike toonhoogte wat daaruit voortvloei, verander word (scordatura-notasie). Wanneer al die snare met dieselfde interval op of af gestem word, soos in die geval van die altviool in Mozart se ''Sinfonia Concertante vir Viool, Altviool en Orkes'', word die deel as 'n geheel getransponeer. == Strykinstrumente ==   Die ontdekking van scordatura-stemming word grootliks toegeskryf aan [[Thomas Baltzar]], 'n geniale Duitse violis en komponis wat daarvoor bekend is dat hy die scordatura-tegniek omstreeks die 1660's gebruik het. Dit is ten minste 'n dekade voordat Biber sy ''Rosekranssonates'' gekomponeer het, waarin hy die scordatura-tegniek gebruik het. Die Duitse violis Hans Hake het egter reeds in 1628 (dus voor 1667) drie werke in ''Vorstimmung'' ("opgestelde stemming") vir twee viole (#25, #29, en #33) in sy versameling "Ander Theil Newer Pavanen, …" (Stade: Elias Holwein, 1654) ingesluit, wat egter daarop dui dat die toeskrywing aan Baltzar moontlik onakkuraat mag wees. Scordatura is in die vroeë 18de eeu baie deur komponiste gebruik wat vir die amoraltviool, [[viool]] en [[tjello]] gekomponeer het, insluitend [[Johann Sebastian Bach|J.S. Bach]], Biber, [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]], Ariosti, Vilsmayr en ander. 'n Spesiale tipe notasie is gebruik om dit makliker leesbaar te maak. Dié notasie is ook gebruik om musiek vir die amoraltviool te noteer, 'n instrument waarvoor komponiste soos Biber en Vivaldi gekomponeer en self bespeel het. Die amoraltviool het 'n groot aantal verskillende stemmings gebruik en om musiek daarvoor in scordatura-notasie te skryf, was 'n natuurlike keuse vir komponiste van die tyd. == Noemenswaardige gebruik van scordatura in Westerse kunsmusiek == === Viool === [[Lêer:Biber_mysterien.jpg|duimnael|220x220px|Viool met gekruiste snare vir Biber se ''Opstandingsonate'']] * Heinrich Ignaz Franz Biber se ''Rozenkranz Sonaten'' vir [[viool]] and [[basso continuo]] (c. 1674). Buiten vir die eerste ("I. Mariaboodskap") en laaste sonatas ("16. Passacaglia") van hierdie werk (waarin die instrument volgens die gewone G-D-A-E-wyse gestem is), is die viool vir elke ander sonata volgens 'n verskillende reeks toonhoogtes gestem. Sonata 11 ("Opstanding") is 'n spesiale geval: Buiten 'n unieke scordatura, word die binneste twee snare van die viool tussen die brug en stertstuk oorkruis (sien foto hiernaas), wat 'n stemming van die boonste snaar ondertoe van G-g-D-d tot gevolg het. "Harmonia Artificiosa no. VII" in C-mineur is in 'n vorm van scordatura geskryf wat nege lyne beslaan. * Johann Joseph Vilsmayr se "Artificiosus Consentus Pro Camera" is 'n stel van ses partitas wat in 1715 gepubliseer is. Die middelste vier partitas maak almal van scordatura gebruik. * Johann Pachelbel se ''Musikalische Ergötzung'' ''bestehend in 6 verstimmten Partien'' (1691) is ses suites vir twee viole en basso continuo. Stemmings sluit in C-F-C-F, C-G-C-F, B{{Musiek|flat}}-E{{Musiek|flat}}-B{{Musiek|flat}}-E{{Musiek|flat}}, B-E-B-E, C-G-C-F, en B{{Musiek|flat}}-F-B{{Musiek|flat}}-E{{Musiek|flat}}. * In [[Antonio Vivaldi]] se vioolkonsert in A-majeur, op.9, no.6, word die viool se G-snaar in A gestem, wat 'n beeldskone resonante toonleer en arpeggiomotiefeinde vir die hergestemde viool tot gevolg het. * Georg Philipp Telemann se Konsert in A-majeur vir twee viole, TWV 43:7. * In [[Joseph Haydn]] se Simfonie no. 60 in C-majeur (''Il Distratto'') begin die eerste en tweede viole die finale van hierdie ongewone sesbewegingsimfonie met die laagste snaar gestem in F, wat dan, soos wat die simfonie vorder, na G opgestem vir 'n komiese effek. Die titel van die simfonie is "Die verstrooide man", nogal asof die viole "vergeet" het om hul viole te stem. Die musiek kom tot stilstand om die viole geleentheid te gee om hul viole te herstem voordat die simfonie weer voortgaan. Haydn gebruik ook 'n viool, waarvan die laagste snaar in F gestem is, in die trio van sy Simfonie no. 67 in F. * [[Niccolò Paganini]] se Vioolkonsert no. 1 het aanvanklik vereis dat die snare van die soloviool 'n halftoon hoër gestem moet word om die oorspronklike toonaard van E-mol-majeur te gebruik. * In [[Camille Saint-Saëns]] se ''Danse Macabre'', word die vioolsolo se E-snaar in B-mol gestem. Dit verander die openingsintervalle van die dubbelgrepe A en E na die tritonus (A en E-mol), wat gebruik word vir die openingsmotief van die werk. * [[Gustav Mahler]] gebruik scordatura vir die soloviool in die tweede beweging van sy Simfonie no. 4 in G-majeur. In dié geval het die komponis waarskynlik die spesifieke toonklank van 'n scordatura-viool vekies, wat 'n minder sagte toon is as dié van 'n viool wat volgens standaard gestem is. * Franz von Vecsey se ''Nuit du Nord'', 'n 1921-komposisie vir viool en klavier, vereis dat die G-snaar laer in F# gestem word. * In Max Scherek se Sérénade et boléro vir vioolsolo, op. 27, tmoet die viool gestem word in F, F, D en, B-mol. * [[Igor Strawinski|Igor Stravinsky]] se ''Die'' ''vuurvoël'' vereis op rare – bes moontlik unieke – wyse dat die hele eerstevioolseksie om die E-snaar te herstem om die D-majeur- harmoniese glissandi van die inleiding te speel. * In [[Béla Bartók]] se werk ''Kontraste,'' vir klarinet, viool en klavier, vereis in die openingsmates van die derde beweging 'n verskillende instemming (G#, D, A en E-mol) op 'n aparte viool vir 'n Hongaarse volksdanseffek. * [[Richard Strauss]] se toondig ''’n Heldelewe'', asook sy [[opera]] ''Elektra'' sluit passasies waarin die viole hul G-snaar moet laer stem om 'n G-mol of F# te kan speel. * György Ligeti se Vioolkonsert. * John Corigliano se ''Stomp'' vir vioolsolo (2010) vereis dat die twee buitesnare laer gestem word: E, D, A en D#. * [[Eugène Ysaÿe]] se ''Poème élégiaque'' vereis dat die laagste snaar laer in F gestem word. === Amoraltviool === * In die oorspronklike weergawe van [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] se opera ''Tito Manlio'' (Mantua, 1719), bevat Servilia se aria "Tu dormi in tante pene" ook 'n obbligaatparty vir amoraltviool wat scordatura is. Hierdie deel sou Vivaldi ongetwyfeld self gespeel het: Hy was die enigste bekende speler van dié instrument aan die hof van die Hertog van Hesse-Darmstadt in Mantua, wat toe sy werkgewer was en vir wie hierdie opera geskryf is. Die obbligaatdeel is op kleiner papier wat in die eerste vioolparty ingevoeg is. Vivaldi sou die orkes vanuit die konsertmeesterstoel gelei en eerste viool gespeel het, wat hy dan vermoedelik vir die amoraltviool verruil het vir hierdie aria. Die aria "Quanto Magis Generosa" in Vivaldi se Oratorium ''Juditha triumphans'' (1716) bevat ook 'n obbligaatdeel vir die amoraltviool wat ook scordatura gestem is. Hierdie stuk is geskryf vir die Ospedale della Pieta en die obbligaatdeel sou óf Vivaldi self gespeel het, óf Anna Maria del Violino, een van die senior musici daar destyds wat 'n bekende speler van die amoraltviool was. Vreemd genoeg is al [http://quallpublications.co.uk/vivaldi/ Vivaldi se ander werke vir amoraltviool] (agt konserte en twee obbligaatnommers in verskillende toonsettings van die ''Nisi Dominus'') in normale notasie op normale toonhoogte geskryf. === Altviool === * [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] het die [[Altviool|altvioolsoloparty]] vir sy ''[[Sinfonia concertante vir viool, altviool en orkes in E-mol-majeur, KV 364 (Mozart)|Sinfonia Concertante]]'' 'n halftoon laer geskryf, terwyl die altviool se snare 'n halftoon ''hoër'' gestem moet word na D-mol, A-mol, E-mol en B-mol. Dié party is dus in D-majeur geskryf (terwyl die toonsoort van die werk E-mol-majeur is). Dit was algemene praktyk van daardie tyd om die toonhoogte van die oop snare te verander sodat die altviool ''harder'' kon klink (en dus beter hoorbaar was) in die simfonieorkes; trouens, 'n hoër spanning in 'n snaar verskerp nie net die toonhoogte nie, maar laat dit ook helderder klink, met die hardste klank wat verkry word op die punt net voor die snaar breek. Ander altvioolconcerti wat hierdie tipe scordatura toepas, is deur Carl Stamitz, Johann Baptist Wanhal, Johann Andreas Amon, Jiří Družecký, Johannes Matthias Sperger en Johann Georg Hermann Voigt gekomponeer.<ref>Riley, Maurice W. 1991. ''The History of the Viola, Volume II''. Ann Arbor, Michigan: Braun-Brumfield, bl. 138–143.</ref> Die fragment van Mozart se ''Sinfonia Concertante'' vir viool, altviool en tjello is eweneens in A-majeur gekomponeer, maar die altvioolparty is in G-majeur geset en die snare daarvan 'n hele toon hoër gestem. * In Carl Nielsen se ''Hymnus amoris'', op.12, word die altviole se C-snaar van maat 494 tot die einde (maat 606) na die laer A afgestem. * In Richard Strauss se ''Don Quixote'' word die solo-altviool die C-snaar na B afgestem. * In Géza Frid se Sonatina vir altviool en klavier, op. 25 (1946) word die altviool se onderste twee snare vir die vierde beweging 'n halftoon hoër gestem, wat lei tot C#, G#, D en A. === Tjello === * [[Johann Sebastian Bach]] se Vyfde Tjellosuite is geskryf met die A-snaar (die hoogste snaar) 'n heeltoon afgestem na 'n G. Hierdie aanpassing laat akkoorde toe wat moeilik of onmoontlik sou wees as die snaar in A gestem sou wees. Die suite word soms wel met standaardstemming gespeel, maar sommige toonhoogtes moet dan verander word, en af en toe moet note verwyder word om die stemming te akkommodeer. * [[Robert Schumann]] se Klavierkwartet in Es-mol, op. 47 vereis dat die tjellis die C-snaar vir die laaste 42 mate van die derde beweging na B-mol afstem. * In [[Igor Strawinski|Igor Stravinsky]] se ''[[Le Sacre du printemps|Le Sacre du Printemps]]'' (Engels: ''The rite of spring'') moet die tjello's in die laaste akkoord die A-snaar na G♯ opstem sodat dit "oop" (sonder dat 'n vinger die snaar neerdruk en dus meer resonant klink) as deel van 'n viervoudige register gespeel kan word. * Vir Ottorino Respighi se toongedig ''Die denne van Rome'' se derde beweging moet die tjello's die lae C-snaar tot 'n B afstem. Die basviole moet ook óf 'n vyfde lae B-snaar hê, óf 'n C-uitbreiding tot die B afstem in die derde en vierde bewegings. * [[Zoltán Kodály]] se Tjellosonata vir solotjello in B-mineur maak gebruik van 'n tjello waarvan die twee laagste snare van G en C na F# en B afgetsem word om die toonsoort met herhalende B-mineurakkoorde te beklemtoon. * [[Luciano Berio]] se ''Sequenza XIV'' vereis dat die G-snaar tot 'n G# gestem word, om die Kandiaanse (Sri Lankse) trompassasies beter uit te beeld, asook om ekstreme dissonansies oor al vier snare te skep. * Die tjello in George Crumb se kamerwerk ''Vox Balaenae'' (vir elektriese fluit, elektriese tjello en elektriese klavier) se tradisionele CGDA-stemming word verander na B-F#-D#-A, wat daarop gemik is om die B-majeur-toonaard te beklemtoon wat in die laaste beweging na vore kom. * Die tjello in [[Paul Hindemith]] se tweede strykkwartet stem die C-snaar afwaarts na B-mol vir 'n deel van die derde beweging. * Die tjellosolis se laaste noot van Andrew Lloyd Webber se ''Variasies'' vereis dat die tjellis in een beweging speel én herstem, wat 'n dramatiese glissando-effek tot die A onder die tjello se normale laagste noot van C skep. === Basviool === Die basviool moet soms note speel wat laer is as die E waarin die laagste snaar normaalweg gestem is. Dit word gedoen met 'n spesiale meganiese verlengstuk waarmee sommige basviole toegerus is, of die komponis kan die basviool versoek om sy E-snaar laer te stem, soos byvoorbeeld in die derde beweging van [[Johannes Brahms|Brahms se]] [['n Duitse Requiem (Brahms)|Requiem]], waarin Brahms sommige van die kontrabasse die E-snaar na D laat afstem om die lae D- [[pedaalpunt]] te behou. Dit kom ook voor in die negende beweging van ''Ma mère l'oye'' (Cinquième tableau – Laideronnette, impératrice des Pagodes), waarin [[Maurice Ravel|Ravel]] die basviole hul E-snare 'n halftoon laat verlaag. George Crumb se ''A haunted landscape'' vereis dat twee basvioliste C-verlengstukke gebruik en steeds verby dit afstem na B-mol. Ander soorte scordatura kom die algemeenste voor in solo-basvioolliteratuur, insluitend een wat al vier snare 'n hele toon na F#'-B'-E-A opstem. == Kitaar == Alternatiewe stemmings buiten simmetries afgestemde weergawes van die standaardstemming (byvoorbeeld afgestemde D-stemming, waar die laagste snaar 'n voltoon afgestem word vir vyfde-akkoorde) is skaars in moderne Westerse kitaarkunsmusiek, maar voor die negentiende eeu het dit meer gereeld voorgekom. Die afgestemde D-stemming bly algemeen. Die sestiende-eeuse kitaar het tipies 'n viersnaarkoor gehad (anders as die sessnaarkoor van moderne klassieke kitare), terwyl die sewentiende-eeuse en agtiende-eeuse kitaar tipies vyfsnaarkore gehad het. Dié snaarkore was aan 'n verskeidenheid stemmings onderhewig, sodat dit haas onmoontlik is om vas te stel watter, indien enige, die standaardstemming moet wees waarvan die ander afgelei moet word. Daar word soms voorgestel dat klassieke kitaarspelers wat Renaissance-luite of vihuela-tabulatuur wil lees hul kitare in E-A-d-f#-b-e' stem, aangesien hierdie instrumente in hierdie tydperk gewoonlik die majeur derde tussen die derde en vierde snaar gehad het. Met die uitsondering van orkeste wat sewe-, agt- of onlangs selfs negesnarige kitare gebruik om die instrument se omvang afwaarts te vergroot, gebruik ritmekitaar vir moderne [[Heavy metal|metalmusiek]] byna sonder uitsondering afgestemde weergawes van standaard- of afgestemde D-stemming, met professionele persone en amateurs wat algemeen terminologie soos "stemming na C" gebruik (dieselfde patroon as standaardstemming, maar alle snare met vier halwe tone verlaag) of afgestemde C-stemming" (afgestemde D-stemming met twee bykomende haltone verlaag). Aan die ander kant is ander stempatrone skaars. In sekere soorte volksmusiek kan alternatiewe stemmings vir kitaar redelik gereeld gevind word – meestal oop stemmings, waar die oop snare in 'n volle majeur-, mineur-, vergrote of verminderde akkoord gestem is. == Klavier == In vergelyking met ander snaarinstrumente is scordatura-stemming vir klavier baie skaars, gegewe die relatiewe moeite om 'n klavier vanaf gelykwaardige stemming te stem en herstem. Sommige musiek uit die 20ste en 21ste eeu vereis egter dat sekere note op die klavier anders gestem word, of dat die hele klavier in geheel anders gestem word. * John Corigliano se ''Three hallucinations'' uit die film ''Altered States'' vereis dat 'n klavierstemmer 9 toonhoogtes moet stem om 'n halfoon laer te wees, en 10 toonhoogtes om "uit stemming" te wees. * Ivan Wyschnegradsky het verskeie stukke vir kwarttoonklavier geskryf, waarvan baie op twee aparte klaviere opgeneem is wat 'n kwarttoon uitmekaar gestem is. == Notas == == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20080509125213/http://www.violadamore.com/scor.asp Violadamore.com: About Scordatura and the Viola d'amore] ( http://www.violadamore.com is steeds goed; hierdie is waarskynlik die bedoelde skakel: http://violadamore.com/index.php/scordatura.html ) 5c6yfsbwjgt0gxhk8fkl1kau9p5rrne 0 460010 2892570 2892158 2026-04-10T21:50:36Z HermanvanAswegen988 200973 2892570 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Afrika Bambaataa | beeld = Afrika Bambaataa 2009 IMG 8349 (cropped).jpg | beeldgrootte = | geboortenaam = Lance Taylor | alias = Afrika Bambaataa | geboortedatum = 17 April 1957 | geboorteplek = The Bronx, New York, VSA | sterfdatum = {{death date and age|2026|4|9|1957|4|17}} | sterfplek = Pennsylvania, VSA | genre = Hip-hop<br />electro house<br />electronic<br />breakbeat<br />electro-funk | jare_aktief = 1977–2013 | etiket = {{hlist|Tommy Boy Records|EMI|Winley Records|Capitol Records|DMC|Planet Rock}} |caption=Afrika Bambaataa in 2009|beroepe=}} '''Lance Taylor''' (17 April 1957 – 9 April 2026), professioneel bekend as '''Afrika Bambaataa''' ({{IPAc-en|ˌ|æ|f|r|ɪ|k|ə|_|b|æ|m|ˈ|b|ɑː|t|ə}}),<ref>{{cite web|url=https://www.rockarchive.com/artists/a/afrika-bambaataa|title=Afrika Bambaataa|website=rockarchive.com|access-date=14 Desember 2018}}</ref><ref name="oxfordmusiconline.com">{{cite web|url=http://www.oxfordmusiconline.com/public/page/Afrika_Bambaataa|title=Afrika Bambaataa [Aasim, Kevin Donovan]|website=Oxford Music Online|access-date=7 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140309032121/http://www.oxfordmusiconline.com/public/page/Afrika_Bambaataa|archive-date=9 Maart 2014}}</ref> was ’n Amerikaanse platejoggie, [[Kletsrym|kletsrymer]] en platevervaardiger.<ref name="allmusic guide">{{cite book|first=Vladimir|last=Bogdanov|title=All Music Guide to Electronica: The Definitive Guide to Electronic Music|edition=4th|date=2001|publisher=Backbeat Books|location=Milwaukee, Wisconsin|isbn=978-0-87930-628-1|page=[https://archive.org/details/allmusicguidetoe00vlad/page/38 38]|url=https://archive.org/details/allmusicguidetoe00vlad/page/38}}</ref><ref name="oxfordmusiconline.com" /> Hy is bekend vir die vrystelling van ’n reeks genre-bepalende electro-snitte in die 1980’s wat die ontwikkeling van [[Hip-hop (kultuur)|hip-hop]]-kultuur beïnvloed het.<ref name= chang>{{cite book|last=Chang|first=Jeff|title=Can't Stop, Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation|date=2005|publisher=Picador St. Martin's Press|location=New York City|isbn=978-0-312-42579-1 |pages=[https://archive.org/details/cantstopwontstop00chang/page/63 63, 89, 91, 94–101, 141, 170, 182–183]|edition=1st}}</ref> Afrika Bambaataa is een van die oorspronklike skeppers van breakbeat-DJ-ing.<ref>{{Cite book |last=Shapiro |first=Peter |url=http://archive.org/details/modulationshisto00shap |title=Modulations : a history of electronic music : throbbing words on sound |last2=Lee |first2=Iara |date=2000 |publisher=Caipirinha Productions, USA |others=The Archive of Contemporary Music |isbn=978-1-891024-06-1}}</ref> Deur sy herorganisering van sy straatbende Black Spades in die musiek- en kultuurgeoriënteerde organisasie Universal Zulu Nation, het hy gehelp om hip hop-kultuur wêreldwyd te versprei.<ref name=zulu>{{cite web|url=http://www.zulunation.com/afrika.html|title=Afrika Bambaataa|publisher=Universal Zulu Nation|website=zulunation.com|access-date=8 Augustus 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130707143101/http://www.zulunation.com/afrika.html |archive-date=7 Julie 2013|url-status=dead}}</ref> In Mei 2016 het Bambaataa sy posisie as hoof van die Universal Zulu Nation verlaat te midde van verskeie bewerings van seksuele misbruik van kinders wat so ver terug as die 1970’s dateer.<ref>{{cite web|url=https://atlantablackstar.com/2016/05/09/afrika-bambaataa-steps-down-as-zulu-nation-leader-amid-reports-of-child-sexual-assault/|title=Afrika Bambaataa Steps Down as Zulu Nation Leader Amid Reports of Child Sexual Assault|first=Kiersten|last=Willis|newspaper=Atlanta Black Star|date=9 Mei 2016|access-date=5 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504150642/https://atlantablackstar.com/2016/05/09/afrika-bambaataa-steps-down-as-zulu-nation-leader-amid-reports-of-child-sexual-assault/|archive-date=4 Mei 2019|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Kletsrymers]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] rwz1700ete3su6or7olkbd6lzmjd0du 1 460025 2892260 2026-04-10T12:01:22Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2892260 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460026 2892284 2026-04-10T14:10:30Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, geen bronnelys! 2892284 wikitext text/x-wiki '''4Matic''' (in [[hoofletter]]s gestileer as 4MATIC) is die bemarkingsnaam van 'n vierwielaandrywingstelsel wat sedert 1987 deur die motorvervaardiger [[Mercedes-Benz]] ontwikkel is. == Beskrywing == Die vierwielaandrywingstelsel is ontwikkel in samewerking met Steyr-Daimler-Puch (tans Magna Steyr), wat die [[Mercedes-Benz G-klas]] in [[Oostenryk]] vervaardig het. Byna alle Mercedes-Benz-voertuie wat hierdie stelsel gebruik, word gekoppel aan 'n [[outomatiese ratkas]] as die standaardratkas. Die eerste ontwerp van die 4Matic-stelsel is in 1987 bekendgestel op die [[Mercedes-Benz W124|W124- reeks]] (E-klas) sedan en stasiewa. Dit was beskikbaar met die 2.6 L en 3.0 L 6-silinder petrol- en dieselenjins. == Eerste generasie == Die eerste generasie 4Matic-stelsel was oorspronklik 'n komplekse elektroniesbeheerde stelsel met outomaties ingeskakelde [[Motordryfuitleg#vierwielaandrywing|vierwielaandrywing]] (4WD), waar die stelsel gebruik maak van sluitende sentrale en agterste ewenaars om bykomende vastrap in glibberige toestande te bied. Die sentrale ewenaars, ook bekend as die oordragkas, bevat twee koppelaars. Elke hidroulies-geaktiveerde koppelaar word afsonderlik beheer om drie werkingsmodusse toe te laat: 2WD (modus 0) waar 100% van die beskikbare wringkrag beskikbaar is vir die agteras terwyl die vooras ontkoppel is, en twee 4WD-modusse wat 'n 35/65 voor-/agteras-wringkragverdeling (modus 1) of 50/50 voor-/agteras-wringkragverdeling (modus 2) bied. Die agterste ewenaarslot, voorheen bekend as ASD aan Mercedes-Benz-modelle, kan ook gesluit word (modus 3) as agterwielglip steeds teenwoordig is wanneer die oordragkas 50/50 4WD-modus 2 ingeskakel is. As gevolg van veiligheids- en stabiliteitsoorwegings is daar geen voorste ewenaarslot nie. Die 4Matic-stelsel gebruik insette van die driekanaal-ABS-stelsel en 'n stuurwielhoeksensor om te besluit wanneer om in te gryp. 4WD word outomaties ontkoppel as die ABS -diensremme aangewend word. Enjinversnellerbeheer is nie inherent in die W124-stelsel nie. Twee W124-variante van die 4Matic-stelsel is vervaardig: die eerste stelsel (1986–1991) het 'n meganiese druktoetshefboom gebruik om die stelsel hidroulies af te skakel, terwyl die tweede stelselvariant (1992/1993) 'n elektriese toetsskakelaar gebruik het om die krag na die stelsel te ontkoppel. == Tweede generasie == Die tweede generasie van die 4Matic is in 1998 weer in die W210-reeks bekendgestel. Aanvanklik slegs vir linkerhandstuur beskikbaar, is die motors weer by die Magna-Steyr-aanleg in Oostenryk vervaardig. Die tweede generasie van die 4Matic het 'n voltydse vierwielaandrywingstelsel met drie oop ewenaars voor, middel en agter gebruik. Traksiebeheer word bewerkstellig deur ETS (Elektroniese Traksiestelsel) te gebruik. Dit gebruik die ABS-stelsel met bykomende kleppe om enige wiel wat sy vastrap verloor, te monitor en dan gedeeltelik te rem. Hierdie baie eenvoudiger stelsel word ook in die Mercedes-Benz M-klas SNV en C280 sedan gebruik. == Vierde generasie == In 2016 het Mercedes 'n nuwe 4WD-stelsel genaamd 4Matic+ bekendgestel. Hierdie stelsel kan 100 persent van die beskikbare enjin[[wringkrag]] na die voor- of agteras stuur. In die vyfde generasie E-klas is 'n bykomende instelling in die E63 S AMG-model bekendgestel wat die vooras van die kragbron ontkoppel en dit effektief in 'n slegs-agterwielaangedrewe motor omskep. Dit het bekend geword as "Drift Mode", wat die aandag getrek het van die gelyknamige instelling wat die eerste keer in die derde generasie [[Ford Focus RS WRC|Ford Focus RS]] ontplooi is. == Verwante stelsels == *4motion - [[Volkswagen]] se handelsmerk vierwielaandrywingstelsel *BMW xDrive - BMW se vierwielaandrywingstelsel *quattro (vierwielaandrywingstelsel) - die vierwielaandrywingstelsel van [[Audi]] *S-AWC - 'n wringkrag-vektorerende vierwielaandrywingstelsel van Mitsubishi Motors *Symmetrical All Wheel Drive - die vierwielaandrywingstelsel van [[Subaru WRX|Subaru]] 65ra1pqwjqvwslz89airmmtwr7n3gl6 2892327 2892284 2026-04-10T16:10:43Z Aliwal2012 39067 +foto 2892327 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mercedes-Benz 4matic Gearbox.jpg|duimnael|4Matic-ratkas gekoppel aan 'n V8-enjin]] '''4Matic''' (in [[hoofletter]]s gestileer as 4MATIC) is die bemarkingsnaam van 'n [[Motordryfuitleg#vierwielaandrywing|vierwielaandrywingstelsel]] wat sedert 1987 deur die motorvervaardiger [[Mercedes-Benz]] ontwikkel en vervaardig is. == Beskrywing == Die vierwielaandrywingstelsel is ontwikkel in samewerking met Steyr-Daimler-Puch (tans Magna Steyr), wat die [[Mercedes-Benz G-klas]] in [[Oostenryk]] vervaardig het. Byna alle Mercedes-Benz-voertuie wat hierdie stelsel gebruik, word gekoppel aan 'n [[outomatiese ratkas]] as die standaardratkas. Die eerste ontwerp van die 4Matic-stelsel is in 1987 bekendgestel op die [[Mercedes-Benz W124|W124- reeks]] (E-klas) sedan en stasiewa. Dit was beskikbaar met die 2.6 L en 3.0 L 6-silinder petrol- en dieselenjins. == Eerste generasie == Die eerste generasie 4Matic-stelsel was oorspronklik 'n komplekse elektroniesbeheerde stelsel met outomaties ingeskakelde [[Motordryfuitleg#vierwielaandrywing|vierwielaandrywing]] (4WD), waar die stelsel gebruik maak van sluitende sentrale en agterste ewenaars om bykomende vastrap in glibberige toestande te bied. Die sentrale ewenaars, ook bekend as die oordragkas, bevat twee koppelaars. Elke hidroulies-geaktiveerde koppelaar word afsonderlik beheer om drie werkingsmodusse toe te laat: 2WD (modus 0) waar 100% van die beskikbare wringkrag beskikbaar is vir die agteras terwyl die vooras ontkoppel is, en twee 4WD-modusse wat 'n 35/65 voor-/agteras-wringkragverdeling (modus 1) of 50/50 voor-/agteras-wringkragverdeling (modus 2) bied. Die agterste ewenaarslot, voorheen bekend as ASD aan Mercedes-Benz-modelle, kan ook gesluit word (modus 3) as agterwielglip steeds teenwoordig is wanneer die oordragkas 50/50 4WD-modus 2 ingeskakel is. As gevolg van veiligheids- en stabiliteitsoorwegings is daar geen voorste ewenaarslot nie. Die 4Matic-stelsel gebruik insette van die driekanaal-ABS-stelsel en 'n stuurwielhoeksensor om te besluit wanneer om in te gryp. 4WD word outomaties ontkoppel as die ABS -diensremme aangewend word. Enjinversnellerbeheer is nie inherent in die W124-stelsel nie. Twee W124-variante van die 4Matic-stelsel is vervaardig: die eerste stelsel (1986–1991) het 'n meganiese druktoetshefboom gebruik om die stelsel hidroulies af te skakel, terwyl die tweede stelselvariant (1992/1993) 'n elektriese toetsskakelaar gebruik het om die krag na die stelsel te ontkoppel. == Tweede generasie == Die tweede generasie van die 4Matic is in 1998 weer in die W210-reeks bekendgestel. Aanvanklik slegs vir linkerhandstuur beskikbaar, is die motors weer by die Magna-Steyr-aanleg in Oostenryk vervaardig. Die tweede generasie van die 4Matic het 'n voltydse vierwielaandrywingstelsel met drie oop ewenaars voor, middel en agter gebruik. Traksiebeheer word bewerkstellig deur ETS (Elektroniese Traksiestelsel) te gebruik. Dit gebruik die ABS-stelsel met bykomende kleppe om enige wiel wat sy vastrap verloor, te monitor en dan gedeeltelik te rem. Hierdie baie eenvoudiger stelsel word ook in die Mercedes-Benz M-klas SNV en C280 sedan gebruik. == Vierde generasie == In 2016 het Mercedes 'n nuwe 4WD-stelsel genaamd 4Matic+ bekendgestel. Hierdie stelsel kan 100 persent van die beskikbare enjin[[wringkrag]] na die voor- of agteras stuur. In die vyfde generasie E-klas is 'n bykomende instelling in die E63 S AMG-model bekendgestel wat die vooras van die kragbron ontkoppel en dit effektief in 'n slegs-agterwielaangedrewe motor omskep. Dit het bekend geword as "Drift Mode", wat die aandag getrek het van die gelyknamige instelling wat die eerste keer in die derde generasie [[Ford Focus RS WRC|Ford Focus RS]] ontplooi is. == Verwante stelsels == *4motion - [[Volkswagen]] se handelsmerk vierwielaandrywingstelsel *BMW xDrive - BMW se vierwielaandrywingstelsel *quattro (vierwielaandrywingstelsel) - die vierwielaandrywingstelsel van [[Audi]] *S-AWC - 'n wringkrag-vektorerende vierwielaandrywingstelsel van Mitsubishi Motors *Symmetrical All Wheel Drive - die vierwielaandrywingstelsel van [[Subaru WRX|Subaru]] 6k4cc9vutjuxpkwzopl9s97tb0ak1uj 1 460027 2892285 2026-04-10T14:15:23Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2892285 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 460029 2892435 2026-04-10T19:00:19Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Liggingskaart baie | {{{1}}} | width = | float = | border = | caption = | alt = | relief = | AlternativeMap = <!--first label/marker--> | label1 = <!-- or: label --> | label1_size = <!-- or: label_size --> | position1 = <!-- or: position, pos1, pos --> | background1 = <!-- or: background, bg1, bg --> | mark1 = <!-- or: mark --> | mark1size = <!-- or: marksize --> | link1 = <!-- or: link --> | coo...' 2892435 wikitext text/x-wiki {{Liggingskaart baie | {{{1}}} | width = | float = | border = | caption = | alt = | relief = | AlternativeMap = <!--first label/marker--> | label1 = <!-- or: label --> | label1_size = <!-- or: label_size --> | position1 = <!-- or: position, pos1, pos --> | background1 = <!-- or: background, bg1, bg --> | mark1 = <!-- or: mark --> | mark1size = <!-- or: marksize --> | link1 = <!-- or: link --> | coordinates1= <!-- {{coord|...}}--><!-- or: coordinates--> <!--second label/marker--> | label2 = | label2_size = | label2_width= | position2 = <!-- or: pos2 --> | background2 = <!-- or: bg2 --> | mark2 = | mark2size = | link2 = | coordinates2= <!-- {{coord| }} --> <!--repeat as needed--> }} 1oj8cipf6vgqci4un8gl9nzisvtgcc6 2892443 2892435 2026-04-10T19:04:56Z BurgertB 2401 2892443 wikitext text/x-wiki {{Liggingskaart baie | {{{1}}} | width = | float = | border = | caption = | alt = | relief = | AlternativeMap = <!--first label/marker--> | label1 = <!-- or: label --> | label1_size = <!-- or: label_size --> | position1 = <!-- or: position, pos1, pos --> | background1 = <!-- or: background, bg1, bg --> | mark1 = <!-- or: mark --> | mark1size = <!-- or: marksize --> | link1 = <!-- or: link --> | coordinates1= <!-- {{coord|...}}--><!-- or: coordinates--> <!--second label/marker--> | label2 = | label2_size = | label2_width= | position2 = <!-- or: pos2 --> | background2 = <!-- or: bg2 --> | mark2 = | mark2size = | link2 = | coordinates2= <!-- {{coord|...}}--><!-- or: coordinates--> }} tcownzxxn5qrhjbs7s8mife0jpt00ft 2892451 2892443 2026-04-10T19:08:26Z BurgertB 2401 2892451 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Location map/multi|many}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --> </noinclude> deqv4sxmokfvcm5qan3uwzawgr9ss1c 0 460030 2892491 2026-04-10T19:27:38Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel 2892491 wikitext text/x-wiki '''Explosive Media''' (ook bekend as '''Explosive News''') is 'n [[digitale media]]-onderneming wat bekend is vir die vervaardiging van [[Satire|satiriese]] video's oor die verhouding tussen [[Iran]] en die [[Verenigde State]].<ref name="tny"/> Hul kortfilms tydens die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] – vervaardig in die styl van Lego-flieks en wat die Amerikaanse kant in die konflik bespot het – is wyd gedeel deur beide Iranse en Amerikaanse [[sosiale media]]-rekeninge en het, volgens The New Yorker, "onontkombare artefakte" van die oorlog geword.<ref name="tny"/> Binne 'n maand na die uitbreek van vyandelikhede het die organisasie se video's miljoene kyke gekry en wydverspreide viraliteit bereik.<ref>{{cite news |last1=Murray |first1=Conor |title=Pro-Iran Videos Flood Social Media—Including A Lego Version Of Trump—But X, Meta, TikTok Are Silent |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2026/03/28/pro-iran-videos-flood-social-media-including-a-lego-versions-of-trump-but-x-meta-tiktok-are-silent/ |access-date=5 April 2026 |work=Forbes |date=28 Maart 2026}}</ref> Dit is bereik deur die groep se diepgaande begrip van die Amerikaanse kultuur en media.<ref>{{Cite news |last=Gilbert |first=David |title=The Pro-Iran Meme Machine Trolling Trump With AI Lego Cartoons |url=https://www.wired.com/story/inside-the-pro-iran-meme-machine-trolling-trump-with-ai-lego-cartoons/ |access-date=2026-04-10 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Explosive Media is in 2025 gestig en het aanvanklik kort kommentaarvideo's vervaardig voordat hulle hul produksie na geanimeerde satiriese films oorgeskakel het.<ref name="tny"/> 'n Verteenwoordiger van Explosive Media het die organisasie beskryf as 'n anonieme "studentgeleide mediaspan met 'n agtergrond in sosiale aktivisme" wat nie aan die regering gekoppel is nie.<ref name="tny">{{cite news |last1=Chayka |first1=Kyle |title=The Team Behind a Pro-Iran, Lego-Themed Viral-Video Campaign |url=https://www.newyorker.com/culture/infinite-scroll/the-team-behind-a-pro-iran-lego-themed-viral-video-campaign |access-date=5 April 2026 |work=The New Yorker |date=2 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Inside Iran’s meme factory – who is behind their viral campaign |url=https://www.independent.co.uk/independentpremium/world/iran-war-lego-memes-propaganda-b2951116.html |access-date=5 April 2026 |work=The Independent |date=4 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kommunikasie]] [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Iran]] 97ohfk78ec3jg4qhae2y7sckfzkbwkd 2892524 2892491 2026-04-10T19:39:53Z Sobaka 328 opruim 2892524 wikitext text/x-wiki '''Explosive Media''' (ook bekend as '''Explosive News''') is 'n [[digitale media]]-onderneming wat bekend is vir die vervaardiging van [[Satire|satiriese]] video's oor die verhouding tussen [[Iran]] en die [[Verenigde State]].<ref name="tny"/> Hul kortfilms tydens die [[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog van 2026]] – vervaardig in die styl van Lego-flieks en wat die Amerikaanse kant in die konflik bespot het – is wyd gedeel deur beide Iranse en Amerikaanse [[sosiale media]]-rekeninge en het, volgens ''The New Yorker'', "onontkombare artefakte" van die oorlog geword.<ref name="tny"/> Binne 'n maand na die uitbreek van vyandelikhede het die organisasie se video's miljoene kyke gekry en wydverspreide teenwoordigheid bereik.<ref>{{cite news |last1=Murray |first1=Conor |title=Pro-Iran Videos Flood Social Media—Including A Lego Version Of Trump—But X, Meta, TikTok Are Silent |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2026/03/28/pro-iran-videos-flood-social-media-including-a-lego-versions-of-trump-but-x-meta-tiktok-are-silent/ |access-date=5 April 2026 |work=Forbes |date=28 Maart 2026}}</ref> Dit is bereik deur die groep se diepgaande begrip van die Amerikaanse [[kultuur]] en [[Media (kommunikasie)|media]].<ref>{{Cite news |last=Gilbert |first=David |title=The Pro-Iran Meme Machine Trolling Trump With AI Lego Cartoons |url=https://www.wired.com/story/inside-the-pro-iran-meme-machine-trolling-trump-with-ai-lego-cartoons/ |access-date=2026-04-10 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Explosive Media is in 2025 gestig en het aanvanklik kort kommentaarvideo's vervaardig voordat hulle hul produksie na geanimeerde satiriese films oorgeskakel het.<ref name="tny"/> 'n Verteenwoordiger van Explosive Media het die organisasie beskryf as 'n anonieme "studentgeleide mediaspan met 'n agtergrond in sosiale aktivisme" wat nie aan die regering gekoppel is nie.<ref name="tny">{{cite news |last1=Chayka |first1=Kyle |title=The Team Behind a Pro-Iran, Lego-Themed Viral-Video Campaign |url=https://www.newyorker.com/culture/infinite-scroll/the-team-behind-a-pro-iran-lego-themed-viral-video-campaign |access-date=5 April 2026 |work=The New Yorker |date=2 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Inside Iran’s meme factory – who is behind their viral campaign |url=https://www.independent.co.uk/independentpremium/world/iran-war-lego-memes-propaganda-b2951116.html |access-date=5 April 2026 |work=The Independent |date=4 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kommunikasie]] [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Iran]] 7tj5yg5rg0labur22nyu7divb70j5sb 1 460031 2892494 2026-04-10T19:28:32Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2892494 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 460032 2892530 2026-04-10T19:50:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892530 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Celastraceae]] 5l4tg16j9z8fhwml1xvqcae9rb705sj 15 460033 2892531 2026-04-10T19:51:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892531 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 460034 2892532 2026-04-10T19:51:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2892532 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 460036 2892596 2026-04-11T08:46:16Z Litlok 18928 Litlok het bladsy [[Gebruikerbespreking:Limfjord69]] na [[Gebruikerbespreking:Limfjord*]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Limfjord69|Limfjord69]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Limfjord*|Limfjord*]]" 2892596 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Limfjord*]] b9rtd2idv7dm4z3r0mu88u9acgggn8g 0 460037 2892631 2026-04-11T11:53:27Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Klara Majola-sage''' is ‘n aandoenlike verhaal van moed, onverskrokkenheid en veral selfopoffering deur ‘n agtjarige meisie. Daarom is Klara ‘n merkwaardige karakter in die Afrikaanse folklore. ==Geskiedenis== Klara Majola (die noemnaam van Violet Jansen) was die middelste van die drie kinders van April Majola Jansen (bygenaamd Lemmie) en Maria Jansen (met die bynaam Agnes). Hulle het op die plaas Die Eike in die Agter-[[Witzenberg]] van Ernst van Dyk...' 2892631 wikitext text/x-wiki Die '''Klara Majola-sage''' is ‘n aandoenlike verhaal van moed, onverskrokkenheid en veral selfopoffering deur ‘n agtjarige meisie. Daarom is Klara ‘n merkwaardige karakter in die Afrikaanse folklore. ==Geskiedenis== Klara Majola (die noemnaam van Violet Jansen) was die middelste van die drie kinders van April Majola Jansen (bygenaamd Lemmie) en Maria Jansen (met die bynaam Agnes). Hulle het op die plaas Die Eike in die Agter-[[Witzenberg]] van Ernst van Dyk gewoon. Aanvanklik was Lemmie skaapskeerder en werksaam in die vrugteboorde. Stadigaan het Lemmie so swaksiende geword dat sy werk tot die oppas van sy kinders en die versamel van brandhout beperk is. Agnes het die vrou van die plaaseienaar met die huishouding bygestaan. Hierdie deel van die [[Koue Bokkeveld]] is bekend om sy besondere koue winters met reën, sneeu en soms self ys. Einde Julie 1950 was daar weer so ‘n koue periode. Die brandhout in die huis het opgeraak en Lemmie het uitgegaan om nog takke te versamel. Hy bly lank weg en toe Agnes tuiskom, is hy nog nie terug nie. Klara gaan soek hom. Na ‘n rukkie kom Lemmie tuis en raak die huisgenote bekommerd oor waar Klara dan is. ‘n Soekgeselskap onder leiding van die plaasbestuurder Martin du Preez gaan soek Klara tydens die sneeustorm wat woed. By ‘n stroompie met gladde klippe tref hulle die lyk van die verkluimde Klara aan. Sy het klaarblyklik verdwaal, gegly en geval. ==Gedenktekens== *Op die grafsteen van Klara in die plaaskerkhof staan die datums 14 April 1942 – 27 Julie 1950. *Voor die Togryersmuseums in [[Ceres]] is ‘n beeld in brons wat Klara uitbeeld. Dit is gemaak deur Pieter de Villiers en op 26 Augusuts 2023 onthul. *Hierdie verhaal van Klara Majola is die onderwerp van verhale, gedigte en liedere deur onder andere [[D.J. Opperman]], [[Dana Snyman]] en [[Stef Bos]]. ==Bibliografie== *https://ceresmuseum.co.za/main/history/klara-majola/ *https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/beeld-van-brawe-klara-majola-onthul/ [[Kategorie: Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 45kpaefsz3l7n7woi2q4js2b5wan0rl